Patrick McGuinness

Mae Patrick McGuinness FRSL FLSW (ganwyd 1968) yn academydd, yn feirniad, yn nofelydd ac yn fardd Cymreig a aned yn Nhiwnisia ac a fagwyd yng Ngwlad Belg. Mae'n Athro prifysgol yn yr adran Ffrangeg a Llenyddiaeth Gymharol ym Mhrifysgol Rhydychen, lle mae'n Gymrawd a Thiwtor yng Ngholeg y Santes Anne. Mae'n briod i'r llenor Angharad Preis, yn byw yng Nghaernarfon ac mae ganddyn nhw ddau o blant.

Yn 2011, etholwyd McGuinness yn Gymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru. Yn Nhachwedd 2023 ennilodd Prix du rayonnement des lettres belges ac yn 2025 enillodd Wobr Scott Moncrieff gyda Stephen Romer am eu cyfieithiad o The Day's Ration gan Gilles Ortlieb.[https://www.rtbf.be/article/les-prix-litteraires-de-la-fwb-deviennent-les-espiegles-9-auteurs-et-autrices-recompenses-11289649]

 Bywyd 
Ganed McGuinness yn Nhiwnisia ym 1968 i fam o Wlad Belg a thad Seisnig o dras Wyddelig. Fe'i magwyd yng Ngwlad Belg a bu hefyd yn byw am gyfnodau yn Feneswela, Iran, Rwmania a lloegr. Mae'n briod i Angharad Preis, ac yn byw yng Nghaernarfon, gyda dau o blant.

 Gwaith 
Rhennir gwaith McGuinness rhwng beirniadaeth lenyddol a ffuglen, cofiannau a barddoniaeth. Roedd ei nofel gyntaf, The Last Hundred Days (Seren, 2011) yn canolbwyntio ar ddiwedd cyfnod Nicolae Ceauşescu yn Rwmania, ac roedd ar restr hir Gwobr Man Booker, ar restr fer Gwobr Nofel Gyntaf Costa a Gwobr Nofel Gyntaf y Writer’s Club; cyhoeddwyd fersiwn Ffrangeg o dan y teitl Les Cent Derniers Jours. Enillodd Wobr Ffuglen Urdd yr Ysgrifenwyr a Llyfr y Flwyddyn. Enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn yr eildro, yn 2015, am ei gofiant Gwledydd Pobl Eraill (Other People's Countries). Enillodd ei ail nofel, Throw me to the Wolves, Wobr Encore am yr ail nofel orau gan y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol. Mae’n gofnod ffuglen o lofruddiaeth Joanna Yeates ym Mryste yn 2010, a’r erledigaeth a’r cyhuddiadau ffug a ddilynodd yn erbyn yr athro ysgol Christopher Jefferies, a oedd yn athro Saesneg ar McGuinness yn yr ysgol ym Mryste yn y 1980au.

 Beirniadaeth Lenyddol ac Ysgolheictod 
Mae Patrick McGuinness yn dysgu Ffrangeg a Llenyddiaeth Gymharol yng Ngholeg y Santes Ann, yn Rhydychen. Ymhlith ei gyhoeddiadau academaidd ceir astudiaeth o TE Hulme,T E Hulme: Selected Writings, Carcanet, 1998 beirniad llenyddol Saesneg a bardd a ddylanwadwyd arno gan Bergson ac a gafodd, yn ei dro, ddylanwad cryf ar foderniaeth Seisnig. Mae'n awdur llyfr ar y dramodydd o Wlad Belg Maurice Maeterlinck a'r theatr fodern, a llyfr ar farddoniaeth a gwleidyddiaeth radical ar ddiwedd y 19g yn Ffrainc. Mae hefyd wedi cyfieithu Stéphane Mallarmé,For Anatole's Tomb, Carcanet, 2003 bardd symbolaidd o bwys, ac wedi golygu blodeugerdd yn Ffrangeg o farddoniaeth symbolaidd y symudiad a elwir yn décadence (y dirywiad).Anthologie de la Poésie Symboliste et Décadente, Les Belles Lettres, France, 2001

