Osbwrn Wyddel

Roedd Osbwrn Wyddel bl 13g yn uchelwr Gwyddelig, mae'n debyg o dras Gymreig. Trwy ei briodas ac etifeddes (dienw) Corsygedol daeth yn gyff nifer o deuluoedd bonheddig Meirionnydd.

 Cefndir 
Yn ôl traddodiad roedd Osbwrn yn ddisgynnydd i'r Dywysoges Nest ferch Rhys ap Tewdwr a'i gŵr Gerald de Windsor. Chwaraeodd un o feibion Nest a Gerald, Maurice FitzGerald, rhan flaenllaw yn yr oresgyniad Normanaidd o'r Iwerddon. Yn ôl Syr William Betham, Herodr Wlster roedd Osbwrn yn ail fab i John Fitzgerald un o ddisgynyddion Maurice.

 Dyfodiad i Gymru 
Does dim sicrwydd pryd na pham daeth Osbwrn i Gymru. Mae gwahanol awduron yn rhoi gwahanol ddyddiadau o 1200 i 1260. Y traddodiad yw ei fod wedi dod o'r Iwerddon gyda 100 o ŵyr meirch gydag ef ac wedi cynnig ei wasanaeth ef a'i fyddin i Llywelyn ap Iorwerth neu Llywelyn ap Gruffudd a bod y tywysog wedi roi'r hawl i briodi aeres Corsygedol fel diolch iddo. Mae'r rheswm dros ddod yn wahanol mewn gwahanol adroddiadau:

 Fel gosgordd i amddiffyn Gruffudd ap Ednyfed Fychan ar ei ddychweliad i Gymru wedi iddo pechu Llywelyn Fawr.
 Ffoi rhag dialedd teulu Iarll Gwyddelig roedd wedi ei laddArchaeologia Cambrensis Pumed Gyfres Cyf. III Rhif XII Hydref, 1886,  Rhiwaedog, Ynys Maen Gwyn, Dolau Gwyn, And Nannau
 Bod ei deulu wedi colli dylanwad ar ôl bod ar yr ochr a gollodd mewn rhyfel rhwng arweinwyr Gwyddelig.

Mae Darrell Wolcott mewn traethawd ar gyfer Ancient Wales Studies yn awgrymu bod Osbwrn wedi dod am y rheswm syml ei fod yn ail fab i uchelwr nad oedd am fod yn etifedd yn wlad ei enedigaeth a'i bod am geisio sefyllfa yn wlad ei hynafiad.

Yr unig beth a wyddys i sicrwydd am Osbwrn Wyddel yw ei fod yn ymddangos ar restr cymorthdaliadau lleyg Meirion am 1292/3, fel trethdalwr sylweddol yn nhrefgordd Llanaber.

 Teulu 
Ymysg y teuluoedd bonheddig sydd yn honni eu bod yn ddisgynyddion i Osbwrn mae Fychaniaid Corsygedol, teulu Nannau o'r Nannau Llanfachreth, teulu Barwniaid Harlech Y GlynnArchaeologia Cambrensis, 1900 tud 126 Glynn, Wyniaid Glyncywarch, Wyniaid Peniarth a thrwy gyd briodas rhwng y teuluoedd hyn nifer fawr o rai eraill.
 Marwolaeth 
Yn ôl traddodiad Osbwrn fu'n gyfrifol am adeiladu eglwys Llanaber a rhoddwyd ei weddillion i orwedd yno.Cymru. Vol. 21, 1901 Eglwys Llanaber

 Cyfeiriadau 

Categori:1200au
Categori:Uchelwyr Cymru