Will Hayward

Newyddiadurwr ymchwiliol ac awdur o Gymru yw Will Hayward (ganwyd c.1990) sy'n arbenigo mewn gwleidyddiaeth, materion cymdeithasol, a pholisi cyhoeddus Cymru. Mae'n adnabyddus am ei waith manwl ar anghydraddoldeb, y pandemig Covid-19, a'r berthynas rhwng Cymru a San Steffan. Mae Hayward wedi sefydlu ei hun fel un o leisiau mwyaf dylanwadol newyddiaduraeth Gymreig gyfoes drwy gyfrwng y Saesneg ac yn golofnydd gyda'r Guardian. Yn y 2020au roedd yn ymddangos yn rheolaidd fel sylwebydd ar Times Radio, y BBC a Sky News.

Mae'n awdur y llyfrau Independent Nation: Should Wales leave the UK? (Biteback Publishing; Awst 2022) a Lockdown Wales: How Covid-19 Tested Wales (Seren; Rhagfyr 2020) ac yn gyd-sylfaenydd y podlediad poblogaidd For Wales, See Wales. Mae hefyd yn cynnal cylchlythyr annibynnol ar Substack sy'n archwilio gwleidyddiaeth Cymru.

Ef yw'r unig newyddiadurwr rhanbarthol sydd wedi'i enwebu yn y categori gwleidyddol yng Ngwobrau Newyddiaduraeth Prydain, erioed. Ymhlith y gwobrau eraill mae: Newyddiadurwr-Data'r Flwyddyn a Sgŵp y Flwyddyn yng Ngwobrau'r Wasg Ranbarthol 2020 am ei waith yn datgelu sut y gwnaeth methiannau San Steffan ganiatáu i Covid fynd i gartrefi gofal. Bu hefyd yn Newyddiadurwr Cymru'r Flwyddyn ddwywaith yng Ngwobrau Cyfryngau Cymru.

 Magwraeth ac addysg 
Mae Will Hayward yn byw yng Nghaerdydd, Cymru. 

 Gyrfa 
Yn ystod ei yrfa gynnar, datblygodd Hayward ddiddordeb mewn adroddiadau hir a manwl ar faterion cymdeithasol megis tlodi, trais yn erbyn menywod, a pholisi iechyd. Mae'r diddordebau hyn wedi parhau i lywio ei waith ysgrifenedig a'i bodlediadau hyd heddiw.

Dechreuodd Hayward ei yrfa newyddiaduraeth gyda WalesOnline yn 2016, gan weithio fel gohebydd hyfforddedig cyn symud ymlaen i fod yn ohebydd materion cymdeithasol ac yna golygydd materion Cymreig. Yn ystod y cyfnod clo cenedlaethol cyntaf yn 2020, daeth yn olygydd gwleidyddol dros dro, gan gwmpasu ymateb Llywodraeth Cymru i'r pandemig.

Bu Hayward yn ddarlithydd mewn Gweinyddu Cyhoeddus yn Ysgol Newyddiaduraeth Prifysgol Caerdydd, lle bu'n rhannu ei brofiad fel newyddiadurwr ymchwiliol gyda myfyrwyr.

Yn 2024, gadawodd WalesOnline i lansio ei gylchlythyr annibynnol ar Substack, The Will Hayward Newsletter, sy'n canolbwyntio ar wleidyddiaeth Gymreig ac yn cynnig dadansoddiad manwl o faterion cyfoes.

 Llyfrau 
Cyhoeddodd Hayward ei lyfr cyntaf, Lockdown Wales: How Covid-19 Tested Wales, yn 2020. Mae'r llyfr yn archwilio effaith y pandemig ar Gymru, gan gynnwys methiannau polisi, straeon personol, a'r berthynas rhwng Llywodraeth Cymru a San Steffan. Mae'r gyfrol yn archwilio sut yr aeth Cymru, a gweddill y DU, drwy felin COVID-19. Mae'n adrodd straeon pobl gyffredin yn erbyn cefndir o newid gwleidyddol a chymdeithasol ac yn gofyn cwestiynau am ymateb gwahanol gwleidyddion San Steffan a Senedd Caerdydd. Mae'n ystyried sut mae Cymru, ei chymdogion yn y DU a gweddill y byd yn gweithio gyda'i gilydd. Ar ddiwedd y llyfr, daw i'r casgliad nad oes unrhyw ffordd yn ôl, a bod angen ffordd newydd o wneud pethau bellach.

