Parti ceiliog

Mae parti ceiliog (hefyd penwythnos ceiliog, parti "stag" neu'r cyfieithiad benthyg parti hydd) yn barti neu benwythnos sy'n cael ei gynnal ar gyfer dyn sydd ar fin priodi.

Ffrind neu frawd y priodfab sy'n trefnu parti ceiliog fel arfer, weithiau gyda chymorth cwmni cynllunio parti ceiliog.

Mae'r cyfeiriadau cyntaf at bartïon ceiliog y Gorllewin yn yr Oxford English Dictionary yn dyddio o'r 19g. Yn draddodiadol, roedd partïon ceiliog yn cynnwys gwledd tei du a gynhaliwyd gan dad y priodfab a oedd yn cynnwys llwncdestun er anrhydedd i'r priodfab a'r briodferch.

 Termau 
Ceir yr enwau stag night, stag do, a stag party yn Saesneg yn yr Deyrnas Unedig, gwledydd y Gymawlad, ac Iwerddon; buck's party yn Awstralia; bachelor party yn yr Unol Daleithiau ac weithiau Canada). Yn Ffrangeg, ceir enterrement de vie de garçon, sef "claddu bywyd bachgen".

Hanes
Mae'r parti i'r briodfab yn dyddio'n ôl mor gynnar â'r 5g CC. Roedd yr hen Spartiaid yn dathlu noson olaf y priodfab fel dyn sengl lle buont yn cynnal swper ac yn gwneud llwncdestun ar ei ran.

Ym 1896, trefnodd Herbert Barnum Seeley, ŵyr i PT Barnum, barti ceiliog (a gyferiwyd ato fel yr "Awful Seeley Dinner") i'w frawd ym mwyty Sherry's yn Ninas Efrog Newydd. Roedd gan y parti ddawnsiwr, o'r enw "Little Egypt", a ddawnsiodd yn noeth mewn pwdinau yn ôl y sôn. Diddymwyd y parti yn y bore gan heddwas. Wedi hynny, aeth y teulu Seeley â'r heddwas o flaen bwrdd yr heddlu a honni ei fod wedi ymddwyn mewn ffordd nad oedd yn addas i swyddog y gyfraith. Daeth y digwyddiad hwn i'r amlwg yr hyn a oedd yn digwydd "tu ôl i ddrysau caeedig" gyda phartïon ceiliog.

Yn Saesneg, cafodd “bachelor” — term a olygai “marchog ifanc dan hyfforddiant” yn wreiddiol — ei grybwyll gyntaf yn y 14g i gyfeirio at ddyn di-briod yn The Canterbury Tales gan Geoffrey Chaucer. Ym 1922, cyhoeddwyd y term "bachelor party" yn Journal of Literature, Science and Arts William Chambers ac fe'i disgrifiwyd fel "jolly old [party]".

Cynnwys
Bydd parti ceiliog yn cynnwys, fel rheol, yfed gormodedd o alcohol, gloddesta, drygioni ac yn aml awgrymiadau o odineb neu rhyw. Ceir rhai penwythnosau lle trefnir anturiaethau awyr agored fel weiren wib, saethu paent, neu rasio ceir. Bydd nifer o bartïon ceiliog gan Gymry yn teithio dramor i ganolfannau gwyliau glan môr ar Fôr y Canoldir neu dinasoedd Ewropeaidd enwog fel Prâg neu Berlin.

Parti Ceiliog - Cymru, lleoliadau poblogaidd
Tueddir i ddefnyddio'r term Saesneg stag night wrth drafod parti ceiliog yn y Gymraeg. 

Mae nifer o drefi Cymru yn boblogaidd gyda threfnwyr Parti Ceiliog - i ddynion o Gymru a thu hwnt. Ymhlith y rhain mae Dinbych y Pysgod a Chaerdydd. Cafwyd cwynion gan drigolion lleol, yn enwedig yn Ninbych-y-pysgod, bod partïon ceiliog yn achosi gormod o drafferthion i'r dre glan môr.

Bydd dynion Cymru yn aml yn trefnu parti ceiliog i gyd-fynd gyda gêm rygbi neu bêl-droed rhyngwladol lle bydd Cymru yn chwarae. Cafwyd ffilm o barti stag yr actor sy'n chwarae rhan 'Callum' ar y gyfres ddrama S4C, Rownd a Rownd fel enghraifft o barti ceiliog. 

Ceir cwmnïau sy'n arbenigo mewn trefnu partïon ceiliog sy'n gallu cyfuno digwyddiadau antur awyr agored, bwyd ac yfed a threfnu llety.

Amrywiadau
Mae traddodiad y parti ceiliog yn hynafol. Mae dathliad tebyg a chyfochrog hefyd wedi dod i'r amlwg yn ddiweddar, a drefnwyd gan ffrindiau'r darpar briodferch, ar gyfer y briodferch ei hun, a elwir yn barti plu.

Almaen
Yn yr Almaen gelwir y gwyliau hwn yn Junggesellenabschied. Mae parti arall hefyd y mae'r cwpl yn ei ddathlu ar y cyd cyn y briodas o'r enw Polterabend. Ar achlysur y Polterabend, y noson cyn y briodas, mae'r gwesteion yn torri ffiol porslen i ddymuno pob lwc i'r briodferch a'r priodfab. Mae'n debyg mai traddodiad cyn-Gristnogol yw hwn: trwy dorri'r jar credir bod ysbrydion maleisus yn cael eu gyrru i ffwrdd. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae partïon ceiliog Eingl-Americanaidd eu naws wedi dod yn fwy poblogaidd.

Ffrainc
Yn Ffrainc, ac mewn llawer o wledydd Ffrangeg eu hiaith, gelwir y parti ceiliog yn enterrement de vie de garçon, sy'n golygu "angladd yr (hen) fachgendod". Fel mewn gwledydd Eingl-Sacsonaidd, mae'r gwyliau hyn fel arfer yn cael eu dathlu trwy wneud i'r priodfab yfed llawer iawn o alcohol a'i orfodi i ymddwyn yn anystywallt a gwirion.

Prydain
Ym Mhrydain, mae partïon ceiliog fel arfer yn cael eu dathlu gyda theithiau byr y tu allan i'r dref, sy'n para penwythnos, gyda chyfranogiad grŵp cyfan ffrindiau'r priodfab. Y lleoliadau mwyaf poblogaidd ar gyfer y math hwn o deithio yw Bournemouth, Brighton, Nottingham, Caeredin, Blackpool, Newcastle a Llundain.

Unol Daleithiau a Chanada
Ers yr 1980au, mae rhai bachelor parties yn yr Unol Daleithiau wedi cynnwys mynd ar wyliau i gyrchfan dramor, neu wedi cynnwys gwasanaethau menywod sy'n gweithio fel stripwyr neu weinyddesau bronnoeth.

Yn yr Unol Daleithiau, cyrchfan gyffredin iawn ar gyfer trefnu partïon ceiliog yw dinas Las Vegas. Mae wedi dod yn gyffredin yn ddiweddar i drefnu teithiau byr i Montreal neu Fecsico hefyd.

Mae partïon ceiliog yn yr Unol Daleithiau fel arfer yn cael eu nodweddu gan yfed trwm ac yn aml gan bresenoldeb stripwyr. Yn ôl y traddodiad, rhaid cadw'r hyn sy'n digwydd yn ystod y parti yn gyfrinachol rhag y briodferch: a rhaid iddo fod yn fathau o ddathliad na fyddai'n eu cymeradwyo'n union oherwydd bwriad y parti yw dathlu noson olaf y priodfab fel dyn rhydd ac yn rhydd (am gyfnod byr) o ddylanwad ei ddarpar wraig.

Cyrchfannau poblogaidd eraill yw dinasoedd Canada, fel Vancouver a Montreal, neu Niagara Falls, oherwydd y nifer fawr o glybiau stripio sydd yno.

Parti Ceiliog mewn Ffilmiau
 The Bachelor Party (1957)
 Bachelor Party (1984)
 Hangover (2009)
 Bridesmaids (2011)
 Last Vegas (2013)
 Budapest (2018)

Gweler hefyd
 Parti Plu

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Stag Night ymgon ddoniol, ddychannol ar atgofion noson ceiliog gan Thomas Gray
 Stag Night Antics comedi Lee Evans

Categori:Gwyliau
Categori:Priodas