Goleudy'r Moelrhoniaid

Mae Goleudy'r Moelrhoniaid yn oleudy ar ynys fwyaf y Moelrhoniaid. Adeiladwr y goleudy oedd William Trench; bu farw ei fab yn ymyl yr ynysoedd, ac adeiladwyd y goleudy erbyn 1717 wedi i William Trench sicrhau patent gan y Frenhines Anne i adeiladu goleudy am rent o £5 y flwyddyn. Bwriad Trench oedd i godi toll o geiniog ar pob llong a dwy geiniog ar pob tunnell o nwyddau oedd yn pasio'r Moelrhoniaid. Methodd Trench a sicrhau fod y llongau yn talu'r tollau a phan fu farw yn 1729 roedd wedi colli ei ffortiwn. Uchder y tŵr yw 23 medr, ac mae’n 36 medr uwchben y môr ar lanw llawn.Gwefan Trinity House Erbyn i Trinity House brynu'r ynysoedd am £444,984 ym 1841 roedd y goleudy wedi newid o fod yn llosgi glo i fod yn llosgi olew. Ym 1927 newidiwyd y goleudy i fod yn oleudy trydan ac ym 1987 gadawodd y ceidwad llawn amser olaf wrth i'r goleudy ddod yn gwbwl awtomatig.

Cyfeiriadau

Moelrhoniaid
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Ynys Môn