Chwalu'r Nyth (drama)

Comedi mewn tair act gan y dramodydd toreithiog John Ellis Williams, yw Chwalu'r Nyth. Cyhoeddwyd y ddrama gan Swyddfa Y Glorian, Blaenau Ffestiniog ym 1939, er mwyn ateb y gofyn am ddramâu hir Cymraeg fyddai'n addas i'w llwyfannu gan gwmniau amatur lleol.

 Disgrifiad byr 
Comedi i bedwar mab a phedair merch sydd yma, a digwydd y ddrama yng ngardd y Rheithordy [cartref yr Offeiriad], yn nhŷ newydd Bob a Jenny ac ar y lawnt o flaen y tŷ.
bawd|Cynllun y llwyfan ar gyfer y ddrama Chwalu'r Nyth
 Cefndir 
Erbyn 1939, roedd John Ellis Williams yn ddramodydd toreithiog, ac wedi cyfansoddi a chyhoeddi nifer o ddramâu oedd yn addas ar gyfer cwmniau drama amatur drwy Gymru. Ac yntau yn cyfarwyddo ac yn actio gyda chwmni drama amatur ei hun ym Mlaenau Ffestiniog, roedd yn ymwybodol iawn o'r rhwystredigaethau a'r problemau oedd ynghlwm â cheisio llwyfannu dramâu mewn gofodau cyfyng, ac ar gyllidebau llai. Pan gyhoeddodd y ddrama, ar ei liwt ei hun, cynhwysyd darluniau o sut ddylai'r set ar y llwyfan gael ei osod a'i greu, yn ogystal â llythyr yn y person cyntaf, "At y Cynhyrchydd" [cyfarwyddwr] yn eu hannog i fynd ati i lwyfannu'r ddrama. "Waeth iti heb a dweud wrthyf, Dai, fod y llwyfan bach ar neuadd anghyfleus y sydd gennyt yn y pentref yn d'orfodi i gynhyrchu comediau cegin, a dim arall. A waeth iti heb, ychwaith, â cheisio dy gyfiawnhau dy hun trwy ddadlau mai bywyd cegin yw bywyd gwerin Cymru. Cyfaddefaist eisoes y caret lwyfanu dramâu ag amrywiaeth o olygfeydd ynddynt. Eithr y mae hynny'n amhosibl, ebe ti, o ddiffyg dau beth: prinder lle, a phrinder arian.[...] Ond, gyfaill annwyl, ai yn y gegin y mynni i'r ddrama ar werin fyw ar hyd eu hoes?".

 Cymeriadau 

 Bob Morgan - fferyllydd ifanc
 Mrs Morgan - ei fam
 Jenny Evans - ei ddarpar
 Elin Evans - modryb Jenny
 James Evans - gŵr Elin
 Y Parch Enoch Timothy - y Rheithor
 Jeremiah Huws - garddwr y Rheithor
 Leusa Puw - morwyn Mrs Morgan
 Y Gog

 Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y ddrama gan nifer fawr o gwmniau drama amatur drwy Gymru, yn ystod y 1940au a 1950au.

 Cyfeiriadau 

Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Theatr Gymraeg y 1940au
Categori:Theatr Gymraeg y 1950au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru