Dramâu radio Cymraeg

Mae BBC Cymru wedi bod yn darlledu dramâu radio Cymraeg ers y 1950au. Pan sefydlwyd BBC Radio Cymru ar y  3 Ionawr 1977, cafodd canoedd o ddramâu radio eu comisiynnu a'i darlledu ar yr orsaf. Dros y blynyddoedd darlledwyd gwaith dramodwyr fel Saunders Lewis, Wil Sam Jones, Islwyn Ffowc Elis, Philip Burton, Gruffudd Parry ac yn fwy diweddar Aled Jones Williams, Ian Rowlands a Manon Eames. 

Mae rhai o'r dramâu canlynol ar gael i'w clywed ar wasanaeth CLIP Cymru drwy Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

 Y Dramâu 
[detholiad]

 1940au 

 Amlyn ac Amig gan Saunders Lewis (1947)

 1950au 
 Siwan gan Saunders Lewis (1954)
 Teulu Tŷ Coch (1954)
 I Blant y Bwgan gan Wil Sam Jones (1956). Cynhyrchydd [cyfarwyddwr] Emyr Humphreys. Cyhoeddwyd 1963.
 Y Dyn Swllt gan Wil Sam Jones (1958). Cynhyrchydd [cyfarwyddwr] Emyr Humphreys. Cyhoeddwyd 1963.
 Gymerwch chi Sigaret? gan Saunders Lewis (1956) Cast yn cynnwys : Hugh Griffith, Siân Phillips a Meredith Evans [enwyd] [amau mai Meredith Edwards oedd hwn]. BBC Home Service.
 Buchedd Garmon gan Saunders Lewis (1957) BBC Home Service. Cerddoriaeth Arwel Hughes.
 Gwaed yr Uchelwyr gan Saunders Lewis (1957)
 Brad gan Saunders Lewis (1958) Cast yn cynnwys Richard Burton, Emlyn Williams.
 Esther (Act 1) gan Saunders Lewis (1959) BBC Home Service.

 1960au 
Blodeuwedd gan Saunders Lewis (1961)
Cyfres y Ddrama yn Ewrop - Wrth aros Godot (1962) gan Saunders Lewis / Samuel Beckett - darlledwyd 15 Tachwedd 1962.
Yn y Trên gan Saunders Lewis (1965)
Edau Frau gan Rhydderch Jones (1966) darlledu 28 Tachwedd 1966 BBC.
Y Byd Mawr gan Lindsay Evans (1967)
A Oes Heddwch? cyfieithiad Rhydderch Jones o The Offshore Island gan Marghanita Laski (1967). Cast yn cynnwys Nesta Harris 
Caligula (1967) cyfieithiad J Ifor Davies o ddrama Albert Camus - darlledwyd 30 Ionawr 1967. Cast yn cynnwys Gwenyth Petty a Wyn Thomas.
Merch Gwern Hywel gan Saunders Lewis (1968) Cynhyrchydd Lorraine Davies: Cast: J. O. Roberts, Huw Tudor, Nesta Harris, Lisabeth Miles, W. H. Roberts, John Ogwen, Len Roberts, Charles Williams, Iona Banks, Owen Garmon, Huw Pierce Jones. Darlledwyd 11 Mai 1968 ac ail ddarlledwyd 9 Mehefin 1969.
Tywyll Heno (1969) addasiad o nofel Kate Roberts gan Gwilym R Jones. Cynhyrchydd Lorraine Davies. Cast: Dilys Price, Iona Banks, Maureen [Rhys] Hughes, David Lyn, J. O. Roberts, Valerie Price, John Roberts, Beryl Stafford Williams, Jane Roberts a Dic Hughes.
Theomemphus (1969) "Cân ddramatig gan William Williams, Pantycelyn" trefniant John Gwilym Jones. Cynhyrchydd Lorraine Davies. Cast: Gaynor Morgan Rees, Ronnie Williams, Lindsay Evans, Rhydwen Williams, Emrys Cleaver, W. H. Roberts a Cynddylan Williams. Darlledwyd 1 Mawrth 1969.
Y Stafell Sbâr gan Lindsay Evans (1969) Cynhyrchydd Lorraine Davies; Cast: Gaynor Morgan Rees, Lisabeth Miles, Valmai Jones, Sian Davies, Lindsay Evans, Hywel Gwynfryn, Frank Lincoln a Harriet Lewis.

 1970au 
Y Diwygiwr gan Philip Burton (28 Chwefror 1970) 4 Pennod. Cast yn cynnwys: Brinley Jenkins, Cynddylan Williams, Dilys Davies, J. O. Roberts, Lisabeth Miles, Lorraine Davies, Nesta Harries, Philip Burton ac Wyn Thomas
Ffordd Neidr gan Gruffudd Parry (1 January 1971) 1Bennod

 1980au 
Bobi a Sami gan W. S. Jones (1980) 1 Bennod
M yn Galw (1980)
Wythnos i'w Chofio (1980)
Tra bo Tri (1983) 2 Bennod
Deffro mae'n Dydd - Brenin Arthur comedi gan Norman Williams (1985) Cast yn cynnwys Dyfan Roberts, Frank Lincoln, Islwyn Morris, John Ogwen, Lyn Jones a Valmai Jones.
Amlyn ac Amig gan Saunders Lewis (1988)1 Bennod Cast yn cynnwys Christine Pritchard, David Lyn, Nesta Harris; Cerddoriaeth William Mathias.
Clust un Mul  gan Iola Baines (1989) 1 Bennod Cast yn cynnwys Alun Elidyr, Eleri Hopcyn, John Glyn Owen, Judith Humphreys, Mari Gwilym a Michael Povey.

 1990au 
Yr Aelod Dau (1997) 6 Pennod  Cast: Emyr Wyn, Gaynor Morgan Rees, John Pierce Jones, Nia Williams, Valmai Jones ac Wynford Ellis Owen.
Anghofio cyfieithiad o ddrama fer Arthur Miller I Can't Remember Anything (1990) cast: Charles Williams ac Iris Jones. "drama radio olaf Charles Williams am ddyn sydd â chlefyd Parkinson. 

 2000au 
Un gan Kristy Jones (2008) Cast yn cynnwys: Jennifer Vaughan, Huw Garmon, Lowri Steffan a Ceris Elwen.
Trwy Lygad y Wlad gan Bethan Williams (2008)
Lle Bu Dau gan Lleucu Sion (2008) Y ddrama ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2007
Câr dy Gymydog gan Manon Wyn Williams (2008) Drama fuddugol Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2007. Cast: Sara Harris-Davies.
Mae Gen i Gariad gan Ceri Elen (2008) Drama fuddugol Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2006.
Gwylanod gan Manon Eames (2008)
O'r Ddinas gan Manon Eames (2008)
Lili Wen Fach gan John Ogwen a Maureen Rhys (2008) Cyfres. Cast: Betsan Llwyd, Daniel Evans, Gwyn Vaughan Jones, Leisa Mererid, Llŷr Evans a Maldwyn John.
Brechdan Driog gan Sandra Anne Morris (2008)
Chwara Adra gan Aled Jones Williams (2009)
Jodie gan Ieuan Watkins (2009)
Trafaelu ar y Trên Glas gan Sharon Morgan (2009)
Hi a Fi gan Marlyn Samuel (2009)Cast: Christine Pritchard, Catrin Mara a Dafydd Emyr
Tai Bach Twt gan Paul Barret (2009)
Y Cwis gan Dafydd Emyr (2009)
Pum Diwrnod o Ryfyg gan Elis Meredydd Gomer (2009) Y ddrama ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2008.
Enaid Hoff Gytun gan Huw Alun Foulkes (2009) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2008. Cast: John Ogwen a Rhodri Meilir.
Jobsus Bach gan John Ogwen (2009)
Y Cynllwyn Darwinaidd gan Roy Davies (2009)
Nhw gan Nic a Manon Steffan Ros (2009)
Y Crogi Olaf gan Dafydd Emyr (2009)
Ddoe yn Ôl gan Marged Esli (2009) mewn 2 Ran.
Dim byd o Werth gan Menna Elfyn (2009)

 2010au 
Pics 'n' Mics gan Mared Lewis (2010)
Musus Mop gan Marlyn Samuel (2010)
[Drama am Alzheimers - heb ei henwi ar wefan BBC] gan Ceri Elen (2010)
Dilyn yr Alwad gan Geraint Lewis (2010) 
Dyn y Carped gan Paul Barret (2010) 
Cors Oer gan Dyfed Edwards (2010) Addasiad radio o ddrama fuddugol Eisteddfod Genedlaethol 2008 
[Drama am griw o actorion amatur - heb ei henwi ar wefan BBC] gan Ieuan Watkins (2010)
Alltud Calon gan Sharon Morgan (2010) yn seiliedig ar fywyd yr actores Rachel Roberts 
Dau Gariad Ail Law gan Elis Dafydd (2010) "addasiad radio o un o ddramâu Eisteddfod yr Urdd] 2009; cast: Owain Arthur
'Nialwch gan Gruffudd Eifion Owen (2010) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2009.
Tridiau yn Chwefror [dim enw] (2011)
Silicon gan Geraint Lewis (2011) monolog; cast; Donna Edwards
Aidan Mellberg A'r Brodyr Sy'n Diflannu gan Owain Rhys Thomas (2011)
Haf 1960 gan Ieuan Watkins (2011) "Pentref bach tawel, delfrydol, yw Glanlliw - ar y wyneb"
Anfonwch Fil gan Dyfed Edwards (2011) "Mae cyn filwr yn cael ymwelydd ar ei fferm sydd yn dod ag atgofion anodd iddo fo a'i ymwelydd"
Y Ferch yn y Peiriant gan Aled Jones Williams (2011). "I'r rhan fwyaf o bobol, dim ond peiriant ydi o - ond mae llais y ferch yn y peiriant yn newid byd Mrs Huws."
Clair de Lune [dim enw] (2011) "Tywysoges dan glo ydi Gwenllian nes daw Martin i'w hachub, ond beth yw ei wir gymhellion?"
Ar lan Aberalaw gan Sharon Morgan (2011) "Ar draeth unig ar arfordir Ynys Môn, daw y gorffennol yn ôl, ac mae pedwar ysbryd yn cyfarfod".
Gwe Pry Cop gan Dafydd Llewelyn (2011) "Hynt a helynt cwmni drama yn chwilio am sgript ac achubiaeth".
Baw Isa'r Doman gan Dafydd Emyr (2011) "Ar ôl deugain mlynedd o reoli'r Doman Byd, mae'n beryg y bydd Ifan ei hun ar y domen cyn bo hir".
Cudd fy Meiau gan Guto Dafydd (2011) Y ddrama ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2010.
Disgw'l gan Manon Wyn Williams (2011) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2010.
Hoshiko gan Ian Rowlands (2011) "Daw Si adref i wynebu gorffennol yr oedd wedi gobeithio dianc ohono." Cast: Siôn Daniel Young, Jâms Thomas, Eiry Thomas a Menna Trussler.
O Ben y Bont gan Aled Jones Williams (2012)
Onestrywydd gan Siôn Eirian (2012) "Mae Vici yn rhedeg bwyty o fri. Nico yw y cogydd newydd. Mae rhamant yn yr awyr, ond trychineb sydd ar y fwydlen".
Morys y Gwynt gan Geraint Lewis (2012) Cast: William Thomas, Rhian Morgan a Gwyn Vaughan Jones.
I Ffor' 'i Hun gan Sandra Anne Morris (2012) "Mae teulu Anna yn un dedwydd, ond pan fo trychineb yn taro, mae'r ergyd yn un ddwbwl..."
Cysgod y Malfinas gan Manon Eames (2012) "Deng mlynedd ar hugain wedi'r frwydr beth yw gwir gysgod y Malfinas?"
[drama di-enw am fywyd y Cymro Harold Lowe oedd yn forwr ar y Titanic yn 1912] gan Paul Barrat. Cast : Gyda Ian Saynor, Ioan Hefin a Richard Elfyn.
'Swn i 'Di Licio Bod yn Denor gan John Ogwen (2012)
