Donore, Sir Meath

Dún Uabhair, Donore neu'n hanesyddol, Dunower yn Saesneg.( Irish   Pentref bychan yn Sir Meath, Iwerddon, a'i enw sy'n golygu "caer balchder"), . Saif ger Droichead Átha/Dogheda ar y ffin rhwng Sir Meath a Sir Louth, yn Nyffryn Boyne ar y ffordd rhwng Droichead Átha a safle treftadaeth Brú na Bóinne . Mae'r pentref mewn plwyf sifil o'r un enw. 

Ar ddiwedd yr 17eg ganrif, defnyddiwyd y pentref fel safle amddiffynnol gan fyddin Jacobitaidd y Brenin Iago II yn erbyn y Brenin William III yn ystod Brwydr y Boyne (1690). Mae Canolfan Ymwelwyr Brwydr y Boyne wedi’i lleoli yn Oldbridge House o’r 18fed ganrif wedi’i adfer, sydd ar safle’r frwydr, tua 3. km i'r gogledd o Dún Uabhair.

Cynyddodd poblogaeth y pentref gan fwy na dyblu ar ddechrau'r 21ain ganrif, gan dyfu o 334 o drigolion yng nghyfrifiad 2002 i 760 yng nghyfrifiad 2016 .   Erbyn hyn mae gan Dún Uabhair dafarn a bwyty, siopau, siop tecawê a siop trin gwallt.

Enw'r tîm pêl-droed Gaeleg lleol yw St Mary's.

Adeiladwyd Eglwys Gatholig y Santes Fair, sydd yng nghanol pentref Dún Uabhair, rhwng c.1840. 

 Trafnidiaeth gyhoeddus 
Gwasanaethir DúnUabhair gan lwybr trafnidiaeth 163 Bus Éireann rhwng Droichead Átha a Chanolfan Ymwelwyr Brú na Bóinne.  Yr orsaf reilffordd agosaf yw gorsaf reilffordd Droichead Átha tua 6 cilomedr i ffwrdd.

 Cyfeiriadau 

Categori:Coordinates on Wikidata
Categori:Erthyglau sy'n cynnwys testun Gwyddeleg