Hawl i ateb effeithiol

Yr Hawl i ateb (neu ddatrusiad) effeithiol yw hawl person sydd a'i  hawliau dynol wedi eu tramgwyddo i ddatrusiad cyfreithiol. Rhaid i ddatrusiad o'r fath fod yn hygyrch, yn rhwymol, yn gallu dod â'r tramgwyddwyr o flaen eu gwell, darparu iawn priodol, ac atal troseddau pellach. Mae’r hawl i ateb effeithiol yn gwarantu’r gallu i’r unigolyn geisio datrusiad gan y wladwriaeth yn uniongyrchol yn hytrach na thrwy broses ryngwladol. Mae'n ddull ymarferol o amddiffyn hawliau dynol ar lefel y wladwriaeth ac mae'n ei gwneud yn ofynnol i'r wladwriaeth nid yn unig amddiffyn hawliau dynol de jure ond hefyd yn ymarferol ar gyfer achosion unigol. Mae'r hawl i ateb effeithiol yn cael ei gydnabod yn gyffredin fel hawl dynol mewn offerynnau hawliau dynol rhyngwladol.

Mynegir yr hawl i ateb effeithiol yn Erthygl 8 o'r Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol, Erthygl 2 o'r Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Sifil a Gwleidyddol, Erthygl 13 o'r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, ac Erthygl 47 o Siarter yr Undeb Ewropeaidd ar Hawliau Dynol Sylfaenol."Article 47 - Right to an effective remedy and to a fair trial". fra.europa.eu. European Union Agency for Fundamental Rights. 25 April 2015. Retrieved 8 June 2018.

 Ceiswyr lloches 
Mae’r hawl i ddatrusiad effeithiol wedi’i rhoi ar waith mewn achosion ceiswyr lloches lle mae’r hawl wedi’i dal i atal gwladwriaethau rhag alltudio ceisiwr lloches cyn dyfarnu ar gais y ceisydd am loches, a bod yn rhaid i’r hawlydd, ar ôl i gais am loches gael ei wrthod fedru apelio drwy gael digon o amser a mynediad at gynrychiolaeth gyfreithiol.Kuijer, Martin (29 April 2014). "EFFECTIVE REMEDIES AS A FUNDAMENTAL RIGHT"  (PDF). Escuela Judicial Española & European Judicial Training Network. Yn gyffredinol, nid yw llysoedd wedi gweld yr angen i’r wladwriaeth ddarparu cyfreithiwr, hyd yn oed pan na all ceisiwr lloches fforddio un, oni bai fod gwirioneddol angen cyfreithiwr i gael datrusiad effeithiol. Mae llysoedd wedi canfod y gallai proses rhy ffurfiol dorri ar yr hawl i ateb effeithiol, yn enwedig pan na ddarperir cyfreithiwr.

 Yr Undeb Ewropeaidd 
Yng nghyfraith yr Undeb Ewropeaidd, mae’r hawl i ddatrusiad effeithiol yn berthnasol y tu hwnt i hawliau dynol i’r holl hawliau y darperir ar eu cyfer gan gyfraith yr UE sy’n cael eu gorfodi yn llysoedd yr aelod-wladwriaethau.

 Artaith 
Mae Pwyllgor Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig wedi datgan mewn achosion o artaith, bod yr hawl i ddatrusiad effeithiol yn ei gwneud yn ofynnol i wladwriaethau ymchwilio i honiadau o artaith, erlyn cyflawnwyr, rhoi iawndal i ddioddefwyr, ac atal troseddau tebyg rhag digwydd eto. Mynegir egwyddor yr hawl i ddatrusiad effeithiol yn erthygl 14 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig yn erbyn Artaith.<ref name="ag.gov.au">

 Gweler hefyd 
 Hawliau Dynol
 Hawl i brawf teg
 Didueddrwydd

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 



Categori:Hawliau dynol