Coetir

Mae coetir hefyd tir coediog yn dir wedi'i orchuddio â choed yn yr ystyr eang, neu mewn ystyr cul, yn gyfystyr â choedwig dwysedd isel yn ffurfio cynefinoedd agored gyda digon o olau haul a chysgod cyfyngedig. Gall rhai safana hefyd fod yn goetiroedd, fel coetir safana, lle mae coed a llwyni yn ffurfio canopi golau.Smith, Jeremy M.B.. "savanna". Encyclopedia Britannica, 5 Sep. 2016, https://www.britannica.com/science/savanna/Environment. Accessed 8 February 2023.

Gall coetiroedd gynnal isdyfiant o lwyni a phlanhigion llysieuol gan gynnwys gweiriau. Gall coetir drawsnewid i lwyni dan amodau sychach neu yn ystod camau cynnar olyniaeth gynradd neu eilaidd. Cyfeirir yn aml at ardaloedd o goed dwysedd uwch gyda chanopi caeedig i raddau helaeth sy'n darparu cysgod helaeth a bron yn barhaus fel coedwigoedd. 

Gwnaed ymdrechion helaeth gan grwpiau cadwraethol i gadw coetiroedd rhag trefoli ac amaethyddiaeth. 

Coetir yn y Gymraeg
Ceir y cyfeiriad archifiedig cynharaf o'r gair coetir yn y Gymraeg o lawysgrif Brut y Tywysogion yn 14g lle gwelr, "amvydawd holl deuheubarth ay gwraged ... hyt goetir [afon] tywi".

Yn 2020 sefydlodd Llywodraeth Cymru rwydwaith Coedwig Genedlaethol i Gymru sy'n ymestyn dros 12 o safleoedd ar draws Cymru. Yn ôl y naturiaethwr, Iolo Williams, "bydd Coedwig Genedlaethol i Gymru yn cysylltu ein coetiroedd hynafol a newydd, yn dod â diwylliant ein gorffennol a'n presennol i fywyd i ddathlu Cymru fel gwlad wedi ei chyfoethogi gan ei choetiroedd".

Eco-ranbarthau coetir
Ceir gwahanol fathau o goetiroedd ar draws y byd, i gyd wedi eu haddasu a datblygu yn ôl yr hinsawdd a'r tirwedd. Mae'n cynnwys prysglwyni ("shrub")  a'r prysg ("scrub") Gellir eu dosbarthu'n fras fel:

 Glaswelltiroedd trofannol ac isdrofannol, safana, a phrysglwyni

 Glaswelltiroedd tymherus, safana, a phrysglwyni

 Glaswelltiroedd mynyddig a phrysglwyni

 Coedwigoedd, coetiroedd a phrysg Môr y Canoldir

 Anialwch a phryslwyni xeric (xeric o'r Hen Groegeg  xērós, “sych")

Oriel

Cysyniad yng Nghymru a Phrydain
Mae coetir yn wahanol i'r goedwig gan nad yw'r brigau coed yn ffurfio gorchudd di-dor — hynny yw, mae'r coed ymhellach oddi wrth ei gilydd. Gyda llaw, mae'r Ffrancwyr yn ei alw'n Forêt claire, felly yn goedwig denau. Ceisir cyfuno cadwraeth a datblygu coetiroedd gyda'r diwydiant ac arferion rheoli amaethyddiaeth.

Defnyddir coetir wrth reoli coetiroedd ym Mhrydain i olygu ardaloedd â gorchudd coed a gododd yn naturiol ac a gaiff eu rheoli wedyn, tra bod coedwigoedd yn cael eu defnyddio fel arfer yn Ynysoedd Prydain i ddisgrifio planhigfeydd, fel arfer yn fwy helaeth, neu goedwigoedd hela, sy'n ddefnydd tir â diffiniad cyfreithiol ac efallai nad yw'n goediog o gwbl. Defnyddir y term coetir hynafol mewn cadwraeth natur ym Mhrydain i gyfeirio at unrhyw dir coediog sydd wedi bodoli ers 1600, ac yn aml (ond nid bob amser) ers miloedd o flynyddoedd, ers yr Oes Iâ ddiwethaf  (sy'n cyfateb i'r term Americanaidd 'old growth forest').

Cyfeiriadau

Dolenni allanol

 Woodland Trust Prydain 
 Gwlyptir Coetir Rhostir Coetir Gwlyptir  Ffilmig o'r coetir a thirwedd arall yn ardal Afon Conwy (2022)
 Dulliau rheoli Coetir Cyflwyniad ffilm ar Cyswllt Ffermio (2021)

Categori:Daearyddiaeth Cymru
Categori:Coedwigoedd Cymru
Categori:Coed