Mae Gynnon Ni Hawl Ar Y Sêr

Drama lwyfan Gymraeg am hanes Hedd Wyn yw Mae Gynnon Ni Hawl Ar Y Sêr gan y bardd Iwan Llwyd. Llwyfannwyd y ddrama gan Llwyfan Gogledd Cymru yn 2007, 90 mlynedd ers marwolaeth y bardd. Ni chafodd y ddrama ei chyhoeddi. Nodir ar gefn y daflen hysbysu "Petai Hedd Wyn wedi goroesi a dychwelyd i Gymru a fyddai wedi bod cyn bwysiced i ni fel cenedl ag ydyw heddiw?".

 Cymeriadau 
 Alois
 Pedr
 Ellis (Hedd Wyn)

 Disgrifiad 
"Drama ddirdynnol llawn hiwmor sy'n cwestiynu" oedd disgrifiad Llwyfan Gogledd Cymru ohoni yn 2007. "Drama am orthrwm ac effaith rhyfel ar yr unigolyn, ar gelf ac ar gymdeithas: drama gref a hynod amserol".

Gwreiddyn y ddrama, yn ôl y dramodydd oedd y darganfyddiad bod Hedd Wyn "...y bugail breuddwydiol o foelydd Trawsfynydd" wedi cwrdd â "milwr o Rwsia bell, [ym 1917] lle'r oedd cynhyrfiadau'r chwyldro Comiwnyddol eisoes ar y gweill."

Mae'r ddrama yn ymdrin â'r ffin rhwng barddoniaeth a gwleidyddiaeth.

 Cefndir 
"Yn nhafarn y Fat Cat, Bangor oeddwn i pan soniodd Iwan Llwyd am ei ddyhead i ysgrifennu drama am Hedd Wyn yn ffosydd y Rhyfel Byd Cyntaf" eglura cyfarwyddwr y ddrama, Ian Rowlands, yn Rhaglen y Cynhyrchiad yn 2007. Aiff Rowlands ymlaen i egluro bod "dadansoddiad Iwan" o'r "eicon" yn rhyw fath o "ail asesiad", a thrwy hynny yn gyfle i "gwestiynnu elfennau o natur Cymreictod".

Gwreiddyn y ddrama, yn ôl Iwan Llwyd oedd dyfyniad o lythyr gan Hedd Wyn "wrth iddo fynd am y ffosydd, yr union gyfnod yr oedd o'n cwblhau ei awdl i'r 'Arwr' cyn ei danfon i gystadleuaeth y Gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw ym 1917:"Mae yma lawer math o bobol i'w gweled o gwmpas yma, gwelais lawer o Rwsiaid a difyr yw cael hamdden i edrych ar y rhai hyn, a gwybod eu bod yn dystion o dragwyddoldeb eisoes, - eu gwlad, eu caethiwed hen, a'i deffro sydyn"."Gyrrwyd y llythyr o 'rywle yn Ffrainc'," eglura Llwyd, "cwta fis cyn i Hedd Wyn gael ei ladd ar ddydd olaf Gorffennaf, 1917. Tan i mi ddarllen y llythyr, 'doeddwn i ddim yn ymwybodol bod milwyr o Rwsia yn ymladd gyda'r Cynghreiriaid ar y ffrynt orllewinol yn Ffrainc a Fflandrys. Ond o ymchwilio ymhellach, dyna gael ar ddeall bod milwyr o Rwsia wedi bod yn Ffrainc er dechrau'r rhyfel yn gwrthsefyll cyrchoedd yr Almaenwyr," nododd.

Cyfarwyddwyd golygfeydd cynnar o'r ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Eryri 2005, ac wedi hynny bu peth ail-ysgrifennu hyd nes i Iwan Llwyd orffen drafft gyflawn ohoni. Cafodd y ddrama ei datblygu ymhellach gan Huw Garmon, Elin Wmffras a Iwan Tudor cyn ei llwyfannu'n derfynol yn 2007.

Roedd dewis Huw Garmon yn y cast cyntaf yn ddewis bwriadol, gan mai ef fu'n portreadu Hedd Wyn yn y ffilm enwog o'r un enw.

 Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y ddrama am y tro cyntaf gan Llwyfan Gogledd Cymru o dan gyfarwyddyd Ian Rowlands yn 2007. Cynllunydd Rhys Jarman; Goleuo Duncan Thompson: Cast:

 Alois - Rhian Blythe
 Pedr - Huw Garmon
 Ellis (Hedd Wyn) - Huw Llŷr

Cyfeiriadau

Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Dramâu 2007
Categori:Hedd Wyn
Categori:Theatr Gymraeg y 2000au