Ynysoedd Gogledd Solomon

Mae Ynysoedd Gogledd Solomon yn ffurfio ardal ddaearyddol sy'n cwmpasu'r grŵp mwy gogleddol o ynysoedd yn Ynysoedd Solomon (archipelago) ac mae'n cynnwys Ynysoedd Bougainville a Buka, Choiseul, Santa Isabel, Ynysoedd Shortland ac Ontong Java Atoll. Ym 1885 datganodd yr Almaen warchodaeth dros yr ynysoedd hyn gan ffurfio Gwarchodfa Ynysoedd Solomon Almaenig. Ac eithrio Bougainville a Buka, trosglwyddwyd y rhain i Warchodaeth Ynysoedd Solomon Prydain yn 1900. Parhaodd Bougainville a Buka o dan weinyddiaeth yr Almaen tan ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf, pan gawsant eu trosglwyddo i Awstralia, ac ar ôl y rhyfel, fe'u pasiwyd yn ffurfiol. i awdurdodaeth Awstralia o dan fandad Cynghrair y Cenhedloedd.

Heddiw, mae'r hyn oedd Ynysoedd Gogledd Solomon yn cael eu rhannu rhwng Rhanbarth Ymreolaethol Bougainville (Papua Gini Newydd) a gwladwriaeth sofran Ynysoedd Solomon. Enillodd yr olaf annibyniaeth yn 1976 ac olynodd Warchodaeth Ynysoedd Solomon Prydain a adnabyddir am ddegawdau cyn 1975 fel Ynysoedd Solomon Prydeinig.

Hanes
Ar 17 Chwefror 1568, daeth y fforiwr Sbaenaidd, Alvaro de Mendaña y Neyra, yr Ewropead cyntaf i weld yr ynys, gan eu henwi yn Islas de Salomon.

Ym mis Ebrill 1885 cyhoeddwyd "amddiffynfa" Almaenig (Schutzgebiet) dros ogledd Ynysoedd Solomon: Bougainville, Buka, Choiseul, Santa Isabel ac Ontong Java Atoll.

Ym 1893 cyhoeddodd y Prydeinwyr warchodaeth dros Ynysoedd Solomon deheuol Georgia Newydd, Guadalcanal, Malaita a San Cristobal, a daeth yr amddiffynfa hon i gael ei hadnabod fel Gwarchodfa Ynysoedd Solomon Prydain. Ym 1898 cyfeddiannodd Prydain y Santa Cruz ac Ynysoedd Rennell a Bellona.

Yn y flwyddyn 1900, o dan delerau Cytundeb Berlin 1899 (gelwir hefyd yn Tripartate Convention, Confensiwn Teiran, ar 14 Tachwedd 1899), trosglwyddodd yr Almaen Ynysoedd Choiseul, Santa Isabel, y Shortlands ac Ontong Java Atoll i Warchodaeth Ynysoedd Solomon Prydain, ond cadwodd Bougainville a'r ynysoedd cyfagos. Caniataodd yr Almaen yr hawliad hwn yn gyfnewid am i'r Prydeinwyr ildio pob hawliad i Samoa Almaenig.

Cenadaethau
Côr pentref Eglwys Unedig yn Siwai, Bougainville, 1978]]
Sefydlwyd prefecture Apostolaidd Pabyddol Ynysoedd Gogledd Solomon ar 23 Mai 1898, trwy wahanu oddi wrth Ficeriaeth Apostolaidd Pomerania Newydd, gan gynnwys Ynysoedd Ysabel, Choiseul, Bougainville a'r holl ynysoedd dan warchodaeth yr Almaen; tan 1904, cafodd ei enwi'n Apostolic Prefecture of German Solomon Islands.

Ym 1897 rhoddwyd yr ynysoedd o dan awdurdodaeth Mgr Broyer, Ficer Apostolaidd Samoa, ac ym 1898 ffurfiwyd yn rhagdybiaeth newydd o dan Mr Joseph Forestier, a oedd yn byw yn Kieta, ar Ynys Bougainville. Roedd y dwymyn mor gyffredin yn y genhadaeth fel bod y rhan fwyaf o'r tadau a aeth i'r ynysoedd yn 1898 wedi'u cario i ffwrdd gan afiechyd.

Ym 1911 roedd y genhadaeth yn cynnwys: 3 eglwys; 3 gorsaf; 10 Tadau Marist; 5 brawd lleyg; 7 o chwiorydd Trydydd Urdd Mair; 2 gatecist Samoaidd; 5 ysgol Gatholig, gyda 140 o ddisgyblion; 2 gartref plant amddifad; ac ychydig gannoedd o Babyddion. Perthynai y cenhadon Maristaidd i Dalaith Oceania, yr hon a breswyliai y goruchaf yn Sydney, New South Wales.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 German Colonies in the Pacific crynodeb a dogfennau yn Llyfrgell Genedlaethol Awstralia
 Was ist des Deutschen Tochterland cân Almaenig ymorodraethol gan Emil Sembritzki, 1911
 Why Were the German Colonies Unprofitable? fideo

Categori:Cyn-drefedigaethau Ymerodraeth yr Almaen
Categori:Ynysoedd Solomon
Categori:Ynysoedd Papwa Gini Newydd