Llynges Byd-eang Sumud

Mae Llynges Byd-eang Sumud ( ; Saesneg: Global Sumud Flotilla neu GSF), yn fenter forwrol ryngwladol, dan arweiniad sifiliaid, a lansiwyd yng nghanol 2025, gyda'r nod o dorri blocâd Israel o Llain Gaza. Gair Arabeg yw ṣumūd sy'n golygu dycnwch neu gadernid. Daeth y fenter i'r amlwg yng Ngorffennaf 2025, pan drefnwyd hi gan Freedom Flotilla Coalition, Global Movement to Gaza, a Maghreb Sumud Flotilla, ymhlith eraill, yn ystod rhyfel (neu hil-laddiad) Gaza.

Mae'r flotilla'n cynnwys dros 50 o longau gyda miloedd o gyfranogwyr o fwy na 44 o wledydd, gan ei wneud y confoi mwyaf o'i fath dan arweiniad sifiliaid mewn hanes. Bu ambell gonfoi o gychod yn llwyddiannus yn ei ymdrechion i dorri'r blocâd cyn 2010; gweler Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010. Ond ers hynny mae llongau wedi cael eu rhyng-gipio neu eu hymosod arnyn nhw gan luoedd Israel, e.e. ym mis Mehefin a mis Gorffennaf 2025, gyda llong arall wedi'i hymosod arni gan ddronau ym Mai 2025. Hyd yma (Medi 2025) cafwyd adroddiadau am dri ymosodiad ar y longau'r fflotila. Mewn ymateb i hyn, mae sawl llong filwrol o sawl gwlad (e.e. twrci, yr Aifft, Sbaen, Gwlad Groeg a Phortiwgal) wedi cael eu hanfon i hebrwng y confoi a darparu cymorth.
bawd|chwith|Greta Thunberg yn annerch cefnogwyr cyn ymadawiad confoi Barcelona

Mae'r Cymry a oedd yn rhan o'r llynges yn cynnwys:

 Hannah Schafer - Hyfforddwr hwylio 65 oed o Cei Newydd, Ceredigion, ar fwrdd yr Handala.; adalwyd 1 Hydref 2025.
 Chris - Ymgyrchydd o Glwt-y-Bont ger Llanberis.; adalwyd 1 Hydref 2025.
 Nadia Kearney - O Wrecsam, yn gysylltiedig ag Ebonies Voice, rhan o'r criw rhyngwladol yn cysylltu cyfiawnder hiliol a chydymdeimlad â Phalesteina.; adalwyd 1 Hydref 2025.
 Leigh Evans - Nyrs YGC wedi ymddeol o Abertawe, ymunodd â fflotila yn hwyr yn y dydd; ei arbennigedd yw gofal iechyd Cymreig. ; adalwyd 1 Hydref 2025.
Yn ogystal â'r pedwar yma, roedd Tadhg Hickey, Gwyddel ar fwrdd un o'r llongau; anerchodd Hickey Orymdaith YesCymru ar 1 Hydref 2022.

Dechreuodd y fflotilla hwylio ddiwedd Awst 2025 gyda dirprwyaethau ac ambell lynges (neu gonfoi) yn gadael Otranto, Genova, a Barcelona, ac yna Catania, Syros, a Thiwnis ddechrau Medi. I ddechrau, cafwyd gwyntoedd cryfion a storm sylweddol a amharodd ar yr amserlen. Ar 3 Medi, cyrhaeddodd confoi’r Eidal Sisili a dechreuodd llongau Tiwnisia ddod at ei gilydd yn Tiwnis. Bedwar diwrnod yn ddiweddarach, cyrhaeddodd rhan o gonfoi Sbaen yng ngogledd Tiwnisia, lle yn oriau mân 9 Medi, torrodd tân allan ar un o’r prif longau, a amheuir ei fod yn ymosodiad drôn. Adroddwyd am ail ymosodiad tanllyd y noson ganlynol ar long arall. Ar 19 Medi, gadawodd confois Sbaen a Thiwnisia, ar ôl uno yn Silisi, gan anelu tuag at Wlad Groeg. Ar 22 Medi, hwyliodd llynges-sifil Gwlad Groeg o Milos tuag at Creta, gan gyrraedd y diwrnod canlynol. Min nos 24 Medi, ymosodwyd ar un ar ddeg o longau gan drons. In early September, Emergency joined the flotilla with a vessel for medical assistance.

Hyd at Medi 2025 roedd y fenter wedi derbyn cefnogaeth gan dros ddwsin o weinidogion tramor, gwleidyddion a phleidiau gwleidyddol yr Eidal, ASau yn Sbaen a Phortiwgal, Arlywydd Colombia Gustavo Petro, a Rapporteur Arbennig y Cenhedloedd Unedig ar y tiriogaethau Palesteinaidd dan feddiant anghyfreithlon, sef Francesca Albanese. 

Ar y llaw arall, mae gweinidog diogelwch cenedlaethol Israel, Itamar Ben-Gvir, wedi honni y dylid carcharu'r cyfranogwyr sydd ar fwrdd y llongau fel terfysgwyr ac addawodd gweinidogaeth dramor Israel atal y fflotilla.

Mewn ymateb i'r ymosodiadau ar y fflotilla gan fyddin Israel, anfonodd yr Aifft a Thwrci longau arfog i hebrwng y fflotila. Yna danfonodd gweinidogaeth amddiffyn yr Eidal yr Alpino a'r Virginio Fasan, dau long arfog o Lynges yr Eidal, i fod yn gefn i'r llongau bach. Anfonodd Prif Weinidog Sbaen, Pedro Sánchez, y Furor, o Lynges Sbaen, rhag ofn y byddai angen achub bywydau.

 Cyfeiriadau 

Categori:Rhyfel Gaza (2023–25)
Categori:Gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd
Categori:Argyfyngau