Trans Aid Cymru

Mae Trans Aid Cymru yn sefydliad cymorth cydfuddiannol sydd wedi'i leoli yng Nghymru, sy'n anelu at gefnogi pobl drawsryweddol, rhyngrywiol, ac anneuaidd yng Nghymru gyda grantiau a digwyddiadau lleol.

 Hanes 
Sefydlwyd Trans Aid Cymru ym mis Mehefin 2020 ar ôl i brotest y tu allan i Gastell Caerdydd, mewn ymateb i benderfyniad lywodraeth Geidwadol y Deyrnas Unedig i ddileu diwygio Deddf Cydnabod Rhywedd. Enw gwreiddiol y sefydliad oedd "" (), ond ail-frandiwyd y sefydliad yn Trans Aid Cymru yn 2021. Ers ei ffurfio, mae Trans Aid Cymru wedi darparu grantiau ariannol i'r gymuned drawsryweddol yng Nghymru. I ddechrau, roedd hyn i gefnogi pobl drawsryweddol a gollodd waith yn ystod pandemig COVID-19. Bu'r gwaith yn parhau, gyda Trans Aid Cymru yn darparu tua £2000 o grantiau bob mis yn ystod 2023.

Ym mis Medi 2020, cynhaliodd Trans Aid Cymru ail brotest y tu allan i'r Senedd, ar ôl i'r Sunday Times adrodd bod cynigion i ganiatáu i bobl hunan-adnabod eu rhywedd drwy'r Ddeddf Cydnabod Rhywedd wedi cael eu gollwng. Cadarnhaodd yr adroddiad hefyd y byddai angen diagnosis o dysfforia rhywedd o hyd i wneud cais am dystysgrif cydnabod rhywedd. Nododd y  protestwyr fod dros 70% o'r ymatebwyr i'r ymgynghoriad diwygio wedi cytuno y dylid dileu'r gofyniad meddygol. Galwodd trefnwyr Trans Aid Cymru ar Lywodraeth Cymru i wrando ar yr hyn oedd gan y gymuned draws i'w ddweud ynghylch diwygiadau yn y dyfodol.

Aeth tua 100 o bobl i brotest a gynhaliwyd gan Trans Aid Cymru y tu allan i Dŷ William Morgan, Llywodraeth y Deyrnas Unedig, ym mis Ebrill 2022. Cynhaliwyd y brotest ar ôl i lywodraeth y DU gyhoeddi na fyddai gwaharddiad arfaethedig ar therapi trosi yn ymestyn i bobl drawsryweddol yn y Deyrnas Unedig. Arweiniodd un o sylfaenwyr Trans Aid Cymru, Shash Appan, y brotest drwy siarad am ei phrofiadau ei hun gyda therapi trosi. Yn ddiweddarach yr un diwrnod, rhannodd Dirprwy Weinidog Partneriaeth Gymdeithasol Llywodraeth Cymru, Hannah Blythyn, y byddai Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i wahardd pob math o therapi trosi ledled Cymru.

Yn 2022, gweithiodd y sefydliad gyda Tai Pawb a Neil Turnbull o Brifysgol Caerdydd i ymchwilio i brofiadau digartrefedd LGBTQ+ yng Ngwent. Comisiynwyd yr ymchwil hon gan y pum awdurdod lleol sy'n gwasanaethu Gwent i ddeall a datblygu polisïau'n well ynghylch profiadau digartrefedd LGBTQ+ yng Ngwent. Enillodd yr ymchwil wobr Pencampwr, Menter neu Ymgyrch LGBTQI+ y Flwyddyn yng Ngwobrau Amrywiaeth a Chynhwysiant Wales Online 2022. Cynhaliodd Grŵp Drag Cŵm Rag ddigwyddiad codi arian i'r sefydliad yn 2022, gan ddringo'r Wyddfa mewn ffrogiau a sodlau uchel. Ffilmiwyd y ddringfa gan S4C a'i rhyddhau fel rhaglen dogfennol a ddangoswyd am y tro cyntaf yng ngŵyl ffilm Gwobr Iris y flwyddyn honno. Derbyniodd Trans Aid Cymru gyllid yn 2022, drwy Gronfa Ecwiti: Dyfodol LGBT+. Darparwyd y cyllid hwn gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol, Comic Relief, Ymddiriedolaeth Barrow Cadbury, a'r LGBT Consortium. 

Ym mis Chwefror 2023, fe wnaethon nhw osod tystysgrifau geni, marwolaeth a phriodas ffug ar waliau Tŷ William Morgan i brotestio'n erbyn penderfyniad Llywodraeth y Deyrnas Unedig i rwystro'r Bil Diwygio Cydnabod Rhywedd (Yr Alban). Mewn ymateb i'r brotest, dywedodd gweinidog Llywodraeth Cymru, Hannah Blythyn, fod Llywodraeth Cymru yn cefnogi symleiddio'r Ddeddf Cydnabod Rhywedd a bod Cymru wedi ymrwymo i geisio datganoli'r ddeddf. Yn 2023, bu'r sefydliad yn ymgynghorwyr ar gyfer y ddrama Joseph K and the Cost of Living gan Emily White.

Yn 2024, gwahoddodd llywodraeth y Deyrnas Unedig Trans Aid Cymru i gyflwyno barn ynghylch y newidiadau arfaethedig i argaeledd atalyddion glasoed.

Cynhaliodd Trans Aid Cymru orymdaith brotest yng Nghaerdydd ar 21 Ebrill 2025, yn dilyn dyfarniad Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig ar y diffiniad o "fenyw" fel y cyfeirir ati yn Neddf Cydraddoldeb 2010. Denodd y digwyddiad dros fil o fynychwyr, a oedd yn siantio ac yn canu wrth iddynt orymdeithio drwy ganol y ddinas. Roedd y protestwyr yn cynnwys pobl drawsryweddol a cisryweddol a oedd yn anghytuno â'r dyfarniad.

 Cyllid 
Mae'r grŵp yn cael ei ariannu drwy roddion, digwyddiadau codi arian a gynhelir gan aelodau'r gymuned, a chyllid untro gan sefydliadau elusennol arall. Mae digwyddiadau codi arian cymunedol blaenorol yn cynnwys cerddoriaeth fyw a gynhaliwyd gan Gymdeithas Cerddoriaeth Fyw Prifysgol Caerdydd, a 313 Presents yn The Moon, Stryd Womanby, Caerdydd. Mae'r grŵp yn dosbarthu eu harian gan ddefnyddio Open Collective, gyda Social Change Nest yn gweithredu fel eu gwesteiwr cyllidol. 

 Gwobrau 

 Yn 2022, cafodd y grŵp ei enwebu ar gyfer gwobr Grŵp Cymunedol y Flwyddyn yng Ngwobrau PinkNews.
 Ym mis Tachwedd 2022, dyfarnwyd gwobr Elusen Draws y Flwyddyn iddynt gan Trans in the City yn eu Gala Trans in the City blynyddol cyntaf.

 Cyfeiriadau 

Categori:LHDT yng Nghymru
Categori:Sefydliadau Cymru
Categori:Trawsrywedd
Categori:Sefydliadau LHDT
Categori:Hawliau LHDT yn y Deyrnas Unedig