Richard Leakey

Paleoanthropolegydd, cadwraethwr a gwleidydd o Genia oedd Richard Erskine Frere Leakey FRS (19 Rhagfyr 1944 – 2 Ionawr 2022). Gweithiodd Leakey yn Cenia, yn bennaf mewn sefydliadau archeoleg a chadwraeth bywyd gwyllt. Roedd e'n Gyfarwyddwr Amgueddfa Genedlaethol Cenia. Sefydlodd NGO WildlifeDirect ac roedd yn gadeirydd Gwasanaeth Bywyd Gwyllt Cenia.

Cafodd Leakey ei eni yn Nairobi, yn fab i'r curadur Amgueddfa Coryndon, Louis Leakey, a Mary Leakey, cyfarwyddwr cloddiadau Leakey yn Olduvai. Cafodd dau frawd, Jonathan a Philip.  Roedd gan y bechgyn i gyd ferlod ac yn perthyn i Glwb Merlod Langata. Fe wnaethant gymryd rhan mewn cystadlaethau neidio a phrynu serth.  Sefydlodd Lous a Mary Leakey Glwb Ci Dalmataidd Dwyrain Affrica. Roedd cŵn a llawer o anifeiliaid anwes eraill yn rhannu cartref Leakey.  Ym 1956, yn un ar ddeg oed, cwympodd Richard Leakey oddi ar ei geffyl, gan dorri ei benglog a bron â marw o ganlyniad. 

Gyda llaw, y digwyddiad hwn a achubodd briodas ei rieni. Roedd Louis Leakey o ddifrif yn ystyried gadael Mary am ei hysgrifennydd, Rosalie Osborn. Wrth i'r frwydr gyda Mary gynddeiriog ar yr aelwyd, erfyniodd Leakey ar ei dad o'i wely sâl i beidio â gadael. Dyna oedd y ffactor penderfynu. Torrodd Louis i fyny gyda Rosalie a bu'r teulu'n byw mewn cytgord hapus am ychydig flynyddoedd yn fwy.Morell, Virginia (1995). Chapter 17, "Chimpanzees and Other Loves", in Ancestral Passions: The Leakey Family and the Quest for Humankind's Beginnings.  (Saesneg).

Ym 1964, ar ei ail alldaith Lake Natron, cyfarfu Richard Leakey â'r archeolegydd Margaret Cropper. Priododd Margaret ym 1965. Cafodd swydd yn y Ganolfan Cynhanesyddol a Phalaeontoleg, gyda Louis Leakey.  Gweithiodd yn cloddio yn Lake Baringo a pharhaodd â'i fusnes saffari ffotograffig. Ganwyd eu merch Anna ym 1969, ond yn yr un flwyddyn ysgarodd Leakey a Margaret. Priododd ei gydweithiwr Meave Epps ym 1970 ac roedd ganddyn nhw ddwy ferch, Louise (ganwyd 1972) a Samira (1974).

Bu farw Richard Leakey yn 77 oed.

Cyfeiriadau

Categori:Archaeolegwyr o Genia
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Marwolaethau 2022