Blink (drama)

Drama lwyfan Saesneg ond Cymreig gan Ian Rowlands, yw Blink. Llwyfannwyd y ddrama gan F. A. B. Theatre ar y cyd â Theatr Torch, Aberdaugleddau yn 2007. Mae'r ddrama'n ymwneud â helynt y dramodydd a'r cyn-athro drama John Owen, yn Ysgol Gyfun Rhydfelen yn y 1980au. Mae cefndir y ddrama yn cydfynd a chyhoeddi Adroddiad Clywch yn 2004. Cyhoeddwyd y ddrama gan Parthian yn 2008.

 Cymeriadau 
 Kay
 Mam
 Si

 Disgrifiad 
Hanes un teulu o’r Rhondda sydd yma; y fam a’i mab ‘Si’ a fynychodd yr Ysgol Uwchradd Gymraeg lleol, ble y datblygodd  ddiddordeb mawr ym myd y ddrama yn sgil ‘y duw’ drama lleol ‘Arfon Jones’. Ac yntau ddim ond yn ddwy ar bymtheg oed, fe ddihangodd ‘Si’ i Lundain, gan adael ei gariad cyntaf ‘Kay’ a’i deulu ar ôl.  Wyddai neb yn iawn pam bod ‘Si’ wedi gneud hyn, nes iddo ddychwelyd saith mlynedd yn ddiweddarach, a’i dad ‘Bri’ bellach yn glaf yn yr ysbyty. 

Wedi dychwelyd adref, mae un o’i gyfeillion yn sôn wrtho fod yr athro drama wedi’i arestio gan yr heddlu, ar amheuaeth o gam-drin plant.  Dyma’r sbarc sy’n tanio atgofion poenus yng ngorffennol caeedig ‘Si’, ac sy’n gneud iddo orfod wynebu’r hyn a ddigwyddodd. I ail-gofio’r geiriau “’If you want to be a great actor, you must experience everything’ - twelve words that ruined a life”. Trwy orfodi’r plant i berfformio rhannau o ddramâu dadleuol tebyg i Equus a Spring Awakening o waith yr Almaenwr Frank Wedekind, fe drodd y gwersi diniwed yn garchar i chwantau rhywiol anfaddeuol ‘Arfon Jones’ ac a halogodd gof ‘Si’ a’i orfodi i geisio dianc rhag ei atgofion.

 Cefndir 
Noda'r dramodydd Ian Rowlands bod y ddrama wedi cychwyn dros sgwrs mewn cegin yng Nghaerdydd. Atebodd y drws i'w gyfaill, a lefarodd y geiriau "You know how you've always wanted to talk about John Owen and how I've never wanted to talk about him. Well I'm ready to talk now".

Fel cyn-ddisgybl ei hun o Ysgol Gyfun Rhydfelen yn y 1980au, ble roedd John Owen yn athro drama, dechreuodd Ian gyfansoddi'r ddrama tra'n aros i wylio drama arall yn Gaillimh, Iwerddon. Cyfaddefodd bod y ddrama "wedi syrthio [tumbled out] allan, bron yn orffenedig, fel petai'n aros am fywyd ers amser hir." . Aeth ymlaen yn Saesneg i nodi bod hon yn ddrama "...that needed to be written, a statement I needed to make". Cwblhaodd y drafft cyntaf â'i law mewn llai na 3 wythnos, yr unig ddrama a gyfansoddodd yn y fath fodd.

Mae'n cyflwyno'r ddrama i'r "cyfeillion"; "y rhai a ddarllenodd y ddrama a chyfaddef 'It's about me'"."I wrote it for all friends; the ones I know and those I will never know who suffer, continue to suffer... but survive."Datblygwyd y ddrama gyda chymorth Irina Brown. Nodwyd ei bod "wedi'i recordio gyntaf ar gyfer y BBC" gyda dau gyn-ddisgybl arall o Ysgol Gyfun Rhydfelen, Richard Harrington a Maria Pride, a Sharon Morgan. Nid yw'n eglur os darlledwyd y ddrama bryd hynny. 

Ym mis Ebrill 2021, siaradodd rhai o gyn-ddysgyblion John Owen yn gyhoeddus mewn rhaglen ddogfen ar S4C o'r enw Cadw Cyfrinach. Prif gyfranydd y rhaglen oedd yr actor Gareth Potter, a rhannodd ef a dau arall a weithiodd gydag Owen ar y gyfres Pam Fi Duw? eu profiad o'i allu i  feithrin perthynas amhriodol gyda hwynt, a gweld bechgyn eraill yn cael eu hecsbloetio'n rhywiol. 

 Cynyrchiadau nodedig 
Cafodd darlleniad "sgript-mewn-llaw" ei chynnal cyn 2007, fel rhan o dymor "On the Edge" yn nghanolfan Chapter, Caerdydd.
bawd|Hysbyseb y ddrama yn 2007
Llwyfannwyd y ddrama gan F. A. B Theatre yn 2007 ar y cyd â Theatr Torch, Aberdaugleddau. Cyfarwyddwr Steve Fisher; cynllunydd Rhys Jarman; goleuo Trevor Turton; sain Gareth Potter [cyn-ddisgybl arall o Ysgol Gyfun Rhydfelen]; cast:

 Kay - Rhian Blythe
 Mam - Lisa Palfrey [cyn-ddisgybl arall o Ysgol Gyfun Rhydfelen]
 Si - Siôn Pritchard.

Teithwyd y ddrama drwy Gymru a chafwyd perfformiad yn Theatr Cochrane, Llundain. Nodwyd bod y cwmni wedi cael gwahoddiad i lwyfannu'r ddrama yn Efrog Newydd hefyd.

Wedi gweld y cynhyrchiad yn Llundain, nododd adolygydd theatr Y Cymro bod hon yn ddrama oedd "...yn seiliedig ar un o’r pynciau mwyaf perthnasol, dadleuol a phersonol i’r gymuned Gymraeg a fu erioed. Drama a ddylid fod wedi’i chyfansoddi yn Y Gymraeg a’i chyflwyno gan ein Theatr Genedlaethol." Aeth Paul Griffiths yn ei flaen i ganmol a diolch "...am ddawn Ian Rowlands nid yn unig i drin geiriau mor gelfydd, ond hefyd am fynd i’r afael â’r pwnc sensitif a pherthnasol yma. Drama a barodd imi nodi’r geiriau ‘cignoeth’ ac ‘onest’ ar glawr fy rhaglen, yn enwedig ar gychwyn yr ail-act, ac a’m hatgoffodd o’r hen deimlad anghysurus a gefais wrth wylio dramâu dadleuol Sarah Kane am y tro cynta".

Cyfeiriadau

Categori:Dramâu 2007
Categori:Theatr yng Nghymru yn yr 21ain ganrif
Categori:Dramâu Saesneg gan ddramodwyr o Gymru