Hermann Hesse

Nofelydd a bardd o'r Almaen yn yr iaith Almaeneg a ymfudodd i'r Swistir oedd Hermann Hesse (2 Gorffennaf 1877 – 9 Awst 1962) a enillodd Wobr Lenyddol Nobel ym 1946.

Ganed ef yn Calw, Teyrnas Württemberg, yng nghyfnod Ymerodraeth yr Almaen, a chafodd ei fagu yn Calw ac yn Basel yn y Swistir. Mynychodd yr ysgol yn Göppingen, ger Stuttgart, cyn cael ei dderbyn i Goleg Diwinyddol Maulbronn ym 1891. Er yr oedd yn ddisgybl galluog, nid oedd yn hoff o awyrgylch pietistaidd y drefn addysg, a gadawodd y coleg erbyn diwedd ei flwyddyn gyntaf.

Aeth yn brentis mewn ffatri glociau yn Calw, ac yn ddiweddarach yn brentis mewn siop lyfrau yn Tübingen. Ei brif ddyhead oedd i fod yn fardd, a chasgliad o gerddi oedd ei lyfr cyntaf, Romantische Lieder (1898). Gweithiodd yn werthwr llyfrau nes iddo gyhoeddi ei nofel gyntaf, Peter Camenzind, ym 1904 a throi'n llenor llawn-amser ar ei liwt ei hun. Mae ei nofelau cynnar eraill yn cynnwys Unterm Rad (1906), Gertrud (1910), a Rosshalde (1914).

Cafodd Hesse sesiynau â'r seiciatrydd J. B. Lang, un o ddisgyblion Carl Jung, a gwelir dylanwad seicdreiddiad yn ei nofel Demian (1919). Ymwelodd â'r India, ac ysgrifennodd un o'i weithiau amlycaf, y nofel Siddhartha (1922), am hanes y Bwda. Mae ei nofelau diweddarach, gan gynnwys Der Steppenwolf (1927), Narziss und Goldmund (1930), a Das Glasperlenspiel (1943), yn ymwneud â deuoliaeth bywyd.

Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf (1914–18), symudodd Hesse i'r Swistir, a oedd yn wlad niwtral, ac yno ysgrifennai ymosodiadau ar filitariaeth a chenedlaetholdeb, a golygydd hefyd gyfnodolyn ar gyfer carcharorion rhyfel Almaenig. Derbyniodd statws preswylydd parhaol ym 1919, a dinasyddiaeth Swisaidd ym 1923. Ymsefydlodd ym Montagnola, yng nghanton Ticino, a bu farw yno ym 1962 yn 85 oed.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Beirdd Almaeneg o'r Almaen
Categori:Beirdd Almaeneg o'r Swistir
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Llenorion straeon byrion Almaeneg o'r Almaen
Categori:Llenorion straeon byrion Almaeneg o'r Swistir
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Nofelwyr Almaeneg o'r Swistir
Categori:Nofelwyr Almaeneg o'r Swistir
Categori:Pobl o Baden-Württemberg
Categori:Pobl o Ymerodraeth yr Almaen
Categori:Pobl fu farw yn y Swistir
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Almaeneg o'r Swistir