Biwro Ewropeaidd ar gyfer Ieithoedd Llai eu Defnydd

Sefydliad anllywodraethol oedd y Biwro Ewropeaidd ar gyfer Ieithoedd Llai eu Defnydd (European Bureau for Lesser-Used Languages, EBLUL) a sefydlwyd i hybu amrywiaeth ieithyddol ac ieithoedd. Fe'i sefydlwyd ym 1982 a daeth i ben yn 2010. Roedd gan y sefydliad gysylltiadau agos â Senedd Ewrop a Chyngor Ewrop, ac fe'i hariannwyd gan y Comisiwn Ewropeaidd a sefydliadau llywodraethol lleol a rhanbarthol. Roedd ganddo swyddfeydd ym Mrwsel a Dulyn.

Hanes
Yn dilyn ei sefydlu ym 1982, gweithiodd y Biwro Ewropeaidd ar gyfer Ieithoedd Llai eu Defnydd i gryfhau cysylltiadau a datblygu cydweithrediad rhwng cymunedau ieithyddol llai eu defnydd. Y prif nod oedd hybu amrywiaeth ieithyddol a chynnal yr ieithoedd hyn. Gweithredodd i hwyluso cysylltiadau a chyfathrebu â sefydliadau Ewropeaidd, Cyngor Ewrop, yr OSCE, y Cenhedloedd Unedig ac UNESCO. Siaradai ar ran y 50 miliwn o siaradwyr ieithoedd rhanbarthol neu leiafrifol yn Ewrop.

Daeth grant gweithredol EBLUL gan yr Undeb Ewropeaidd i ben yn 2007 er gwaethaf argymhellion gan Senedd Ewrop, gan gynnwys Adroddiad Ebner 2003 a gwerthusiad yr Undeb Ewropeaidd ei hun a gynhaliwyd gan Ernst and Young y dylai’r Undeb barhau i gefnogi’r sefydliad. Mae’r toriad mewn cyllid yn parhau i fod yn ddadleuol oherwydd bod Adroddiad Ebner 2003, adroddiad deddfwriaethol Senedd Ewrop, y mae’n rhaid i’r Undeb Ewropeaidd ei roi ar waith, yn argymell bod EBLUL yn parhau i dderbyn cyllid yr Undeb.

Fodd bynnag, gyda'r toriad yn ei gyllid craidd, caewyd EBLUL o'r diwedd gan benderfyniad ei fwrdd cyfarwyddwyr ar 27 Ionawr 2010. Y prif reswm a roddwyd oedd "nad oedd mecanwaith ariannu model sefydliadol o'r fath yn addas o dan yr amgylchiadau presennol."

Ers hynny disodlwyd EBLUL gan y Rhwydwaith Cydraddoldeb Ieithoedd Ewrop (ELEN) y corff anllywodraethol Ewropeaidd ar gyfer ieithoedd llai eu defnydd, sy'n cynnwys y rhan fwyaf o gyn-aelodau EBLUL ynghyd â llawer mwy o sefydliadau cymdeithas sifil o bob rhan o Ewrop. Hyd yn hyn, mae ELEN yn cynrychioli 44 o ieithoedd gyda 60 o aelod-sefydliadau mewn 20 gwladwriaeth Ewropeaidd.

Darllen pellach
Ceir cyfeiriad ar EBLUL a sefydliadau eraill mewn cyflwyniad Cynllunio Ieithyddol: Tueddiadau Rhyngwladol 1993-2018 a wnaethpwyd gan yr Athro Colin H. Williams yn 2018. Nodir EBLUL fel un o'r sefydliadau rhwydweithio a grewyd er mwyn adfer ieithoedd.

Gweler hefyd
 Sefydliad Mercator
 Cymdeithas Ryngwladol y Comisiynwyr Iaith

Dolenni allanol
 Yr 'European Language Equality Network'
 Cyngor Ewrop: Siarter dros Ieithoedd Rhanbarthol a Llai
 dogfen Cyngor Ewrop: Framework Convention for the Protection of National Minorities
 Cysylltiadau Ieithoedd Lleiafrifol Ewropar wefan Dathlu'r Gymraeg

Cyfeiriadau

Categori:sefydliadau 1982
Categori:Ieithoedd Ewrop
categori:Cyngor Ewrop
Categori:Sefydliadau rhyngwladol