Gaelphobal

Nod Gaelphobal yw dod â’r holl grwpiau sy’n gweithio ar y broses cynllunio ieithyddol y tu allan i’r Gaeltacht swyddogol ynghyd. Mae cynllunio ieithyddol yn broses sy’n cryfhau ac yn cefnogi’r Wyddeleg mewn cymunedau lleol ac yn cynnwys rhwydweithiau Gwyddeleg, Trefi Gwasanaethu'r Gaeltacht a grwpiau sy’n ymwneud â Chynllun Datblygu’r Wyddeleg (ILDS).

Darparodd Deddf y Gaeltacht 2012 sylfaen ddeddfwriaethol i’r broses cynllunio ieithyddol a dyma’r sail ar gyfer cyflawni’r gwaith yma. Gwneir y gwaith drwy wahanol asiantaethau hyrwyddo'r iaith Wyddeleg.

Parthau Gwyddeleg
Ceir pedwar prif piler i'r ymgyrch i ddiogeli a thyfu'r iaith Wyddeleg yn ei hen gadarnleoedd ac ardaloedd newydd.

Rhwydweithiau Iaith Gwyddeleg 
Mae Rhwydwaith Iaith Gwyddeleg (Gwyddeleg: Líonraí Gaeilge; Saesneg: Irish Language Networks) yn faes lle sicrhawyd màs critigol o gefnogaeth gyhoeddus a gwladwriaethol i'r Wyddeleg. Rhoddir cydnabyddiaeth o dan Ddeddf y Gaeltacht 2012 i rwydweithiau Gwyddeleg unwaith y byddant wedi cytuno ar gynlluniau iaith gyda’r cymunedau yn yr ardaloedd hynny. Rhaid i'r cynlluniau hyn fodloni'r meini prawf cynllunio ieithyddol er mwyn cael eu cymeradwyo. Dewiswyd pum cymuned: Belfast, Swydd Antrim; Loughrea, Swydd Galway; Carntogher, Swydd Derry; Clondalkin, Swydd Dulyn, ac Ennis, Swydd Clare. Lasiwd y Rhwydweithiau Iaith Wyddeleg yn 2018 yn Croke Park.

Mae ymgyrch gyhoeddus wedi ei chreu i ysbrydoli ac annog cymunedau i ddefnyddio mwy o Wyddeleg bob dydd. ‘Gaeilge le Chéile’ - Tri cham hawdd: Defnyddio Gwyddeleg bob dydd, ym mhobman, gyda phawb.

Yn fras, gellid eu gweld fel bwriad i feithrin parthau trefol y tu allan i'r Gaeltacht, ac heb fod yn gysylltiedig â'r Gaeltach, lle mae cefnogaeth arbennig i'r Wyddeleg.

Ceir pump yn 2024:
 Swydd Derry - Carntogher
 Swydd Dulyn - maestref Clondalkin
 Swydd Clare - tref Inis
 Swydd Galway - Loughrea
 Swydd Antrim - Gorllewin Belffast

Lansiwyd y Rhwydwaith yn 2024 gan y Gweinidog Gwladol dros y Gaeltacht, Chwaraeon ac Addysg Gorfforol, Thomas Byrne.

Cynllun Datblygu Rhwydwaith yr Iaith Wyddeleg (ILDS)
Mae Cynllun Datblygu Rhwydwaith Gwyddeleg (Gwyddeleg: An Scéim Forbartha Líonraí Gaeilge; Saesneg: Irish Language Network Development Scheme) yn ariannu grwpiau i gyflogi swyddog datblygu’r Wyddeleg ar gyfer ardal i hybu’r Wyddeleg o’i mewn gyda’r gobaith o fynd ymlaen i ymwneud â’r broses cynllunio iaith a chynhyrchu cynllun iaith ar gyfer yr ardal honno, gan dderbyn cydnabyddiaeth yn y pen draw fel rhwydwaith Gwyddeleg. Mewn ffordd, mae'n debyg i swyddog gyda Mentrau Iaith Cymru. Mae'n ffrwyth Deddf y Gaeltacht 2012.

Ardal cynllunio iaith y Gaeltacht
Mae dau ddeg chwech o ardaloedd cynllunio iaith Gaeltacht (Gwyddeleg: Limistéar pleanála teanga Ghaeltachta) wedi’u henwi o dan Ddeddf y Gaeltacht 2012. Mae’r broses cynllunio iaith yn digwydd ynddynt er mwyn iddynt allu cadw eu statws fel ardaloedd Gaeltacht. 
Mae dau ddeg chwech o Ardaloedd Cynllunio Iaith y Gaeltacht (Gaeltacht Language Planning Area) wedi’u henwi o dan Ddeddf y Gaeltacht 2012.

Mae Údarás na Gaeltachta yn darparu cefnogaeth a chymorth i ardaloedd cynllunio ieithyddol y Gaeltacht.

Trefi Gwasanaethu'r Gaeltacht
Mae Tref Gwasanaethu'r Gaeltacht (Gwyddeleg: Bailte Seirbhíse Gaeltachta ; Saesneg: Gaeltacht Service Towns) yn dref sydd â phoblogaeth o 1,000 o leiaf sydd wedi’i lleoli o fewn, neu’n agos at, ardal cynllunio iaith yn y Gaeltacht, ac sydd â rôl arwyddocaol o ran darparu gwasanaethau cymdeithasol, economaidd a hamdden i bobl o fewn yr ardal honno.

Mae cyfanswm o un ar bymtheg o drefi gwasanaethu'r Gaeltacht, tair mewn ardal Gaeltacht a thair ar ddeg y tu allan i'r Gaeltacht. Mae Údarás na Gaeltachta neu Foras na Gaeilge, fel y bo'n briodol, yn gyfrifol am gefnogi sefydliad i baratoi a gweithredu cynlluniau iaith yn nhrefi gwasanaeth y Gaeltacht. Roedd yn rhan o Ddeddf y Gaeltacht 2012.

Trefi Gwasanaethu'r Gaeltacht yw:
 Swydd Meath - Athboy 
 Swydd Mayo - Ballinrobe
 Swydd Mayo - Castlbar
 Swydd Kerry - Cahersiveen
 Swydd Galway - Clifden
 Swydd Corc - Dinas Corc
 Swydd Donegal - Tref Donegal Swydd Waterford - Dungarvan
 Swydd Galway - Dinas Galway 
 Swydd Donegal - Letterkenny
 Swydd Corc - Macroom
 Swydd Meath - Navan
 Swydd Kerry - Tralee

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan Gaelphobal 
 @Gaelphobal.FnaG Tudalen Facebook Gaelphobal
 Gaeltacht Language Planning Areas gwefan Udaras

Categori:Gaeltacht
Categori:Gwyddeleg
Categori:Daearyddiaeth Iwerddon
Categori:Adfer iaith