Placiau Porffor menywod Cymru

Nod y cynllun Placiau Porffor yw gosod placiau ar adeiladau yng Nghymru i gynyddu adnabyddiaeth o fywydau menywod sydd wedi cael effaith sylweddol a hirhoedlog mewn cysylltiad â Chymru.

Dechreuwyd y cynllun gan sawl aelod o Gynulliad Cenedlaethol Cymru, dan arweiniad Julie Morgan, Aelod Gogledd Caerdydd. Dewiswyd y lliw porffor oherwydd ei gysylltiad â mudiad y bleidlais i fenywod. Trefnwyd y cynllun i ddechrau mewn partneriaeth â’r elusen cydraddoldeb rhywiol Chwarae Teg ac wedi hynny daeth yn elusen annibynnol. 

Fe’i lansiwyd ar 8 Mawrth 2017 (Diwrnod Rhyngwladol y Menywod) gyda’r nod o osod y plac cyntaf ar adeilad y Senedd i goffau Val Feld. Mae'r placiau yn seramig gwydredd porffor gyda llythrennau gwyn. Ers 2017, mae rhwng un a thri phlac wedi'u gosod bob blwyddyn

Mae’r meini prawf ar gyfer plac yn cynnwys bod  rhaid i’r person fod yn fenyw marw gyda chysylltiadau cryf â Chymru, a bod yn rhaid ei bod wedi gwneud cyfraniad nodweddiadol yng Nghymru neu du hwnt. Bydd maint ei heffaith ar fenywod, gan gynnwys fel model rôl, hefyd yn cael ei hystyried, yn ogystal ag a yw hi eisoes wedi cael ei choffáu. Yn ogystal â'r rhai sydd eisoes yn adnabyddus ond nad ydynt efallai wedi'u coffáu'n gyhoeddus eto, mae'r cynllun yn ceisio'n arbennig i gydnabod menywod nad ydynt wedi cael eu cydnabod o'r blaen. Bydd ystyriaethau ymarferol megis yr angen am ganiatâd cynllunio hefyd yn cael eu hystyried.

 Placiau wedi'u gosod 
Mae placiau porffor wedi'u gosod  i nodi'r canlynol:

 Val Feld, ar adeilad y Senedd 2018. Un o benseiri datganoli i Gymru; Cyfarwyddwr a sylfaenydd Shelter Cymru; ymgyrchydd dros gydraddoldeb cymdeithasol a rhyw. 
 Ursula Masson, a osodwyd yn Llyfrgell Ganolog Merthyr Tudful 2019. Academydd yn arbenigo mewn hanes merched a ffeministiaeth; sefydlodd Canolfan Astudiaethau Rhywedd Cymru ym Mhrifysgol De Cymru. 
 Megan Lloyd George, ar gartref ei theulu yng Nghricieth 2019. Aelod Seneddol benywaidd cyntaf dros etholaeth Gymreig. 
 Angela Kwok, ar siop bwyd parod ei theulu ym Mhontcanna 2020. Pencampwr dros bobl Tsieineaidd yn ne Cymru. 
 Eunice Stallard, ar Neuadd Les y Glowyr, Ystradgynlais 2020. Ymgyrchydd heddwch ac actifydd gwleidyddol. 
 Martha Gellhorn, ar ei bwthyn ymddeol yn Devauden 2021. Gohebydd rhyfel Americanaidd, nofelydd, awdur teithio, a newyddiadurwr. 
 Charlotte Price White, ar ei chartref teuluol ym Mangor 2021. Swffragét ac Ymgyrchydd Heddwch. 
 Dinah Williams, ar feudy yn ei chartref yn y Borth, Ceredigion, 2021. Ffermwraig organig ac entrepreneur arloesol. 
 Eirene White, y Farwnes White ar Neuadd y Dref y Fflint ym mis Mehefin 2022. Hi oedd un o’r tair menyw gyntaf i gynrychioli Cymru yn Senedd y DU, ac yn wir unig AS benywaidd Cymru am ddeng mlynedd. 
 Thora Silverthorne, yn Abertyleri ym Mai 2022. Aelod o’r Frigâd Ryngwladol, Undebwraig Llafur a Nyrs
 Dr Frances Hoggan, ar siop ar Stryd Fawr, Aberhonddu, 3 Mawrth 2023, sef y man ganwyd hi .Y Gymraes gyntaf a'r ail ferch drwy Ewrop i dderbyn gradd mewn meddygaeth. Bu hefyd yn ymgyrchydd brwd dros hawliau addysg i ferched Cymru
 Patti Flynn, ar Ganolfan y Mileniwm 24 Mawrth 2023. Cantores, awdur, actor, ymgyrchydd dros roi cydnabyddiaeth i filwyr o gefndiroedd du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig ac un o sefydlwyr Mis Hanes Pobl Dduon yng Nghymru.
 Rose Davies, ar Amgueddfa Cwm Cynon, Aberdâr 18 Mai 2023. Cynghorydd benywaidd cyntaf Sir Forgannwg, sefydlydd Apêl Heddwch Menywod Cymru
 Annie Jane Hughes Griffiths - arweinydd Apêl Heddwch Menywod Cymru, sef deiseb heddwch a arwyddwyd gan bron 400,000 o fenywod Cymru yn 1923 ac a gyflwynwyd i Arlywydd yr Unol Daleithiau. Ceir y plac ar dŷ Rolant Ellis, ŵyr i Annie Jane drwy ei mab Iorwerth ei phlentyn o'i phriodas gyntaf i Aelod Seneddol Meirionnydd oedd o blaid ymreolaeth, Thomas Edward Ellis.
 Jemima Nicholas- Neuadd y Dref, Abergwaun 24 Chwefror 2024. Arwres Gymreig Brwydr Abergwaun
 Dorothy Miles - ar gartref ei phlentyndod, 27 Westbourne Avenue, Rhyl, 26 Ebrill 2024. Bardd a Pherfformwraig Iaith Arwyddo
 Bernice Rubens-21 Mehefin 2024, ar y tŷ lle magwyd hi yn yn ardal Splott, Caerdydd . Y fenyw gyntaf i ennill Gwobr Booker
 Minnie Pallister-18 Medi 2024, Neuadd Farchnad Brynmawr. Ymgyrchydd eofn dros hawliau merched o’r 1920au hyd at y 1950au.
 Amy Dillwyn -8 Mawrth 2025 ar wal bwyty’r Ystafell Werdd ym Mharc Amy Dillwyn tu allan i Arena Abertawe. Nofelydd, cymwynaswraig ac yn wraig fusnes, o Abertawe.
 Agnes Davies-20 Gorffennaf 2025 Saron, Rhydaman. Pencampwr snwcer

Gweler hefyd
 Archif Menywod Cymru
 Apêl Heddwch Menywod Cymru

 Cyfeiriadau 

Categori:Hanes diwylliannol Cymru
Categori:Merched o Gymru
Categori:Cofebion
Categori:Sefydliadau 2017