Sgwâr Mount Stuart

Sgwâr preswyl a masnachol yng Nghaerdydd, Cymru yw Sgwâr Mount Stuart . Fe'i lleolir yn ardal Butetown y ddinas. Wedi'i ddatblygu'n wreiddiol ar ddiwedd y 1800au fel lleoliad preswyl ar gyfer gweithwyr y dociau cyfagos, daeth yn ganolfan ar gyfer eiddo preswyl uwchraddol a oedd yn ymdroi o amgylch y prif sgwâr. Erbyn 1900, yr oedd gweithgarwch masnachol wedi cymryd ei le, a ddominyddwyd gan y Gyfnewidfa Lo, a feddiannai'r man canolog a oedd unwaith yn agored. Mae'r sgwâr yn cynnwys casgliad o adeiladau rhestredig, sy'n cynrychioli amrywiaeth o arddulliau pensaernïol a rhai o enghreifftiau gorau Caerdydd o bensaernïaeth fasnachol diwedd y 19eg ganrif a dechrau'r 20fed ganrif. Dynodwyd ardal Sgwâr Mount Stuart yn Ardal Gadwraeth ym mis Gorffennaf 1980. Mount Stuart Square: Conservation Area Appraisal , Cardiff County Council, 2009

Cartref tebygol Cynulliad 1979
Yn dlyn Adroddiad Comisiwn Kilbrandon penderfynwyd cynnal refferendwm ar ddatganoli pwerau i Gymru a'r Alban gan sefydlu cynulliad i Gymru. Petai Cymru wedi pleidleisio dros ddatganoli yn Refferendwm Cymru 1979 yna, mae'n debyg mai adeilad y Cyfnewidfa Lo yn Sgwâr Mount Stuart fyddai wedi bod cartref y siambr a'r sefydliad.{[cite web |url=https://historypoints.org/index.php?page=the-coal-exchange-cardiff-bay |title=The Coal Exchange, Cardiff Bay |publisher=History Points |access-date=25 Hydref 2022}} Wedi hynny, awgrymwyd y gallai'r un adeilad fod yn gartref i'r sianel Gymraeg newydd, S4C a sefydlwyd yn 1982.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Square peg Blog Dic Mortimer ar hanes adeiladau ardal Sgwâr Mount Stuart a methiannau Datganoli a chynllunio, 2014

Categori:Hanes Caerdydd
Categori:Erthyglau Wici-lleoedd