Ashtanga (wyth cangen ioga)

Ioga Ashtanga ( sef aṣṭāṅgayoga) yw wyth cangen ioga a dosbarthiad Patanjali o ioga clasurol, fel y nodir yn ei Ioga Swtras. Diffiniodd yr wyth cangen fel yamas (ymatal), niyama (arsylwadau), asana (osgo), pranayama (anadlu), pratyahara (tynnu'n ôl), dharana (crynodiad), dhyana (myfyrdod) a samadhi (amsugno).

Mae'r wyth cainc yn ffurfio dilyniant o'r bodolaeth allanol i'r bod mewnol. Osgo (neu asana), sy'n bwysig mewn ioga modern (fel ymarfer corff), ond un cangen yn unig o gynllun Patanjali yw'r asanas; a dywed Patanjali  bod yn rhaid i'r asanas "fod yn gyson ac yn gyffyrddus". Y prif nod yw kaivalya, dirnadaeth Purusha, y tyst-ymwybodol, ar wahân i prakriti, y cyfarpar gwybyddol, ac anghysylltiad Purusha oddi wrth ei halogiadau.

 Wyth cainc 
bawd|Wyth cainc ioga Patanjali
Mae wyth llwybr ioga Patanjali yn cynnwys set o ganllawiau ar gyfer bywyd disgybledig a phwrpasol moesol, y mae asanas (ystumiau ioga) yn ffurfio un aelod yn unig ohono.

Nododd Patanjali ei ddiffiniad o ioga yn yr Iogac Sutra  fel un ag wyth cangen (neu gainc) (अष्टाङ्ग , "wyth cangen") fel a ganlyn:

 1. Yamas 
Mae Yamas yn rheolau moesegol mewn Hindŵaeth a gellir eu hystyried yn foesau gorfodol  (y "pethau i'w gwneud"). Y pum yamas a restrir gan Patanjali yn Yoga Sutra 2.30 yw:

 Ahimsa (अहिंसा): Didrais, heb niweidio pobl eraill
 Satya (सत्य): geirwiredd, peidio a bod yn ffals 
 Asteya (अस्तेय): peidio â dwyn
 Brahmacharya (ब्रह्मचर्य): diweirdeb, ffyddlondeb priodasol neu ataliad rhywiol[a] Louise Taylor (2001), A Woman's Book of Yoga, Tuttle, , page 3;[b]Jeffrey Long (2009), Jainism: An Introduction, IB Tauris, , page 109; Quote: The fourth vow - brahmacarya - means for laypersons, marital fidelity and pre-marital celibacy; for ascetics, it means absolute celibacy; John Cort states, "Brahmacharya involves having sex only with one's spouse, as well as the avoidance of ardent gazing or lewd gestures (.
 Aparigraha (अपरिग्रह): peidio a bod yn gybydd na meddiannu pethau'r byd

Mae Patanjali, yn Llyfr 2, yn nodi sut a pham mae pob un o'r hunan-ataliadau uchod yn helpu yn nhwf yr unigolyn. Er enghraifft, yn adnod II.35, mae Patanjali'n  nodi bod rhinwedd bywyd didrais.The Yoga Philosophy T. R. Tatya (Translator), with Bhojaraja commentary; Harvard University Archives, page 80

 2. Niyamas 
Ail gydran llwybr Ioga Patanjali yw niyama, sy'n cynnwys arferion ac arsylwadau rhinweddol (y "pethau i'w gwneud").N. Tummers (2009), Teaching Yoga for Life, , page 13-16Y. Sawai (1987), "The Nature of Faith in the Śaṅkaran Vedānta Tradition", Numen, Vol. 34, Fasc. 1 (Jun., 1987), pages 18-44 Mae Sadhana Pada Adnod 32 yn rhestru'r niyamas fel:

 Shaucha (शौच): purdeb, eglurder meddwl, lleferydd a chorff Sharma and Sharma, Indian Political Thought, Atlantic Publishers, , page 19
 Santosha (संतोष): bodlonrwydd, derbyn eraill, derbyn amgylchiadau rhywun fel ag y maent er mwyn eu newid, optimistiaeth ar gyfer eich hun N Tummers (2009), Teaching Yoga for Life, , page 16-17
 Tapas (तपस्): dyfalbarhad, dyfalbarhad, cyni, hunanddisgyblaethKaelber, W. O. (1976).SA Bhagwat (2008), Yoga and Sustainability.
 Svadhyaya (स्वाध्याय): astudiaeth o Vedas, astudiaeth o'r hunan, hunan-fyfyrio, mewnblannu meddyliau, lleferydd a gweithredoedd yr hunanPolishing the mirror Yoga Journal, Gary Kraftsow, Chwefror 25, 2008
 Ishvarapranidhana (ईश्वरप्रणिधान): myfyrio ar yr Ishvara (Duw / y Bod Goruchaf, Brahman,  y Hunan, Realaeth ddigyfnewid)

