Llinyn coch (Cabala)

Mae gwisgo llinyn dugoch neu ysgarlad tenau (Hebraeg: חוט השני, khutt hashani ) fel math o talisman yn arfer gwerin Iddewig. Mae'n ffordd o atal anffawd a achosir gan y "llygad drwg" (Hebraeg: עין הרע). Credir bod y traddodiad yn gysylltiedig â Cabala a ffurfiau crefyddol eraill ar Iddewiaeth.

Fel arfer, mae'r llinyn coch ei hun wedi'i wneud o edau wlân ysgarlad tenau. Mae'n cael ei wisgo fel breichled neu fand ar arddwrn y gwisgwr. Gwisgwyd y llinyn coch mewn llawer o ddiwylliannau, ac nid yw wedi'i seilio ar ddiwylliant Iddewig yn unig. Mae Hindŵaeth a diwylliant Tsieina hefyd yn gwisgo'r llinyn coch neu'r freichled hon er mwyn denu lwc dda a chariad ac i atal drygioni.

 Hanes Beiblaidd 
Sonnir am edau ysgarlad, sydd wedi'i chlymu am yr arddwrn, yn Genesis 38. Daw Tamar yn feichiog gan ei thad-yng-nghyfraith, Jwda, ac yn rhoi genedigaeth i efeilliaid.

Mor gynnar â Rabbi Shmuel ben Hafni Gaon, nododd sylwebwyr Iddewig y gallai gosod llinyn coch ar eich arddwrn fod yn argoel dda. Mae rhai ffynonellau yn awgrymu y gall hyd yn oed gael ei osod o amgylch y bys. Mae rhai sylwebwyr Iddewig cynnar (fel Aggadas Bereishis) yn ysgrifennu bod côt Joseff (a roddwyd iddo gan Jacob) mewn gwirionedd yr un fath â chôt y Llwythau eraill, dim ond bod Jacob wedi gosod llinyn coch ar y cyffiau.

 Trwy'r oesoedd 
Nid oes unrhyw dystiolaeth ysgrifenedig yn y Torah, Halacha, na'r Cabala am ei gwneud yn ofynnol i glymu llinyn coch o amgylch yr arddwrn. Er bod ffynonellau yn cyfeirio at linynnau coch fel argoel dda, nid yw'n amlwg a oedd llawer o bobl yn eu gwisgo. Yr unig achos y gwelwn anogaeth gyhoeddus i wisgo edafedd coch yw yn y 1490au: pan nad oedd Iddewon yn cael gwisgo Tefilin, argymhellodd Rabi Abraham Saba i Iddewon wisgo llinyn coch ar eu dwylo (i gofio gorchymyn Tefilin).

 Gweler hefyd 

 Swyngyfaredd apotropaidd
 Hamsa
 Cabala ymarferol
 Kautuka
 Raksha Bandhan
 Martenitsa

 Cyfeiriadau 

 Ffynonellau llyfrau 



 Dolenni allanol 

 Nodiadau eglurhaol 

 Beliefnet: Why the Red String?
 Teman, Elly. 2008. "The Red String: A Cultural History of a Jewish Folk Symbol," in: Bronner, Simon J. (ed.), Jewishness: Expression, Identity, Representation, Inaugural volume in book series on Jewish Cultural Studies, Oxford: Littman Library of Jewish Civilization.
 Ask the Rabbi: Red Strings

 Tystiolaeth arall 

 Vice: "Why Celebrities Stopped Following Kabbalah"
 Michael Laitman: Practical Kabbalah has no use for red strings

Categori:Cabala