Ed Thomas

Dramodydd, cyfarwyddwr a chynhyrchydd o Gymru yw Ed Thomas (ganwyd 1961, Aber-craf, Powys) sy'n adnabyddus am ei gyfraniadau i'r llwyfan a sgriniau teledu a ffilm. 

 Bywgraffiad 
Astudiodd Saesneg ym Mhrifysgol Caerdydd, cyn mentro i fyd y theatr yn Llundain . Yn ddiweddarach dychwelodd Thomas i Gymru a daeth yn un o sylfaenwyr a chyfarwyddwr artistig cwmni Y Theatr Cyf yng Nghaerdydd. Ym 1993, derbyniodd Wobr Awdur y Flwyddyn y BBC.  Nodweddir ei ddramâu, sy'n herio syniadau traddodiadol am Gymreictod, gan themâu hiraeth a rhwystredigaeth. Mae gweithiau nodedig fel House of America, Flowers of the Dead Red Sea, ac East From the Gantry wedi’u cyhoeddi gan Seren Drama (1994).

Fel dramodydd, cyfarwyddwr a chynhyrchydd, mae gwaith Ed Thomas wedi cyrraedd cynulleidfaoedd mewn dros 100 o wledydd  ac wedi'i gyfieithu i fwy na 10 iaith.  Enillodd ei ddrama House of America (1988) wobr Time Out  am y ddrama newydd orau yn Llundain ac fe’i haddaswyd yn ffilm nodwedd yn 1996, gan ennill clod lluosog (5x Enwebiad BAFTA Cymru, 4x yn Ennill) (2x Gŵyl Ffilm Stockholm Enwebiadau, 2x yn Ennill).

Mae gwaith Thomas wedi cael ei arddangos yn The Royal Court London, Donmar Warehouse, Tramway Glasgow, Lyceum Edinburgh, Theatr y Sherman yn ogystal â Chanolfan Gelf Chapter Caerdydd. Mae ei waith hefyd wedi cael ei ddefnyddio’n rhyngwladol, gyda chynyrchiadau yn Barcelona, Bremen, Berlin, Copenhagen, Groeg a Montreal.

Ed Thomas yw un o sefydlwyr a Chyfarwyddwr Creadigol y cwmni cynhyrchu annibynnol ffilm a theledu, Fiction Factory . Ers 1995, mae wedi ysgrifennu, cyfarwyddo a chynhyrchu dros 200 awr o raglenni poblogaidd ac arloesol ar draws amrywiol genres ac enillwyd dros 80 o enwebiadau  a gwobrau gan gynnwys BAFTA, Gŵyl Ffilm a Theledu Efrog Newydd a'r Golden Nymph Monte Carlo . Mae ei waith i'w weld ar BBC, ITV ac S4C . Ymhlith ei gredydau mae Satellite City, Fallen Sons, Silent Village, China, Cwmgiedd / Colombia, a'r gyfres dditectif A Mind To Kill.

Mae Thomas wedi gwneud cyfraniadau sylweddol i deledu a ffilm, gan gynnwys y rhaglen ddogfen A Silent Village: Pentre Mud a’r ffilm Fallen Sons, y ddau wedi derbyn Gwobrau Gŵyl Ffilmiau Celtaidd yn 1994. Cyfarwyddwyd y gyfres gomedi boblogaidd Satellite City a’r ffilm Rancid Aluminium, sy’n seiliedig ar nofel James Hawes, hefyd gan Thomas.

Roedd Thomas yn gyd-grëwr ar y gyfres dditectif noir Y Gwyll, sioe a gafodd ganmoliaeth fawr ac sydd wedi'i chymharu â True Detective. Mae'r gyfres wedi ennill cydnabyddiaeth ryngwladol ac wedi cael ei darlledu yn Nenmarc a Norwy.

 Gyrfa ysgrifenedig 

 Dramâu 
 On Bear Ridge (2019)
 Stone City Blue (2005)
 Gas Station Angel (1998)
 A Song From a Forgotten City (1995)
 Envy (1993)
 Strangers in Conversation (1993)
 East From the Gantry (1992)
 Flowers of the Dead Red Sea (1991)
 The Myth of Michael Roderick (1990)
 Adar Heb Adenydd (1989)
 House of America (1988)

 Llenyddiaeth 

 A Greater Britain (2017)
 Fight and be Right (2015)
 The Dirt Road Sport: Growing Up in Old Florida's Cow Country (2015)

 Teledu a ffilm - Cynhyrchydd 

 Pren ar y Bryn (2023 / 2024)
 Bregus (2021)
 Gwaith/Cartref (2011 - 2018)
 Y Gwyll (2013 - 2016)
 Gadael Yr Ugeinfed Ganrif (2014)
 Pen Talar (2010)
 The Cornet Player (2009)
 TMi (2006)
 Dal: Yma/Nawr (2003)
 A Mind To Kill (2001 - 2002)
 Satellite City (1996 - 1999)

 Teledu a ffilm - Cyfarwyddwr 
 Pren ar y Bryn (2023/2024)
 Bregus (2021)
 Gwaith/Cartref (2011 - 2018)
 Y Gwyll (2013 - 2016)
 Pen Talar (2010)
 Caerdydd (2006)
 Satellite City (1996)
 Silent Village (1994)

 Teledu a ffilm - Awdur 
 Pren ar y Bryn (2023/2024)
 Bregus (2021)
 Y Gwyll (2013 - 2016)
 Pen Talar (2010)

 Anrhydeddau 
 Cymrawd Sefydliad y Celfyddydau 
 Cymrawd er Anrhydedd yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru  
 Athro Gwadd a Chymrawd Er Anrhydedd ym Mhrifysgol Aberystwyth 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Ed Thomas yn y Gronfa Ddata Ffilmiau Rhyngrwyd (IMDb)
 Ed Thomas Cyfarwyddwr Creadigol Fiction Factory

Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Dramodwyr yr 21ain ganrif o Gymru