Eira Cynta'r Gaeaf (ffilm)

Ffilm deledu a gomisiynwyd a chynhyrchwyd yn Gymraeg a'r Saesneg gan S4C ym 1992, yw Eira Cynta'r Gaeaf neu The Winter Stallion, a elwir hefyd yn The Christmas Stallion. Dyma gyd-cynhyrchiad cyntaf S4C gyda chwmni o Unol Daleithiau America. Cyfarwyddwyd y ddwy fersiwn gan y Cymro Peter Edwards ac mae'n cynnwys yr actor Americanaidd di-Gymraeg, Daniel J. Travanti oedd yn enwog ar y pryd, am ei ran yn y gyfres Hill Street Blues. Ymysg y Cymry yn y ffilm mae Meredith Edwards, Eric Wyn, Dafydd Hywel, Richard Lynch, Gillian Elisa, Siân MacLean, Brinley Jenkins a Menna Trussler. Ffilmiwyd y ddwy fersiwn gefn-wrth-gefn, a bu beirniadu mawr am safon ynganu'r Gymraeg gan y prif actorion. Darlledwyd y ffilm Gymraeg ar Ddydd Nadolig, 25 Rhagfyr 1992.

 Plot 
Cymro sy'n byw a gweithio ar fferm yng Nghymru yw Dai Davies (Eric Wyn) ond sy'n brin o arian. Mae'r fferm yn enwog am fagu ceffylau cobiau Cymreig. Mae Dai wedi magu ei wyres amddifad Gwen (Siân MacLean) gyda chymorth ei mam bedydd Nerys (Lynette Davies). Pan farwith Dai yn annisgwyl, mae'n gadael gwarcheidiaeth Gwen i'w fab estronedig Alan (Daniel J. Travanti), sy'n dychwelyd i Gymru yng nghwmni ei lysfab Cliff Dean (Patrick Loomer). Mae cyrhaeddiad Alan yn achosi gwrthdaro gyda'r datblygwr tir lleol, Howard (Dafydd Hywel) a Cliff yn erbyn darpar gariad Gwen, Gwilyn (Richard Lynch). Wrth i Alan a Gwen geisio closio, tra'n paratoi march arobryn y fferm ar gyfer ras arall, a allai achub y fferm, mae Howard yn ceisio atal eu cynllun er mwyn gorfodi gwerthiant y fferm.

 Cast 
 Daniel J. Travanti fel Alan
 Lynette Davies fel Nerys
 Siân MacLean fel Gwen
 Patrick Loomer fel Cliff
 Eric Wyn fel Dal
 Meredith Edwards fel Sam
 Richard Lynch fel Gwilyn
 Dafydd Hywel fel Howard
 Gillian Elisa fel Mrs. Howard
 Brinley Jenkins fel Mr. Jones
 Menna Trussler fel Mrs. Jones
 Geoffrey Morgan fel Jack
 Huw Emlyn fel Gof
 William Vaughan fel Cynghorydd.

 Cynhyrchu 
bawd|Erthygl am y ffilm
Bu 7 wythnos o ffilmio, a hynny mewn "mwd tyfn a gwlyb" yn ôl yr actor Meredith Edwards. T. James Jones oedd yng ngofal y cyfieithiad Cymraeg o waith Paul Mathews. Nododd y prif actor, nad oedd y Gymraeg yn gwbl ddieithr iddo, gan ei fod wedi ymddangos mewn cynhyrchiad coleg o ddrama Emlyn Williams, The Corn is Green pan yn fyfyriwr yn Wisconsin.

Blwyddyn wedi dangosiad cyntaf y ffilm [1993] bu farw’r brif actores Lynette Davies o Donypandy, drwy hunanladdiad yn 55 oed. 

 Ymateb 
O dan y pennawd "Ffilm fawr S4C yn dipyn o siom" yn Yr Hearld Cymraeg [9 Ionawr 1993], mae'r adolygydd teledu Dyfed Edwards yn nodi peryglon o roi gormod o sylw a "heip" i ffilmiau cyn eu dangos: "Yn amlach na pheidio mae'r heip yn lladd y ffilm a siomedigaeth mae rhywun yn gael wrth adael y sinema ar ddiwedd dwy awr ddiflas" Dyna sut y teimlai ar ôl gwylio Eira Cynta'r Gaeaf; "Sêr o'r America yn ymddangos mewn ffilm Gymraeg, ac nid yn unig hynny, ond yn siarad yn Gymraeg hefyd - syfrdanol! Roedd y ffilm wedi ei dybio'n sâl iawn ac ar adegau roeddwn i'n amau os mai Travanti oedd yn yngangu'r geiriau; erbyn diwedd y ffilm roeddwn i'n sicr bod Gaynor Morgan Rees wedi dybio llinellau'r actores a chwaraei ran Nerys [Lynnette Davies]", ychwanegodd. Aeth yn ei flaen i ddatgan mai "ffilm eitha ystradebol" a "sentimentaliaeth Walt Disney" oedd hi, ac yn fwy addas "i blant [...] yn hytrach na blocbyster amser brig".

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 The Winter Stallion at the TCM Movie Database

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru
Categori:Ffilmiau am geffylau
Categori:Ffilmiau Nadoligaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau 1992