Joseff Gnagbo

Athro, ieithydd a cherddor yw Joseff Oscar Gnagbo (ganed tua 1974) o Gaerdydd. Roedd yn gadeirydd Cymdeithas yr Iaith rhwng 2023 a 2025. Sillefir ei enw hefyd fel "Joseph". 

Daeth Gnagbo i Gymru o'r Traeth Ifori yn 2017 fel ceisiwr lloches, yng nghanol chwyldro milwrol. Dysgodd Gymraeg yn gyflym a daeth yn diwtor Cymraeg. Daeth yn gadeirydd Cymdeithas yr Iaith ym mis Hydref 2023. Ef yw'r person cyntaf na chafodd ei eni yng Nghymru i gadeirio'r Gymdeithas. Cafodd ei ailethol yn Gadeirydd y Gymdeithas yn 2024.

Cefndir
Gadawodd yr Arfidir Ifori yn 2011 lle roedd yn newyddiadurwr ac athro ieithoedd. Bu hefyd yn actifydd gwleidyddol ac yn ystod y gwrthdaro a ddechreuodd yn y wlad yn 2002 rhwng cefnogwyr yr Arlywydd, Laurent Gbagbo, a'i wrthwynebydd, Alassane Ouattara. Rhan o'r anghydfod oedd nad oedd Laurent Gbagbo am ildio rheolaeth ariannol y wlad i'r bloc oedd yn gefnogol i fod o dan ymbarél ariannol Ffrainc, y Communauté Financière Africaine. O dan y reolaeth yma mae tua 60% o arian y wlad o dan reolaeth Ffrainc a rhaid i'r Arfordir Ifori dalu llog. Wedi i'r gwrthryfelwyr ennill y rhyfel cartref roedd yn rhaid iddo ffoi yn 2011.

Roedd yn gallu siarad nifer o ieithoedd arall - Ffrangeg, Almaeneg, Rwsieg, Saesneg, Swahili - cyn iddo gyrraedd Cymru, felly nid oedd dysgu Cymraeg yn anodd iddo. Ond mewn cyfweliad gyda phodlediad Radio YesCymru nododd nad oedd yn gallu siarad unrhyw un o ieithoedd brodorol yr Arfordir Ifori gan na ddysgwyd yr un ohonynt iddo gan ei rieni, a bod dylanwad y Ffrangeg mor gryf. Roedd ei dad yn siarad yr iaith Dida. Roedd yn meddwl bod dysgu ieithoedd brodorol yn bwysig. Mewn cyfweliad, dywedodd: "Rwy'n hoff iawn o sain y Gymraeg - ac un o fy hoff eiriau yw 'gwdihŵ'!" Un o'r rhesymau iddo ddysgu Cymraeg oedd oherwydd iddo weld tebygrwydd yn y sefyllfa gyda grym ieithoedd yn ei famwlad.

Mae ganddo ddau o blant sy'n mynd i ysgol Gymraeg yng Nghaerdydd.

Ymgyrchydd
Yn ogystal â bod yn Gadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, mae Joseff wedi bod yn llafar ei gefnogaeth i annibyniaeth i Gymru. Bu iddo siarad mewn cyfarfod o'r felin drafod pro-annibyniaeth, Melin Drafod yng nghynhadledd Plaid Cymru yn 2024 gan drafod pwysigrwydd yr iaith Gymraeg i'r ymgyrch dros annibyniaeth ac mewn Cymru annibynnol drachefn. Bydd yn sefyll fel ymgeisydd ar gyfer sedd Caerdydd Ffynnon Taf yn etholiad Senedd Cymru 2026.

Anrhydeddu
Yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru 2024 cafodd ei urddo i wisg las Gorsedd y Beirdd.

Dolenni allanol
 Cyfweliad Joseff Gnagbo gyda Siôn Jobbins ar bodlediad Radio YesCymru ar sianel Youtube YesCymru (2023)
 Sgwrs gyda Joseff Gnagbo ac Angharad Lewis ar bodlediad i ddysgwyr y Gymraeg, 'Pont', gan BBC Cymru (Hydref 2024)

Cyfeiriadau

Categori:Cymdeithas yr Iaith Gymraeg
Categori:Genedigaethau'r 1970au
Categori:Pobl o Gaerdydd
Categori:Y Traeth Ifori