Edward Villiers, 5ed Iarll Clarendon

Roedd Edward Hyde Villiers, 5ed Iarll Clarendon, GCB, GCVO, PC, DL (11 Chwefror 1846 – 2 Hydref 1914), a oedd yn cael ei adnabod fel yr Arglwydd Hyde rhwng 1846 a 1870, yn wleidydd Unoliaethol Rhyddfrydol Prydeinig o'r teulu Villiers. Gwasanaethodd fel Arglwydd Siambrlen yr Aelwyd rhwng 1900 a 1905.

 Cefndir ac addysg 
Clarendon oedd ail fab ond hynaf i oroesi i'r gwladweinydd Rhyddfrydol amlwg George Villiers, 4ydd Iarll Clarendon a'i wraig Yr Arglwyddes Katherine Grimston, merch James Grimston, Iarll 1af Verulam. Addysgwyd ef yng Ngholeg Harrow a Choleg y Drindod, Caergrawnt.

 Gyrfa wleidyddol 
bawd|Portread o Clarendon yn ei wisg fel Arglwydd Siambrlen, c.1902.
Etholwyd Clarendon i'r Senedd dros etholaeth Aberhonddu ym 1869, sedd a gadwodd tan y flwyddyn ganlynol, pan olynodd ei dad i'r iarllaeth a chymryd ei sedd yn Nhŷ'r Arglwyddi.James, Arnold J a Thomas, John E. Wales at Westminster - A History of the Parliamentry Representation of Wales 1800-1979 Gwasg Gomer 1981 ISBN 0 85088 684 8 Ym 1895 penodwyd ef yn Arglwydd preswyl yng ngweinyddiaeth Unoliaethol yr Arglwydd Salisbury, swydd a gadwodd hyd 1900, pan gafodd ei ddyrchafu'n Arglwydd Siambrlen yr Aelwyd a'i dderbyn i'r Cyfrin Gyngor. Cadwodd y swydd pan ddaeth Arthur Balfour yn Brif Weinidog ym 1902. Syrthiodd y llywodraeth ym mis Rhagfyr 1905 ac nid chafodd Clarendon swydd wleidyddol arall.

Ynghyd a'i yrfa wleidyddol roedd yr Arglwydd Clarendon hefyd yn Arglwydd Raglaw Swydd Hertford rhwng 1893 a 1914.

 Gyrfa chwaraeon 
Gwnaeth Clarendon un ymddangosiad hysbys yn chwarae criced dosbarth cyntaf CricketArchive record i Brifysgol Caergrawnt ym 1865.Arthur Haygarth, Scores & Biographies, Volume 9 (1865-1866), Lillywhite, 1867 Roedd yn fatiwr llaw dde  ac yn fowliwr cyflym braich gron. Chwaraeodd pedwar o'i ewythrod James, Edward, Robert a Francis Grimston i gyd griced o'r radd flaenaf, fel y gwnaeth ei gefnder Walter Grimston. Rhwng 1890 a 1896, roedd yr Arglwydd Clarendon yn aelod o Bwyllgor Pêl-droed Clwb Chwaraeon West Hertfordshire, gan gadeirio rhai o'r cyfarfodydd. Yn ystod y cyfnod hwn enillodd y clwb dri Chwpan Hŷn Swydd Hertford mewn pedair blynedd, heb gystadlu yn y flwyddyn arall. Yn ddiweddarach, gelwid y tîm pêl-droed hwn yn Glwb Pêl-droed Watford.

 Teulu 
Priododd yr Arglwydd Clarendon, yn gyntaf, yr Arglwyddes Caroline Agar, merch James Agar, 3ydd Iarll Normanton, ar 6 Medi 1876. Ar ôl marwolaeth ei wraig gyntaf ym 1894 priododd yn ail, Emma Hatch, ar 5 Awst 1908. Bu iddo dau o blant o'r briodas gyntaf:

 George Herbert Hyde Villiers, 6ed Iarll Clarendon (1877 – 1955) 
 Yr Arglwyddes Edith Villiers (1878 – 1935), priod Piers Edgcumbe, 5ed Iarll Mount Edgcumbe

Bu farw'r Arglwydd Clarendon ym mis Hydref 1914, yn 68 oed, ac olynwyd  ef yn yr iarllaeth gan George ei unig fab.

 Anrhydeddau 
Anrhydeddau Prydeinig

 GCB : Marchog Croes Mawr yn Urdd y Baddon - 24 Hydref 1902 - a gyhoeddwyd yn rhestr Anrhydeddau'r Coroni 1902.London Gazette rhif 27453 11 Gorffennaf 1902 adalwyd 19 Mehefin 2020   Cafodd ei urddo gan y Brenin Edward VII ym Mhalas Buckingham ar 24 Hydref 1902.The Times, Llundain; 25 Hydref 1902 "Court Circular"
 GCVO: Marchog Croes Mawr yn Urdd Frenhinol Victoria ym 1905

Anrhydeddau tramor

  Brenhiniaeth Prwsia: Marchog Dosbarth cyntaf yn Urdd yr Eryr Coch - 1899 - mewn cysylltiad ag ymweliad yr Ymerawdwr Wilhelm II i'r DU.The Times, Llundain; Court Circular; 17 Chwefror 1900 tud 11 rhif 36068

 Cyfeiriadau 

'

Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Harrow
Categori:Marwolaethau 1914
Categori:Genedigaethau 1846
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig