Etholaeth Senedd Ewrop

Etholir Aelodau Senedd Ewrop (ASEau) gan boblogaeth aelod-wladwriaethau'r Undeb Ewropeaidd (UE). Mae Deddf Etholiadol Ewrop 2002 yn caniatáu i aelod-wladwriaethau ddewis creu israniadau etholiadol neu etholaethau (Saesneg: constituencies; Ffrangeg: circonscriptions électorales; Almaeneg: Wahlkreise) ar gyfer etholiadau Senedd Ewrop mewn sawl ffordd wahanol.

Mae’r rhan fwyaf o wledydd yr UE yn gweithredu un etholaeth genedlaethol sy’n ethol ASEau ar gyfer y wlad gyfan.Oelbermann, Kai-Friederike; Palomares, Antonio; Pukelsheim, Friedrich (2010). "The 2009 European Parliament Elections: From Votes to Seats in 27 Ways" (PDF). European Electoral Studies. 5 (1): 148–182. Archived (PDF) from the original on 15 Medi 2013. Mae dwy aelod-wladwriaeth, Gwlad Belg ac Iwerddon, wedi'u hisrannu'n etholaethau, lle cyfrifir canlyniadau etholiadol ar wahân ym mhob etholaeth. Mae'r Almaen, yr Eidal a Gwlad Pwyl wedi'u hisrannu'n ardaloedd etholiadol, lle pennir nifer y cynrychiolwyr ar y lefel genedlaethol yn gymesur â'r pleidleisiau a fwriwyd ym mhob ardal.

Yn yr Almaen, gall pleidiau gwleidyddol gyflwyno rhestrau o ymgeiswyr naill ai ar lefel Länder neu ar lefel genedlaethol.

Ar hyn o bryd, mae pob etholaeth yn defnyddio gwahanol fathau o gynrychiolaeth gyfrannol (PR), ac eithrio'r coleg etholiadol un sedd Almaeneg ei hiaith yng Ngwlad Belg, sy'n defnyddio'r system cyntaf i'r felin. Nid yw'r senedd yn ei chyfanrwydd yn dilyn cynrychiolaeth gyfrannol, oherwydd dosbarthir seddi rhwng aelod-wladwriaethau trwy gymesuredd disgynnol.

 Rhestr o etholaethau 
chwith|bawd|484x484px| Etholaethau presennol
EtholaethAelod-wladwriaethArdal/CymunedSeddiCyfanswm seddi'r wladPoblogaeth 2012 (miloedd)Arwynebedd (km2)Ar etholiadPresennolPresennolCyfanswmYn ôl seddCyfanswmYn ôl seddAwstriaAwstria(Gwlad gyfan)181919Coleg etholiadol Iseldireg ei iaithGwlad BelgY Gymuned Fflemeg121221Coleg etholiadol Ffrangeg ei iaithCymuned Ffrangeg Gwlad Belg88Coleg etholiadol Almaeneg ei iaithCymuned Almaeneg Gwlad Belg11BulgariaBwlgaria(Gwlad gyfan)171717CroatiaCroatia(Gwlad gyfan)111212CyprusCyprus(Gwlad gyfan)666Y Weriniaeth TsiecY Weriniaeth Tsiec(Gwlad gyfan)212121DenmarcDenmarc(Gwlad gyfan)131414EstoniaEstonia(Gwlad gyfan)677FfindirFfindir(Gwlad gyfan)131414FfraincFfrainc(Gwlad gyfan)747979Yr AlmaenYr AlmaenGwlad gyfan, gall pleidio ddewis rhestrau ar wahân yn y 16 Bundesländer969696Gwlad GroegGwlad Groeg(Gwlad gyfan)212121HwngariHwngari(Gwlad gyfan)212121DulynIwerddonDulyn a siroedd Dún Laoghaire–Rathdown, Fingal a De Dulyn3414Canolbarth–Gogledd-OrllewinSiroedd Cavan, Donegal, Gaillimh, Kildare, Leitrim, Longford, Louth, Mayo, Meath, Monaghan, Roscommon, Sligeach a Westmeath; a dinas Gaillimh45DeSiroedd Carlow, Clare, Corc, Kilkenny, Kerry, Laois, Limerick, Offaly, Tipperary, Waterford, Wexford a Wicklow; a dinasoedd Corc, Limerick a Port Láirge45Gogledd-OrllewinYr EidalValle d'Aosta, Liguria, Lombardy, Piedmont202076Gogledd-DdwyrainEmilia-Romagna, Friuli-Venezia Giulia, Trentino-Alto Adige/Südtirol, Veneto1415CanolLatium, Marche, Tuscany, Umbria1415DeAbruzzo, Apulia, Basilicata, Calabria, Campania, Molise1718YnysoeddSardinia, Sicily88LatfiaLatfia(Gwlad gyfan)888LithwaniaLithwania(Gwlad gyfan)111111LuxembourgLuxembourg(Gwlad gyfan)666MaltaMalta(Gwlad gyfan)666Yr IseldiroeddYr Iseldiroedd(Gwlad gyfan)262929PomorskieGwlad PwylFoifodiaeth Pomorze3352Pujawsko-pomorskieFoifodiaeth Kujawy-Pomorze22Podlaskie i Warmińsko-mazurskieFoifodiaethau Podlasie a Warmia-Mazury33WarsawDinas Warsaw a rhan o Foifodiaeth Mazowsze66MazowieckieGweddill Foifodiaeth Mazowsze33ŁódźFoifodiaeth Łódź33WielkopolskieFoifodiaeth Gwlad Pwyl Fwyaf55LublinFoifodiaeth Lublin33PodkarpackieFoifodiaeth Swbcarpathia33Małopolskie i ŚwiętokrzyskieLesser Poland and Świętokrzyskie Voivodeships56ŚląskieFoifodiaeth Silesia77Dolnośląskie i OpolskieFoifodiaethau Silesia Isaf ac Opole44Lubuskie i ZachodniopomorskieFoifodiaethau Lubusz a Gorllewin Pomerania44PortiwgalPortiwgal(Gwlad gyfan)212121RwmaniaRwmania(Gwlad gyfan)323333SlofaciaSlofacia(Gwlad gyfan)131414SlofeniaSlofenia(Gwlad gyfan)888SbaenSbaen(Gwlad gyfan)545959SwedenSweden(Gwlad gyfan)202121Cyfanswm751705705

