Jiang Zemin

Gwleidydd Tsieineaidd oedd Jiang Zemin (17 Awst 1926 – 30 Tachwedd 2022) a wasanaethodd yn Ysgrifennydd Cyffredinol Plaid Gomiwnyddol Tsieina o 1989 i 2002 ac Arlywydd Gweriniaeth Pobl Tsieina o 1993 i 2003.

Ganed ef yn Yangzhou, yn nhalaith Jiangsu, Gweriniaeth Tsieina. Ymunodd â'r Blaid Gomiwnyddol ym 1946. Graddiodd o Brifysgol Jiao Tong Shanghai ym 1947 gyda gradd mewn beirianneg drydanol. Gweithiodd yn beiriannwr mewn sawl ffatri, ac yna yn bennaeth ar sefydliadau ymchwil technolegol ar draws Tsieina. Ym 1980, fe'i penodwyd yn is-weinidog y comisiwn gwladol ar fewnforion ac allforion. Esgynnodd i swyddi llywodraethol eraill, ac ymunodd â Phwyllgor Canolog y Blaid Gomiwnyddol ym 1982 a'r Biwro Gwleidyddol ym 1987. Gwasanaethodd hefyd yn ddiplomydd i Rwmania. "Jiang Zemin obituary: China's tough-talking reformer", BBC (30 Tachwedd 2022). Adalwyd ar 4 Rhagfyr 2022.

Ad-drefnwyd arweinwyr y llywodraeth Tsieineaidd yn sgil protestiadau Sgwâr Tiananmen ym 1989, a phenodwyd Jiang i olynu Zhao Ziyang yn swydd Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol ac i olynu Deng Xiaoping yn Gadeirydd y Comisiwn Milwrol Canolog. Ym 1993, etholwyd Jiang yn Arlywydd Gweriniaeth Pobl Tsieina gan Gyngres Genedlaethol y Bobl, ac wedi marwolaeth Deng ym 1997 ystyriwyd Jiang yn arweinydd goruchaf y wlad. Aeth ati i barhau â pholisïau Deng o ddiwygio'r economi heb ildio awdurdodaeth y Blaid Gomiwnyddol dros gymdeithas Tsieina, gan gynnwys preifateiddio nifer o ddiwydiannau. Ceisiodd hefyd wella cysylltiadau Tsieina ag Unol Daleithiau America.

Ymddiswyddodd Jiang fel Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol yn 2002, ac ildiodd yr arlywyddiaeth yn 2003; fe'i olynwyd yn y ddwy swydd gan Hu Jintao. Bu farw Jiang Zemin yn Shanghai yn 96 oed yn 2022.

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 
 Bruce Gilley, Tiger on the Brink: Jiang Zemin and China's New Elite (Berkeley, Califfornia: University of California Press, 1998).
 Robert Lawrence Kuhn, The Man Who Changed China: The Life and Legacy of Jiang Zemin (Efrog Newydd: Crown Publishers, 2004).

Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 2022
Categori:Arlywyddion Gweriniaeth Pobl Tsieina
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Tsieina
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Tsieina
Categori:Peirianwyr o Tsieina
Categori:Pobl o Jiangsu
Categori:Pobl fu farw yn Shanghai
Categori:Ysgrifenyddion Cyffredinol Plaid Gomiwnyddol Tsieina