Jean Améry

Ysgrifwr a nofelydd Awstriaidd yn yr iaith Almaeneg oedd Jean Améry (Hanns Chaim Mayer; 31 Hydref 1912 – 17 Hydref 1978) a wnâi dynnu ar ei brofiadau o'r Holocost yn ei waith.

Ganed Hanns Chaim Mayer yn Fienna, Awstria-Hwngari, yn fab i dad Iddewig a mam Gatholig. Yn sgil marwolaeth ei dad yn y Rhyfel Byd Cyntaf, cafodd ei fagu'n Gatholig. Astudiodd athroniaeth yn Fienna. Yn sgil yr Anschluss ym 1938, ffoes i Ffrainc, ac yna i Wlad Belg. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, bu'n aelod o'r gwrthsafiad yn erbyn yr Almaenwyr yng Ngwlad Belg, a chafodd ei garcharu mewn gwersylloedd crynhoi yn Gurs, yn ne-orllewin Ffrainc, ac Auschwitz yng Ngwlad Pwyl. Ar ddiwedd y rhyfel, wrth i'r lluoedd Sofietaidd agosáu, cafodd ei symud i wersylloedd Buchenwald a Bergen-Belsen.

Wedi'r rhyfel, gweithiodd yn newyddiadurwr. Daeth i'r amlwg pan ddechreuodd ysgrifennu am ei brofiad yn yr Holocost yng nghanol y 1960au. Darllenodd ei ysgrifau ar y radio, ac ym 1964 cychwynnodd ar sawl taith ddarlithio trwy'r Almaen ym 1964. Mabwysiadodd y ffugenw Ffrangeg Jean, cyfeiriad at Jean-Paul Sartre, ac Améry, anagram o'i gyfenw Mayer. Bu farw yn 65 oed trwy hunanladdiad, o orddos o gyffuriau tawelu, mewn gwesty yn Salzburg. K. Hannah Holtschneider, "Améry, Jean" yn Reference Guide to Holocaust Literature. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 28 Tachwedd 2021.

Derbyniodd wobr lenyddol oddi ar Academi Celfyddydau Cain Bafaria ym 1972, a gwobrau Fienna a Lessing ym 1977.

 Llyfryddiaeth ddethol 
 Ysgrifau 
 Jenseits von Schuld und Sühne: Bewältigungsversuche eines Überwältigten (1966).
 Über das Altern: Revolte und Resignation (1968).
 Widersprüche (1971).
 Unmeisterliche Wanderjahre (1971).
 Hand an sich legen: Diskurs über den Freitod (1976).

 Nofelau 
 Lefeu, oder, der Abbruch: Roman-Essay (1974).
 Charles Bovary, Landarzt (1978).
 Rendezvous in Oudenaarde (1982).

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 1978
Categori:Catholigion  o Awstria
Categori:Llenorion Iddewig o Awstria
Categori:Llenorion yn ymwneud â'r Holocost
Categori:Newyddiadurwyr o Awstria
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Nofelwyr Almaeneg o Awstria
Categori:Pobl o Awstria-Hwngari
Categori:Pobl o Fienna
Categori:Pobl fu farw o orddos o gyffuriau
Categori:Pobl fu farw trwy hunanladdiad
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Almaeneg o Awstria