Yr Uwch-Bwyllgor Cymreig

Mae'r Uwch Bwyllgor Cymreig yn un o bwyllgorau Tŷ Cyffredin y Deyrnas Unedig. Mae’n un o dri phrif bwyllgor o’r fath yn Senedd y Deyrnas Unedig; mae'r ddau arall ar gyfer yr Alban a Gogledd Iwerddon. Mae'r pwyllgor yn cynnwys pob un o'r 40 AS sy'n cynrychioli Cymru a hyd at bum AS arall (AS: aelod seneddol). Ers 1996, mae’r pwyllgor yn cael ei lywodraethu gan Reolau Sefydlog rhifau 102 i 108, sy’n nodi ei gylch gwaith a’i gyfansoddiad.

Gwnaed ymdrechion cychwynnol i sefydlu Uwch Bwyllgor i Gymru yn 1888 ac eto yng nghanol y 1890au; fodd bynnag bu'r ddau ymgais yn aflwyddiannus.

Cafodd y cynnig ei adfywio yn 1958 gan Ness Edwards AS, a chafodd ei dderbyn gan y Pwyllgor Gweithdrefn yn 1959. Ar 5 Ebrill 1960, gwnaed gorchymyn yn Nhŷ’r Cyffredin yn ei sefydlu. Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf yr Uwch Bwyllgor ar 11 Mai 1960.

Gall y pwyllgor gyfarfod ar ôl Araith y Frenhines neu ddatganiad cyllideb i ystyried yr effaith y byddai’r ddeddfwriaeth a’r cyllid a amlinellwyd yn ei chael ar Gymru. Mae hefyd yn rhoi cyfle i ASau holi gweinidogion a thrafod materion cyfoes, ac i weinidogion wneud datganiadau. Cynhelir rhwng tri a chwe chyfarfod pwyllgor y flwyddyn.

Cynhaliwyd trafodion yr Uwch Bwyllgor Cymreig yn Saesneg yn unig tan fis Chwefror 2017, pan osodwyd cyfleusterau cyfieithu a oedd yn caniatáu i’r trafodion gael eu cynnal yn ddwyieithog yn y Gymraeg a’r Saesneg.

Mae'r Uwch Bwyllgor Cymreig fel arfer yn cyfarfod ym Mhalas San Steffan yn Llundain ond yn cyfarfod yng Nghymru ei hun o bryd i'w gilydd. Cyfarfu yn Neuadd y Sir, Aberaeron ym mis Chwefror 1998, Neuadd y Sir, Cwmbrân ym mis Mawrth 2001 ac yn Neuadd y Dref, Wrecsam ym mis Hydref 2011.

 Gweler hefyd 
 Rhestr o bwyllgorau Senedd y Deyrnas Unedig
 Uwch Bwyllgor Gogledd Iwerddon
 Uwch Bwyllgor yr Alban
 Pwyllgor Dethol Materion Cymreig

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 Trafodaethau'r Uwch Bwyllgor Cymreig

Categori:Gwleidyddiaeth Cymru