Ioan V Palaiologos

Ymerawdwr Bysantaidd a deyrnasodd (gydag ysbeidiau) o 1341 hyd ei farwolaeth yn 1391 oedd Ioan V Palaiologos (Groeg: Ἰωάννης Παλαιολόγος; 18 Mehefin 1332 – 16 Chwefror 1391). Gwelodd ei deyrnasiad hir ryfel cartref cyson a sawl trechiad milwrol gan y Twrciaid Otomanaidd, a gododd fel y pŵer mwyaf yn y rhanbarth. Roedd hefyd yn cynnwys cyfnod trychinebus y Pla Du.

Daeth yn ymerawdwr yn wyth oed. Yna bu ryfel cartref rhwng ei raglaw Ioan VI Kantakouzenos a chyngor dan arweiniad ei fam Anna o Savoy, a roddodd y tlysau coronog i Fenis er mwyn codi arian. Cydnabuwyd Kantakouzenos yn ymerawdwr ym 1347. Dechreuodd rhyfel cartref arall ym 1352, a cheisiodd Ioan V gymorth gan Serbia yn erbyn Mathew, mab Ioan Kantakouzenos, a'i gynghreiriaid Otomanaidd. Yn ystod yr anhrefn a ddilynodd y cipiodd y Twrciaid eu tiriogaeth gyntaf yn Ewrop.

Cymerodd Ioan V rym go iawn ym 1354, a diswyddodd Kantakouzenos a'i fab Mathew. Ceisiodd Ioan ennill cefnogaeth y Gorllewin ar gyfer y rhyfel yn erbyn y Twrciaid. I hyrwyddo'r nod hwn, trodd at Gatholigiaeth ym 1369 ym mhresenoldeb y Pab. Roedd ei ymdrechion yn ddiwerth, gan iddo gael ei garcharu yn Fenis oherwydd ei ddyledion ac yn y pen draw gorfodwyd ef i gydnabod goruchafiaeth Otomanaidd. Yn hwyr yn ei deyrnasiad cafodd Ioan ei ddisodli ddwywaith o'r orsedd, yn gyntaf yn 1376 gan ei fab Andronikos IV Palaiologos ac wedyn yn 1390 gan ei ŵyr Ioan VII Palaiologos.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1332
Categori:Marwolaethau 1391
Categori:Ymerodron Bysantaidd