Colli Nabod gan Menna Elfyn (2012) "Diwrnod cyffredin sydd gan Betsan ar y gweill, gartref yn ysgrifennu. Yna, daw ymwelydd i'r tŷ..."
Bullring gan Manon Steffan Ros (2012) "Drama radio gyda therfysgoedd haf 2011 yn gefndir iddi."
Heno Heno gan Mared Lewis (2012) cast: Rhodri Sion.
Neb ond Ni gan John Ogwen (2012)
Gwagle gan Elin Gwyn (2012) Ennillydd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Yr Urdd Abertawe a'r Fro 2011.
Penblwydd Hapus Modron gan Aled Jones Williams (2012) "Mae Modron yn 90, ond pwy ddaw i'r parti mawr?"
Pryd Buodd Kathleen Ferrier Farw gan Aled Jones Williams (2012)
Goleuni yn yr Hwyr gan Dyfed Edwards (2012) cast: Christine Pritchard a Lara Catrin.
Efa ac Adda gan Aled Jones Williams (2012) "Nhw'i dau. Os oeddan nhw yno. Os oeddan nhw'n ddau. Os oeddan nhw."
Fflamau (cyfres) gan John Ogwen (2012)  Cast: Iestyn Garlick, Betsan Llwyd, Wyn Bowen Harries, Emlyn Gomer a Gareth Pierce.
Peintio Heol Sardis gan Siôn Eirian. "Doedd Alff ddim eisiau help, wir. A phe byddai o, fyddai o ddim wedi dewis rhywun fel Pete".
Hap a Damwain (cyfres) gan Wil Roberts (2012)  "Fyddai ennill ar y lotyri yn ateb y'ch problema' chi i gyd? Wel, efallai ddim..."
Hirddydd Heddwch gan Menna Elfyn (2012) "yn seiliedig ar ddyddiau olaf Bobby Sands"
Ar fîn y Gyllell gan Ian Rowlands (2012) "Drama wedi ei lleoli yng Nghymru a Zimbabwe am gyfeillgarwch"  Cast: Llio Milward, Glyn Pritchard.
Y Weiren Bigog gan Llŷr Titus.(2013) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2012. Cast: Llŷr Evans, Gruffydd Glyn a Siôn Pritchard.
Enfys gan Maureen Rhys (2013) monolog
Encore gan Ceri Elen (2013)
Insularis Draco gan Dafydd Emyr (2013) cast: Mark Lewis Jones, Elen Rhys, Geraint Morgan a John Pierce Jones.
1945 gan Wil Roberts. (2013) "Hanes pedwar o bobol wrth iddyn nhw ail adeiladu eu bywydau ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd."
Cerflun gan Manon Steffan Ros (2013) Cast: Betsan Llwyd a Maldwyn John. 
Tu Hwnt i Ddagrau: Lleisiau Senghennydd gan Manon Eames (2013) "Drama newydd yn nodi can mlynedd wedi'r ddamwain lofaol fwyaf ym Mhrydain".
Sonata gan Aled Jones Williams (2013)
Bobol Annwyl [dim enw wedi'i nodi] (2013) "Hanes criw o wleidyddion a'u cynllun dieflig i aros mewn grym."
Dan y Don gan Paul Griffiths (2013) Drama yn seiliedig ar ei brofiadau o iselder.
Cyrraedd Pen Llanw gan Geraint Lewis. (2013) Cast : Phyl Harris.
Coffi gan Dewi Wyn Williams (2013) cast: Mair Rowlands, John Ogwen a Maureen Rhys.
Y Blaned Las addasiad Ian Rowlands o nofel ffug wyddonol Islwyn Ffowc Elis Y Blaned Dirion (2013) cyfres.
Dydd Llun Percy Morgan [awdur heb ei enwi] (2013) "Pwy yw'r dynion sy'n chwilio am Percy Morgan? A pham?"
Llangyngar - Iawn gan William. R Lewis (2013) 
Emanuel gan Rhys Penry-Williams (2014) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2013.
Man Gwyn Man Draw gan Meic Povey (2014) cast: Lisa Jên Brown ac Owen Arwyn.
