MARPOL 73/78

Mae'r Confensiwn Rhyngwladol er Atal Llygredd o Llongau, 1973, fel y'i haddaswyd gan Brotocol 1978, neu " MARPOL 73/78 " (sy'n fyr am "marine pollution") yn un o'r confensiynau amgylcheddol morol rhyngwladol pwysicaf. Fe'i datblygwyd gan y Sefydliad Morwrol Rhyngwladol gyda'r nod o leihau llygredd y cefnforoedd a'r moroedd, gan gynnwys dympio, llygredd olew ac aer.

Arwyddwyd y MARPOL gwreiddiol ar 17 Chwefror 1973, ond ni ddaeth i rym ar y dyddiad llofnodi. Mae’r confensiwn presennol yn gyfuniad o Gonfensiwn 1973 a Phrotocol 1978, a ddaeth i rym ar 2 Hydref 1983. Yn Ionawr 2018, roedd 156 o bartion wedi arwyddo'r cytundeb, sef 99.42% o dunelli metrig llongau'r byd.

Mae pob llong sy'n chwifio baner un o wledydd a lofnododd MARPOL yn ddarostyngedig i'w gofynion, waeth ble maen nhw'n hwylio, ac mae'r  cenhedloedd hyn hefyd yn gyfrifol am longau sydd wedi'u cofrestru ar eu cofrestrfa longau genedlaethol.

 Darpariaethau 
Rhennir MARPOL yn Atodiadau yn ôl categorïau amrywiol o lygryddion, y mae pob un ohonynt yn ymdrin â rheoleiddio grŵp penodol o allyriadau llongau.
+Rhestr o Atodiadau MARPOL 73/78 Atodiad Teitl Mynediad i rym   Nifer y Partïon/Gwladwriaethau Contractio  α % Tunelledd y Byd  β Atodiad I Atal llygredd olew a dŵr olewog 2 Hydref 1983 Atodiad II Rheoli llygredd sylweddau hylifol gwenwynig swmpus 6 Ebrill 1987 Atodiad III Atal llygredd  sylweddau niweidiol a gludir ar y môr ar ffurf pecynau 1 Gorffennaf 1992 138 97.59 Atodiad IV Llygredd gan garthffosiaeth o longau 27 Medi 2003 Atodiad V Llygredd sbwriel o longau 31 Rhagfyr 1988 Atodiad VI Atal llygredd aer o longau 19 Mai 2005 72 94.70 Nodiadau 
+ Ar 31 Gorffennaf 2013

 Yn seiliedig ar Ystadegau Llynges y Byd ar 31 Rhagfyr 2012

 Atodiad I 
Daeth Atodiad I MARPOL i rym ar 2 Hydref 1983 ac mae'n ymdrin â gollwng olew i'r môr. Mae'n ymgorffori'r meini prawf gollwng olew a ragnodwyd yn niwygiadau 1969 i Gonfensiwn Rhyngwladol 1954 ar gyfer Atal Llygredd y Môr gan Olew (OILPOL). Mae'n nodi nodweddion dylunio tancer y bwriedir iddynt leihau gollyngiadau olew i'r cefnfor er mwyn atal damweiniau. Mae'n darparu rheoliadau mewn perthynas â thrin dŵr carthion ystafell peiriant gyrru llongau ar gyfer pob llong fasnachol fawr a gwastraff glanhau balast a thanciau. Mae hefyd yn cyflwyno'r cysyniad o "ardaloedd môr arbennig (PPSE)", yr ystyrir eu bod mewn perygl o gael eu llygru gan olew. Mae gollwng olew ynddynt wedi'i wahardd yn llwyr, gydag ychydig eithriadau.

 Atodiad II 
bawd|250px|Llofnodwyr Confensiwn MARPOL 73/78 ar lygredd morol yn Ebrill 2008
 Cytundeb wedi arwyddo (gwyrdd) 
Daeth Atodiad II MARPOL i rym ar 6 Ebrill 1987. Mae'n manylu ar y meini prawf gollwng ar gyfer dileu llygredd gan sylweddau hylifol gwenwynig a gludir mewn symiau mawr. Caniateir gollwng llygryddion i gyfleusterau penodol yn unig. Beth bynnag, ni chaniateir gollwng unrhyw weddillion sy'n cynnwys llygryddion o fewn 22 km i'r tir agosaf. Mae cyfyngiadau llymach yn berthnasol i “feysydd arbennig”.

Mae Atodiad II yn ymdrin â'r Cod Swmp Cemegol Rhyngwladol (Cod IBC, sef International Bulk Chemical Code) ar y cyd â Phennod 7 o Gonfensiwn SOLAS. Yn flaenorol, rhaid i danceri cemegol a adeiladwyd cyn 1 Gorffennaf 1986 gydymffurfio â gofynion y Cod ar gyfer Adeiladu ac Offer Llongau sy'n Cludo Cemegau Peryglus mewn Swmp (Cod BCH). 

 Atodiad III 
Daeth Atodiad III MARPOL i rym ar 1 Gorffennaf 1992. Mae'n cynnwys gofynion cyffredinol ar gyfer y safonau ar bacio, marcio, labelu, dogfennaeth, maint, rhannu a hysbysiadau ar gyfer atal llygredd gan sylweddau niweidiol. Mae'r Atodiad yn unol â'r gweithdrefnau y manylir arnynt yn y Cod Nwyddau Peryglus Morol Rhyngwladol (IMDG), sydd wedi'i ehangu i gynnwys llygryddion morol. Daeth y diwygiadau i rym ar 1 Ionawr 1991."MARPOL73-78: Brief history - list of amendments to date and where to find them" . 

 Atodiad IV 
Daeth Atodiad IV Marpol i rym ar 27 Medi 2003. Mae'n cyflwyno gofynion i reoli llygredd y môr gan garthffosiaeth o longau.

 Atodiad V 
Daeth Atodiad V MARPOL (Rheoliadau ar gyfer Atal Llygredd gan Sbwriel o Llongau) i rym ar 31 Rhagfyr 1988. Mae'n nodi'r pellteroedd o dir lle gellir gwaredu deunyddiau ac yn isrannu gwahanol fathau o sbwriel a malurion morol. Mae'r gofynion yn llawer llymach mewn nifer o "feysydd arbennig" ond efallai mai'r rhan amlycaf o'r Atodiad yw'r gwaharddiad llwyr rhag dympio plastig i'r cefnfor.

 Atodiad VI 
Daeth Atodiad VI MARPOL i rym ar 19 Mai 2005. Mae'n cyflwyno gofynion i reoleiddio'r llygredd aer sy'n cael ei ollwng gan longau, gan gynnwys allyriadau sylweddau sy'n teneuo'r osôn, Ocsidau Nitrogen (NOx), Ocsidau Sylffwr (SOx), Cyfansoddion Organig Anweddol (VOCs) a llosgi ar fwrdd llongau. Mae hefyd yn sefydlu gofynion ar gyfer cyfleusterau derbyn ar gyfer gwastraff o systemau glanhau nwyon gwacáu, llosgyddion, ansawdd olew tanwydd, llwyfannau alltraeth a rigiau drilio, a sefydlu Ardaloedd Rheoli Allyriadau Sylffwr (SECAs).

 IMO 2020 
O 1 Ionawr 2020, gorfodwyd safonau allyriadau newydd ar gyfer olew tanwydd a ddefnyddir gan longau, mewn rheoliad a elwir yn IMO 2020. Gostyngodd y terfyn sylffwr byd-eang (y tu allan i SECA) o 3.5% o sylffwr a ganiateir mewn tanwydd morol i 0.5%. Disgwylir i hyn wella ansawdd yr aer yn sylweddol mewn llawer o ardaloedd arfordirol a phorthladdoedd poblog, a fydd yn atal dros 100,000 o farwolaethau cynnar bob blwyddyn, a llawer mwy o achosion o asthma yn y rhanbarthau a'r dinasoedd hyn. Mae dros 170 o wledydd wedi arwyddo'r newidiadau, gan gynnwys yr Unol Daleithiau. Disgwylir i hyn greu newidiadau enfawr i'r diwydiannau llongau ac olew, gyda diweddariadau mawr yn ofynnol i longau a chynhyrchiad cynyddol o danwydd sylffwr is.

 Gweler hefyd 

 Llygredd yn y môr
 Llygredd plastig morol
 Bioleg forol
 Sefydliad Morwrol Rhyngwladol

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Confensiwn Rhyngwladol er Atal Llygredd o Llongau, 1973, fel y'i haddaswyd gan Brotocol 1978 yn ymwneud ag ef (MARPOL 73/78)  Archived  
 Diwygiadau i'r Atodiad i Brotocol 1978 sy'n ymwneud â'r Confensiwn Rhyngwladol ar Atal Llygredd o Llongau , Cytuniad sydd ar gael yn ECOLEX-y porth i gyfraith amgylcheddol (Saesneg)
 IMO Trosolwg o Ardaloedd Rheoli Allyriadau

Categori:Cytundebau'r Deyrnas Unedig
Categori:Cytundebau'r Undeb Sofietaidd
Categori:Cytundebau'r Eidal
Categori:Cytundebau Ffrainc
Categori:1873
Categori:Amgylchedd
Categori:Llygredd
Categori:Eigioneg
Categori:Cefnforoedd
Categori:Bioamrywiaeth