Aeolipile

Tyrbin stêm syml yr Henfyd yw aeolipile (Groeg "αιολουπυλη") neu agerbelen.Geiriadur yr Academi, s.v. "aeolipile" Bydd y ddyfais yn troelli pan fydd y cynhwysydd dŵr canolog yn cael ei gynhesu; cynhyrchir trorym gan jetiau stêm sy'n gadael y cynhwysydd.

bawd|dim|Aeolipile ar waith

Fe'i gelwir yn "Peiriant Hero" oherwydd fe'i disgrifiwyd yn ysgrifenedig gan Hero o Alecsandria, mathemategydd Groeg-Aifftaidd a pheiriannydd. Disgrifiodd Hero'r ddyfais yn y ganrif 1af OC, ac mae llawer o ffynonellau yn rhoi'r clod iddo am ei ddyfais. Fodd bynnag, y pensaer Rhufeinig Vitruvius oedd y cyntaf i ddisgrifio'r teclyn hwn yn ei lyfr De architectura (tua 30–20 CC).

Er mai'r aeolipil yw'r injan stêm gyntaf a gofnodwyd, nid oedd yn ffynhonnell pŵer ymarferol nac yn rhagflaenydd uniongyrchol y math o beiriant ager a ddyfeisiwyd yn ystod y Chwyldro Diwydiannol.

Cyfeiriadau

Categori:Grym ager
Categori:Gwyddoniaeth a thechnoleg yn yr Henfyd
Categori:Thermodynameg