Cenedlaethau'r Dyfodol

Cenedlaethau'r dyfodol yw'r carfanau o bobl ddamcaniaethol sydd heb eto eu geni. Mae cenedlaethau'r dyfodol yn cael eu cyferbynnu â chenedlaethau'r presennol a'r gorffennol, ac er mwyn annog pobl i feddwl am degwch rhwng cenedlaethau a chwestiynu eu ffordd o fyw heddiw. Defnyddir y term yn aml wrth ddisgrifio cadwraeth neu warchod treftadaeth ddiwylliannol neu dreftadaeth naturiol. Cymru oedd y wlad gyntaf i ddeddfu er budd cenedlaethau'r dyfodol gyda Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol yn 2015.

Mae'r mudiadau sy'n ymgyrchu dros gynaliadwyedd a'r hinsawdd wedi mabwysiadu'r cysyniad fel arf ar gyfer ymgorffori egwyddorion hirdymor yn gyfraith. Mae'r cysyniad yn aml yn gysylltiedig â meddylfryd brodoroion dan fygythiad, fel egwyddor ar gyfer gweithredu ecolegol, megis y cysyniad o 'saith cenhedlaeth' a briodolir i draddodiad yr Iroquois.

Mae'r term yn cyfeirio at yr effaith y mae'r genhedlaeth bresennol yn ei chael ar y byd y bydd cenedlaethau'r dyfodol yn byw ynddo, y byd y byddant yn ei etifeddu gan fodau dynol sy'n byw heddiw. Cyfeirir at y cysyniad hwn yn y diffiniad a ddyfynnir yn fwyaf eang o gynaliadwyedd fel rhan o'r cysyniad o ddatblygu cynaliadwy, mewn gwaith a gyhoeddwyd gan Gomisiwn Brundtland y Cenhedloedd Unedig ar 20 Mawrth 1987: "datblygiad cynaliadwy yw datblygiad sy'n diwallu anghenion y presennol heb beryglu gallu cenedlaethau'r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain.”United Nations General Assembly (1987) Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 - Development and International Co-operation: Environment. Retrieved on: 2009-02-15.

Mae'r defnydd o 'genedlaethau'r dyfodol' mewn cyfraith ryngwladol yn cael ei gydnabod yn rhannol gan Siarter y Cenhedloedd Unedig sy'n canolbwyntio ar atal "gwallgofrwydd rhyfel" ("the scourge of war") ar genedlaethau'r dyfodol. Gyda chyhoeddi adroddiad carreg filltir Ein Hagenda Cyffredin Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ym Medi 2021, bu diddordeb o'r newydd mewn deall y system amlochrog, gweithredu ar ei chyfer a chynrychioli cenedlaethau'r dyfodol o fewn y system honno. 

 Datganiad UNESCO 
Datganiad UNESCO ar Gyfrifoldebau'r Cenedlaethau Presennol Tuag at Genedlaethau'r Dyfodol:

 Hawliau cyfreithiol cenedlaethau'r dyfodol 
Mae'r rhan fwyaf o waith ymgyrchwyr dros genedlaethau'r dyfodol yn canolbwyntio ar ymgorffori hawliau ac anghenion cenedlaethau'r dyfodol mewn cyfraith gwlad, er mwyn cynrychioli'r rhai na allant leisio'u hanghenion.

Mae sawl gwlad wedi ceisio ymgorffori rhwymedigaethau i genedlaethau'r dyfodol yn y gyfraith. Yng Nghymru, mae'r rhwymedigaeth foesol hon wedi'i hamgodio fel dyletswydd gyfreithiol yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 ac yn rôl Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol. Roedd gwaith y Comisiynydd cyntaf, Sophie Howe, yn torri tir newydd, a chrewyd nifer o bolisïau newydd sydd wedi'u cynllunio ar gyfer polisi meddwl yn y dyfodol yng Nghymru, gan gynnwys Maniffesto 2020 ar gyfer y Dyfodol.

Yn 2020, mewn adroddiad i Lywodraeth Cymru, nododd Howe rhai o'r meysydd y dylid mynd i'r afael â nhw:

 Cyfraddau tlodi cynyddol yn wyneb yr argyfwng costau byw
 Dirywiad mewn bioamrywiaeth ac argyfwng hinsawdd
 Disgwyliad oes anghyfartal ac anghydraddoldeb cynyddol 
 Llesiant ac unigrwydd pobl ifancwww.futuregenerations.wales; gw. yr adroddiad Ymateb i Adroddiad Llesiant Cymru 2022 Llywodraeth Cymru gan Sophie Howe. Adalwyd 17 Tachwedd 2022. Fe'i holynwyd gan Derek Walker yng ngwanwyn 2023.futuregenerations.wales; adalwyd 24 Ebrill 2023.

Yn Hwngari sefydlwyd swydd 'Comisiynydd Seneddol Hwngari ar gyfer Cenedlaethau'r Dyfodol' yn 2008.Futurepolicy.org, Hungarian Parliamentary Commissioner for Future Generations , accessed 21 Medi 2019

 Cyfreitha hinsawdd 
Mae hawliau cenedlaethau'r dyfodol yn cael eu hamddiffyn fwyfwy mewn cynseiliau cyfreithiol fel rhan o'r tueddiadau byd-eang mewn ymgyfreitha hinsawdd. Cenedlaethau'r dyfodol oedd y diffynnydd mewn achos yn 2018 Cenedlaethau'r Dyfodol v. Gweinidogaeth yr Amgylchedd ac Eraill yng Ngholombia a warchododd fasn o fforest law yr Amason ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

 Cyfeiriadau 

Categori:Dyfodoleg
Categori:Cenedlaethau
Categori:Newid hinsawdd