Robert Bilott

Cyfreithiwr amgylcheddol o'r Unol Daleithiau o Cincinnati, Ohio, yw Robert Bilott (ganwyd 2 Awst 1965). Mae Bilott yn adnabyddus am ymladd achosion cyfreithiol yn erbyn DuPont ar ran achwynyddion a anafwyd gan wastraff a gafodd ei ddympio mewn cymunedau gwledig yng Ngorllewin Virginia. Mae Bilott wedi treulio mwy nag ugain mlynedd yn ymgyfreitha â dympio cemegau asid perfflwooctanöig (PFOA) ac asid perfflwooctanesylffonig (PFOS) peryglus.

Ymgyfreitha Bilott oedd sylfaen cofiant o'r enw Exposure: Poisoned Water, Corporate Greed, a Brwydr Ugain Mlynedd Un Cyfreithiwr yn Erbyn DuPont. Daeth i sylw cynyddol yn y cyfryngau ar ddiwedd y 2010au ac eto trwy'r ffilm Dark Waters (2019) a rhaglen ddogfen 2018 The Devil We Know a ddogfennodd ei frwydrau cyfreithiol gyda Dupont. Arweiniodd y sylw cyhoeddus hwn at nifer o wobrau, gan gynnwys y wobr ryngwladol Right Livelihood Award.

 Bywyd cynnar 
Ganed Bilott ar 2 Awst 1965, yn Albany, Efrog Newydd. Gwasanaethodd tad Bilott yn Llu Awyr yr Unol Daleithiau, a threuliodd ei blentyndod mewn sawl canolfan awyrlu. Oherwydd bod y teulu'n symud yn aml, mynychodd Bilott wyth ysgol wahanol cyn graddio o Ysgol Uwchradd Fairborn yn Fairborn, Ohio. Yna enillodd radd Baglor yn y Celfyddydau mewn gwyddor wleidyddol ac astudiaethau trefol o Goleg Newydd Florida. Aeth ati i ennill Ddoethur Juris o Goleg y Gyfraith Moritz Prifysgol Talaith Ohio yn 1990.

 Gyrfa 
Derbyniwyd Bilott i'r bar yn 1990  a dechreuodd ei bractis cyfreithiol yn Taft Stettinius &amp; Hollister LLP yn Cincinnati, Ohio Am wyth mlynedd bu'n gweithio bron yn gyfan gwbl i gleientiaid corfforaethol mawr a'i arbenigedd oedd amddiffyn cwmnïau cemegol.The Lawyer Who became Dupont's worst nightmare, New York Times, 6 January 2016 Daeth yn bartner yn y cwmni yn 1998.

 Camau gweithredu cychwynnol yn erbyn DuPont 
Cymrychiolodd Bilott ffermwr o'r enw Wilbur Tennant o Parkersburg, Gorllewin Virginia gan fod ei wartheg yn marw, bob yn un ac un. Roedd y fferm i lawr yr afon o safle tirlenwi lle roedd DuPont wedi bod yn dympio cannoedd o dunelli o asid perfflworooctanoic . Yn ystod haf 1999, fe ffeiliodd Bilott siwt ffederal yn erbyn DuPont yn Llys Dosbarth yr Unol Daleithiau ar gyfer Ardal Ddeheuol Gorllewin Virginia. Mewn ymateb, dywedodd DuPont y byddant (gydag Asiantaeth Diogelu'r Amgylchedd yr Unol Daleithiau) yn comisiynu astudiaeth o eiddo'r ffermwr, a gynhelir gan dri milfeddyg a ddewiswyd gan DuPont a thri a ddewiswyd gan Asiantaeth Diogelu'r Amgylchedd. 

Roedd yr adroddiad yn beio'r Tenantiaid am gyflwr y gwartheg oedd yn marw gan honni mai hwsmonaeth wael oedd yn gyfrifol: "maeth gwael, gofal milfeddygol annigonol a diffyg rheoli pryfed."

Ar ôl i Bilott ddarganfod bod miloedd o dunelli o PFOA DuPont wedi'u dympio i'r safle tirlenwi wrth ymyl eiddo'r Tenantiaid a bod PFOA DuPont yn halogi cyflenwad dŵr y gymuned gyfagos, gwnaethant dro pedol a setlodd DuPont achos y Tenantiaid. Yn Awst 2001, ffeiliodd Bilott achos cyfreithiol yn erbyn DuPont ar ran tua 70,000 o bobl yng Ngorllewin Virginia ac Ohio; asgwrn y gynnen oedd fod dŵr yfed wedi'i halogi gan PFOA, a setlwyd ym mis Medi 2004, gyda buddion gwerth dros $300 miliwn, a gorfodwyd DuPont i osod gweithfeydd hidlo yn y chwe ardal ddŵr yr effeithiwyd arnynt a'r dwsinau o ffynhonnau preifat yr effeithiwyd arnynt, dyfarnwyd y swm o dros $70 miliwn, a darpariaeth ar gyfer monitro meddygol yn y dyfodol i'w talu gan DuPont hyd at $235 miliwn, pe bai panel gwyddoniaeth annibynnol yn cadarnhau "cysylltiadau tebygol" rhwng PFOA yn y dŵr yfed a chlefyd dynol.

 Gwobrau a chydnabyddiaeth 
 2005 – Cyfreithiwr Prawf y Flwyddyn. Cyflwynwyd gan The Trial Lawyers For Public Justice Foundation. 
 2006 – Super Lawyer Rising Star. Wedi'i ddewis gan Cincinnati Magazine. 
 2008 – 100 o Gyfreithwyr Prawf Gorau o Ohio. Enwyd gan Gymdeithas Cyfreithwyr Treialon America. 
 2008 – Cyfreithiwr Arweiniol Presennol Honoree. Enwyd gan Cincy Magazine Cyfraith Amgylcheddol.
 2010 – Present Honoree, Environmental Law, Litigation. Wedi'i enwi gan y 'Cyfreithwyr Gorau America'.
 2011 – Present Top Local Plaintiff Litigation Star Honoree. Cyflwynwyd gan Plaintydd Meincnod.
 2014 – Gwobr Anrhydedd Clarence Darrow. Cyflwynir gan Mass Tort Bar.
 2016 – Giraffe Hero Commendation Honoree. Cyflwynir gan Prosiect Arwyr Jiraff.
 2016 – Ymunodd â bwrdd y Next Generation Choices Foundation (aka Llai o Ganser) "i gefnogi ei genhadaeth wrth hyrwyddo addysg a pholisi a fydd yn helpu i atal canser."
 2017 – Present Class Action Honoree. Cyflwynwyd gan Kentucky Super Cyfreithwyr. 
 2017 – Right Livelihood Award. Cyflwynwyd gan The Right Livelihood Foundation (Rhagfyr 1, 2017).
 2017 – MVP for Class Action Honoree. Cafodd ei henwi gan Gyfraith360.
 2019 – Cyfreithiwr y Flwyddyn mewn Ymgyfreitha – Amgylcheddol. Wedi'i enwi gan y Cyfreithwyr Gorau.
 2020 – Budd y Cyhoedd Cyfraith Amgylcheddol David Brower Gwobr Cyflawniad Oes.
 2020 – Gwobr Cyfreithiwr Nodedig Cymdeithas Bar Kentucky.
 2020 – Gwobr Pysgod Mawr. Cyflwynir gan Riverkeeper Fishermen's Ball. 
 2020 – Gwobr Diogelwch Defnyddwyr. Cyflwynwyd gan Gymdeithas Cyfiawnder Kentucky. 
 2021 – Cyfreithiwr y Flwyddyn mewn Ymgyfreitha – Amgylcheddol. Wedi'i enwi gan y Cyfreithwyr Gorau. 
 2021 – Gradd Doethur er Anrhydedd yn y Cyfreithiau o Goleg Newydd Florida.
 2022 – Cyfreithiwr y Flwyddyn mewn Cyfraith Amgylcheddol – Cincinnati. Wedi'i enwi gan y Cyfreithwyr Gorau. 
 2023 – Cyfreithiwr y Flwyddyn mewn Ymgyfreitha – Amgylcheddol – Cincinnati. Wedi'i enwi gan y Cyfreithwyr Gorau. 
 2023 – Gwobr Changemaker Gweithgor Amgylcheddol. 
 2023 – Gwobr Hyrwyddwr Cymunedol y Sefydliad Iechyd Amlddiwylliannol.

 Bywyd personol 
Ym 1996, priododd Bilott â Sarah Barlage. Mae ganddyn nhw dri o blant, Tedi, Charlie a Tony. 

 Gweler hefyd 

 Rhwydwaith Rhyngwladol Dileu LlygryddionCanolfan Cyfraith Amgylcheddol Ryngwladol (CIEL)
 Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016
 Cyfreitha newid hinsawdd
 Llygredd aer
 Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd
 Confensiwn Minamata ar Fercwri
 Confensiwn Basel
 Confensiwn Rotterdam
 Cyfeillion Amgylchedd Iwerddon yn erbyn Llywodraeth Iwerddon

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Amlygiad yn simonandschuster.com
 Amlygiad yn kirkusreviews.com
 Robert Bilott yn osu.edu
 Robert Bilott yn theintercept.com

Categori:Amgylcheddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfreithwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfreithwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Ymgyrchwyr newid hinsawdd