Katharine, Duges Caint

Roedd Katharine, Duges Caint (ganwyd Katharine Lucy Mary Worsley; 22 Chwefror 1933 – 4 Medi 2025) yn aelod o deulu brenhinol Prydain. Roedd hi'n briod â'r Tywysog Edward, Dug Caint, ŵyr i Siôr V. Roedd hi'n gweithio i elusen ac roedd hi'n un o aelodau mwyaf poblogaidd y teulu brenhinol.  Roedd hi'n adnabyddus am ei steil perffaith.

Cafodd Katharine Lucy Mary Worsley ei geni yn Neuadd Hovingham, Swydd Efrog, y pedwerydd plentyn a'r unig ferch i Syr William Worsley, 4ydd Barwnig, a'i wraig Joyce Morgan Brunner (1895–1979), unig ferch Syr John Brunner, 2il Farwnig.   Bedyddiwyd hi yn Eglwys yr Holl Saint, Hovingham. 

Cafodd Worsley ei haddysg yn Ysgol y Frenhines Margaret, Efrog, ac yn Ysgol Runton Hill yng Ngogledd Norfolk. Yn yr ysgol yna, cyflwynwyd cerddoriaeth iddi, a dysgwyd iddi chwarae'r piano, yr organ a'r ffidil . Drwy gydol ei bywyd fel oedolyn, cerddoriaeth oedd un o'i diddordebau arbennig.  

Roedd ei haddysg ffurfiol yn gyfyngedig iawn. Yn ddiweddarach, gweithiodd am gyfnod mewn cartref plant yn Efrog a gweithiodd mewn ysgol feithrin yn Llundain.  Aeth i Rydychen i astudio yn Ysgol Miss Hubler, 22 Stryd Merton,  lle roedd hi'n un o wyth disgybl. 

Cyfarfu Worsley â'r Tywysog Edward, mab hynaf y Tywysog George, Dug Caint, a'r Dywysoges Marina o Wlad Groeg a Denmarc, tra roedd yn byw yng Ngwersyll Catterick .  Ar 8 Mehefin 1961, priododd y cwpl yn Eglwys Gadeiriol Efrog.  (Roedd y Dywysoges Anne yn un o'r morwynion priodas.) Cynhaliodd Archesgob Efrog Michael Ramsey (yn ddiweddarach Archesgob Caergaint) y gwasanaeth priodas.  Dyluniwyd ei ffrog rhwyllen sidan wen gan John Cavanagh. Defnyddiodd 273 llath o ffabrig ac roedd ganddi "wddf uchel a llewys hir a threnau awdurdodol". Daeth y ffrog yn enwog a chafodd ei chopïo gan ddylunwyr sawl gwaith.

Roedd gan y cwpl dri o blant:

 George, Iarll St Andrews (ganwyd 26 Mehefin 1962)
 Y Fonesig Helen Taylor (ganwyd 28 Ebrill 1964)
 Yr Arglwydd Nicholas Windsor (ganwyd 25 Gorffennaf 1970)

Roedd ganddi ddeg o wyrion ac wyresau.

Cafodd y Dduges gamesgoriad ym 1975  oherwydd rwbela , a rhoddodd enedigaeth i fab marw-anedig, Patrick, ym 1977.   Wedi hynny, dioddefodd o iselder difrifol. Dywedodd ei fod wedi ei helpu i ddeall menywod eraill oedd wedi dioddef yr un colledion 

Trodd y Dduges yn ffurfiol i'r Eglwys Gatholig Rufeinig ym 1994,  gan ddod y cyntaf o aelodau teulu brenhinol Prydain i wneud hynny mewn dros 300 mlynedd.  Cafodd ganiatâd y Frenhines, Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig. 

Penderfynodd y Dduges yn 2002 beidio â defnyddio'r arddull "Ei Huchelder Brenhinol". Gostyngodd ei dyletswyddau brenhinol hefyd. O hynny ymlaen, roedd hi'n cael ei hadnabod yn anffurfiol fel Katharine Kent, neu Katharine, Duges Caint, er bod ei steil ffurfiol yn parhau i fod yn Ei Huchelder Brenhinol Duges Caint.  Parhaodd hi i ymddangos mewn digwyddiadau mawr gan gynnwys priodas y Tywysog William a Catherine Middleton yn 2011 a phriodas y Tywysog Harry a Meghan Markle yn 2018.   Ni fynychodd angladd y Frenhines Elisabeth II yn 2022 na choroni'r Brenin Siarl III yn 2023. 

Bu farw'r Dduges ym Mhalas Kensington ar 4 Medi 2025, yn 92 oed. 

 Cyfeiriadau 

Categori:Tŷ Windsor
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Genedigaethau 1933