Arthur Wynne

Arthur Wynne (22 Mehefin 1871 – 14 Ionawr 1945) oedd dyfeisiwr y pos croesair modern. Cafodd ei eni yn Lerpwl ond a hanai o Gymru.

Ganwyd Arthur Wynne ar 22 Mehefin 1871, yn Lerpwl, Lloegr, a bu'n byw am gyfnod yn Edge Lane. Ei dad oedd golygydd y papur bro, y Liverpool Mercury. Ymfudodd i'r Unol Daleithiau ar 6 Mehefin 1891, yn 19 oed, gan ymsefydlu am gyfnod yn Pittsburgh, Pennsylvania.

 Gyrfa 
de|bawd|410x410px| Adloniant pos croesair Arthur Wynne o 21 Rhagfyr, 1913
Tra yn Pittsburgh, bu Wynne yn gweithio ar bapur newydd y Pittsburgh Press ac yn canu'r ffidil yng Ngherddorfa Symffoni Pittsburgh. Symudodd yn ddiweddarach i Ddinas Efrog Newydd gan weithio ar bapur newydd y New York World. Mae'n fwyaf adnabyddus am ddyfeisio'r pos croesair yn 1913, pan oedd yn byw yn Cedar Grove, New Jersey.Jaegar, Philip Edward (2000). Cedar Grove. Charleston, SC: Arcadia Publishing.

Creodd Wynne dudalen o bosau ar gyfer yr adran "Hwyl" yn rhifyn Sul y New York World. Ar gyfer rhifyn 21 Rhagfyr 1913, cyflwynodd bos gyda siâp diemwnt a'i ganol yn wag, gyda'r llythrennau F-U-N (HWYL) eisoes wedi eu eu llenwi. Galwodd ef yn "Word-Cross Puzzle."Augarde, Tony (2003). The Oxford Guide to Word Games. Oxford: Oxford University Press..

Er bod pos Wynne yn seiliedig ar ffurfiau pos cynharach, megis 'diemwnt geiriau', cyflwynodd nifer o bethau arloesol (defnyddio llinellau llorweddol a fertigol i greu blychau i ddatryswyr nodi llythrennau, er enghraifft). Yn dilyn hynny, arloesodd yn y defnydd o sgwariau du mewn trefniant cymesurol i wahanu geiriau mewn rhesi a cholofnau. Ac eithrio'r cynllun rhifo, ffurf posau "Word-Cross" Wynne yw'r un a ddefnyddir ar gyfer croeseiriau modern.Augarde, Tony (2003). The Oxford Guide to Word Games. Oxford: Oxford University Press.ISBN 0-19-866264-5.

Ychydig wythnosau ar ôl i'r "Word-Cross" cyntaf ymddangos, newidiwyd enw'r pos i "Cross-Word", o bosib o ganlyniad i gamgymeriad cysodi.Jaegar, Philip Edward (2000). Cedar Grove. Charleston, SC: Arcadia Publishing. ISBN 0-7385-0452-1

 Bywyd a marwolaeth ddiweddarach 
Daeth Arthur Wynne yn ddinesydd yr Unol Daleithiau wedi'i frodori yn yr 1920au.  Bu farw yn Clearwater, Florida, ar Ionawr 14, 1945.

 Etifeddiaeth 
Ar 20 Rhagfyr 2013, cafodd ei anrhydeddu â gwobr Google Doodle rhyngweithiol yn coffáu "100 mlynedd ers y pos croesair cyntaf" gyda phos gan Merl Reagle. Creodd nifer o bos-groeseirwyr bosau teyrnged i Wynne i goffau'r pen-blwydd.

 Cyfeiriadau 

Categori:Marwolaethau 1945
Categori:Genedigaethau 1871
Categori:Cymry Lerpwl