1868 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1868 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru — Albert Edward
 Tywysoges Cymru — Alexandra

 Digwyddiadau 
bawd|David Williams AS, Castell Dudraeth
 13 Ionawr—Capten a chriw'r brig Albion i gyd yn boddi ar ôl mynd i drafferthion ger Penrhyn Gŵyr
 1 Chwefror – Wrth y bont dros yr Hafren yn Caersws mae arglawdd dynesu, a ddifrodwyd gan ddŵr llifogydd, yn cwympo o dan drên. Mae'r gyrrwr a'r dyn tân yn cael eu lladd
 4 Awst – Agor Rheilffordd y Bala a Dolgellau, cwblhau'r llinell o Riwabon i'r Bermo
 20 Awst—lladdwyd 33 o bobl gan drychineb rheilffordd yn Abergele 
 Rhagfyr—Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, etholwyd Richard Davies (Môn), Love Jones-Parry (Caernarfon), David Williams (Meirion), William Edwardes (Hwlffordd) a Richard Fothergill (Merthyr Tudful) ymysg yr aelodau newydd dros etholaethau Cymreig.

Y Celfyddydau
bawd|Hanes Tredegar

 Llyfrau newydd 
 Syr William Forbes Skene—The Four Ancient Books of Wales
 David Morris (Eiddil Gwent)—Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn
 Arthur Wynn Williams—Cancer of the Uterus and Other Parts
 Griffith Jones (Glan Menai)—Enwogion Sir Aberteifi 
 Owen Evans, Llundain—Gwyrthiau Crist
 John Phillips (Tegidon)—Y Ddeilen ar y Traeth
 John Davies (Siôn Gymro)—Llethi, Afonig Llanarth gyda Sylwadau Achlysurol
 Robert Ellis (Cynddelw)—Geiriadur Cymreig Cymraeg un o'r ychydig geiriaduron efo geiriau Cymraeg yn cael eu hegluro yn Gymraeg

Cylchgronau newydd
 Cychwynnwyd Baner America o dan olygyddiaeth  y Parchn. Morgan A. Ellis, Frederick Evans, David Parry (Dewi Moelwyn), a Henry M. Edwards
 Cyhoeddodd Richard Edwards y rhifyn cyntaf o Y Wasg Americanaidd,1868, a gafodd gylchrediad ymysg y Bedyddwyr
 Y Dydd cyhoeddwyd gan William Hughes, Dolgellau, golygwyd gan Richard Davies (Mynyddog)

 Cerddoriaeth 
 Hugh John Hughes—Y Gronfa Gerddorol 
 Edward Stephen (Tanymarian)  a Joseph David Jones—Llyfr Tonau ac Emynau

 Genedigaethau 
bawd|Arthur Linton
 5 Ionawr — Thomas Phillips, gweinidog a phrifathro gyda'r Bedyddwyr  (m 1936)
 11 Mawrth — Edwin William Lovegrove, ysgolfeistr ac awdurdod ar bensaernïaeth Gothig (m 1956)
 5 Chwefror — Griffith Davies (Gwyndaf), bardd, athro beirdd, a hynafiaethydd  (m 1962)
 16 Mawrth — John William Jones, adeiladydd (1868 -1945) (m 1945)
 10 Mehefin — David Lewis Prosser, archesgob Cymru (m 1950)
 10 Mehefin — John Jones (Ioan Brothen), bardd 1868 -1940  (m 1940)
 30 Mehefin — Joseph Morgan Thomas, gweinidog (U) a Chatholig Rhydd, a chynghorwr a dyn cyhoeddus (m 1955)
 2 Awst — Alfred Lewis, banciwr (1868-1940) (m 1940)
 28 Awst — Thomas Charles Williams, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (m 1927)
 10 Medi — Richard Jenkin Rees, gweinidog (MC)  (m 1963)
 23 Hydref — John Davies, awdur Cymreig   (m 1940)
 28 Tachwedd—Arthur Linton, rasiwr beic ffordd. (M 1896)
 29 Tachwedd — William Owen Jones (Eos y Gogledd, cerddor (m 1928)
 13 Rhagfyr — Edgar William Jones, addysgwr a darlledwr (m 1953)
 14 Rhagfyr — Thomas Lewis, Prifathro'r Coleg Coffa, Aberhonddu (m 1953)


 Marwolaethau 
bawd|Ellis Owen, Cefn y Meysydd
 27 Ionawr—Ellis Owen, Hynafiaethydd, awdur, beirniad llenyddol a bardd (g 1789)
 28 Ionawr—William Williams (Gwilym ab Ioan), bardd yn U.D.A  (g 1800)
 30 Mawrth—Charles John Salusbury, offeiriad a hynafiaethydd 
 14 Ebrill (claddu)—David Morris (Bardd Einion), bardd (g tua 1797)
 25 Ebrill–Sarah Williams (Sadie), bardd  a nofelydd eingl-gymreig
 23 Mehefin—David Jones, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g 1805)
 24 Mehefin—Owen Griffith (Ywain Meirion, Owen Gospiol) baledwr (g 1803)
 1 Gorffennaf—David Jones, (Dafydd Dywyll) baledwr JONES, DAVID (1803 - 1868), baledwr a chantwr pen ffair. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 24 Hyd 2022
 1 Medi—Maria James, Bardd Americanaidd-Cymreig (g 1793)
 24 Tachwedd—John Dorney Harding, twrnai'r frenhines (g 1809)
 23 Rhagfyr—Hugh Pugh, ysgolfeistr a gweinidog gyda'r Annibynwyr
 Dyddiad anhysbys:
 William Howell Lewis, gweinidog Annibynnol

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru