Yr Angau

Gwas a phersonoliad o farwolaeth ydy'r Angau, a cheir an Ankoù yn Llydaweg, Ankow yng Nghernyweg.

 Cefndir 
Mae'r Angau yn ymddangos fel dyn neu sgerbwd yn gwisgo gwisg ddu a het fawr sy'n cuddio ei wyneb, neu, weithiau, yn syml fel cysgod. Mae'n dal pladur a dywedir ei fod yn eistedd ar ben cert i gasglu'r meirw, neu'n gyrru coets fawr ddu sy'n cael ei thynnu gan bedwar ceffyl du ac yng nghwmni dau ffigwr bwganllyd ar droed.

Yn ôl un chwedl, ef oedd plentyn cyntaf Adda ac Efa. Mae fersiynau eraill yn darlunio'r Angau fel person marw cyntaf y flwyddyn (er ei fod bob amser yn cael ei ddarlunio fel oedolyn gwrywaidd), sy'n gyfrifol am gasglu eneidiau pobl eraill cyn iddo allu mynd i'r byd a ddaw. Mewn tarddiad arall, roedd yn dywysog creulon a gyfarfu â Marwolaeth yn ystod taith hela a'i herio i weld pwy allai ladd carw du yn gyntaf. Marwolaeth enillodd y gystadleuaeth a melltithiwyd y tywysog i grwydro'r Ddaear fel ellyllon am byth. Weithiau fe'i darlunnir fel brenin y meirw y mae gan ei ddeiliaid eu llwybrau penodol eu hunain, y mae eu gorymdeithiau cysegredig yn symud ar eu hyd. Wentz, W. Y. (1911). The Fairy-faith in Celtic Countries. Reprinted. Colin Smythe (1981). . P. 218.

Sonnir am yr Angau, neu Ankou, gan Anatole Le Braz, awdur a chasglwr chwedlau, yn The Legend of Death :

 Yr Angau yw ysgwïer Marwolaeth (oberour ar maro) ac fe'i gelwir hefyd yn wyliwr y fynwent, dywedasant ei fod yn gwarchod y fynwent a'r eneidiau o'i chwmpas am ryw reswm anhysbys a'i fod yn casglu'r eneidiau coll ar ei dir. Mae marwolaeth olaf y flwyddyn, ym mhob plwyf, yn dod yn Angau ei blwyf am y flwyddyn ganlynol i gyd. Pan fu, mewn blwyddyn, fwy o farwolaethau nag arfer, dywed un am yr Angau :
 – Rhyfel ma fé, heman zo eun Anko drouk. ("Ar fy ffydd, yr Angau cas yw hwn.")

 Ymddangosiad mewn isddiwylliannau 
Dywedir fod gan bob plwyf yn Llydaw ei Angau ei hun. Yn nhraddodiadau Llydaw, Karrigell an Ankou ("Berfa Angau") yw gwichian olwynion rheilffordd y tu allan i'ch cartref. Yn yr un modd, cyfeirir at waedd y dylluan fel Labous an Ankou ("Aderyn yr Angau").  Mae'r Angau hefyd i'w gael ar y fedyddfaen yn La Martyre lle dangosir ef yn dal pen dyn.

 Yn y Cyfryngau 
Yn Touhou 4: Lotus Land Story mae cymeriad Elly yn fwy na thebyg yn seiliedig ar Angau

L'Ankou, seithfed albwm ar hugain y gyfres Spirou et Fantasio, a ysgrifennwyd ac a dynnwyd gan Fournier, wedi'i gyfresoli ym 1976 yn y cylchgrawn Spirou, a gyhoeddwyd fel albwm clawr caled yn 1977.

Yn nhymor cyntaf yr Eira Du cyfeirir at l'Ankou mewn llythyr wedi'i selio mewn capsiwl amser.

Yn y gêm Virche Evermore mae cymeriad o'r enw Ankou, yn sefyll fel y Gwyliwr Marwolaeth.

Yn y gêm Old School Runescape fel NPC o'r enw Ankou

 Gweler hefyd 

 Arawn, brenin Cymreig yr Arallfyd
 Marwolaeth (personoli)
 Y Bachddyn

 Cyfeiriadau 

Categori:Llên gwerin Ffrainc
Categori:Duwiau a duwiesau marwolaeth
Categori:Personoliad o farwolaeth
Categori:Llên gwerin Ewrop