Christiana Figueres

Mae Karen Christiana Figueres Olsen (ganwyd 7 Awst 1956) yn ddiplomydd o Gosta Rica sydd wedi arwain trafodaethau polisiau ar newid hinsawdd yn genedlaethol, rhyngwladol ac yn amlochrog. Fe'i penodwyd yn Ysgrifennydd Gweithredol Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd (UNFCCC) yng Ngorffennaf 2010, chwe mis ar ôl methiant y COP15 yn Copenhagen. Yn ystod y chwe blynedd dilynol bu’n gweithio i ailadeiladu’r broses drafod newid hinsawdd fyd-eang yn hynod o lwyddiannus, gan arwain at Gytundeb Paris 2015, a gydnabyddir yn eang fel cyflawniad hanesyddol.

Dros y blynyddoedd mae Figueres wedi gweithio ym meysydd newid hinsawdd, datblygu cynaliadwy, ynni, defnyddio tir, a chydweithrediad technegol ac ariannol. Yn 2016, hi oedd ymgeisydd Costa Rican ar gyfer Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ond penderfynodd dynnu'n ôl pan na chafodd fawr o gefnogaeth. Mae hi'n un o sylfaenwyr y grŵp Global Optimism a gyd-awdurodd â Tom Rivett-Carnac o The Future We Choose: Surviving the Climate Crisis (2020), ac yn gyd-westeiwr y podlediad poblogaidd Outrage and Optimism.

 Bywyd cynnar 
Ganed Figueres yn San José, Costa Rica. Roedd ei thad, José Figueres Ferrer, yn Arlywydd Costa Rica  deirgwaith. Gwasanaethodd mam Figueres, Karen Olsen Beck, fel Llysgennad Costa Rican i Israel ym 1982 ac roedd yn aelod o'r Cynulliad Deddfwriaethol rhwng 1990 a 1994. Roedd gan y cwpl bedwar o blant. Roedd brawd hŷn Figueres, José Figueres Olsen, hefyd yn Llywydd Costa Rica (1994-1998).

Gan dyfu i fyny yn La Lucha, mynychodd Figueres ysgol ramadeg leol Cecilia Orlich. Symudodd i'r Almaen Humboldt Schule yn y brifddinas ac yn ddiweddarach graddiodd o Ysgol Uwchradd Lincoln. Mynychodd Goleg Swarthmore yn Pennsylvania, gan raddio yno yn 1979. Fel rhan o'i hastudiaethau anthropolegol, bu'n byw yn Bribri, Talamanca, pentref brodorol anghysbell ar lwyfandir De-ddwyreiniol Costa Rica am flwyddyn. Yna aeth i Ysgol Economeg Llundain lle derbyniodd radd meistr mewn anthropoleg gymdeithasol yn 1981. Ganed merch Figueres Naima yn Gwatemala ym Mawrth 1988, a ganed merch Yihana yn Washington DC yn Rhagfyr 1989.

 Gyrfa gynnar 
Dechreuodd Figueres ei gyrfa mewn gwasanaeth cyhoeddus fel Gweinidog Cwnselydd yn Llysgenhadaeth Costa Rica yn Bonn, Gorllewin yr Almaen, o 1982 i 1985.

Dychwelodd i Costa Rica ym 1987, ac enwyd Figueres yn Gyfarwyddwr Cydweithrediad Rhyngwladol yn y Weinyddiaeth Gynllunio. Yno cynlluniodd a chyfarwyddodd negodi rhaglenni cydweithredu ariannol a thechnegol cynhwysfawr gydag wyth o wledydd Ewropeaidd, a goruchwyliodd y gwerthusiad o'r holl geisiadau cymorth technegol ac ariannol cenedlaethol. Gwasanaethodd fel Pennaeth Staff y Gweinidog Amaethyddiaeth rhwng 1988 a 1990. Goruchwyliodd weithrediad 22 o raglenni cenedlaethol yn ymwneud â hyfforddiant, credyd a marchnata.

Yn 1989 symudodd Figueres gyda'i gŵr i Washington DC, ac am sawl blwyddyn ymroddodd i fagu eu dwy ferch. Ym 1994, ailddechreuodd Figueres fywyd proffesiynol a daeth yn Gyfarwyddwr y fenter Ynni Adnewyddadwy yn America (REIA), a leolir heddiw yn Sefydliad Gwladwriaethau America (OAS).
bawd| Figueres gyda Ban Ki-Moon yng nghynhadledd Cancun

Ym 1995 sefydlodd a daeth Figueres yn Gyfarwyddwr Gweithredol y Ganolfan Datblygu Cynaliadwy yn yr Americas, sefydliad dielw sy'n ymroddedig i hyrwyddo cyfranogiad gwledydd America Ladin yn y Confensiwn Newid Hinsawdd. Gweithiodd yno fel cyfarwyddwr gweithredol am wyth mlynedd.

 Trafodwr rhyngwladol 
Gan gynrychioli Llywodraeth Costa Rica, negododd Christiana Figueres Gynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 2015. Ym 1997 darparodd strategaeth ryngwladol hollbwysig ar gyfer sicrhau cefnogaeth gwledydd sy'n datblygu a chymeradwyaeth i Brotocol Kyoto a'r Mecanwaith Datblygu Glân (CDM). Rhwng 2007 a 2009 bu'n Is-lywydd Biwro y Confensiwn Hinsawdd, gan gynrychioli America Ladin a'r Caribî. Dros y blynyddoedd bu’n cadeirio amrywiol drafodaethau rhyngwladol:

 Cyd-Gadeirydd y Grŵp Cyswllt ar Ganllawiau i Fwrdd Gweithredol CDM: Nairobi, Rhagfyr 2006; Poznan, Rhagfyr 2008; Copenhagen, Rhagfyr 2009.
 Cyd-Gadeirydd y Grŵp Cyswllt ar fecanweithiau hyblygrwydd ar gyfer y gyfundrefn ôl-2012, Bonn ym Mehefin 2008, Accra, Ghana yn Awst 2008, a Poznan yn Rhagfyr 2008.
 Aelod o Grŵp Cyfeillion y Cadeirydd a drafododd Gynllun Gweithredu Bali ar gyfer cydweithredu hirdymor yr holl genhedloedd, Bali, Indonesia, Rhagfyr 2007.

 Arwain Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 
Yn dilyn methiant cynhadledd newid hinsawdd COP15 yn Copenhagen, penododd Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig Christiana Figueres yn Ysgrifennydd Gweithredol newydd Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd, gan ddechrau ei thymor cyntaf yng Ngorffennaf 2010. Ar ddechrau’r rôl, bu’n eiriol dros newid mewn strategaeth: symud o resymeg o’r brig i lawr Protocol Kyoto i resymeg o’r gwaelod i fyny, yn seiliedig ar ragamcanion gwyddonol.Caroit, Jean-Michel (2 December 2010). "A Cancun, le baptême du feu de Christiana Figueres, nouvelle "Madame Climat" des Nations unies". Le Monde (in French). Retrieved 23 September 2020.
Category:CS1 French-language sources (fr)</ref>

Yn ystod ei chyfnod fel Ysgrifennydd Gweithredol, bu’n arwain Ysgrifenyddiaeth Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig o chwe sesiwn drafod fyd-eang flynyddol yn olynol, gan arwain at Gytundeb Paris hanesyddol yn Rhagfyr 2015. Darparodd ei chysylltiad agos  â llywyddiaethau blynyddol (Mecsico, De Affrica, Catar, Gwlad Pwyl, Periw a Ffrainc ) y fframwaith a'r parhad angenrheidiol a oedd yn caniatáu adeiladu tir cyffredin yn gynyddol gadarn.

 Llyfrau 
 Cyd-awdur gyda Tom Rivett-Carnac, The Future We Select: Surviving the Climate Crisis (Manilla Press, 2020) .  

 Gweler hefyd 
 An Inconvenient Sequel: Truth to Power

 Cyfeiriadau 

Categori:Ymgyrchwyr newid hinsawdd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Ysgol Economeg Llundain
Categori:Genedigaethau 1956
Categori:Pobl o Gosta Rica
Categori:Swyddogion y Cenhedloedd Unedig