Dewiniaeth a darogan yn y Beibl Hebreaidd

Sonnir am wahanol fathau o ddewiniaeth a darogan yn y Beibl Hebreaidd, y Tanach neu'r Hen Destament, ac fe'u gwaherddir yn llym.

 Gwaharddiadau 
Ceir cyfreithiau sy'n gwahardd gwahanol fathau o ddewiniaeth a darogan yn llyfrau Exodus, Lefiticus, a Deuteronomium. Mae’r rhain yn cynnwys y canlynol (fel y’u cyfieithwyd gan Beibl.net:

 Exodus 22:18 - "Dydy gwraig sy'n dewino ddim i gael byw [Hebraeg Feiblaidd: מְכַשֵּׁפָ֖ה, rhufeinedig: mək̲aššēp̄ā]."
 Lefiticus 19:26 - "Peidiwch bwyta dim byd sydd â gwaed yn dal ynddo. Peidiwch gwneud pethau fel dweud ffortiwn neu ddewino [ tənaḥăšu wəlo t̲əʿonēnu]."
 Lefiticus 20:27 - "Os oes dyn neu wraig sy'n codi ysbrydion [  ob̲ o yiddəʿoni ] neu'n galw'r meirw yn ôl yn byw yn eich plith chi, y gosb am wneud peth felly ydy marwolaeth. Rhaid eu lladd drwy daflu cerrig atyn nhw. Arnyn nhw mae'r bai."
 Deuteronomium 18:10-11 - "Ddylai neb ohonoch chi aberthu ei fab neu ei ferch drwy dân. Ddylai neb ddewino, dweud ffortiwn, darogan, consurio, swyno, mynd ar ôl ysbrydion, chwarae gyda'r ocwlt na cheisio siarad â'r meirw [ .  dorēš el-hammēt̲im ]." 

Mae'r ffurfiau darogan a sonnir amdanynt yn Neuteronomium 17 yn cael eu portreadu fel rhai estron; dyma'r unig ran o'r Beibl Hebreaidd i wneud y fath honiad. Yn ôl Ann Jeffers, mae presenoldeb cyfreithiau sy'n gwahardd meirw-ddewiniaeth yn profi ei bod wedi digwydd drwy gydol hanes Israel.

Mae’r union wahaniaeth rhwng y tri math gwaharddedig o feirw-ddewiniaeth a sonnir amdanynt yn Neuteronomium 18:11 yn fater o ansicrwydd; defnyddir yiddeʿoni ("dewin") bob amser ynghyd ag ov "ymgynghorydd ag ysbrydion cyfarwydd," ac mae ei debygrwydd semantig i doresh el hametim ("consuriwr y meirwon", neu "un sy'n cyfeirio ymholiadau at y meirw") yn codi'r cwestiwn pam y sonnir am y tri yn yr un adnod.[angen ffynhonnell] Mae'r traethawd Iddewig Sanhedrin yn dweud bod doresh el hametim yn berson a fyddai'n cysgu mewn mynwent ar ôl ymprydio, er mwyn cael ei feddiannu.

Mae darn proffwydol yn Llyfr Micah yn nodi y bydd dewiniaeth a darogan yn cael eu dileu yn yr Oes Feseianaidd (Micah 5:12).

 Enghreifftiau mewn naratif Beiblaidd 

 Yn Llyfr Exodus, mae consuriwyr yr Aifft yn ailadrodd nifer o'r arwyddion a gyflwynwyd i'r Pharo Beiblaidd gan Moses ac Aaron.
 Yn 1 Samuel 28, mae Saul yn ymrestru cymorth Dewines Endor i alw ar ysbryd y proffwyd ymadawedig Samuel, sy'n ei geryddu am ddefnyddio dewiniaeth.

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 


Categori:Darogan
Categori:Y Beibl Hebraeg