Nicola Davies (barnwr)

Mae'r Fonesig Nicola Velfor Davies, DBE o Lanelli (ganwyd 13 Mawrth 1953) yn fargyfreithiwr a barnwr Cymreig sydd ar hyn o bryd yn Arglwyddes-Ustus yr Apêl, swydd y cafodd ei phenodi iddi yn 2018. Cafodd ei hyfforddi mewn cyfraith feddygol a chyfeirir ati fel y Gwir Anrhydeddus Arglwyddes Ustus Nicola Davies.

Mae hi’n enghraifft o Gymraes a lwyddodd i dorri tir newydd yn y byd cyfreithiol, gan ddod yn farnwr uchel ei pharch ac yn Ganghellor benywaidd cyntaf Prifysgol Aberystwyth.

 Bywyd cynnar 
Ganwyd Davies yn Llanelli, Cymru, a chafodd ei magu ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Roedd ei thad, Eric Davies, yn beiriannydd siartredig a oedd yn gweithio i Gwmni Dur Cymru; mae ganddi frawd iau o'r enw Jonathan. Cafodd ei haddysgu yn Ysgol Ramadeg Merched Pen-y-bont ar Ogwr (sydd bellach wedi cau), lle'r oedd hi'n brif ferch, yr olaf. Ym 1971 aeth i Brifysgol Birmingham i astudio'r gyfraith.aber.ac.uk; Teitl: Penodi barnwr blaengar yn Ganghellor newydd Prifysgol Aberystwyth; adalwyd 14 Awst 2025.

 Gyrfa 
Ar ôl graddio yn Birmingham, gweithiodd Davies am gyfnod byr mewn cwmni cyfreithwyr cyn dod yn ddadansoddwr buddsoddi (investment analyst) yn Ninas Llundain. Yn ddiweddarach penderfynodd ddod yn fargyfreithiwr a gwnaeth ei hail gyfnod prawf chwe mis yn Adeiladau Carpmael, a ddaeth yn ddiweddarach yn '3 Serjeant's Inn'. Cafodd ei galw i'r bar yn Gray's Inn ym 1976. Fel bargyfreithiwr ifanc yn gweithredu fel cynghorydd iau i'r ddau feddyg a oedd yn rhan o achosion cam-drin plant Cleveland, daeth yn gydnabyddedig fel arbenigwr meddygol. Daeth hefyd yn aelod o Baneli'r Trysorlys.

Yn 1992, yn 39 oed, daeth yn Gwnsler y Frenhines, ac ym 1998 fe'i penodwyd i eistedd fel Cofnodwr Cynorthwyol. Cadeiriodd ddau Ymchwiliad. Ym 1998 treuliodd Davies chwe mis ar achos y llawfeddyg calon o Fryste, yna amddiffynodd y meddyg a'r llofrudd cyfresol Harold Shipman.

Yn 2003, penodwyd Davies yn ddirprwy farnwr yn yr Uchel Lys. Ar ôl adolygiad barnwrol, diddymodd benderfyniad i gau rhai unedau llawfeddygaeth bediatrig y Gwasanaeth Iechyd Gwladol. Penodwyd hi yn farnwr yn yr Uchel Lys yn 2010.

Yn 2013 penodwyd Davies yn Farnwr Llywyddol Cylchdaith Cymru rhwng 1 Ionawr 2014 a 31 Rhagfyr 2017.

Mae Davies yn Gymrawd Anrhydeddus Prifysgol Caerdydd.

Cafodd ei hurddo’n aelod o Gyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig yn 2018.

Yng Ngorffennaf 2021, cadeiriodd Davies sesiwn gyntaf Llys Apêl Cymru, gyda phob un yn fenyw (y tro cyntaf i hyn ddigwydd): Mrs Ustus Jefford a Mrs Ustus Steyn.

Yn Ionawr 2025, penodwyd Davies yn Ganghellor ym Mhrifysgol Aberystwyth, y fenyw gyntaf i ddal y swydd.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Y Gwir Anrhydeddus Mrs Ustus Nicola Davies DBE, Comisiwn Penodiadau Barnwrol
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Birmingham
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Cyfreithwyr benywaidd o Gymru