Prifysgol yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd

Mae Prifysgol yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd (Saesneg: University of the Highlands and Islands, talfyrir i UHI; Gaeleg: Oilthigh na Gàidhealtachd a nan Eilean) yn brifysgol drydyddol sy'n cynnwys Cymrodyr Academaidd sef 13 o golegau a sefydliadau ymchwil yn ardal Ucheldiroedd ac Ynysoedd yr Alban sy'n darparu addysg brifysgol. Lleolir y swyddfa weithredol yn Inverness. Sefydlwyd y brifysgol, sy'n brifysgol ffederal, yn 2011. Cyllideb y Brifysgol oedd £132 miliwn yn 2021-22.

Mae gan Brifysgol yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd nifer o raglenni israddedig, ôl-raddedig ac ymchwil, y gellir astudio llawer ohonynt mewn amrywiaeth o leoliadau yn yr ardal. Yn 2021-22 roedd cyfanswm o 36,004 o fyfyrwyr;  10,811 ohonynt yn fyfyrwyr Addysg Uwch Prifysgol, (5,647 llawn amser a 5,164 rhan amser) ac roedd cyfanswm o 25,193 o fyfyrwyr Addysg Bellach (3,857 yn llawn amser, a 21,336 yn rhan amser). 

Mae 70 o ganolfannau dysgu wedi'u gwasgaru ar draws yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd, Moray a Swydd Perth.

Hanes
Er mai Prifysgol yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd yw prifysgol fwyaf newydd yr Alban, mae gan lawer o'i 13 cyfadran a sefydliad ymchwil hanes llawer hirach, gyda'r gyntaf yn cael ei sefydlu yn y 19g. Mae rhwydwaith UHI (Prifysgol yr Ucheldiroedd a’r Ynysoedd) wedi cael strwythur unigryw ac mae’r ffordd y mae wedi datblygu fel sefydliad aml-gampws wedi’i gyfyngu gan fframwaith deddfwriaethol sy’n trin addysg bellach ac addysg uwch.Mae technoleg wedi chwarae rhan bwysig wrth gysylltu sefydliadau.

Ym mis Ebrill 2001, daeth yn Athrofa Mileniwm UHI wrth i Senedd yr Alban ddyfarnu statws Athrofa Addysg Uwch iddo. Erbyn 2004, roedd deoniaid llawn amser wedi'u penodi i'w thair cyfadran, gyda ffigurau profiadol a oedd wedi'u denu gan gyrff academaidd eraill.

Dilyswyd graddau prifysgol gan Wasanaeth Dilysu'r Brifysgol Agored, Prifysgol Strathclyde a Phrifysgol Aberdeen tan 2008, pan roddodd y Cyfrin Gyngor y gallu i UHI ddyfarnu graddau (tDAP). Mae cyrsiau gyda theitlau o'r enw Tystysgrif Genedlaethol Uwch a Diploma Cenedlaethol Uwch yn cael eu cymeradwyo gan y sefydliad cyhoeddus Scottish Qualifications Authority.

Rhoddwyd statws prifysgol gan y Cyfrin Gyngor ym mis Chwefror 2011, a daeth UHI yn brifysgol yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd.

Dyddiadau allweddol
1992 – Sefydlwyd Prosiect UHI
1996 - Cyllid Comisiwn y Mileniwm wedi'i ddyfarnu
1998 - Y Brifysgol Agored yn cadarnhau cefnogaeth i ddilysu gradd
2001 – Rhoddwyd statws sefydliad Addysg Uwch
2002 – Dyfarnwyd arian ymchwil
2005 – Cais i allu dyfarnu cymwysterau addysgu ar y cyd â'r Cyfrin Gyngor
2008 – Pŵer i ddyfarnu cymwysterau addysgu wedi’i roi
2010 - Penderfynir adleoli'r campws newydd i Fferm Beechwood
2013 - UHI wedi elwa ar ddyrannu lleoedd athrawon dan hyfforddiant, gan ganiatáu i ddiploma ôl-raddedig mewn addysg (PGDE) gael ei gynnig, ac mae llwyddiant hyn wedi arwain at gynyddu nifer y lleoedd.
 2015 - UHI Inverness,agor capws Inverness. Athrofa gwerth £50m 18,500 sqm ar gyfer cyrsiau addysg uwch ac addysg bellach yn cynnwys Gwyddor Bywyd, addysg ac ymchwil.

Partneriaid
 Argyll College (sefydlwyd: 1997)Argyll College Faculty
 Highland Theological College (sefydlwyd: 1974)Highland Theological College
 Inverness College (sefydlwyd: 1960)Inverness College
 Lews Castle College (sefydlwyd: 1953)Lews Castle College
 Moray College (sefydlwyd: 1971)Moray College
 NAFC Marine Centre (sefydlwyd: 1988)
 North Highland College (sefydlwyd: 1951)North Highland College
 Orkney College (sefydlwyd: 1995)Orkney College
 Perth College (sefydlwyd: 1961)Perth College Website
 Sabhal Mòr Ostaig (sefydlwyd: 1973)Sabhal Mòr Ostaig
 SAMS  (Scottish Association for Marine Science) (sefydlwyd: 1884)SAMS
 Shetland College (sefydlwyd: 1970)Shetland College
 West Highland College (sefydlwyd: 2010)West Highland College

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan Prifysgol yr Ucheldiroedd ac Ynysoedd
 ThinkUHI sianel Youtube y Brifysgol

Prifysgol yr Ucheldiroedd a'r Ynysoedd
Categori:Gaeleg yr Alban
Categori:Sefydliadau 2011