Gafr Angora

Mae'r Angora neu'r Ankara yn frid Twrcaidd o afr ddof. Mae'n cynhyrchu'r ffibr llewyrchus o'r enw moher. Mae'n gyffredin mewn llawer o wledydd y byd. Mae llawer o fridiau yn deillio ohono, yn eu plith y Mohair Indiaidd, y Mohair Sofietaidd, Angora-Don Ffederasiwn Rwseg a'r Pygora yn yr Unol Daleithiau.Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall, D. Phillip Sponenberg (2016). Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding (sixth edition). Wallingford: CABI. .

Hanes
Ni wyddys tarddiad yr Angora.[5]: 73  Mae'n bosibl mai'r disgrifiad Gorllewinol cynharaf yw'r un a gyhoeddwyd ym 1555 gan Pierre Belon,John L. Hayes (1868). The Angora Goat: Its Origin, Culture and Products. Boston: Museum of the Boston Society of Natural History.  a oedd, wrth deithio o Heraclea i Konya yn ne Twrci, wedi gweld geifr ag eira'n wyn arnynt. "... gwlan mor cain fel y byddai rhywun yn ei farnu'n finach na sidan ...".Pierre Belon (1555). Les Observations de plusieurs singularitez et choses mémorables trouvées en Grèce, Asie, Judée, Égypte, Arabie et autres pays estranges, rédigées en trois livres, par Pierre Belon (in French). Anvers: chez Iean Steelsius à l'escu de Bourgoigne. "".

Darluniwyd geifr Angora ar gefn arian papur 50 lira Twrcaidd 1938–1952.Central Bank of the Republic of Turkey . Banknote Museum:2. Emission Group – Fifty Turkish Lira – I. Series ;3. Emission Group – Fifty Turkish Lira – I. Series  & II. Series    . – Retrieved on 20 April 2009.

Daethpwyd â'r geifr Angora cyntaf i Ewrop gan Siarl V, o'r Ymerodraeth Lan Rufeinig, tua 1554, ond, fel mewnforion diweddarach, nid oeddent yn llwyddiannus iawn.

Ym 1960 roedd dros 6 miliwn o eifr Angora yn Nhwrci; gostyngodd y boblogaeth yn sydyn wedi hynny. Yn 2004 roedd cyfanswm poblogaeth geifr y wlad tua 7.2 miliwn; o'r rhain, roedd ychydig dros 5% o stoc Angora, a'r gweddill yn eifr blew. [s.n.] (2004). Turkey: Country Report on Farm Animal Genetic Resources. Ankara. Annex to: Barbara Rischkowsky, Dafydd Pilling (editors) (2007). The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Rome: Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture, Food and Agriculture Organization of the United Nations. . Archived 10 January 2017. Sefydlwyd rhaglen gadwraeth ar gyfer yr Angora yn 2003.

Nodweddion
Gafr weddol fychan yw'r Angora, a saif tua 50–55 cm wrth y gwywo. Mae'n denau, yn gain ac â ffrâm ysgafn; mae'r pen yn fach, gyda chlustiau lled-lop. Fel arfer mae'n gorniog; mewn biliau mae'r cyrn yn aml yn troi, yn hir ac yn gryf.  Ac eithrio'r wyneb a'r coesau, mae'r anifail wedi'i orchuddio'n gyfan gwbl â chôt o fodrwyau hir o mohair mân a llewyrchus. Nid blew gafr yw hwn fel y gwelir ar fridiau eraill, ond yr i lawr neu'r gôt isaf sydd, yn y brîd hwn yn unig, yn tyfu'n llawer hirach na'r cot gwallt allanol. Gwyn yw'r wyneb a'r gôt fel arfer, ond – yn arbennig yn ne Twrci – ceir anifeiliaid du, brown a llwyd hefyd.

Defnydd
Gelwir y cnu a gymerwyd o afr Angora yn mohair. Mae gafr sengl yn cynhyrchu rhwng pedwar a phum cilogram o wallt y flwyddyn. Mae Angoras yn cael ei gneifio ddwywaith y flwyddyn.

Twrci, yr Ariannin, yr Unol Daleithiau, a De Affrica yw prif gynhyrchwyr moher.

Bridio
Mae ffermydd geifr Angora fel arfer yn fach o ran maint ac nid ydynt yn fwy na 100 o bennau.. Mae gwlân yn cael ei gynaeafu trwy gneifio ddwywaith y flwyddyn, ac mae pob gafr yn cynhyrchu 5 kg o ffibr y flwyddyn ar gyfartaledd. Yn Ffrainc, gellir marchnata cynhyrchion mohair i'w gwerthu'n uniongyrchol ar y fferm, ac mae gan y sector hwn farc cydnabyddiaeth: "Ffermydd mohair Ffrainc". Mae'r brand hwn a fabwysiadwyd gan 80 o fridwyr y mae'n rhaid iddynt barchu siarter fanwl gywir yn sicrhau defnyddwyr o ansawdd ei gynhyrchion.

Cymru a Geifr Angora
Ceir 'Uned Geifr Angora' yn Sioe Frenhinol Cymru gyda sawl is-ddosbarth cystadlu.

Ceir clwb Welsh and West Angora Club ar gyfer pobl sy'n bridio a chadw geifr angora. Mae ein diddordebau yn cynnwys: hwsmonaeth gyffredinol a lles geifr, bridio a dangos, cynhyrchu cnu mohair, prosesu mohair a chrefft (gan gynnwys nyddu â llaw, gwehyddu a lliwio),a marchnata cigMae'r clwb yn rhannu syniadau, cefnogaeth a phrofiad i bobl yng Nghymru a gorllewin Lloegr sydd â diddordeb yn y maes. 

Ceir hefyd rhai ffermydd sy'n magu geifr Angora. Yn ei plith mae fferm Dolau Isaf, Mynachlog-ddu, Sir Benfro sy'n magu'r geifr a gwerthu'r gwlân dan yr enw Teifi Angoras. Cynhyrchwyr eraill yw Elan Valley Angoras.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Welsh and West Angora Goat Club
 British Angora Wool Society
 What is Mohair? Everything you need to know about Mohair Gwefan

Categori:Ffasiwn
Categori:Geifr
Categori:Ffibrau