Fridays for Future

Mudiad rhyngwladol i ddisgyblion ysgol yw School Strike for Climate (SS4C) (Swedeg gwreiddiol:  Skolstrejk för klimatet), a elwir hefyd yn Fridays for Future (FFF), Youth for Climate, Streic Hinsawdd neu'n Streic Ieuenctid ar gyfer Hinsawdd. Mae aelodau'r mudiad yn gadael eu hysgolion bob  dosbarthiadau dydd Gwener i gymryd rhan mewn gwrthdystiadau i fynnu fod arweinyddion y byd yn gweithredu i atal newid hinsawdd ac i'r diwydiant tanwydd ffosil drosglwyddo i ynni adnewyddadwy.

Dechreuodd cyhoeddusrwydd a threfnu eang ar ôl i’r disgybl o Sweden, Greta Thunberg, gynnal protest yn Awst 2018 y tu allan i Riksdag (senedd) Sweden, gan ddal arwydd a oedd yn datgan: "" ("Streic ysgol dros yr hinsawdd").

Cynhaliwyd streic fyd-eang ar 15 Mawrth 2019 gyda dros miliwn o streicwyr mewn 2,200 o ysgolion, a drefnwyd mewn 125 o wledydd. Ar 24 Mai 2019, cynhaliwyd yr ail streic fyd-eang, lle gwelwyd 1,600 o brotestiadau ar draws 150 o wledydd a channoedd o filoedd o wrthdystwyr. Amserwyd y digwyddiadau i gyd-fynd ag Etholiad Senedd Ewrop, 2019.

Roedd Global Week for Future 2019 yn gyfres o 4,500 o streiciau ar draws dros 150 o wledydd, bob dydd Gwener rhwng 20 Medi a dydd Gwener 27 Medi. Dyma streiciau hinsawdd mwyaf yn hanes y byd, casglodd streiciau 20 Medi oddeutu 4 miliwn o wrthdystwyr, llawer ohonynt yn blant ysgol, gan gynnwys 1.4 miliwn yn yr Almaen.Largest climate strike: Ar 27 Medi, amcangyfrifwyd bod dwy filiwn o bobl wedi cymryd rhan mewn gwrthdystiadau ledled y byd, gan gynnwys dros filiwn o wrthdystwyr yn yr Eidal a channoedd o filoedd o wrthdystwyr yng Nghanada.

 Greta Thunberg, 2018 
bawd| Greta Thunberg o flaen senedd Sweden yn Stockholm, Awst 2018
bawd| Beic ymgyrchydd yn Stockholm ar 11 Medi 2018: "Rhaid trin y newid hinsawdd hwn fel argyfwng! Yr hinsawdd yw'r mater etholiad pwysicaf! "
Ar 20 Awst 2018, penderfynodd ymgyrchydd hinsawdd Sweden, Greta Thunberg, yn ei 9fed blwyddyn ysgol (Blwyddyn 8 yng  Nghymru), i beidio â mynychu ysgol tan etholiad cyffredinol Sweden 2018 ar 9 Medi ar ôl haf cynnes iawn a thanau gwyllt yn Sweden.Crouch, David (2018-09-01). "The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis". The Guardian. London, United Kingdom. Archived from the original on 2019-01-04. Retrieved 2018-09-01. Dywedodd iddi gael ei hysbrydoli gan yr actifyddion yn eu harddegau ynddisgyblion Ysgol Uwchradd Marjory Stoneman Douglas yn Parkland, Florida, a drefnodd y <i>March for Our Lives</i>.

Protestiodd Thunberg trwy eistedd y tu allan i'r Riksdag bob dydd yn ystod oriau ysgol. Galwodd ar Lywodraeth Sweden i leihau allyriadau carbon fel a fynnwyd yng Nghytundeb Paris. Ar 7 Medi, ychydig cyn yr etholiadau cyffredinol, cyhoeddodd y byddai'n parhau i streicio bob dydd Gwener nes bod Sweden yn cyd-fynd â Chytundeb Paris. Bathodd y slogan Fridays For Future, a enillodd sylw ledled y byd, ac a ysbrydolodd fyfyrwyr ysgol ledled y byd i gymryd rhan mewn streiciau.

 Twf y mudiad, 2019 

Dechreuwyd trefnu streiciau ledled y byd, wedi'u hysbrydoli gan Thunberg, gan ddechrau yn Nhachwedd 2018. Yn Awstralia, dechreuodd miloedd o fyfyrwyr streicio ar ddydd Gwener, gan anwybyddu galwad y Prif Weinidog Scott Morrison am "fwy o ddysgu mewn ysgolion a llai o actifiaeth". Wedi'u hysbrydoli gan Gynhadledd Newid Hinsawdd COP24 yn Katowice, Gwlad Pwyl, parhaodd streiciau o leiaf mewn 270 o ddinasoedd"'Our leaders are like children,' school strike founder tells climate summit". The Guardian. 2018-12-04. Archived from the original on 2019-01-02. Retrieved 2019-01-18. yn Rhagfyr mewn gwledydd ledled y byd, gan gynnwys Iwerddon, Awstralia, Awstria, Gwlad Belg, Cymru, Canada, yr Iseldiroedd, yr Almaen, y Ffindir, Denmarc, Japan, y Swistir, yr Alban, yr Unol Daleithiau a Lloegr.
bawd| Bolzano, 15 Chwefror 2019

 Ymatebion ysgolion, gwleidyddion a rhieni 
Mae'r streiciau wedi cael eu canmol a'u beirniadu gan oedolion mewn swyddi awdurdodol. Yn yr Undeb Ewropeaidd, cafodd y mudiad gefnogaeth sylweddol gan y blaid pan-Ewropeaidd Volt Europa a rannodd, yn ôl adroddiad gan Parents for Future cyn Etholiadau Ewropeaidd 2019, holl gyhoeddiadau Fridays For Future ym mis Ebrill 2019.

Mae gwleidyddion Ceidwadol yn y Deyrnas Unedig ac Awstralia wedi disgrifio’r streiciau fel triwantiaeth; a chosbwyd rhai disgyblion a;u harestio am streicio neu arddangos baneri. Beirniadodd Prif Weinidog y DU Theresa May y streiciau fel "gwastraff amser". Lleisiodd Jeremy Corbyn, cyn arweinydd y Blaid Lafur ac Arweinydd yr Wrthblaid ei gefnogaeth i’r streiciau, fel y gwnaeth arweinwyr pleidiau eraill Cymru a'r DU.

 Sensoriaeth 

 India 
Yng Ngorffennaf 2020, cafodd gwefan Fridays for Future ei gau i lawr gan Lywodraeth India. Roedd y grwpiau'n arwain ymgyrch yn erbyn Drafft EIA newydd a dadleuol a gynigiwyd gan Lywodraeth India hefyd.

 Gweler hefyd 

 Newid hinsawdd a phlant

 Cyfeiriadau 

Categori:Protestiadau myfyrwyr
Categori:Newid hinsawdd
Categori:Erthyglau sy'n cynnwys testun Almaeneg
Categori:Plant
Categori:Hawliau dynol
Categori:Ymgyrchwyr