Éilís Ní Dhuibhne

Éilís Ní Dhuibhne ( ynganiad [ˈeːlʲiːʃ n̠ʲiː ˈɣɪvʲnʲə] ; ganwyd 22 Chwefror 1954), a elwir hefyd yn Eilis Almquist ac Elizabeth O'Hara, yn nofelydd Gwyddelig ac awdur straeon byrion sy'n ysgrifennu yn y Wyddeleg a Saesneg. Mae hi wedi cyrraedd y rhestr fer ar gyfer y Orange Prize for Fiction, ac wedi ennill Gwobr PEN Iwerddon .

 Bywgraffiad 
Ganed Ní Dhuibhne yn Nulyn yn 1954. Mynychodd Goleg Prifysgol Dulyn (UCD), lle astudiodd Saesneg Pur ar gyfer ei BA, gwnaeth M Phil mewn Saesneg Canol a Hen Wyddeleg, a gorffen yn 1982 gyda PhD mewn Llên Gwerin  Dyfarnwyd ysgoloriaeth Mynediad UCD ar gyfer Saesneg iddi., a dwy ysgoloriaeth ôl-raddedig mewn Llên Gwerin. Ym 1978-9 astudiodd yn y Folklore Institute ym Mhrifysgol Copenhagen tra'n ymchwilio i'w thesis doethuriaeth,  ac yn 1982 dyfarnwyd PhD iddi gan Brifysgol Genedlaethol Iwerddon (NUI). Ynglŷn â'i chyfnod yn Nenmarc, dywed Ní Dhuibhne  "ddarganfod ffeministiaeth yno", oherwydd ei fod "yn fwy rhyddfrydol ac yn fwy datblygedig yn wleidyddol ac o ran ffeministiaeth".  Bu'n gweithio yn Adran Llên Gwerin Iwerddon yn UCD, ac am flynyddoedd lawer fel curadur yn Llyfrgell Genedlaethol Iwerddon . Hefyd yn athrawes Ysgrifennu Creadigol, mae hi wedi bod yn Gymrawd Awdur yng Ngholeg y Drindod Dulyn ac ar hyn o bryd mae'n Gymrawd Awdur yn UCD. Mae hi'n aelod o Aosdána  ers 2004,  yn llysgennad i'r Irish Writers' Centre, ac yn Llywydd Cymdeithas Llên Gwerin Iwerddon ( An Cumann le Béaloideas Éireann ). Ní Dhuibhne oedd Ysgolhaig Gwadd Burns yng Ngholeg Boston ar gyfer tymor yr hydref 2020. 

Roedd Ní Dhuibhne yn briod â’r llênnydd gwerin o Sweden, Bo Almqvist, am 30 mlynedd nes iddo farw’n sydyn oherwydd salwch byr yn 2013. Mae ganddi ddau o blant: Ragnar ac Olaf.  Ysgrifennodd Éilís Ní Dhuibne y cofiant "Twelve Thousand Days: A Memoir of Love and Loss" amdan ei hamser hi a'i diweddar ŵr gyda'i gilydd, wedi'i enwi ar ôl nifer y dyddiau y buont yn briod. 

Ceir rhagor o wybodaeth am waith Éilís Ní Dhuibhne yn Rebecca Pelan, gol, "Éilís Ní Dhuibhne: Perspectives". Galway, Arlen House, 2009. 

 Gwobrau 

 Gwobr Farddoniaeth Listowel 1985 
 Gwobrau’r Oireachtas am ddrama a nofelau 
 Gwobr Rhyddiaith Butler (Cymdeithas Astudiaethau Gwyddelig America)
 Gwobrau Teilyngdod Bisto ar gyfer Y Ffair Llogi a Hurlamaboc, a Gwobr Llyfr y Flwyddyn Bisto ar gyfer Sul y Blaeberry 
 Bwrsariaethau Cyngor Celfyddydau 1986 
 Bwrsariaethau Cyngor Celfyddydau 1998 
 1997 Gwobr Iaith Wyddeleg y BBC 
 Gwobr Orange 2000 am Ffuglen, ar restr fer The Dancers Dancing http://www.eilisnidhuibhne.net/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=27  for the entire bibliography, including the awards.
 Gwobr Llenyddiaeth Hennessy 2014 
 Gwobr PEN Gwyddelig 2015 
 Gwobr Iaith Wyddeleg y BBC 2019 

 Rhestr o weithiau 

 Nofelau yn Saesneg

 The Bray House (1990)
 Singles (1994)
 The Dancers Dancing (1999)
 Fox,Swallow, Scarecrow (2007)
 Sister Caravaggio (2014)

Cyfeiriadau

Categori:Llenorion Gwyddeleg
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Copenhagen
Categori:Genedigaethau 1954