Agence universitaire de la Francophonie

Mae L'Agence universitaire de la Francophonie, AUF, Asiantaeth Prifysgolion Gwledydd Ffrangeg eu Hiaith) yn rhwydwaith byd-eang o sefydliadau addysg uwch a sefydliadau gwyddonol sy'n addysgu mewn Ffrangeg. Cafodd ei sefydlu ym Montreal, Quebec, Canada, ym 1961 dan yr enw AUPELF. Mae'r Asiantaeth yn sefydliad amlochrog sy'n cefnogi cydweithrediad ac undod rhwng prifysgolion a sefydliadau Ffrangeg eu hiaith. Mae'n gweithio mewn gwledydd Ffrangeg eu hiaith (a gwledydd eraill) yn Affrica, y byd Arabaidd, De-ddwyrain Asia, Gogledd a De America a'r Caribî, Canolbarth Ewrop, Dwyrain a Gorllewin Ewrop.

Aelodaeth
O 2020, mae gan AUF 1007 o aelodau (prifysgolion cyhoeddus a phreifat, sefydliadau addysg uwch, canolfannau ymchwil a sefydliadau, rhwydweithiau sefydliadol a rhwydweithiau gweinyddwyr prifysgol) a ddosbarthwyd mewn gwledydd Ffrangeg eu hiaith ar chwe chyfandir."Qui nous sommes" [Who We Are] (in French). Agence universitaire de la Francophonie. Retrieved 28 March 2021. Mae'n gweithredu mewn 119 o gwladwriaeth ac fe'i cynrychiolir gan swyddfeydd rhanbarthol a chanolfannau gwybodaeth ar gampysau a sefydliadau. Mae'r gymdeithas yn derbyn arian gan Organisation international de la Francophonie (Sefydliad Rhyngwladol gwledydd Ffrangeg eu hiaith; talfyrrir i OIF), ac mae ei phencadlys ym Mhrifysgol Montréal, Quebec.

Hanes
Ym 1959, mynegodd Jean-Marc Léger (newyddiadurwr o Ganada gyda'r papur Le Devoir) ac André Bashan (cyfarwyddwr cysylltiadau cyhoeddus ym Mhrifysgol Montréal) y syniad o greu sefydliad byd-eang a fyddai'n creu cyswllt rhwng prifysgolion Ffrangeg eu hiaith. Ar 13 Medi 1961, ym Montréal, ffurfiodd tua 150 o gynrychiolwyr y byd Ffrangeg ei hiaith sail i'r hyn a fyddai'n ddiweddarach yn dod yn Association des Universités Partiellement ou Entièrement de Langue Française (AUPELF, sef, Cymdeithas Prifysgolion sy'n rhannol neu'n gyfan gwbl Ffrangeg eu hiaith). Rhwng 1972 a 1975, bu Robert Mallet yn arwain bwrdd cyfarwyddwyr yr AUPELF..

Strwythur
Mae'r Gymdeithas yn cynnwys saith corff:

 Cyfarfod Cyffredinol: Prif gorff yr Asiantaeth. Bob pedair blynedd, mae 774 o aelodau'r gymdeithas yn cwrdd i osod nodau a strategaethau ar gyfer y pedair blynedd nesaf. Mae'n rheoli bwrdd cyfarwyddwyr.
 Cyngor y Gymdeithas: cryfhau undod rhwng sefydliadau addysg uwch a sefydliadau ymchwil y gymdeithas, gan eu hannog i gyflawni eu nodau priodol
 Bwrdd y Cyfarwyddwyr: Corff llywodraethol yn cynnwys cynrychiolwyr o'r brifysgol a'r llywodraeth
 Cyngor Academaidd: Yn penderfynu methodoleg rhaglenni'r Asiantaeth ac yn sicrhau eu hansawdd academaidd. Etholir ei aelodau yn seiliedig ar eu sgiliau technegol a phroffesiynol mewn diwylliant, gwyddoniaeth a thechnoleg.
 Llywydd: Wedi'i ethol gan y cyfarfod cyffredinol am un tymor o bedair blynedd, maen nhw'n cadeirio bwrdd a bwrdd cyfarwyddwyr y gymdeithas.
 Rheithor: Wedi'i ethol gan fwrdd y cyfarwyddwyr am dymor o bedair blynedd, eu prif swyddogaeth yw cyflawni rhwymedigaethau ariannol sefydliadau addysg uwch a sefydliadau gwyddonol.
 Cronfa Datblygu a Chydweithredu Prifysgolion: Rheolir gan y Rheithor

Partneriaethau
Mae Agence universitaire de la Francophonie wedi datblygu partneriaeth gyda thair gôl:

 Creu mwy o brifysgolion a rhoi rôl bwysig iddynt mewn datblygiad
 I ddatblygu cysylltiadau rhwng yr Asiantaeth, aelod-sefydliadau ac asiantaethau datblygu (sylfeini, cyrff anllywodraethol, casgliadau tiriogaethol, ac ati)
 Gallwch gynyddu'r datblygiadau yn y ffyrdd canlynol:
Darparu gwybodaeth am y gymdeithas sydd ar gael i brosiectau perthnasol
Hyrwyddo gwerthuso gwyddonol
Defnyddio offer prifysgol a chydweithrediad gwyddonol

Ymhlith ei bartneriaid mae'r Undeb Ewropeaidd, UNESCO a Banc y Byd. Gofynnodd am help gyda:
 Rheoli prosiect
 Asesiadau technegol
 Technoleg gwybodaeth a chyfathrebu
 Rhwydweithiau datblygu

Cyhoeddi
Yn 2001, cyfrannodd Agence universitaire de la Francophonie at greu cyfnodolion gwyddonol Ffrangeg electronig. Crëwyd campysau digidol Ffrangeg i gefnogi datblygiad ITK (technolegau gwybodaeth a chyfathrebu). Mae'r Asiantaeth yn cynnal seminarau ar gyflwyno a chyhoeddi erthyglau gwyddonol. Mae cymorth ariannol ar gael ar gyfer prosiectau dethol.

Gweler hefyd
 Grŵp Russell 
 Grŵp Coimbra
 European University Association
 League of European Research Universities
 Organisation international de la Francophonie
 Alliance française

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan Swyddogol yr AUF
50th-anniversary website yn Ffrangeg
AUPELF-UREF's website  yn Ffrangeg
Francophonia's Encyclopaedia yn Ffrangeg
Gwefan swyddogol Francophonia yn Ffrangeg

Categori:Ffrangeg
Categori:Prifysgolion Ewrop
Categori:Prifysgolion Ffrainc
Categori:Sefydliadau rhyngwladol
Categori:Sefydliadau 1961