Cwmni Theatr Cymru

Cwmni Theatr Cymraeg a fu'n weithredol rhwng 1965 a 1984 oedd Cwmni Theatr Cymru neu Theatr Cymru. Ystyriwyd y cwmni yn rhyw lun o ddelfryd o Theatr Genedlaethol i Gymru, ac yn rhagflaenydd i Theatr Genedlaethol Cymru. Sefydlwyd y Cwmni gan Wilbert Lloyd Roberts oedd ar y pryd yn gyfarwyddwr yn adran Gymraeg y Welsh Theatre Company.   

Bu'r cwmni yn feithrinfa i lawer o actorion Cymraeg ac yn gyfle iddynt gael y profiad o fod yn rhan o gwmni Rep, fel Maureen Rhys, John Ogwen, Gaynor Morgan Rees, Beryl Williams, Stewart Jones, Sharon Morgan, Lisabeth Miles, Sue Roderick a Huw Ceredig. Bu'r diddanwr Ryan Davies yn aelod o'r cynhyrchiad Pros Kairon ym 1966.

Cwmni Theatr Cymru oedd hefyd yn gyfrifol am lwyfannu cynyrchiadau cyntaf dramâu nodedig yn y Gymraeg fel dramâu Gwenlyn Parry (Y Tŵr, Y Ffin, Tŷ Ar Y Tywod, Saer Doliau, Sál), dramâu Saunders Lewis (Esther, Cymru Fydd) a dramâu buddugol cystadleuaeth y Ddrama Hir yn yr Eisteddfod Genedlaethol fel Byd O Amser a Cyfyng-Gyngor. 

Wedi i'r Cwmni fethdalu ym 1984, sefydlwyd Cwmni Theatr Gwynedd yn y gobaith o ail-sefydlu naws y blynyddoedd cynnar.

 Cefndir 

 1960au 
bawd|David Lyn yn Saer Doliau gan Gwmni Theatr Cymru 1967
bawd|Cwmni Theatr Cymru yn ymarfer y ddrama Pros Kairon 1966
Mae peth amwysedd ynglŷn ag union ddyddiad creu Cwmni Theatr Cymru, gan fod y Welsh Theatre Company wedi dechrau llwyfannu cynyrchiadau Cymraeg fel Cariad Creulon (1965), Pros Kairon (1966), Saer Doliau (1966) a Cymru Fydd (1967). Ond ar ddechrau 1968, cyflogwyd y tri actor llawn amser cyntaf sef Beryl Williams, Gaynor Morgan Rees a John Ogwen, oedd yn dibynnu’n llwyr ar waith theatr yn y Gymraeg. Mae Meic Povey yn honi yn ei hunangofiant Nesa Peth At Ddim mai dim ond fo ac Wilbert Lloyd Roberts oedd y ddau gyntaf yn "Stryd Waterloo: hanner dwsin o gadeiriau; teliffon neu ddau; Wilbert a fi. Na, nid plot ar gyfer drama newydd gan Gwenlyn ond disgrifiad o Gwmni Theatr Cymru ar y cychwyn. Yn fuan, cyrhaeddodd ysgrifenyddes, Maud Oliver (cesan ar y naw), ac yn olaf yr actorion ar gyfer y cynhyrchiad agoriadol, sef tair drama fer gan Eugène Ionesco."

Bu 1968 yn flwyddyn hynod o brysur i'r cwmni, am iddynt lwyfannu sawl cynhyrchiad, gan gynnwys drama broblematig Saunders Lewis Problemau Prifysgol a drama newydd Gwenlyn Parry, Tŷ Ar Y Tywod. Yn fuan wedyn, gwelwyd sefydlu 'cynllun hyfforddi' i feithrin a hyfforddi actorion. Noda'r cylchgrawn Llwyfan yn Haf 1969, bod saith o aelodau newydd wedi ymuno â'r cwmni: David Welch, Ainslie Freeman, Gwyn Parry, Michael Povey, David [Dafydd] Hywel, John Greatorex a Grey Evans. Ymunodd Marged Esli, Dyfan Roberts, Huw Davies, Nia Von, Sharon Morgan a maes o law, Christine Pritchard a Dylan Jones. Disgrifiodd Sharon Morgan y profiad o gael ei derbyn ar y cynllun fel un "cwbwl iwfforig".  

"Ein hathrawon ar y cynllun hyfforddi o'dd W. H. Roberts yn dysgu llefaru, Betty Roberts, gwraig Wilbert, yn dysgu canu, Einir Jones yn dysgu dawns, Wilbert ei hun yn dysgu theori a hanes y ddrama, a Beryl Williams yn dysgu technegau actio," yn ôl Sharon Morgan. "O'n ni'n griw digon amrwd a lletchwith [...]  Er bod yr athrawon i gyd yn wych, Beryl o'dd eilun pawb. Fe wnaeth hi'n hollol glir ein bod ni'n gwbwl anwybodus ac nad o'dd y syniad lleia ganddon ni shwt i siarad, cerdded na symud ar lwyfan. Buodd rhaid i ni anghofio popeth o'n ni'n ei wybod a dechre o'r dechre. Trwy ddechre â dalen lân, niwtral bydde modd i ni greu cymeriad o'r newydd." 

Datblygwyd cynllun hyfforddi ar gyfer "technegwyr a gwaith blaen tŷ" hefyd gyda Hefin Evans, Gareth Roberts, Norah Roberts, Nesta Wyn Jones a Mici Plwm. 

Yn ei ragymadrodd i gyhoeddiad drama Gwenlyn Parry, Tŷ Ar Y Tywod ym 1969, blwyddyn ar ôl i'r Cwmni lwyfannu'r ddrama am y tro cyntaf, fe ddywed y darlledwr Aneirin Talfan Davies : "Yn fy rhagair i Saer Doliau awgrymais rai o amodau bywyd yr artist o ddramodydd yn y Gymru ddi-theatr sydd ohoni heddiw. Yr o'dd hyn ym 1966. Yr ydym yn awr yn tynnu tua diwedd y chwedegau ac yn dal i ddisgwyl am osod seiliau Theatr Genedlaethol, a fyddai'n siop waith i gynhyrchwyr, actorion ac awduron. Nid yw'r sefyllfa heddiw ronyn fwy gobeithiol nag ym 1966, ac mae'n ymddangos i mi y bydd gennym eto flynyddoedd lawer cyn y gwelwn ni godi'r theatr hon. Felly, fe fydd yn rhaid i Gymru ddibynnu, fwy neu lai, ar gwmni peripatetig, Y Cwmni Theatr Genedlaethol a BBC Cymru. Am amryw o resymau, mae'n debyg mai'r BBC fydd yn dal pen trymaf y baich."  

 1970au 
bawd|Cwmni Theatr Cymru yn paratoi at y pantomeim Mawredd Mawr 1971
Tua chanol y 1970au, fe grëwyd Theatr Antur [gweler isod] oddi mewn i'r prif gwmni, fyddai'n cynnig cynyrchiadau mwy arbrofol a heriol. 

"Pan ddechreues i [actio]” nodai Sharon Morgan, “sinema'r Fforwm ym Mlaenau Ffestiniog, Pafiliwn Corwen a neuadde ysgol o'dd y mannau Ile bydden ni'n perfformio, a'r rheiny'n lleoedd cwbwl anaddas. Ond o fewn pum mlynedd i fi ddechre 'ngyrfa fe adeiladwyd saith theatr ysblennydd, sawl un ohonyn nhw mewn lleoliade annisgwyl iawn. Theatr y Werin a Theatr Felinfach yn 1972, Theatr y Sherman a Theatr Ardudwy yn 1973, Theatr Gwynedd yn 1975, Theatr Clwyd yn 1976 a Theatr Taliesin yn 1977. Mynnai Wilbert wneud pethe'n iawn a bydde rheolwr blaen y tŷ yn ei DJ a'i dei-bow, yn union fel petaen ni yn y West End," ychwanegodd.  

Dros y blynyddoedd, bu sawl cyfarwyddydd yn llwyfannu gwaith i'r Cwmni gan gynnwys Wilbert Lloyd Roberts,  David Lyn, George P Owen, Grey Evans, Beryl Williams,  J. O. Roberts, John Ogwen, Nesta Harris, William R. Lewis, Gruffudd Jones, Ceri Sherlock, Emily Davies a John Hefin. Bu'r cwmni hefyd yn hyfforddi dramodwyr a thechnegwyr newydd i'r Theatr Gymraeg fel y cynllunwyr Martin Morley ac Emyr Morris-jones y 'trydanwr' Mici Plwm a'r dramodydd Wil Sam Jones. Comisiynwyd dramodwyr nodedig fel Huw Lloyd Edwards ac Urien Wiliam yn ogystal.

Cyflwynwyd y Theatr am y tro cyntaf i filoedd o blant Cymru drwy'r Pantomeimiau blynyddol o'r 1970au a'r 1980au a "Theatr Cymru i'r Plant" cyn hynny.

 1980au 
bawd|Llun cast Noa 1982 
bawd|Rhaglen y sioe Noa 1982
Tua diwedd y 1970au, mae'n amlwg bod cryn anniddigrwydd wedi codi ymysg yr actorion ifanc, gyda nifer ohonynt yn anhapus iawn gydag agwedd "unbeniaethol" Wilbert Lloyd Roberts. Aethant ymaith, gan sefydlu nifer o gwmnïau theatr eu hunain fel Theatr Bara Caws, Theatr Ddieithr a Theatr Yr Ymylon. Parhaodd Wilbert yn ei swydd tan 1982, cyn ymddiswyddo. Daeth y Cwmni wedyn i ddwylo'r darlithydd drama a chyn-actores Emily Davies gyda Ceri Sherlock yn ei chysgodi. Daeth Emily â'i phrofiad a'i dylanwad o'r Theatr Ewropeaidd efo hi i'r swydd, ac ail-sefydlwyd y cwmni craidd o actorion. Yn ôl yr actor Dafydd Hywel, y "camgymeriad" wnaeth Emily Davies oedd dewis ei chyn-fyfyrwyr o Brifysgol Aberystwyth fel aelodau o'r cwmni craidd, a barodd gryn wrthdaro iddo yn ymarferion ei chynhyrchiad o Noa, ym 1982. Roedd y dewis i lwyfannu'r sioe Noa gan y Ffrancwr André Obey, yn hytrach na'r pantomeim blynyddol, hefyd yn ddadleuol, fel eglurwyd yn Rhaglen y cynhyrchiad: "Ond nid ymwrthod â phantomeim wnaeth Emily Davies wrth lunio ei rhaglen ar gyfer y gyntaf o'i thair blynedd fel Cyfarwyddwr Artistig y Cwmni. Ers ei phenodiad yn ystod yr haf ni fu ganddi'r amser angenrheidiol i baratoi a chomisiynu pantomeim ar gyfer eleni. Yn ei le dewisodd gynhyrchiad sydd cyn debyced i bantomeim â dim, cynhyrchiad sydd yr un mor atyniadol a chyda'r un apel."Ond er gwaethaf cynnal y cwmni am dros flwyddyn, methwyd â dal ati, felly daeth y Cwmni i ben ym 1984.

 Theatr Antur 
Roedd Dyfan Roberts, Valmai Jones a Sharon Morgan ymysg yr actorion oedd wedi'u cyflogi gan Gwmni Theatr Cymru, tua chanol y 1970au. Mae Sharon yn cofio, mai yn dilyn gwylio rhaglen deledu am gwmni theatr heriol 7:84 gan John McGrath yn yr Alban, y daeth y syniad i greu cwmni theatr newydd a heriol yn y Gymraeg;  Cwmni fyddai, yn y pendraw, yn creu Theatr Bara Caws. Ond yn gyntaf, crëwyd cnewyllyn oddi mewn i Gwmni Theatr Cymru, oedd yn cynnwys yr actorion Gwyn Parry, Grey Evans ynghyd â Sharon, Dyfan a Valmai. Eu bwriad oedd i lwyfannu sioeau gwahanol i'r theatr Glasurol a saff, roedd Cwmni Theatr Cymru yn ei lwyfannu. Galwyd y prosiect yn Theatr Antur a daeth Iestyn Garlick atynt i fod yn rhan o'r antur newydd.

Mae'r "newid" a ddaeth yn sgil Theatr Antur yn cael ei grybwyll mewn erthygl gan Emily Davies yn Barn [Medi 1976] wrth adolygu arlwy'r ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Aberteifi 1976:"Am y tro cyntaf erioed 'roeddwn yn ymwybodol fod yna actorion a chynhyrchwyr wedi trwytho'u hunain yn eu gwaith; eu bod wedi ceisio ymarfer, disgyblu a pherffeithio'u rheolaeth dros eu dawn yn gorff, dychymyg ac enaid. 'Roeddynt wedi llwyddo i fynnu digonedd o amser i alluogi grŵp o unigolion i droi'n uned ymroddgar [...] Pwy yw'r bobl ifanc yma sydd wedi gweld yr angen am newid? Yn sicr pobl ydynt sydd wedi cael yr amser i fyfyrio dros ddatblygiadau byd-eang ym myd y ddrama, ac wedi derbyn y cyfle i ymarfer, darganfod ac arbrofi. Pobl sydd yn gwybod beth o'r gloch yw hi ym myd y theatr Gymraeg; a'i bod yn hen bryd i edrych i'r dyfodol yn hytrach na'r gorffennol. Pobl ydynt sydd wedi sylweddoli nad yw'r symud newydd yma yn mynd i ddatblygu o du yr actorion proffesiynol. Ag eithrio ychydig o'r rhai ifainc tebyg i aelodau cwmni Byw yn y Wlad, mae'r stad broffesiynol yn prysur lygru y theatr a'r cyfryngau"Byw yn y Wlad oedd enw cynhyrchiad cyntaf Theatr Antur. Mae peth anghytuno ynghylch pwy yn union oedd yn gyfrifol am y syniad craidd, gyda rhai yn honi mai syniad Wilbert Lloyd Roberts ei hun oedd o, tra bod eraill yn taeru mai'r actorion ifanc eu hunain oedd wedi gofyn i Wilbert greu'r is-gwmni. Ond mae'r "pobl ifanc yma sydd wedi gweld yr angen am newid" y sonia Emily Davies amdanynt, yn adlais sicr o'r newid a fu yn hanes Cwmni Theatr Cymru ar gychwyn y 1980au.

Er bod peth dadlau dros berchnogaeth y sioe Croeso I'r Roial ym 1977, fe drodd y sioe neu "rifiw" yn gynhyrchiad cyntaf i Theatr Bara Caws yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1977 gyda Stewart Jones, Valmai Jones, Sharon Morgan, Mari Gwilym, Iola Gregory a Dyfed Thomas. 

 Cynyrchiadau Theatr Antur 

 Byw yn y Wlad (1975-1976)
 Fflora a Portread (1976) wedi'i greu a'i brynu gan Goleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ar ôl Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1976
 Cymerwch, Bwytewch (1977)
 Croeso i'r Roial (1977) a drodd yn gynhyrchiad cyntaf Theatr Bara Caws
 Hanner Munud (1978) cyfarwyddwr Gruffudd Jones

 Theatr Cymru i'r Plant 
Llwyfannwyd y cynhyrchiad Hwyl Idris ym 1980 gan Alun Ffred Jones a Myrddin [Mei] Jones.

 Cyfarwyddyddion artistig 
 Wilbert Lloyd Roberts (1965-1982)
 Nesta Harries (1973-1982) Cyfarwyddwr Cysylltiol
 Emily Davies (1982-1984) gyda Ceri Sherlock fel is-gyfarwyddwr.

 Rhai cynyrchiadau 
[manylion yr actorion a'r cynyrchiadau ar dudalenau unigol y dramâu]bawd|Golygfa o'r llwyfaniad cyntaf o'r ddrama Saer Doliau (1966) Cwmni Theatr Cymru

 1960au 
 bawd|Cwmni Theatr Cymru yn ymarfer y ddrama Pros Kairon (1966)1965
 Cariad Creulon (1965) gan R. Bryn Williams
 1966
 Saer Doliau (1966) gan Gwenlyn Parry - cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan
 Pros Kairon (1966) gan Huw Lloyd Edwards
 1967
 Cymru Fydd (1967) gan Saunders Lewis - cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan a chynhyrchiad cyntaf John Ogwen ar lwyfan broffesiynol.
 Deud Yda Ni (1967) cafodd y sgetsus eu sensro gan Cynan.

Dyma gychwyn y Cwmni yn ôl rhai:

 1968
 Tair drama fer gan Eugène Ionesco: Y Tenant Newydd [cyf. Ken Lloyd Jones]; Merthyron Dyletswydd [cyf. Gareth Miles] a Pedwarawd [cyf. John Watkins] (1968). Cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; 'llwyfannwr cynorthwyol' Meic Povey; cast: Gaynor Morgan Rees, Beryl Williams, John Ogwen, David Lyn, Ieuan Rhys Williams a Huw Tudor.
 Y Pibydd Brith (1968) taith ysgolion
 Under Milk Wood (1968)
 Problemau Prifysgol (1968) gan Saunders Lewis - cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan.
 Tŷ Ar Y Tywod (1968) gan Gwenlyn Parry - cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan.
 1969
 Meistr Y Chwarae (1969) (taith ysgolion) wedi'i lunio gan Cynan.
 Y Ffordd (1969) drama gan T Rowland Hughes; cyfarwyddwr Beryl Williams; llwyfannwyr Grey Evans a Meic Povey a Mici Plwm; cast: Gaynor Morgan Rees, Islwyn Morris, Owen Garmon, Eirlys Parri, Gwyn Parry, John Ogwen, Dafydd Hywel. - drama gyntaf Dafydd Hywel.
 Dawn Dweud (1969) "ysgafn a digri gyda phinsiad o halen".
 Y Gelyn Pennaf
 Hanes Y Fro: Dyffryn Conwy (1969) rhaglen nodwedd 
 Daniel Owen (1969) "drwy gyfrwng ei bobol a'i bethau" lluniwyd gan Gruffudd Parry. - ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Fflint 1969 a thaith Gwanwyn 1970.
 Cilwg Yn Ôl (1969) cyfieithiad John Gwilym Jones o Look Back in Anger John Osborne; 

bawd|Cynhyrchiad Cwmni Theatr Cymru o Y Clâf Diglefyd 1971
bawd|Cast Hywel A (1979)

