Awdurdodau unedol Cymru

Y lefel uchaf o llywodraeth leol yng Nghymru yw'r 22 o brif ardaloedd. Maen nhw'n gweithredu fel awdurdodau unedol ac yn cynnwys cynghorau sir a bwrdeistrefi sirol neu "brif gynghorau". Mae'r cynghorau yn cyflwani dyletswyddau sy'n ymwneud â:

 cynllunio a rheoli adeiladu
 addysg
 safonau masnach
 trwyddedu alcohol, adloniant a hapchwarae
 iechyd a diogelwch
 llyfrgelloedd, hamdden a thwristiaeth
 iechyd yr amgylchedd, sbwriel ac ailgylchu
 trafnidiaeth a’r priffyrdd
 tai
 gwasanaethau cymdeithasol

Dyma restr o brif ardaloedd Cymru sy'n gyfrifol am lywodraeth leol yng Nghymru, ynghyd ag enwau swyddogol eu cynghorau

 Abertawe – Cyngor Dinas a Sir Abertawe
 Blaenau Gwent – Cyngor Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent
 Bro Morgannwg – Cyngor Bwrdeistref Sirol Bro Morgannwg
 Caerdydd – Cyngor Caerdydd
 Caerffili – Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili
 Casnewydd – Cyngor Dinas Casnewydd
 Castell-nedd Port Talbot – Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot
 Ceredigion – Cyngor Sir Ceredigion
 Conwy – Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy
 Gwynedd – Cyngor Sir Gwynedd
 Merthyr Tudful – Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful
 Pen-y-bont ar Ogwr – Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr 
 Powys – Cyngor Sir Powys
 Rhondda Cynon Taf – Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf
 Sir Benfro – Cyngor Sir Penfro
 Sir Ddinbych – Cyngor Sir Ddinbych
 Sir Fynwy – Cyngor Sir Fynwy
 Sir Gaerfyrddin – Cyngor Sir Gaerfyrddin
 Sir y Fflint – Cyngor Sir y Fflint
 Torfaen – Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen
 Wrecsam – Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam
 Ynys Môn – Cyngor Sir Ynys Môn

Gweler hefyd
 Awdurdodau unedol yr Alban
 Awdurdodau unedol yn Lloegr

 Cyfeiriadau 

Categori:Prif ardaloedd Cymru