Ray Smith

Actor o Gymru oedd Ray Smith (1 Mai 1936 – 15 Rhagfyr 1991).

 Bywyd cynnar 
Ganwyd Smith yn Nhrealaw yng Nghwm Rhondda, a threuliodd ei flynyddoedd cynnar ar Ffordd Ynyscynon, ond bu’n byw am y rhan fwyaf o’i fywyd fel oedolyn yn Ninas Powys. Cododd ei diddordeb mewn actio tra oedd yn yr ysgol, ac roedd yn benderfynol o beidio â dod yn löwr fel ei dad, a fu farw mewn damwain pwll glo pan oedd Smith ond yn dair oed.

Ar ôl gadael yr ysgol daeth Smith yn lafurwr adeiladwr. Yn dilyn Gwasanaeth Cenedlaethol yn y fyddin, dechreuodd actio'n broffesiynol yn Theatr Tywysog Cymru, Caerdydd, yna ymunodd â Theatr Fawr Abertawe fel rheolwr llwyfan cynorthwyol. Yn ddiweddarach symudodd i Lundain, lle treuliodd flwyddyn yn ddi-waith cyn cael rhan mewn drama am Chwyldro Hwngari 1956.

 Gyrfa deledu 
Gwnaeth Smith ei ymddangosiad cyntaf ar y teledu yn Shadows of Heroes ym 1959, a daeth yn adnabyddus i'r cyhoedd gyda ymddangosiadau mewn cyfresi fel Z-Cars ac A Family at War. Ymddangosodd hefyd fel yr Arolygydd Ditectif Percy Firbank yn Public Eye, rôl a ddechreuodd ei chwarae ym 1971. Ddwy flynedd yn ddiweddarach daeth un o'i rannau enwocaf, fel George Barraclough yn Sam, cyfres ddrama Granada Television a leolwyd yng ngogledd Lloegr.

Ym 1973, darparodd Smith y troslais ar gyfer y Ffilm Trafnidiaeth Brydeinig "Britannia - A Bridge", ffilm am ailddatblygu ac ailadeiladu Pont Reilffordd Britannia rhwng Ynys Môn a'r Tir Mawr. Roedd y Bont wedi'i difrodi gan dân ym 1970, a chafodd ei hailadeiladu dros gyfnod o 3 blynedd i gynnwys 'dec dwbl' newydd, yn cynnwys croesfannau ffordd a rheilffordd.

Ymddangosodd ymhob pennod o'r ddrama heddlu Dempsey and Makepeace yn yr 1980au, yn chwarae Gordon Spikings, fel pennaeth arbennig tasglu SI 10.

 Blynyddoedd diweddarach 
Bu farw Ray Smith ym mis Rhagfyr 1991 yn 55 oed yn lolfa Ysbyty Llandough ar ôl trawiad difrifol ar y galon. Roedd wedi bod yn ffilmio un o'i olygfeydd olaf yn addasiad teledu nofel Kingsley Amis, The Old Devils, pan gafodd ei daro'n sâl ar leoliad yng Nghasnewydd. Cyflwynwyd y gyfres The Old Devils er cof amdano gyda chydnabiaeth ar y sgrîn. Enillodd ei berfformiad ynddi Wobr yr Actor Gorau gan BAFTA Cymru ar ôl ei farwolaeth ym 1993.

Ei fab oedd y cerddor Huw Justin Smith, oedd yn fwy adnabyddus fel Pepsi Tate.

 Ffilmyddiaeth 

 Nick of the River (1959)
 Edgar Wallace Mystery Theatre (1960) ("Candidate for Murder")
 The House Under the Water (1961) (7 pennod)
 The Terrorists (1961)
 Ben Casey (1962)
 No Hiding Place (1960–1963) (2 bennod)
 Tomorrow at Ten (1962)
 The Painted Smile (1962)
 Mystery Submarine (1963)
 Suspense (1963)
 Murder Can Be Deadly (1963)
 The Indian Tales of Rudyard Kipling (1964)
 Ring Out an Alibi (1964, Cyfres deledu fer)
 Moulded in Earth (1965, Cyfres deledu fer)
 Z-Cars (1965–1970) (4 ymddangosiad)
 Candidate for Murder (1966)
 Softly, Softly (1966–1967) (4 pennod)
 Callan (TV series, 1967–1972)
 The Informer (1967)
 The Wednesday Play] (1968) ("Mrs Lawrence Will Look After It")
 Half Hour Story (1968) (Stella)
 Company of Five (cyfres chwe-rhan, yn cynnwys Shaggy Dog, drama gan Dennis Potter, 1968)
 Special Branch (1969)
 Detectives (1969)
 Saturday Night Theatre (1969) ("Bangelstein's Boys")
 A Family at War (Cyfres deledu, 1970) (pennod: "For Strategic Reasons")
 Shadows of Fear (1970–1971) (2 bennod)
 Man at the Top (1971)
 Public Eye (Cyfres deledu, 1971–1975)
 Made (1972)
 Country Matters (1972)
 Jackanory (24 ymddangosiad rhwng 1972 a 1985)
 Colditz (1972)
 The Adventures of Black Beauty]] (1972)
 New Scotland Yard]] (TV series, 1972–1974)
 Under Milk Wood (1972)
 The Rivals of Sherlock Holmes (1973)
 Sam (Cyfres deledu, 1973–1975)
 King Lear (Cyfres deledu, 1974)
 The Main Chance (1975)
 Thriller (1975)
 Crown Court (1975)
 Madame Bovary (Cyfres deledu, 1975)
 The Hanged Man (Cyfres deledu, 1975)
 How Green Was My Valley (Cyfres deledu, 1975)
 Hunter's Walk (TV series, 1973–1976)
 Operation Daybreak (1976)
 Bill Brand (1976)
 Little Lord Fauntleroy (1976)
 Rogue Male (TV movie, 1976)
 Rooms (TV series, 1977)
 1990 (episode "Health Farm", 1977)
 Play for Today (2 ddrama, 1977 ac 1980)
 The Sailor's Return (1978)
 The Mill on the Floss (Cyfres deledu, 1978)
 The Hills of Heaven (Cyfres deledu, 1978)
 Enemy at the Door (1978)
 Target (1 episode, 1978)
 The Beast (TV special, 1979)
 Juliet Bravo (1 episode, 1980)
 Masada (TV miniseries, 1981)
 The Life and Times of David Lloyd George (1981)
 Plays for Pleasure (episode "Like I've Never Been Gone", 1981)
 Maybury (1983)
 We'll Meet Again (TV series, 1982)
 The Citadel (TV movie, 1983)
 Struggle (TV series, 1983)
 Shades of Darkness ("Bewitched" 1983)
 Dempsey and Makepeace (30 pennod, 1985–1986)
 King Lear (1987)
 Three for the Road (1987)
 The District Nurse (pennod "Bedside Manners", 1987)
 Babylon Bypassed (1988)
 The Old Devils (Cyfres deledu, 1992)

 Cyfeiriadau 

 Llyfryddiaeth 
 Anthony and Deborah Hayward TV Unforgettables - Over 250 Legends of the Small Screen, Guinness, 1993

 Dolenni allanol 


Categori:Marwolaethau 1991
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Pobl o Drealaw
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion ffilm o Gymru