Elwyn Brook-Jones

Roedd Elwyn Brook-Jones (11 Rhagfyr 1911 - 4 Medi 1962) yn actor, cerddor a phianydd o Gymru.

 Cefndir 
Ganwyd Brook-Jones yn Sarawak, Maleisia yn blentyn i John Samlet Brook Jones a Mary (née John) ei wraig. Roedd gan y teulu gwreiddiau dwfn yn Llansamlet a Chaerffili. Pan oedd yn blentyn yn Maleisia roedd Brook-Jones yn siarad Cymraeg ar yr aelwyd a Maleieg yn y gymuned felly pan oedd yn 5 mlwydd oed danfonwyd yn ôl i Gymru i ddysgu Saesneg. Cafodd ei fagu gan ei fodryb, Catherine John, pennaeth Ysgol Merched Caerffili. Roedd yn un o sylfaenwyr cwmni drama amatur Caerffili ac roedd yn aelod o gôr Eglwys St Martin yn y dref Western Mail 26 Mawrth 1943 Tud 2 colofn 6 "A New Glamorgan Star". Cafodd ei addysgu yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen, gyda'r bwriad o gael gyrfa yn y gwasanaeth diplomyddol.

 Bywyd personol 
Ym 1940 priododd Brook-Jones â Mary Julia Behrend, Sandham, merch Mr. a Mrs. J. L. Behrend, Grey House, Burghclere, Newbury.The Times 25 Mehefin, 1940 "Marriages" adalwyd 28 Rhagfyr 2020 (mynediad trwy lyfrgell i Gale Primary Sources)

Cymerwyd Brook-Jones yn sâl tra roedd yng nghanol recordio cyfres 1962 o Garry Halliday, cymerwyd ef i ysbyty Reading lle fu farw yn 50 oed.

 Gyrfa 
Cyflwynodd Brook-Jones ei berfformiad proffesiynol cyntaf fel pianydd yn Awstralia pan oedd yn 11 mlwydd oed.The Times 6 Medi 1962 " Mr Elwyn Brook-Jones" adalwyd 28 Rhagfyr 2020 (mynediad trwy lyfrgell i Gale Primary Sources) Wedi ymadael a'r brifysgol ymunodd Brook-Jones a chwmni theatr deithiol a oedd yn perfformio darnau melodrama. Ym 1934 aeth i'r Unol Daleithiau am chwe mis i berfformio mewn sioe cabaret. Wedi dychwelyd i ynysoedd Prydain ymunodd a'r Croydon Repertory Company. Bu'n perfformio efo nifer o gwmnïau theatr sefydlog hyd 1940 pan sefydlodd ei gwmni ei hun "The Little Theatr Threshold Club". Cwmni Brook-Jones oedd yr unig gwmni theatr i chware dramâu dwys yn ystod cyfnod y Blitz yn Llundain ym 1940-1941, roedd pob cwmni arall yn perfformio darnau ysgafn. Ar ôl teithio'r rhanbarthau gyda'i gwmni dychwelodd i Lundain ym 1943 i chware rhan y Barnwr Brack yn nrama Ibsen Hedda Gabler yn y Westminster Theatre efo cwmni'r Mercury Players.West London Observer 19 Mawrth 1943 Tud 7 colofn 7 "The Mercury Players" Bu wedyn yn actio'n rheolaidd mewn perfformiadau mawr yn y West End. Ymysg rhai o'i roliau mwyaf amlwg ar y llwyfan oedd:

 Edward Scarlet yn Duet for Two Hands gan Mary Hayley Bell
 Kroll yn Rosmersholm gan Henrik Ibsen
 General Burgoyne yn The Devil's Disciple gan George Bernard Shaw
 Y Cerfiwr (arweinydd gang sy'n cerfio ar gyrff pobl) yn y sioe gerdd The Crooked Mile gan Peter Greenwell a Peter Wildeblood 
Yr hen satyr yn Miss Turner's Husband gan Gilbert Wakefield 
Yr ymerawdwr yn The Praying Mantis gan J. L. Campbell yn chware gyferbyn Joan Collins, fel y fenyw ifanc diniwed 

