Ann Cunningham

Arweiniodd y Foneddiges Anna (Anne) Cunningham, Marchioness Hamilton (bu farw 1646)Rosalind K. Marshall, "Cunningham, Anna, marchioness of Hamilton (d. 1647)", Oxford Dictionary of National Biography (Oxford University Press, 2004) accessed 15 Oct 2017 torf cafalri rhyw cymysg yn ystod "Brwydr" Berwick ar 5 Mehefin 1639.

 Cefndir a theulu 
Roedd yr Arglwyddes Anna yn bedwaredd ferch i James Cunningham, 7fed Iarll Glencairn a Margaret, merch Syr Colin Campbell o Glenurquhy, teulu a nodwyd am ei hymrwymiad cynnar i Brotestaniaeth. Ei chwaer oedd yr ysgrifennydd Lady Margaret Cunningham.

 Pwysigrwydd hanesyddol 
Ei phwysigrwydd hanesyddol yw fel amddiffynnwr yr Eglwys Bresbyteraidd yn yr Alban yn erbyn ymdrechion Siarl I i drosi'r Alban gyfan yn Anglicaniaeth a'i harweinyddiaeth weithredol yn y mudiad gwrthiant Cyfamod Cenedlaethol.

Roedd ei mab, James Hamilton, Dug 1af Hamilton, wedi ochri â Charles I. Pan geisiodd lanio byddin ar Arfordir yr Alban ym 1639, trefnodd yr amddiffynfeydd.

Cododd Cunningham torf o filwyr a'u harwain ar gefn ceffyl, gan frandio pistol a bygwth saethu ei mab. Roedd hyn yn ystod Brwydr Berwick ar 5 Mehefin 1639. Marchogon nhw o dan faner yn dangos llaw yn ailadrodd llyfr gweddi gyda'r arwyddair "For God, the King, Religion and the Covenant".

Arweiniodd y canlyniad at hawl yr Albanwyr i gynulliad eglwys rydd a senedd rydd.

Roedd ei gor-or-ŵyr Syr William Hamilton yn gŵr Emma, Lady Hamilton sydd yn fwyaf adnabyddus fel feistres Lord Nelson .

 Cyfeiriadau 

Categori:Pobl yr 17eg ganrif o'r Alban
Categori:Genedigaethau 1580
Categori:Marwolaethau 1646