Gwladys Yvonne McKeon

Biolegydd morol o Awstralia oedd Gwladys Yvonne McKeon (23 Awst 1897 – 15 Awst 1979). Er mai gwyddonydd oedd hi, gwnaeth sawl cyfraniadau fel ymchwilydd annibynnol, gan orffen gyda'i llawlyfr poblogaidd, Life on the Australian Seashore (1966), sydd bellach ar gael yma ar Google Books.

 Bywyd cynnar ac addysg 
Ganed Gwladys Yvonne James yn Llanelli, Sir Gaerfyrddin, yn ferch i ysgolfeistr o Queensland. Hi oedd yr ieuengaf o saith o blant, a aned pan ymwelodd y teulu'n â Chymru. Bu Gwladys yn byw yng Nghymru nes i'r teulu ddychwelyd i Awstralia yn 1899. Addysgwyd hi yn Ysgol Talaith Albert ym Maryborough, Ysgol Ramadeg y Merched Maryborough, a Phrifysgol Queensland (University of Queensland), lle enillodd raddau baglor (1918) a meistr (1920) mewn bioleg, gan ganolbwyntio ar barasitoleg.

 Gyrfa 
Roedd ei swydd gyntaf ar ôl y brifysgol yng Ngorsaf Bioleg Tick yn Gorllewin Burleigh, Queensland, lle casglodd ddata ar gylchred bywyd trogod a'u perthynas i dda byw. O fewn ychydig fisoedd cafodd ei chyflogi fel microsgopydd ar Ymgyrch Hookworm Awstralia. Yn y 1930au, cynlluniodd arddangosfeydd addysgol ar ran Bwrdd Gwenith y Wladwriaeth, yn Toowoomba, lle'r oedd ei gŵr yn rheolwr swyddfa.

Tra'n magu ei phlant ac allan o waith, ysgrifennodd Gwladys McKeon lawlyfr, Life on the Australian Seashore (1966).  Roedd y llyfr yn cynnwys darluniau inc a dyfrlliw (watercolour) a wnaed gan McKeon ei hun, llyfr a oedd yn seiliedig ar flynyddoedd o gasglu anifeiliaid di-asgwrn-cefn a phlanhigion o'i chartref yn Point Vernon ym Mae Hervey.

 Bywyd personol 
Priododd Gwladys Yvonne James â Cecil McKeon, ffermwr, yn 1923, yn Maryborough. Roedd ganddynt pump o blant. Bu farw Gwladys Yvonne McKeon yn 1979, yn union cyn ei phen-blwydd yn 82 oed.

 Cyfeiriadau 

Categori:Biolegwyr benywaidd o Awstralia
Categori:Biolegwyr yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Marwolaethau 1979
Categori:Pobl o Lanelli