Logo Undeb Rygbi Cymru

Hanes 
Mae tîm rygbi Cymru wedi defnyddio Plu Tywysog Cymru fel eu harwyddlun ers eu gêm ryngwladol gyntaf yn erbyn Lloegr yn 1881.

 Cenhinen 
Yn 1899, defnyddiwyd cenhinen fel logo i gynrychioli rygbi Cymru yn hytrach na’r tair pluen ym mathodyn tîm "Eingl-Awstralia" fel rhan o daith y Llewod Prydeinig i Awstralia. Roedd pedwar symbol yn cynrychioli Gwledydd Cartref y Deyrnas Unedig, gyda dwy genhinen groes yn cael ei defnyddio i gynrychioli Cymru.

 Galwadau i newid y logo 
bawd|100x100px|Emblem y tair pluen, Rhydychen
Mae rhai yn gweld y defnydd o'r tair pluen yn ormesol gan ei fod yn eu hatgoffa o reolaeth Seisnig yng Nghymru,  neu'n ddarostyngol ac yn gywilyddus, a bwysleisir weithiau pan nad yw'r tîm rygbi yn perfformio'n dda.  Mae'r cysylltiadau hyn wedi annog rhai i alw ar URC i newid eu hemblem. Gydag amrywiol ddeisebau wedi eu sefydlu yn eiriol dros newid yr arfbais i gynllun arall, megis draig yn lle'r tair pluen.   Mae'r arwyddlun wedi'i ddisgrifio fel "amhriodol" i genedlaetholwyr a gweriniaethwyr Cymreig o ran ei ddefnydd i gynrychioli "tîm sydd ei hun yn eicon o Gymru", oherwydd cysylltiad y bathodyn â theitl Tywysog Cymru a'i ddefnydd yn Lluoedd Arfog Prydain. . 

Wrth gael eu holi gan y Daily Post, dywedodd rhai cefnogwyr oedd yn feirniadol o'r logo ei fod yn "symbol hen ffasiwn gyda thair pluen Almaenig sy'n cynrychioli Lloegr [...] dim byd i'w wneud â threftadaeth Cymru", a bod tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru "yn cynrychioli'r wlad gymaint yn well o ran iaith, treftadaeth a diwylliant”. Mae'r cefnogwyr dros gadw'r logo presennol yn datgan "mae bellach yn cael ei gydnabod yn rhyngwladol [...] fel logo URC".  Cwestiynwyd y defnydd o’r tair pluen gan CPD Wrecsam hefyd, gyda beirniaid yn dweud ei fod “yn perthyn yn y gorffennol” ac y byddai cael gwared ar y plu “yn ychwanegiad i’w groesawu”, er i gefnogwr defnydd y plu nodi “mae’n siŵr ei fod wedi esblygu i symboleiddio rhywbeth arall nawr". 

 Amnewidiadau posibl 
bawd|Y Ddraig Goch, symbol poblogaidd yng Nghymru
Ym mis Tachwedd 2021, daeth e-ddeiseb ar gyfer amnewid y plu gyda symbol Cymreig arall, fel draig, i’r amlwg yn dilyn trechu’r tîm rygbi yn Seland Newydd gan gyrraedd dros 4,000 o lofnodion ar y pryd. 

Ar wahân i nifer o gyfeiriadau at ddraig i'w defnyddio fel un arall o bosibl. Ym mis Hydref 2021, cyflwynodd y grŵp o blaid annibyniaeth YesCymru ddewisiadau amgen ffug i logo URC gan ddefnyddio symbolau Cymreig gwahanol, megis cenhinen, cennin pedr, a thelyn . Derbyniodd y cynigion "adolygiadau cymysg" ar gyfryngau cymdeithasol.  

 Gweler hefyd 

 Gwrthwynebiad i deitl Tywysog Cymru
 Rhestr o symudiadau yng Nghymru
 Symbolau cenedlaethol Cymru

 Cyfeiriadau 

Categori:Rygbi'r undeb yng Nghymru