Y Ffynnon (drama)

Drama lwyfan Gymraeg a gyflwynwyd gan Gymdeithas Ddrama Prifysgol Bangor yng Ngŵyl Cymdeithas Ddrama Myfyrwyr Cymru yng Nghaerfyrddin 1964 oedd Y Ffynnon. Nodwyd ar y pryd mai "cyfieithiad Cymraeg Gareth Miles o La Fontaine, "un o weithiau diweddaraf Ionesco" oedd y ddrama "gan ddenu canmoliaeth uchel iawn oddi wrth y gynulleidfa a’r beirniaid". Ond datgelwyd ychydig wythnosau yn ddiweddarach mai "drama gwbl ffug oedd hi, parodi rhyfygus – cymysgedd o linellau ysmala, ymadroddion lled ddefosiynol ac adnodau Beiblaidd." Mewn erthygl yn Barn [Rhagfyr 2008] nodir mai'r gwir awduron oedd Dafydd Glyn Jones, John Roberts, John Gwilym Jones, Wil Sam "ac eraill". Yn ei hunangofiant Hogyn o Sling [Gwasg Gwynedd 1996] mae John Ogwen [a fu'n rhan o'r cwmni a lwyfanodd y gwaith] yn enwi Huw Lloyd Edwards a Gwenlyn Parry yn ogystal. 

Mae'n John Ogwen yn datgan mai'r syniad gwreiddiol oedd cyfleu bod "drama newydd" Ionesco wedi bod "ar goll ers blynyddoedd". Ychwanegodd, "yn unol â'r teitl yr oedd ceg ffynnon ar y llwyfan a llaw rhywun yn sticio allan ohoni. Â'r ddrama ymlaen i drafod beth oedd y cyfryw law a sticiai allan o'r ffynnon. Yr oedd gan bob cymeriad ei theori ei hun ond ddywedodd neb mai 'llaw' oedd hi".

Noda Gareth Miles mai "Dull y cyfansoddi oedd “sgrifennu awtomatig”; hynny yw, pawb yn ei dro yn bwrw llinell, gair neu ebychiad i mewn i’r pair creadigol" a'i bod hi wedi'i llunio "mewn noson a’i pherfformio’n gyhoeddus y noson ganlynol".

Mae Miles hefyd yn sôn bod y beirniaid D. R. Davies, Norah Isaac ac R. Gerallt Jones wedi cael "eu twyllo’n llwyr gan y fath greadigaeth ysgeler".

 Beirniadaeth 
Cafwyd beirniadaeth hallt gan ohebwyr y Wasg yng Nghymru a thu hwnt gyda "Cymro" yn y Daily Post [5 Mehefin 1964] yn datgan: "I resent and abhor this tasteless and cheap hoax perpetrated by intelligent students. There was nothing smart or clever in passing off as an avant garde play by the European dramatist, what was really a clever skit presented for public consumption by lovers of the theatre in West Wales. It was an item in a College Rag, but a production of a play wrongly attributed to a living writer. I can imagine what a North Wales dramatist would have said if such a liberty had been taken in connection with him. It I were lonesco, I would sue the students for wrongfully presenting to the public a play which I had not written at all, and which they had not had prior permission to perform, even as a hoax. It was unworthy of the students."

 Cyfeiriadau 

Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Theatr Gymraeg y 1960au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru