Iaith Ga

Mae'r iaith Ga yn iaith Kwa syn cael y siarad yn Ghana, ty fewn ac o gwmpas y prif ddinas Accra, gan y pobol Ga. Mae yna hefyd rhai siaradwyr yn Togo, Benin a gorllewin Nigeria. Mae ganddo gwahaniaeth seinegol rhwng tair hyd llafariad.

 Dosbarthiad 
Mae Ga yn iaith Kwa, syn rhan or teulu Niger-congo. Maen on perthyn yn agos ir iaith Adangme, ac gydai gilydd maent yn creur cangen Ga-Dangme o fewn Kwa 

Ga yr prif iaith or pobol Ga, grwp ethnig o Ghana. Mae cyfenwau teuluol Ga yn cynwys Owoo, Lartley, Lomo, Nortey, Aryee, Lamptey, Tetteh, Ankrah, Tetteyfio a Laryea.

 Dosbarthiad daearyddol 
Mae Ga yn cael ei siarad yn dde-ddwyrain Ghana, ty fewn ac o gwmpas y prif ddinas, Accra. Mae ganddo faint cymharol is o amrywiad tafodiadol. Er fod Saesneg yn y iaith swyddogol o Ghana, mae Ga yn un or 16 iaith mae'r Bureau of Ghana Languages yn cyhoeddi defynydd ynddo.

 Ffonoleg 

 Cytseiniaid 
Mae gan Ga 31 ffonem cytsain.
+Ffonemau cytsain Labial Deintyddol Postveolar a phalataidd Velar Labial-<br id="mwSw"><br><br><br> velar Glottal Plaen Labialeiddiedig Plaen Lab.v Plaen Lab. Trwynol      Stopiwch               Fricative          Brasamcan    

  yw aloffon syn  digwydd occurs before nasals and is represented with its own digraph in writing.
  may be realised as  when between a consonant and vowel
  has an allophone  before nasal vowels

 Llafariaid 
+Monoffthongau Blaen Canolog Yn ôl llafar trwynol llafar trwynol llafar trwynol Cau     Canol-agos   Agored-canol     Agor  

 Tonau 
Mae gan Ga ddau tôn, uchel ac isel. Fel llawer o ieithoedd Gorllewin Affrica, mae ganddi derasu tôn .

 Ffonotacteg 
Strwythur sillafau Ga yw , lle dim ond  all ail ffonem clwstwr cytseiniaid cychwynnol fod. a gall cytsain derfynol fod yn gytsain drwynol (byr neu hir) yn unig, e.e. ekome, "un", V-CV-CV; kakadaŋŋ, "hir", CV-CV-CVC; mli, "y tu mewn", CCV. Gall sillafau Ga hefyd gynnwys trwynol sillafog yn unig, er enghraifft yn sillaf gyntaf ŋshɔ, "môr".

 System ysgrifennu 
bawd|Wyddor Ga 1828
Wyddor yr iaith Ga yw:

Aa, Bb, Dd, Ee, Ɛɛ, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Ŋŋ, Oo, Ɔɔ, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ww, Yy, Zz

Mae'r llythrenau canlynol yn cynrychioli y swniau sydd ddim yn gohebu gydar un llythyren ar symbol IPA.

 J j - 
 Y y - 

Deugraffau a thrigraffau:

 Gb gb - 
 Gw gw - 
 Hw hw - 
 Jw jw - 
 Kp kp - 
 Kw kw - 
 Ny ny - 
 Ŋm ŋm - 
 Ŋw ŋw -  (aloffon yn hytrach na ffonem)
 Sh sh - 
 Ts ts - 
 Shw shw - 
 Tsw tsw - 

 Gweler hefyd 

 Pobl Ga
 Ieithoedd Ghana
 Cristnogol Jacob Protten
 Carl Christian Reindorf
 Johannes Zimmermann
Categori:Ieithoedd Ghana