Undod Celtaidd

Mae undod Celtaidd yn cyfeirio at undod gwleidyddol, cydweithio a chynghreiriau rhwng y gwledydd Celtaidd. Mae'n enghraifft o syniadaeth Pan-Geltaidd.

Mudiad modern
Yn 2010, ffurfiodd Plaid Cymru a’r SNP “Cynghrair Celtaidd” gyda’r nod o gynyddu eu dylanwad ar lywodraeth y Deyrnas Unedig trwy gytundebau dros bolisïau a chyllid.

Cynigwyd Undeb Celtaidd fel dewis amgen i Brexit.

Yn 2016, awgrymodd Nicola Sturgeon, Prif Weinidog yr Alban ar y pryd goridor Celtaidd o fusnes rhwng yr Alban, Gogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon.

Yn mis Ionawr 2019, awgrymodd arweinydd Plaid Cymru y pryd, Adam Price y gallai'r gwledydd Celtaidd ffurfio Banc Datblygu Celtaidd yn ogystal a rhyw fath o undeb gwleidyddol Celtaidd. Yn 2020, awgrymodd greu Undeb Celtaidd eto ond rhwng Cymru a'r Alban y tro hwn.

Yn mis Hydref 2019 dywedodd Llywydd Sinn Féin, Mary Lou McDonald wrth gynhadledd Plaid Cymru ei bod hi'n "Amser i adeiladu diwylliant gwleidyddol pan-Geltaidd i drechu Torïaeth’".

Yn 2020, awgrymodd y newyddiadurwr Gina Tonic “Weriniaeth Geltaidd Unedig” gan gynnwys yr Alban, Cymru, Cernyw, Ynys Manaw, Llydaw ac Iwerddon Unedig.

Yn 2021 awgrymwyd Undeb Celtaidd a phosibilrwydd Undeb Gaelaidd yn cynnwys Yr Alban ac Iwerddon gan un newyddiadurwr.

Yn 2022, awgrymodd y newyddiadurwr Ifan Morgan Jones y gallai gwledydd Celtaidd o fewn y Deyrnas Unedig ffurfio "undeb o fewn undeb" er mwyn sicrhau dylanwad a hunan-ymreolaeth. Awgrymodd y gallai mwy o ymreolaeth neu annibyniaeth fel undeb ffurfiol neu fel cynghrair, gynnig rhyw fath o sicrwydd.

Ym mis Gorffennaf 2023, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru "Y Dreftadaeth Geltaidd - Cytundeb Cydweithio Cernyw-Cymru" yn canolbwyntio ar gydweithredu yn y meysydd canlynol;

 tai cynaliadwy
 cyflawni sero net
 economïau gwledig
 diwylliant ac iaith

Ym mis Awst 2023, cyfarfu arweinwyr gwleidyddol o Iwerddon, yr Alban, Cymru, Cernyw, Llydaw, Galisia ac Asturias yn y Fforwm Celtaidd cyntaf erioed. Roedd y meysydd a drafodwyd yn cynnwys "Erasmus Celtaidd", trafnidiaeth forwrol, pysgota ac ynni gwynt ar y môr ac ieithoedd brodorol. Ymysg ieithoedd brodorol y gwledydd hynny ceir Astwrieg, Llydaweg, Cernyweg, Galiseg, Gwyddeleg, Gaeleg, a Chymraeg.

Gweler hefyd
 Y Gynghrair Geltaidd
 Y Gyngres Geltaidd

 Cyfeiriadau 

Categori:Y Celtiaid