Drama'r Dioddefaint

Cyflwyniad dramatig sy'n darlunio Dioddefaint Iesu : ei brawf, ei ddioddefaint a’i farwolaeth yw Drama’r Dioddefaint neu Basiant y Pasg (weithiau Drama'r Pasg neu Drama'r Pasiwn). Mae gwylio a chymryd rhan mewn Dramâu’r Dioddefaint yn rhan o'r traddodiad dros gyfnod y Grawys mewn sawl enwad Cristnogol, yn enwedig yn y traddodiadau Catholig ac Efengylaidd; o’r herwydd, mae Dramâu’r Dioddefaint yn aml yn gynyrchiadau Cristnogol eciwmenaidd.

Mae gan Ddrama’r Dioddefaint hanes hir a chymhleth sy’n ymwneud â ffydd ac ymroddiad, masiantiaeth ddinesig, sensoriaeth grefyddol a gwleidyddol ac ail-greu hanesyddol. 

 Hanes yng Ngwledydd Prydain 
Gellir olrhain tarddiad a datblygiad Dramâu’r Dioddefaint ym Mhrydain Fawr yn ôl i un o’r darnau theatr cynharaf ym Mhrydain, sef y Quem Quaeritis: pedair llinell a lefarwyd gan ddau gôr yn annerch ei gilydd ar ffurf ddramatig.  Gellir ei olrhain hefyd yn ôl i’r ddrama litwrgaidd a ddefnyddiwyd yn yr eglwys a gwyliau Corpus Christi a gynhaliwyd y tu allan i’r eglwys.

Y Ddrama Dioddefaint oedd canolbwynt y Dramâu Dirgelwch a berfformiwyd gan urddau dinesig mewn llawer o ddinasoedd canoloesol, y rhai mwyaf amlwg oedd Efrog, Caer a Coventry. Parhaodd perfformiadau cyhoeddus o'r Ddramâu Dioddefaint o'r bedwaredd ganrif ar ddeg hyd at ganol yr unfed ganrif ar bymtheg, gydag ychydig o enghreifftiau i mewn i'r ail ganrif ar bymtheg. Yn ystod y Diwygiad Protestannaidd, cafodd y Dramâu Dioddefaint eu hatal oherwydd eu dylanwadau Catholig tybiedig.

Dechreuodd adfywiad cyfoes Dramâu’r Dioddefaint yn Efrog gyda Dramâu Dirgelwch yn 1951 fel rhan o Ŵyl Prydain, Dramâu Dirgelwch Caer yn y 1970au a Dramâu Efrog a Towneley fel rhan o Ŵyl Caeredin ym 1977. 

Ym Mhasg 2011, llwyfanwyd y ddrama The Passion yn Saesneg mewn amrywiol leoliadau allannol o gwmpas tref Port Talbot, dros gyfnod o 72 awr. Yr actor Michael Sheen gynhyrchodd y ddrama ac ef hefyd gymerodd y prif ran.  

 Hanes ar gyfandir Ewrop 

 Cynsail drama'r Pasg 
Roedd datblygiad Drama’r Dioddefaint yn debyg iawn i ddatblygiad Drama’r Pasg. Dechreuodd y cyfan fel defod Eglwysig ar Ddydd Gwener y Groglith.

 Llwyfannu a dylunio set 
Gosodiad pren oedd y llwyfan, bron mor llydan ag yr oedd o hyd, wedi'i godi ychydig uwchben y ddaear ac yn agored ar bob ochr. Roedd tŷ yn ffurfio'r cefndir; roedd balconi ynghlwm wrth y tŷ yn cynrychioli'r Nefoedd. O dan y balconi codwyd tair croes. Weithiau byddai'r llwyfan yn cael ei rannu'n dair adran gan ddrysau. Roedd y fynedfa i Uffern yn cael ei ddehongli fel ceg anghenfil, lle byddai'r Diafol a'r eneidiau a gipiwyd neu a ryddhawyd yn ystod y dramâu yn mynd a dod.

 Adfywiad Dramâu'r Dioddefaint 
Ail-danwyd diddordeb y cyhoedd yn y Ddrama Dioddefaint yn ystod degawdau olaf y 19eg ganrif.

 Drama'r Dioddefaint mewn ffilmiau 

 Roedd gan y ffilm The Passion of the Christ yn 2004 (a gynhyrchwyd a chyfarwyddwyd gan Mel Gibson ) blot tebyg i blot drama'r Dioddefaint.
 Dewis llwyfannu addasiad o Ddrama Dioddefaint anghonfensiynol wnaeth y ffilm Iesu o Montreal (Jésus de Montréal) ym 1989 (dan gyfarwyddyd Denys Arcand ).

  Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 


 Encyclopædia Britannica entry for Passion play
 Passion Plays UK
Categori:Genres theatraidd
Categori:Theatr yr Oesoedd Canol