Protocol Nagoya

Mae Protocol Nagoya ar Fynediad a Rhannu Buddiannau (ABS) yn gytundeb a luniwyd yn 2010 ac sy'n atodiad i Gonfensiwn 1992 ar Amrywiaeth Fiolegol (Convention on Biological Diversity; CBD). Ei nod yw gweithredu un o dri amcan y CBD: rhannu'n deg a chyfiawn buddion sy'n deillio o ddefnyddio adnoddau genetig, a thrwy hynny gyfrannu at gadwraeth a defnydd cynaliadwy o fioamrywiaeth. Mae'n ymrywmo partion i gymryd mesurau mewn perthynas â mynediad at adnoddau genetig, rhannu buddion a chydymffurfio.

Mabwysiadwyd y protocol ar 29 Hydref 2010 yn Nagoya, Japan a daeth i rym ar 12 Hydref 2014. Erbyn Ebrill 2022 roedd wedi'i gadarnhau gan 137 o bleidiau, sy'n cynnwys 136 o aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig a'r Undeb Ewropeaidd.

Mae pryderon wedi'u mynegi y gallai'r fiwrocratiaeth a'r ddeddfwriaeth ychwanegol fod yn niweidiol i'r broses o fonitro a chasglu bioamrywiaeth, i gadwraeth, i'r ymateb rhyngwladol i glefydau heintus, ac i ymchwil.

 Nod a chwmpas 
Mae Protocol Nagoya yn berthnasol i adnoddau genetig a gwmpesir gan y CBD, ac i'r buddion sy'n deillio o'u defnydd. Mae'r protocol hefyd yn ymdrin â gwybodaeth draddodiadol sy'n gysylltiedig.

Ei nod yw gweithredu un o dri amcan y CBD: rhannu'n deg a chyfiawn buddion sy'n deillio o ddefnyddio adnoddau genetig, a thrwy hynny gyfrannu at gadwraeth a defnydd cynaliadwy o fioamrywiaeth.

 Rhwymedigaethau 
Mae Protocol Nagoya yn nodi rhwymedigaethau ar ei bartïon contract i gymryd mesurau mewn perthynas â mynediad at adnoddau genetig, rhannu buddion a chydymffurfiaeth.

 Rhwymedigaethau mynediad 
Nodau mesurau mynediad lefel ddomestig:

 Creu sicrwydd cyfreithiol, eglurder a thryloywder
 Darparu rheolau a gweithdrefnau teg a heb fod yn fympwyol
 Sefydlu rheolau a gweithdrefnau clir ar gyfer caniatâd gwybodus a thelerau y cytunir arnynt gan y ddwy ochr
 Darparu trwydded neu gyfwerth pan ganiateir mynediad
 Creu amodau i hyrwyddo ac annog ymchwil sy'n cyfrannu at gadwraeth bioamrywiaeth a defnydd cynaliadwy
 Rhoi sylw dyledus i achosion o argyfyngau  sy'n bygwth iechyd pobl, anifeiliaid neu blanhigion
 Ystyried pwysigrwydd adnoddau genetig ac amaethyddiaeth ar gyfer diogelwch bwyd

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 




 Dolenni allanol 

  (CBD website)


Categori:Geneteg
Categori:Bioamrywiaeth
Nagoya
Categori:Cytundebau'r Deyrnas Unedig
Categori:Cytundebau'r Almaen
Categori:Cytundebau Ffrainc