Celtic Connections

Gŵyl gerddoriaeth yw Celtic Connections a gychwynnwyd yn 1994 yn Glasgow, yr Alban, ac a gynhelir bob mis Ionawr. Gyda dros 300 o gyngherddau, ceilidhau, sgyrsiau, digwyddiadau am ddim, sesiynau hwyr y nos a gweithdai, mae’r ŵyl yn canolbwyntio ar gerddoriaeth Albanaidd draddodiadol ac mae hefyd yn cynnwys artistiaid gwerin, a cherddoriaeth byd rhyngwladol. Mae’r ŵyl yn cael ei chynhyrchu a’i hyrwyddo gan Glasgow Concert Halls. Penodwyd Donald Shaw, un o sylfaenwyr y grŵp gwerin Albanaidd, Capercaillie, yn gyfarwyddwr artistig Celtic Connections yn 2006, swydd a ddaliodd tan 2018..

Dimensiwn Geltaidd
Fel awgrymir wrth yr enw, amlygir cerddoriaeth Geltaidd a dimensiwn pan-Geltaidd yr ŵyl. Mae rhaglen addysgol wrth galon yr ŵyl, sy’n gweld miloedd o blant ysgol yn mynychu cyngherddau boreol am ddim i wrando ar gerddoriaeth fyw. Mae Celtic Connections hefyd yn parhau i annog talent newydd ac ifanc trwy ei gyfres gyngherddau Traddodiad Ifanc a Lleisiau Newydd, a thrwy gystadleuaeth Llwyfan Agored Danny Kyle.

Mae'n debyg yn hyn o beth i Ŵyl Ryng-Geltaidd An Oriant yn Llydaw a gynhelir bob mis Awst.

Mae Celtic Music Radio yn darlledu’r ŵyl yn ardal Glasgow ac ar y Rhyngrwyd. Mae Celtic Music Radio yn darlledu tua 7 awr yn fyw ar y safle bob dydd. Mae hyn yn cynnwys cyfweliadau ag artistiaid, adolygiadau a rhagflas o gyngherddau a darllediadau byw o gyngherddau, gan gynnwys Llwyfan Agored Danny Kyle.

Hanes
Sefydlwyd gŵyl Celtic Connections gan Colin Hynd ym 1994 i lenwi bwlch yng nghyfnod tawel arferol Neuadd Gyngerdd Frenhinol Glasgow ar ôl y Nadolig. Cynhaliwyd yr ŵyl gyntaf mewn un lleoliad, gan ddenu tua 32,000 o bobl.

Ym mis Chwefror 2004, dyfarnwyd Gwobr Traddodiad Da i Celtic Connections yng Ngwobrau Gwerin BBC Radio Two i gydnabod eu cyfraniad eithriadol i gerddoriaeth a diwylliant traddodiadol. Enillodd yr ŵyl hefyd wobr Tartan Clef Nordoff Robbins.

Uwchafbwyntiau
Yn ei 13eg flwyddyn (2006), llenwodd dros 100,000 o bobl 10 lleoliad a daethpwyd â channoedd o artistiaid i Glasgow o bob rhan o'r byd.

Yn 2008, dathlodd Celtic Connections ei ben-blwydd yn 15 oed, gyda 120,000 o fynychwyr a digwyddiadau yn cael eu cynnal mewn 14 o leoliadau ar draws Glasgow dros 19 diwrnod.. 

Mae Celtic Connections yn rhan annatod a deinamig o fywyd diwylliannol Glasgow, gydag effaith economaidd ar y ddinas yn cyrraedd £5.8 miliwn yn 2007. Mae’r effaith hon, a gynhyrchir gan bresenoldeb dros 2000 o gerddorion o bob rhan o’r byd, yn cael ei wobrwyo yn 2015 gan y Gwobr Celf a Diwylliant Gwobrau Inspiring City a ddyfarnwyd gan The Herald a Siambr Fasnach Glasgow.

Mae’r ŵyl yn mynd ati i hyrwyddo cysylltiadau artistig a chyfnewid diwylliannol ar draws gwledydd, wedi’i hybu gan Showcase Scotland a ddaeth â 200 o gynrychiolwyr o’r diwydiant cerddoriaeth o 35 o wahanol wledydd i’r Alban yn ceisio bwcio bandiau Albanaidd ar gyfer gwyliau yn yr Alban a thramor yn 2008.

 Artistiaid
bawd|250px|Y grŵp Bellowhead yn 2013
Mae rhychwant eang o artistiaid cerddorol wedi perfformio yn yr Ŵyl dros y blynyddoedd gan ddod o du fewn a thu hwnt i'r Alban. Yn eu plith mae: Alan Stivell, Julie Fowlis, Joan Baez, Bob Geldof, Clannad, Capercaillie, Denez Prigent, Kornog, Pennoù Skoulm, Luar na Lubre, Kate Rusby, Sinéad O'Connor, Shane MacGowan, Runrig, Eddi Reader, Evelyn Glennie, Carlos Núñez, Altan, Salif Keïta, James Grant, Dougie MacLean, Billy Bragg, Beth Nielsen Chapman, Mariza, Seth Lakeman, kd lang, Steve Earle, Idlewild, Teenage Fanclub, Snow Patrol, Bert Jansch a Bernard Butler, Fran Healy, Barbara Dickson, Bobby Womack, Del Amitri, Rhiannon Giddens.

Lleoliadau perfformio
Canolbwynt yr ŵyl yw Neuadd Gyngerdd Frenhinol Glasgow, lle cynhelir perfformiadau ym mhob gofod, o weithdai yn y cynteddau, i berfformiadau gan artistiaid byd-enwog yn y prif awditoriwm. Mae’r Old Fruitmarket, Neuaddau’r Ddinas, ABC, The Tron, The Piping Centre, The Classic Grand, O2 Academy a The Tall Ship hefyd yn cynnal cyngherddau’n rheolaidd. Yn 2014, ychwanegwyd perfformiadau yn y lleoliad tebyg i Arena newydd, The SSE Hydro gyda 13,000 o seddi (25,000 o wylwyr mewn 2 ddiwrnod) a threfnir digwyddiadau mewn cysylltiad â Gemau’r Gymanwlad 2014.

Yn y gorffennol, mae digwyddiadau Celtic Connections wedi cael eu cynnal yn The Barrowlands, The Arches, Tramway ac Eglwys Gadeiriol St Mungo, Glasgow.

Darlledu
Darlledwyd gŵyl Celtic Connections ar orsaf radio gymunedol Celtic Music Radio. Mae BBC Radio Scotland yn darparu darllediadau helaeth tra bod llawer o straeon hefyd wedi cael eu darlledu ar Radio Borders. Darlledir newyddion prif ŵyl ar sianel Brydeinig BBC Radio 2 ac yn achlysurol ar raglen Cuirm@Celtic ar BBC Alba.. 

Recordiodd artistiaid albwm byw yno: y grŵp Runrig yn 2000, Richard Thompson yn 2012, Duncan Chisholm yn 2013.

Artistiaid Cymreig
Ymysg yr artistiaid Cymreig sydd wedi perfformio yn y Celtic Connections mae'r delynores a'r gantores, Gwenan Gibbard.Yn yr Ŵyl yn 2022 cafwyd carfan gref o Gymru gan gynnwys: Eve Goodman, Avanc No Good Boyo, Cynefin, Calan, Pedair (sef, Gwenan Gibbard, Siân James, Gwyneth Glyn a Meinir Gwilym).

Gweler hefyd
 Gŵyl Ryng-Geltaidd An Oriant

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan swyddogol Celtic Connections
 Tudalen Celtic Connections ar wefan y BBC 
 Celtic Music Radio

Categori:Yr Alban
Categori:Gaeleg yr Alban
Categori:Cerddoriaeth yr Alban
Categori:Sefydliadau 1994
Categori:Glasgow