Parthau Perygl Nitradau (NVZ)

Dynodiad cadwraethol o Asiantaeth Amgylcheddol yw parth perygl nitradau (Saesneg: nitrate vulnerable zone) (neu NVZs yn fyr) ar gyfer darnau o dir sy'n draenio i ddyfroedd llygredig gan nitrad, neu ddyfrffyrdd a allai gael eu llygru gan nitradau oherwydd effaith amgylcheddol ac iechyd. Gellir dynodi parth sy'n agored i niwed nitrad fel ymateb i gynnydd mewn trwytholchi nitrad neu ddefnydd cynyddol o wrteithwyr nitrad. Roedd yn bwnc trafod mawr yn ystod etholiad Senedd Cymru 2021 ac wedi'r etholiad ar ôl i Lywodraeth Cymru gyflwyno rheoliadau NVZ Gymru gyfan.

 Llygredd nitrad 

 Ffynonellau llygredd nitrad 
Un o brif achosion llygredd nitrad yw defnyddio gwrteithwyr nitrogen a rhoi tail ar gaeau amaethyddol, sy'n ysgogi cynyrchu cnydau ond hefyd yn cyfrannu at lygredd 

maethol oherwydd trwytholchiad nitrad o'r pridd yn ystod digwyddiadau dyodiad trwm.

 Effeithiau amgylcheddol 
Gall dŵr sy'n cynnwys nitrad arwain at ewtroffigedd o ddyfrffyrdd, gan arwain at dwf algaidd a lleihad yn ocsigen.

 Effeithiau ar iechyd 
Gall lefelau uchel o nitrad mewn dŵr yfed a ddefnyddir i baratoi fformiwla fabanod effeithio'n negyddol ar iechyd babanod. Gyda defnydd parhaus o ddŵr llygredig, gall babanod ddatblygu Syndrom Babi Glas, gall fod yn angheuol.

 Rheoliadau 
Dynodir Parthau Perygl Nitradau pan fydd crynodiad nitrad mewn ardal benodol cyrraedd 50 RHIF 3 - mg / L neu'n uwch. Mae'r rheoliadau'n cynnwys:

 Lleihau faint o wrtaith a roddir;
 Gwahardd rhoi gwrtaith yn ystod y gaeaf pan fo dŵr yn rhedeg o'r caeau ar ei fwyaf a pryd mae planhigion yn ei dderbyn ar y leiaf;
 Newid yr amseroedd pan fydd gwastraff anifeiliaid yn cael ei roi ar y tir a dal y gwastraff mewn tanciau nes ei roi.

Mae'r cyfyngiadau o fewn y canllawiau Arfer Amaethyddol Da yr Undeb Ewropeaidd, sy'n golygu bod disgwyl i ffermwyr gadw at y rheoliadau penodol heb dderbyn unrhyw gymorthdaliadau. Gall y llywodraeth ddirwyo ffermwyr nad ydyn nhw'n cadw at y cyfyngiadau hyn.

 Beirniadau o chynlluniau parth perygl nitradau 
Mae undebau ffermwyr yn dweud bod parthau perygl nitradau yn gwneud gwaith ffermwyr yn anoddach ac yn arwain arnynt i wario swm mawr iawn o arian gan fod rhaid storio slyri yn ystod y gaeaf, gall hyn arwain at ffermwyr adael y diwydiant. Rhai o'r feirniadaeth arall o reoliadau o'r fath yw:

 anodd iawn ffermio wrth y calendr;
 pawb yn gollwng slyri ar y diwrnod cyntaf ar ôl i'r cyfyngiadau godi;
 technoleg arall ar gael (e.e. defnyddio ap i weld a ydi'n ddiogel i wasgaru slyri neu wrtaith) sy'n yn ffordd well i ddelio gyda'r broblem;
 yn well i dargedu'r troseddwyr gyda dirywion na chosbi'r rheini sy'n amgylcheddol cywir.

 Lleoliadau 
bawd|Ffermwr yn gwasgaru slyri yn Abergwyngregyn, Gwynedd
Cyflwynwyd Parthau Perygl Nitradau gan lywodraeth y Deyrnas Unedig yn gyntaf mewn ymateb i fandad yr Undeb Ewropeaidd bod yn rhaid i bob gwlad ar wahân i'r UE leihau'r nitrad mewn dŵr yfed i uchafswm o 50 RHIF 3 - mg / L i amddiffyn iechyd y cyhoedd ac iechyd yr amgylchedd.

 Y Deyrnas Unedig 
Fe wnaeth y lywodraeth nodi Parthau Perygl Nitradau fel parthau arwahanol mewn rhanbarthau amaethyddol penodol. Roedd o leiaf 70 o Barthau Perygl Nitradau yn Loeger a sawl un yng Nghymru, oedd yn gorchuddio 600,000 hectar o ddŵr wyneb a dŵr daear.

 Cymru 
Cyflwynodd Llywodraeth Cymru NVZ Cymru gyfan yn 2021, yn flaenorol, dynodwyd 2.4% o dir Cymru yn NVZ. Fe wnaeth Cyfoeth Naturiol Cymru awgrymu cynydddu canran o dir Cymru sy'n NVZ i 8%. Croesawodd grwpiau amgylcheddol a physgota'r rheolau newydd. Bydd yn cael ei gyflwyno, hyd nes y bydd y Senedd yn ei adolygu, dros y tair blynedd nesaf. Daeth yr adolygiad ar ôl ymateb wleidyddol gref yn erbyn gan yr wrthbleidiau a ffermwyr.

 Gogledd Ewrop 
Mae Gwlad Belg, yr Almaen, yr Iseldiroedd, a Denmarc wedi sefydlu eu cenhedloedd cyfan fel parthau bregus nitrad. Mae'r gwledydd hyn yn defnyddio dull ehangach o ddynodi parthau bregus nitrad ledled y wlad oherwydd ansawdd y dŵr daear yn ogystal ag ewtroffeiddio morol.

 Cyfeiriadau 

Categori:Amaeth
Categori:Amgylchedd
Categori:Llygredd