Emgann

Mae Emgann ('Brwydr' yn Llydaweg) hefyd Emgann-MGI (Mouvement de la gauche indépendantiste "Mudiad Chwith Annibyniaethol") yn fudiad ideoleg adain chwith a chenedlaetholgar sy'n weithgar yn Llydaw. Wedi'i sefydlu yn 1982 , daeth yn un o brif grwpiau actifiaeth annibyniaeth Llydewig yn fuan. Maen nhw'n disgrifio eu hunain fel "mudiad asgell chwith dros annibyniaeth" sy'n "ymladd dros ryddhad a rhyddhad cenedlaethol y Lydawiaid a'u cynrychiolaeth uniongyrchol yn yr awdurdodau Ewropeaidd."Emgann - Breton Independence Movement Eblygodd i Breizhistance. 

Cefndir a chreu
bawd|250px|Reun an Digerc'her, stourmer Lanestêr
Mae Emgann yn deillio o'r trydydd Emsav, adfywiad cenedlaetholdeb Llydewig wedi'r 1960au fel mudiad chwith. Mae'n galw ei hun yn fudiad gwrth-gyfalafiaeth a gwrth-hiliaeth. Sefydlwyd y mudiad ym 1983 gan filwriaethwyr radical o fewn mudiad annibyniaeth Llydaw yn dilyn y newid sydyn yng ngwleidyddiaeth Ffrainc a achoswyd gan fuddugoliaeth François Mitterrand fel Arlywydd Ffrainc yn etholiadau 1981. Yn fuan ar ôl cymryd grym, rhoddodd llywodraeth Mitterrand amnest i 19 o filwriaethwyr Llydewig a dal yn y carchar, gan gyflawni un o ofynion gwleidyddol y cenedlaetholwyr. Rhwng yr amnest hwn a sefydlu llywodraeth asgell chwith ym Mharis, dechreuodd cenedlaetholdeb adain chwith ddiflannu yn Llydaw, gan arwain at greu Emgann yn bennaf fel ymateb i'r newid hwn yn yr hinsawdd wleidyddol.

Bu'r mudiad yn cymryd rhan mewn gwrthdystiadau yn erbyn Ffrynt Cenedlaethol Ffrainc, ond hefyd o blaid gorymdaith Balchder Hoyw LHDT yn Roazhon. Fe'i crëwyd gan gyn-garcharorion ymwahanol Llydewig FLB/ARB a amnestiwyd ym 1981 a gweithredwyr o'r KAD Kuzulioù an Distaoliadeg-Comités Amnistie Bretagne) ar ôl treiglad y mudiad Llydewig a achoswyd gan ddyfodiad y Ffrancwyr a adawyd mewn grym ym 1981.

Roedd y maniffesto a gyhoeddodd Emgann yn 1988 hefyd yn pwysleisio pwysigrwydd undod â mudiadau cenedlaetholgar eraill, gan ddyfynnu’r cenedlaetholwr Basgaidd ar y chwith fel enghraifft.

Un o nodweddion arbennig Emgann oedd ei ymwrthod ag unrhyw fath o gysylltiad â phleidiau gwleidyddol Ffrainc, yn ogystal â'i batrymau recriwtio annodweddiadol. Erbyn diwedd y 1990au roedd bron yn absennol o brifysgolion — magwrfa draddodiadol i fudiadau radical Ffrainc  —ond yn lle hynny ceisiodd recriwtio aelodau newydd mewn ardaloedd trefol, yn enwedig ymhlith yr ieuenctid di-waith neu mewn gwaith ansicr. O ganlyniad, roedd milwriaethus yn y mudiad yn tueddu i fod yn gymesur â gwendid yr economi leol.

Ym 1995, trefnodd Emgann ddathliad o genedligrwydd Llydewig o'r enw Devezh Ar Vro. Mae'r mudiad hefyd yn cyhoeddi papur newydd o'r enw Combat Breton, sy'n cael ei olygu ar hyn o bryd gan Yann Puillandre.

Etholiadau
bawd|250px|Arwyddlun Emgann
Bu i'r blaid byth ennill mwy na  9.11% o'r bleidlais a hynny mewn etholiad lleol ar gyfer Belle-Isle-en-Terre (Tregor) yn 2008. Y bleidlais fwyaf wedyn oedd 8.9% gan yr ymgeisydd Herve ar Beg mewn etholiad yn nhref Gwengamp yn 1989.

Cysylltiad â'r FLB-ARB
Mae arweinwyr Emgann bob amser wedi bod yn bendant nad nhw yw "llais cyfreithiol yr ARB." Yr ARB (Byddin Chwyldroadol Llydaw) yw adain arfog Ffrynt Rhyddhad Llydaw (FLB), sefydliad cudd a ystyrir yn grŵp terfysgol gan awdurdodau Ffrainc. Er bod Emgann wedi gwrthod unrhyw gysylltiad ffurfiol rhwng y ddau sefydliad, yn ei gyfathrebiadau swyddogol fe alwodd yr ARB yn “sefydliad ymwrthedd gwladgarol” a chyhoeddodd ei bapur newydd Combat Breton y communiqués ARB.

Dywed Emgann nad yw'n cymeradwyo gweithredoedd treisgar yr ARB, ond nid yw ychwaith yn eu hanghymeradwyo, gan eu trin fel "canlyniad rhesymegol i gyflwr gwladychol Ffrainc ac anobaith ieuenctid Llydaweg". Fodd bynnag, mae nifer o aelodau Emgann wedi'u harestio a'u carcharu gan lysoedd Ffrainc fel cynorthwywyr i ddwyn sawl tunnell o ffrwydron o gwmni yn Plevin (Aodoù-an-Arvor) yn 1999. Dilynwyd y lladrad hwn gan gyfres o fomiau a gafodd eu beio ar yr ARB, gan gynnwys y ffrwydrad marwol mewn lleoliad McDonald's yn nhref Kever (Quévert) Aodoù-an-Arvor. Yn olaf, cyhuddwyd cyn-lefarydd Emgann o gynllwynio i gyflawni gweithredoedd terfysgol ar gyfer yr ymosodiadau yn Quévert a mannau eraill. Fodd bynnag, gan fod llawer o’r diffynyddion wedi’u remandio am nifer o flynyddoedd cyn y treialon, cafodd llawer eu rhyddhau, ar ôl treulio mwy o amser yn y carchar nag y cawsant eu dedfrydu yn y pen draw cyn i’r treialon hyd yn oed ddechrau. Apeliodd un o'r diffynyddion yn erbyn ei garchariad gerbron Llys Hawliau Dynol Ewrop. Arweiniodd yr oedi hir hwn ac afreoleidd-dra honedig eraill yn yr achos at eu condemnio gan Emgann fel "pantomeim".

Diweddu
Yn 2009 creodd aelodau Emgann y mudiad Breizhistance.

Yn ystod cyngres yn Fougères ym mis Hydref 2009, ceisiodd y milwriaethwyr mwyaf gweithgar a phobl ifanc newydd gyrraedd lansio sefydliad gwleidyddol newydd, Breizhistance, gyda'r nod o integreiddio Emgann i'r strwythur newydd. Er gwaethaf pleidlais fwyafrifol, mae lleiafrif hiraethus am yr oes 1880au-90au yn gwrthod y broses ac yn penderfynu cadw Emgann yn fyw ac yn ddatgysylltu oddi wrth Breizhistance.

Ychydig fisoedd cyn y gyngres hon, mynegodd Gaël Roblin, ffigwr hanesyddol yn y mudiad, ei awydd i greu strwythur newydd ar achlysur etholiadau rhanbarthol 2010 trwy gynnig cynghrair gyda chenedlaetholwyr Llydewig eraill yn amrywio o'r Blaid Lydaweg i'r maer ymreolaethol, Christian Troadec.. Cyn o'r diwedd, yn dilyn anghytundebau, cefnogi a chyflwyno ymgeiswyr ar restr Ewrop Ecoleg Y Gwyrddion.

Parhâd Emgann
Yr unig weithgaredd cyhoeddus o Emgann ers creu Breizhistance oedd yn 2012 coffâd gwladgarol yn Iwerddon.{{|url=http://www.agencebretagnepresse.com/fetch.php?id=23297}}. Emgann ei arwain yn bennaf gan Reun Le Diguerher, a fu farw ym mis Hydref 2012, a oedd yn aelod o'r gymdeithas Kelc'h An Dael ar gyfer adferiad y Senedd Lydaweg.

Amcanion
 Ailuno'r Loire Atlantique â Llydaw 
 Cydnabyddiaeth swyddogol i'r Llydaweg a'r Llydaweg 
 Rhyddhau carcharorion gwleidyddol Llydewig

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 swyddogol (Llydaweg a Ffrangeg)

Categori:Llydaw
Categori:Llydaweg
Categori:Cenedlaetholdeb Llydewig
Llydaw
Categori:Sefydliadau 1982