Archifau Gwent

Swyddfa gofnodion leol a chanolfan achau yw Archifau Gwent, a leolir yng Nglynebwy, Blaenau Gwent. Mae'n archif ar gyfer cofnodion sir hanesyddol Sir Fynwy, Gwent (yr awdurdod a'i holynodd), a'r awdurdodau unedol modern Blaenau Gwent, Bwrdeistref Sirol Caerffili, Bwrdeistref Sirol Casnewydd, Torfaen a'r Sir Fynwy gyfoes.

 Cefndir 
Sefydlwyd Archifdy Sir Fynwy yn 1938 yn Neuadd y Sir yng Nghasnewydd. Yn dilyn ad-drefnu llywodraeth leol ym 1974, daeth yn Archifdy Sirol Gwent a symudodd i Neuadd y Sir newydd yng Nghwmbrân. Ym mis Hydref 2011 symudodd yr archifdy o Gwmbrân i safle newydd yng Nglynebwy a chafodd ei ailenwi eto yn Archifau Gwent.

 Lleoliad 
Mae Archifau Gwent yn adeiladau swyddfa rhestredig Gradd II* Gwaith Dur Glyn Ebwy. Adeiladwyd yr adeilad yma yn 1915/6 ar gyfer Cwmni Haearn a Dur Glynebwy.  Yn 2009 cymeradwywyd cynlluniau i'r penseiri Stride Treglown addasu'r adeilad yn bencadlys ar gyfer Archifdy Gwent, gydag estyniad newydd, gofodau arddangos ac addysgiadol.  Gorffennwyd yr adeilad gyda cherdd ddwyieithog a ysgrifennwyd yn arbennig gan Fardd Cenedlaethol Cymru, Gillian Clarke, sydd wedi'i hatgynhyrchu'n rhannol ar ffasâd yr estyniad newydd. 

 Casgliadau 
Mae gan Archifau Gwent ddwy brif ystafell ddiogel gyda 6 milltir (10 km) o silffoedd,  yn cynnwys cofnodion yn dyddio o'r 12fed ganrif.  Mae gan yr ystyniad newydd do dwbl i helpu i gadw tymheredd ac amgylchedd sefydlog.  Mae Ymddiriedolaeth Archifau Gwaith Dur Glynebwy, , grŵp gwirfoddol sy'n casglu hanes y diwydiant yn yr ardal, hefyd wedi'i leoli yn yr Archifau. 

 Cyfeiriadau 

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Blaenau Gwent
Categori:Hanes Sir Fynwy
Categori:Gwent
Categori:Erthyglau Wici-lleoedd