Ardaloedd Harddwch Naturiol Eithriadol Cymru

Mae Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol (AHNE) yn ardaloedd sy'n cael eu dynodi gan Gyfoeth Naturiol Cymru ar ran Llywodraeth Cymru. Ceir pump Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol:

Arfordir Môn
Bryniau Clwyd
Penrhyn Gŵyr
Penrhyn Llŷn
Dyffryn Gwy

Mae pedwar o'r ardaloedd yn llwyr yng Nghymru ond mae un, sef Llwybr Dyffryn Gwy yng Nghymru ac yn Lloegr.

 Ardaloedd Harddwch Naturiol Eithriadol Cymru 
Mae ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol yn cael eu hamddiffyn rhag datblygiadau tai, diwydiant ayb, tebyg i rai parciau cenedlaethol ond nad oes ganddynt bwerau cynllunio, fel sydd gan y Parciau Cenedlaethol. Maent hefyd yn wahanol i barciau cenedlaethol yn eu cyfleoedd mwy cyfyngedig ar gyfer hamdden awyr agored.

Dynodwyd yr AHNE cyntaf yn y DU ym 1956 ym Mhenrhyn Gŵyr, De Cymru. Y mwyaf diweddar a gadarnhawyd yw'r rhan estynedig o AHNE Bryniau Clwyd, yn 2012, gan ffurfio AHNE Bryniau Clwydian a Dyfrdwy (neu Edeyrnion).

 Ardaloedd Arfaethedig 
Yn 2022 cefnogodd y naturiaethwr Iolo Williams ddeiseb i wneud Mynyddoedd Cambria yn AHNE. Trafodwyd y mater hyn yn Senedd Cymru ym mis Tachwedd, 2022.

Yn 2023, bu mudiad yn galw am wneud Ystrad Tywi (Dyffryn afon Tywi) yn AHNE gyda'r teitl "AHNE Dyffryn Tywi".

+ Tabl o'r Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol yng Nghymru Enw  Delwedd  Arwynebedd (km sg)  Manylion Arfordir Môn  210px 221   Dynodwyd Ynys Môn yn AHNE ym 1966, er mwyn amddiffyn apêl esthetig ac amrywiaeth tirwedd arfordirol a chynefinoedd yr ynys rhag datblygiad amhriodol. Mae'r AHNE yn cwmpasu'r rhan fwyaf o arfordir 125 milltir (201 km) Ynys Môn, yn ogystal ag ardaloedd mewndirol, megis Mynydd Caergybi a Mynydd Bodafon. Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrwdwy  210px  389  Mae Bryniau Clwyd a Dyffryn Edeyrnion yn gyfres o fryniau a mynyddoedd yng ngogledd ddwyrain Cymru sy'n rhedeg o Llandegla yn y de i Brestatyn yn y gogledd, a'r pwynt uchaf yw'r Moel Famau. Fe'i dynodwyd yn AHNE ym 1985. Ymestynnwyd yr AHNE yn 2011 i gynnwys y bryniau o amgylch Llangollen, gan gynnwys yr Eglwyseg a Moel y Gamelin. Penrhyn Gŵyr  210px   188  Penrhyn ar arfordir y de-orllewin, ar ochr ogleddol Môr Hafren yn ne-orllewin sir hanesyddol Morgannwg yw Penrhyn Gŵyr. Dyma'r ardal gyntaf yn y Deyrnas Unedig i gael ei dynodi'n AHNE. Penrhyn Llŷn   220px   155  Penrhyn yw Pen Llŷn sy'n ymestyn 30 milltir (48 km) i Fôr Iwerddon o'r gogledd-orllewin, i'r de-orllewin o Ynys Môn. Mae llawer o'r morlin a'r bryniau cyn-folcanig yn rhan o AHNE Pen Llŷn, gan gadarnhau'r penrhyn fel un o'r pwysicaf yn wyddonol yn y wlad. Dyffryn Gwy  220px  -  Mae AHNE Dyffryn Gwy, a ddynodwyd ym 1971, yn dirwedd warchodedig o bwys rhyngwladol sy'n pontio'r ffin rhwng Cymru a Lloegr. Mae'n un o'r ardaloedd tirwedd mwyaf dramatig yng Nghymru. Afon Gwy yw'r bumed afon hiraf yn y Deyrnas Unedig. Mae rhan uchaf yr afon yn mynd trwy Rhaeadr Gwy, Llanfair-ym-Muallt a'r Gelli Gandryll, ond mae'r ardal a ddynodwyd yn AHNE yn amgylchynu'r darn 58 milltir yn unig yn is i lawr yr afon, o ychydig i'r de o ddinas o Henffordd i Gas-gwent.

Cyfeiriadau

Categori:Cadwraeth yng Nghymru
Categori:Daearyddiaeth Cymru