Hawliau Pobl Frodorol Rhyngwladol

Sefydliad byd-eang, dielw yw Hawliau Pobl Frodorol Rhyngwladol (Indigenous Peoples Rights International; IPRI) sy'n gweithio i amddiffyn amddiffynwyr sy'n ymladd dros hawliau pobl frodorol; mae'r mudiad yn galw am gyfiawnder a pharch at hawliau pobl frodorol.

 Cefndir 
Fe'i sefydlwyd yn 2019 i fynd i’r afael â’r argyfwng byd-eang cynyddol o'r trais yn erbyn arweinwyr brodorol gan gynnwys carcharu amddiffynwyr tir oherwydd cyhuddiadau ffug, lladd, dadleoli, bachu tir, a throseddau hawliau dynol eraill.

Mae IPRI yn cael ei lywodraethu gan Fwrdd Cyfarwyddwyr, sy'n cynnwys nifer o bobl o dreftadaeth frodorol o sawl gwlad wahanol, gan gynnwys Canada, Awstralia, Sweden, Kenya, Colombia, y Philipinau, Rwsia ac Indonesia. Rheolir y sefydliad o ddydd i ddydd gan yr Ysgrifenyddiaeth Fyd-eang (Global Secretariat)

Cyn Rapporteur Arbennig y Cenhedloedd Unedig (CU) ar Hawliau Pobl Gynhenid, Victoria Tauli Corpuz, a Dyfarnwr Pencampwyr y Ddaear y Cenhedloedd Unedig, Joan Carling,  oedd prif sefydlwyr yr IPRI. Mae'r gwleidydd Mónica Chuji (o Ecwador) yn ddirprwy gyfarwyddwry sefydliad.

 Gweithgareddau 
Mae IPRI yn arwain y Fenter Fyd-eang i Fynd i'r Afael â Throseddu, Trais ac Iawndal yn Erbyn Pobl Frodorol, gyda ffocws yr IPRI ar gynnal hawliau pobl frodorol ym myd busnes, lleihau troseddoli hawliau pobl frodorol a lleihau'r nifer y pobl frodorol sy'n cael eu carcharu, gan gynnwys menywod a phlant. Mae IPRI yn cefnogi symudiad tuag at ddiwygio cenedlaethol a mecanweithiau gorfodi rhyngwladol, sydd eu hangen i sicrhau bod hawl pobl frodorol i fyw ar eu tir, ac amddiffyn eu tir yn cdigwydd. Mae'r prif ffocws ar chwe gwlad lle mae trais yn erbyn pobloedd brodorol yn arbennig o ddifrifol: Brasil, Colombia, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, India, Mecsico a'r Philipinau.

Mae IPRI yn gweithio i:

 Ddod â sylw byd-eang i faterion lleol.
 Gynnal gweithgareddau ar y cyd â phobl frodorol a sefydliadau hawliau dynol i fynd i'r afael â'r sefyllfa o droseddoli a chosb ar lefelau cenedlaethol, rhanbarthol a byd-eang.
 Rwydweithio a phartneru â sefydliadau a chynghreiriau pobl frodorol a sefydliadau hawliau dynol perthnasol.
 Ddatblygu deunyddiau eiriolaeth, gan gynnwys crynodebau, i wella'r ymwybyddiaeth o Hawliau Pobl Frodorol."Brochure - About IPRI"  (PDF). Indigenous Peoples Rights International. Retrieved 10 May 2022.

 Cyhoeddiadau 

 Adroddiad Blynyddol ar Droseddoli, Trais, ac Iawndal yn erbyn Pobl Frodorol, 27 Ebrill 2022 
 Crynodeb - Cynnal Hawliau Pobl Frodorol - Deddfwriaeth a Chyfreitheg: Datblygiadau Byd-eang, Rhanbarthol a Chenedlaethol, 27 Ebrill 2022 
 Briff: UNGPs a diogelu hawliau Pobl Frodorol yng nghyd-destun gweithrediadau busnes, 25 Ebrill 2022 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Gwefan swyddogol
 Datganiad y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl Gynhenid

Categori:Cyrff hawliau dynol
Categori:Hawliau dynol
Categori:Pobloedd brodorol