1864 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1864 i Gymru a'i phobl .

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Albert Edward
 Tywysoges Cymru - Alexandra

 Digwyddiadau 
bawd|Pwnsh a Siwan
bawd|Risiart Ddu o Wynedd
bawd|Geiriadur Beiblaidd a Duwinyddol, Mathetes
bawd|Yr Archesgob Green
bawd|Y Fonesig Margaret Lloyd George
 Mehefin - Mae tad David Lloyd George yn marw a'i deulu'n symud o Sir Benfro i Lanystumdwy i gael gofal gan ewythr ochr ei fam, Richard Lloyd.Humphreys, E. M., (1953). LLOYD, RICHARD (1834 - 1917), bugail eglwys Disgyblion Crist (y 'Bedyddwyr Campbelaidd'), Cricieth. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021
 Mehefin 23 - mae Aberystwyth yn cael ei gysylltu â'r rhwydwaith reilffyrdd am y tro cyntaf. 
 Hydref 6 - Cwblheir Rheilffordd Dinbych, Rhuthun a Chorwen drwodd i Gorwen. 
 Mae David Davies, Llandinam yn cymryd prydles yn Nyffryn Rhondda Uchaf ac yn suddo pyllau glo'r Parc a'r Maendy.
 Agoriad llethr rheilffordd gul Chwarel Rhosydd ar dramffordd uchaf Croesor.
 Mae Comisiynwyr Gwella Llandudno yn ceisio gwahardd sioeau Pwnsh a Siwan. 
Aneurin Jones (Aneurin Fardd) yn ymfudo i'r Unol Daleithiau Phillips, E., (1953). JONES, ANEURIN (' Aneurin Fardd '; 1822 - 1904), llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021

Y Celfyddydau 

Gwobrau
Richard Foulkes Edwards (Risiart Ddu o Wynedd) yn ennill y gadair gyda'i awdl Ioan yn Ynys Patmos yn Eisteddfod Genedlaethol Llandudno.
John Elias Davies (Telynor y Gogledd) yn ennill y brif wobr am ganu'r delyn yn Eisteddfod Genedlaethol Llandudno 
 Llyfrau newydd 

 Cymraeg 
 Daniel Thomas Williams (Tydfylyn) - Cathlau Byrion
William Charles Roberts - Holwyddoreg Byrraf Eisteddfod Westminster
Hugh Evan Thomas (Huwco Meirion) – Cofiant, Pregethau, a Barddoniaeth T. Pierce, Liverpool, Owen, R. G., (1953). THOMAS, HUGH EVAN (' Huwco Meirion '; 1830 - 1889), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021
John Jones (Mathetes) – Cyf 1 o'i Geiriadur Beiblaidd a Duwinyddol

 Saesneg 
R. D. Blackmore - Clara Vaughan
Sir John Henry Philipps - Lyrics
Alfred Russel Wallace - The Origin of Human Races and the Antiquity of Man Deduced from the Theory of Natural Selection
Frances Williams-Wynn - Diaries of a Lady of Quality (cyhoeddi ar ôl marwolaeth)
David Thomas - Homiletic Commentary on St. MathewOwen, J. D., (1953). THOMAS, DAVID (1813 - 1894), gweinidog Annibynnol ac esboniwr Beiblaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021 
 Cerddoriaeth 

 John Jones (Eos Bradwen)  - Owen Glyndwr (cantawd)
William Griffiths (Ifander) - cantawd seiliedig ar Warchae Harlech (Ceiriog) 
 Chwaraeon 

 Reginald Herbert yn ennill ei wobr gyntaf am rasio ceffylauLloyd-Johnes, H. J., (1953). HERBERT, REGINALD (1841 - 1929), Clytha gerllaw y Fenni, sir Fynwy, 'sportsman' a marchogwr ceffylau hela a cheffylau rasio. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021