 1970auhttps://mmorleytheatretvdesign.wordpress.com/plays-designed/ 

 1970
 cynyrchiadau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhydaman 1970:
 Cofio Cynan (1970) lluniwyd gan Wilbert Lloyd Roberts.
 Y Gofalwr (1970) cyfieithiad o ddrama Harold Pinter; cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts 
 Roedd Caterina o Gwmpas Ddoe (1970) gan Rhydderch Jones
 Wrth aros Godot (1970) cyfieithiad Saunders Lewis o ddrama Samuel Beckett; cyfarwyddwr T. James Jones; cast: Huw Ceredig, Ernest Evans, Lyn Rees a Sulwyn Thomas. 
 1971
 Y Claf Diglefyd (1971) 
 Y Peiriant Hapusrwydd (1971) taith ysgolion - cast: Sharon Morgan, 
 Y Barnwr (1971) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; cast: Sharon Morgan, Gwyn Parry, Beryl Williams ac Owen Garmon.
 Hynt A Helynt Y Ddrama Gymraeg (1971) taith ysgolion; detholiad o olygfeydd o ddramâu dramodwyr fel Beriah Gwynfe Evans, R G Berry a D T Davies, ynghyd â naratif o hanes theatrig Cymru; cast: Gaynor Morgan Rees, Owen Garmon, Dylan Jones, Grey Evans, Gwyn Parry, Marged Esli a Sharon Morgan.
 cynyrchiadau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1971:
 Sachlian A Lludw (1971) "Sioe bop hwyr [...] syniad arall athrylithgar gan Wilbert. 'Cyflwyniad cinetig cyfoes' " Bandiau: Y Dyniadon Ynfyd Hirfelyn Tesog, Y Tebot Piws, Y Diliau, Meic Stevens, James Hogg ac Heather Jones.
 Coel Ieuenctid (1971) darlleniadau coffa T. Gwynn Jones yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1971. Lluniwyd gan Gruffudd Parry; cast: W. H. Roberts, Aled Gwyn, [T]. James Jones, Gaynor Morgan Rees, Gwyn Parry, Y Diliau, Alwen ac Owan Selway, Margaret [Esli] Charles, Enid Parri.
 Rhyfedd Y'n Gwnaed (1971) tair drama fer gan John Gwilym Jones; (i) Dwy Ystafell, (ii) Tri Chyfaill, (iii) Un Briodas
 Mawredd Mawr (1971/72) y pantomeim Cymraeg cyntaf; cyfarwyddwr Wynford Elis Owen; cast: Sharon Morgan, Dewi Pws, Wynford Elis Owen, Tony ac Aloma, Marged Esli, Beryl Hall a'i chi 'Ben', Rosalind Lloyd, Gwyn Parry. 
 1972
 Nid Aur Yw Popeth Melyn (1972) sioe i ysgolion cynradd - cast; Iona Banks, Sharon Morgan 
 Auf Wiedersehen (1972) gan Eigra Lewis Roberts [Mehefin 30, 1972] 
 cynyrchiadau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Hwlffordd 1972
 Y Rhai A Lwydda (1972) gan Bernard Evans; cynhyrchiad "Y Theatr Ifanc - Cwmni Genedlaethol o Fyfyrwyr"; drama am ffurfio Undeb ymysg y Glowyr; cyfarwyddwr Wynford Ellis Owen; cast Gwen Ellis, John Pierce Jones,
 Gwallt Yn Y Gwynt (1972) - ail sioe bop i'r ifanc.
 Tri Chryfion Byd neu Twm O'r Nant (sioe) (1972) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; cast; Elfed Lewys, Dafydd Hywel, Dylan Jones, Wynford Ellis Owen, Charles Williams, Iona Banks, Rosalind Lloyd, Elen Roger Jones, Gwynfryn (Til) Roberts, Dyfan Roberts, Marged Esli a John Pierce Jones
 Pethe Brau (1972) cyfarwyddwr David Lyn; cynllunydd Martin Morley; cast Nesta Harris, Gwyn Parry, Olwen Rees a Frank Lincoln
 Gweld Sêr (1972/73) cast Wynford Elis Owen, Dewi Pws, Dyfan Roberts, Iona Banks, Huw Tudor, Beryl Hall, John Pierce Jones, Grey Evans a 'Ben' ci Beryl Hall.
bawd|Llun o raglen y panto Dan Y Don Cwmni Theatr Cymru 1973

 1973
 Y Gŵr O Baradwys (1973)
 Dafydd y Glo (1973)
 Y Tad a'r Mab (1973) cyfarwyddwr Nesta Harris; cast: Maureen Rhys, David Lyn, Stewart Jones, Geraint Jarman, Margaret Pritchard ac Iris Jones
 Cymod Cadarn (1973) gan Emyr Humphreys; cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; actorion Huw Tudor, T. James Jones, Charles Williams, Huw Ceredig, W. H. Roberts - Teyrnged i Saunders Lewis ar drothwy ei benblwydd yn 80 oed.
 Harris (1973) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; cyfarwyddwr cynorthwyol Wynford Ellis Owen; cynllunydd Martin Morley; goleuo Murray Clark; rheolwr llwyfan Alwyn Ifans; cast: Huw Ceredig, Grey Evans, Dyfan Roberts, Menna Gwyn, Juliana Hughes, Elliw Haf, Clive Roberts, Eirlys Hywel, Gwynfryn (Til) Roberts a Susan Broderick [Sue Roderick]
 2 gynhyrchiad yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Clwyd 1973.
 Llyffantod (1973) cyfarwyddwr Edwin Williams gyda chymorth darlithwyr y Coleg Normal, J. O. Roberts a Morien Phillips; cynllunydd Martin Morley; coreograffi Molly Kelly; cast Elen Roger Jones, Christine Pritchard, Glyn Williams, J. O. Roberts, Guto Roberts, Stewart Jones, Dic Hughes ac Aled Roberts, ynghyd â myfyrwyr o'r Coleg Normal, Bangor.
 Y Ffin (1973) cyfarwyddwr John Hefin (cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan); yn cyflwyno David Lyn, Gaynor Morgan Rees ac Eilian Wyn.
 Darlleniad o drama Eigra Lewis Roberts am Ian Brady a Myra Hindley (1973) cyfarwyddwr Grey Evans; cast: Marged Esli a Gwyn Parry. Oherwydd rhesymau cyfreithiol, ni chafwyd caniatâd i'w pherfformio hi.
 Dan Y Don (1973/74) gan Ifor Wyn Williams

