Sianti

Cân waith a genid yn wreiddiol gan forwyr yn Oes yr Hwylio yw sianti, cân fôr, neu gân morwr.Geiriadur yr Academi, "shanty". Nodweddir ffurf y sianti gan unawd a chytgan am yn ail, yr unawd a genir gan y siantïwr (a ddewisid am ei allu morwrol yn hytrach na'i ddawn gerddorol) a'r gytgan gan aelodau eraill y criw. Byddai rhythm y gân yn cynorthwyo wrth wneud y gwaith ar y llong, fel rheol tynnu rhaff, gyda'i gilydd. Dan arweiniad llafarganu'r siantïwr, a safai ar flaen y rhaff, byddai'r morwyr yn ateb ac yn halio ar y cyd ar le penodol yn y gân. Tynnodd y tonau'n aml ar faledi, caneuon gwerin, ac alawon poblogaidd eraill. Cenid ar gyflymder a oedd yn addas i'r gwaith wrth law, a gallai'r siantïwr cyfansoddi'r dôn a'r geiriau ar y pryd er mwyn estyn hyd y sianti i gyflawni'r dasg. Mae geiriau siantïau yn ymwneud â bywydau morwyr, mordeithiau, llongau, y capten, a merched.

Rhennir siantïau yn dri prif fath, yn cyfateb i'r gwaith ar fwrdd y llong:
 Sianti fer, caneuon syml ar gyfer ychydig o haliadau;
 Sianti'r hwylraff, gyda rhythm o dynnu ac ymlacio ar gyfer tasgau megis codi'r hwyliau;
 Sianti'r capstan neu sianti'r ddirwynlath, i gydamseru camau'r morwyr, er enghraifft wrth godi'r angor.

Tardda'r enw sianti, trwy'r ffurfiau Saesneg shanty, chantey a chanty, o'r Ffrangeg chanter, sef "canu".

 Siantis yn Gymraeg 
Cyfansoddwyd a chyfieithwyd llawer o siantis Cymraeg gan John Glyn Davies, megis y rhai sy'n ymwneud â Fflat Huw Puw.

Dolenni
 Sea Shanties with Gwilym Bowen Rhys / Shantis Môr gyda Gwilym Bowen Rhys caneuon a sgwrs gan Gwilym Bowen Rhys ar sianel Youtube Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, 2021
 Shanti Gymraeg / Welsh Sea Shanty Oceans Apart ar Youtube

 Cyfeiriadau 


Categori:Caneuon gwaith
Categori:Cerddoriaeth werin
Categori:Cerddoriaeth y môr