Ysgol Gynradd Groes-Wen

Ysgol gynradd yn rhan o Gyngor Dinas Caerdydd yw Ysgol Gynradd Groes-wen. Mae wedi lleoli ger ystâd dai Plasdŵr ar gyrion maestref Radur yng ngorllewin Caerdydd am dir Cyngor Bro Morgannwg. Agorwyd yr ysgol yn 2023. Dyma'r ysgol Model Iaith Ddeuol gyntaf yng Nghymru, model sydd fwyaf tebyg i  "model B Gwlad y Basg" yn ôl yr sosio-ieithydd, Colin H. Williams yn 2024. 

Lleolir yr ysgol ar Rhodfa Plasdŵr, Sain Ffagan, Caerdydd, CF5 2FG. Nid yw'r ysgol wedi lleoli ym mhentref Y Groes-wen ger Caerffili.

Hanes
Sefydlwyd yr ysgol gydag sefydlu ystâd dai anferth Plas-dŵr ar gyrsion maestref Radur yng ngorllewin Caerdydd ar ddechrau'r 2020au. Dyma'r unig ysgol gynradd i'r stâd. Er bu galw gan fudiadau megis Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i'r ysgol fod yn ysgol cyfrwng Cymraeg o'r cychwyn, bu anghytuno ag hynny. Penderfynodd Cyngor Dinas Caerdydd ar gyfaddawd gan sefydlu ysgol ddwyieithog cyntaf o'i bath yn y ddinas.

Prifathro gyntaf yr ysgol yw Richard Carbis bu'n gynbennaeth Ysgol Gynradd Gymraeg Cwm Derwen ger Caerffili, Ysgol Gynradd Gymraeg Evan James ym Mhontypridd ac Ysgol Pencae yng Nghaerdydd.

Cyfrwng iaith yr Ysgol
Dywed gwefan yr ysgol, "Ein bwriad bydd i ddysgu trwy Gymraeg a Saesneg 50/50 ar gyfartaledd." Dyma'r ysgol gyntaf o'i math yng Nghaerdydd oedd yn cynnig o ffrwd addysg 'iaith ddeuol' newydd ochr yn ochr â ffrwd Gymraeg. Hynny yw, does dim ffrwd uniaith Saesneg i'r ysgol.

Prosesau Pob Dydd
Yn ôl gwefan yr ysgol yn 2024, prosesau cyfrwng iaith dysgu'r ysgol yw:
 Cymraeg a Saesneg am yn ail bydd Iaith y Dydd
 Gwasanaeth Ysgol - Cymraeg gydag elfen o Saesneg
 Gwasanaeth Adran Iaith Ddeuol - Cymraeg / Saesneg
 Bydd y plant yn clywed cerddoriaeth Cymraeg yn aml
 Bydd y staff i gyd yn rhugl yn y Gymraeg felly ar sail pa iaith bydd y plant yn clywed, Cymraeg bydd prif iaith oedolion yr ysgol.
 Bydd arddangosfeydd yn ddwyieithog h.y. Nid oes angen cadw at un iaith yn unig wrth arddangos gwaith disgyblion

Pryder am y polisi iaith
Tra bod ymgyrchwyr dros addysg Gymraeg heb eu hargyhoeddi y bydd y ffrwd Saesneg yn helpu i gynhyrchu plant byddai'n gallu siarad Cymraeg a Saesneg yn rhugl, anghytunodd eraill. Dywedodd Huw Thomas, Cadeirydd Cyngor Caerdydd yn 2021 bod angen gweld sut byddai'r model yn gweithio. Nododd, petai'r model yn llwyddiannus y gellid ei ehangu i "ysgolion sydd ar hyn o bryd yn gwbl Saesneg eu hiaith".

Mewn cynhadledd yn 2024 galwodd yr Athro Williams yr ysgol yn "rhyw fath o arbrawf ac yn eithriad" (o'i gymharu â Model B Gwlad y Basg oedd â "holl gefnogaeth y wladwriaeth a'r rhieni").

Dolenni allanol
 Gwefan swyddogl yr Ysgol
 @Ysgol Groes-wen Primary School Tudalen Facebook yr Ysgol
 @Ysgol_Groeswen Cyfrif Twitter yr Ysgol

Cyfeiriadau

Categori:Ysgolion cynradd Caerdydd
Categori:Ysgolion cynradd Cymraeg
Categori:Sefydliadau 2023
Categori:Plasdŵr