Amddiffynnwr hawliau dynol

Mae amddiffynnwr neu ymgyrchydd hawliau dynol yn berson sydd, yn unigol neu gydag eraill, yn gweithredu i hyrwyddo neu amddiffyn hawliau dynol. Gallant fod yn newyddiadurwyr, yn amgylcheddwyr, yn undebwyr llafur, cyfreithwyr, athrawon, ymgyrchwyr tai, cyfranogwyr mewn gweithredu uniongyrchol, neu'n unigolion yn gweithredu ar ei ben ei hun. Gallant amddiffyn hawliau fel rhan o'u swyddi neu'n wirfoddol. O ganlyniad i'w gweithgareddau, mae amddiffynwyr hawliau dynol yn aml yn destun dial drwy ei bardduo, ei wylio'n gyson, ei aflonyddu, dod a chyhuddiadau ffug yn ei erbyn, ei gadw'n fympwyol yn y ddalfa, cyfyngu ar yr hawl i ryddid i gymdeithasu, a hyd yn oed drwy ymosodiad corfforol llofruddiae a llofruddiaeth. 

Yn 2020, cafodd o leiaf 331 o amddiffynwyr hawliau dynol eu llofruddio mewn 25 o wledydd. Mae'r gymuned ryngwladol a rhai llywodraethau cenedlaethol wedi ceisio ymateb i'r trais hwn trwy wahanol ffyrdd, ond mae trais yn erbyn amddiffynwyr hawliau dynol yn parhau i godi. Mae amddiffynwyr hawliau dynol benywaidd ac amddiffynwyr hawliau dynol amgylcheddol (sy'n aml iawn yn frodorol) yn wynebu mwy o ormes a risgiau nag amddiffynwyr hawliau dynol sy'n gweithio ar faterion eraill.

Ym 1998, cyhoeddodd y Cenhedloedd Unedig eu Datganiad ar Amddiffynwyr Hawliau Dynol i gyfreithloni gwaith amddiffynwyr hawliau dynol ac ymestyn amddiffyniad ar gyfer gweithgareddau hawliau dynol. Yn dilyn y Datganiad hwn, mae nifer cynyddol o weithredwyr wedi mabwysiadu'r label 'amddiffynwyr hawliau dynol'; mae hyn yn arbennig o wir ar gyfer gweithwyr hawliau dynol proffesiynol.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Swyddfa Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig yr Uchel Gomisiynydd
 Datganiad y Cenhedloedd Unedig ar Hawl a Chyfrifoldeb Unigolion, Grwpiau ac Organau Cymdeithas i Hyrwyddo ac Amddiffyn Hawliau Dynol a Rhyddid Sylfaenol a Gydnabyddir yn Gyffredinol
 Pwy sy'n amddiffynnwr (OHCHR)
 Gwasanaeth Rhyngwladol dros Hawliau Dynol: Gweithio i gefnogi Amddiffynwyr Hawliau Dynol
 Amnest Rhyngwladol: Diogelu Amddiffynwyr Hawliau Dynol
 Rheng Flaen: Y Sefydliad Rhyngwladol er Diogelu Amddiffynwyr Hawliau Dynol Mewn Perygl
 Ffederasiwn Rhyngwladol Hawliau Dynol - Rhaglen amddiffynwyr hawliau dynol FIDH
 Rhaglen amddiffynwyr hawliau dynol yr OMCT
 Gwobr Martin Ennals
 Amddiffynwyr Hawliau Dynol Tiwlip

Categori:Hawliau sifil
Categori:Ymgyrchwyr hawliau dynol