Cyllid a Thollau Ei Fawrhydi

Adran anweinidogol Llywodraeth y Deyrnas Unedig yw Cyllid a Thollau Ei Fawrhydi (talfyrir hefyd i Cyllid a Thollau EF neu CThEF; Saesneg: His Majesty's Revenue and Customs; HM Revenue and Customs, HMRC). Mae’n gyfrifol am gasglu trethi, talu rhai mathau o gymorth gwladwriaethol a gweinyddu cyfundrefnau rheoleiddio eraill, gan gynnwys yr isafswm cyflog cenedlaethol. Enw'r corff oedd Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi ond newidiwyd y treiglad yn 2023 i adlewyrchu'r ffaith mai Charles III yw Brenin y Deyrnas Uniedig yn hytrach nag Elisabeth II.

Ffurfio
Ffurfiwyd CThEF wedi i Gyllid y Wlad ('Inland Revenue') a Thollau Tramor a Chartref EM ('HM Customs and Excise') gael eu huno'n un corff, newid a ddaeth i rym yn swyddogol ar 18 Ebrill 2005. 

Cyhoeddwyd uno Cyllid y Wlad a Thollau Tramor a Chartref EM gan Gordon Brown, oedd yn Ganghellor y Trysorlys ar y pryd, yn y gyllideb ar 17 Mawrth 2004. Cyhoeddwyd enw’r adran newydd a’i chadeirydd gweithredol cyntaf, David Varney, ar 9 Mai 2004. Ymunodd Varney â’r adran newydd ym mis Medi 2004, a dechreuodd staff symud o Somerset House a New Kings Beam House i bencadlys newydd CThEF yn 100 Parliament Street yn Whitehall ar 21 Tachwedd 2004.

Crëwyd y goron sydd i'w gweld yn logo'r corff ar ddechrau'r 16g ar gyfer naill ai Harri VII neu Harri VIII, brenhinoedd Tuduraidd cyntaf Lloegr, ac fe gafodd ei dinistrio ym 1649 yn ystod Rhyfel Cartref Lloegr.

Cyfrifoldebau adrannol
Mae'r adran yn gyfrifol am weinyddu a chasglu trethi uniongyrchol, gan gynnwys treth incwm, treth gorfforaeth, treth enillion cyfalaf a threth etifeddiaeth, trethi anuniongyrchol, gan gynnwys treth ar werth, tollau ecséis a threth stamp, a threthi amgylcheddol, megis Toll Teithwyr Awyr (APD) a'r Ardoll Newid Hinsawdd (CCL).

Strwythur llywodraethu
Mae Bwrdd y Cyfarwyddwyr yn cynnwys aelodau o'r Pwyllgor Gweithredol a chyfarwyddwyr anweithredol. Ei brif rôl yw datblygu a chymeradwyo strategaeth gyffredinol Cyllid a Thollau ei Fawrhydi, cymeradwyo cynlluniau busnes terfynol a chynghori'r Prif Weithredwr ar brif benodiadau. Mae hefyd yn rhoi sicrwydd ac yn cynghori ar arfer gorau.

Gweinidog y Trysorlys sy’n gyfrifol am y corff yw Ysgrifennydd Ariannol y Trysorlys, Jesse Norman.

Gwasanaeth Gymraeg
Ceir rhywfaint o ddarpariaeth iaith Gymraeg gan Gyllid a Thollau ei Fawrhydi. Mae hyn yn cynnwys gwybodaeth ar-lein yn y Gymraeg a hefyd gwasanaeth ffôn yn Gymraeg i drethdalwyr. Yn 2020 bu i dros 20,000 o bobl ffonio swyddfeydd treth Cymru ym Mhorthmadog a Chaerdydd i gael cyngor yn Gymraeg. Nodwyd hefyd yn 2019 i'r gwasanaeth gyfieithu dros 1.5 miliwn o eiriau.

Gweler hefyd
 Trethiant Cymru

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwasanaethau Cyllid a Thollau EF yn y Gymraeg gwefan swyddogol 

Categori:Adrannau anweinidogol Llywodraeth y Deyrnas Unedig 
Categori:Trethiant
Categori:Trysorlys EF