Polly Higgins

Bargyfreithiwr o'r Alban, awdur a lobïwr dros yr amgylcheddol oedd Pauline Helène Higgins FRSGS (4 Gorffennaf 1968 - 21 Ebrill 2019), a alwyd gan ei ffrindiau'n "Polly", ac a ddisgrifiwyd yn ei hysgrif goffa yn The Guardian fel, "un o'r ffigurau mwyaf ysbrydoledig y mudiad gwyrdd". Gadawodd ei gyrfa fel cyfreithiwr i ganolbwyntio ar eiriolaeth amgylcheddol, a lobïodd Gomisiwn y Gyfraith y Cenhedloedd Unedig yn aflwyddiannus i gydnabod eco-laddiad (Saesneg: ecocide) fel trosedd ryngwladol. Ysgrifennodd Higgins dri llyfr, gan gynnwys Eradicating Ecocide, a sefydlodd grŵp Gwarchodwyr y Ddaear i godi arian i gefnogi'r achos.

 Bywyd cynnar ac addysg 
Magwyd Higgins yn Blanefield ychydig i'r de o Ffawt Ffin yr Ucheldiroedd wrth droed Bryniau Campsie yn yr Alban. Roedd ei thad yn feteorolegydd yn ystod yr Ail Ryfel Byd a'i mam yn arlunydd. Dylanwadodd ymrwymiad y teulu i faterion hinsawdd a gwyrdd ar ei blynyddoedd cynnar.Ar ôl mynychu ysgol Jeswitiaid Glasgow St Aloysius' College (1986) cwblhaodd ei gradd gyntaf ym Mhrifysgol Aberdeen (1990) ac enillodd hefyd Ddiploma Dosbarth Cyntaf o Brifysgol Utrecht a gradd Ôl-raddedig Prifysgol Glasgow (1991). Yn ystod ei blynyddoedd prifysgol, bu’n cydweithio â Friedensreich Hundertwasser, artist ac ymgyrchydd amgylcheddol o Awstria. Yn ddiweddarach aethant i Fienna, lle dylanwadwyd arni gan y mudiad ecoleg Ewropeaidd. Yn 2013, enillodd Ddoethur Honoris Causa o Ysgol Fusnes Lausanne, y Swistir.

Hyfforddodd yn y gyfraith ym Mhrifysgol City, Llundain ac yna yn Ysgol y Gyfraith Inns of Court yn Llundain; yn 1998, cafodd ei galw i'r Bar (yn Lloegr). Bu’n gweithio fel cyfreithiwr yn Llundain, gan arbenigo mewn cyfraith gorfforaethol a chyflogaeth.

Ar ddiwedd achos tair blynedd lle bu'n cynrychioli person a oedd wedi’i anafu yn y gwaith, disgrifiodd Higgins ei phrofiad yn edrych allan drwy’r ffenest yn y Llys Apêl a meddwl “Mae’r ddaear yn cael ei hanafu a’i niweidio hefyd a does dim byd yn cael ei wneud yn ei gylch” a dywedodd wrthi hi ei hun, "mae angen cyfreithiwr da ar y Ddaear". Yn dilyn hynny, rhoddodd y gorau i ymarfer fel bargyfreithiwr i ganolbwyntio ar eiriol dros gyfraith ryngwladol a fyddai’n dal gweithredwyr busnes a llywodraethau i gyfrif trwy eu gwneud yn droseddol atebol am y niwed amgylcheddol y maent wedi ei achosi.

Cynigiwyd eco-laddiad fel un o'r troseddau rhyngwladol yn erbyn heddwch ym 1996, ond ni chafodd ei gynnwys yn Statud olaf Rhufain y Llys Troseddol Rhyngwladol. Dechreuodd Higgins ymgyrchu dros ei gynnwys tua 2009. Esboniodd yn 2010 fod eco-laddiad “yn arwain at ddisbyddu adnoddau, a lle mae disbyddiad adnoddau yn gwaethygu, mae rhyfel ar ei hôl hi. Lle mae dinistr o’r fath yn deillio o weithredoedd dynolryw, gellir ystyried eco-laddiad yn drosedd yn erbyn heddwch.” Lobïodd Gomisiwn y Gyfraith (y Cenhedloedd Unedig) i gydnabod eco-laddiad fel trosedd ryngwladol, ond ar adeg ei marwolaeth, ofer fu'i hymdrechion, oddigerth iddi hau hadau.

Fel rhan o’i hymgyrch, ysgrifennodd Higgins Eradicating Ecocide a sefydlodd grŵp codi arian Gwarchodwyr y Ddaear. Hi oedd un o sylfaenwyr Cynghrair Cyfraith y Ddaear. Yn 2009, disgrifiwyd Higgins gan gylchgrawn The Ecologist fel "un o ddeg meddyliwr gyda gweledigaeth gorau'r byd". Roedd yn safle 35 ar restr 100 o Fenywod Ysbrydoledig Gorau’r Byd 2016 yn y cylchgrawn Salt.

 Bywyd personol 
Wedi iddi adael yr Alban, bu Higgins yn byw'n Llundain ac ymsefydlodd yn ddiweddarach ger Stroud, Swydd Gaerloyw. Roedd yn briod ag Ian Lawrie, barnwr a QC.

Ym Mawrth 2019, dywedodd George Monbiot fod Higgins wedi cael diagnosis o ganser terfynol. Bu farw ar 21 Ebrill 2019, yn 50 oed Claddwyd hi yn Slad, sir Gaerloyw.

 Cyhoeddiadau dethol 
Llyfrau

 Dileu Ecoladdiad: Cyfreithiau a Llywodraethu i Atal Dinistrio Ein Planed (2010)
 Y Ddaear yw Ein Busnes: Newid Rheolau'r Gêm (2012) ( )
 Rwy'n Dare i chi fod yn Fawr (2014) ( )
 Dare i fod yn wych (2020) ( ) (ailgyhoeddi gyda chyflwyniad newydd ac atodiadau)

Papurau



 Anrhydedd a chydnabyddiaeth yn nhrefn amser 
Cymdeithas Ddaearyddol Frenhinol yr Alban: - Medal Shackleton, 2018 
Hefyd:

 1998 - Galwad i'r Bar
 2009 - Yr Ecolegydd - Un o ddeg meddyliwr gweledigaethol gorau'r byd a "ddangosodd weledigaeth glir ar gyfer byd gwell"
 2010-11 - Gwobr Llyfr y Bobl - Ffeithiol - Dileu Eco-laddiad gan Polly Higgins
 2012 - Darlith Goffa Dathlu 50 Mlynedd Rachel Carson 2012 (Llundain a'r Iseldiroedd) - "Dod â'r Cyfnod Ecoladdiad i ben" (Eco-laddiad - y Bumed Trosedd yn Erbyn Heddwch)
 2013-14 - Cadair Athrawol Arne Naess (anacademaidd) mewn Cyfiawnder Byd-eang a'r Amgylchedd ym Mhrifysgol Oslo, Norwy
 2016 - Cylchgrawn Salt: - 100 o Fenywod Ysbrydoledig Gorau'r Byd Salt and Diageo, #35 Polly Higgins
 2017 - Anrhydedd o Ekotopfilm, Slofacia, "Byddai ei chynnig i ymestyn awdurdodaeth y Llys Troseddol Rhyngwladol yn diffinio eco-laddiad fel trosedd ryngwladol ochr yn ochr â hil-laddiad, troseddau rhyfel, troseddau yn erbyn dynoliaeth a throseddau ymosodol."
 2019 - Ekotopfilm, Slofacia - Gwobr y Rheithgor Rhyngwladol er Cof Polly Higgins

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1968
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Cyfiawnder amgylcheddol
Categori:Cyfreithwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Alban
Categori:Cyfreithwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Alban
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Glasgow
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberdeen
Categori:Ymgyrchwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Alban
Categori:Ymgyrchwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Alban
Categori:Ymgyrchwyr newid hinsawdd