 Etholaethau blaenorol 


 Denmarc 
Roedd gan Ddenmarc etholaeth ar wahân i'r Ynys Las tan 1985, pan dynnodd y diriogaeth ymreolaethol yn ôl o'r Gymuned Economaidd Ewropeaidd (ehangwyd yn ddiweddarach i ddod yn  UE).

 Ffrainc 
bawd|200x200px| Etholaethau Ffrainc 2004-2019
Rhwng 2004 a 2019, rhannwyd Ffrainc yn 8 etholaeth:

 Dwyrain
 Île-de-France
 Massif central-Centre
 Gogledd-Orllewin
 Tiriogaethau Tramor
 De-ddwyrain
 De-orllewin
 Gorllewin

 Iwerddon 
Mae etholaethau Iwerddon wedi newid sawl gwaith:

 1979 i 2004: Connacht-Ulster, Dulyn, Leinster, Munster
 2004 i 2014: Dulyn, Dwyrain, Gogledd Orllewin, De
 2014 hyd heddiw: Dulyn, Canolbarth Gogledd-Orllewin, De

 Y Deyrnas Unedig 

bawd|366x366px| Etholaethau'r Deyrnas Unedig 1999-2020
Cyn i’r Deyrnas Unedig ymadael â’r UE, roedd etholaeth pleidlais sengl drosglwyddadwy 3 aelod yn cwmpasu Gogledd Iwerddon. Newidiodd yr etholaethau sy’n cwmpasu Cymru, Lloegr a’r Alban sawl gwaith:

 Rhwng 1979 a 1994, roedd 78 o etholaethau un aelod cyntaf i’r felin .
 Rhwng 1994 a 1999, roedd 84 o etholaethau un aelod cyntaf i’r felin.
 Rhwng 1999 a 2020, roedd 11 o etholaethau aml-aelod D'Hondt, un ar gyfer pob un o Gymru, yr Alban, a naw rhanbarth Lloegr. O 2004, roedd etholaeth De-orllewin Lloegr hefyd yn cwmpasu Gibraltar .

 Etholaeth holl-Ewropeaidd arfaethedig 
Ar Fai 3, 2022, pasiodd Senedd Ewrop (323 o bleidleisiau i 262) "benderfyniad deddfwriaethol ar ddiwygio cyfraith etholiadol Ewropeaidd".https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2022-0129_EN.html Gweler Erthygl 15 Union-wide constituency Ymhlith y cynigion mae creu etholaeth 28-aelod ar gyfer yr Undeb gyfan a etholir gan gynrychiolaeth gyfrannol rhestr plaid ar restr ar wahân i etholiadau ar gyfer etholaethau rhanbarthol. Fodd bynnag, ym mis Gorffennaf 2023, cafodd y cyfeiriad ato ei ddileu gan y Cyngor Ewropeaidd.

 Gweler hefyd 

 Aelod o Senedd Ewrop
 Etholaeth
 Dosbarthu seddi yn Senedd Ewrop

 Cyfeiriadau 

Categori:Etholaethau Senedd Ewrop
Categori:Senedd Ewrop