Afon Gafenni

Afon fer yn Sir Fynwy yw Afon Gafenni. Mae'n tarddu tua 1 milltir (1.6 km) i'r de-orllewin o bentref Llanfihangel Crucornau ac yn llifo i'r de am tua 4 milltir (6.4 km) i'w chydlifiad ag Afon Wysg tua phen dwyreiniol Dolydd y Castell yn y Fenni. Ychydig cyn iddi gwrdd ag Afon Wysg mae'r afon fechan Afon Cibi yn ymuno â hi.

Ar ei hyd mae'r afon yn gul ac yn llifo'n gyflym. Gellir gweld bronwennod y dŵr yn aml yn y dŵr.

Y melinau
Roedd yr afon gynt yn cyflenwi pŵer i sawl melin ŷd, a phob un ohonynt bellach wedi diflannu. Cofnodir o leiaf saith o'r rhain.

 Melin Triley yw'r uchaf, sydd wedi'i lleoli rhwng y rheilffordd i'r gorllewin a'r A465 i'r dwyrain (cyfeirnod OS SO310173)."Trily Mill", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024
 Melin Brooklands yn Llandeilo Bertholau (cyfeirnod OS SO310165)"Brooklands Mill", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024
 Melin Cwm ychydig i'r dwyrain o'r Maerdy lle mae Nant Mynachdy yn dod i mewn fel llednant ar y lan chwith (cyfeirnod OS SO309155)."Cwm Mill, Maerdy", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024
 Melin Fach ar Ross Road, ar gyrion gogledd-ddwyreiniol y Fenni (cyfeirnod OS SO306146)"Corn Mill, Ross Road, Abergavenny", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024
 Melin y Priordy, hefyd ar gyrion gogledd-ddwyreiniol y Fenni, yn union i'r de o Felin Fach (cyfeirnod OS SO303144)"Priory Mill", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024
 Hen felin ŷd ar Mill Street, y Fenni (cyfeirnod OS SO300138)"Corn Mill, Mill Street, Abergavenny", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024
 Melin Philpotts oedd y felin olaf ar yr afon (cyfeirnod OS SO301137)."Philpotts Mill, Abergavenny", Coflein; adalwyd 28 Rhagfyr 2024

Oriel

Cyfeiriadau

Gafenni