Chwaer-iaith

Mewn ieithyddiaeth hanesyddol, chwaerieithoedd neu chwioryddieithoedd yw ieithoedd sydd yn tarddu o iaith gyffredin hynafiadol. Mae pob iaith mewn teulu iaith sy'n disgyn o'r un iaith a'r gweddill yn chwaer iddynt.  

Enghraifft cyffredin o hyn yw Wrdw a Hindi, sy'n gyd-ddealladwy. Hefyd yr ieithoedd Romáwns, gyda phob un ohonynt yn barhad o Ladin Llafar. Mae gan Eidaleg a Ffrangeg (y ddwy ohonynt yn ieithoedd Romáwns) gorgyffiriad geiriol otua 89%, sy'n golygu fod 89% o'r geiriau yn rhannu'r un nodweddion a gwreiddiau. Yn yr un modd, mae gan Sbaeneg a Phortiwgaleg hefyd orgyffiriad geiriol o 89%. Mae gan Sbaeneg a Rwmaneg lai o gorgyffiriad, tua 67% oherwydd, tra daeth Sbaeneg a Phortiwgaleg o dan dylanwad yr Arabeg, daeth Rwmaneg o dan ddylanwad llawer o ddylanwadau dros y blynyddoedd, yn enwedig yr ieithoedd Slafonaidd a'r iaith Roeg. Yn ogystal â nifer fawr o eirfa cyfranol, mae'r ieithoedd Romáwns yn rhannu llawer o nodweddion morffolegol a chystrawen oherwydd eu bod nhw i gyd yn barhad o'i hynafiad cyffredin, Lladin. 

Enghraifft arall yw'r berthynas rhwng Sgoteg a Saesneg. Mae Sgoteg yn cael ei hystiried fel chwaer-iaith i Saesneg oherwydd bod y ddwy yn ddisgynydd o hynafiad cyffredin sef Hen Saesneg. Mae datblygiad ffonolegol y ddwy iaith yn ddargyfeiriol, gyda gwahanol fenthyceiriau o ffynonellau fel Norseg, Lladin a Ffrangeg. 

Llydaweg a Chernyweg yw chwaer-ieithoedd y Gymraeg.

 Cyfeiriadau 

Categori:Ieithyddiaeth hanesyddol