Melin drafod

Sefydliad yw melin drafod sy'n cynnig cyngor a syniadau ar faterion gwleidyddol, economaidd, ecolegol, cymdeithasol neu filwrol. Mae rhai yn annibynnol, mae gan eraill gysylltiadau agos â phleidiau gwleidyddol, grwpiau diddordeb neu lobïau busnes, sefydliadau academaidd. Fel arfer mae'r term hwn yn cyfeirio'n benodol at sefydliadau lle mae grŵp o ysgolheigion amlddisgyblaethol yn cynhyrchu dadansoddiadau ac argymhellion polisi. 

Sefydliadau preifat ydyn nhw fel arfer (yn aml ar ffurf sylfeini neu endidau dielw). Yn enwedig yn yr Unol Daleithiau, mae yna rai sy'n ddylanwadol iawn yng ngwleidyddiaeth y wlad. Yn Ewrop, mae sefydliadau o'r fath i'w cael ond mae eu gallu i ddylanwadu ar wleidyddiaeth gwladwriaethau yn dal i fod ymhell o'r dylanwad sydd gan sefydliadau Americanaidd.

Pwrpas
Mae melinau trafod yn cyhoeddi erthyglau ac astudiaethau, a hyd yn oed yn drafftio deddfwriaeth ar faterion penodol o bolisi neu gymdeithas. Yna defnyddir y wybodaeth hon gan lywodraethau, busnesau, sefydliadau cyfryngau, mudiadau cymdeithasol neu grwpiau buddiant eraill. Mae melinau trafod yn amrywio o'r rhai sy'n gysylltiedig â gweithgareddau academaidd neu ysgolheigaidd iawn i'r rhai sy'n amlwg yn ideolegol ac yn gwthio am bolisïau penodol, gydag ystod eang yn eu plith o ran ansawdd eu hymchwil. Mae cenedlaethau diweddarach o felinau trafod wedi tueddu i fod yn fwy ideolegol. Dechreuodd melinau trafod modern fel ffenomen yn y Deyrnas Unedig yn y 19eg ganrif a dechrau'r 20g, gyda'r rhan fwyaf o'r gweddill yn cael eu sefydlu mewn gwledydd Saesneg eu hiaith eraill. Cyn 1945, roeddent yn tueddu i ganolbwyntio ar y materion economaidd sy'n gysylltiedig â diwydiannu a threfoli. Yn ystod y Rhyfel Oer, sefydlwyd llawer mwy o felinau meddwl Americanaidd a Gorllewinol eraill, a oedd yn aml yn llywio polisi Rhyfel Oer y llywodraeth. Ers 1991, mae mwy o felinau trafod wedi'u sefydlu mewn rhannau o'r byd nad ydynt yn Orllewinol. Sefydlwyd mwy na hanner yr holl felinau trafod sy'n bodoli heddiw ar ôl 1980.

Mae'r erthygl hon yn rhestru sefydliadau polisi byd-eang yn ôl categorïau cyfandirol ac yna is-gategorïau fesul gwlad o fewn yr ardaloedd hynny. Nid yw'r rhestrau hyn yn gynhwysfawr; mae o leiaf 11,175 o felinau trafod o gwmpas y byd.

Melinau trafod Cymru
Prin yw'r melinau trafod Cymreig a hynny, efallai'n adlewyrchiad o ddiffyg grym sydd wedi ei lleoli yng Nghymru a diffyg cyfalaf i dalu am waith ymchwil manwl.

 Sefydliad Materion Cymreig - efallai mai'r melin drafod fwyaf adnabyddus yw Sefydliad Materion Cymreig (Institute of Welsh Affairs, yr IWA) a sefydlwyd gan Geraint Talfan Davies yn 1987 gyda'r awdur, John Osmond, yn Prif Weithredwr yn 1996 hyd nes 2013 pan penodwyd Lee Waters, cyn iddo ddod yn Aelod Senedd Cymru dros Lanelli yn 2016.

 Sefydliad Bevan - sefydlwyd 2001 i "gryfhau polisi cyhoeddus ar ôl datganoli." Mabwysiadwyd yr enw er cof am Aneurin Bevan, sylfaenydd y GIG, oherwydd ymrwymiad a rennir i gyfiawnder cymdeithasol, er bod y Sefydliad yn gwbl amhleidiol. 

 Gorwel - sefydlwyd yn 2012 gan yr Aelod Cynulliad Plaid Geidwadol ar y pryd, David Melding. Ymddengys nad yw'n weithredol yn 2023.

 Canolfan Llywodraethiant Cymru - (Wales Governance Centre) yn ganolfan ymchwil a melin drafod sy’n gweithredu gyda nawdd a chymorth Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth Prifysgol Caerdydd.

 Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru sefydlwyd yn 1973 a lleolir yn y Deml Heddwch yng Nghaerdydd.

 Melin Drafod - sefydlwyd yn 2021 sy'n gorff er hyrwyddo syniadaeth ar bolisi i Gymru annibynnol.

Melinau trafod adnabyddus
Ceir melinau trafod ar draws y byd. Efallai mai rhai o'r rhai mwyaf adnabyddus a dylanwadol yw:
Unol Daleithiau
Mae'n debyg mai'r Unol Daleithiau yw'r wladwriaeth lle mae melinau trafod yn cael y dylanwad mwyaf. Rhaid dyfynnu'r Council on Foreign Relations, The Project for the New American Century, Cato Institute, Hoover Institution, Brookings Institution, RAND Corporation neu American Enterprise Institute oherwydd eu pwysigrwydd.

Y Deyrnas Unedig
Mae sefyllfa Prydain yn debyg i un yr Unol Daleithiau o safbwynt melinau trafod dylanwadol. Mae'r rhai yn cynnwys: Adam Smith Institute (dde); Institute for Public Policy Research (chwith canol); Center for Policy Studies.

Ffrainc
Melinau trafod mwyaf adnabyddus Ffrainc yw: Institut Montaigne; yr Europeaneiddwyr, Fondation Robert Schuman; Fondation Concorde; Institut Targot; arbenigwyr geoeconomaidd, Institut Choiseul; a Fondation Copernicus, sefydliad gwrth-globaleiddio.

Ynghlwm â phleidiau gwleidyddol Ffrainc, ceir melinau trafod ynghlwm â'r UMP, Plaid Gomiwnyddol Ffrainc, a'r PSF.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Instutute of Welsh Affairs Gwefan Sefydliad Materion Cymreig
 Gwefan y Bevan Foundation
 Gwefan Melin Drafod
 Goodman, John C. "What is a Think Tank?" National Center for Policy Analysis, 2005.

Categori:Melinau trafod
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru