Rhestr o ddogfennau hanesyddol Cymreig

Dyma restr o ddogfennau hanesyddol Cymreig pwysig sy'n gysylltiedig â Chymru a/neu'r iaith Gymraeg. Mae'r rhestr yn dechrau o'r cyfnod canoloesol cynnar.

 Rhestr 
+Rhestr o ddogfennau hanesyddol pwysig (yn nhrefn yr amser a ysgrifennwyd) Teitl Dyddiad Iaith Cyfieithiad Cynnwys Awdur/Cyfieithydd Yr Oesoedd Canol Cynnar Historia Brittonum Tua 828 Lladin Hanes Prydain Yn cynnwys chwedlau Arthuraidd Nennius Yr Oesoedd Canol Uchel Historia Regum Britanniae 1136 Lladin Hanes Brenhinol Prydain Hanes ffug-hanesyddol o Brydain a brenhinoedd o sefydlu'r Prydain Geltaidd hyd at 682AD.  Sieffre o Fynwy Llyfr Du Gaerfyrddin Cyn 1250 Cymraeg Canol Llyfr Du Caerfyrddin Barddoniaeth 9g-12g Annales Cambriae 12g Lladin Hanesion Cymru Llinell amser hanes Cymru o 447AD i 954AD Yr Oesoedd Canol Diweddar Brut y Tywysogion 1330 Cyfieithiad Cymraeg Canol o waith Lladin coll Cronicl y Tywysogion Yn parhau â hanes Cymru o ddiwedd Historia Regum Britanniae gan ddechrau gyda marwolaeth Cadwaladr Fendigaid yn 682. Daw i ben gydag ychwanegiad diweddarach o'r cyfnod 1282-1332. Cymro anhysbys Cyfraith Hywel 1350 Cymraeg Cyfreithiau Hywel Cyfreithiau Brenin Deheubarth, Hywel Dda a basiwyd yn ystod teyrnasiad 942–948 yn ôl pob tebyg, er bod y testun hwn yn cynnwys cyfreithiau diweddarach y 12fed a’r 13eg ganrif. Leges Hywel Dda Canol y 13g Lladin Cyfreithiau Hywel Fersiwn Lladin o Gyfreithiau Hywel Dda.  Llyfr Du y Waun Canol y 13eg ganrif Cymraeg Llyfr Du y Waun Cofnod cyntaf o ddeddfau Cymreig Hywel Dda Llywelyn ap Gruffudd Llyfr Aneirin 2il hanner y 13g Cymraeg Hen/Canol Llyfr Aneurin Barddoniaeth Aneirin Cronicon de Wallia Diwedd y 13g Lladin Cronicl Cymru Hanes Cymru yn y cyfnod 1190–1266. O Eglwys Gadeiriol Caerwysg. Llyfr Coch Hergest Yn fuan wedi 1382 Cymraeg Llyfr Coch Hergest Llawysgrif Vellum: Mabinogion; barddoniaeth y Gogynfeirdd Llythr Pennal 1406 Lladin Llythyr Pennal Gweledigaeth o Gymru annibynnol Owain Glyndŵr Llyfr Taliesin Hanner cyntaf y 14g Cymraeg Hen/Canol Llyfr Taliesin Barddoniaeth ganoloesol gynnar Taliesin Llyfr Gwynedd Rhydderch Canol y 14g Cymraeg Llyfr Gwyn Rhydderch Pedair cainc o'r mabinogi. Dadeni Yny lhyvyr hwnn 1546 Cymraeg Yn y llyfr hwn Y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Etifeddiaeth Lenyddol Cymru John Price Y Beibl cyssegr-lan 1588 Cymraeg Y Beibl Testamentau hen a newydd y Bibl. William Morgan

 Cyfeiriadau 

Categori:Gweithiau llenyddol o Gymru
Categori:Hanes llenyddol Cymru