Papurau Newydd Cymru Ar-lein

Mae Papurau Newydd Cymru Ar-lein yn rhan o waith a chennad Llyfrgell Genedlaethol Cymru i ddigido papurau newydd Cymru a'u rhoi ar wefan y Llyfrgell am ddim i'r cyhoedd eu darllen. Ceir 15 miliwn erthygl papur newydd ar y safle ac oddeutu 120 papur newydd Cymraeg a Saesneg eu hiaith.

Mae'r papurau wedi eu digido fel y gellir eu darllen fel y fersiwn wreiddiol argraffiedig a hefyd ceir fersiwn adnabod tesun lle mae'r testun gwreiddiol wedi eu trawsffurfio i sans serif haws i'w darllen.

Gall y darllenydd hefyd chwilio'r holl gasgliad neu'r papur unigol wrth ddefnyddio gair neu ymadrodd arbennig, er enghraifft enw person, pentref, dŷ, dyweder, cân neu dîm rygbi. Gellir hefyd gwneud y testun yn fwy neu'n lai er hwyluster darllen.

Rhychwant
Ceir papurau Cymraeg a Saesneg eu hiaith ar y wefan gan gychwyn gyda'r hyn a ystyrir y papur newydd gyfoes gyntaf yng Nghymru, sef The Cambrian a sefydlwyd yn 1804 yn Abertawe hyd at 1919. Ceir y papur Cymraeg ei hiaith gyntaf Seren Gomer a sefydlwyd gan Joseph Harris (Gomer) yn 1819, a phapurau Cymry yn America fel Y Drych.

Hygyrchedd
Gellir mireinio chwilio ar y wefan yn ôl categori:
 Enw'r papur newydd
 Categori - newyddion, hysbysebion, rhestrau manwl, hysbysebiadau teuluol, ar goll
 Degawd - o 1800-1809 i 1910-1919
 Blwyddyn - o 1804 i 1919
 Mis
 Dydd
 Iaith (Cymraeg neu Saesneg)
 Ardal - De, Gogledd, Canolbarth, Gorllewin, y Gororau, Lerpwl (Lloegr), Unol Daleithiau, Llundain (Lloegr), Trelew (Yr Ariannin)
 Math o Ddelwedd - darlun, ffotograff, cartŵn, graff, map 
 Hawlfraint - anhysbys (y mwyafrif llethol), hawlfraint, parth cyhoeddus

Digido
Dechrewyd y gwaith o ddigido'r papur o dan arweinyddiaeth Llyfrgellydd (Prif Weithredwr) y Llyfrgell Genedlaethol, Andrew Green, yn yr 2000au. Cyhoeddodd Gweinidog dros Dreftadaeth Llywodraeth Cymru ar y pryd, Alun Ffred Jones y bydd yr arian yn cael ei neilltuo o'r Gronfa Buddsoddi Cyfalaf Strategol ar gyfer digideiddio 2 filiwn o dudalennau papur newydd a chylchgronau sy'n ymdrin â Chymru. Roedd yr arian ar gyfer digido cyhoeddiadau'n dyddio'n ôl i'r 18g, sef hyd at 300 o deitlau, yn cynnwys cylchgronau plant fel Cymru'r Plant a phapurau newydd poblogaidd.

Erbyn 2014 roedd 27 cyhoeddiad newydd (200,000 tudalen) wedi eu rhoi ar y wefan. Ymhlith y cyhoeddiadau newydd oedd; Y Negesydd, Caernarvon and Denbigh Herald, Glamorgan Gazette, Carmarthen Journal, The Welshman a’r Rhondda Leader, heb anghofio'r Drych, papur newydd wythnosol y Cymry yn Unol Daleithiau America.

Ystyriaethau Cadwraethol
Yn ogystal â'r awydd i roi'r casgliad am ddim ac yn agored i'r cyhoedd, nodwyd hefyd yr angen i ddigido'r hen bapurau gan bod papurau a gyhoeddwyd ar ôl 1870 yn dueddol o fod mewn cyflwr gwaeth oherwydd defnyddiwyd papur ‘wood-chip’ a chemegau sydd a’r sgil effaith o hybu dirywiad papur.

Gweler hefyd
 Cylchgronau Cymru Ar-lein
 Llenyddiaeth Fy Ngwlad

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
 Gwefan Papurau Newydd Cymru Ar-lein a gynhelir gan Llyfrgell Genedlaethol Cymru
 Cartre newydd i hen bapurau erthygl am gyhoeddi cyllid i'r prosiect, BBC Cymru Fyw, 15 Ebrill 2009
 Cofio'r papur newydd Cymraeg cyntaf gwefan Cymru Fyw, 12 Ebrill 2014
 Historic newspapers to go online BBC Wales, 15 Ebrill 2009

Categori:Papurau newydd Cymraeg Cymru
Categori:Papurau newydd Cymru
Categori:Papurau newydd Saesneg Cymru
Categori:Sefydliadau 2009
Categori:Archifau Cymru