Zwmba!

Fel "cyflwyniad newydd sbon (sydd yn arbennig ar gyfer y clybiau) yn ymwneud â'r byd rygbi a'i bethau" y disgrifiwyd y sioe theatr Zwmba!, gan Theatr Bara Caws ym 1986. Ychwanegwyd hefyd bod y sioe yn "anaddas i blant". Llwyfannwyd y sioe am y tro cyntaf yn y Queens Function Centre, Hwlffordd, yn ystod wythnos Eisteddfod Genedlaethol Abergwaun. Yr actorion a greodd y sioe, ac a fu'n gyfrifol am ei llwyfannu oedd Bryn Fôn, Valmai Jones, Maldwyn John, Mair Tomos Ifans a Cefin Roberts.

 Cefndir 
Yn y gyfrol Theatr Bara Caws Caws : Dathlu'r Deugain [Carreg Gwalch 2017] nodir mai hon, o bosib, oedd y sioe glwb gyntaf i'r cwmni theatr, a ddaeth yn enwog dros yr ugain mlynedd wedi hynny [1986-2006] am eu sioeau clybiau beiddgar, "brwnt" ond yn llawn hwyl. Er "nad ydi pawb yn gytûn" ynghlych pa sioe ellid ei galw "yn gyntaf", bu i'r sioe hon "godi sawl gwrychyn".

Bryn Fôn gafodd y syniad, yn ôl Titus yn y gyfrol, sy'n dyfynnu geiriau Bryn wrth gofio am daith yn fan y cwmni theatr, wedi sioe yn ardal Corwen. Roedd Bryn, ynghyd â Valmai Jones a Cefin Roberts yn teithio gyda'i gilydd, a Bryn yn sôn am ei brofiadau o fod yn aelod o dîm rygbi Caernarfon ar y pryd. Noda Bryn "fod yna dipyn o stŵr ynglŷn â thîm rygbi Cymru yn mynd i dde Affrica" a'i fod o wedi codi'r peth mewn cyfarfod o'r clwb, gan gynnig "y dylian ni sgwennu llythyr i'r W.R.U yn deud na ddylan nhw ddim mynd 'lly". O'r fan hon, y tyfodd y sioe Zwmba!."Fel sawl sioe glwb ddiweddarach roedd hi'n finiog o ran ei dychan, yn gwneud hwyl am ben pobol a phethau. Targedau Zwmba! oedd siofinistiaeth, bryntni cynhenid y gêm genedlaethol a thrafferthion De Affrica. Roedd hi hefyd felly yn wleidyddol, yn unol ag arddull y cwmni yn y cyfnod."Cafodd y sioe dderbyniad cymysg iawn, gyda'r cynnwys "yn ormod i rai". Wedi'r Eisteddfod, teithwyd y sioe o gwmpas y clybiau rygbi, "a byddai pobol yn cerdded allan, rhai ohonyn nhw'n ffrindia da i aelodau o'r cast". Mae'r gyfrol yn enwi Dafydd Hywel fel un, am nad oedd yn hapus bod y sioe "yn gwneud hwyl am y byd rygbi". 

Ond roedd y poster a gynlluniwyd gan Emyr Morris-Jones, hefyd wedi codi helynt cyn i'r cwmni gyrraedd y llwyfan, gyda llawer yn cwyno ei bod hi'n "anweddus". Aeth un mudiad, oedd yn glaw eu hunain yn "Mudiad Moes" ati i geisio atal nawdd y cwmni, yn sgil y posteri. Ond methiant fu eu hymdrechion, gan i'r cwmni fynd ati i gynhyrchu sawl sioe debyg, wedi hynny.

Cyfeiriadau

Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru