Ffawt San Andreas

Mae Ffawt San Andreas, (Saesneg: San Andreas Fault), yn ffawt tectonig sydd â hyd bras o 2,900 km ac sy'n rhedeg trwy California. Mae hefyd yn 100 km o ddyfnder ac yn canghennu i Ffawt San Jacinto ac mae'r ddau yn ymuno i'r gogledd o dref San Bernardino. Mae'r olaf yn parhau i'r de-ddwyrain gan ffurfio gagendor California. Mae ffawt San Andreas yn nodi'r ffin rhwng plât y Môr Tawel a plât Gogledd America. Mae'r ffawt hwn yn enwog am ganlyniadau difrifol y daeargrynfeydd y mae'n eu cynhyrchu. 

Credir bod penrhyn Baja California wedi'i ffurfio oherwydd dadleoli bloc cyfandirol, proses sy'n dal i fod yn weithredol heddiw. Mae'r un broses yn gwthio dinas Los Angeles i Fae San Francisco ar gyfradd o tua 0.6 cm bob blwyddyn. Dadleoliad sydd, ar y llaw arall, yn draddodiadol wedi achosi difrod niferus i seilwaith ac adeiladau.

Y ffaith yw bod plât tectonig y Môr Tawel yn symud Gogledd America oddi tano, ond nid yw'n symud drwy'r gramen, felly mae llawer o bwysau'n cynyddu yno. Gall hyn olygu, ar ryw adeg, na fydd plât Gogledd America yn gwrthsefyll y pwysau a bydd yn dychwelyd i'r man lle'r oedd cyn i blât y Môr Tawel ei wthio, ond gan wneud ergyd sych, a fydd yn sicr o gynhyrchu daeargryn enfawr.

Nodwyd y ffawt gyntaf ym 1895 gan yr Athro Andrew Lawson o UC Berkeley. Yn sgil daeargryn 1906 San Francisco, cafodd Lawson y dasg o ddehongli tarddiad y daeargryn. Dechreuodd trwy arolygu a mapio gwrthbwyso (fel ffensys neu ffyrdd a oedd wedi'u torri'n eu hanner) ar hyd rhwygiadau arwyneb. Pan blotio lleoliad y gwrthbwyso hyn ar fap, nododd eu bod yn gwneud llinell bron yn berffaith ar ben y ffawt a ddarganfuwyd eisoes. Daeth i'r casgliad bod yn rhaid mai'r bai oedd tarddiad y daeargryn.

Gweler hefyd
 Daeargryn 1906 San Francisco
 Ffawt Garlock

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
 The San Andreas Fault Sandra S. Schulz a Robert E. Wallace
 San Andreas Fault: When the Big One Hits fideo ar y ffawt

Categori:Daeareg Califfornia
Categori:Daearyddiaeth Califfornia
Categori:Ffawtiau