Dies irae

Segwens (math o emyn Lladin) sydd i'w gael yn Offeren dros y Meirw yn yr Eglwys Gatholig Rufeinig yw'r Dies irae (Lladin am "Dydd Digofaint"). Priodolir geiriau'r gerdd naill ai i Thomas o Celano (m. 1260), aelod o Urdd Sant Ffransis, neu Latino Malabranca Orsini (m. 1294), aelod o'r Dominiciaid. Fodd bynnag, mae rhai ffynonellau'n priodoli'r testun i gyfnod cynharach.<ref>"Dies Iræ", Catholic Encyclopedia (1913)</ref>

Nodweddir y gerdd gan ei mesur trochäig a llinellau sy'n odli. Mae'n disgrifio Dydd y Farn, pan fydd yr utgorn yn galw eneidiau i ymddangos gerbron gorsedd Duw, lle caiff y rhai a achubir eu gwaredu a'r gweddill eu bwrw i fflamau tragwyddol.

Cerddoriaeth

Mae'r alaw plaengan a ddefnyddiwyd yn yr Offeren yn dyddio o'r 13g.

bawd|400px|canol|Dechrae alaw plaengan Dies irae mewn nodiant siant yn y Liber Usualis
canol

Enillodd yr alaw Gregoraidd  gydnabyddiaeth eang drwy ei defnydd yn y Symphonie fantastique (1830) gan Hector Berlioz. Ers hynny, mae wedi dod yn gysylltiedig â themâu marwolaeth ac arswyd, ac wedi cael ei defnyddio fel thema neu ddyfyniad cerddorol mewn llawer o gyfansoddiadau clasurol, ac mewn llawer o sgoriau ffilm a gweithiau poblogaidd.

Mae'r geiriau'r Dies irae wedi cael eu gosod i gerddoriaeth gannoedd o weithiau gan lawer o gyfansoddwyr gwahanol fel rhan o gyfansoddiadau Requiem. Mae pobl yn ystyried rhai o'r cyfansoddiadau hyn, fel y Messa da Requiem'' Verdi, yn ysblennydd.Michael Kennedy, Geiriadur Cerddoriaeth Rhydychen (Caernarfon: Curiad, 1998), t. 226

Cyfeiriadau

Categori:Barddoniaeth Ladin
Categori:Cerddi'r Oesoedd Canol
Categori:Emynau
Categori:Cerddoriaeth yr Oesoedd Canol
Categori:Requiem