Hwyl a Fflag

Cwmni theatr Gymraeg fu'n weithredol rhwng 1981 a 1997 oedd Hwyl a Fflag neu Cwmni Theatr Hwyl a Fflag. Roedd y cwmni wedi'i leoli ym Mangor, ac yn cynnal Gŵyl Ddrama flynyddol yn Theatr Gwynedd o 1987 gyda'r bwriad o gyflwyno gwaith newydd ac arbrofol gan ddramodwyr Cymraeg.  Unodd y cwmni gyda Sgwâr Un tua 1985. Fe gollodd y cwmni eu nawdd ym 1994, a bu'n rhaid dod â'r cwmni i ben yn 1997. 

 Cefndir 
Sefydlwyd y cwmni gan nifer o actorion gan gynnwys Wyn Bowen Harries a Gwen Ellis ym 1981. Yn ogystal â chyflwyno dramâu newydd yn y Gymraeg, roedd y cwmni'n cyflwyno'r pantomeim Nadolig blynyddol, wedi i Gwmni Theatr Cymru ddod i ben ym 1984. Gwelwyd llwyfannu Go Fflamia! (1985/86), Jim Cro Crystyn (1986/87) a Codi Stêm (1987/88). Rhwng 1981 a 1991, cyflwynodd y cwmni 39 o gynyrchiadau prif lwyfan gan gyfanswm o 26 o awduron. 

Tua 1984, unodd y cwmni gyda Sgwâr Un, oedd wedi llwyfannu drama Gareth Miles, Diwedd y Saithdegau.

Dathlwyd pen-blwydd y cwmni ym 1991 yn ddeg oed gyda'r cynhyrchiad Hualau - "ein deugeinfed cynhyrchiad gan ein saithfed awdur ar hugain.""Polisi Hwyl A Fflag yw datblygu a chyflwyno'r gorau mewn ysgrifennu newydd i'r llwyfan, boed hynny ar ffurf dramâu newydd sbon neu addasiadau newydd o ddramâu sy'n bodoli eisioes. Tra'n cynnig adloniant theatrig safonol, ein nôd yw herio awduron a'r gynulleidfa i wynebu posibiliadau a problemau'r oes drwy ymdrin â phynciau cyfoes a pherthnasol."Ym 1992, penodwyd Angharad Tomos fel dramodydd preswyl cyntaf y cwmni. "Gyda'r cyflwyniad heno [Tanddaearol] daw cyfle i lwyfannu drama newydd gan Awdur Preswyl cyntaf y Cwmni ac i gyhoeddi trothwy cyfnod anturus i Hwyl a Fflag," datganodd rhaglen y cynhyrchiad o ddrama Angharad Tanddaearol. "Wedi deng mlynedd a mwy o gyflwyno dramâu newydd ac addasiadau mewn amrywiol ganolfannau led led y wlad bydd Hwyl a Fflag, wedi'r daith hon a Gŵyl Codi'r Hwyl 5, yn cymryd hoe o deithio'n genedlaethol am gyfnod er canolbwyntio ar ddatblygu cyfres o ddramâu newydd at y dyfodol. Trwy sefydlu 'Cwmni Parhaol' o artistiaid yn yr Hydref, a hynny am y tro cyntaf yn ein hanes, wele'r Cwmni'n mabwysiadu teitl drama Angharad ac yn mynd tan ddaear am rhai misoedd - o safbwynt cyhoeddus beth bynnag. Gwnawn hynny yn y ffydd y blodëir cynhwrf creadigol newydd o'n hadau tanddaearol fel y gallwn ail feddianu prif lwyfannau'r wlad yn 1993."

 Arweinwyr artistig 
Nid oes manylion am unigolyn fu'n gyfrifol am yr arlwy artistig, ond mi fu'r bardd Iwan Llwyd yn 'weinyddydd' ar y cwmni, ac Elwyn Williams yng ngofal y Marchnata. Daeth Wyn Williams i ofalu am y cwmni ar gychwyn y 1990au.

 Cynyrchiadau 

 1980au 

 1984
 Diwedd y Saithdegau (1984) (ar y cyd â Sgwâr Un) gan Gareth Miles - cynhyrchiad gwreiddiol Sgwâr Un ym 1983.
 Ffatri Serch (1984) (ar y cyd â Sgwâr Un) gan Gareth Miles; cast: Clive Roberts, Mari Gwilym, Eirlys Hywel, Wyn Bowen Harries a Cefin Roberts a gyflwynwyd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanbedr Pont Steffan 1984.
 1985
 Wastad at y Tu Fas (1985) gan Siôn Eirian
 Bedlam (1985)
 Go Fflamia! (1985/86)
 1986
 Byncyr (1986) gan Clive Roberts; cyfarwyddwr Robin Griffith; cast: Stewart Jones, Olwen Medi, Dorien Thomas a Phil Reid.. Comisiynwyd gan y cwmni ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1986. 
 Lleidr Da (1986)
 Jim Cro Crystyn (1986/87) - pantomeim gan Cefin Roberts a Geraint Cynan; cyfarwyddydd Gwen Ellis; cerddorion Geraint Cynan, Richard Eldrige a Ray Jones; cynllunydd Martin Morley; goleuo Peter Zygadlo; coreograffydd Cefin Roberts; cast: Tom Richmond, Siân James, Morfudd Hughes, Dewi Rhys, Mari Emlyn, Nia Medi a Maldwyn John.
 1987
 Gŵyl Codi Hwyl 1 (1987) - gŵyl awduron
 Newid Aelwyd (1987) sioe gerddorol gan Gruffydd Jones a Catrin Edwards; cyfarwyddwr Tim Baker; cast: Sioned Mair, Bethan Jones, Richard Elfyn, Tom Richmond, Olwen Medi a Morfudd Hughes.
 Codi Stêm (1987/88) - sioe deuluol gan Gruffudd Jones, Gwen Ellis a Geraint Cynan; cyfarwyddwr Wyn Bowen Harries; cast: Sera Cracroft, Dylan Davies, Morfudd Hughes, Siân James, Maldwyn John, Tom Richmond a Danny Grehan.
 1988
 Barbaciw (1988)
 Elvis, Y Blew A Fi (1988) gan Siôn Eirian - drama gomisiwn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 1988; cyfarwyddwr Gruffudd Jones; cynllunydd Jacqueline Gunn; goleuo Peter Zygadlo; gwaith celf posteri Iwan Bala; cast: Edward Thomas, Tom Richmond, Gwen Ellis, Sian Summers, Nia Edwards ac Ian Saynor.
 1989
 Gŵyl Codi Hwyl 2 (1989)
 Y Llygod Yn Nhŷ Mr Mason gan Aled Islwyn
 Ffrindiau gan Geoffrey Morgan
 Ochrau gan Gwawr Williams
 Yma O Hyd gan Mair Tomos Ifans
 Val gan Dyfan Roberts
 Chwiorydd gan Gareth Miles
 Tocyn Un Ffordd gan Mair Gruffydd
 Duges Amalffi (1989) gan Gareth Miles (cyfieithiad o ddrama John Webster)
 Janine (1989) gan Cefin Roberts; Llwyfannwyd yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Conwy 1989 ac wedyn ar daith yn yr Hydref. Cyfarwyddwr Wyn Bowen Harries; cast: Siân Wheldon, Iestyn Garlick, Nia Williams, Fraser Cains a Gwen Ellis.
bawd|Rhaglen y ddrama Hualau Hwyl A Fflag 1991
bawd|Rhaglen y ddrama Tanddaearol gan Angharad Tomos 1992
 1990au 

 1990
 Gŵyl Codi Hwyl 3 (1990)
 Val (1990) gan Dyfan Roberts
 Yma O Hyd (1990) gan Mair Tomos Ifans
 Mountain Language gan Harold Pinter (cyfieithiad Cymraeg)
 Serch Yw'r Teyrn (1990)
 Cyw Haul (1990) gan Twm Miall
 T.A.W Pia Hi gan Ifor ap Glyn
 Sgwrs Ddwbl gan Mansel David (cyfieithad Gwen Ellis)
 Y Papur Ar Y Pared gan Christine Watkins
 Merch Ei Mam gan Mair Gruffydd
 Euog Di-Euog (1990) - drama gan Maldwyn Parry

 1991
 Gŵyl Codi Hwyl 4 (1991) 
 Bar-bar-iaith - noson o gerddoriaeth a geiriau gan Steve Eaves a Dyfed Edwards.
 Mysgu Cymylau gan Branwen Cennard (cynhyrchiad Dalier Sylw)
 Deial 999 gan Theatr Bara Caws
 Torri Tsaen gan Mari Griffiths
 Hualau gan Emyr Humphreys; addasiad llwyfan o'r ffilm o'r un enw; cynllunydd John Jenkins; goleuo Bobi Jones; cyfarwyddwr Siôn Humphreys; cast: Elliw Haf, Iola Gregory, Danny Grehan, Tom Richmond a Nia Williams. Bu'r cynhyrchiad ar daith wedyn yn yr Hydref.
 Penblwydd Hapus gan Gwen Lasarus
 Cariad Mwy gan Gareth F. Williams (darlleniad o ddrafft cyntaf)
 1992
 Gŵyl Codi Hwyl 5 (1992)
 Plant Kalev gan Dyfan Roberts (hanner darlleniad)
 Dyrnod Branwen gan Gareth Miles
 Dim Byd Ynni gan Emlyn Gomer
 Tanddaearol (1992) gan Angharad Tomos; cyfarwyddwr Wyn Williams; cynllunydd John Jenkins; cast: Siân Wheldon, Dewi Rhys, Idris Morris Jones a Judith Humphreys 
 1993 
 Gŵyl Codi Hwyl 6 (1993)
 Cameo (1993) Cyfieithiad Mari Emlyn o'r gomedi Shakers gan John Godber a Jane Thornton
 Dyrnod Branwen (1993) gan Gareth Miles
 1994
 Gŵyl Codi Hwyl 7 (1994)
 Un Funud Fach (1994) gan Sian Summers

 Cyfeiriadau 

Categori:Cwmnïau theatr yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1981
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au