Stryd Lydan, y Drenewydd

Stryd hanesyddol yng nghanol y Drenewydd, Powys, Cymru, un o'r prif strydoedd masnachol yng nghanol y dref, gyda nifer o adeiladau rhestredig, yw Stryd Lydan (Saesneg: Broad Street).

 Lleoliad 
Mae Stryd Lydan yn rhedeg o'r de i'r gogledd yng nghanol y Drenewydd, o'r groesffordd gyda'r Stryd Fawr, Stryd Hafren a Stryd y Bont Fer i'r bont hir dros Afon Hafren.

 Hanes 
Mae Stryd Lydan wedi bod yn safle marchnad y dref ers yr Oesoedd Canol. Tan ganol y 19eg ganrif fe oedd neuadd farchnad yng nghanol y stryd  (mae neuadd farchnad yn sefyll bellach ar y Stryd Fawr). 

Yn 1832, adeiladwyd yr hen Gyfnewidfa Wlanen ac Ystafelloedd Cynulliad (Saesneg: Flannel Exchange and Assembly Rooms) ar ôl cynllun gan Thomas Penson, mewn ymgais i gipio'r farchnad wlanen oddi ar y Trallwng.  Yn 1920, cafodd yr adeilad ei drawsnewid yn sinema.  Yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg cynnar adeiladwyd gwesty'r Elephant & Castle gyferbyn â'r gyfnewidfa wlanen, ger y bont hir.

Cafodd Robert Owen ei eni mewn siop ar Stryd Lydan yn 1771. 

 Disgrifiad 
Yn ogystal â'r Stryd Fawr, mae Stryd Lydan yn un o brif strydoedd masnachol y dref, gyda nifer o siopau, tafarnau a bwytai. Mae'r rhan fwyaf o'i hadeiladau yn dyddio'n ôl i'r 19eg ganrif o leiaf, gyda rhai ohonyn nhw (er enghraifft gwesty'r Black Boy) hyd yn oed yn hyn na hyn. Mae adeiladau hanesyddol o bwys yn cynnwys:

 yr hen Gyfnewidfa Wlanen (heddiw Sinema'r Regent) ger y bont hir dros Afon Hafren
 gwesty'r Elephant & Castle gyferbyn â'r Sinema
 tafarndai'r Black Boy a Castle Vaults ar ochr orllewinol y stryd
 amgueddfa Robert Owen, ar y groesffordd gyda Stryd Hafren

Mae llawer o'r adeiladau hyn yn adeiladau rhestredig.

Mae mynedfa i ganolfan siopa 'Bear Lanes' ar Stryd Lydan hefyd. Mae'r ganolfan siopa wedi cael ei ymgorffori'n effeithiol i'r tirlun trefol, gyda ffasâd du a gwyn neo-Duduraidd.

Mae golygfa i'r gogledd, tuag at y faestref dros yr afon a'r bryniau o gwmpas y dref. Mae'r olygfa i'r de yn cael ei dominyddu gan adeiladau'r Cross (Saesneg: the Cross Buildings) ar gornel stryd Hafren a Stryd y Bont Fer.

Cyfeiriadau

Categori:Y Drenewydd