Swyn Naw Perlysieuyn

Swyn Hen Saesneg a gofnodwyd yn y ddegfed ganrif OC ydy'r Swyn Naw Perlysieuyn, hefyd a elwir yn Nigon Wyrta Galdor, a Lleyg y Naw Perlysieuyn Iachaol (ymhlith enwau eraill). Mae'n rhan o'r casgliad meddygol Eingl-Sacsonaidd a elwir yn Lācnunga, sydd wedi goroesi yn llawysgrif Harley MS 585 yn y Llyfrgell Brydeinig. Mae'r swyn yn cynnwys paratoi naw planhigyn.

Mae'r gerdd yn cynnwys un o ddau gyfeiriad clir yn yr Hen Saesneg at y duw Woden, a'r llall ydy Maxims I o Lyfr Exeter. Mae cyfieithiad Robert K. Gordon o'r adran dan sylw fel a ganlyn:

"Ymlusgai'r sarff, a chnoi dyn. Deuai Woden â naw brigyn da, a bwrw'r sarff a hedfanai yn naw rhan. Yno oedd afallen a iachâi'r gwenwyn, na fyddai hi byth yn dod i mewn i'w thŷ."

Sonnir am naw a thri yn aml trwy gydol y swyn, ac maent yn rhifau arwyddocaol ym Mhaganiaeth Germanaidd a llên gwerin Germanaidd.

Mae ysgolheigion wedi cynnig bod y darn hwn yn disgrifio Woden yn dod i gynorthwyo'r perlysiau trwy ei ddefnydd o naw brigyn, gyda phob brigyn wedi'i arysgrifio â llythyren gyntaf rwnig planhigyn.

Yn ôl Gordon, mae'r gerdd "yn amlwg yn hen beth paganaidd sydd wedi bod yn destun sensoriaeth Gristnogol." Mae Malcolm Laurence Cameron yn dweud bod llafarganu'r gerdd yn uchel yn arwain at "effaith swynganol ryfeddol." 

Gweler hefyd
Galdr
Hávamál
Mímir
Swyn-ganeuon Merseburg

Cyfeiriadau

Cameron, Malcolm Laurence (1993). Anglo-Saxon Medicine. Cambridge University Press. 
Gordon, R. K. (1962). Anglo-Saxon Poetry. Everyman's Library #794. M. Dent & Sons, LTD.
Macleod, Mindy; Mees, Bernard (2006). Runic Amulets and Magic Objects. Boydell Press. 
Mayr-Harting, Henry (1991). The Coming of Christianity to Anglo-Saxon England. Penn State Press 

Dolenni allanol

 Foys, Martin et al. Old English Poetry in Facsimile Project (Center for the History of Print and Digital Culture, University of Wisconsin-Madison, 2019-); digital facsimile edition and Modern English translation. Accessed February 2023.
 Hopkins, Joseph S. 2020. "Nigon Wyrta Galdor: Popularly Known as the Nine Herbs Charm". Mimisbrunnr.info. Full text in normalised Old English with translations. Accessed February 2023.
 Hostetter, Aaron K. 2023. "The Metrical Charms". Old English Poetry Project. Rutgers University-Camden. Accessed February 2023.
 Jolly, Karen Louise. 1996. "Lay of the Nine Herbs and Lay of the Nine Twigs of Woden". Popular Religion in Late Saxon England: Elf Charms in Context (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1996), pp. 125-127.
 Thomas, Val. 2022. "The Nine Herbs Charm: Plants Poisons and Poetry". Herbal History Research Network. Accessed February 2023.



Categori:Swynion mydryddol Eingl-Sacsonaidd
Categori:Llysieuaeth feddygol
Categori:Meddygaeth Hen Saesneg
Categori:Ffarmacognosi