Asclepias curassavica

Category:Articles with 'species' microformats

Mae Asclepias curassavica, a elwir yn gyffredin yn llaethlys trofannol,  yn rywogaeth o blanhigyn blodeuol o'r genws llaethlys, Asclepias .  Mae'n frodorol i'r trofannau Americanaidd  ac mae ganddo ddosbarthiad pantrofannol fel rhywogaeth a gyflwynwyd . Ymhlith yr enwau cyffredin Saesneg eraill mae bloodflower neu blood flower,  cotton bush, (Sbaeneg) hierba de la cucaracha, Mexican butterfly weed , redhead,  scarlet milkweed,  a wild ipecacuanha. 

Mae'n cael ei dyfu fel planhigyn gardd addurniadol ac fel ffynhonnell fwyd ar gyfer rhai glöynnod byw, fodd bynnag gall fod yn niweidiol i batrymau mudo glöynnod y llaethlys pan gaiff ei ddefnyddio mewn gerddi y tu allan i'w amrediad trofannol brodorol.  Er bod pryder y cyhoedd am y lleihad cyflym ym mhoblogaeth rhywogaeth glöynnod y llethlys wedi cynyddu'r galw ac argaeledd masnachol y llaethlys ymhlith meithrinfeydd yn Unol Daleithiau America, cymysg fu'r canlyniadau. Er y gall llaethlys trofannol gynnal larfa glöyn y llaethlys yn effeithiol, mae tyfiant lluosflwydd y planhigyn yn cael effaith wael ar batrymau mudo'r glyn byw a gall gael effeithiau ffisiolegol eraill.  Mae'r defnydd o'r llaethlys trofannol mewn gerddi wedi amharu ar ymfudiadau glöynnod y bllaethlys yn enwedig yng Nghaliffornia, Texas, Fflorida a De Carolina.  Yn wahanol i’r rhywogaethau llaethlys sy’n frodorol i’r lleoliadau hyn, nid yw’r llaethlys trofannol yn mynd yn segur yn y gaeaf gan achosi i grwpiau anfudol o löynnod byw ffurfio. Felly mae plannu Asclepias curassavica mewn rhanbarthau anfrodorol yn parhau i fod yn ddadleuol ac yn cael ei feirniadu. Fel arall, awgrymir plannu rhywogaethau llaethlys brodorol (fel showy milkweed, llaethlys culddail, a llaethlys yr anialwch ar gyfer Califfornia  ) ar gyfer gerddi glöynnod byw . 

Mae hefyd yn denu aelodau o is-deulu'r Danainae, fel y Danaus gilippus (Queen butterfly) .
bawd| Collage o bryfed yn defnyddio llaethlys trofannol ( Asclepias curassavica ) ar gyfer neithdar neu fel man hela

 Disgrifiad 
Mae planhigion nodweddiadol yn is-lwyni lluosflwydd bytholwyrdd sy'n tyfu hyd at fedr o daldra ac mae ganddynt goesau llwyd golau. Mae'r dail wedi'u trefnu'n gyferbyniol ar y coesau ac maent ar ffurf llafnaidd neu oblongaidd-lafnaidd gan orffen mewn blaenau craff neu acíwt. Fel aelodau eraill o'r genws, mae'r sudd yn llaethog. Mae'r blodau mewn brigflodau gyda 10-20 blodyn yr un. Mae ganddynt goronigau porffor neu goch a llabedau corona sy'n felyn neu'n oren. Mae blodeuo yn digwydd bron trwy gydol y flwyddyn.  Gelwir y ffrwythau hir, ffurf gwerthydaidd yn ffoliglau sy'n 5 i 10cm o hyd.. Mae'r ffoliglau'n cynnwys hadau lliw haul i frown sydd ar ffurf ofydd a 6 i 7 mm o hir. Mae gan yr hadau gwastad flew sidanaidd sy'n caniatáu i'r hadau arnofio ar gerhyntau aer pan fydd y ffoliglau tebyg i goden yn dadelfennu (hollti'n agored). 

 Amaethu 
Mae yna nifer o wahanol gyltifarau gyda lliwiau blodau gwell ac arferiad byrrach; mae gan rai flodau coch llachar, melyn neu oren. Weithiau defnyddir Asclepias curassavica mewn gerddi glöynnod byw (gweler uchod am bryderon ynglŷn â glöynnod y llaethlys) neu fel blodyn wedi'i dorri. Fodd bynnag, pan fydd y coesynnau neu'r dail yn cael eu torri, mae sudd llaethog gwenwynig yn amlygu a all achosi anaf i'r llygad. 

 Dosbarthiad 
Disgrifir Asclepias curassavica gan NatureServe fel "rhywogaeth eang, yn amrywio o dde Gogledd America i Ganol America ac i Dde America." 

Mae'n rywogaeth a gyflwynwyd yn nhaleithiau Califfornia, Fflorida, Hawai'i, Louisiana, Tennessee, a Texas yn yr Unol Daleithiau, yn ogystal â thiriogaethau anghorfforedig Puerto Rico ac Ynysoedd Virgin yr Unol Daleithiau . 

Mae wedi'i gyflwyno a'i frodori yn nhaleithiau Tsieineaidd Anhui, Fujian, Guangdong, Guangxi, Guizhou, Hainan, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Qinghai, Sichuan, Xizang, Yunnan, a Zhejiang, yn ogystal ag yn Taiwan . 

Cyflwynwyd Asclepias curassavica i Awstralia cyn 1869 ac mae'n gyffredin mewn rhannau o Queensland.  Mae'n cael ei ystyried yn blanhigyn egsotig, ac yn chwyn, ym Meteor Downs South Project ger Rolleston, Queensland, Awstralia. 

 Cemeg 
Mae Asclepias curassavica yn cynnwys nifer o glycosidau cardiaidd,  gan gynnwys asclepin,  calotropin, wsarin (uzarin) a'u aglyconau, calactin, coroglucigenin ac wsarigenin (uzarigenin) sef math o gerdenolid penodol.  Mae hefyd yn cynnwys asid oleanolic, β-sitosterol, a glycosid asclepin. Y glycosid cardiaidd mwyaf cyffredin sy'n bresennol mewn dail Asclepias curassavica yw voruscharin, sy'n cynnwys tua 40% o gyfanswm y cynnwys glycosid cardiaidd mewn dail. 

 Oriel 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Jepson Manual (1993) —disgrifiad o rywogaethau a gyflwynwyd a dosbarthiad anfrodorol California
Categori:Tacsa wedi'u henwi gan Carolus Linnaeus
Categori:Rhywogaethau diogel yn ôl NatureServe