Ncuti Gatwa

Actor Rwandaidd-Albanaidd yw Mizero Ncuti Gatwa ( SHOO-tee GAT-wah; ganwyd 15 Hydref 1992). Daeth i amlygrwydd fel Eric Effiong ar y gyfres gomedi-ddrama Sex Education ar Netflix, a enillodd iddo Wobr BAFTA yr Alban am yr Actor Gorau mewn Teledu a thri enwebiad Gwobr Teledu BAFTA am y Perfformiad Comedi Gwrywaidd Gorau. Yn 2022, cyhoeddwyd Gatwa fel ymgnawdoliad newydd o gymeriad y Doctor ar y gyfres BBC Doctor Who, sy'n golygu mai ef yw'r actor du cyntaf i arwain y gyfres.

 Bywyd cynnar 
Ganed Gatwa yn Nyarugenge, Kigali, Rwanda, ar 15 Hydref 1992.  Mae ei dad, Tharcisse Gatwa, o Ardal Karongi yn Rwanda, yn newyddiadurwr gyda PhD mewn diwinyddiaeth.

Yn ddiweddarach dihangodd y teulu o Rwanda yn ystod hil-laddiad Rwanda yn 1994 gan ymgartrefu yn yr Alban. Buont yn byw yng Nghaeredin a Dunfermline. Mynychodd Gatwa Ysgol Uwchradd Boroughmuir ac Ysgol Uwchradd Dunfermline cyn symud i Glasgow i astudio yn y Royal Conservatoire of Scotland, gan raddio gyda BA mewn Actio yn 2013.

 Gyrfa 
Ar ôl graddio, cafodd Gatwa ei dderbyn ar gynllun actorion graddedig y Dundee Repertory Theatre yn Dundee, yr Alban lle bu'n perfformio mewn sawl cynhyrchiad gan gynnwys Victoria gan David Greig. Cafodd rôl fychan yn y comedi sefyllfa Bob Servant yn 2014 oedd wedi ei leoli a'i ffilmio yn Dundee.

Yn 2015, ymddangosodd mewn rôl gefnogol yn y gyfres fer Stonemouth, addasiad o nofel o'r un enw o 2012. Yr un flwyddyn, perfformiodd yng nghynhyrchiad Kneehigh Theatres o 946, a addaswyd o The Amazing Story of Adolphus Tips gan Michael Morpurgo. Roedd y stori yn adrodd hanes yr ymarferion ar gyfer glaniad D-Day yn Nyfnaint lle bu nifer o farwolaethau. Chwaraeodd Gatwa ran Demetrius yng nghynhyrchiad 2016 o A Midsummer Night's Dream yn theatr Glôb Shakespeare; a gyfarwyddwyd gan Emma Rice.

Ym mis Mai 2018, cafodd Gatwa ei gastio yng nghyfres ddrama gomedi Sex Education ar Netflix fel Eric Effiong. Rhyddhawyd y sioe yn 2019 a chafodd ganmoliaeth gan y beirniaid. Derbyniodd Gatwa ganmoliaeth am ei bortread o Eric gan gynulleidfaoedd a beirniaid fel ei gilydd, yn enwedig am y modd na chafodd ei gymeriad ei bortreadu fel ystrydeb o "gymeriad stoc o ffrind gorau du neu hoyw". Mae wedi ennill clod eang am y rôl, sy’n cynnwys ennill Gwobr BAFTA yr Alban am yr Actor Gorau mewn Teledu yn 2020, ac ennill tri enwebiad Gwobr Teledu BAFTA am y Perfformiad Comedi Gwrywaidd Gorau, un yn 2020, 2021 a 2022 yn olynol.

Ar 8 Mai 2022, cyhoeddwyd bod Gatwa wedi’i gastio yn Doctor Who fel 15eg ymgnawdoliad o brif gymeriad y sioe, y Doctor. Cafodd Gatwa ei gastio ym mis Chwefror, ac ef fydd yr actor du cyntaf i chwarae'r cymeriad fel prif ran. Cyn hynny portreadwyd y 'Fugitive Doctor' gan y fenyw ddu Jo Martin mewn rhai penodau o gyfres 12 yn 2020. Ar ddiwedd 2023 darlledwyd tair pennod arbennig ar gyfer pen-blwydd 60 mlynedd y sioe, gyda David Tennant yn dychwelyd yn y rhan. Erbyn diwedd y drydedd bennod, cyflwynwyd Gatwa fel y Doctor newydd, gan ymrannu oddi wrth y Doctor blaenorol. Ymddangosodd mewn pennod Nadolig ac yna dwy gyfres llawn. Daeth ei gyfnod yn chwarae y rhan i ben ym mhennod olaf yr ail gyfres ar 31 Mai 2025, wrth i'r Doctor farw ac atgyfodi fel ymgnawdoliad newydd, a chwaraewyd gan Billie Piper.

 Ffilmyddiaeth 
BlwyddynTeitlRhanNodiadau2019Horrible Histories: The Movie – Rotten RomansTimidius2021The Last Letter from Your LoverNick2023BarbieArtist Ken

 Teledu 
BlwyddynTeitlRhanNodiadau2014Bob ServantMale Customer1 pennod2015StonemouthDougie2 pennod2019–2023Sex EducationEric EffiongPrif ran; 32 pennod2023-2025Doctor WhoY DoctorPrif ran2024Masters of the Air2il Lt. Robert Daniels 3 pennod

 Gemau fideo 
BlwyddynTeitlRhanNodiadau2022Grid LegendsValentin ManziLlais a chipio symudiad

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 


Categori:Genedigaethau 1992
Categori:Actorion o'r Alban
Categori:Pobl o Dunfermline