Capel y Plough

Capel hanesyddol yn Aberhonddu, Powys, yw Capel y Plough.  Yn yr 17eg ganrif cynhelid oedfaon gan gynulleidfa annibynnol yn Aberllynfi, 10 milltir o Aberhonddu, ond ar ddiwedd y ganrif symudon nhw i'r dref ar ôl iddyn nhw brynu "Plow-House" yn y stryd a elwir yn "Lion Street" heddiw.D. Huw Owen,  Capeli Cymru (Talybont: Y Lolfa, 2005), tt.22–3 Mae'n bosibl mai tafarn oedd yr adeilad cyn hynny. 

Derbyniodd yr adeilad drwydded fel addoldy i Ymneilltuwyr yn 1699. Adeiladwyd y tŷ cwrdd cyntaf rhwng 1728 a 1733. Ailadeiladwyd y strwythur yn 1841, yna eto yn 1892."Plough Welsh Independent Chapel and United Reformed Church, Lion Street, Brecon", Coflein; adalwyd 26 Tachwedd 2024

Cymraeg oedd iaith y capel tan diwedd y 19g, ond roedd rhai oedfaon Saesneg hefyd wedi hynny. Yn 1923 ymgyfunodd Capel y Plough â Chapel Glamorgan Street, eglwys Saesneg yr Annibynwyr, er mwyn ffurfio capel dwyieithog Eglwys Gynulleidfaol Unedig y Plough. Erbyn heddiw mae'r capel yn aelod o Eglwys Ddiwygiedig Unedig.

Dynodwyd y capel yn adeilad rhestredig Gradd II*.

Oriel

 Cyfeiriadau 

Categori:Aberhonddu
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith 1841
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Powys
Plough
Categori:Eglwys yr Annibynwyr yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1699