Javier Milei

Gwleidydd ac economegydd o'r Ariannin yw Javier Gerardo Milei (ganed 22 Hydref 1970) a wasanaetha yn Arlywydd yr Ariannin ers 10 Rhagfyr 2023. Mae'n arddel polisïau economaidd rhyddewyllysiol.

Ganed ef yn Buenos Aires, prifddinas yr Ariannin, a chafodd ei gamdrin yn llafar ac yn gorfforol gan ei rieni yn ystod ei blentyndod. Dioddefai economi'r Ariannin o orchwyddiant yn y 1980au, a phenderfynodd Milei yn ei arddegau i astudio'r pwnc er mwyn deall achosion y drafferth. Derbyniodd ei radd baglor mewn economeg o Brifysgol Belgrano a graddau meistr mewn economeg o'r Instituto de Desarrollo Económico y Social (IDES) a Phrifysgol Torcuato di Tella. "The making of a president – Javier Milei’s life before politics", Buenos Aires Times (21 Tachwedd 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 22 Tachwedd 2023. Bu'n gysylltiedig â sawl melin drafod a sefydliad academaidd yn yr Ariannin. Treuliodd 21 mlynedd o'i yrfa yn athro ym meysydd macro-economeg, economeg twf, micro-economeg, a mathemateg i economegwyr. Mae wedi cyhoeddi mwy na 50 o erthyglau academaidd. Datblygodd syniadaeth ryddewyllysiol, gan ymlynu ag ysgol feddwl yr "Awstriaid" ac ymyrraeth y llywodraeth yn yr economi. Disgrifia Milei ei hun yn anarcho-gyfalafwr, yn anarchydd y farchnad, ac yn rhyddewyllysiwr rhyddfrydol. Juan Francisco Alonso, "Qué es la ideología libertaria y qué tanto se adhiere Javier Milei a ella", BBC Mundo (19 Awst 2023, diweddarwyd 20 Tachwedd 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 22 Tachwedd 2023.

Daeth Milei i'r amlwg o 2016 ymlaen drwy fynegi ei farnau economaidd a gwleidyddol ar y teledu a'r cyfryngau cymdeithasol, a daeth yn ffigur hynod o ddadleuol. Câi ei ystyried yn sylwebydd anarferol, gyda steil ecsentrig i'w wallt a thymer ffyrnig, yn brygowthan a rhegi. Bu'n ymosod yn chwyrn ar y llywodraeth a gwleidyddion eraill, gan gyhuddo'r sefydliad gwleidyddol—neu la casta, fel y geilw efe—o lygredigaeth. Denai gefnogaeth oddi ar nifer o Archentwyr, yn enwedig dynion ifanc, sydd wedi'u siomi gan sefyllfaoedd gwleidyddol ac economaidd eu gwlad. Ymaelododd â'r glymblaid Avanza Libertad yn 2020, a fe'i etholwyd i Siambr y Dirprwyon yn 2021. Aeth ati i gyd-sefydlu clymblaid newydd, La Libertad Avanza, â Victoria Villarruel, ac ymgyrchodd y ddau ohonynt ar gyfer yr arlywyddiaeth a'r is-arlywyddiaeth yn etholiad 2023.

Addawodd Milei raglen o ddiwygiadau radicalaidd i bolisïau economaidd, ariannol, a chyllidol yr Ariannin, gan gynnwys gostwng gwariant cyhoeddus 15%, diddymu'r banc canolog, a defnyddio doler yr Unol Daleithiau yn lle'r peso Archentaidd. Er iddo gymryd yr agwedd ryddewyllysiol ar faterion cymdeithasol megis rhyddid yr unigolyn i gymryd cyffuriau, arddelai Milei safbwyntiau ceidwadol ar ambell bwnc, gan gynnwys gwrthwynebu erthyliad ac addysg ryw. Lleisiodd hefyd sawl datganiad dadleuol, er enghraifft cwestiynu'r nifer a fu farw yng nghyfnod y jwnta filwrol, a gwadu cyfrifoldeb y ddynolryw am newid hinsawdd. Mae nifer o sylwebwyr wedi disgrifio Milei yn radicalwr ac yn boblydd, a rhai wedi ei ddisgrifio yn rhan o'r adain dde eithafol, tra bod eraill wedi galw ei ideoleg yn anniffiniadwy. Federico Rivas Molina, "Javier Milei, the unclassifiable Argentine politician", El País (30 Mawrth 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Ebrill 2023.

 Safbwyntiau 
Mae Milei yn gefnogwr brwd dros drosglwyddo sofraniaeth Ynysoedd y Falklands o'r Deyrnas Unedig i'r Ariannin, gan ddatgan nad yw'r safbwynt hwnnw yn agored i drafodaeth. Fodd bynnag, mae wedi beirniadau'r rhyfel a lansiwyd gan y jwnta ym 1982 i gipio'r ynysoedd, ac yn cydnabod bod rhaid dod i gytundeb â'r Deyrnas Unedig a thrigolion y diriogaeth yn ddiplomyddol.

 Bywyd personol 
Nid yw Javier Milei yn briod, ac nid oes plant ganddo. Mae'n berchen ar bum Gafaelgi Seisnig.

O ran ei grefydd, Catholig ydy Milei, er ei fod wedi ymddieithrio i raddau o'r ffydd honno. Mae wedi beirniadu'r Pab Ffransis a'i alw'n "gynrychiolydd y drwg ar y Ddaear". Mae Milei wedi ymddiddordi yn Iddewiaeth, ac wedi mynegi ei fwriad o erfyn ar rabi i'w dderbyn i'r ffydd Iddewig.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1970
Categori:Arlywyddion yr Ariannin
Categori:Catholigion o'r Ariannin
Categori:Economegwyr yr 20fed ganrif o'r Ariannin
Categori:Economegwyr yr 21ain ganrif o'r Ariannin
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o'r Ariannin
Categori:Pobl a aned yn Buenos Aires
Categori:Rhyddewyllyswyr o'r Ariannin