Rhestr Cymraeg o enwau Groeg yr Henfyd

Dyma restr o gyfieithiadau Cymraeg o enwau cymeriadau a lleoliadau yn Groeg yr Henfyd, fel sydd eisoes wedi'i fathu mewn cyfieithiadau o ddramâu neu lenyddiaeth o'r cyfnod dan sylw. Ymhlith cyfieithwyr y dramâu mae Euros Bowen yn y 1970au W. J. Gruffydd yn y 1950au a Gareth Miles yn y 1990au a'u gwaith wedi'i cynnwys mewn cyfresi o ddramâu megis Y Ddrama yn Ewrop, Dramâu'r Byd a Dramâu Dalier Sylw. 
bawd|Map o gyfrol T. Hudson-Williams 1932
Mae'n amlwg bod y patrwm o Gymreigio'r hen Roeg wedi amrywio'n fawr ymhob cyfnod, gan gynnwys cyfeiriadau at y cyfrolau isod.

 Cyfrolau cyfeirio 
 T. Hudson-Williams, Y Groegiaid Gynt (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1932)
 D. James Jones, Hanes Athroniaeth: Y Cyfnod Groegaidd (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1939)
 Geiriadur yr Academi, gol. Bruce Griffiths a Dafydd Glyn Jones (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1995 ac argraffiadau diweddarach)
 Iliad Homer, cyf. radio Derec Llwyd Morgan (Llandysul: Gwasg Gomer, 1976)

+Enw CymraegEnw Groegaidd Hen a NewyddEnw Rhufeinig / LladinEnw Saesneg DisgrifiadAcropolis Athenἡ Ἀκρόπολις τῶν Ἀθηνῶν (hen);
Ακρόπολη Αθηνών (newydd)hē Akropolis tōn Athēnōn (hen);
Akrópoli Athinón (newydd)Acropolis of Athenspwynt uchaf y ddinasAchaeaid Ἀχαιοί AkhaioíAchaeanshen lwyth o GroegAcheronafon angauAchiles ἈχιλλεύςAchilleúsAchillesarwr o gymeriad o'r IliadAdar y Fally sirenau a hudai'r morwyr i ddistrywAdytoncysegr santceiddiolaf ApollonAgamemnonἈγαμέμνων AgamémnōnAgamemnonbrenin MycenaeAgamemnon (drama)drama AischylosAias neu Aias fab TelamonΑἴαςAíāsAjaxAias (drama)Αἴας [a͜í.aːs], ΑἴαντοςAjax neu Aiasdrama SoffoclesAeschulos [Aischylos]
[defnyddiodd TH-W 'Aeschylus' yn Y Groegiaid Gynt]ΑἰσχύλοςAischýlosAeschylusdramodydd (524-456 CC)Alecsander Fawrbrenin MacedonAlcestis (Ewripides)ἌλκηστιςAlkēstisAlcestisdrama EwripidesAmasisbrenin yr Aifft (t.570-526 CC)AnacsagorasἈναξαγόραςAnaxagorasAnaxagorasathronyddAnacsimandros ἈναξίμανδροςAnaximanderAnaximanderathronyddAndromacheἈνδρομάχηAndromákhēAndromachegwraig HectorAndromache (drama)ἈνδρομάχηAndromákhēAndromachedrama EwripidesAntigone ἈντιγόνηAntigónēAntigonemerch OidiposAntigone (drama) ἈντιγόνηAntigónēAntigonedrama SoffoclesAntiochus Epiphanes(t.175-164 CC)Apolon  (oracl) [Apollo]
[defnyddiodd DLLM 'Apolo' yn Iliad]

[defnyddiodd TH-W 'Apolo' ac 'Apolin' yn Y Groegiaid Gynt] Ἀπόλλων, Apollōn 
ApollōApolloyr oracl yn DelffiApolodoros [Apollodorus](50 CC) casglwr hen chwedlauAphroditeἀφρόςaphrós
odítē / -dítē Arcesilâs(460 CC) brenin CyreneAresἌρηςÁrēsAresAristoffanes
[defnyddiodd TH-W 'Aristophanes' yn Y Groegiaid Gynt]Ἀριστοφάνης [aristopʰánɛːs]Aristophanescomedïwr o ddramodydd (450-385)Aristoteles
[defnyddiodd TH-W 'Aristotl' yn Y Groegiaid Gynt]ἈριστοτέληςAristotélēsAristotledramodydd (384-322)AtlasἌτλαςÁtlāsAtlasAthenἈθῆναι AthênaiAthensdinas yng NgroegAthena
[defnyddiodd DLLM 'Athene' yn Iliad]Ἀθῆναι AthȇnaiAthenaduwies AthenBacchai ΒάκχαιBakkhaiThe Bacchaedrama EwripidesBoiōtia/ [Boeotia]ΒοιωτίαBoiōtíaBoeotiarhan o'r Hen RoegBrisëisΒρισηίςBrīsēísBriseismeistres AgamemnonBwytawyr y LotwsλωτοφάγοιlōtophágoiLotus-eatersByzantionΒυζάντιονΒυζάντιοByzantiumenw'r ddinas wreiddiol cyn ei throi yng NghaergystenninCaïstralleoliad yn yr Hen RoegCalcasΚάλχαςKalkhasCalchasgweledyddCalypso neu Calypso ferch AtlasΚαλυψώKalypsṓCalypsoynysCaerdroea
[defnyddiodd DLLM 'Caer Droea' yn Iliad]

[defnyddiodd TH-W 'Caer Droea' yn Y Groegiaid Gynt]Τροία (Troia)
Ίλιον, (Ilion)Trōia
Īliumdinas yn Asia LeiafCaergystenninCadmosΚάδμοςKádmosCadmuscymeriadCannaebrwydrCatharsisκάθαρσιςkatharsisCatharsisy broses o garthu'r emosiynauCirceΚίρκηKírkēCirceynys yn GroegCithairon (mynydd)Κιθαιρών, -ῶνοςKithaironCithaeronrhan o'r Hen RoegColonosΚολωνόςKolonosKolonosrhan o AthenCorinthΚόρινθοςKórinthosCorinthrhan o'r Hen RoegCreonΚρέωνKreōnCreonbrawd Iocasta; ewythr AntigoneCresphontesΚρεσφόντηςKresphóntēsCresphontesdrama EwripidesCyclopsΚύκλωπεςKýklōpesCyclopescawr unllygeidiogCharybdisΧάρυβδιςKhárybdisCharybdisanghenfilChrysëisΧρυσηΐςKhrysēísChryseistywysogesChrysiposΧρύσιππος ὁ ΣολεύςChrusippos ho SoleusChrysippus of SoliathronyddDareslleoliad yn yr Hen RoegDelffiGeiriadur yr AcademiΔελφοί [ðelˈfi]Delphirhan o'r Hen Roeg; cartref yr OraclDemocritosΔημόκριτοςDemocritusDemocritusathronyddDiagorasymladdwrDionysos 
[defnyddiodd WJG 'Dionysus' yn Antigone  / defnyddiodd GM 'Dionysios' yn Bacchai ]Διόνυσος DiónysosDionysusduw y gwinDiomedesΔιομήδηςDiomēdēsDiomedesarwr GroegaiddEcoduwies atsainElectraἨλέκτραĒlektraElectracymeriadElectra (Soffocles)ἨλέκτραĒlektraElectradrama SoffoclesElectra (Ewripides)ἨλέκτραĒlektraElectradrama EwripidesElen (Ewripides)ἙλένηHelénēHelendrama EwripidesElen o GaerdroeaἙλένηHelen of Troycymeriad o'r Hen RoegEmpedoclesἘμπεδοκλῆςEmpedoclesEmpedoclesathronyddEneasgyrrwrEros ἜρωςErosduw cariadEteoclesἘτεοκλῆςEteoclesbrawd Antigone a mab OidiposEurydiceΕὐρυδίκηEὐrudíkēgwraig CreonEwripidesEὐριπίδηςEurīpídēsEuripidesdramodydd (480-406)EwropaΕυρωπη (Europé)EuropaEuropachwaer CadmosFfeniciaφοῖνιξphoînixPhoeniciapobloedd mewn rhan o'r Hen Roeg [dim enw swyddogol]FfenicsΦοῖνιξphoínixPhoenixaderyn chwedlonolFfenics (fab Agenor)Φοῖνιξ
Φοίνικος ystyr  "coch-heulog"PhoinixPhoenix (son of Agenor)Gwragedd TroiaΤρῳάδες TrōiadesThe Trojan Womendrama EwripidesGŵyl DionysiaΔιονύσιαDionysiagŵyl DionysosHaemonΑἵμων HaímōnHaemonmab CreonHamartia ἁμαρτίαhamartáneinHamartiay broses o wneud gwallHecubaἙκάβηHekabēHecubadrama EwripidesHector neu Hector-ApoloἝκτωρHektōrHectorarwr GroegaiddHelen [gweler Elen]Hephaestos 
[defnyddiodd DLLM 'Hephaistos' yn Iliad]ἭφαιστοςHḗphaistosHephaestusy gof nefolHera
[defnyddiodd DLLM 'Here' yn Iliad]ἭραHḗrāHeragwraig ZewsHeracleidaeἩρακλεῖδαιHērakleidaiChildren of Heraclesdrama EwripidesHeracles Gynddeiriog (Ewripides)Ἡρακλῆς μαινόμενοςHēraklēs MainomenosHeraklesdrama EwripidesHeracleitosD. James Jones, Hanes Athroniaeth: Y Cyfnod Groegaidd (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1939)ἩράκλειτοςHeraclitusHeraclitusathronyddHermesἙρμῆςMercurius (Mercher)HermesduwHerodotos / [Herodotus] ἩρόδοτοςHēródotosHerodotushanesyddHieronbreninHippolytosἹππόλυτοςHippolytosHippolytusdrama EwripidesHomeros
[defnyddiodd DLLM 'Homer' yn Iliad]

