Niwrowyddoniaeth

Astudiaeth wyddonol sydd yn ymwneud â strwythurau, swyddogaethau, ac anhwylderau'r system nerfol (yr ymennydd, llinyn yr asgwrn cefn, a'r system nerfol berifferol) yw niwrowyddoniaeth. Maes amlddisgyblaethol ydyw sydd yn cyfuno ffisioleg, anatomeg, bioleg foleciwlaidd, bioleg datblygiad, sytoleg, seicoleg, ffiseg, cyfrifiadureg, cemeg, meddygaeth, ystadegaeth, a modelu mathemategol er mwyn deall priodweddau niwronau, celloedd glial, a chylchedau niwral. Niwrowyddoniaeth ydy un o'r prif meysydd sydd yn mynd i'r afael â sylfeini biolegol dysgu, cof, ymddygiad, canfyddiad, ac ymwybyddiaeth.

Yn niwedd y 19g a dechrau'r 20g, gwyddonwyr megis Santiago Ramón y Cajal a Camillo Golgi oedd y cyntaf i ddefnyddio technegau staenio i astudio strwythur niwronau unigol a'r cysylltiadau rhyngddynt, gan osod sylfaen i niwrowyddoniaeth gellog a moleciwlaidd. Yn sgil y chwyldro electroneg, dyfeisiwyd dulliau cyfrifiadurol o astudio'r ymennydd, gan gynnwys electroenceffalograffeg (EEG) a thomograffeg allyrru positronau (PET). Gyda'r dechnoleg hon, galluogid i wyddonwyr archwilio gweithgareddau'r ymennydd mewn amser real. Yn y degawdau diweddar, mae amrediad y ddisgyblaeth wedi ehangu i gynnwys is-feysydd newydd megis niwrowyddoniaeth wybyddol, niwrowyddoniaeth gyfrifiadol, a niwrofoeseg, ac i fenthyg o ddatblygiadau ym mheirianneg genetig ac optogeneteg. Defnyddir nifer o dechnegau gan niwrowyddonwyr i astudio niwronau unigol ar lefelau moleciwlaidd a chellog, ac i ddelweddu tasgau synhwyraidd, echddygol, a gwybyddol yn yr ymennydd.

Mae datblygiadau yn niwrowyddoniaeth wedi arwain at ddealltwriaeth well o'r mecanweithiau sydd yn sail i swyddogaethau'r ymennydd, yn ogystal â datblygu therapïau newydd ar gyfer anhwylderau niwrolegol a seiciatrig. Mae gan niwrowyddoniaeth hefyd oblygiadau eang ar gyfer cymdeithas, gan gynnwys cwestiynau moesegol ynglŷn ag ymyrru â'r ymennydd a'r system nerfol.

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
 Cymdeithas Niwrowyddoniaeth Prydai - British Neuroscience Association (BNA)
 Ffederasiwn Cymdeithasau Niwrowyddoniaeth Ewrop

Categori:Is-feysydd bioleg
Categori:Meysydd rhyngddisgyblaethol