Suleviae

Yn yr hen grefydd Geltaidd, roedd Sulevia yn dduwies a addolid yng Ngâl, Prydain, a Gallaecia, yn aml iawn yn y ffurfiau lluosog Suleviae neu (cyflwr derbyniol) Sule(v)is. Mae cysegriadau Sulevia(e) ar tua deugain o arysgrifau, wedi'u dosbarthu'n weddol eang yn y byd Celtaidd, ond gyda chrynodiadau arbennig yn Noricum, ymhlith yr Helvetii, ar hyd y Rhein, a hefyd yn Rhufain. Mae Jufer a Luginbühl yn gwahaniaethu rhwng y Suleviae a grŵp arall o dduwiesau Celtaidd lluosog, y Matres, ac yn dehongli'r enw Suleviae i olygu "y rhai sy'n llywodraethu'n dda." Yn yr un modd, mae Patrizia de Bernardo Stempel yn cysylltu Suleviae â'r gair Cymraeg hylyw, sy'n golygu 'arwain (yn dda)' a Llydaweg helevez 'ymddygiad da'.

 Arysgrif 
Mae'r Suleviae wedi'u hadnabod mewn un arysgrif gyda'r Junones, ond yn bennaf gyda'r Matres, er enghraifft ar arysgrif o Colchester Rhufeinig, yn ogystal ag ar y rhan fwyaf o'r arysgrifau o Rufain. Mae arysgrif Colchester yn darllen:

 MATRIBVS SVLEVIS SIMILIS ATTI F CI CANT VSLM
 (I'r mamau Sulevi, Similis fab Attius, o'r Civitas Cantiacorum, yn cyflawni ei adduned yn fodlon ac yn haeddiannol.)

Mewn arysgrif arall, cysylltir y Suleviae Idennicae â'r dduwies Rufeinig Minerva.

Ceir oddeutu 40 cyfeiriad ati ar ffurf arysgrifau ar garreg.deomercurio.be; adalwyd 12 Ionawr 2025.

 Perthynas â duwiau eraill 
Mae Van Andringa yn dehongli'r Suleviae fel "duwiniaethau domestig brodorol sy'n cael eu hanrhydeddu ar bob lefel gymdeithasol".William van Andringa (2002). La religion en Gaule romaine: piété et politique (Ier-IIIe siècle apr. J.-C. Editions Errance, Paris  p. 275. In the original: "divinités domestiques indigènes honorés dans tous les milieux sociaux". Am y ddamcaniaeth bod y Suleviae yn fersiwn driun o Sulis Minerva, gweler Sulis. Mae rhai ymchwilwyr nad ydynt yn canfod unrhyw gysylltiadau uniongyrchol â Sulis yn anghytuno â'r ddamcaniaeth hon, ac yn awgrymu yn lle hynny bod y tebygrwydd mewn enwau yn gyd-ddigwyddiadol. Mae damcaniaeth arall yn cysylltu'r Suleviae â'r Xulsigiae, o safle yn Trier; ond mae'r awgrym hwn hefyd wedi'i herio.

 Gweler hefyd 

 Y Dduwies Driphlyg

 Cyfeiriadau 

Categori:Duwiesau Celtaidd
Categori:Duwiesau'r Brythoniaid hynafol