Rhosod gan Manon Eames. (2014) "Mae'n 1916 ac mae Kitty yn gorfod ysgrifennu y llythyr anoddaf iddi orfod ei ysgrifennu erioed". 
Mamgu: Stand Yp gan Geraint Lewis (2014)
Dylan yn Fern Hill gan T James Jones (2014) "am blentyndod Dylan Thomas a'r cyfnodau lu a dreuliodd yn ymweld â Anti Annie a Wncwl Jac yn Fern Hill, Sir Gaerfyrddin."
Dan y Wenallt gan T. James Jones a Dylan Thomas (2014) "Cyd-gynhyrchiad unigryw rhwng BBC Radio Cymru a Pobol y Cwm fydd yn cyflwyno addasiad newydd T.James Jones o Under Milk Wood gan Dylan Thomas."
Y Cymro Olaf gan Aled Jones Williams (2015)
Gwyddbwyll gan Heledd Gwyn Lewis (2015) Addasiad radio o ddrama fuddugol Eisteddfod Yr Urdd 2014.
Wimbledon gan Geraint Lewis (2015) monolog "yn olrhain hanes Megan, dyfarnwraig llinell yng nghystadleuaeth enwocaf y byd tenis".
Y Llais gan Mared Lewis. (2015) "Mae Sue yn gadael y carchar ac ar fin cychwyn bywyd newydd, ond a fydd hi'n gallu gollwng gafael o'i gorffennol?" 
Ysbrydion gan William Owen Roberts (2015) "1916. Mae galaru mawr ymysg mamau yng Nghymru am y milwyr a laddwyd yn Ffrainc"
Bisgits a Balaclafas gan Tudur Owen (2016) Cyfres.
Chwilio am Eunice gan Graham Jones (2016) Cyfres.
Allan o'r Byd Ma gan Lisa Jên (2016) "yn edrych ar brofiad merch fach wyth oed sydd yn canfod dihangfa annisgwyl"
Diwedd y Daith gan John Ogwen (2016) Cyfres. Cast yn cynnwys: Rhian Blythe, Llŷr Ifans a Dyfan Dwyfor.
Deialu Em gan Cefin Roberts (2016) "ffars" cast yn cynnwys : Llion Williams, Morfudd Hughes a Martin Thomas.
Hogiau'r Band of Hope gan William Owen Roberts (2016) "am Lloyd George yn cael te gyda Hitler yn 1936." Cast: Richard Elfyn, William Thomas, Nia Roberts ac Adam Wyn Jones. 
Bisgits a Balaclafas gan Tudur Owen (2017) Cyfres. Ail gyfres. Cast: Christine Pritchard, Catrin Mara, Bryn Fôn, Lois Meleri-Jones, Sion Daniel Young, Aneirin Hughes ac Ioan Hefin.
Colli Awen gan Graham Jones (2017) cyfres. Cast: Rhian Blythe, Sion Pritchard, Dyfrig Evans, Rhys ap Trefor, Bethan Ellis Owen a Nicholas McGaughey.
Rhyd y Gro gan Sian Northy (2017) addasiad o'r nofel Rhyd y Gro. Cast: Manon Wilkinson a John Glyn Owen.
Dulliau Chwyldro gan Ian Rowlands (2018) "Miliwn o siaradwyr Cymraeg yw nod Llywodraeth Cymru, ond efallai ddyle'r Cymry fod yn garcus o'r hyn maen nhw'n ddymuno. Comedi am gell o derf-ddysgwyr sydd ar dân dros y 'Cymraeg Newydd'". Cast: Dewi Rhys Williams, Aled Pugh, John Ogwen, Sarah Tempest, Russell Gomer a Victoria Pugh.
Yr Arwisgo gan Wiliam Owen Roberts (2019) "wedi'i seilio ar ddigwyddiadau go iawn yn ystod cyfnod y Tywysog Charles fel myfyriwr yn Aberystwyth." Cast: Llion Williams, Alex Harries, Garnon Davies, Gwydion Rhys, Mirain Fflur ac Iwan Fon.
Croesi bob dim gan Tudur Owen (2019) "Mae Frances Parry yn wynebu her fawr ... ar badlfwrdd". Cast: Sion Pritchard, John Ogwen a Manon Wilkinson.

 Cyfeiriadau