Golygodd McGuinness ddwy gyfrol gan y bardd a'r nofelydd Ariannin-Cymreig Lynette Roberts, a werthfawrogid yn fawr gan TS Eliot a Robert Graves . Yn ôl McGuinness, gellir honni mai'r Gymraes Roberts yw'r bardd rhyfel benywaidd gorau” ac mae ei gwaith “yn un o’r ymatebion barddonol mwyaf dychmygus i ryfel modern a’r ffrynt cartref yn yr iaith Saesneg.”<ref>{{Cite web|title=A quite extraordinary affair': the impetuous life and free-ranging work of Lynette Roberts' - Patrick McGuinness, The Times Literary Supplement|url=https://www.carcanet.co.uk/cgi-bin/scribe?showdoc=762;doctype=review|website=Carcanet Press|access-date=14 March 2023}}</ref>

 Barddoniaeth, Ffuglen a Chofiant 

Cyhoeddodd McGuinness ei gasgliad barddoniaeth cyntaf, The Canals of Mars, yn 2004. Mae ei gerddi wedi ymddangos mewn nifer o flodeugerddi Prydeinig a Gwyddelig.

Cyrhaeddodd nofel gyntaf Patrick McGuinness, The Last Hundred Days, restr hir Gwobr Man Booker yn 2011. Mae'n nofel gyffrous sy’n delio â chwymp comiwnyddiaeth, ac sydd wedi'i gosod yn Rwmania yn ystod cyfnod Ceaușescu, un o’r cyfundrefnau totalitaraidd gwaethaf, lle mae ysbïo ar fywydau preifat dinasyddion yn bygwth pob perthynas ddynol. Mae'r prif gymeriad yn fyfyriwr Saesneg sy'n dysgu yn Bwcarest,James Purdon, "The Last Hundred Days by Patrick McGuinness. Ceausescu's Bucharest falls again in a vivid semi-autobiographical novel" in The Guardian 14 August 2011  lle bu McGuinness ei hun yn byw yn y blynyddoedd yn arwain at y chwyldro.

Ymddangosodd ei gofiant o'i blentyndod yn nhref Bouillon yng Ngwlad Belg, ‘Other People’s Countries: A Journey into Memory’, yn 2014 ac enillodd Wobr Duff Cooper a Llyfr y Flwyddyn, a chyrhaeddodd restr fer Gwobr Pen Ackerley a Gwobr Goffa James Tait Black.

Yn 2015 cyhoeddodd Poetry and Radical Politics in fin-de-siècle France: From Anarchism to Action française (Gwasg Prifysgol Rhydychen).

Cyhoeddwyd ei ail nofel, Throw Me to the Wolves, yn 2019 gan Cape ac enillodd Wobr Encore y Gymdeithas Frenhinol (Llenyddiaeth). Roedd hefyd ar restr hir Gwobr Aur Dagger Cymdeithas Ysgrifenwyr Troseddau (CWA).

Yn 2021, cyhoeddodd Real Oxford, llyfr personol, sy'n ymwneud â thopograffi trefol sy'n ymlwybro drwy Rydychen y tu hwnt i ddinas glasurol y brifysgol.

Ef yw golygydd 2-gyfrol Penguin Book of French Short Stories, 2022. 

Ei lyfr barddoniaeth diweddaraf yw Blood Feather, a gyhoeddwyd gan Jonathan Cape.

Mae'n Gymrawd o'r Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol.