 1974
 Dychweledigion (1974) cyfarwyddwr Grey Evans - Iona Banks, Huw Tudor, J. O. Jones
 Ar Fai (1974) cyfarwyddwr Wynford Ellis Owen; cast yn cynnwys Dafydd Iwan, Tony ac Aloma, Elfed Lewys, Huw Ceredig,
 Dau Ar Y Tro (1974) Rosalind Lloyd neu Heather Jones a Rhydwen Williams
 Nia Ben Aur (1974) cyfarwyddwr Wynford Ellis Owen
 Dewin Y Daran (1974) gan Richard Vaughan; cyfarwyddwr T James Jones; cast: Gillian Elisa a thros 100 o actorion lleol yn ystod wythnos Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Myrddin 1974
 Yr Achos (1974) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts - actorion Huw Tudor, Valmai Jones, Dyfan Roberts, Sharon Morgan a Gareth Jones, J. O. Jones, Iona Banks
 Y Pypedau (1974) cyfarwyddwr Nesta Harris; cast: Sharon Morgan, Ian Saynor, Geraint Jarman
 Alpha Beta (1974) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts a Grey Evans; cynllunydd Martin Morley; cast: Maureen Rhys a John Ogwen.
 Pwyll Gwyllt (1974/75) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts (y pantomeim cyntaf i'w lwyfannu yn Theatr Gwynedd) cast Grey Evans, Heather Jones, Iestyn Garlick, J. O. Jones, Valmai Jones, Dyfan Roberts, Huw Tudor, Gwynfryn Roberts a Gareth Jones.
 Drama Ddifyfyr yr Alma (1974) - actorion Grey Evans, Gareth Jones, Dyfan Roberts, Valmai Jones a Huw Tudor
 Camelion y Bugail (1974) actorion Grey Evans, Gareth Jones, Dyfan Roberts, Valmai Jones a Huw Tudor
 Y Pedwarawd (1974) - actorion Huw Tudor, Grey Evans, Dyfan Roberts, Sharon Morgan
 Hollti Blew (1974) - cyfieithiad T James Jones o A Resounding Tinkle gan N.F. Simpson; cast:
 1975
bawd|Poster Tŷ Dol cynhyrchiad 1975
 Tŷ Dol (1975) cyfarwyddwr Nesta Harris; cast: Sharon Morgan, Grey Evans, Frank Lincoln, Iris Jones, Dyfan Roberts a Nesta Harris.
 Under Milk Wood (1975) cyfarwyddwr Malcolm Taylor; taith Norwy, Ffindir a Sweden; cast: Huw Ceredig, Sharon Morgan,
 Byd O Amser (1975) cyfarwyddwr Nesta Harris; cast: Lisabeth Miles, Gwyn Parry, Dyfan Roberts, Stewart Jones, Grey Evans, Huw Tudor, Huw Ceredig, Sharon Morgan, Menna Gwyn ac Hugh Edwin.
 Ifas Y Tryc - Ar daith i Newcastle (1975) cyfarwyddwr Rhydderch Jones
 Afagddu (1975/76)
 Byw yn y Wlad (1975-1976) - Theatr Antur
 1976
 Irma La Douce (1976) cyfarwyddwr Malcolm Taylor; Ruth Madog
 Y Lefiathan (1976) cyfarwyddwr Edwin Williams
 Ynys Y Geifr (1976) cyfarwyddwr Nesta Harris - Beryl Williams, Sharon Morgan, Olwen Rees ac Eilian Wyn
 Fflora a Portread (1976) wedi'i greu a'i brynu gan Goleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ar ôl Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1976.
 Persi Rygarug (1976) cyfieithiad Wil Sam Jones o ddrama Charles Dyer; cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts.
 Madog (1976/77) - pantomeim gan Ronnie Williams; cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts.
bawd|Rhaglen y pantomeim Jac Y Jyngl Cwmni Theatr Cymru 1977
1977
 Gwreichion (1977) gan Eigra Lewis Roberts
 Cymerwch, Bwytewch (1977) cyfarwyddwr Gruffudd Jones
 Michal (1977) gan Urien Wiliam
 Saer Doliau (1977) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; cast David Lyn, Mei Jones a Nia Ceidiog.
 Doll Doctor (1977) cyfieithiad Wilbert Lloyd Roberts o Saer Doliau
 Teliffant (1977)
 Y Pibydd Brith (1977) taith ysgolion
 Drws Priodas (1977) cyfarwyddwr Valmai Jones; cynllunydd Martin Morley; cast: Glyn Williams, Grey Evans, Sharon Morgan, Ernest Evans, Siân Meredydd, Cefin Roberts, Wyn Bowen Harries a Frazer Cains
 Yr Addewid (1977) cyfarwyddwr Nesta Harris; cast Gaynor Morgan Rees, Huw Tudor a Mei Jones.
 Jac Y Jyngl (1977/78) cyfarwyddwr Gruffydd Jones; cyfansoddwr Dilwyn Roberts; Mei Jones, Wyn Bowen Harries, Cefin Roberts, Nia Ceidiog a Valmai Jones
 1978 Blodeuwedd (1978)
 Hanner Munud (1978) cyfarwyddwr Gruffudd Jones  - Theatr Antur
 Ar Hyd Y Nos (1978) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; cynllunydd Martin Morley; cast: David Lyn, Beryl Williams, Sioned Mair, Cefin Roberts, Iestyn Garlick, Wyn Bowen Harries, Gari Williams a Marion Fenner
 Y Tŵr (1978) cyfarwyddwr David Lyn (cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan); cyfarwyddwr David Lyn; cynllunydd Martin Morley; cast John Ogwen a Maureen Rhys
 Dafydd y Glo (1978)
 Eli Babi (1978/79) cyfarwyddwr Grey Evans; cyfarwyddwr cerdd Dilwyn Roberts; cynllunydd Martin Morley; cast: Gari Williams, Sue Roderick, John Pierce Jones, Tony Jones [Tony ac Aloma], [Ifan] Huw Dafydd, Mal Henson, Dafydd Hywel a Marion Fenner. 
 1979
bawd|Rhaglen y cynhyrchiad o Esther 197
 Esther (1979) cyfarwyddwr David Lyn; cynllunydd Martin Morley; cast: Maureen Rhys, Stewart Jones, John Ogwen, Cefin Roberts a Glyn Williams, Marion Fenner, Siwan Jones.
 Cofiant Y Cymro Olaf (1979) cyfarwyddwr Dyfed Thomas.
 Y Shoshoni (1979) cyfarwyddwr Grey Evans
 Hywel A (1979) cyfarwyddwr John Ogwen; cynllunydd Martin Morley; cast: Maureen Rhys, Islwyn Morris, Wyn Bowen Harries, Mari Gwilym, Dyfed Thomas, Sioned Mair, Huw Ceredig ac Ifan Huw Dafydd.
 Emrys Ap Iwan (1979) cyfarwyddwr Alan Clayton; cast: Huw Ceredig, John Ogwen, Dilwyn Young-Jones, Grey Evans, Wyn Bowen Harries, Ifan Huw Dafydd a Stewart Jones.
 Gwenith Gwyn (1979) cyfarwyddwr Gruffudd Jones; cynllunydd Martin Morley; coreograffi Geoff Powell; cast: Marion Fenner, Ifan Huw Dafydd, Gillian Elisa [Thomas], Bryn Fôn, Gwen Ellis, Menna Trussler, J. O. Jones, Dilwyn Young-Jones, Sian Meredydd, Gwyn Vaughan Jones, Rhys Parry Jones, Janet Jones [Janet Aethwy], Dafydd Dafis, Carys Llewelyn, Gwenan Evans a Siwan Jones
 Mwstwr Yn Y Clwstwr (1979/80) pantomeim; cyfarwyddwr Alan Clayton; cynllunydd Martin Morley; cyfarwyddwr cerdd Dilwyn Roberts; cast: Ifan Huw Dafydd, Dilwyn Young-Jones, Sioned Mair, Grey Evans, Siân Wheldon, Marion Fenner, Gari Williams a Gwen Ellis. 

bawd|Rhaglen cynhyrchiad Cwmni Theatr Cymru o Sál Gwenlyn Parry 1980
bawd|Rhaglen Cwmni Theatr Cymru o Noa 1982

 1980au 

 1980
 Sál (1980) drama a gomisiynwyd ar frys gan Gwenlyn Parry yn sgîl gorfod dileu cynhyrchiad cynlluniedig o Excelsior. Cyfarwyddwr Alan Clayton; cynllunydd Martin Morley; cast Huw Ceredig, Ifan Huw Dafydd, Gwen Ellis, Grey Evans, Marion Fenner, Wyn Bowen Harries, Dilwyn Young Jones, Siwan Jones, John Ogwen a Maureen Rhys.
 Oidipos Frenin (1980) cyfarwyddwr Wilbert Lloyd Roberts; cast: Gwen Ellis
 Rasus Cymylau (1980/1981) - pantomeim gan Cefin Roberts a Dilwyn Roberts; cyfarwyddwr Gruffudd Jones; cynllunydd Martin Morley; cyfarwyddwr cerdd Dilwyn Roberts; coreograffi Geoff Powell; sain Rolant Jones; cast: Cefin Roberts, Bethan Jones, Ifan Huw Dafydd, Dilwyn Young-Jones, Marion Fenner, Carys Llewelyn, Mari Gwilym, Rhys Parry Jones, Dafydd Dafis, Sian Meredydd a Janet Jones [Janet Aethwy]
 1981
 Pont Robat (1981) cyfarwyddwr John Ogwen; cynllunydd : Martin Morley; goleuo : Huw Roberts; cast: Maureen Rhys, Cefin Roberts, Grey Evans, Islwyn Morris, Gwen Ellis, Wyn Bowen Harries, Siân Wheldon ac Ifan Huw Dafydd.
 Syrcas (1981) cyfarwyddwr David Lyn
 Doctor Dewin (1981)
 Dinas (1981) cyfarwyddwr Alan Clayton
 Guto Nyth Cacwn (1981/82) - pantomeim
 1982
 Hedda Gabler (1982) cyfarwyddwr Edwin Williams
 Torri Gair (1982) cyfarwyddwr Emily Davies
 Noa (1982/83) cyfarwyddwr Emily Davies (sioe i blant yn lle pantomeim)
 1983
 Tŷ Ar Y Tywod (1983) - cyfarwyddwr Ceri Sherlock; cynllunydd Martin Morley, goleuo : Shangara Singh; cast: Geraint Lewis, Alun ap Brinley, Nia Caron, Betsan Llwyd, Rhian Morgan, Ynyr Williams a Richard Elfyn.
 Guernica (1983)  cyfarwyddwr Emily Davies
 Siwan (1983) cyfarwyddwr Emily Davies
 Tair Comedi Fer (1983) cyfarwyddwr Emily Davies
 1984
 Tair Chwaer (1984) cyfieithiad o waith Anton Chekov; cyfarwyddwr Ceri Sherlock

 Cynyrchiadau heb ddyddiad 

 Fflam eu Ffydd - D.J. a Waldo Williams (?) gan Lyn T Jones; cast yn cynnwys J. O. Roberts

Cyfeiriadau

Categori:Cwmnïau theatr yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1965
Categori:Dadsefydliadau 1984
Categori:Theatr Gymraeg y 1960au
Categori:Theatr Gymraeg y 1970au
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au