[defnyddiodd TH-W 'Homer' yn Y Groegiaid Gynt]ὍμηροςHómērosHomerbardd Iason ἸάσωνJasongŵr MedieaIdaiosIdomenewsIliadIocastaἸοκάστη IokástēJocastabrenhines Thebai, gwraig a mam OidiposIon (Ewripides)Ἴων IōnIondrama EwripidesIphigeneia yn AulisἸφιγένεια ἐν ΑὐλίδιĪphigéneia en AulídiIphigenia in Aulisdrama EwripidesIphigeneia yn TaurisἸφιγένεια ἐν ΤαύροιςIphigeneia en TauroisIphigenia in Taurisdrama EwripidesIthacaLaërtesLaïosΛάϊοςLáïosLaiusgŵr Iocasta; tad OidiposLotwsLeuciposΛεύκιπποςLeucippusLeucippusathronyddMedeia (Ewripides)ΜήδειαMēdeiaMedeadrama EwripidesMegesMelesiasathro o athenMenelaosgŵr Elen o GaerdroeaMenesthewsMerched Ffenicaidd (Ewripides)ΦοίνισσαιPhoinissaiThe Phoenician Womendrama EwripidesMéropeΜερόπηMeropemam faeth OidiposMerionesMimesis μῖμοςmimosMimedynwarediadMinotorΜινώταυροςMinotaurusMinotaurbwystfil chwedlonolMycenae
[defnyddiodd DLLM 'Mycenaea' yn Iliad]ΜυκῆναιMykēnaiMycenaerhan o'r Hen RoegMynydd Olympos
[defnyddiodd DLLM 'Olympos yn Iliad]
|Όλυμπος
|Ólympos
|Mount Olympus
|mynyddoedd
|-
|Myrmidoniaid
|
|
|
|
|-
|Nawsicaa
|
|
|
|
|-
|Negesydd
|
|
|Angelos
|
|-
|Nestor
|
|
|
|
|-
|Odios
|
|
|
|
|-
|Odyseia
[defnyddiodd DLLM 'Odysei yn Iliad]

[defnyddiodd TH-W Odyssai' yn Y Groegiaid Gynt]
|Οδύσσεια
|Odýsseia
|Odyssey
|cerdd gan Homeros
|-
|Odysews
|
|
|
|
|-
|Oidipos
|Οἰδίπους
|Oedipus
|Oedipus
|brenin Thebai
|-
|Oidipos Frenin
|Οιδίπους Τύραννος
|Oedipus Rex
|Oedipus Rex
|drama Soffocles
|-
|Oidipos yn Colonos
|Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ
|Oidipous epi Kolōnō
|Oidipos Coloneos
|drama Soffocles
|-
|Olympia
|Ὀλυμπία
|Ολυμπία
|Olympia
|tref yng Ngroeg
|-
|Olympos [gweler Mynydd Olympos]
|
|
|
|
|-
|Oracl
|
|
|Oracle
|proffwyd
|-
|Orestes
|
|
|
|drama Ewripides
|-
|Pandaros
|
|
|
|
|-
|Paris
|
|
|
|
|-
|Parmenides
|Παρμενίδης
|Parmenides
|Parmenides
|athronydd
|-
|Patroclos
|
|
|
|cyfaill Achiles
|-
|Pedaios
|
|
|
|
|-
|Pegasos
|Πήγασος
|
|Pegasus
|ceffyl adeinog
|-
|Pelops
|Πέλοψ 
|Pélops
|Pelops
|mab Tantalos
|-
|Penelope
|Πηνελόπεια
|Pēnelópeia
|
|gwraig Odysews
|-
|Pericles
| Περικλῆς
|
|Pericles
|
|-
|Pindar
|
|
|
|bardd
|-
|Plutarch
|
|
|
|
|-
|Polybos
|Πόλυβος
|
|Polybus
|tad maeth Oidipos; gŵr Mérope; brenin Corinth
|-
|Poluneices
[defnyddiodd WJG 'Polyneices' yn Antigone]
|Πολυνείκης
|Polyneíkes
|Polynices
|brawd Antigone a mab Oidipos
|-
|Poseidon
|
|
|
|
|-
|Priam
|
|
|
|brenin
|-
|Phaeaciaid
|
|
|
|
|-
|Phaestos
|
|
|
|
|-
|Phegews
|
|
|
|
|-
|Pheidias
|
|
|
|cerflunydd
|-
|Phereclos fab Harmon
|
|
|
|
|-
|Pherenicos
|
|
|
|ceffyl
|-
|Philoctetes (drama)
|Φιλοκτήτης
|Philoktētēs
|Philoctetes
|drama Soffocles
|-
|Phocis
|
|
|Phocis
|rhan o'r Hen Roeg
|-
|Phthia
|
|
|
|
|-
|Pythagoras
|Πυθαγόρας
|Pythagoras
|Pythagoras
|athronydd a mathemategwr
|-
|Rhyfel Caerdroea
|
|
|Trojan War
|rhyfel enwog
|-
|Rhyfel y Peloponnesos
|Πόλεμος τῶν Πελοποννησίων 
|Pólemos tō̃n Peloponnēsíōn
|Peloponnesian War
|(431-404)
|-
|Scamandros
|
|
|
|yr Afon-dduw
|-
|Scamandriws
|
|
|
|un mae Menelaos yn ei ladd
|-
|Scyla
|
|
|
|lleoliad yng Ngroeg
|-
|Sémele
|Σεμέλη
|Semélē
|Semele
|gwrthwynebydd Hera
|-
|Sireniaid
|
|
|
|
|-
|Sisili
|
|
|
|
|-
|Socrates
|Σωκράτης 
|Sōkrátēs
|Socrates
|dramodydd (469-399)
|-
|Soffocles
|Σοφοκλῆς
|Sophoklễs
|Sophocles
|dramodydd
|-
|Sparta
|Λακεδαίμων
|Lakedaímōn
|Sparta
|rhan o'r Hen Roeg
|-
|Sffincs
|σφίγξ
|
|Sphinx
|cymeriad chwedlonol
|-
|Siracusa
[defnyddiodd TH-W Syracusa' yn Y Groegiaid Gynt]TantalosΤάνταλος TántalosTantaluscymeriad chwedlonolTeiresiasΤειρεσίαςTeiresíasTiresiashen broffwyd dallTelemachosmab OdysewsThebai 
[defnyddiodd WJG 'Thebau' yn Antigone]ΘῆβαιThêbaiThebesdinas yng Ngroeg; Themistocles o AthenThetismam Achiles; duwies dan y dŵrThebiaiddinasyddion ThebaiThraciaXanthosceffylXerxes I
Xerxes IIΞέρξηςXérxēsXerxesbrenin PersiaYnys SálamisΣαλαμίςSalamísSalamis IslandynysY DeisyfwyrThe Suppliantsdrama EwripidesY ParadosπάροδοςParadoscaniad dyfodiad y corwsY Persiaid (drama)ΠέρσαιPérsaiThe Persiansdrama AischylosY Trachiniai Τραχίνιαι, TrachiniaiWomen of Trachis neu The Trachiniaedrama SoffoclesZenon o EleaΖήνων ὁ Ἐλεᾱ́τηςZeno EleatesZeno of EleaathronyddZewsΖεύςZeusduw

Cyfeiriadau