Emrys Cleaver

Actor, cyfarwyddwr theatr, dramodydd ac un o sefydlwyr Cymdeithas Genedlaethol Dawns Werin Cymru oedd Emrys Cleaver neu'r Parchedig W. Emrys Cleaver (1904 – 17 Mawrth 1985). Wedi'i eni ym Maes-y bont Caerfyrddin, symudodd i Ddyffryn Clwyd a bu'n aelod o Chwarewyr Garthewin a sawl Cwmni Drama arall, ac yn actio ar rai o gyfresi cynnar Cymraeg a gynhyrchwyd gan y BBC.

 Gyrfa 
Cafodd ei eni ym Maes-y bont Caerfyrddin, ac yn hoff iawn o ganu a drama ar hyd ei oes. Bu'n gwasanaethu fel organydd ac yn gôr-feistr yn y capel pan yn ifanc iawn. 

Tra'n gweithio ar gyfresi drama cynnar y BBC, daeth yn ffrindiau mawr â Sam Jones, Bangor, a phan aeth yno i'r Coleg, gwahoddwyd ef i fod yn un o sylfaenwyr parti canu 'Hogiau'r Gogledd' yn yr 1940au - y parti cyntaf yn ôl yr hanes, i ganu caneuon ysgafn ar y radio. 

Bu'n athro yn Ysgol Glan Clwyd, ac yn aelod blaenllaw o gwmnïau drama megis Chwareuwyr Garthewin, Chwaryddion y Genhinen a Chwmni Drama "enwog" Bodfari, Dinbych.

Yn y 1960au, bu'n cyflwyno rhaglenni teledu ar BBC fel Cainc yr Ifanc (1962) ac Yr Hen a'r Newydd (1962)

Fel un o sefydlwyr CGDWC, bu hefyd yn gadeirydd, yn drysorydd ac yn llywydd ar y Gymdeithas. Er nad oedd ef ei hun yn ddawnsiwr bu’n frwd ei anogaeth i’r gelfyddyd. Roedd yn ffigwr adnabyddus ym myd cerddoriaeth werin Cymru ac yn ganwr baledi, yn ogystal â bod yn actor, yn ddramodydd, yn ymchwilydd ac yn ddarlledwr.

Cyhoeddodd gyfrolau am gerddoriaeth Cymru : Gwŷr y Gân (Dryw 1964) a Musicians of Wales (1968) a record ynghyd â Gwyneth Petty ym 1963, ar sut i ynganu'r Gymraeg.

Bu'n byw yn Rhuthun a Chaerdydd. Roedd yn briod â Glenys ac yn dad i Ann a Roger.

 Gwaith 
(detholiad)

 Theatr 
Chwareuwyr Garthewin

 Amlyn ac Amig (1947)
 Eisteddfod Bodran (1950)

Chwaryddion y Genhinen

 Adar o'r Unlliw (1947)

Cwmni Bodfari, Dinbych - fel actor a chyfarwyddwr

 Y Bluen Aur (1948)
 Drwy Dwll y Clo (1949)
 Tra Bo Dau (1949)

Cwmnïau eraill

 Tri Chryfion Byd (1939)
 Y Tad Afradlon (1964)

 Teledu a Ffilm 

 The Wind of Heaven (1956)
 The Rescuers (1956)
 The Druid Circle (1957)
 A Car in a Thicket (1959)
 How Green Was My Valley (1960)
 Saturday Playhouse (1958-1960)
 The House Under The Water (1961)
 Yr Hen a'r Newydd (1962)
 Cainc yr Ifanc (1962)
 Y Tad Afradlon (1964)
 Davy Jones (1964)
 Caniadau'r Ŵyl (1965)
 The Wednesday Play (1966)
 Y Wawr (1967)
 Lleifior (1969)
 Aria (1970)

 Radio 

 Cam-Gymeriadau (1953)
 Teulu'r Siop (1956)
 The Valley and the Shadow (1969)
 Theomemphus (1969)

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1904
Categori:Marwolaethau 1985
Categori:Dramodwyr o Gymru
Categori:Actorion Cymraeg
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Cantorion o Gymru
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Pobl o Sir Ddinbych