Eli hedfan

bawd| Saboth Gwrachod gan Frans Francken yr Ieuaf . Sylwch ar dde eithafol y llun botiau o eli hud a gwrach hŷn yn rhoi eli ar gefn gwrach iau noeth
Mae eli hedfan, neu ehedeli, yn eli rhithbeiriol y dywedir iddo gael ei ddefnyddio gan wrachod wrth arfer dewiniaeth Ewropeaidd ers y cyfnod Modern Cynnar, pan gofnodwyd gyntaf ryseitiau manwl ar gyfer paratoadau o'r fath a phan ledaenodd eu defnydd i Ogledd America drefedigaethol.

 Yr enw 
Mae'r eli yn cael ei adnabod gan amrywiaeth eang o enwau, gan gynnwys eli hedfan gwrachod, eli gwyrdd, ennaint hud, neu eli lycanthropig. Yn yr Almaeneg yr oedd yn Hexensalbe (yn llythrennol 'eli gwrach') neu Flugsalbe (yn llythrennol 'eli hedfan'). Yr oedd enwau Lladin yn cynnwys unguentum sabbati (yn llythrennol 'eli saboth'), unguentum pharelis, unguentum populi (yn llythrennol 'eli aethnen'), neu unguenta somnifera (yn llythrennol 'eli cysgu').

 Cynhwysion 
Nododd Francis Bacon ("Yr Arglwydd Verulam") fod eli'r gwrachod yn cynnwys "braster plant a gloddiwyd allan o'u beddau, suddion helogan, llysiau'r blaidd, a phumbys, wedi'i gymysgu â blawd gwenith mân."
bawd| Cynhwysyn: Cedowrach, Atropa belladonna
bawd| Cynhwysyn: Llewyg yr Iâr Du, Hyoscyamus niger
bawd| Gwrachod yn hedfan i'r Saboth: Capricho Rhif 68: Linda maestra (Athro Pretty) gan Francisco Goya - o'r gyfres Los Caprichos
Yn wahanol i gynhwysion a nodwyd gan Bacon, mae'r cynhwysion gwenwynig a restrir mewn ysgrifeniadau ethnobotaneg yn cynnwys: cedowrach,Schultes, Richard Evans; Hofmann, Albert (1979). The Botany and Chemistry of Hallucinogens (2nd ed.). Springfield Illinois: Charles C. Thomas. pps. 261-4. clychau llewyg yr iâr, afal dreiniog, llewyg yr iâr du, mandrac, cegiden cegid, a/neu lysiau'r blaidd,Rätsch, Christian, The Encyclopedia of Psychoactive Plants: Ethnopharmacology and Its Applications pub. Park Street Press 2005Schultes, Richard Evans; Albert Hofmann (1979). Plants of the Gods: Origins of Hallucinogenic Use New York: McGraw-Hill. .Hansen, Harold A. The Witch's Garden pub. Unity Press 1978  gyda'r rhan fwyaf ohonynt yn cynnwys atropin, hyosÿamin, a/neu sgopolamin.Furst, Peter T. Hallucinogens and Culture pub. Chandler and Sharp 1976 (volume in series on cross-cultural themes) p.138. Gall sgopolamin achosi effeithiau seicotropig pan gaiff ei amsugno'n drawsdermaidd.Sollmann, Torald, A Manual of Pharmacology and Its Applications to Therapeutics and Toxicology. 8th edition. Pub. W.B. Saunders, Philadelphia and London 1957. Mae'r alcaloidau tropan hyn yn cael eu dosbarthu fel deliriannau o ran eu heffeithiau seicoweithredol.

 Oriel 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Drachtau Hedfan a Chyrraedd y Sabat
 Cedorwrach  mewn elïoedd hedfan
 Defod y Gigfran
 If Witches No Longer Fly: Today's Pagans and the Solanaceous Plants
 King's American Dispensatory ar Gedorwrach
 ELÏOEDD HEDFAN: Eu Cynhwysion a'u Defnydd
 Eli'r Gwrachod: Gwybodaeth oddi wrth y Gale Encyclopedia of Occultism & Parapsychology

Categori:Dewiniaeth
Categori:Rhithweledigaethau
Categori:Gwenwynau