Selma Meerbaum-Eisinger

Bardd Iddewig a aned yn Romania mewn cymuned Almaeneg ei hiaith oedd Selma Meerbaum-Eisinger neu Selma Merbaum (5 Chwefror1924 – 16 Rhagfyr 1942). Cafodd ei llofruddio pan yn 18 oed mewn gwersyll llafur yn Wcrain fel rhan o'r Holocost.

Bywyd
Roedd yn ferch i siopwr yn Cernăuţi (Czernowitz), tref yn rhanbarth Bwcofina Teyrnas Rwmania (bellach Chernivtsi yn Wcrain). Eisinger oedd cyfenw ei llystad.  Dechreuodd astudio llenyddiaeth yn ifanc, ac mae dylanwad y beirdd astudiodd yn amlwg ar ei gwaith: Heinrich Heine, Rainer Maria Rilke a Klabund Tagore. Dechreuodd ysgrifennu a chyfieithu barddoniaeth yn 1939. Medrai sawl iaith, o leiaf yn ddigon da i gyfieithu barddoniaeth rhyngddynt: Almaeneg oedd ei mamiaith ond cyfieithodd gerddi o Rwmaneg, Ffrangeg ac Iddeweg. Daeth ei chartref yn ran o'r Undeb Sofietaidd am gyfnod byr yn 1940 a phan ymosododd byddin yr Almaen yn yr Ail Ryfel Byd gorfodwyd i'r teulu symud i geto'r ddinas. Ym 1942 symudwyd y teulu i wersyll llafur Mikhailovka yn Transnistria, lle bu farw Selma o deiffws.

Barddoniaeth
Cyfanswm gwaith Meerbaum-Eisinger yw 52 o gerddi a 5 o gyfieithiadau, wedi'u hysgirfennu â phensil a'u rhwymo â llaw mewn cyfrol dan y teitl Blütenlese (Cymraeg: Cynhaeaf Blodau). Roedd y cyfieithiadau o'r Ffrangeg (Paul Verlaine), Iddeweg (Itzik Manger, H. Leivick), a Rwmaneg (Discipol Mihnea). Rhoddodd y gyfrol i'w chariad Lejser Fichman oedd yn ffoi y geto; y bwriad oedd y byddai Fichman wedyn yn trosglwyddo'r cerddi i gyfaill arall fyddai'n trefnu cyhoeddi'r cerddi wedi cyrraedd Palesteina. Fodd bynnag bu farw Fichman a gorweddodd y cerddi yn angof ym Mhrifysgol Tel Aviv tan 1979, pan gawsant eu cyhoeddi mewn golygiad gan Adolf Rauchwerger, yn gyntaf yn Israel a'r flwyddyn ganlynol yn yr Almaen.

Cyfieithwyd y cerddi wedyn i nifer o ieithoedd, gan gynnwys y Gymraeg gan Mary Burdett-Jones yn 2024 dan y teitl Cerddi 1939-1941.

Arddull
Mae cerddi Meerbaum-Eisinger yn rhyfeddol o aeddfed a hyderus o ystyried mai merch 18 oed a'u hysgrifennodd. Maent mewn arddull argraffiadol, a'u naws cyffredinol yn bruddaidd a digalon. Ystyrir ei barddoniaeth i fod o ansawdd uchel iawn: meddai'r bardd Hilde Domin bod ei cherddi yn "glir, brydferth, golau, ac eto'n llawn argoelion." Ystyrir ei cherddi, ynghyd â rhai Rose Ausländer a Paul Celan, yn ran bwysig o ddiwylliant Iddewon Almaeneg Bwcofina.

Llyfryddiaeth

 Ortrun Niethammer: Innere Differenzierung. Selma Meerbaum-Eisinger: Rezeption ihrer Gedichte nach 1980. In Inge Hansen-Schaberg (ed.): Als Kind verfolgt. Anne Frank und die anderen. Berlin 2004, . (Almaeneg)
 Mariana-Virginia Lăzărescu: „Schau, das Leben ist so bunt“.	Selma Meerbaum-Eisinger, Karin Gündisch und Carmen Elisabeth Puchianu: drei repräsentative deutsch schreibende Autorinnen aus Rumänien. WVB, Berlin 2009, . (Almaeneg)

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 1942
Categori:Beirdd Iddewig
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Rwmania
Categori:Beirdd Almaeneg o Rwmania