Corn Hirlas

Mae'r Corn Hirlas (neu weithiau Corn Buelyn gynt) yn gorn a ddefnyddir yn seremonïau Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru.

 Hanes 
bawd|217x217px|Corn Hirlas, Eisteddfod 1910
Yn 1167 dywed Cynddelw Brydydd Mawr, bardd i Owain Gwynedd, "yfais";

Roedd 'buelyn' yn cyfeirio at yr Bual (ych bannog neu bison) a fodolai ym Mhrydain yn yr oesoedd a fu; a gwnaed y corn yfed o gorn bual. Yng nghyfnod Hywel Dda defnyddiodd y "pen cynydd" y corn buelyn i gasglu milwyr ynghyd a'u rhybuddio fod rhyfel yn agosáu ac hefyd i gasglu cŵn hela Cymreig at ei gilydd wrth hela.

Defnyddiwyd y corn hefyd i yfed medd a chyfansoddodd Owain Cyfeiliog awdl i'r "Corn Hirlas"

Y Corn Hirlas yn yr Eisteddfod Genedlaethol
bawd|Corn Hirlas yn Amgueddfa Gwynedd, 1907, William Goscombe John|202x202pxErbyn hyn defnyddir y Corn Hirlas yn seremonïau Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru bob blwyddyn. Bydd Cyflwynydd y Corn Hirlas (arferid ei galw yn 'Morwyn y Fro' neu 'Brenhines y Fro') yn cario'r Corn ac yn ei gyflwyno i'r Archdderwydd gan ddweud, er enghraifft:

Ceir sawl gofyniad i fod yn Gyflwynydd y Corn Hirlas:
 byw neu'n dod o'r ardal lle cynhelir yr Eisteddfod
 bod yn awyddus i gefnogi'r gwaith o hyrwyddo'r iaith a diwylliant, ac yn gallu dangos sut maen nhw'n gwneud hyn
 gallu symud yn urddasol a gosgeiddig i gerddoriaeth araf y delyn a llefaru ar eu cof, mewn llais clir a chroyw, eiriau'r cyflwyniad

Erbyn yr 21g os nad cyn hynny, croesawyd yn arbennig geisiadau'n arbennig gan ymgeiswyr anabl ac o bob cefndir ethnig ar gyfer y rôl.

 Gweler hefyd 
 Baner yr Orsedd 
 Y Ddraig Goch
 Draig y Brythoniaid)
 Beirdd y Tywysogion

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
 Gorsedd Cymru

Categori:Diwylliant Cymru
Categori:Eisteddfodau
Categori:Eisteddfod Genedlaethol Cymru
Categori:Llenyddiaeth Gymraeg
Categori:Oes y Tywysogion
Categori:Sefydliadau Cymru