Gini Newydd Almaenig

Roedd Gini Newydd Almaenig (Almaeneg: Deutsch-Neuguinea) yn rhan o Ymerodraeth yr Almaen. Roedd yn wladfa o 1884 hyd 1914 pan gafodd ei gymryd gan luoedd arfog Awstralia ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf. Roedd yn cynnwys rhan ogledd-ddwyreiniol Gini Newydd a sawl ynys gyfagos. Mae tir mawr Gini Newydd Almaenig ac ynysoedd cyfagos yr Ynysoedd Bismarck a gogledd Ynysoedd Solomon bellach yn rhan o Papua Gini Newydd.

Hanes
Mae'n debyg bod yr Almaenwyr cyntaf a oedd yn bresennol yn Ne'r Môr Tawel yn forwyr ar fwrdd y llongau a arweiniwyd gan Abel Tasman ar ei fordaith gyntaf, roedd capten y llong Heemskerck yn Holleman (neu Holman), a aned yn Jever yng ngogledd orllewin yr Almaen.Gutenberg Australia Abel Janszoon Tasman's Journal, edited by J E Heeres (1898), see descriptive note. Masnachwyr y Gynghrair Hanseatic oedd y cyntaf i sefydlu ffatrïoedd yno. Roedd gan Johann Cesar Godeffroy a Sohn o Hamburg eu pencadlys yn Samoa o 1857 a bu'n gweithredu ym Moroedd y De, yn enwedig yn y farchnad copra a daeth â mewnfudwyr o'r Almaen.Townsend, M. E. (1943) "Commercial and Colonial Policies" The Journal of Economic History 3 pp 124–134 at p 125 Ar ddiwedd y 1870au, trefnodd lleiafrif gweithgar o wahanol bleidiau Almaenig sawl cymdeithas drefedigaethol yn yr Almaen er mwyn perswadio Bismarck i gychwyn ar bolisi trefedigaethol.Hartmut Pogge von Strandmann, "Domestic Origins of Germany's Colonial Expansion under Bismarck" (1969) Past & Present 42 pp 140–159 at p 144 citing R. V. Pierard, "The German Colonial Society, 1882–1914" (Iowa State University, PhD thesis, 1964); K. Klauss, Die Deutsche Kolonialgesellschaft und die deutsche Kolonialpolitik von den Anfangen bis 1895 (Humboldt Universitat, East Berlin, PhD thesis, 1966); F. F. Muller, Deutschland-Zanzibar-Ostafrika. Geschichte einer deutschen Kolonialeroberung (Berlin, 1959).

Pan ddychwelodd ei alldaith Almaenig i'r Môr Tawel ym 1879-1882, ymrestrodd Otto Finsch grŵp â diddordeb mewn ehangu trefedigaethol yr Almaen dan arweiniad y bancwr Adolph von Hansemann. Anogodd Finsch nhw i ddod o hyd i wladfa ar arfordir gogledd-ddwyrain Gini Newydd ac Archipelago Bismarck.P. G. Sack 'Finsch, Otto (1839–1917)'  Australian Dictionary of Biography

Ar 3 Tachwedd 1884, dan nawdd y Deutsche Neuguinea-Compagnie, codwyd baner yr Almaen dros Kaiser-Wilhelmsland, Ynysoedd Bismarck ac Ynysoedd Gogledd Solomon (daeth rhan fwyaf o'r Ynysoedd Gogledd Solomon gan eithro Bougainville wedyn yn rhan o diriogaeth Prydain fawr pan ffeiriwyd hwy am diroedd yn Samoa Almaenig a Togoland Almaenig).

 Llyfryddiaeth 
 Peter Biskup: Hahl at Herbertshoehe, 1896–1898: The Genesis of German Native Administration in New Guinea, in: K. S. Inglis (ed.): History of Melanesia, Canberaa – Port Moresby 1969, 2nd ed. 1971, 77–99.
 Firth, Stewart: Albert Hahl: Governor of German New Guinea. In: Griffin, James, Editor : Papua New Guinea Portraits: The Expatriate Experience. Canberra: Australian National University Press; 1978: 28–47.
 Firth, S. G.: The New Guinea Company, 1885–1899: A Case of Unprofitable Imperialism. in: Historical Studies. 1972; 15: 361–377.
 Firth, Stewart G.: Arbeiterpolitik in Deutsch-Neuguinea vor 1914. In: Hütter, Joachim; Meyers, Reinhard; Papenfuss, Dietrich, Editors: Tradition und Neubeginn: Internationale Forschungen zur deutschen Geschichte im 20. Jahrhundert. Köln: Carl Heymanns Verlag KG; 1975: 481–489.
 Noel Gash – June Whittaker: A pictorial history of New Guinea, Jacaranda Press: Milton, Queensland 1975, 312 p., .
 Firth, Stewart: German Firms in the Western Pacific Islands, 1857–1914. in: Journal of Pacific History. 1973; 8: 10–28.
 Firth, Stewart: The Germans in New Guinea. In: May, R. J.; Nelson, Hank, Editors: Melanesia: Beyond Diversity. Canberra: Australian National University, Research School of Pacific Studies; 1982: 151–156.
 Moses, John, and Kennedy, Paul, Germany in the Pacific and Far East 1870–1914, St Lucia Qld: Queensland University Press, 1977. 
 Sack, Peter, ed., German New Guinea: A Bibliography, Canberra ACT: Australian National University Press, 1980, 
 Firth, Stewart: New Guinea Under the Germans, Melbourne University Press : International Scholarly Book Services: Carlton, Vic. 1983, , reprinted by WEB Books: Port Moresby 1986, .
 Foster, Robert J. "Komine and Tanga: A Note on Writing the History of German New Guinea," Journal of Pacific History (1987) 22#1 56–64; historiography.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Archives of the German Colonial Society (in German) 
 Deutsch-Neuguinea  

Categori:Cyn-drefedigaethau Ymerodraeth yr Almaen
Categori:Hanes Papwa Gini Newydd