Owain Glyndŵr (ffilm, 1983)

Y ffilm gyntaf a gomisiynwyd ac a ddangoswyd ar S4C ar 1 Mawrth [Dydd Gŵyl Dewi] 1983 oedd Owain Glyndŵr, a gynhyrchwyd yn Gymraeg ac yn Saesneg, [Owain, Prince of Wales]. Mae'r ffilm yn olrhain hanes Owain Glyn Dŵr, Tywysog Cymru, ac yn cynnwys cymeriadau hanesyddol eraill fel Yr Arglwydd Reginald Grey, Brenin Harri'r IV a Rhys Gethin. Ar gychwyn y ffilm, cafwyd tryth ysgrifenedig yn gosod y cyd-destun hanesyddol yn y flwyddyn "1400 O.C". Cafodd y ffilm ei beirniadu wedi'r dangosiad cyntaf, a bu i Euryn Ogwen Williams gyfaddef yn ddiweddarach mai fel "adloniant" y dylid gwerthuso'r ffilm, ac nad oedd hi'n ddigon "sylweddol" i ennyn parch i Gymru na'r sianel newydd.

 Cast 
(yn nhrefn ymddangosiad)

 J. O. Roberts - Owain Glyndŵr
 John Pierce Jones - Rhodri
 Martin Gower - Milwr cyntaf
 David Barry - Ail filwr
 Dilys Price - Margaret
 Gwenno Elis Hodgkins - Catharine
 Elin Llwyd Morgan - Alice
 George Claydon - Guto
 Dafydd Havard - Crach Ffinnant
 Adrian Gregory - Gruffydd
 Tim Lyn - Meredydd
 Robert Blythe - Nicholas
 Anwen Williams - Meistres Sian
 Hugh Thomas - Yr Arglwydd Grey
 Elen Roger Jones - Arglwyddes Grey
 Clive Roberts - Arglwydd Ganghellor
 David Lyn - Brenin Harri'r IV
 Richard Clay Jones - Rhys Gethin
 John Ogwen - Yr Arglwydd Percy
 Fraser Cains - Crythor
 Occy Williams - Abad
 Melita Manger - Merch y dafarn
 Sharon Morgan - Lowri Lawgoch
 John Jenkins - Arthur
 Wyn Jones - Capden 1
 Derek Daniels - Tywysog Hal
 Peter Brace - Tywysog Du 1

 Cynhyrchu 
bawd|J. O. Roberts a John Pierce Jones ger Castell Dolwyddelan
bawd|David Lyn fel Brenin Harri IV yn y ffilm
Ffilmiwyd y cynhyrchiad yn ardal Dyffryn Conwy gan ddefnyddio Castell Dolwyddelan yn ganolbwynt, a Chastell Gwydir yn Llanrwst. Diolchwyd i Neuadd Cochwilan hefyd.

Cyfres o ddramâu unigol am hanes Glyndŵr oedd y syniad gwreiddiol, yn ôl David Berry yn ei gyfrol Wales and Cinema [1994], ond bod S4C wedi penderfynu y dylid cyfansoddi ffilm am yr hanes. Cywasgwyd tair drama deledu at ei gilydd i wneud y ffilm, yn ôl Berry, ac ystyriai'r cyfarwyddwr di-Gymraeg o Swydd Efrog, James Hill, y ffilm yn namyn mwy na "gwaith i blant". Cyfaddefodd Hill na wyddai fawr ddim am hanes Cymru chwaith, a beirniadodd Berry y dewis o gyfarwyddydd di-Gymraeg o Loegr, gan nodi bod y ffilm wedi "bradychu diffyg hyder ac uchelgais angheuol" i'r Cymry.

Am nad oedd James Hill yn gallu siarad Cymraeg, cyflogwyd Wilbert Lloyd Roberts cyn-gyfarwyddwr Gwmni Theatr Cymru i gyfarwyddo'r actorion yn Gymraeg.

Ar gychwyn y ffilm, nodir bod y ddrama deledu wedi'i gyfansoddi gan Ifor Wyn Williams a Jane Edwards, a'r cyfarwyddwr James Hill. Golygydd y sgript oedd Dafydd Huw Williams a ddaeth yn gomisiyndd drama'r sianel yn ddiweddarach.

Os craffwch chi'n ofalus, gallwch hefyd weld merch J. O. Roberts, y cyflwynydd Nia Roberts yn ei rôl gyntaf ar deledu.

Ffilmiau Opix oedd y cwmni cynhyrchu. Hazel Peiser oedd y Cynllunydd. Malcolm Davies, Tony Anscombe a Mike Turner oedd yn gyfrifol am y sain

Cyfeiriadau

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1983