Coedwig Dyfnant

bawd|250px|Pont droed yng Nghoedwig Dyfnant

Mae Coedwig Dyfnant yn goedwig anghysbell yng ngogledd-ddwyrain canolbarth Powys, heb fod ymhell o bentref Llangadfan. Ers 2020 bu'n rhan o Goedwig Genedlaethol i Gymru sy'n rhwydwaith o goedtiroedd a sefydlwyd gan Lywodraeth Cymru.

 Lleoliad 
bawd|250px|Tafarn y Cann Office, Llangadfan sydd gerllaw'r Goedwig
Saif Coedwig Dyfnant i'r gorllewin o ffordd y B4395, ffordd sy'n rhedeg i'r gogledd o ffordd yr A458 ac sydd rhwng dyffrynnoedd Afon Twrch i'r gorllewin ac Afon Efyrnwy i'r dwyrain, i'r gogledd o bentref Llangadfan. Fe'i disgrifir gan Lonely Planet fel "lle mae drysfa o lwybrau coedwigaeth ag arwyddion da yn cyrraedd uchafbwynt gydag un bryn enfawr cyn disgyn yn syfrdanol i Lyn Efyrnwy " (pum milltir i ffwrdd). Mae gan Goedwig Dyfnant arwynebedd o 2,430 hectar (6,000 erw)  ar gyrion Mynyddoedd Cambria, ychydig i’r de o Lyn Efyrnwy.

 Daearyddiaeth 
Plannwyd y goedwig wreiddiol gan y Comisiwn Coedwigaeth. Gellir cyrraedd ato o ffordd wledig o Langadfan, sy'n ymestyn i  trac troed. Mae'n cael ei wasanaethu'n dda gan  o lwybrau coedwig. Mae'r llwybrau coedwig yn cynnwys Llwybrau'r Enfys, a sefydlwyd gan bartneriaeth rhwng Comisiwn Coedwigaeth Cymru a Chymdeithas Marchogion a Gyrwyr Cerbydau Dyfnant a Fyrnwy; Wedi'u gosod mewn amgylchedd coedwig heddychlon mae'r llwybrau'n cynnwys pum llwybr marchogaeth.

 Bywyd gwyllt 
Mae'r goedwig yn goedwig weithiol fawr, o goed conwydd yn bennaf gyda phocedi o goed collddail brodorol. Mae gan y goedwig dyfiant cyfoethog o blanhigfeydd cymysg sy'n cynnwys conwydd fel cypreswydden, cedrwydd coch gorllewinol, pinwydden y porthdy, ffynidwydd Douglas, sbriws Norwy a ffynidwydd mawreddog, yn ogystal â choed collddail.

O fewn y goedwig, mae Dolydd Dyfnant yn ymestyn dros ardal fechan o , sy’n dir agored yn bennaf. Mae'r glaswelltir hwn yn parhau i gael ei ddefnyddio fel tir pori mynydd i ddefaid a gwartheg. Ar wahân i'r glaswelltir, mae'r fflora'n cynnwys llygad y dydd a llygad y llygad, ac mewn ardaloedd corsiog y felog, melogllys, brwyn ac erwain ; mae hesg a brwyn mewn mannau gwlyb; mae ardaloedd coediog yn cynnwys derw mes digoes, mwsogl, cen a rhedyn.

Mae rhywogaethau adar nodedig yn y goedwig yn cynnwys gweilch, croesbig a grugieir du yn arbennig. Mae'r gwalch glas wedi ymddangos yn gynyddol ers yr 1980au.

 Datblygiadau eraill 
Mae fferm wynt i gynhyrchu 80–120 megawat o bŵer wedi’i chynnig yng Nghoedwig Dyfnant gan achosi dadlau ymysg y gymuned lleol oherwydd ei anghydnawsedd â datblygiad y llwybrau ar gyfer marchogaeth, gyrru cerbydau ac ati.

Cwmni Dŵr Severn Trent sy’n gyfrifol am reoli’r goedwig. Mae'n cydweithio â Chyngor Cefn Gwlad Cymru a’r Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar, a’r dasg o warchod y coedwigoedd hyn ynghyd ag ystâd Efyrnwy, fel gwarchodfa natur genedlaethol.

Mae  bod darn o’r llwybr yn y goedwig yn cael ei nodi (gan Gomisiwn Coedwigaeth Llywodraeth Cynulliad Cymru) fel lle calonogol (i blant sy’n ymweld â’r ardal i adnabod 10 rhywogaeth) i chwilio am rywogaethau bywyd gwyllt fel gwiwer, broga, carlwm a thylluan yng nghanol dail cyfoethog sawl rhywogaeth o goed.

Fe'i defnyddiwyd fel llwyfan arbennig yn ystod digwyddiad Rali Cymru Prydain Fawr (rali rasio ceir) 2013.

Gweler hefyd
 Coedwig Genedlaethol i Gymru

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
 Gwefan Coedwig Dyfnant ar dudalen Cyfoeth Naturiol Cymru
 Coedwig Genedlaethol Cymru: safleoedd coetiroedd rhestr o goedtiroedd sy'n rhan o rwydwaith Coedwig Genedlaethol i Gymru ar wefan swyddogol Llywodraeth Cymru

Dyfnant