Y Siswrn

Cyfrol o waith y nofelydd Daniel Owen  yw Y Siswrn. Fe'i cyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1886, ac mae'n cynnwys amrywiaeth o ddeunydd a luniwyd eisoes dros y ddegawd blaenorol.Robert Rhys, Daniel Owen (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2000), t.137 Mae'r gyfrol yn cynnwys cymysgedd o straeon byrion, barddoniaeth a rhyddiaith fer: is-deitl y cyhoeddiad gwreiddiol oedd "Detholion prudd a diddanol, newydd a hen."

Braslun
Paratowyd a chyhoeddwyd y gyfrol mewn cyfnod cymharol byr er mwyn manteisio ar lwyddiant nofel Owen, Rhys Lewis, oedd wedi'i chyhoeddi y flwyddyn flaenorol.Daniel Owen, "At y Darllenydd" yn Y Siswrn (Hughes a'i Fab, 1886)

Mae'r gyfrol yn cynnwys dwy stori fer. Roedd y cyntaf o'r rhain, Cymeriadau Methodistaidd, yn ran o gyhoeddiad cyntaf Owen, Offrymau Neilltuaeth, a gyhoeddwyd yn ôl yn 1878; hon oedd darn ffuglen rhyddiaith cynharaf y nofelydd. Yr ail oedd Yr Ysmygwr, "cyfraniad mwyaf cyffrous" y gyfrol, sef stori newydd nad oedd wedi'i chyhoeddi cyn hynny ac a luniwyd yng nghanol yr 1880au. Disgrifiwyd y stori gan Saunders Lewis fel campwaith.Saunders Lewis, Daniel Owen (Gwasg Aberystwyth, 1936), t.63. Ar wahân i'r ddwy stori yma, mae'r gyfrol yn cynnwys ystod o ddeunyddiau rhyddiaith fer, rhai ohonynt yn ddychanol fel Y Bethma a Llythyr fy Nghefnder ac sy'n trafod rhai o faterion cyfoes yr oes. Yn ogystal â'r rhyddiaith mae'r gyfrol hefyd yn casglu ynghyd nifer o gerddi yr awdur.

Cafwyd argraffiadau eto o Y Siswrn, y mwyaf diweddar yn 1932; fodd bynnag yn 2024 cyhoeddwyd Yr Ysmygwr: Rhyddiaith Fer a Barddoniaeth gan Melin Bapur, cyfrol newydd yn dwyn ynghyd holl gynnwys Y Siswrn gyda darnau eraill gan yr awdur nad owedd wedi eu cyhoeddi mewn llyfr o'r blaen.

Arall
Mae'r siop lyfrau Siop y Siswrn yn yr Wyddgrug wedi'i enwi ar ôl y gyfrol.

Gweler hefyd
 Y Siswrn ar Wicidestun.

Cyfeiriadau

Categori:Llyfrau Cymreig 1886
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg