Yair Lapid

Gwleidydd a newyddiadurwr o Israel yw Yair Lapid (Hebraeg: יָאִיר לַפִּיד, ; ganed 5 Tachwedd 1963) a wasanaethodd yn Brif Weinidog Israel o 1 Gorffennaf i 29 Rhagfyr 2022. Efe yw cadeirydd y blaid Yesh Atid ac Arweinydd yr Wrthblaid yn y Knesset.

Cafodd ei eni a'i fagu yn Tel Aviv, Israel, yn fab i'r nofelydd a dramodydd Shulamit Lapid a'r newyddiadurwr Yosef "Tommy" Lapid. Ymunodd Tommy Lapid â'r blaid seciwlar Shinui ac fe fu'n arwain y blaid honno o 1999 i 2006, ac fe fu'n weinidog cyfiawnder ac yn ddirprwy brif weinidog o 2003 i 2004. Treuliodd Yair y rhan fwyaf o'i wasanaeth milwrol yn Llu Amddiffyn Israel (IDF) yn ohebydd i bapur newydd wythnosol y lluoedd arfog, BaMahane. Ym 1991, dechreuodd ysgrifennu colofn i'r papur newydd dyddiol Maariv (Tel Aviv), a olygwyd gan ei dad. Yn ddiweddarach, cyhoeddwyd ei golofn yn Yedioth Ahronoth, un o brif bapurau newydd y wlad. Yn y cyfnod hwn, gweithiodd Lapid hefyd yn gyfansoddwr caneuon, sgriptiwr, nofelydd, ac actor. Cychwynnodd ar ei yrfa deledu ym 1994 fel cyflwynydd newyddion, ac aeth ati i gyflwyno sawl sioe sgwrs. Yn 2008 fe'i penodwyd yn gyflwynydd y rhaglen newyddion boblogaidd Ulpan Shishi.

Yn 2012, sefydlodd Lapid y blaid ryddfrydol Yesh Atid. Enillodd y blaid 19 o seddi yn y Knesset yn etholiad 2013, ac ymunodd Lapid â'r llywodraeth glymblaid—dan arweiniad y Prif Weinidog Benjamin Netanyahu o Likud—fel gweinidog ariannol. Diswyddwyd Lapid gan Netanyahu yn Rhagfyr 2014.

Yn etholiad Ebrill 2019, ymgynghreiriodd Yesh Atid â Hosen L'Yisrael, dan arweiniad Benny Gantz, i ffurfio Kahol Lavan ("Glas a Gwyn"). Wedi i Likud a Kahol Lavan ennill yr un nifer o seddi, galwyd etholiad newydd ym Medi, ac eto ym Mawrth 2020. Yn ystod pandemig COVID-19, ildiodd Gantz i Netanyahu sefydlu llywodraeth argyfwng, ac holltodd y gynghrair Kahol Lavan.

Yn sgil etholiad Mawrth 2021, Yesh Atid oedd y blaid ail fwyaf yn y Knesset, ac aeth Lapid ati i ffurfio clymblaid gyda'r nod o ddisodli Netanyahu. Ym Mehefin cytunwyd i ffurfio llywodraeth gyda Naftali Bennett, o HaYamin HeHadash, a Lapid yn gwasanaethu yn brif weinidog yn eu tro. Cychwynnodd Lapid yn swydd Dirprwy Brif Weinidog Israel, a Bennett yn brif weinidog, ar 13 Mehefin 2021. Newidiodd y ddau eu swyddi ar 1 Gorffennaf 2022, wedi i Bennett ddatgan nad oedd am ymgyrchu yn yr etholiadau i'w cynnal ar gyfer y Knesset yn Nhachwedd. Yolande Knell, "Yair Lapid: The ex-TV host who is Israel's new PM", BBC (30 Mehefin 2022). Adalwyd ar 25 Medi 2022. Yn sgil llwyddiant Likud a'i cynghreiriaid yn etholiad Tachwedd 2022, daeth tymor Lapid i ben erbyn diwedd y flwyddyn, a fe'i olynwyd yn brif weinidog gan Benjamin Netanyahu. Isabel Debre a Josef Federman, "Israel's Netanyahu back in power with hard-line government", ABC News (29 Rhagfyr 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Mai 2023. Ers hynny, gwasanaetha Lapid yn Arweinydd yr Wrthblaid yn y Knesset.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1963
Categori:Cyflwynwyr teledu o Israel
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Israel
Categori:Newyddiadurwyr o Israel
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Israel
Categori:Nofelwyr yr 21ain ganrif o Israel
Categori:Nofelwyr Hebraeg o Israel
Categori:Pobl o Tel Aviv
Categori:Prif Weinidogion Israel