Jeremy Turner

Actor, llenor a chyfarwyddwr theatr o Aberystwyth yw'r Athro Jeremy Turner (ganwyd 1958).  Mae'n un o sefydlwyr y cwmnïau theatr Cwmni Cyfri Tri ac Arad Goch. Yn 2024, ymddeolodd o'i swydd fel cyfarwyddwr artistig Arad Goch ar ôl cyfnod o 35 mlynedd wrth y llyw. Mae o hefyd yn ddarlithydd Drama rhan amser ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth. 

Yn ystod ei gyfnod fel Cyfarwyddwr Arad Goch bu'n gyfrifol am sefydly Gŵyl Agor Drysau, gŵyl ddrama ryngwladol i blant a phobl ifanc.

 Cefndir 
Graddiodd o Brifysgol Aberystwyth ym 1979, gan gychwyn gweithio (a chael ei ddylanwadu) gan y Cardiff Laboratory Theatre yn Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon 1979 efo'r sioe awyr agored Blodeuwedd.  Aeth ati wedyn i greu Cwmni Cyfri Tri gyda rhai o'i gyd-fyfyrwyr yn Aberystwyth sef Christine Watkins a Sera Moore-Williams. "Nododd Jeremy Turner ei fod ef a'i gymdeithion wedi dysgu llawer 'o safbwynt athroniaeth theatr, ac o safbwynt potensial theatr hefyd', wrth gyflwyno cynhyrchiad y [Cardiff] Lab, 'nad oedd wedi cael ei wireddu yn y math o theatr yr oeddem ni wedi ei weld gan Gwmni Theatr Cymru, er enghraifft‘“

Unwyd Cwmni Cyfri Tri a Theatr Crwban i greu Cwmni Theatr Arad Goch ym 1989. “O dan arweiniad Jeremy yr esblygodd Arad Goch i fod o gwmni sirol i gwmni cenedlaethol ac i un rhyngwladol,” meddai’r Athro Elin Haf Gruffudd Jones, cadeirydd Bwrdd Rheoli Arad Goch. “Cadwodd yn driw at ei egwyddorion o gyflwyno byd theatr mewn addysg. [...] Caniataodd i blant a phobol ifanc, waeth beth fo’u cefndir, i gael mynediad at y theatr, ac roedd yn egwyddor craidd mewn democratiaeth i Arad Goch ar hyd y blynyddoedd", ychwanegodd.

Teithiodd Jeremy Turner â gwaith Arad Goch i lwyfannau rhyngwladol gan berfformio yn Rwsia, De Corea, Tiwnisia, Ffrainc, Catalwnia a Gwlad Pŵyl.

Cyhoeddodd gyfrol i blant o'r enw Guto Nythbrân i gyd fynd â sioe deithiol i blant yn 2012.

Yn 2024, derbyniodd ei ddoethuriaeth PhD am ei thesis yn seiliedig ar "Nodweddion hanfodol prosesau creadigol mewn theatr i gynulleidfaoedd ifanc yng nghyd-destun diwylliant a iaith leiafrifol."

Mae'n briod â'r actores, llenor a chyfarwyddydd Mari Rhian Owen.

Cafodd ei urddo i'r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017.

Gŵyl Agor Drysau
Bu Cwmni Theatr Arad Goch yn gyfrifol am gynnal Gŵyl Agor Drysau o dan Cyfarwyddir Jeremy Turner. Sefydlwyd yr Ŵyl yn 1996 gan ddenu cwmnïau theatr ar gyfer plant a phobl ifanc o wledydd tramor yn ymweld ag Aberystwyth a pherfformio mewn lleoliadau yn y dref a'r fro. Yn y 10fed Gŵyl Agor Drysau rhwng 12-16 Mawrth 2024, cynhaliwyd cyfanswm o 53 perfformiad theatrig, gan 19 cwmni o Gymru, Yr Eidal, Gwlad Belg, Iwerddon, Awstralia, a Lloegr. Daeth 5,705 o gyfranogwyr neu aelodau'r gynulleidfa i’r perfformiadau yn ystod yr ŵyl.

 Gyrfa 

 Cardiff Laboratory Theatre 
 Blodeuwedd (1979) fel actor

 Cwmni Cyfri Tri 
 Gwarchod y Môr (1980)
 Y Sipsi Het Ddu (1980) - sioe ysgolion - sioe un-dyn Jeremy Turner
 Caerdroia (1981) cast: Jeremy Turner, Bryn Fôn
 Manawydan (1982) ar y cyd â Brith Gof
 Lily (1982)
 Y Mawr, Y Bach a'r Llai Fyth! (1983) anterliwt gan William O Roberts
 Polka yn y Parlwr (1984)
 Pob Lliw Dan Haul (1984) - sioe ysgolion
 Gyrdd-der : O'r Cysgod (1985) Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1985 - sioe pobol ifanc
 Gyrdd-der '86 (1986) sioe pobol ifanc
 Dyrchafiad Dyn Bach (1987) anterliwt gan John Glyn Owen
 Joli Boi (1987)
 Cellwair (1988) cyfieithiad o One for the Road gan Harold Pinter - taith Medi 1988

 Arad Goch 
 Rwtsh Ratsh Rala Rwdins (1989) - cyfarwyddwr
 Cai (1990) addasiad o Caligula gan Albert Camus  - cyfarwyddwr ac addasydd
 Saer Doliau (1991)  - cyfarwyddwr
 Tuag At Y Nefoedd Yn Dy Boced (1991)  - cyfarwyddwr
 Yn Ein Dwylo (1992) - drama fudduol Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ceredigion 1992  - cyfarwyddwr
 Ffrwgwd y tad a mab (1993)  - cyfarwyddwr
 Winter Pictures (1994)  - cyfarwyddwr
 Anrheg (2004)
 Guto Nythbrân (2012) awdur
 Cysgu'n Brysur (2016)
 Jemima (2023) - awdur
 Palmant/Pridd (2024)
 Twm Sion Cati - awdur
 Beca - awdur
 Lleuad yn Olau
 Hen Llinell Bell
 Ble Mae'r Dail yn Hedfan?

 Cyfeiriadau 

Categori:Actorion Cymraeg
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr theatr
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au