Ymgyrchu dros dîm Olympaidd Cymru

Nid oes Tîm Olympaidd gan Gymru ar hyn o bryd. Mae athletwyr o Gymru wedi cystadlu fel rhan o Brydain Fawr yn y Gemau Olympaidd ers 1896. Cafwyd cynigion gan rai gwleidyddion a sefydliadau Cymreig, megis rhai Plaid Cymru, i Gymru gystadlu yn y Gemau Olympaidd ar wahân i ddirprwyaeth Prydain Fawr, boed yn rhan neu’n annibynnol o’r Deyrnas Unedig.

Yng Ngemau Olympaidd 2024 cystadleuodd 68 gwlad gyda phoblogaeth llai na Chymru.

 Cyn dîm Hoci Olympaidd Cymru 
Ym 1907, cafodd dyheadau unrhyw genedl Geltaidd am eu tîm olympaidd eu hunain eu chwalu gan ganllawiau newydd yn dyfarnu bod "gwlad" yn "diriogaeth" gyda "chynrychiolaeth ar wahân ar y pwyllgor olympaidd rhyngwladol".

Yng Ngemau Olympaidd 1908, caniatawyd i Gymry ymuno â thîm cenedlaethol Cymru ar gyfer hoci maes ac ennill y trydydd safle. Ym mhob digwyddiad arall a gemau olympaidd ers hynny, mae athletwyr Cymru wedi cystadlu fel aelodau o dîm y DU.

 Cynigion am dîm Cymru 
Dywedodd adroddiad gan Lywodraeth y DU yn 2002 y dylai Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon gystadlu fel timau annibynnol yn y Gemau Olympaidd, fel rhan o ymdrech ar sut y gellid rhedeg ac ariannu chwaraeon yn well er mwyn sicrhau mwy o lwyddiant, drwy dargedu mwy o adnoddau. a lleihau biwrocratiaeth. Roedd yr adroddiad yn awgrymu y dylid datganoli cyllid chwaraeon yn gyfan gwbl i'r gwledydd datganoledig.

Yn 2009, cytunodd un o bwyllgorau Llywodraeth y Cynulliad Cenedlaethol i ofyn i'r Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol (IOC) a fyddai sefyllfa gyfansoddiadol Cymru yn caniatáu i dîm olympaidd Cymru gael ei sefydlu, mewn ymateb i ddeiseb. Byddai'r pwyllgor yn ystyried y mater ymhellach ar ôl cael ateb yr IOC.

Galwodd AS Plaid Cymru ar y pryd, Adam Price am dîm Olympaidd Cymru gan ddweud, “Perfformiodd cystadleuwyr o Gymru yn y gemau yn Beijing yn wych gan sicrhau ein casgliad gorau erioed o fedalau. Dangosodd eu llwyddiant y gallwn gystadlu ar y lefel uchaf a daethom adref gyda chanlyniadau gwell na gwledydd gyda phoblogaethau llawer mwy. Bydd cynnig tîm Gemau Olympaidd Cymreig yn caniatáu i’n hathletwyr gystadlu ar lefel Olympaidd yn enw Cymru.”

Yn 2016, galwodd y newyddiadurwr Arthur Thomas ar gyfer Y Cymro am sefydlu timau olympaidd Cymru a’r Alban yn union fel y gwnaed ar gyfer Gemau’r Gymanwlad. Awgrymodd hefyd fod darllediadau o Team GB yn fath o bropaganda Prydeinig.

Yn yr un flwyddyn bu’r newyddiadurwraig Angharad Mair yn trafod cymaint roedd hi’n mwynhau cystadlu dros Gymru a gwisgo fest goch, yn hytrach na chynrychioli Prydain. Ychwanegodd y byddai'n "cefnogi tîm Olympaidd i Gymru 100%" ac y byddai'n rhoi Cymru ar y map. Eglurodd Mair hefyd nad oedd dewis os oedd rhywun am fynychu Pencampwriaethau’r Byd, bod yn rhaid iddynt gynrychioli tîm Prydain. Ychwanegodd bod baner Cymru wedi ei gwahardd ar un adeg yng Ngemau Olympaidd Llundain 2012, ac yn y tymor byr dylid caniatáu i athletwyr ddangos eu bod nhw hefyd yn cynrychioli Cymru o fewn tîm Prydain. Dyhead Mair yw i Gymru gael ei thîm olympaidd cenedlaethol ei hun, ac i "gael yr hawl i chwifio'r Ddraig Goch â balchder".

Ym mis Awst 2021, dywedodd Rhun ap Iorwerth y dylai Cymru gael tîm Olympaidd ar wahân ar gyfer Gemau Olympaidd Paris 2024. Canmolodd dirprwy arweinydd Plaid Cymru ac Aelod Seneddol Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth berfformiad Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad a dymunodd i dîm Cymru yn y Gemau Olympaidd nesaf, “Byddwn wrth fy modd yn gweld [Cymru yn y Gemau Olympaidd], fel [mae’n] digwydd yn Gemau'r Gymanwlad, mewn pêl-droed a rygbi a chymaint o chwaraeon eraill. Byddai, byddai'n braf yn y Gemau Olympaidd nesaf." Ailadroddodd Ap Iorwerth sylwadau gan Gareth Rhys Owen, "y gallai [Cymru] gael llai o fedalau yn y pen draw. [...] [fel y rhai] yn rhan o dimau [fel] tîm nofio. [...] ond byddech cael mwy o athletwyr o Gymru yn cael y cyfle i gystadlu yn y Gemau Olympaidd".

Yn yr un mis, dywedodd yr ymgynghorydd chwaraeon a diwylliant, Gavin Price, ei fod yn well ganddo gael dadl ar y pwnc, a ddylai athletwyr fod yn rhan o dîm Cymru neu PF, gyda’r cynnig yn cael ei archwilio’n drylwyr, ond byddai angen i unrhyw dîm gael cymeradwyaeth y tîm rhyngwladol. Pwyllgor Olympaidd ond yn debyg i wladwriaethau eraill nad ydynt yn sofran megis Puerto Rico.

Ym mis Medi 2021, mae T. James Jones wedi awgrymu y dylai athletwyr Cymru allu canu anthem genedlaethol Cymru a chwifio baner Cymru yn y Gemau Olympaidd pan fyddan nhw’n ennill medal aur i Brydain Fawr, ond nid yw’n credu y bydd Tîm Olympaidd Cymru ar wahân. yn debygol oni bai fod Cymru am ennill annibyniaeth. Ychwanegodd Jones mai anthem Lloegr sy'n cael ei chanu bob tro a'i bod yn anodd credu bod llawer o wledydd llai na Chymru yn y Gemau Olympaidd yn gallu arddangos eu baner eu hunain tra na all athletwyr Cymru wneud hynny. "Tra'n chwarae i dîm pêl-droed Olympaidd Prydain Fawr yn 2012, cafodd chwaraewyr Cymru Ryan Giggs, Craig Bellamy, Joe Allen a Neil Taylor eu beirniadu am beidio â chanu "God save the Queen". Mynnodd rheolwr y tîm, Stuart Pearce, y gall y chwaraewyr yn bersonol benderfynu a ydynt am ganu'r anthem.

 Tîm Olympaidd Cymru annibynnol 
Mae YesCymru yn dadlau bod athletwyr Cymru yn "colli allan" cyfleoedd i fod yn y Gemau Olympaidd a Pharalympaidd oherwydd cystadleuaeth i fod ar dimau Prydain Fawr, ac y byddai annibyniaeth Cymru yn caniatáu ffurfio timau Cymreig ar wahân.

Pe bai Cymru annibynnol yn cystadlu yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020, roedd amcangyfrif canol cystadleuaeth yn awgrymu y byddai Cymru yn y 24ain safle yn y cyfrif medalau, o flaen Denmarc, Jamaica a Kenya ac ymhell ar y blaen i wledydd mwy gan gynnwys India, Sbaen, Nigeria, Mecsico. a Thwrci.

Mae'r Siarter Olympaidd yn nodi ers 1995 na all cenhedloedd nad ydynt yn sofran ffurfio timau Olympaidd. Mae Adran 31.1 y Siarter Olympaidd yn datgan bod yn rhaid i genedl fod yn “Wladwriaeth annibynnol a gydnabyddir gan y gymuned ryngwladol” er mwyn cael ei hystyried yn wlad. Yn ogystal, rhaid i o leiaf bum ffederasiwn cenedlaethol fod yn gysylltiedig â ffederasiwn rhyngwladol chwaraeon olympaidd.

Mewn ymateb i ail ddeiseb yn 2012 gan gadeirydd pwyllgor deisebau’r cynulliad cenedlaethol, dywedodd William Powell AC mai’r IOC sydd â’r cyfrifoldeb a’r disgresiwn llwyr dros benderfynu pa Bwyllgorau Olympaidd y mae’n eu cydnabod. Roedd yr ateb yn ailgadarnhau adran 31 o Siarter y Gemau Olympaidd gan ddweud bod “gwlad” yn nhermau Olympaidd yn golygu gwladwriaeth annibynnol a gydnabyddir gan y gymuned ryngwladol. Ychwanegodd yr ateb fod y Cenhedloedd Unedig yn cydnabod y DU fel cenedl-wladwriaeth ac felly mae'r IOC yn cydnabod Cymdeithas Olympaidd Prydain fel Pwyllgor Olympaidd y DU. Er mwyn i'r IOC ystyried tîm Cymreig yn y Gemau Olympaidd neu Baralympaidd, byddai angen newid statws cyfansoddiadol Cymru mewn perthynas â gweddill y DU.

Mae Adam Price, arweinydd Plaid Cymru wedi awgrymu pe gallai Ynysoedd Ffaro, fel gwlad ddi-sofran lwyddo mewn cais am dîm Olympaidd cenedlaethol, yna fe allai Cymru hefyd.

 Gweler hefyd 
 Tîm criced cenedlaethol Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru
 Rhestr o fudiadau ac ymgyrchoedd Cymreig
 Ymgyrchu dros Dîm Olympaidd yr Alban

 Cyfeiriadau 

Categori:Mudiadau Cymru
Categori:Chwaraeon yng Nghymru
Categori:Gemau Olympaidd