Protocolau Henaduriaid Seion

Mae Protocolau Henaduriaid Seion (Rwsieg: Протоколы сионских мудрецов, Protokoly Sionskij Mudretsov, a dalfyrrir hefyd fel Сионские протоколы, Sionskie Protokoly; Saesneg: The Protocols of the Elders of Zion) yn destun gwrth-semitig. Yn 1921 profwyd ei fod yn ffugiad. Ym 1935 ym mhapur newydd y Times cafodd ei wadu eto. Ac yn 1999 darganfuwyd ei fod yn aseiniad a wnaed gan yr heddlu'r tsariaid i Matvei Golovinski..

Ceir teitl arall, llawnach; Протоколы собраний ученых сионских мудрецов; Protocolau Cyfarfodydd Henuriaid Dysgedig Seion.

Hanes
Cyhoeddwyd y "protocolau" am y tro cyntaf yn 1903 yn Rwsia tsaraidd, a'i nod oedd cyfiawnhau'n ideolegol y pogromau a ddioddefwyd gan yr Iddewon. Y testun, a ystyrir yn dwyll hanesyddol, fyddai trawsgrifiad o gyfarfodydd tybiedig "doethion Seion", lle maent yn manylu ar gynlluniau cynllwyn Iddewig, a fyddai'n rheoli symudiadau Seiri Rhyddion a chomiwnyddol, wedi'u lledaenu ar draws y cenhedloedd y Ddaear, a byddai iddo'r pwrpas o gyflawni pŵer byd. Protocolau Henuriaid Seion yw cyhoeddiad gwrth-Semitaidd enwocaf a mwyaf eang ei ddosbarthiad yn y cyfnod cyfoes. Mae ei honiadau am Iddewon yn parhau i gylchredeg hyd heddiw, yn enwedig ar y Rhyngrwyd.

Yn 1905 cyhoeddwyd ei argraffiad cyflawn o Protocolau Henaduriaid Seion.

Cyd-destun
Mae'r Protocolau yn ddogfen ffug sy'n honni ei bod yn ffeithiol. Dengys tystiolaeth destunol na ellid bod wedi ei chynhyrchu cyn 1901: mae'r ddogfen yn cyfeirio at lofruddiaethau Umberto I, brenin yr Eidal a William McKinley, Arlywydd yr Unol Daleithiau, er enghraifft, fel pe bai'r digwyddiadau hyn wedi'u cynllunio ymlaen llaw. Mae teitl argraffiad cyntaf Sergei Nilus a ddosbarthwyd yn eang yn cynnwys y dyddiadau "1902-1903", ac mae'n debygol bod y ddogfen wedi'i hysgrifennu mewn gwirionedd ar yr adeg hon yn Rwsia. Mae Cesare G. De Michelis yn dadlau iddo gael ei gynhyrchu yn y misoedd ar ôl cyngres Seionaidd Rwsiaidd ym mis Medi 1902, a'i fod yn wreiddiol yn barodi o ddelfrydiaeth Iddewig a olygwyd ar gyfer cylchrediad mewnol ymhlith gwrthsemitiaid hyd nes y penderfynwyd ei lanhau a'i gyhoeddi fel pe bai'n real. Mae hunan-wrthddywediadau mewn tystiolaethau amrywiol yn dangos bod yr unigolion dan sylw - gan gynnwys cyhoeddwr cychwynnol y testun, Pavel Krushevan - wedi cuddio gwreiddiau'r testun yn fwriadol ac wedi dweud celwydd amdano yn y degawdau wedi hynny.

Os yw lleoliad y ffugiad yn Rwsia 1902-1903 yn gywir, yna fe'i hysgrifennwyd ar ddechrau cyfres o pogromau gwrth-Iddewig yn yr Ymerodraeth Rwsiaidd, lle lladdwyd miloedd o Iddewon neu ffoi o'r wlad, gyda nifer bach yn gwneud Aliyah ac ymsefydlu yn yr Yishuv yn y tir a ddaeth, maes o law yn Israel a Phalesteina. Roedd llawer o'r bobl y mae De Michelis yn amau eu bod yn ymwneud â'r ffugiad yn uniongyrchol gyfrifol am ysgogi'r pogromau.Hadassa Ben-Itto, The Lie that Wouldn't Die: The Protocols of The Elders of Zion, p. 280 (London: Vallentine Mitchell, 2005). 

Er gwaethaf tystiolaeth mai ffug oedd y Protocolau fe'i hyrwyddwyg gan y Natsiaid a ffasgwyr eraill. Ymysg hyrwyddwyr llai amlwg oedd y diwydiannydd a chynhyrchydd ceir, Henry Ford a gyhoeddodd gyfieithiad gyda chyd-destun Americanaidd i'r llyfr yn 1920 o dan y teitl The International Jew.

Camp ei lwyddiant
Mae llwyddiant a hirhoedledd y cyhoeddiad yn rannol gan ei fod yn defnyddio ystrywiau sy'n anodd eu mesur ac yn apelio at ragfarn cynhenid nifer o bobl. Mae felly'n gallu llithro i wahanol ddamcaniaethau gydgynllwyniol dros canrif wedi ei gyhoeddi.

Yn ôl Daniel Pipes,

Noda Pipes bod y Protocolau yn pwysleisio themâu cylchol gwrth-semitiaeth cynllwyniol: "Mae Iddewon bob amser yn cynllunio", "Mae Iddewon ym mhobman", "Mae Iddewon y tu ôl i bob sefydliad", "Iddewon yn ufuddhau i awdurdod canolog, yr Henuriaid cysgodol", ac "Iddewon yw yn agos at lwyddiant.”

Fel ffuglen yn y genre llenyddiaeth, dadansoddwyd y traethawd gan Umberto Eco yn ei nofel Foucault's Pendulum (1988):

Damcaniaethau cynllwyn cyfoes
Yn ôl yr Holocaust Encyclopedia mae'r cyhoeddiad yn, "The Protocols of the Elders of Zion is the most notorious and widely distributed antisemitic publication of modern times. Its lies about Jews, which have been repeatedly discredited, continue to circulate today, especially on the internet. The individuals and groups who have used the Protocols are all linked by a common purpose: to spread hatred of Jews."

Mae'r Protocolau yn parhau i fod ar gael yn eang ledled y byd, yn enwedig ar y Rhyngrwyd.

Ystyrir yn eang bod y Protocolau yn ddylanwadol yn natblygiad damcaniaethau cynllwynio eraill, ac mae'n ailymddangos dro ar ôl tro mewn llenyddiaeth gynllwynio gyfoes. Mae syniadau sy'n deillio o'r Protocolau yn cynnwys honiadau bod yr "Iddewon" a ddarlunnir yn y Protocolau yn orchudd i'r Illuminati, Seiri Rhyddion, Priordy Sion neu, ym marn David Icke, "endidau all-ddimensiwn". Yn ei lyfr A bydd y gwir yn eich rhyddhau (1995), haerodd Icke fod y Protocolau yn ddilys ac yn gywir.

Mae'r Protocolau yn debyg i ddamcaniaeth cynllwyn Ewrabia.

Gweler hefyd
 Damcaniaeth gydgynllwyniol

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Protocols of the Elders of Zion ar wefan Holocaust Encyclopedia
 The Protocols of the Elders of Zion sianel Youtube amgueddfa Yad Vashem, 2021

Categori:Terfysgaeth
Categori:Gwleidyddiaeth
Protocolau Blaenoriaid Seion
Categori:Iddewiaeth
Categori:Hiliaeth