Love in Plastic

Drama lwyfan Saesneg wedi'i gosod yng Nghymru yw Love in Plastic o waith y dramodydd o Gymro, Ian Rowlands. Llwyfannwyd y ddrama gan Theatr y Byd ym 1995 ynghyd â gosodiad  o waith celf gan Tim Davies, wedi'i gomisiynu gan Gyngor Celfyddydau Cymru. Cyhoeddwyd y ddrama ym 1999, yn y gyfrol A Trilogy of Appropriation gan wasg Parthian.

 Cymeriadau 
 Man
 Waiter
 Woman
 Agent

 Disgrifiad 
Ystyrir Love in Plastic fel "drama gyda sawl ystyr neu ddehongliad gwahanol", sydd wedi'i lleoli mewn "tŷ bwyta gwag" gyda'r cyfarwyddiadau cyntaf yn nodi bod y perchennog yn berchen ar "chwydd-wydr" er mwyn ceisio canfod "adferiad economaidd".  Llinellau cynta'r ddrama gan y gweniydd [Waiter] yw "Norr even a measly Glanmorgan sausage. I ask ew. Where in hell's name's this economic recovery, I can't find it. I'd have more luck findin' ambishun [ambition] in Swansea". Fel mae'r geiriau'r gweinydd yn awgrymu, mae ei lefaru wedi'i or-liwio i gyfleu acen De Cymru.

Cwsmeriaid i'r tŷ bwyta o'r enw "Welsh Rarebits" yw gweddill y cymeriadau sy'n cynnwys actores Gymraeg o'r Rhondda o'r enw "Bella / Isabel" [Woman] a'i hasiant "Garrie Bright", ynghyd â "Harold" [Man] sydd wedi'i wisgo mewn "gwisg / siwt i'r gofod". Er mai Harold yw enw "Y Dyn", mae'n gofyn i'r gweinydd ei alw'n "Harry Vernon Love-Jones". Mae Harold ar fin ymadael, gan fod y gweinydd ar y ffôn, ond mae'n cael ei berswadio i aros, wedi i'r gweinydd ei holi "Have you got any money?". Ateb Harold yw "I've got plastic" sef cyfeiriad yng nghyfnod y 1990au at gerdyn credyd, er bod sawl ystyr posib arall i'w ateb, yng nghyd-destun y ddrama, a'i theitl.

Daw hi'n amlwg bod Harold ar "ddêt" cyntaf, ac felly yn awyddus bod popeth yn berffaith ar gyfer ei ddarpar-gymar. Caiff gyngor gan y gweinydd i brynu popeth y mae hi'n dyheu, a mwy, gan 'adael i'r "plastic" dalu. Pan gyrhaedda'r actores "pursued by Ego" [sef ei hego hi'i hun [goddrych pob gweithred ymwybodol] a chyfeiriad at ddrama gan Shakespeare], mae hi'n archebu "a small side salad and a glass of water".

Wrth i'r ddau ymddiddan, gyda aflonyddu cyson gan y gweinydd, dadlenir cefndir y ddau. Mae'r "ddynes" yn actores o Flaenllechau, Y Rhondda, sy'n egluro wrtho "My voice is my Passport to Pimlico; my professional lie. I am a professional liar, darling. I lie to survive and I've lied so long that I've forgotten the sound of sincerity. The truth is rarely sexy, I've never put much store in it; would you if you were brought up in Blaenllechau?". 

Y cymeriad nesaf i gyrraedd yw asiant yr actores, sy'n cyflwyno ei hun fel "Garrie Bright, theatrical agent to the stars". Nid yw'r actores yn hapus bod ei hasiant wedi'i dilyn hi yno. Er gwaethaf pob ymdrech iddo adael, mae yntau hefyd yn aros, a'i arian yn dennu sylw ac edmygedd y gweinydd. Pan fydd Harold a'r asiant ar ben eu hunain, mae'r asiant yn dadlenu mai dilyn Harold yno y gwnaeth, a hynny am ei fod yn gwybod am ei gefndir. Datgelir bod Harold wedi bod yn dilyn yr asiant ers tro, er mwyn cael gwybod mwy am yr actores. Mae'r asiant am ei gwarchod, gan ei rybuddio i beidio mentro i berthynas gyda hi" "I can cope with her affairs with fellow actors which never amount to more than a few casual shags; after all, actors never love actors because they're too much in love with themselves. But affairs with normal people are dangerous, they could lead to love, marriage, pregnancy and leaving the 'bizz entirely".

Tra bod Harold yn ceisio hudo ac ennyn serch yr actores, mae'r gweinydd yn ceisio hudo arian yr asiant, gan gynnig iddo gyfranddaliadau yn y tŷ bwyta. Penllanw'r holl drafodaethau ydi cynllwyn yr asiant i lwgrwobrwyo'r gweinydd i wenwyno Harold, a thrwy hynny iddo gadw ei fuddsoddiad sef yr actores. Ond aiff pethau o'i le, ac mae'r actores yn yfed y gwenwyn ac yn marw yn lle Harold. Yn ei wewyr, mae'r asiant hefyd yn yfed y gwenwyn, tra bod Harold yn marw "o sioc".

Ond cyn marw, ac wedi diosg ei "helmed", mae Harold yn cyfaddef wrth yr actores bod ei rieni wedi marw mewn damwain car, ac wedi'r angladd, ei fod wedi "I gutted their house and coated it entirley in plastic [...] It's not prone to rot like flesh and love, it's clinically comfy and easily disinfected. And when I'd covered everything, I closed the front door and sealed myself within". Daw atgof yn ôl iddo hefyd o 1969, ac yntau yn 8 oed, yn cerdded lawr y stryd, wedi'i wisgo mewn "siwt 'ofod blastig". Ond tra yn ei baradwys o blastig, y gwelodd o'r actores ar y teledu am y tro cyntaf, ac o'r fan honno y trodd y serch yn obsesiwn.

 Cefndir 
Ers ei sefydlu ar ddiwedd y 1980au, bu Theatr y Byd yn hynod o brysur yn llwyfannu sawl drama nid yn unig yng Nghymru, ond yn Lloegr, Yr Iwerddon a'r Alban, gan gynnwys cynyrchiadau yn y Gymraeg a'r Saesneg. Ym 1995, derbyniodd Ian Rowlands arian "bwrsari" gan Gyngor y Celfyddydau i gyfansoddi'r ddrama, ac arian ychwanegol gan Flwyddyn Lenyddol Abertawe i'w chyhoeddi, ac i gynnal arddangosfa yn Oriel Glynn Vivian yn y ddinas, i gyd fynd â'r cynhyrchiad.

Noda'r dramodydd yn y gyfrol A Trilogy of Appropriation, "It has been written that humans can never truly communicate; with regard to touch - there will always be a layer of moisture between two skins, with regard to thought - as it is subject to a process of mutation, the probability of communication pure though is slight. Our only hope is love..."

Dyfyna eiriau Jean Baudrillard o The Ecsatsy of Communication :"Our brain, our very bodies have become this bubble, this sanitised sphere, a transparent envelope in which we seek refuge, as destitute and unprotected as the unborn child condemned to artificial immunity and perpetual transfusions, condemned to die as soon as he will have kissed his mother. To each his own bubble, that is the law today".Comisiynwyd yr artist Tim Davies i greu gosodiad celf i gyd-fynd â'r cynhyrchiad, gafodd ei arddangos yn Oriel Glynn Vivian, Abertawe am fis cyn llwyfannu'r ddrama yno. Delwedd o rosyn wedi diosg ei phetalau oedd i'r gwaith celf, fel sumbol o "ddryswch" [entanglement] yn y ddrama. Defnyddiwyd y ddelwedd o'r rhosyn yng nghynllun y set ar y llwyfan yn ogystal.

Nododd Jill Piercy ym 1999 bod y ddrama yn gyffyrddiad ysgafn o "wyneb allanol y cymeriadau gyda clichés doniol wrth gyffwrdd â'r ofnau a'r ansicrwydd sy'n cuddio oddi tano."

Mewn nodiadau ar ddiwedd y gyfrol A Trilogy of Appropriation, mae David Adams yn nodi bod yn rhaid gweld y ddrama hon, er mwyn ei gwerthfawrogi, gan fod un cymeriad yn eistedd mewn gwisg ymweld-â'r-gofod, drwy gydol rhan helaeth o'r ddrama: "Reading the script does not capture the same surreal situation", ychwanegodd. Nododd hefyd bod yr "iaith gyfoethog" mae'r gweinydd yn ei ddefnyddio, "exaggeratedly high-flown and wilfully meaningless [...] the element of self-parody (or parody of mock) creates a teasing ambiguity", i'w werthfawogi'n well drwy ddarllen y sgript. Canmolodd y dramodydd am allu gweld gwerth cyhoeddi'r geiriau ar bapur, yn ogystal â'r cyfarwyddiadau llwyfan, yn ogystal â'i weledigaeth o weld y ddrama yn fyw ar y llwyfan.

 Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y ddrama am y tro cyntaf yn Oriel Glynn Vivian, Abertawe ar y 25 Mai 1995 gan Theatr y Byd. Cyfarwyddydd Ian Rowlands; goleuo David Roxburgh; gwisgoedd Mein Roberts; rheolwr llwyfan Ruth Llywelyn; cerddoriaeth Robin Williamson / Lawson Dando; cast:

 Man - Jonathan Nefydd
 Waiter - Brian Hibbard
 Woman - Helen Griffin
 Agent - Wynford Ellis Owen.

Ail lwyfannwyd y cynhyrchiad ar gyfer ei theithio ym 1996 gyda'r cast canlynol, oedd yn cynnwys y dramodydd ei hun:

 Man - Dafydd Wyn Roberts
 Waiter - Ian Rowlands
 Woman - Kathryn Dimery
 Agent - Christopher Morgan

Disgrifiodd The Irish Times y cynhyrchiad a'r ddrama fel "devastating polemic and compelling theatre". Canmoliaeth hefyd oedd gan The Stage [16 Mai 1996] "This 75 minute black comedy is stuffed with clever word-plays, sure fire one-liners, unexpected jokes and some extremely funny twists, though just occasionally the very torrent of words submerges the ideas and motivations."

Cyfeiriadau

Categori:Dramâu Saesneg gan ddramodwyr o Gymru
Categori:Dramâu Saesneg
Categori:Theatr yng Nghymru yn yr 20fed ganrif
Categori:Theatr yng Nghymru