 Genedigaethau 
Ionawr - Thomas John Price Jenkins, meddyg, a chwaraewr Rygbi, sylfaenydd clwb Rygbi Cymry Llundain (bu f.1922) 
 8 Ionawr - Thomas Allen Glenn, milwr, hanesydd, achyddwr, a hynafiaethydd (bu f. 1948)
 20 Ionawr - Henry Harold Hughes, pensaer, hanesydd ac archeolegydd (bu f. 1940) Davies, E., (1953). HUGHES, HENRY HAROLD (1864 - 1940), hynafiaethydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Hyd 2020
 8 Chwefror - Charlie Thomas, chwaraewr rygbi'r undeb rhyngwladol (bu f 1948)
 20 Chwefror - Albert Owen Evans, archddiacon Bangor (bu f. 1937)
 22 Chwefror - Thomas Darlington, ysgolhaig ac arolygydd ysgolion (bu f. 1908)
 11 Mawrth - John Silas Evans, offeiriad a seryddwr (bu f. 1953)
 17 Ebrill - John Owen, gweinidog (MC) ac awdur (bu f. 1953)
 4 Mai - Harry Bowen, chwaraewr rygbi'r undeb ryngwladol i Gymru a rygbi clwb i Lanelli. (bu f. 1913)  
 8 Mehefin - Edward Owen Davies, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (bu f. 1936)
 11 Gorffennaf - Peter Price, gweinidog (A) (bu f. 1940)
 19 Awst - Charles Green, ail archesgob Cymru (bu f. 1944)Ellis, T. I., (1970). GREEN, CHARLES ALFRED HOWELL (1864 - 1944), ail archesgob Cymru. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021
 10 Hydref – Arthur Gould, chwaraewr rygbi (bu f. 1919)
 17 Hydref – Syr John Morris-Jones, ysgolhaig, bardd, a beirniad llenyddol (bu f. 1929)Parry, T., (1953). MORRIS-JONES (gynt JONES), Syr JOHN (MORRIS) (1864 - 1929), ysgolhaig, bardd, a beirniad llenyddol. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021
 22 Hydref - Albert de Belleroche, peintiwr a lithograffydd (bu f. 1944)
 22 Hydref - Thomas Francis Howell, gŵr busnes a bargyfreithiwr (bu f.1953)
 4 Tachwedd - Margaret Lloyd George, dyngarwraig un o'r 7 Yndad Heddwch benywaidd cyntaf yn y DU (bu f. 1941)
 14 Rhagfyr - Henry Thomas Jacob, gweinidog (A), darlithydd, llenor a bardd (bu f. 1957)
 16 Rhagfyr - Morgan Gamage Dawkins, gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, ac emynydd (buf. 1939)
 Dyddiad anhysbys
Ben Davies, gweinidog Annibynnol (bu f. 1937)
David Erwyd Jenkins, hanesydd, a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu f. 1937)
Robert Albert Jones, peldroediwr rhyngwlad ol Cymreig (bu farw?.) 

 Marwolaethau 
bawd|Cofadail Mari Jones
 15 Chwefror - William Owen, hynafiaethydd (g 1785)
 29 Chwefror - Titus Evans, gweinidog Undodaidd ac ysgolfeistr (g 1809)
 11 Mawrth Richard Roberts, dyfeisydd (g 1789)
 28 Mawrth - Ellis Evans, gweinidog gyda'r Bedyddwyr ac awdur (g 1786)
 6 Mehefin - Evan Davies, cenhadwr, gweinidog ac awdur (g 1805)
 20 Mehefin - John Davies (Brychan), bardd, golygydd, a hyrwyddwr mudiad y cymdeithasau cyfeillgar (g 1784)
 13 Gorffennaf - 
Joseph E. Davies, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn U.D.A. ac awdur (g 1812)
Llewelyn David Howell, gweinidog gyda'r Annibynwyr yn UDA ac awdur (g 1812)
 19 Gorffennaf - William Roberts, gweinidog gyda'r Methodistiaid, (g 1784)
 28 Gorffennaf - Evan Lewis, gweinidog ymneilltuol (g tua 1788)
 31 Gorffennaf - David Davies, tiwtor a gweinidog (g 1791)
 1 Medi - John James gweinidog Undodaidd cyntaf sir Aberteifi, ac ysgolfeistr (g 1779)
 30 Medi - David Morris AS Caerfyrddin (g 1800)The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895, comprising lists of the representatives, chronologically arranged under counties, with biographical and genealogical notices of the members, together with particulars of the various contested elections, double returns and petitions - William Retlaw Williams adalwyd 7 Ebrill 2021.
 9 Hydref - Edmund Evans, pregethwr Wesleaidd (g 1791)
 27 Hydref - Wilson Jones, Aelod Seneddol Ceidwadol Bwrdeistrefi Dinbych (g tua 1794) William Retlaw Williams 1895; The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895 adalwyd 6 Ebrill 2021
 17 Hydref - John Evans Aelod Seneddol Hwlffordd (g 1796)
 17 Tachwedd - John Richards (Iocyn Ddu), bardd (g 1795) Jenkins, R. T., (1953). RICHARDS, JOHN (' Iocyn Ddu '; 1795 - 1864). Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 7 Ebr 2021
 8 Rhagfyr - Hugh Hughes (Tegai), gweinidog Annibynnol (g 1805)
 23 Rhagfyr - Robert Shields, milwr, enillydd Croes Fictoria (g 1827)Memorials to Valour Robert Shields VC adalwyd 7 Ebrill 2021
 28 Rhagfyr - Mari Jones, ysbrydolydd ffurffio Cymdeithas y Beibl
 Dyddiad anhysbys
 Absalom Roberts, bardd a chasglŵr penillion telyn (g 1780)
 Eliza Constantia Campbell, awdur (g 1796)

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru