Coedwig Genedlaethol i Gymru

bawd|254px|Coedwig Genedlaethol i Gymru gyda gweithiwr Tilhill Forestry

Mae Coedwig Genedlaethol Cymru (Saesneg: National Forest for Wales) yn brosiect ailgoedwigo a choedwigo hirdymor gan Lywodraeth Cymru, gyda'r nod o ffurfio rhwydwaith o goetiroedd ledled Cymru. Fe'i sefydlwyd ar 12 Ebrill 2020.

 Cefndir 
Ar hyn o bryd dim ond tua 15% o Gymru sy’n goetir sy’n gorchuddio , gydag ymdrechion coedwigo (plannu coetir newydd) yng Nghymru yn cyrraedd eu lefel isaf ers y 1970au, gyda chreu coetir blynyddol heb fod yn fwy na  ers 1975. Yn 2020 dim ond  o goetir wedi'i blannu.

Mae manteision rhaglen goedwigo eang yn caniatáu ar gyfer y cynnydd mewn gorchudd coed, sy'n gweithredu fel sinc carbon gan helpu i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd. Gall y coedwigoedd newydd neu ehangedig hefyd gynnal bioamrywiaeth, ac fel cynefin i fflora a ffawna sydd mewn perygl, fel gwiwerod coch a'r clychlys ymledol.

Gall fod gan goetiroedd botensial twristiaeth, fodd bynnag, i gynnwys twristiaeth, byddai angen seilwaith ar goetiroedd i letya ymwelwyr, a allai effeithio ar ymdrechion cadwraeth y coetiroedd.

Gallai mwy o goetiroedd gefnogi diwydiant coedwigaeth domestig cynyddol, yn enwedig cynyddu cynhyrchiant a defnydd pren yn y diwydiant adeiladu fel dewis carbon isel yn lle dur a choncrit. Yn 2017, mewnforiwyd 80% o bren Cymru, a’r DU oedd yr ail fewnforiwr net mwyaf o gynhyrchion coedwigaeth yn y byd.

 Hanes 
Cyhoeddwyd y rhaglen ar 12 Mawrth 2020. Erbyn 4 Tachwedd 2020 cyhoeddwyd pedwar safle ar ddeg cyntaf y rhaglen. Mae’r safleoedd yn rhan o ystâd Llywodraeth Cymru, ac yn cael eu cynnal a’u rheoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

Ar 14 Gorffennaf 2021, agorodd Llywodraeth Cymru y broses ymgeisio ar gyfer "Grant Buddsoddi mewn Coetiroedd" (TWIG), gan ddarparu cymorth ariannol i'r rhai sy'n creu coetiroedd newydd yng Nghymru neu'n gwneud gwelliannau i goetiroedd presennol hyd at y safonau a osodwyd ar gyfer y rhaglen. Mae’r rhain yn cynnwys tirfeddianwyr a’r rhai sydd fel arall yn dal rheolaeth lwyr dros dir cyhoeddus neu breifat. Daeth y rownd gyntaf o geisiadau i ben ar 27 Awst 2021. Roedd gan y ffenestr ymgeisio gyntaf gyllideb o £2.5 miliwn a chyllideb ychwanegol ar gyfer refeniw o £250,000, gyda phob grant yn cael ei ddyfarnu rhwng £10,000 a £250,000, a chostau’n cael eu hawlio erbyn 31 Mawrth 2022. Derbyniodd y grant fwy na 350 o ddatganiadau o ddiddordeb gan bobl sydd am blannu coetiroedd newydd yng Nghymru. Lansiwyd cyfnod arall a oedd yn agored i geisiadau ym mis Tachwedd 2020.

Mae gan y grant ganlyniadau dymunol ar gyfer y coetiroedd newydd. Mae'r grant am i ymgeiswyr gynhyrchu coetiroedd a choed cysylltiedig, deinamig, amlbwrpas, sy'n dangos dysgu, ymchwil ac arloesi. Mae hawlwyr sy'n cyflawni'r canlyniadau hyn yn fwy tebygol o gael eu hargymell gan y llywodraeth.

Mae'r rhaglen ar y cyd â'r Amgueddfa Genedlaethol, y Llyfrgell Genedlaethol a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru i greu "Casgliad y Bobl Coedwig Genedlaethol i Gymru".

 Amcanion 
Mae nodau amrywiol i’r rhaglen:

 Creu rhwydwaith o goetiroedd ar hyd a lled Cymru, sy’n hygyrch i bawb
 Byddwch yn fenter gymunedol, gyda phrosiectau coedwigo yn cael eu cynnal gan gymunedau, ffermwyr a thirfeddianwyr ledled Cymru
 Creu coetiroedd newydd ac adfer, ehangu a chynnal coetiroedd presennol Cymru
 Helpu i warchod natur a mynd i'r afael â'r mater o golli bioamrywiaeth
 Cefnogi iechyd a lles cymunedau
 Yn y dyfodol pell, gallu bodau dynol ac anifeiliaid i allu cerdded ar draws Cymru heb adael coetiroedd

Apelio at Gymreictod a Gwreiddiau
BU i sefydlu'r Goedwig Genedlaethol yn apelio at hunaniaeth Gymreig yn ogystal â hunaniaeth naturiol Cymru wrth 'werthu' y prosiect. Yn ôl fideo hyrwyddo a chyflwyno'r prosiect, esboniodd y naturiaethwr, Iolo Williams sut bod coedtiroedd Cymru a phrosiect y Goedwig Genedlaethol yn 

 Safleoedd coetir 
bawd|250px| Safleoedd Coedwig Cenedlaethol
Ar hyn o bryd mae pedwar safle ar ddeg yn y rhaglen ar draws deg prif ardal yng Nghymru a ddynodwyd ar 4 Tachwedd 2020:

 Parc Coedwig Gwydir (Conwy)
 Coedwig Clocaenog (Conwy a Sir Ddinbych)
 Parc Coed y Brenin (Gwynedd)
 Coedwig Dyfnant (Powys)
 Coedwig Dyfi (Gwynedd a Phowys)
 Coedwig Bwlch Nant yr Arian (Ceredigion)
 Coedwig Hafren (Powys)
 Coed y Bont/Coed Dolgoed (Ceredigion)
 Coedwigoedd Llanandras gan gynnwys Coedwig Nash (Powys ac i mewn i Loegr)
 Coedwig Brechfa (Sir Gaerfyrddin)
 Parc Coedwig Afan (Pen-y-bont ar Ogwr a Chastell Nedd Port Talbot)
 Coetir Ysbryd Llynfi (Pen-y-bont ar Ogwr)
 Coed Gwent (Sir Fynwy a Chasnewydd))
 Coetiroedd Dyffryn Gwy (Sir Fynwy)

Dolenni allanol
 Coedwig Cenedlaethol Cymru - animeiddiad Fideo animeiddiad yn cyflwyno'r prosiect
 Fy Mherthynas â Choed yng Nghymru - Byr v1 Fideo hyrwyddo

 Cyfeiriadau 

Categori:Coedwigoedd Cymru
Categori:Daearyddiaeth Cymru
Categori:Economi Cymru
Categori:Sefydliadau 2020