Cardiff Laboratory Theatre

Cwmni theatr dylanwadol Gymreig yng Nghaerdydd o'r 1970au a'r 1980au oedd y Cardiff Laboratory Theatre neu Cardiff Lab. "Un o gwmnïau theatr mwyaf arloesol Cymru yn ystod y 1970au," yn ôl Roger Owen yn ei gyfrol academaidd Ar Wasgar. Sefydlwyr y cwmni oedd Mike Pearson a Richard Gough ym 1974. Bu'r cwmni yn ysbrydoliaeth i greu cwmnïau theatr newydd Cymraeg fel Brith Gof, Cwmni Cyfri Tri a Theatr Crwban ar gychwyn y 1980au. Cafodd y cwmni ei sefydlu a'i ddylanwadu gan athroniaeth theatr Jerzy Grotowski. Daeth i ben ym 1988.

 Cefndir 
Dau Sais, sef Richard Gough a Mike Pearson, a sefydlodd y Cwmni ym 1974.

"Er iddo arddel enw'r brifddinas yn ei deitl, nid oedd nemor ddim yng nghynyrchiadau'r [Cardiff] Lab a adlewyrchai'r ffaith mai yng Nghymru y lleolwyd y cwmni", yn ôl Roger Owen; "...meddai'r un arddull a'r un diddordebau â'r lliaws o gwmnïau eraill ar draws Ewrop a'r Unol Daleithiau a gâi eu hysbrydoli a'u hysgogi gan Teatr-Laboratorium Grotowski.""Fodd bynnag, daeth tro ar fyd ym 1978, pan ymaelododd Lis Hughes Jones â'r cwmni. Bu ei dyfodiad hithau yn arbennig o arwyddocaol am mai hi oedd y cyntaf ymhlith aelodau'r cwmni a fedrai'r Gymraeg, ac am fod ganddi ddiddordeb effro mewn traddodiadau diwylliannol gwledig a'r 'pethe' Cymraeg yn gyffredinol. Yn sgil ei dyfodiad, ysgogwyd trafodaeth frwd o fewn y cwmni am natur ac arwyddocâd ei waith a'i berthynas â'r gynulleidfa Gymraeg. Darbwyllwyd nifer o'r aelodau - yn enwedig Mike Pearson, un o sylfaenwyr y cwmni - y dylai'r Lab newid cyfeiriad, a gweithio'n agosach o lawer at y gymdeithas Gymraeg frodorol yng ngorllewin a gogledd Cymru; ac, i'r perwyl hwnnw, creodd y cwmni gyfres o ddigwyddiadau theatraidd rhwng 1979 a 1981 yn trafod traddodiad a hunaniaeth ddiwylliannol y Cymry Cymraeg. Roedd y gweithiau hyn yn allweddol bwysig wrth fraenaru'r tir ar gyfer sefydlu Brith Gof."

 Cynyrchiadau nodedig 
 Maskarade (1977)
 Blodeuwedd (1979) cynhyrchiad awyr agored ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon 1979. Addasiad corfforol o chwedl Branwen. Cyfarwyddwr Mike Pearson; cast myfyrwyr drama Prifysgol Cymru Aberystwyth.

 Cyfeiriadau 

Categori:Dadsefydliadau 1988
Categori:Sefydliadau 1974
Categori:Theatr Gymraeg y 1970au
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au