Dydd y Farn

Dydd y Farn yw'r gred Gristnogol y bydd pawb yn codi o'r meirw ar ddiwedd y byd i gael eu barnu gan Dduw. Gellir ei alw hefyd wrth enwau eraill fel Y Farn Olaf, Y Farn Ddiwethaf, Y Farn Fawr a Dydd Brawd. Mae'r cysyniad yn bwysig yn y ffydd Islamaidd ac Iddewig hefyd. Yn y ffydd Gristnogol, credir y bydd Iesu Grist yn barnu pob person yn unigol.

Gwreiddiau Beiblaidd
Mae athrawiaeth Dydd y Farn a'r ffordd y mae'n cael ei phortreadu mewn llenyddiaeth a chelf wedi'u tynnu o lawer o ddarnau o adrannau apocalyptaidd y Beibl, ond yn fwyaf nodedig o ddysgeidiaeth Iesu yn  Efengyl Mathew ac yn Efengyl Luc.

Mae Efengyl Mathew yn sôn am y farn derfynol:
Yn wir, rwy'n dweud wrthych y caiff tir Sodom a Gomorra lai i'w ddioddef yn Nydd y Farn na'r dref honno. (Mathew 10:15)Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig 2004
Pan ddaw Mab y Dyn yn ei ogoniant, a'r holl angylion gydag ef, yna bydd yn eistedd ar orsedd ei ogoniant. Fe gesglir yr holl genhedloedd ger ei fron, a bydd ef yn eu didoli oddi wrth ei gilydd, fel y mae bugail yn didoli'r defaid oddi wrth y geifr,  ac fe esyd y defaid ar ei law dde a'r geifr ar y chwith. Yna fe ddywed y Brenin wrth y rhai ar y dde iddo, "Dewch, chwi sydd dan fendith fy Nhad, i etifeddu'r deyrnas a baratowyd ichwi er seiliad y byd." ... Yna fe ddywed wrth y rhai ar y chwith, ‘Ewch oddi wrthyf, chwi sydd dan felltith, i'r tân tragwyddol a baratowyd i'r diafol a'i angylion. ... Ac fe â'r rhain ymaith i gosb dragwyddol, ond y rhai cyfiawn i fywyd tragwyddol. (Mathew 25:31–4, 41, 46)

Darluniau o Ddydd y Farn
Roedd Dydd y Farn yn thema gyffredin mewn eiconograffeg grefyddol yr Oesoedd Canol a'r Dadeni Dysg. Roedd darluniadiau (wedi'u peintio neu wedi'u cerfio) o Iesu yn barnu'r meirw yn gyffredin mewn eglwysi, naill ai y tu allan ar dympanwm dros y fynedfa neu y tu mewn ar y wal orllewinol.

bawd|canol|600px| Allorlun gan Fra Angelico (1387–1395)  yn darlunio Dydd y Farn. Ar y brig mae Iesu yn eistedd ar yr orsedd farn, wedi'i amgylchynu gan seintiau. Yn y canol oddi tano mae rhesi o feddau agored y mae'r meirw wedi codi ohonynt. Islaw llaw dde Iesu mae'r eneidiau a achubwyd yn cael eu harwain tuag at baradwys gan angylion. Islaw ei law chwith mae'r eneidiau condemniedig yn cael eu gyrru tuag at uffern gan gythreuliaid.

Cyfeiriadau

Llyfryddiaeth
 Thomas Vincent, Dydd y farn Fawr, neu Sain yr Udgorn Diweddaf, cyf. Jencin Jones (Caerfyrddin, 1727)
 T. J. Morgan, Dydd y Farn ac Ysgrifau Eraill (Llandybïe: Llyfrau'r Dryw, 1969)

Categori:Diwethafiaeth
Categori:Diwinyddiaeth Gristnogol
Categori:Geirfa Cristnogaeth