 3. Āsana 
bawd|Lahiri Mahasaya yn Padmasana, un o'r asanas hynafol: asana eistedd
Mae Patanjali yn dechrau trafod Āsana (आसन, osgo, safle eistedd) trwy ei ddiffinio yn adnod 46 o Lyfr 2, fel a ganlyn,

Mae Asana yn osgo (neu'n safle) y gall rhywun ei ddal am gyfnod o amser, a hynny'n hamddenol, yn gyson, yn gyffyrddus a heb symud. Nid yw'r Ioga Swtra yn rhestru unrhyw asana penodol.The Yoga-darsana: The sutras of Patanjali with the Bhasya of Vyasa GN Jha (Translator); Harvard University Archives, page xii Mae Āraṇya yn cyfieithu adnod II.47 fel, "perffeithir asanas dros amser trwy leihau'r ymdrech drwy myfyrio ar yr Anfeidrol"; mae'r cyfuniad a'r arfer hwn yn atal y corff rhag ysgwyd. Nid yw unrhyw asana sy'n achosi poen neu anesmwythder yn asana iogig. Mae testunau eilaidd sy'n trafod Swtrâu Ioga Patanjali yn nodi mai un gofyniad asana cywir ar gyfer myfyrdod eistedd yw cadw'r frest, y gwddf a'r pen ar i fyny (safle asgwrn cefn cywir), heb grymu.

 4. Prānāyāma 
bawd| Anadlu ffroenau bob yn ail, un math o Pranayama
Prāṇāyāma yw rheolaeth yr anadl, sy'n tarddu o'r Sanskrit  (प्राण, anadl)prAna Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany ac  (आयाम, atal).AyAma Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany

Ar ôl i berson osod ei hun yn yr asana a ddymunir, mae adnodau II.49 i II.51 yn argymell prāṇāyāma, sef yr arfer o reoleiddio anadl yn ymwybodol (mewn-anadlu, y saib llawn, allanadlu, a'r saib gwag). Gwneir hyn mewn sawl ffordd, megis trwy anadlu ac atal anadlu am gyfnod, allanadlu ac yna atal anadlu am gyfnod, trwy arafu'r mewn-anadlu a'r allanadlu, neu trwy newid amseriad a hyd yr anadl yn ymwybodol (anadlu dwfn, anadlu byr).The Yoga Philosophy TR Tatya (Translator), with Bhojaraja commentary; Harvard University Archives, page 88-91The Yoga-darsana: The sutras of Patanjali with the Bhasya of Vyasa GN Jha (Translator); Harvard University Archives, pages 90-91

 5. Pratyāhāra 
Mae Pratyāhāra yn gyfuniad o ddau air Sansgrit  (y rhagddodiad प्रति-, "yn erbyn" neu "contra") a  (आहार, "dod yn agos, nôl").AhAra Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany

Pratyahara yw ymneilltuo i fewn i ymwybyddiaeth y person. Mae'n broses o dynnu'r profiad synhwyraidd yn ôl o wrthrychau'r byd allanol ac yn gam o hunan-echdynnu a thynnu. Nid yw Pratyahara yn ymwybodol yn cau llygaid rhywun i fyd y synhwyrau; yn hytrach, y ymwybodol, mae'n cau prosesau'r meddwl i'r byd synhwyraidd. Mae Pratyahara yn grymuso'r person i leihau gafael y byd allanol arno, ac yn ei alluogi i geisio hunan-wybodaeth a phrofi'r rhyddid cynhenid oddi fewn.Charlotte Bell (2007), Mindful Yoga, Mindful Life: A Guide for Everyday Practice, Rodmell Press, , pages 136-144

Mae Pratyahara'n nodi trosglwyddiad profiad ioga o bedair cainc cynllun Ashtanga Patanjali, sy'n perffeithio ffurfiau allanol, i'r dair cainc olaf sy'n perffeithio cyflwr mewnol yr iogi: symud o'r tu allan i'r tu mewn, o sffêr allanol y corff i'r sffêr fewnol yr ysbryd.

 6. Dhāraṇā 
Ystyr Dharana (Sansgrit: धारणा) yw canolbwyntio ar un pwynt o fewn y meddwl mewnol. Gwraidd y gair yw dhṛ (धृ), sy'n golygu "dal, cynnal, cadw".dhR, Monier Williams Sanskrit-English Dictionary (2008 revision), Cologne Digital Sanskrit Lexicon, Germany

Chweched cangen ioga yw Dharana, sy'n dal ac yn cynnal meddwl y person ar un cyflwr, un pwnc mewnol penodol oddi fewn i'r meddwl.Bernard Bouanchaud (1997), The Essence of Yoga: Reflections on the Yoga Sūtras of Patañjali, Rudra Press, , page 149 Mae'r meddwl yn ffocysu ar fantra, neu anadl / bogail / blaen tafod / unrhyw le, neu wrthrych y mae'r person eisiau ei grynhoi yn ei feddwl.Charlotte Bell (2007), Mindful Yoga, Mindful Life: A Guide for Everyday Practice, Rodmell Press, , pages 145-151The Yoga-darsana: The sutras of Patanjali with the Bhasya of Vyasa - Book 3 GN Jha (Translator); Harvard University Archives, pages 94-95 Mae trwsio'r meddwl yn golygu creu ffocws ar un pwynt bach, heb adael iddo wyro yr un mymryn oddi yno.

 7. Dhyāna 
bawd| Dynes Hindŵaidd yn myfyrio wrth ochr afon gysegredig y Ganges yn Varanasi
Yn llythrennol, ystyr Dhyana (Sansgrit: ध्यान) yw "myfyrio, myfyrio" a "myfyrdod haniaethol dwys."dhyAna, Monier Williams Sanskrit-English Dictionary (2008 revision), Cologne Digital Sanskrit Lexicon, Germany

Dhyana yw dull o ystyried drwy fyfyrio ar beth bynnag mae'r Dharana wedi canolbwyntio arno. Os yw person sydd ar y chweched cangen o ioga yn canolbwyntio ar ryw bresendoldeb dwyfol, er enghraifft, yna Dhyana yw ei fyfyrdod. Os yw'r crynodiad ar un gwrthrych, yna mae'r arsylwi'n anfeirniadol, yn ddiragfarn, ac nid yw'n rhagdybiol'r gwrthrych hwnnw.Charlotte Bell (2007), Mindful Yoga, Mindful Life: A Guide for Everyday Practice, Rodmell Press, , pages 151-159 Pe bai'r ffocws ar gysyniad yna mae Dhyana yn ystyried y cysyniad  hwnnw yn ei holl agweddau, ei holl ffurfiau a'i holl ganlyniadau. Mae Dhyana yn drên meddwl di-dor, yn lif afon o wybyddiaeth ac ymwybyddiaeth.

 8. Samādhi 
Yn llythrennol, mae Samadhi (Sansgrit: समाधि) yn golygu "rhoi at ei gilydd, uno, ymuno, cyfuno ag undeb, cyfanwaith cytûn, perlewyg".samAdhi, Monier Williams Sanskrit-English Dictionary (2008 revision), Cologne Digital Sanskrit Lexicon, GermanysamAdhi Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany Yn samadhi, wrth fyfyrio ar wrthrych, dim ond yr ymwybyddiaeth o'r gwrthrych sy'n bresennol, ac mae'r ymwybyddiaeth o'r perlewyg yn diflannu. Ceir dau fath i Samadhi,Sri Swami Sivananda, Raja Yoga Samadhi Samprajnata Samadhi, gyda chefnogaeth gwrthrych myfyrdod, ac Asamprajnata Samadhi, heb gefnogi gwrthrych y myfyrdod.Swami Jnaneshvara Bharati, Integrating 50+ Varieties of Yoga Meditation

 Y Kaivalya 
Yn ôl Bryant, pwrpas ioga yw rhyddhau person o ddioddefaint, a achosir gan gysylltiad â'r byd, trwy ddirnadaeth wahaniaethol rhwng Purusha, a prakriti,  sy'n cynnwys y meddwl cymysglyd a'r kleshas. Yr wyth cangen yw'r "ffordd tuag at cyflawni dirnadaeth wahaniaethol," y "diffodd y puruṣa o bob cysylltiad â prakṛti a pheidio ag ymwneud â'r citta." I'r Patanjali, mae ymarfer Ioga "yn ei hanfod yn cynnwys arferion myfyriol sy'n arwain at gyrraedd cyflwr o ymwybyddiaeth sy'n rhydd o bob dull o feddwl gweithredol neu ddisylwedd, ac yn y pen draw yn cyrraedd rhyw gyflwr lle nad yw'r ymwybyddiaeth yn ymwybodol o unrhyw wrthrych y tu allan iddo'i hun, hynny yw, dim ond yn ymwybodol o'i natur ei hun fel ymwybyddiaeth heb ei chymysgu ag unrhyw wrthrych arall." Edwin Bryant (2011, Rutgers University), The Yoga Sutras of Patanjali IEP 

 Cyfeiriadau 

 Llyfryddiaeth 












 Darllen pellach 

 TR Tatya (1885), The Yoga Philosophy, gyda sylwebaeth Bhojaraja; Archifau Prifysgol Harvard;
 GN Jha (1907), The Yoga-darsana: Sutras Patanjali gyda Bhasya Vyasa gyda nodiadau; Archifau Prifysgol Harvard;
 Charles Johnston (1912), The Yogasutras of Patanjali
 IK Taimni (1961), Gwyddoniaeth Ioga: Sutras Ioga Patanjali 
 Chip Hartranft (2003), The Yoga-Sûtra of Patañjali. Cyfieithu a Geirfa Sansgrit-Saesneg (86 tudalen)

Categori:Hindŵaeth
Categori:Ioga
Categori:Llenyddiaeth India