W. H. Roberts

Actor o Gymru fu'n aelod cynnar o Gwmni Theatr Cymru oedd W. H. Roberts neu William Henry Roberts (21 Chwefror 1907 - 6 Ebrill 1982).  Roedd yn dad i'r newyddiadurwr Owen Roberts. Nai iddo yw'r actor Siôn Trystan Roberts. 

 Cefndir 
Ganwyd 21 Chwefror 1907 yn Brynteg, Llanfaethlu, Ynys Môn, yn fab i Henry Roberts a'i wraig Marged (Jones). Cafodd ei addysg gynnar yn ysgol Ffrwdwin, Llanfaethlu, ond symudodd y teulu i Blas Llandrygarn ac yna i Llwyn Ednyfed, Llangefni, ac aeth 'W.H.', fel y daethpwyd i'w adnabod, i ysgol sir Llangefni yn 1921 ac yna i Goleg Normal Bangor, 1926-28. Apwyntiwyd ef yn athro ysgol Niwbwrch yn 1931 lle y treuliodd weddill ei oes, yn athro ac yna'n brifathro'r ysgol.

Dechreuwyd darlledu yn Gymraeg o Bryn Meirion Bangor yn 1935 a chymerodd W.H. Roberts ran mewn llawer iawn o raglenni nodwedd a gynhyrchwyd gan Sam Jones, Ifan O. Williams, Dafydd Gruffydd a John Gwilym Jones. 

Yn 1938 enillodd yr her adroddiad yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd a chymerodd ran mewn dramâu a ddarlledwyd o Gaerdydd, weithiau dan gyfarwyddyd T. Rowland Hughes a chan gynnwys rhai o ddramâu Saunders Lewis, Amlyn ac Amig (gyda Hugh Griffith), Buchedd Garmon. 

Gwasanaethodd yn y fyddin yn yr Ail Ryfel Byd ac anfonwyd ef i'r India yn 1942, i Calcutta a Mysore. 

Ailafaelodd yn ei yrfa yn Niwbwrch wedi dychwelyd a threuliodd lawer o'i amser yn feirnaid adrodd. Fe'i hanrhydeddwyd â gwisg wen Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon yn 1959. 

Cyhoeddodd ei atgofion (gyda ffotograff), Aroglau Gwair, yn 1981; cyhoeddwyd ei ddarlith, Iaith lafar Mon, gyda chaset, yn 1984.

Bu farw yn ei gartref yn Nwyran, Môn 6 Ebrill 1982 a chladdwyd ef ym mynwent capel Ebeneser (MC), Niwbwrch, 17 Ebrill 1982.

 Bywyd personol 
Priododd Margaret Elisabeth Evans o Niwbwrch, fis Awst 1937, a bu iddynt ddau o feibion. 

 Gyrfa 
(detholiad)

 Theatr 

 Daniel Owen (1969)
 Oidipos Frenin (1980)

 Teledu a ffilm 
 Y Wawr (1967)
 Amlyn ac Amig
 Buchedd Garmon

 Oriel 

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1907
Categori:Marwolaethau 1982
Categori:Pobl o Llanfaethlu