Wyn Jones (actor)

Actor o Gymru oedd Wyn Jones neu Eifion Wyn Jones (1936 - 23 Hydref 1966) a fu'n aelod o Gwmni Theatr Cymru yn y 1960au ac yn aelod o'r Royal Shakespeare Company yng nghyfnod Peter Brooke cyn hynny, gan berfformio ar lwyfannau Llundain ac ar deithiau ar draws y byd. Bu'n rhan o'r cwmni Cymraeg a lwyfannodd y ddrama Pros Kairon ym 1966, ond tra'n  ymarfer i recordio telediad o'r cynhyrchiad ar gyfer BBC Cymru, cafodd ei ladd mewn damwain "mewn hen chwarel" ar fynydd uwchben Waunfawr ger Caernarfon, yn 30 oed. 

 Cefndir 
Yn enedigol o Acrefair, Sir Ddinbych. Ymunodd â'r Royal Shakespeare Company ym 1964 gan ddod yn rhan o sawl cynhyrchiad a lwyfannwyd yn y West End Llundain, ac a deithiodd ar draws y byd. Taith The Comedy of Errors (1964) oedd y gyntaf, ynghyd â King Lear (1964). Dilynwyd hynny gan sawl cynhyrchiad yn Theatr Aldwych, Llundain megis No Why (1964); Marat/Sade (1964) gyda Glenda Jackson, Timothy West, Patrick Magee a Michael Williams ymhlith eraill; The Jew of Malta (1964-1965); The Wideawakes (1965) a The Comedy of Errors (1965).bawd|Llofnod yr actor Wyn Jones o 1964 tra'n actio yng nghynhyrchiad y Royal Shakespeare Company o The Comedy of Errors
Tra'n teithio'r cynhyrchiad The Comedy of Errors ar draws y byd ym 1964, mae'n amlwg iddo roi ei lofnod ar ddelweddau cynllunio gwisgoedd y cynhyrchiad, gan i'r ddelwedd ymddangos ar wefan gwerthu eBay yn Unol Daleithiau America yn 2019.

Ar ôl sefydlu Cwmni Theatr Cymru ym 1965, cafodd rannau mewn cynyrchiadau fel Cariad Creulon (1965) a Pros Kairon (1967).

 Bywyd Personol 
Roedd Wyn yn ŵr priod gyda 3 o blant, ac yn byw yn Llanfleiddian, ger Y Bont-faen.

 Marwolaeth 
Yn ei hunangofiant, Hogyn O Sling, mae'r actor John Ogwen yn sôn yn benodol am y ddamwain a laddodd Wyn Jones:  "Ychydig cyn imi adael y Coleg [1966] cefais alwad sydyn un diwrnod yn gofyn imi wneud drama deledu. Bu damwain ar y mynydd uwchben Waunfawr ac fe laddwyd yr actor Wyn Jones ac anafwyd Owen Garmon [24 oed] a Lisabeth Miles [23 oed]. Yr oedd Wyn ac Owen ar y pryd yn ymarfer Pros Kairon ar gyfer telediad ohoni ac fe benderfynwyd ail gastio er mwyn i'r telediad fynd rhagddo. Aubrey Richards a gafwyd i chwarae rhan Wyn a minnau i wneud rhan Owen."

Cafwyd adroddiad am y ddamwain yn y Cymro, 27 Hydref 1966 sy'n datgan bod "pedwar o bobl - tri ohonynt yn actorion Cymraeg proffesiynol - wedi syrthio a'u hanafu eu hunain mewn hen chwarel segur ar ochr y Cefn Du, ger y Waunfawr ar fore Sul [23 Hydref]". Adroddir bod Wyn wedi marw "ar y ffordd i'r ysbyty" ac yntau'n 30 oed. 

Mae'n debyg bod y pedwar ohonynt [gan gynnwys Anna Daniel o Borthaethwy] wedi bod mewn "parti mewn tŷ ym Mangor nos Sadwrn [22 Hydref] a threfnu yno i fynd i ben yr Wyddfa yn ddiweddarach". Oherwydd nad oedd digon o betrol ganddynt, penderfynodd y pedwar fynd i ddringo'r Cefn Du ger y Waunfawr, a cherdded ar hyd "twnel isel cul sy'n arwain at ben y chwarel". Nododd yr heddwas bod y pedwar wedi mynd yn rhy bell, ac wedi disgyn dros y dibyn. Ni ddarganfuwyd hwynt tan 11.30 bore dydd Sul.

 Teyrnged 
Pan gyhoeddwyd y ddrama Cariad Creulon gan R. Bryn Williams ym 1970, mae'r dramodydd yn talu teyrnged llenyddol a barddonol i'r actor Wyn Jones gan mai ef oedd yr actor cyntaf i bortreadu'r mab hynaf yn y ddrama, yng nghynhyrchiad Cwmni Theatr Cymru ym 1965:

Gyrfa

 Theatr 

 The Comedy of Errors (1964) Royal Shakespeare Company (taith) 
 King Lear (1964) Royal Shakespeare Company (taith)
 No Why (1964) Royal Shakespeare Company - Theatr Aldwych, Llundain
 Marat/Sade (1964) Royal Shakespeare Company - Theatr Aldwych, Llundain gyda Glenda Jackson, Timothy West, Patrick Magee a Michael Williams ymhlith eraill.
 The Jew of Malta (1964-1965) Royal Shakespeare Company - Theatr Aldwych, Llundain
 The Wideawakes (1965) Royal Shakespeare Company - Theatr Aldwych, Llundain
 The Comedy of Errors (1965) Royal Shakespeare Company Theatr Aldwych, Llundain

 Teledu 
 BBC Sunday Night Play (1961-1962)
 Barbara in Black (1962)
 Suspense (1963)
 Cariad Creulon (1966) BBC Cymru
 Pobl Yr Ymylon (1966) BBC Cymru

 Oriel 

 Cyfeiriadau 

Categori:Actorion o Gymru
Categori:Actorion Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Marwolaethau 1966