Rhyfeloedd dros annibyniaeth Iwerddon

Dyma restr o wrthryfeloedd a rhyfeloedd dros annibynniaeth Iwerddon.

 Rhyfeloedd y 16g 
bawd|177x177px|Aodh Ó Néill (Huw O'Neill), Iarll Tír Eoghain
 1534 - Gwrthryfel gan Ieirll Kildare
 1580 - Gwrthryfel Munster. Yn 1583 bu gwrthryfel Munster yn erbyn llywodraethwyr milwrol Elisabeth I.
 1595 - Ymunodd Huw O'Neill, Iarll Tyrone, â Huw O'Donnell Coch mewn gwrthryfel yn erbyn Elisabeth I mewn ymgais i warchod y ffordd Gaeleg o fyw.
 Yn 1598 cafwyd buddugoliaeth Huw O'Neill ym Mrwydr Yellow Ford. Yn 1601 gorchfygwyd Huw O'Neill a Hugh O'Donnell, ynghyd â milwyr Sbaen, gan Mountjoy ym Mrwydr Kinsale. Yn 1603 ildiodd Huw O'Neill. Cwblhawyd goresgyniad Tuduraidd o Iwerddon. Cafodd cyfraith Lloegr ei orfodi ledled Iwerddon.

 Rhyfeloedd y 17g 
 1641 - Dim ond 59 y cant o dir Iwerddon oedd yn cael ei ddal gan Gatholigion. Bu gwrthryfel Catholig-Gaelig mewn ymgais i adennill tiroedd a atafaelwyd. Daeth y gwrthryfel i ben yn 1649.
 1646 - Mae Eoghan Ruadh Ó Néill yn curo byddinoedd o'r Alban dan arweiniad Robert Munro yn Benburb.
 1691- Gorchfygwyd lluoedd Catholig ym Mrwydr Aughrim. Ildiwyd Limerick.

 Rhyfeloedd y 18g ac 19g 

 1796 - Ceisiodd llynges Ffrengig o 35 o longau gyda Wolfe Tone ar ei bwrdd lanio ym Mae Bantry ond cawsant eu hatal gan dywydd garw.
 1798 - Gwrthryfel 1798.
 1803 - Gwrthryfel yn Nulyn dan arweiniad Robert Emmet, a gafodd ei arestio, ei roi ar brawf, a'i ddienyddio.
 1813 - "Brwydr Garvagh" rhwng 'Rhubanwyr' Catholig ac Orenwyr.
 1866 - Teithiodd Kelly, cyn-filwr o Ryfel Cartref America, i Iwerddon a bu'n gyfrifol am baratoi ar gyfer gwrthryfel yn y Ffeniaid. Ar 5 Mawrth 1867 methodd wrthryfel y Ffeniaid.

 Rhyfeloedd y 20g 
bawd|192x192px|Michael Collins, un o brif arweinwyr yr IRA, Byddin Weriniaethol Iwerddon (1916–22)
 1916 - Gwrthryfel y Pasg
 1919-21 - Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon
 1922-23 - Rhyfel cartref Iwerddon dros dermau annibynniaeth y cytundeb Eingl-Gwyddelig

(Bu gweithgawrch yr IRA wedi hyn a dermwyd yn anghyfreithiol o 1931 gan lywodraeth De Iwerddon.)
 Gweler hefyd 

 Rhyfeloedd dros annibyniaeth Cymru
 Rhyfeloedd dros annibyniaeth yr Alban
 Annibyniaeth i Gymru
 Annibyniaeth yr Alban
 Iwerddon unedig

 Cyfeiriadau 

Categori:Cenedlaetholdeb Gwyddelig
Categori:Gweriniaetholdeb yn Iwerddon
Categori:Hanes Iwerddon
Iwerddon