Ddwy flynedd wedyn, cyhoeddodd Independent Nation: Should Wales leave the UK? (Biteback Publishing; Awst 2022), sy'n llyfr am annibyniaeth Cymru oddi wrth y DU. Yn ôl Carwyn Jones, cyn-Brif Weinidog Cymru, mae'r llyfr yn cynnwys "ymchwil manwl iawn" a nododd yr Athro Richard Wyn Jones, cyfarwyddwr Canolfan Llywodraethiant Cymruamazon.co.uk; adolygiadau; adalwyd 17 Gorffennaf 2025. fod y llyfr "yn dal sylw rhywun i'r diwedd" (lucid and compeling).

Mewn adolygiad i’r Sefydliad Materion Cymreig, disgrifia Glyndwr Jones y gyfrol fel llyfr diduedd, gwybodus a difyr sy’n archwilio’n wrthrychol wirionedd ac anwireddau'r ddadl dros annibyniaeth i Gymru. Mae cwestiwn Gorllewin Lothian yn cael ei godi am ddiffyg senedd Saesneg i Loegr yn unig. Mae’r llyfr hefyd yn sôn am benderfyniadau gwael llywodraeth y DU sy’n cynnwys:

 Diffyg swm canlyniadol Barnett ar gyfer Cymru a’r Alban ar ôl cytundeb y DUP a oedd yn golygu £1 biliwn i Ogledd Iwerddon
 Effaith negyddol Deddf Marchnad Fewnol y Deyrnas Unedig 2020 ar ddatganoli yng Nghymru
 Dosbarthu HS2 fel prosiect "Cymru a Lloegr" er nad oes centimetr o drac yng Nghymru, sy'n golygu bod Cymru ar ei cholled o £5 biliwn.

 Podlediad 
Mae Hayward yn gyd-sylfaenydd y podlediad For Wales, See Wales gyda'r comediwyr Mel Owen a Robin Morgan. Mae'r podlediad yn archwilio gwleidyddiaeth Gymreig gyda chymysgedd o ddadansoddiad newyddiadurol a hiwmor, ac mae'n cael ei gynhyrchu gan Hayman Media.

 Gwobrau 
Ef yw'r unig newyddiadurwr rhanbarthol sydd wedi'i enwebu yn y categori gwleidyddol yng Ngwobrau Newyddiaduraeth Prydain, erioed. Ymhlith y gwobrau eraill mae: Newyddiadurwr-Data'r Flwyddyn a Sgŵp y Flwyddyn yng Ngwobrau'r Wasg Ranbarthol 2020 am ei waith yn datgelu sut y gwnaeth methiannau San Steffan ganiatáu i Covid fynd i gartrefi gofal. Bu hefyd yn Newyddiadurwr Cymru'r Flwyddyn ddwywaith yng Ngwobrau Cyfryngau Cymru.guardianbookshop.com; teitl: Author Biography; adalwyd 17 Gorffennaf 2025.

Mae Hayward wedi ennill ac wedi cael ei enwebu ar gyfer dros 30 o wobrau newyddiaduraeth, gan gynnwys:
 Sgŵp y Flwyddyn – Gwobrau’r Wasg Ranbarthol (2021, 2025)
 Newyddiadurwr Data’r Flwyddyn – Gwobrau’r Wasg Ranbarthol (2021)
 Newyddiadurwr y Flwyddyn – Gwobrau’r Cyfryngau Cymru (2022, 2023)
 Newyddiadurwr Gwleidyddol y Flwyddyn – Gwobrau’r Cyfryngau Cymru (2021, 2022)
 Awdur Nodwedd y Flwyddyn – Gwobrau’r Cyfryngau Cymru (2018, 2022)
 Y Cylchlythyr Gwleidyddiaeth Gorau – Gwobrau’r Cyhoeddwr (2024)Cyfieithwyd o'r canlynol:
 Scoop of the Year – Regional Press Awards (2021, 2025)
 Data Journalist of the Year – Regional Press Awards (2021)
 Journalist of the Year – Wales Media Awards (2022, 2023)
 Political Journalist of the Year – Wales Media Awards (2021, 2022)
 Feature Writer of the Year – Wales Media Awards (2018, 2022)
 Best Politics Newsletter – Publisher Awards (2024)

Hamdden
Mae Will yn chwarae pêl-korf yn ei amser hamdden ac wedi chwarae i dimau yng Nghaeredin a Chaerdydd.

 Cyfeiriadau 

Categori:Awduron llyfrau am wleidyddiaeth
Categori:Genedigaethau'r 1990au
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru
Categori:Podledwyr o Gymru
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru