Rheilffordd rhwng De a Gogledd Cymru

Mae rheilffordd rhwng De a Gogledd Cymru, a elwir hefyd yn Traws Link Cymru yn linell gwasanaeth rheilffordd arfaethedig a fyddai’n cysylltu Gogledd a De Cymru drwy reilffordd orllewinol o Abertawe i Fangor. Mae hyn yn cynnwys ail-agor llinell Bangor-Afon Wen a Caerfyrddin-Aberystwyth.\

bawd|222x222px|Gorsaf trenau Caerfyrddin

 Traws Linc Cymru (Abertawe-Bangor) 
Sefydlwyd y grŵp ymgyrchu Traws Link Cymru yn 2013 a’i nod yw ailagor rheilffyrdd o Aberystwyth i Gaerfyrddin ac o Afon Wen i Fangor a gafodd eu cau fel rhan o doriadau Beeching yn y 1960au. Ers y toriadau hynny, mae teithio rhwng Caerfyrddin a Bangor yn cymryd taith chwe awr y mae’n rhaid mynd y tu allan i Gymru a thrwy Henffordd, Amwythig a Crewe.

Ym mis Mawrth 2020, enillodd y grŵp ymgyrchu sylw’r cyfryngau yn dilyn ymgyrchu am nifer o flynyddoedd i ailagor y rheilffordd o Aberystwyth i Gaerfyrddin a chynhaliwyd astudiaeth ddichonoldeb gwerth £300,000. Dywedodd eu llefarydd Elfed Wyn Jones, “Byddai ailagor y rheilffordd o fudd i bentrefi a threfi ar hyd y cledrau a thrwy ailosod y rheilffordd rhwng Afon-wen a Bangor, yn ogystal ag ailagor y rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin, byddai’n creu rhwydwaith rheilffordd o fewn Cymru, rhwng y Gogledd a’r De, yn hytrach na theithio am oriau ychwanegol a phellter drwy Loegr i gwblhau’r daith.”

Gwnaed cytundeb rhwng Plaid Cymru a Llywodraeth Lafur Cymru a oedd yn cynnwys trafnidiaeth yng Nghymru, a fyddai’n “gofyn i Drafnidiaeth Cymru a phartneriaid eraill archwilio sut y gellir datblygu cysylltiadau trafnidiaeth rhwng gogledd a de Cymru”. Byddai’r cytundeb hefyd yn archwilio “sut i warchod coridorau teithio posib ar hyd arfordir gorllewinol Cymru o Abertawe i Fangor”.

 Rheilffordd Caerfyrddin-Aberyswyth 
bawd|Platfformau gorsaf drenau Aberystwyth
Dechreuodd y trafodaethau swyddogol ynglŷn ag ailagor rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth yn 2014 pan gyhoeddodd y Prif Weinidog Carwyn Jones ei gefnogaeth i’r ailagor. Cafodd y rheilffordd ei fabwysiadu fel un o bolisïau swyddogol Democratiaid Rhyddfrydol Cymru hefyd.Yn y ddwy flynedd nesaf fe wnaeth y canlynol hefyd gefnogi'r rheilffordd; Cyngor Sir Gaerfyrddin Cyngor Sir Ceredigion, y Gweinidog dros Wyddoniaeth, yr Economi a Thrafnidiaeth (Llywodraeth Cymru) a Phlaid Cymru. – note the 5th paragraph down Roedd sgyrsiau a chyfarfodydd swyddogol yn cynnwys Stephen Crabb AS, Ysgrifennydd Gwladol Cymru a James Price, Cyfarwyddwr Cyffredinol, yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth (Llywodraeth Cymru) yn fuan wedyn adroddiad AECOM.

Ym mis Hydref 2016 cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y byddai’n dyrannu £300,000 tuag at ariannu adroddiad dichonoldeb ar gyfer ailagor y rheilffordd fel rhan o gyllideb ddrafft 2017–18. Mae’r astudiaeth yn cael ei chynnal gan y cwmni ymgynghori peirianneg, Mott MacDonald, a dechreuodd y gwaith ym mis Medi 2017. Yn dilyn hynny, ymgynghorodd Ken Skates, Gweinidog Trafnidiaeth Cymru â’r Ysgrifennydd Gwladol dros Drafnidiaeth, Grant Shapps, gan egluro bod ailagor y rheilffordd yn bwysig i adfywio economi Cymru yn dilyn pandemig COVID-19.

Ym mis Hydref 2018, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru yr astudiaeth ddichonoldeb lawn a ddangosodd nad oedd unrhyw rwystrau mawr i ailagor ac y byddai’r prosiect yn costio hyd at £775m er bod hyn yn amodol ar nifer o gostau pellach anhysbys yn cael eu pennu megis croesi’r safle. Cors Trawscoed. Ym mis Medi 2020 cafodd hwn ei ddiwygio i £620 miliwn gan y grŵp ymgyrchu Traws Link Cymru. Daeth adroddiad y grŵp i'r casgliad bod 97% o'r gwely trac gwreiddiol eisoes yn glir a bod ailagor y llinell yn realistig.

Yn 2022, awgrymodd Cynllun Cyflawni Trafnidiaeth Cenedlaethol Llywodraeth Cymru y gallai’r achos dros gyswllt rheilffordd rhwng de Cymru ac Aberystwyth gael ei wneud erbyn 2025 a llunio’r cynllun a’r dyluniad erbyn 2027. Roedd y ddogfen hefyd yn awgrymu y gallai cynllunio barhau y tu hwnt i'r pwynt hwnnw.

Ym mis Rhagfyr 2022, dywedodd cyn AS Ceredigion ac arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Mark Williams y gallai cyswllt rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin fod yn ffactor mawr o ran cadw pobl ifanc a gweithwyr medrus ac adeiladu’r economi yn yr ardal.
bawd|222x222px| Platfformau gorsaf drenau Bangor

 Rheilffordd Bangor-Afon Wen 
Ym mis Tachwedd 2020, disgrifiodd yr MS rhanbarthol Llŷr Gruffydd y “bwlch” yn y seilwaith rheilffyrdd ac y byddai ailagor y cyswllt rheilffordd rhwng Bangor ac Afon Wen yn “helpu i integreiddio trafnidiaeth gyhoeddus yng Ngwynedd ac i lawr arfordir gorllewinol Cymru.”

Yn 2021, dangosodd adroddiad gan lywodraeth Cymru saeth werdd yn pwyntio i’r de o Fangor i Afon Wen. Dehonglwyd hyn gan y grŵp ymgyrchu "Traws Link Cymru" fod Afon Wen i Fangor neu ran o'r llwybr bellach yn cael ei hystyried fel rhan o "Fetro Gogledd Cymru".

 Gweler hefyd 
 Llinell Caerfyrddin-Aberystwyth
 Rheilffordd Sir Gaernarfon
 Rhestr o mudiadau yng Nghymru
 Gorllewin Cymru

Cyfeiriadau

Categori:Cludiant rheilffyrdd yng Nghymru
Categori:Pages with unreviewed translations
Categori:Mudiadau Cymru