Orhi

Mynydd 2,017 metr uwch lefel y môr yng Ngwlad y Basg yw Orhi (neu Ohi phünta yn nhafodiaith Basgeg Zuberoa). Gan ddechrau o'r gorllewin, yn aml mae'n cael ei gyfri'n gopa cyntaf y Pyreneau gyda mwy na 2,000 metr o uchder. Fe'i lleolir ar y ffin rhwng Zuberoa a Nafarroa Garaia (ac felly ar y ffin rhwng gwladwriaethau Ffrainc a Sbaen) yn rhan ddwyreiniol coedwig Irati (yr ail goedwig ffawydd fwyaf yn Ewrop ar ôl y Fforest Ddu).

 Mannau cychwyn 
chwith|bawd|300x300px| Orhi o gyfeiriad Gaztarria.
Mae'r llwybr hawsaf a mwyaf poblogaidd i'r copa yn cychwyn o faes parcio bwlch Larraine (uchder 1537m).

 "Aderyn Orhi" 
Disgrifir mynydd Orhi mewn sawl hen ddywediad Basgeg. Mae'r rhain yn cyfeirio at gysylltiad rhywun â tharddiad rhywun.

 Orhiko xoria, Orhira tira (Bydd aderyn Orhi yn hedfan i Orhi) yn nhafodiaith Nafarroa
 Orhiko xoria, Orhin laket (Mae aderyn Orhi wrth ei fodd yn Orhi) yn nhafodiaith Zuberoa

Ysgrifenodd Jean Gorostarsu Haroztegi am aderyn Orhi yn y gerdd Etxeca xokoa (llecyn cartref) yn y 19g.

 Mytholeg 
Mynydd Orhi yw un o breswylfeydd Mari, un o hen dduwiau'r Basgiaid. Cysylltir Orhi a choedwig Irati hefyd efo Basajaun (sef "Arglwydd y Goedwig", math o gawr doeth).

 Llwybr y GR 11 
Mae llwybr GR 11, sy'n croesi llethrau deheuol y Pyreneau, yn mynd trwy fwlch Orhi, nepell o'r copa.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
   euskal-herria.org webgunean
   Jean Gorostarsuren Etxeko xokoa poema

Categori:Mynyddoedd Gwlad y Basg
Categori:Zuberoa
Categori:Navarra