Recordiau Cambrian

Label recordiau Cymreig oedd Recordiau Cambrian (weithiau hefyd Label Cambrian neu Recordiau Cambria) neu Cambrian Records yn Saesneg. Lleolwyd y cwmni ym Mhontardawe, dan arweiniad Josiah Jones. Fe'i cysylltir gyda lledaeniad canu pop Cymraeg ysgafn o'r 1960au canol ymlaen. Sefydlwyd y cwmni yn 1967 a daeth yn ran o grŵp Decca yn 1974, gyda recordiau i’w gweld ar label Cambrian tan tua 1980 pryd ddaeth y label i ben (Ymddengys i Cambrian gyhoeddi cofnodion o 1967 tan tua 1980). Sefydlwyd y cwmni gan Josiah Jones ("Josh Cambria"). Lleolwyd hwy ar 18, Stryd Fawr, Pontardawe, ac yn 1968 rhoddwyd eu cyfeiriad fel 5, Primrose Rd, Pontardawe.

Hanes a Chyd-destun
Bu Josiah Jones yn gweithio rhywfaint i gwmnïau Recordiau Qualiton a Welsh Teldisc cyn gadael Teldisc yn 1967 i gychwyn cwmni Cambrian.

Bu i Cambrian gyhoeddi tua 120 o LPs, 90 EP a thua 45 sengl, yn ôl y drefn rhifo. A chopïau ar gasét o rai ohonynt, er bod y rheini'n fwy prin. Recordiau Cymraeg oedd cynnyrch pennaf y cwmni, ac ambell i record Saesneg gan unigolion a grwpiau o Gymru.

Fel y labeli mawr eraill yng Nghymru - Recordiau Qualiton, Recordiau'r Dryw, Welsh Teldisc a Sain - ni chafodd Cambrian lawer o sylw yn y byd cerddoriaeth Brydeinig ond roedd yn sylfaenol bwysig i fyd cerddorol Cymru. Nodir bod y recordiau'n cael eu gwasgu gan gwmni Orlake, a’i fod yn dosbarthu ei recordiau ei hun drwy’r post. 

Rhoddwyd dosbarthiad ehangach i rai recordiau: nododd ‘RR’ ar 15 Tachwedd 1969 fod sengl gan y Triban, ‘Leaving On A Jet Plane’ (CSP-707) ar gael trwy Lugton a H.R. Taylor, tra bod rhifyn y 7 Mawrth 1970 yn dweud bod yr un ddau ddosbarthwr yn trin albwm gan yr Hennessys. 

Is-label Glenwood
Am gyfnod gymharol fyr, roedd yna is-label o’r enw Glenwood.

Roedd yn arbenigo mewn caneuon gwerin neu gorawl, a phop canol y ffordd, er bod rhywfaint o ganu gwlad yn y catalog yn ystod y ddwy neu dair blynedd olaf. Er syndod, mae 'Buona Sera', ochr 'B' sengl Keith Gordon 'Myfanwy' (CSP-744), mewn arddull jazz draddodiadol.

Artistiaid
Artistiaid Cymraeg a Chymreig oedd mwyafrif catalog Cambrian. Roeddynt yn cynnwys rhai o enwau mawr canu poblogaidd Cymraeg yr 1960au hwyr a'r 70au cynnar, megis Iris Williams, yr Hennessys, Max Boyce, Hogia Llandegai, Hogia Bryngwran, Hogiau'r Deulyn, Y Perlau, Y Cwiltiaid, Y Derwyddon a Richie Thomas. Recordiau Cambrian bu hefyd yn gyfrifol am ryddhau'r hyn a ystyrir y sengl roc Gymraeg gyntaf gan grŵp Y Blew yn 1967.

Llwyddiant Brydeinig
Y brif reswm mae'r label yn adnabyddus i bobl y tu allan i Gymru yw ei fod wedi cyhoeddi sawl record gan Mary Hopkin, a gafodd hit Rhif 1 gyda 'Those Were The Days' yn 1968 ar label Apple y Beatles. 

Recordiau Sain
Ymddengys i Recordiau Sain brynu catalog caneuon Recordiau Cambria gan ailryddhau nifer fawr o'r caneuon megis 'Pererin Wyf' gan Iris Williams a ryddhawyd yn wreiddiol gan Cambrian yn 1971.

Cambrian Records newydd, wahanol
Yn ddryslyd sefydlwyd label arall o'r enw Cambrian Records, heb gysylltiad â'r Cambrian Records wreiddiol. Maent wedi eu lleoli yng "Nghanolbarth Cymru".

Gweler hefyd
 Pop Cymraeg

Dolenni allanol
 Erthygl ar Cambrian ar Y Blog Recordiau Cymraeg (2021)
 'Cambrian' erthygl y label ar wefan 'Seventies Seven'

Cyfeiriadau

Categori:Cerddoriaeth Cymru
Categori:Sefydliadau 1967
Recordiau Cambrian
Categori:Pontardawe