 Gwobrau a Gwobrau 

 1998 Gwobr Eric Gregory
 2001 Gwobr Levinson, Barddoniaeth (Chicago) a'r Sefydliad Barddoniaeth
 2005 Gwobr Roland Mathias, rhestr fer, The Canals of Mars Cystadleuaeth Busnes Barddoniaeth 2006, Gleision y 19eg Ganrif 2009 Chevalier dans l'Ordre des Palmes Académiques
 Gwobrau Llyfrau Costa 2011, rhestr fer, The Last Hundred Days 2012 Chevalier des Arts et des Lettres Ministere
 Enillydd Gwobr Llyfr y Flwyddyn 2012 am Y Can Diwrnod Olaf 
 Enillydd 2012 Gwobr Urdd yr Ysgrifenwyr am Ffuglen am Y Can Diwrnod Olaf .
 Enillydd 2012 Prix du Premier Roman Etranger am gyfieithiad Ffrangeg o The Last Hundred Days .
 2012 Rownd Derfynol Prix Médicis étranger ar gyfer Les cent derniers jours .
 2012 Rownd Derfynol Prix Femina étranger ar gyfer Les cent derniers jours .
 2014 Enillydd Gwobr Duff Cooper ar gyfer Gwledydd Pobl Eraill Enillydd 2015, Llyfr y Flwyddyn i Wledydd Pobl Eraill Cymru
 Enillydd 2016 Gwobr Gapper ar gyfer Astudiaethau Ffrangeg, ar gyfer Barddoniaeth a Gwleidyddiaeth Radical yn fin de siècle France
 2017 ar restr fer Gwobr Traethawd Notting Hill am 'Dyfodol Nostalgia'
 Ar y rhestr hir ar gyfer Gwobr Golden Dagger Cymdeithas Ysgrifenwyr Troseddau 2020 am Taflwch Fi i'r Bleiddiaid
 2020 Enillydd Gwobr Encore 2020 am Taflu Fi i'r Bleiddiaid 
 Chwefror 2025 Enillydd Gwobr Scott Moncrieff gyda Stephen Romer am eu cyfieithiad o The Day's Ration gan Gilles Ortlieb (Arc Publications).Society of Authors; adalwyd 13 Chwefror 2025.

 Llyfryddiaeth 

 TE Hulme: Ysgrifau Dethol (Carcanet Press/Routledge USA, 1998, 2003)
 New Poetries II, blodeugerdd, a olygwyd gan Michael Schmidt, Carcanet, 1999, tt. 70–76
 Maurice Maeterlinck a Making of Modern Theatre Oxford University Press, 1999
 Symbolaeth, Dirywiad a'r 'Fin de Siècle': Safbwyntiau Ffrengig ac Ewropeaidd (golygydd) Gwasg Prifysgol Exeter, 2000
 Anthologie de la Poésie Symboliste et Décadente (golygydd) Les Belles Lettres (Ffrainc), 2001
 JK Huysmans yn Erbyn Natur (golygydd) Penguin, 2003
 S.Mallarmé Ar gyfer Carcanet Beddrod Anatole (cyfieithydd), 2003,
 Marcel Schwob, Oeuvres (golygydd) Les Belles Lettres (Ffrainc), 2003
 Carcanet Camlesi Mars, 2004,
 Lynette Roberts: Collected Poems (golygydd) Carcanet, 2005,
 I canali di Marte wedi'i olygu a'i gyfieithu gan Giorgia Sense, Mobydick, 2006,
 Smith Gleision y 19eg Ganrif /Doorstop, 2007,
 Lynette Roberts: Dyddiaduron, Llythyrau ac Atgofion, (golygydd) Carcanet, 2009,
 Carcanet Dinas Jilted, 2010,
 L'età della sedia vuota, (teitl gwreiddiol Jilted City ) gol. a chyfieithu. gan Giorgia Sensi, Il Ponte del Sale, Rovigo, 2011,
 Y Can Diwrnod Olaf, Seren, 2011,
 Gwledydd Pobl Eraill: Taith i'r Cof, Jonathan Cape, 2014
 Barddoniaeth a Gwleidyddiaeth Radical yn Fin de Siecle France: O Anarchiaeth i Weithredu Francaise, OUP, 2015
 Taflwch Fi at y Bleiddiaid, Jonathan Cape, 2019,
 Real Oxford, Seren Books, 2021.
 Blood Feather'', Jonathan Cape, 2023 (Cerddi)

 Gweler hefyd 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Tudalen we Patrick McGuinness
 Guggenheim, Fenis 2011 – Vorticism P. McGuinness

Categori:Cymrodyr y Gymdeithas Ddysgedig Cymru
Categori:Nofelwyr Prydeinig yr 21ain ganrif
Categori:Genedigaethau 1968