Arrondissements Paris

Rhennir dinas Paris yn ugain arrondissements municipaux ("ardaloedd dinesig", wedi'u cyfieithu'n fras), a elwir yn gyffredin arrondissement. Ni ddylid eu cymysgu â'r rhanbarthau adrannol y mae pob un o'r 100 o adrannau wedi'u rhannu iddynt. Mae rhif pob ardal wedi'i nodi gan y ddau ddigid olaf yng nghodau post Paris. Ystyr arrondissement yn fras yw "talgrynnu". Ceir arrondissements eraill yn Ffrainc.

Disgrifiad
Trefnir yr ugain ardal yn droell glocwedd, gan ddechrau gyda Arrondissement I, yn nghanol y ddinas, ar lan ogleddol yr Afon Seine. Ymddengys fod yna resymau gwleidyddol a gwyddonol pam y penderfynodd y Barwn Haussmann ar y morffoleg ryfedd hon o Ardaloedd Paris. Mae'r llythrennau wrth ymyl pob ardal yn nodi a yw wedi'i leoli ar lan chwith (L) neu dde (D) afon Seine.

Rhennir pob arrondissement yn weinyddol yn bedwar chwarter neu gymdogaethau (quartier). Yn y modd hwn, mae gan Paris 80 chwarter gweinyddol, ac ym mhob un ohonynt mae gorsaf heddlu.

Llywodraeth a gwleidyddiaeth
Yn unigryw ymhlith dinasoedd Ffrainc, mae Paris yn fwrdeistref (commune) ac yn "sir" (département). O dan Gyfraith PLM (Loi PLM) 1982, a ailddiffiniodd lywodraethu Paris, Lyon, a Marseille (a dyna pam yr acronym PLM), mae yna gyngor dinas o'r enw "Cyngor Paris" ac 20 o gynghorau arrondissement ym Mharis. Mae Cyfraith PLM hefyd yn gosod terfynau i uchelfreintiau Maer Paris, sy'n gorfod delio â'r pwerau a roddwyd i swyddog yr heddlu ar faterion diogelwch.

Mae'r 20 cyngor arrondissement (conseils d'arrondissement) yn debyg o ran gweithredu i gyngor dinesig (conseil municipal) ond gydag ychydig iawn o bwerau.  Etholir ei haelodau mewn etholiadau dinesig yn yr un modd ag mewn bwrdeistrefi gyda mwy na 3,500 o drigolion. Mae pob cyngor arrondissement yn cynnwys 2/3 aelod a etholwyd yn benodol fel cynghorwyr arrondissement, tra bod aelodau Cyngor Paris sy'n cynrychioli'r arrondissement hefyd yn eistedd ex officio ar eu cyngor arrondissement lleol. Er enghraifft, mae gan gyngor y XIXeg arrondissement 42 aelod, y mae 28 ohonynt yn conseillers d'arrondissement sydd ond yn eistedd ar y cyngor arrondissement, tra bod 14 yn conseillers de Paris sydd hefyd yn eistedd ar Gyngor y Ddinas. Yn ei gyfarfod cyntaf ar ôl yr etholiadau, mae pob cyngor arrondissement yn ethol ei faer.

Hanes
Cyn 1860
Ar 11 Hydref 1795, isrannwyd Paris yn ddeuddeg arrondissement. Cawsant eu rhifo o'r gorllewin i'r dwyrain, gyda rhif un i naw ar y Lan Ddeheuol y Seine a deg i ddeuddeg ar y Lan Chwith. Rhannwyd pob ardal yn bedwar chwarter (cymdogaethau), a oedd yn cyfateb i'r pedwar deg wyth o ardaloedd gwreiddiol a sefydlwyd yn 1790.

Wedi 1860
Ar 1 Ionawr 1860, atodwyd tiriogaethau'r cymunedau cyfagos Grenelle, Vaugirard, Bercy, Charonne, Belleville, La Villette, La Chapelle, Montmartre, Les Batignolles, Passy ac Auteuil, gan ehangu terfynau'r ddinas. Ailddosbarthwyd y deuddeg rhanbarth ar yr un pryd ag yr atodwyd y diriogaeth honno a chyda hwy crëwyd yr ugain rhanbarth presennol.

Wrth gyfeirio at gofnodion hanesyddol (lle mae'n bwysig gwahaniaethu rhwng yr hen system a'r system newydd), dynodir yr hen ardaloedd gan y term ancienne: 2ème ancienne neu 8ème ancienne. 

Wedi 2020
Ar ôl yr 2il rownd o etholiadau dinesig ym Mharis, unwyd Rhanbarthau 1,2,3 a 4 a chrëwyd CANOLFAN PARIS.

 Arrondissements 
 Arfbais Arrondissement Enw  Maint (km2) Poblogaeth(2017 estimate) Dwysedd (2017)(inhabitants per km2) Pegwn poblogaeth Maer (2020–2026) 40px  1af (Ier)  Louvre    100,196  17,924  cyn 1861  Ariel Weil|60pxAriel Weil 40px  2il (IIe)  Bourse  cyn 1861 40px  3ydd (IIIe)  Temple  cyn 1861 40px  4ydd (IVe)  Hôtel-de-Ville  cyn 1861 40px  5ed (Ve)  Panthéon    59,631 23,477  1911  Florence Berthout|60pxFlorence Berthout  40px  6ed (VIe)  Luxembourg    41,976  19,524  1911  Jean-Pierre Lecoq|60pxJean-Pierre Lecoq 40px  7fed (VIIe)  Palais-Bourbon    52,193  12,761  1926  Rachida Dati|60pxRachida Dati 40px  8fed (VIIIe)  Élysée    37,368  9,631  1891  Jeanne d'Hauteserre 40px  9fed (IXe)  Opéra    60,071  27,556  1901  Delphine Bürkli 40px  10fed (Xe)  Entrepôt    90,836  31,431  1881  Alexandra Cordebard 40px  11eg (XIe)  Popincourt    147,470  40,183  1911  60pxFrançois Vauglin 40px  12fed (XIIe)  Reuilly  ¹²  141,287  8,657¹21,729²  1962  Emmanuelle Pierre-Marie 40px  13eg (XIIIe)  Gobelins    183,399  25,650  20055  Jérôme Coumet|60pxJérôme Coumet  40px  14eg (XIVe)  Observatoire    136,941  24,280  1954  60pxCarine Petit 40px  15fed (XVe)  Vaugirard    235,178  27,733  1962  Philippe Goujon|60pxPhilippe Goujon 40px  16eg (XVIe)  Passy  ³4  149,500  9,169³19,0544  1962  Francis Szpiner|60pxFrancis Szpiner 40px  17eg (XVIIe)  Batignolles-Monceau    168,737  29,760  1954  60pxGeoffroy Boulard 40px  18fed (XVIIIe)  Butte-Montmartre    196,131  32,634  1931  60pxÉric Lejoindre  40px  19eg (XIXe)  Buttes-Chaumont   188,066  27,697  20055  60pxFrançois Dagnaud 40px  20fed (XXe)  Ménilmontant    191,800  32,052  1936  Éric Pliez

Nodiadau
1. Gyda Bois de Vincennes
2. Heb Bois de Vincennes
3. Gyda Bois de Boulogne
4. Heb Bois de Boulogne
5. 2005 yw blwyddyn yr amcangyfrif swyddogol diweddaraf; mae'n bosibl bod poblogaeth yr arrondissements hyn yn dal i dyfu.

 Logos 

Gweler hefyd
 Départements Ffrainc - sy'n cyfateb, yn fras, i Siroedd Cymru
 Cymunedau Ffrainc - "Communes" sy'n cyfateb, yn fras, i Cyngor Cymuned yng Nghymru
 Arrondissements Ffrainc

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Paris’ Arrondissements gwybodaeth yn Saesneg
 The Paris Arrondissements – A Guide To The Neighborhoods cyflwyniad i'r gwahanol arrondissements

Categori:Paris
Arrondissement
Categori:Cynllunio trefol
Arrondissements Paris
Categori:Daearyddiaeth Ffrainc