The Prime Minister (ffilm)

Mae The Prime Minister yn ffilm ddrama hanesyddol Seisnig o 1941 wedi'i chyfarwyddo gan Thorold Dickinson ac yn serennu John Gielgud, Diana Wynyard, Fay Compton a Stephen Murray. Mae'r ffilm yn adrodd hanes bywyd gwleidyddol a phersonol Prif Weinidog y Cyfnod Fictoraidd, Benjamin Disraeli.

 Cast 

 John Gielgud fel Benjamin Disraeli
 Diana Wynyard fel Mary Disraeli
 Fay Compton fel y Frenhines Victoria
 Pamela Standish fel Victoria, Tywysoges Reiol
 Stephen Murray fel William Ewart Gladstone
 Owen Nares fel Arglwydd Derby
 Frederick Leister fel Arglwydd Melbourne
 Nicholas Hannen fel Syr Robert Peel
 Will Fyffe fel Y Cyffröwr
 Anthony Ireland fel y Count D'Orsay
 Irene Browne fel Arglwyddes Londonderry
 Joss Ambler fel Iarll Caernarfon
 Vera Bogetti fel Arglwyddes Blessington
 Barbara Everest fel y Farwnes Lehzen
 Lyn Harding fel Bismarck
 Glynis Johns fel Miss Sheridan
 Margaret Johnston fel Miss Sheridan
 Andrea Troubridge fel Miss Sheridan
 Nadine March fel morwyn Mary Anne
 Gordon McLeod fel John Brown
 Leslie Perrins fel Iarll Salisbury
 Kynaston Reeves fel yr Arglwydd Stanley
 Abraham Sofaer fel llysgennad Twrci

 Plot 
Mae'r ffilm yn adrodd hanes ac amseroedd Benjamin Disraeli, a ddaeth yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig. Gwasanaethodd fel Prif Weinidog rhwng Chwefror a Rhagfyr 1868 a rhwng 1874 a 1880, bu hefyd yn Arweinydd yr Wrthblaid a Changhellor y Trysorlys. Mae'n darlunio ei briodas hir â'r Gymraes Mary Disraeli a'i berthynas ag amryw o ffigurau cyhoeddus eraill yr oes gan gynnwys William Gladstone, yr Arglwydd Melbourne a'r Frenhines Victoria . Yn ddiweddarach, byddai Gielgud yn adfer ei rôl fel Disraeli yn nrama deledu ITV Edward the Seventh (1975).

Saethwyd y ffilm yn Teddington Studios gan adran Brydeinig cwmni ffilmiau Warner Brothers. Roedd y cwmni eisoes wedi gwneud biopic llwyddiannus am yr un Brif Weinidog o dan y teitl Disraeli ym 1929.

Nid yw'r ffilm yn ail bobi ffilm 1929. Roedd Disraeli 1929 yn darlunio digwyddiad unigol yn hwyr yng ngyrfa Disraeli, (sef prynu Camlas Suez ym 1878). Mae The Prime Minister yn gofiant episodig o fywyd Disraeli o'i yrfa gynnar fel nofelydd trwy ei fuddugoliaethau gwleidyddol fel gwladweinydd hŷn. Mae'r ffilm bron yn hagiograffeg, yn darlunio Disraeli fel diwygiwr cymdeithasol gydol oes ac yn ddemocrat Torïaidd sy'n ymroddedig i "Loegr" ac i "ddemocratiaeth". Mae TCM.com yn disgrifio'r ffilm fel hyn —

The Prime Minister (1941) yw'r chwedlonol Benjamin Disraeli, yn cael ei bortreadu gan y chwedlonol John Gielgud mewn perfformiad tour-de-force sy'n mynd â Disraeli o nofelydd ifanc dandiaidd, i aelod seneddol newyddian, i brif weinidog Lloegr a chyfrinachwr Y Frenhines Victoria. Ar hyd y ffordd, mae "Dizzy" yn ennill llaw ac yn priodi ei wraig Mary Anne, sy'n darparu cefnogaeth graff i'w yrfa. Mae hefyd yn brwydro gwrthwynebwyr gwleidyddol, yn helpu'r tlawd a'r dosbarth gweithiol, yn prynu Camlas Suez, yn ehangu'r ymerodraeth, ac yn trechu cynlluniau imperialaidd cynghrair wleidyddol yr Almaen Awstria a Rwsia.Erthygl am y ffilm ar wefan Turner Classic Movies (Nodyn:Nid yw wefan TCM ar gael yn yr UE a'r DU)

Bu feirniadaeth am y ffilm am ei ddarluniad negyddol ac anffafriol o William Ewart Gladstone, prif wrthwynebydd gwleidyddol Disraeli.

Dyluniwyd setiau'r ffilm gan y cyfarwyddwr celf Norman G. Arnold.

 Nodiadau 
Agorodd The Prime Minister yn yr Unol Daleithiau ym mis Chwefror 1942, un mis ar ddeg ar ôl ei phremière Prydeinig. Torrwyd y fersiwn Americanaidd o 15 munud — ymhlith y golygfeydd a dynnwyd roedd un yn cynnwys Glynis Johns, a oedd ar gychwyn ei gyrfa.

 Swyddfa Docynnau 
Yn ôl cofnodion Warner Bros enillodd y ffilm $16,000 i’r stiwdio yn ddomestig a $21,000 dramor.Gwybodaeth ariannol Warner Bros yn The William Shaefer Ledger. Gweler Atodiad 1, Historical Journal of Film, Radio and Television, (1995) 15:sup1, 1-31 p 22 DOI: 10.1080/01439689508604551

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

 The Prime Minister ar AllMovie
 The Prime Minister ar Rotten Tomatoes

Categori:Ffilmiau 1941
Categori:Ffilmiau bywgraffyddol Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau du a gwyn o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau gwleidyddol o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau hanesyddol Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Llundain