Toitū Te Reo

Toitū Te Reo (llyth. "Sefyll dros yr Iaith"?), yw'r ŵyl iaith Māori gyntaf a gynhelir yn benodol i ddathlu iaith, diwylliant a hunaniaeth Māori ac Aotearoa ehangach. Cynhaliwyd yr ŵyl gyntaf yng nghanol tref Heretaunga, (Hastings) ar 8 a 9 Awst 2024. Yn ôl adroddiadau ar y digwyddiad, roedd yr ŵyl hanesyddol gyntaf hon yn llwyddiant - gyda 7,000 o bobl wedi mynd i'r ŵyl.

Hysbysir yr ŵyl fel dathliad dyrchafol o bopeth Māori sy'n cynnig cyfle i flasu bwyd a diwylliant Māori.

Seiliedig ar yr Eisteddfod
Dywed gwefan y digwyddiad bod Toitū Te Reo yn seiliedig yr Eisteddfod Gymraeg. Noda ei fod yn gyfle i siaradwyr Maori rhugl a phobl sydd newydd ddechrau ar eu taith gyda'r iaith i ymgynnull gyda siaradwyr eraill rhugl. Yn ôl y trefnwyr, mae’r ŵyl yn seiliedig ar yr Eisteddfod Genedlaethol wedi i'r academydd ac arbenigwr ar ddiwylliant Māori, Sir Tīmoti Kāretu gael ei ysbrydoli gan y Brifwyl wrth ymweld â Chymru. Yn benodol, roedd y profiad o drochi ieithyddol yn apelio ato, a hynny wedi’i hwyluso gan y ‘rheol Gymraeg’ sy’n gofyn bod pob perfformiad drwy gyfrwng y Gymraeg. Recordiwyd neges gan Archdderwydd Cymru, Mererid Hopwood o Eisteddfod Pontypridd yn datgan cefnogaeth i'r Toitū Te Reo gyntaf a chefnogaeth i ymgyrchwyr yr iaith Maori.

Mae'r digwyddiad newydd yn estyniad o fentrau eraill gan gynnwys Te Wiki o te Reo Māori (wythnos iaith Māori). Nodwyd mai dyma oedd dechrau "gwylaidd" i'r ŵyl a ysbrydolwyd gan yr Eisteddfod Genedlaethol a'i bod yn uno pobl drwy'r iaith mewn digwyddiadau gan gynnwys cyngherddau am ddim ar un o brif strydoedd y dref.

Partneriaeth
Mae Toitū Te Reo yn bartneriaeth rhwng Ngāti Kahungunu Iwi Inc, Cyngor Dosbarth Hastings a chwmni Kauwaka o Te Matau-a-Māui, ac mae ganddo gefnogaeth Kīngi Tūheitia Pōtatau Te Wherowhero VII a chadeiriau iwi o ynys boblog y Gogledd ac Ynys y De.

Breuddwyd
Mae Toitū Te Reo yn ddyhead ers tro gan bencampwr iaith Maori uchel ei barch, yr academydd ac arbenigwr, Dr Sir Tīmoti Kāretu ac eraill, a bu'r hui ā-motu (cyfarfod genedlaethol) a gynhaliwyd yn Tūrangawaewae Marae ym mis Ionawr 2024 yn gatalydd ar gyfer gwireddu'r weledigaeth hon.

Digwyddiadau
Mae gŵyl Toitū Te Reo yn cynnwys digwyddiadau rhad ac am ddim gan gynnwys wānanga, slam barddoniaeth rangatahi, stondinau bwyd, stondinau gwybodaeth, gofod kōhanga reo, man encil i rieni, llwybr celf, arddangosiadau byw, manwerthu a chyngherddau stryd.

Uchafbwynt yr ŵyl oedd sioe amrywiaeth llawn-seren â thocynnau gyda chomedi stand-yp dwyieithog, cerddorion a kapa haka.

Dolenni allanol
Gwefan swyddogol Toitū Te Reo Maori a Saesneg
Toitū Te Reo ar Facebook
Eitem newyddion ar yr ŵyl gyntaf ar sianel deledu Maori, Te Karare 9 Awst 2024 (Maori gydag isdeitlau Saesneg)

Cyfeiriadau

Categori:Maori
categori:Seland Newydd