Pentre Broughton

Pentref bach yng nghymuned Brychdyn, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, Cymru, yw Pentre Broughton Mae'n ffinio â phentrefi cyfagos sef Moss a Brynteg.

Daw enw'r pentref o'r gair Cymraeg pentre ("village") ynghyd â Brychdyn. Enw maestref plwyf Wrecsam yw Brychdyn ( Brymbo yn ddiweddarach) ac yma y lleolir y pentref. Mae'r enw Saesneg "Broughton" yn ymddangos yn arolwg Llyfr Dydd y Farn  o'r ardal ac mae'n debyg mai'r ystyr yw "brook town".A. N. Palmer ac E. Owen, A History of Ancient Tenures of Land in North Wales and the Marches, 2il arg. (1910), t.245 Ei enw gwreiddiol oedd Pentre Cerni.

Mae llawer o'r pentref yn dyddio o ddiwedd 19g, ar ôl ehangu diwydiannol yn yr ardal, ond mae'n ymddangos yn Arolwg Ordnans 1873 o Sir Ddinbych fel "Pentre" a "Phentre isaf" ("lower village"). Mae enwau'r lleoedd hyn, yn hytrach na "Pentre Broughton" yn ymddangos ar fapiau tan ail hanner yr 20fed ganrif, ac yn aml cyfeirir at y pentref yn syml fel "Pentre" gan drigolion lleol.

Adeiladwyd eglwys St Paul ym Mhentre Broughton, ym 1888-89, er na chafodd ei chysegru tan 1909, ychydig cyn i Frychdyn gael ei wneud yn blwyf ar wahân ynddo'i hun. Broughton, St. Paul, GENUKI Dyluniwyd yr eglwys gan y pensaer Howel Davies o Wrecsam. St Paul's, Broughton, Church Plans Online

Roedd llawer o drigolion y pentref yn gweithio ym maes cloddio glo, neu yng Ngwaith Dur Brymbo a oedd, hyd nes iddo gau yn 1990, yn dominyddu golygfa gogledd y pentref.Yn gynt,  Y Cross Foxes ar stryd fawr Pentre oedd man cyfarfod undebau gweithwyr glo'r ardal; ac mewn un cyfarfod o'r 19eg ganrif, ymgasglodd dros 6000 o bobl yno ar gyfer gwrthdystiad. Cross Foxes, North Wales Miners Association Trust

 Cyfeiriadau 

Categori:Brychdyn, Wrecsam
Categori:Pentrefi Wrecsam