Grym caled

Cysyniad mewn gwleidyddiaeth a theorïau grym yw grym caled a elwir hefyd yn pŵer caled. Grym caled yw'r defnydd o ddulliau milwrol ac economaidd i ddylanwadu ar ymddygiad neu fuddiannau cyrff gwleidyddol eraill. Mae'r math hwn o bŵer gwleidyddol yn aml yn ymosodol (gorfodaeth), ac mae'n fwyaf effeithiol pan gaiff ei orfodi gan un corff gwleidyddol ar gorff arall sydd â llai o bŵer milwrol neu economaidd. Mae pŵer caled yn cyferbynnu â grym meddal, sy'n dod o ddiplomyddiaeth, diwylliant a hanes.

Yn ôl Joseph Nye, mae pŵer caled yn golygu “y gallu i ddefnyddio moron a ffyn nerth economaidd a milwrol i wneud i eraill ddilyn eich ewyllys”. Yma, mae "moron" yn golygu cymhellion fel lleihau rhwystrau masnach, cynnig cynghrair neu addewid o amddiffyniad milwrol. Mae "ffyn" yn cynrychioli bygythiadau - gan gynnwys defnyddio diplomyddiaeth orfodol, bygythiad ymyrraeth filwrol, neu weithredu sancsiynau economaidd. Disgrifia Ernest Wilson bŵer caled fel y gallu i orfodi “un arall i weithredu mewn ffyrdd na fyddai’r endid hwnnw wedi gweithredu fel arall”.

Diffiniad
Mae'n dynodi gallu corff gwleidyddol i orfodi ei ewyllys ar gyrff gwleidyddol eraill gan ddefnyddio dulliau milwrol ac economaidd.

Mae cydrannau pŵer caled yn cynnwys:
 pŵer economaidd;
 pŵer milwrol;
 pŵer poblogaeth;
 grym gwleidyddol
Mae Unol Daleithiau America, er enghraifft, yn gyfrifol am 46% o wariant milwrol y byd SIPRI - Trends in world military expenditure, 2013 (pŵer milwrol), nhw hefyd yw prif fewnforiwr nwyddau'r byd (pŵer economaidd) a nhw yw'r 3edd wlad fwyaf poblog yn y byd a'r mwyaf poblog ymhlith gwledydd datblygedig (parth demograffig).

Mae pŵer caled yn erbyn pŵer meddal (perswadio, y ffordd feddal), fel y dangosir gan Joseph Nye.

Hanes
Tra bod hanes hir i fodolaeth grym caled, cododd y term ei hun pan fathodd Joseph Nye, grym meddal fel ffurf newydd a gwahanol ar bŵer ym mholisi tramor gwladwriaeth sofran. Yn ôl yr ysgol realaidd mewn theori cysylltiadau rhyngwladol, mae pŵer yn gysylltiedig â meddiant rhai adnoddau diriaethol, gan gynnwys poblogaeth, tiriogaeth, adnoddau naturiol, cryfder economaidd a milwrol, ymhlith eraill. Mae pŵer caled yn disgrifio gallu cenedl neu gorff gwleidyddol i ddefnyddio cymhellion economaidd neu gryfder milwrol i ddylanwadu ar ymddygiadau actorion eraill.

Mae pŵer caled yn cwmpasu ystod eang o bolisïau gorfodol, megis diplomyddiaeth orfodol, sancsiynau economaidd, gweithredu milwrol, a ffurfio cynghreiriau milwrol ar gyfer ataliaeth ac amddiffyn ar y cyd. Gellir defnyddio pŵer caled i sefydlu neu newid cyflwr o hegemoni gwleidyddol neu gydbwysedd pŵer. Er bod y term pŵer caled yn cyfeirio'n gyffredinol at ddiplomyddiaeth, gellir ei ddefnyddio hefyd i ddisgrifio mathau o drafod sy'n cynnwys pwysau neu fygythiadau fel trosoledd.

Pŵer Caled - enghreifftiau
Y dair enghraifft orau 0 ddegawdau cyntaf yr 21g o ddefnyddio pŵer caled y gellid eu crybwyll yw: 
 Rhyfel Rwsia ar Wcráin a ddechreuodd yn 2022 pan geisiodd Vladimir Putin goncro a darostwng llywodraeth Wcráin mewn cyrch filwrol a elwid, er mwyn osgoi canlyniadau cyfreithiol domestig a chodi ofn ar ei ddinasyddion ei hun, yn "gyrch milwrol arbennig".
 Rhyfel Irac yn 2003 pan ymosododd yr Unol Daleithiau a'i chynghreiriaid ar Saddam Hussein ac Irac.
 Ymyrraeth filwrol Rwsiaidd yn Rhyfel Cartref Syria a'r rheolaeth y gall archbŵer fel yr Unol Daleithiau a Rwsia ei roi dros y rhan fwyaf o'r byd. Mae eu potensial milwrol hysbys yn caniatáu iddynt orfodi cenhedloedd eraill y byd i gadw at eu gofynion.

Grym Caled Gymreig
Heb lu arfog annibynnol ei hun a heb sofraniaeth a "monopoli ar drais" o fewn ei thiriogaeth ei hun, nid oes gan Gymru y gallu i weithredu grym caled. I allu weithredu grym caled Gymreig, hyd yn oed o fewn cyfyngiadau mawr, byddai'n rhaid i Gymru fod yn wlad annibynnol. Byddai disgwyl hefyd yr angen i greu polisi tramor a milwrol lle byddai Cymru yn rhan o gynghrair neu gyfres o gytundebau i warchod ei sofraniaeth rhag gelyn fwy.

Gweler hefyd
 Grym meddal

Dolenni allanol
 "Hard power is a reality" - Christopher G. Cavoli, Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) darlith ar sianel Folk och Försvar ar Youtube 
 Soft Power vs. Hard Power sianel Youtube UC Berkeley Executive Education

Cyfeiriadau

Categori:Gwleidyddiaeth
Categori:Polisi tramor
Categori:Diplomyddiaeth
Categori:Sefydliadau rhyngwladol