Y Beirniad (1859-1879)

peidied drysu ag Y Beirniad 1911-1917
Roedd Y Beirniad yn gylchgrawn llenyddol chwarterol, Cymraeg ei iaith, a oedd yn cyhoeddi erthyglau ar lenyddiaeth, gwyddoniaeth, gwleidyddiaeth, addysg a diwinyddiaeth. Bu'n cyhoeddi rhwng Gorffennaf 1859 ac Hydref 1879. Peidied â drysu â chylchgrawn hwyrach o'r un enw, Y Beirniad a olygwyd gan John Morris-Jones.

Hanes y cyhoeddiad
Golygwyd y cylchgrawn yn gyntaf ar y cyd gan y gweinidog Annibynnol, John Davies (1823-1874) a fagwyd yng Nghapel Sardis gen Llanymddyfri a bu'n Weinidog mewn capeli yn Llanelli (sir Frycheiniog ar y pryd), 1846, Aberaman, 1854, Mount Stuart (Caerdydd), 1863, a Hannah Street (Caerdydd), 1868-74.  Cyhoeddodd Y Doniau Gwyrthiol, 1851, i wrthweithio dylanwad y Mormoniaid yng Nghymru. Bu'n gysylltiedig â'r Gwron Odyddol a'r Gwladgarwr, a bu iddo hefyd chwarae ran flaenllaw yn y gwaith o gychwyn Yr Adolygydd, 1850. 

Yn cydweithio ar y cyhoeddiad gyda Davies oedd  William Roberts (1828-1872), athro yng Ngholeg yr Annibynwyr, Aberhonddu. 

Yna, gan Davies rhwng 1872 a 1874, ac wedi ei farwolaeth gan y gweinidog Annibynnol, John Bowen Jones (1829-1905) a hannau o Llanwenog, Ceredigion a bu'n bregethwr yn ardal Penybont-ar-Ogwr ac yn ogystal â bod yn un o gychwynwyr Y Beirniad, a bu'n golygu Cennad Hedd (1866-1903). Cyhoeddodd Y Blodeuglwm, 1876, a golygodd Casgliad o Hen Emynau (1877 a 1883).

Cyhoeddwyd yn Llanelli gan Rees a Williams.

Cynnwys
Fel enghraifft o ystod eang cynnwys y cylchgrawn, yn y rhifyn cyntaf o'r Beirniad, cafwyd erthyglau ar; Gristnogaeth, Anianaeth Ddynol, Ymborth Anifail, Diwygio Senedd San Steffan, Argraffiadau'r Parch. W Ellis ar ynys Madagasgar, cyfandir Affrica, Ysgolion Gruffudd Jones Llanddowror, Cyfarfodydd Mawrion Mai, 'Helynt yr Amseroedd'.

Rhagor
Teitlau cysylltiol: Yr Adolygydd (1850).

Mae'r cylchgrawn wedi ei ddigido ac ar wefan Papurau Newydd Cymru Ar-lein y Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Y Beirniad (1859-1879) ar wefan Papurau Newydd Cymru Ar-lein ar  Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Categori:Cylchgronau Cymraeg Cymru
Categori:Llenyddiaeth Cymru yn y 19eg ganrif
Categori:Beirniadaeth lenyddol Gymraeg
Categori:Cylchgronau llenyddol
Categori:Sefydliadau 1859
Categori:Papurau newydd Cymru
Categori:Diwinyddiaeth