Tlodi ynni

Diffyg mynediad at wasanaethau ynni modern yw tlodi ynni. Mae'n cyfeirio at sefyllfa nifer fawr o bobl mewn gwledydd sy'n datblygu a rhai pobl mewn gwledydd datblygedig sy'n defnyddio ychydig iawn o ynni, yn defnyddio tanwydd budr neu'n treulio gormod o amser yn casglu tanwydd i ddiwallu anghenion sylfaenol. Yn 2023 roedd gan 759 miliwn o bobl ddiffyg mynediad at drydan cyson ac roedd 2.6 biliwn o bobl yn defnyddio systemau coginio peryglus ac aneffeithlon. Mae tlodi ynni yn wahanol i dlodi tanwydd, sy'n canolbwyntio'n bennaf ar ba mor fforddiadwy yw'r tanwydd.

Daeth y term “tlodi ynni” i’r amlwg trwy gyhoeddi llyfr Brenda Boardman, Tlodi Tanwydd: O Gartrefi Oer i Gynhesrwydd Fforddiadwy (1991). Roedd enwi croestoriad ynni a thlodi fel “tlodi ynni” wedi ysgogi’r angen i ddatblygu polisi cyhoeddus i fynd i’r afael â thlodi ynni a hefyd astudio ei achosion, ei symptomau a’i effeithiau mewn cymdeithas. Pan gyflwynwyd tlodi ynni am y tro cyntaf yn llyfr Boardman, fe'i disgrifiwyd  fel diffyg pŵer i gynhesu ac oeri cartrefi. Heddiw, deellir bod tlodi ynni yn ganlyniad i anghydraddoldebau systemig cymhleth sy'n creu rhwystrau at ynni modern am bris fforddiadwy. Mae tlodi ynni yn anodd i'w fesur a'i ddadansoddi oherwydd ei fod yn brofiad preifat o fewn cartrefi ac yn newid yn ddeinamig drwy'r amser.

Yn ôl menter Gweithredu Tlodi Ynni Fforwm Economaidd y Byd, "Mae mynediad at ynni'n hanfodol i wella ansawdd bywyd ac mae'n hanfodol bwysig ar gyfer datblygiad economaidd. Yn y byd sy'n datblygu, mae tlodi ynni'n dal yn rhemp." O ganlyniad lansiodd y Cenhedloedd Unedig y Fenter Ynni Cynaliadwy i Bawb a dynodi 2012 yn Flwyddyn Ryngwladol Ynni Cynaliadwy i Bawb, a oedd â ffocws mawr ar leihau tlodi ynni. Mae'r Cenhedloedd Unedig yn cydnabod pwysigrwydd tlodi ynni trwy Nod 7 o'i Nodau Datblygu Cynaliadwy i "sicrhau mynediad at ynni fforddiadwy, dibynadwy, cynaliadwy a modern i bawb."

Tlodi Tanwydd yng Nghymru

Yn 2020 amcangyfrifodd Llywodraeth Cymru bod 155,000 o aelwydydd, sef 12% o holl aelwydydd Cymru, yn dal i fod mewn tlodi tanwydd. Yn ôl diffiniad swyddogol Pwyllgor Newid Hinsawdd, Llywodraeth Cymru, dyma yw tlodi tanwydd:

 Newid Hinsawdd 
Yn 2018, roedd 70% o allyriadau nwyon tŷ gwydr o ganlyniad i gynhyrchu a defnyddio ynni. Yn hanesyddol, mae 5% o wledydd yn cyfrif am 67.74% o gyfanswm yr allyriadau a 50% o'r gwledydd sy'n cynhyrchu lleiaf yn cynhyrchu dim ond 0.74% o gyfanswm allyriadau nwyon tŷ gwydr. Felly, mae dosbarthu, cynhyrchu a defnyddio gwasanaethau ynni yn anghyfartal iawn ac yn adlewyrchu'r rhwystrau systemig mwy sy'n atal pobl rhag cyrchu a defnyddio gwasanaethau ynni. Yn ogystal, mae mwy o bwyslais ar wledydd sy'n datblygu i fuddsoddi mewn ffynonellau ynni adnewyddadwy yn hytrach na dilyn patrymau datblygu ynni y gwledydd datblygedig.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Cynghrair ar gyfer Trydaneiddio Gwledig - cymdeithas fusnes nid-er-elw sy'n hyrwyddo mynediad i ynni mewn gwledydd sy'n datblygu
 Rhwydwaith Ynni Cartref (HEDON)  - Cyrff Anllywodraethol sy'n hyrwyddo atebion ynni cartref mewn gwledydd sy'n datblygu
 Lifeline Energy - sefydliad dielw sy'n darparu dewisiadau ynni adnewyddadwy amgen i'r rhai sydd â'r angen mwyaf yn Affrica Is-Sahara
 HUB Cynghori ar Dlodi Ynni (EPAH) - https://energypoverty.eu/
   - Papur ar dlodi ynni'r tlawd yn India
 GatesNotes 2016 Llythyr Blynyddol
 Adroddiadau Cyllid Egniol - Cyflenwad a galw am gyllid ar gyfer trydan a choginio glân
 Olrhain SDG7: Adroddiad Cynnydd Ynni gan yr Asiantaeth Ynni Rhyngwladol (IEA), yr Asiantaeth Ynni Adnewyddadwy Rhyngwladol (IRENA), Is-adran Ystadegau'r Cenhedloedd Unedig (UNSD), Banc y Byd, a Sefydliad Iechyd y Byd (WHO).
 Deall, cydnabod, a rhannu gwybodaeth am dlodi ynni a bylchau yn America Ladin a'r Caribî - Oherwydd conocer es resolver - Energy Research & Social Science, Cyfrol 87, Mai 2022, 102475.
 Tlodi Ynni a Newid Hinsawdd: Elfennau i'w Trafod - Llawlyfr Ynni a Chymdeithas Rhydychen, 2018. 
 Gwerthusiad o effaith mynediad at drydan: Dadansoddiad cymharol o Dde Affrica, Tsieina, India a Brasil . Adolygiadau o Ynni Adnewyddadwy a Chynaliadwy, 2011. DOI: 10.1016/j.rser.2010.11.005
 Her tlodi ynni: astudiaeth achos Brasil . Polisi Ynni, 2011. DOI: 10.1016/j.enpol.2010.09.025
 Trydaneiddio gwledig a thlodi ynni: Tystiolaeth empirig o Brasil . Adolygiadau o Ynni Adnewyddadwy a Chynaliadwy, 2010. DOI: 10.1016/j.rser.2009.12.013
Categori:Economeg datblygu
Categori:Tlodi
Categori:Datblygu rhyngwladol
Categori:Ynni adnewyddadwy
Categori:Dyniaethau