Amets Arzallus

Mae Amets ArzallusAbizena Arzallus idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Artzallus onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia. Antia (ganed 9 Tachwedd 1983) yn bertsolari, newyddiadurwr ac athro bertsolaritza. Enillodd y Bertsolari Txapelketa Nagusia, prif gystadleuaeth bertso Gwlad y Basg yn 2013, a daeth yn ail i Maialen Lujanbio yn 2022 ac yn 2009.

 Bywyd 
Yn fab i'r bertsolari adnabyddus Jexux Arzallus ac Antia Miren, ac yn frawd i'r bertsolaris Itsaso Arzallus a Maddalen Arzallus, ganed ef yn Donibane Lohizune, ond symudodd y teulu i Hendaia pan oedd o'n fach. Wedi'i ddylanwadu gan ei dad a'i deulu, dechreuodd barddoni yn ifanc, yn ogystal â chwaraeon (mae'n hoffi pêl-droed a pilota). Wedi astudio yn ysgolion Hendaia a Kanbo ac ysgol uwchradd Baiona, astudiodd newyddiaduraeth ym Mhrifysgol Gwlad y Basg. Mae'n cydweithio â chylchgrawn Argia ac Euskadi Irrati, a hefyd yn gweithio yn yr ysgol bertso yn Hendaia.

Yn 2016, pan oedd Donostia yn brifddinas diwylliant Ewropeaidd, Amets oedd prif gymeriad rhaglen ddogfen fel rhan o brosiect "Europa Transit", oedd yn canolbwyntio ar ddinasoedd sydd wedi profi gwrthdaro. Roedd o mewn cysylltiad â cherddorion a beirdd a wnaeth ffoi o Gyprus."Amets Arzallus protagoniza el documental del viaje de Europa Transit a Chipre" (Noticias de Gipuzkoa).

 Bertsolaritza 
Ymddangosodd gyntaf fel bertsolari yn Beasain, ym Mhencampwriaeth Ryng-Ysgol Gipuzkoa 1992.  Yno roedd ei ffrind Sustrai Colina a'i chwaer Itasoa yn gwmni iddo. Cafodd ganlyniadau gwych mewn twrnameintiau rhwng ysgolion.

Ers hynny mae wedi bod ar y lefel uchaf. Roedd yn bencampwr ym mhencampwriaeth Nafarroa yn 2000. Yn 2005, cyrhaeddodd rowndiau terfynol Prif Bencampwriaeth Cantorion Gwlad y Basg; Daeth yn ail ym Mhencampwriaeth Bertsolari 2009,  ar ôl Maialen Lujanbio; ac yn 2013, bu'n bencampwr. Enillodd hefyd gystadleuaeth y Xilaba Bertsulari Xapelketa yn Ngogledd Gwlad y Basg yn 2008, 2010 a 2012.

 Llwyddiannau 

 Twrnameintiau 

 Bertsolari Txapelketa Nagusia (Prif Bencampwriaeth Bertso):
 Pencampwr (1): 2013
 Ail (2): 2009 a 2022
 Rowndiau Terfynol (5): 2005, 2009, 2013, 2017, 2022
 Nafarroako Bertsolari Txapelketa (Pencampwriaeth Bertso Nafarroa) (4): 2000, 2001, 2002, 2003
 Xilaba Bertsulari Txapelketa (Cystadleuaeth Bertso Xilaba):
 Pencampwr (4): 2008, 2010, 2012, 2021
 Ail (1): 2016
 Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketa (Pencampwriaeth Rhwng Ysgolion Gwlad y Basg) (2):
 1997 (Uwchradd)
 1996 (Cynradd)

 Gwobrau 

 Zarauzko Kopla Txapelketa (Pencampwriaeth Kopla Zarautz) (1): 2010

 Llyfrau 

 Cronicl teithio 

 Illimani: Boliviako izpiak eta hizkiak (2006, Argia liburuak).

 Nofel 

 Miñan (2019, Susan ). Nofel a ysgrifennwyd gydag Ibrahima Balde, yn adrodd hanes ei daith o Giniii Ewrop. Enillodd y nofel hon a Wobr Zilarrezko Euskadi yn 2020.bawd| Ibrahima Balde ac Amets Arzallus

 Gwaith fel newyddiadurwr 
Newyddiadurwr yw Antia Amets Arzallus wrth ei alwedigaeth. Yn 2017, fe gyfwelodd â'i dad Jexux Arzallus. Cyhoeddwyd y cyfweliad hwn yn Ataria Tolosaldeko ac fe'i cynhaliwyd ym man geni ei dad, fferm Goiazko Arre. Bu'n rhaid i'w dad ffoi o Sbaen i Ogledd Gwlad y Basg yn y 1970au.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Erthyglau gan Amets Arzallus, Argia
 Amets Arzallus ar wefan Sefydliad Diwylliannol Gwlad y Basg
 Llyfr "Miñan" ar-lein (Susa).

Categori:Genedigaethau 1983
Categori:Gwlad y Basg
Categori:Newyddiadurwyr