Fête nationale du Québec

Y Fête nationale du Québec hefyd Gŵyl Sant Ioan Fedyddiwr (Ffrangeg: Fête de la Saint-Jean-Baptiste, la Saint-Jean, Fête nationale du Québec) yw Diwrnod Cenedlaethol swyddogol talaith Ffrangeg ei hiaith Canada, Quebec, a drefnir gan y Mouvement national des Québécois (Mudiad Cenedlaethol y Québécers) a'r Société Saint-Jean-Baptiste (Cymdeithas Sant Ioan Fedyddiwr) trefnu a dathlu ar 24 Mehefin. I'r Eglwys Gatholig Rufeinig, mae'n ddiwrnod gwledd grefyddol er anrhydedd i Ioan Fedyddiwr. Gelwir y dydd gwyl yn aml yn "la Saint-Jean" ("y Sant Ioan") gan boblogaeth Québec. Ariennir gan Comité organisateur de la fête nationale du Québec. Yn y Gymraeg gelwir yr ŵyl wreiddiol hon yn Gŵyl Ifan.

Gwreiddiau
Mae gwreiddiau'r ŵyl yn y gorffennol Ewropeaidd. Dros 2,000 o flynyddoedd yn ôl, dathlodd y rhan fwyaf o bobloedd Ewrop heuldro'r haf fel gŵyl grefyddol ac amaethyddol i nodi dechrau'r haf. Ar yr adeg o'r flwyddyn, pan fydd y dyddiau hiraf, mae tanau'n cael eu cynnau yn y nos. Gyda'r Cristnogaeth yn y mileniwm cyntaf OC. parhawyd â'r dathliadau, er iddynt gymryd ystyr ysbrydol newydd. Cynhaliodd yr Eglwys Gatholig Rufeinig ddiwrnod gwledd i anrhydeddu Ioan Fedyddiwr ar 24 Mehefin. Yn ystod rheolaeth yr Ancien Régime Ffrengig, roedd gŵyl Ioan Fedyddiwr (Ffrangeg: la Saint-Jean) yn boblogaidd iawn.

Dechreuodd y dathliadau ar gyfandir America gyda sefydlu'r aneddiadau Ffrengig cyntaf. Yn 1638, dathlwyd yr ŵyl Gristnogol hon am y tro cyntaf yn Ffrainc Newydd. Er gwaethaf holl ymdrechion y clerigwyr, parhaodd rhai traddodiadau paganaidd i fyw arnynt.

Gŵyl Ioan Fedyddiwr
Cymerodd dathliadau Sant Ioan Fedyddiwr dro gwladgarol iawn diolch, ymhlith pethau eraill, i weithgareddau Ludger Duvernay, a ddaeth yn gadeirydd cyntaf y Société Saint-Jean-Baptiste.

Pan yn 1834 yr ymgynullodd tua thriugain o siaradwyr Ffrancaeg a Saesneg o Montreal i wledd wladgarol fawr yn ngardd y cyfreithiwr John McDonnell, gerllaw hen orsaf Windsor, am y tro cyntaf " Ô Canada ! Mon pays, mes amours " (O Canada !Fy ngwlad, fy nghariad ) ganu. Y Canada a ganwyd yn y gân yn sicr oedd y Canada Isaf sy'n siarad Ffrangeg (Quebec heddiw). Gyda gorchfygiad y gwladgarwyr a'r gormes filwrol a ganlyn, ni ddathlwyd yr ŵyl am flynyddoedd lawer bellach.

Pan ail-wynebodd, fe'i dathlwyd yn y bôn fel gŵyl grefyddol. Roedd y tanau yn dal i gael eu cynnau, ond trefnwyd gorymdaith hefyd i anrhydeddu Ioan Fedyddiwr, a ddaeth yn draddodiad pwysig wedi hynny.

Ar 24 Mehefin, 1880, roedd gan y Québécois "Ô Canada!" canu, ond yn awr gwnaethant ef yn fwy pendant. Daeth yn boblogaidd iawn yn gyflym a chafodd ei henwi yn anthem genedlaethol Canadiaid sy'n siarad Ffrangeg.

Ym 1908, cyhoeddodd y Pab Pïws X bod Sant Ioan Fedyddiwr yn nawddsant arbennig Canadiaid Ffrangeg eu hiaith. Cyflwynwyd yr orymdaith gyda wagenni alegorïaidd ym 1874. Fodd bynnag, yn y cyfnod rhwng 1914 a 1923, ni ddigwyddodd y gorymdeithiau.

Y Fête Nationale
bawd|250px|Manneken Pis cerflun eiconig Brwsel yn gwisgo gwisg arbennig i nodi Diwrnod Cenedlaethol Québec
Ar 11 Mai 1977, cyhoeddwyd Mehefin 24 yn “Fête nationale du Québec” swyddogol trwy benderfyniad gweinidogol llywodraeth René Lévesque.Québec 'national Holiday Act' defining the holiday, http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&file=%2F%2FF_1_1%2FF1_1_A.htmGouvernement du Québec. "National Holiday ", in the site of the Commission des normes du travail, June 17, 2008. Retrieved June 29, 2008Gouvernement du Québec. "An Act Respecting Labour Standards", in CanLII, Federation of Law Societies of Canada, updated to May 1, 2008. Retrieved June 29, 2008 in 1925, Yn y flwyddyn ganlynol, crëwyd Pwyllgor Trefniadaeth y "Fête nationale du Québec". I ddechrau, cyhuddodd y pwyllgor y Société Saint-Jean-Baptiste o drefnu'r dathliadau. Ym 1984 fe'i cysegrwyd i'r Mouvement national des Québécoises et des Québécois (Mudiad Cenedlaethol y Québécois).

Felly daeth "Dydd Sant Ioan" yn ŵyl i'r holl Québécois ac nid oedd bellach yn cael ei hystyried yn ŵyl wedi'i hanelu'n gyfan gwbl at y boblogaeth Ffrengig-Canada. Diolch i weithgareddau'r Société Saint-Jean-Baptiste a'r Mouvement national des Québécoises et Québécois yn arbennig, cafodd yr ŵyl ei lacio'n raddol, a daeth dathliadau Mehefin 23 a 24 ar eu ffurf bresennol. Mae'r traddodiad o gynnau tanau yn y nos yn dal i fyw.

Ar hyn o bryd, mae'r ŵyl yn gyfle ar gyfer gŵyl ddiwylliannol fawr, gyda'r Québécois yn gwneud eu bodolaeth yn hysbys i'r byd.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan y Fête nationale 
 Gwefan Mouvement national des Québécoises et Québécois

Categori:Québec
Categori:Cenedlaetholdeb Quebec