The Rhondda Leader

Mae'r The Rhondda Leader yn bapur newydd wythnosol a ddosberthir yng Nghymoedd y Rhondda. Mae'r papur newydd tabloid yn cael ei gyhoeddi ddydd Mercher gan Media Wales sy'n eiddo i gorfforaeth papurau newydd mwyaf y DU, Trinity Mirror. Yn rhan o'r gyfres Celtic Weekly Newspapers, sy'n cyhoeddi wyth teitl arall yn ne Cymru, sefydlwyd y Leader ym 1899 a bu trwy sawl newid enw a phartneriaeth ers y cyfnod hwnnw.

Mae'r papur yn cynnwys newyddion yr ardal a bydd o ddiddordeb fel dogfen am ei hadroddiadau ar Terfysg Tonypandy a ddigwyddodd adeg streic 1910-1911.

Hanes
Papur newydd rhyddfrydol a llafur wythnosol. Fe'i gyhoeddwyd rhwng 1899 a 1908, a chafodd ei gylchredeg yng Nghwm Rhondda. Cyhoeddwyd yn wreiddiol gan William Davies Jones yn Nhonypandy. Cyhoeddwyd The Rhondda Leader gyntaf ym 1899 a naw mlynedd yn ddiweddarach daeth yn Rhondda Leader, Maesteg, Garw ac Ogwr Telegraph.

Cyhoeddwyd y Porth Gazette o 1900 hyd 1944 ac yn ystod y cyfnod hwnnw roedd papur newydd o'r enw y Rhondda Socialist. Roedd y Rhondda Gazette hefyd mewn cylchrediad o 1913 i 1919 tra roedd y Rhondda Clarion yn cael ei ddarllen ar ddiwedd y 1930au.

Cyhoeddwyd y Porth Gazette a'r Rhondda Leader rhwng 1944 a 1967 a chyhoeddwyd y Rhondda Fach Leader and Gazette hefyd ym Mhontypridd yn ystod y blynyddoedd hynny.

Yn y blynyddoedd diweddar, cyfunodd y Rhondda Leader a Pontypridd & Llantrisant Observer cyn i'r Rhondda Leader ddod yn argraffiad ar wahân eto.

The Rhondda Leader ar-lein
Mae cynnwys cynnar y papur wedi ei ddigido ac ar wefan Papurau Newydd Cymru Ar-lein y Llyfrgell Genedlaethol. Ceir 997 rhifyn wedi eu digido rhwng blynyddoedd 1899 ac 1919. Ceir hefyd rhifynnau  2 Ionawr 1986 hyd at 28 Rhagfyr 1995 eu digido ar wefan British Newspaper Archive.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 The Rhondda Leader 
 'The Rhondda Leader' ar is-wefan Papurau Newydd Cymru Ar-lein gan Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Categori:Papurau newydd Saesneg Cymru
Categori:Papurau newydd Cymru
The Rhondda Leader
Categori:Sefydliadau 1899