Xiuhtezcatl Martínez

Mae Xiuhtezcatl Martínez (ganwyd 9 Mai 2000) neu Xiuhtezcatl Roske-Martínez yn ymgyrchydd amgylcheddol o Fecsico, artist hip hop a chyfarwyddwr y mudiad Gwarcheidwaid y Ddaear, sefydliad byd-eang ar gyfer gwarchod yr amgylchedd.

Ers pan oedd yn 6 oed, mae ef wedi ymladd dros amddiffyn yr hinsawdd ac wedi siarad â thorfeydd mawr am effeithiau tanwydd ffosil ar gymunedau brodorol a chymunedau lleiafrifol eraill. Mae wedi areithio o flaen y Cenhedloedd Unedig sawl gwaith ac wedi ennill poblogrwydd mawr ar ôl ei haraith yn 2015 yng Nghynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig yn Saesneg, Sbaeneg, a'i mamiaith, Nahuatl.

Mae Martínez yn un o 21 plaintiff sy'n ymwneud ag achos Juliana yn erbyn yr Unol Daleithiau, gan erlyn y llywodraeth ffederal am fethu â gweithredu yn erbyn newid hinsawdd. Dechreuodd yr achos yn 2015. Yn Nhachwedd 2016, gwrthododd y llys ffederal symudiad gan y llywodraeth ganolog i wrthod yr achos. Mae hefyd yn un o saith plaintiff sy'n ymwneud ag achos Comisiwn Cadwraeth Olew a Nwy Martinez v. Colorado, sydd yr un amcan â Juliana v. Yr Unol Daleithiau ond ar lefel gwladwriaeth.

Trwy ei waith gyda Gwarcheidwaid y Ddaear, mae'n gweithio i ymladd dros gyfiawnder hinsawdd trwy wleidyddiaeth, cymorth, protestiadau ac ymgyrchu'n unigol. Yn ogystal, trwy ei ran mewn amrywiol gyfryngau, mae ei lais a'i neges wedi ysbrydoli pobl drwy'r byd i ddechrau meithrin newid amgylcheddol eang ac ymgyrchu yn erbyn newid hinsawdd.

 Gyrfa gerddorol 
Mae Martínez, ynghyd â’i frawd a’i chwaer a’r Gwarcheidwaid Daear, wedi creu cerddoriaeth, sydd wedi'i dosbarthu ar bob platfform ffrydio. Rhyddhawyd ei albwm cyntaf, Generation Ryse, ym mis Awst 2014, ac mae'n cynnwys traciau hip-hop eco-gyfeillgar fel "What the Frack" a "Speak for the Trees." Trwy ei gerddoriaeth, mae'n siarad am broblemau amgylcheddol penodol sy'n berthnasol i Colorado ac sy'n effeithio ar yr Unol Daleithiau i gyd. Yn ogystal, anelwyd yr albwm at ieuenctid heddiw yn y gobaith o ledaenu eu neges o ymwybyddiaeth amgylcheddol i'w chenhedlaeth eu hunain.

Mae gan Martinez hefyd albwm unigol o'r enw Break Free, a ryddhawyd yng ngwanwyn 2018, gyda'r caneuon "Sage Up" a "Young." Gweithiodd gydag artistiaid fel Nakho, Shaliene Woodley, Tru, yn ogystal â’i chwaer iau, Tonantzin Martínez, sy’n ymddangos yn y rhan fwyaf o’i chaneuon. Trwy'r albwm hwn, mae'n ceisio ail-greu ymwybyddiaeth o'r argyfwng amgylcheddol ac ysbrydoli gweithredu ymhlith pobl ifanc.

 Gweithredu 
Yn ei arddegau, rhoddodd Martínez dair sgwrs TED a chafodd wahoddiad i siarad yn y Cenhedloedd Unedig ar bolisi amgylcheddol. Ym Mehefin 2015, yn 15 oed, siaradodd yn Saesneg, Sbaeneg a Nahuatl, ei famiaith, gerbron Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd. Anogodd Martinez weithredu dros yr hinsawdd ar unwaith gan ddweud, "Yr hyn sydd yn y fantol ar hyn o bryd yw bodolaeth fy nghenhedlaeth i."

Yr un flwyddyn, cystadlodd â cherddorion ifanc o bob cwr o'r byd i gyflwynodd ei gerddoriaeth ei hun "i ysbrydoli trafodaethau" yng Nghonfensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd a dewiswyd Martínez "Speak for the Trees".

 Ardystiadau gwleidyddol 
Yn Ebrill 2019, ysgrifennodd Martinez am ei waith fel ymgyrchydd yn TeenVogue a chymeradwyodd y gwleidydd Bernie Sanders ar gyfer yr arlywyddiaeth, gan ysgrifennu, "Rwy'n credu bod Bernie Sanders yn cefnogi ein hymgyrch yn erbyn newid hinsawdd." Yn Rhagfyr 2018, siaradodd Martinez â Sanders mewn digwyddiad yn neuadd y ddinas o'r enw "Datrys yr Argyfwng Hinsawdd."

 Teulu 
Mae Martinez yn byw gyda'i deulu yn Boulder, Colorado. Roedd ei fam, Tamara Roske, yn un o sylfaenwyr Canolfan Adnoddau Cymunedol Earth Guardian (Earth Guardian Community Resource Center; 1993), ysgol uwchradd ym Maui, Hawaii. Yn ddiweddarach dechreuodd wasanaethu fel Cyfarwyddwr Gweithredol Gwarcheidwaid y Ddaear, sefydliad byd-eang sy'n hyrwyddo cadwraeth ar gyfer plant ac ieuenctid. Mae ganddo ddau frawd iau, chwaer, Tonantzin, a brawd hŷn, Itzcuauhtli. Mae ei dad, Siri Martínez, o dreftadaeth Astec ac mae wedi magu ei blant yn nhraddodiad y Mecsica, un o bobloedd brodorol Mecsico. Mae ei deulu wedi trosglwyddo'r wybodaeth draddodiadol o weld unigolyn yn rhan annatod o gyfanwaith mwy, gan bwysleisio'r cysylltiad gyda phob agwedd ar y byd naturiol.

 Gwobrau 
 Yn 2013, derbyniodd Xiuhtezcatl Wobr Gwasanaeth Gwirfoddol yr Unol Daleithiau gan yr Arlywydd Obama.
 Yn 2017, cafodd ei grybwyll yn "rhestr o 25 dan 25 oed" cylchgrawn Rolling Stone a fydd yn newid y byd.
 Yn 2018, derbyniodd y Wobr Generation Change gan MTV EMAs.

 Cyhoeddiadau 
 We Rise: Canllaw Gwarcheidwaid y Ddaear i Adeiladu Mudiad sy'n Adfer y Blaned - 2017
 Lliniaru newid yn yr hinsawdd

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 Sgwrs TEDx
 Araith ar gyfer Sefydliad y Cenhedloedd Unedig
 Cyfweliad â Bill Maher

Categori:Ymgyrchwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 2000