Abby Meehan

Newyddiadures ffasiwn a ffilm o Gymru oedd Abby Meehan (1853–1931). Mae'n cael ei hystyried yn un o'r menywod cyntaf i gyfrannu'n greadigol at ddatblygiad ffilmiau dogfennol a ffasiwn yng Nghymru, gwledydd Prydain a llawer o wledydd eraill.

Ganwyd Meehan yn Abertawe, i Bartholomew Meehan, gwerthwr llyfrau hynafol o Corcaigh, Iwerddon ac fe'i magwyd mewn teulu Catholig, Gwyddelig. Symudodd y teulu i Bath, Lloegr lle sefydlodd Abby a'i chwaer Catherine siop hetiau tua 1880. Roedd gan Meehan ddiddordeb cynnar mewn sinematograffi ac roedd yn gyfarwydd â John Arthur Roebuck Rudge, dyfeisiwr offer gwyddonol a llusern hud. Roedd Rudge yn arbrofi gyda dilyniant ffotograffig i greu'r rhith o symudiad, cam pwysig tuag at ffilmiau symudol.wfpp.columbia.edu; Women Film Pioneers Project – Prifysgol Columbia; adalwyd 15 Awst 2025.discovery.nationalarchives.gov.uk; Cofnod swyddogol o ffeilio methdaliad Abby Meehan ym 1909, yn cadarnhau ei phresenoldeb mewn dogfennau cyfreithiol hanesyddol. Adalwyd 15 Awst 2025.

Ar ôl marwolaeth ei thad yn 1892, symudodd Meehan i Lundain a daeth yn newyddiadures amlwg o fewn y byd ffasiwn. Sefydlodd gylchgronau megis The Millinery Record (1896), The New Album (1905), a The Sportswoman (1908). Er iddi fynd yn fethdalwr yn 1909, ailgychwynnodd ei gyrfa drwy sefydlu'r Ladies All-British Fabric and Fashion Association. Roedd ei gwaith yn hyrwyddo ffasiwn gwledydd Prydain ac yn herio dylanwad Paris.

Yn 1911, cydweithiodd Meehan â Charles Urban, cynhyrchydd ffilm, i greu ffilm ffasiwn liw cyntaf y byd: Kinemacolor Fashion Gazette. Roedd y ffilm hon yn gyfwerth â chylchgronau ffasiwn, ac yn rhan o ddatblygiad cynnar y genre cinemagazine. Er nad oedd yn gyfarwyddwr ffilm, roedd ei rôl fel trefnydd ac awdur yn hanfodol i'r prosiect.academiccommons.columbia.edu; 2020 Essays: Abby Meehan: McKernan, Luke. 

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1853
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Merched ym myd ffilm
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru
Categori:Pobl o Abertawe