Gretna Green

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw Gretna Green. Saif i'r gogledd o dref Gretna, yn agos i'r ffin â Lloegr. Yn hanesyddol roedd Gretna Green ar y tollffordd rhwng Caerliwelydd yn Lloegr a Glasgow yn yr Alban, llwybr pwysig a gysylltai'r ddwy wlad.

Priodasau ar ffoi
Daeth Gretna Green yn adnabyddus am gyfnod hir am ei "priodasau ar ffo".  Dechreuodd y priodasau hyn yn 1754 pan ddaeth Clandestine Marriages Act 1753 i rym yng Nghymru a Lloegr. O dan y Ddeddf, a gaeodd amryw o fylchau cyfreithiol ynghylch priodas, roedd gan riant llanc neu llances dan 21 oed hawl gyfreithiol i wahardd priodas y plentyn. 

Fodd bynnag, byddai rhai barai'n osgoi bwriad y Ddeddf trwy redeg ymaith i'r Alban, lle nad oedd yn gweithredu – yn wir, lle roedd y gofynion cyfreithiol ynghylch priodas yn llawer llai llym. Daeth amryw o bentrefi yn agos at y ffin â Lloegr yn cael eu hadnabod fel lleoedd addas i briodi y cyfle cyntaf a gafodd pâr a ffo. Ond yn y 1770au pan adeiladwyd tollffordd newydd trwy Gretna Green, y gyrchfan fwyaf dymunol y daeth y pentref hwnnw, ac yn y pen draw roedd yn gyfystyr â phriodasau ar ffo ac antur ramantus. Un arferiad a ddatblygodd yn draddodiad arbennig oedd priodi mewn gefail, gydag addunedau'n cael eu cymryd dros einion y gof.

Gydag amser, roedd newidiadau yn y gyfraith ar ddwy ochr y ffin yn golygu bod yr angen cyfreithiol am briodasau o'r fath wedi diflannu. Serch hynny, mae'r rhamant yn parhau, ac mae'r pentref yn parhau i fod yn gyrchfan poblogaidd ar gyfer seremonïau priodas.

Rheilffordd
Mae gorsaf reilffordd Gretna Green yn gwasanaethu Gretna Green a Gretna. Digwyddodd trychineb rheilffordd Quintinshill, y ddamwain reilffordd waethaf yn hanes Prydain, lle bu farw dros 220, ger Gretna Green ym 1915.

Cyfeiriadau

Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Categori:Priodasau, uniadau, a phartneriaethau yn y Deyrnas Unedig