 Teledu 

 Rope (ffilm teledu 1947) – Rupert Cadell
 Musical Chairs (ffilm teledu 1947) – Wilhelm Schindler
 Henry IV (ffilm teledu 1947) – Y Barwn Tito Belcredi
 The Infernal Machine (ffilm teledu 1947)
 BBC Sunday-Night Theatre (cyfres deledu)
 Festival Drama: Saint Joan (1951)  –  Duke de la Trémouille
 Festival Drama: The Way of the World (1951)  –  Petulant
 The Life and Death of King John (1952)  –  Cardinal Pandulph
 The Life and Death of King John/II (1952)  –  Cardinal Pandulph
 The Trial of Admiral Byng (1958)  –  Dug Newcastle
 The Picnic at Sakkara (1959)  –  Dean Abbas el-Haki
 Two Pigeons Flying High (ffilm teledu 1955) – Ta–jin
 David Copperfield (cyfres deledu 1956) - Mr Creakle
 Douglas Fairbanks, Jr., Presents (cyfres deledu 1956) – Tunan
 The Condemned  (ffilm teledu 1956) – Minister of the Interior
 The Count of Monte Cristo  (cyfres deledu 1956) – Palamas
 Saturday Playhouse  (cyfres deledu 1958) –The Duke of Lamorre
 Sword of Freedom  (cyfres deledu 1957)
 The Woman in the Picture  (1957)  –  Francesco Giocondo
  Alessandro  (1957)  –  De Bassi
 The New Adventures of Martin Kane  (cyfres deledu 1957) – Bowker
 The Schirmer Inheritance  (cyfres deledu 1957) – Colonel Chrysantos
 The Power and the Glory  (ffilm teledu 1957) – pennaeth yr heddlu
 Dead Easy  (ffilm teledu 1957) – Steele
 The Adventures of Aggie  (cyfres deledu 1957) – The Baron
 Ivanhoe  (cyfres deledu 1958) – Sir Wendell
 Television Playwright  (1958) – Mr. Pheeming
 ITV Play of the Week  (cyfres deledu)
 The Secret Agent  (1959) – Vladimir
 No. 17  (1958) - Mr Brant
 The Four Just Men  (cyfres deledu 1959) – Scheye
 Dial 999  (cyfres deledu 1959) – Scott
 The Larkins  (cyfres deledu 1960) – Professor Masterson 
 Armchair Theatre  (cyfres deledu 1961) – Manfred
 Stryker of the Yard  (cyfres deledu 1961) – Cymeriad dienw
 Garry Halliday  (cyfres deledu 1959–1962) – Y Llais  (38 pennod)
 The Sword in the Web  (1962– ) – Cymeriad dienw
 Richard the Lionheart  (cyfres deledu 1962–63)
 The Norman King  (1962) – Tancred
  A King's Ransom  (1963) – Count Rolf
 Capture  (1963) – Count Rolf
  The Fugitive  (1963) – Could Rolf

 Ffilmiau 

 Dangerous Moonlight  (1941) – darn bach  (heb gredyd)
 'Pimpernel' Smith  (1941) – darn bach (heb gredyd)
 Tomorrow We Live  (1943) – darn bach (heb gredyd)
 Odd Man Out  (1947) – Tober
 It's Hard to Be Good (1948) – Budibent
 The Three Weird Sisters  (1948) – Thomas
 Good-Time Girl  (1948) - Mr Pottinger
 Bonnie Prince Charlie  (1948) – Dug Cumberland
 The Wonder Kid  (1951) – Mr. Gorik
 Life in Her Hands  (1951) – Llawfeddyg
 I'll Get You for This  (1951) – Y Ffens
 Judgment Deferred  (1952) – Coxon
 The Night Won't Talk  (1952) – Martin Soames
 Three Steps in the Dark  (1953) – Wilbrahim
 The Harassed Hero  (1954) – Logan 
 Beau Brummell  (1954) – Mr. Tupp  (heb gredyd)
 The Gilded Cage  (1955) – Bruno Lucas
 Rogue's Yarn  (1957) – Arolygydd Walker
 The Duke Wore Jeans  (1958) – Bartolomeo
 Assignment Redhead  (1956) – Digby Mitchel
 Passport to Shame  (1958) – Heath
 The Ugly Duckling (1959) – Dandy
 Mystery in the Mine  (1959) – Grimblatt
 The Pure Hell of St. Trinian's '' (1960) – Emir

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru