Naim Frashëri

Bardd, hanesydd, a chenedlaetholwr o Albania oedd Naim Bey Frashëri (25 Mai 1846 – 20 Hydref 1900) a ystyrir yn fardd cenedlaethol Albania ac un o'r prif ffigurau yng nghyfnod y dadeni diwylliannol a gwleidyddol yn hanes Albania a elwir Rilindja.

Ganed i deulu Mwslimaidd ym mhentref Fraşer (bellach Frashër, Albania), yn rhanbarth Epirws yn yr Ymerodraeth Otomanaidd. Mae'n debyg iddo ddysgu'r ieithoedd Tyrceg, Perseg, ac Arabeg yn ei fachgendod, a chafodd ei gyflwyno i draddodiadau ysbrydol a chyfriniol Islam ym mynachlog Urdd Bektashi. Mynychodd yr Ysgol Zosimaia yn Janina (bellach Ioánnina, Groeg) ac yno derbyniodd addysg glasurol, Ewropeaidd. Yn ei ieuenctid felly, magodd Frashëri ddealltwriaeth ddwfn a gwerthfawrogiad cydnaws o draddodiadau deallusol y Dwyrain a'r Gorllewin, gan gynnwys Swffïaeth bantheistaidd, barddoniaeth Berseg glasurol, a'r Oleuedigaeth.Robert Elsie, Historical Dictionary of Albania, 2il argraffiad (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, 2010), tt. 151–2. Graddiodd o'r ysgol ym 1870 a threuliodd gyfnod yng Nghaergystennin (bellach Istanbwl, Twrci), lle cyhoeddwyd ei lyfr cyntaf, gramadeg o'r iaith Berseg, ym 1871.

Dioddefodd Frashëri o'r ddarfodedigaeth ers ei flynyddoedd cynnar, a dychwelodd ymhen fawr o dro i fynyddoedd Albania i liniaru ei afiechyd. Gweithiodd Frashëri yn was sifil yn Berat, ac yn swyddog tollau yn Sarandë o 1874 i 1877. Cafodd ei frawd hŷn, Abdyl Frashëri, ei arestio yn Janina yn Ebrill 1881, a dychwelodd Naim i Gaergystennin i ymgyrchu dros genedlaetholdeb Albaniaidd. Ymunodd â'r Pwyllgor Canolog i Amddiffyn Hawliau'r Albaniaid a'r Gymdeithas dros Gyhoeddi Ysgrifennu yn Albania. Daeth Naim a'i frawd iau, Sami, i'r amlwg fel arweinwyr y mudiad Albaniaidd yng Nghaergystennin, prifddinas yr ymerodraeth.

Ysgrifennodd Frashëri 22 o weithiau mewn pedair iaith: 15 yn Albaneg, pedwar yn Nhyrceg, dau yn Roeg, ac un yn Berseg. Nodir am ei gylch o fugeilgerddi a llafurgerddi Bagëti e bujqësija ("Da Byw a Chnydau"; 1886) ar batrwm Fyrsil, y casgliadau o gerddi Luletë e verësë ("Blodau'r Haf"; 1890) a Parajsa dhe fjala fluturake ("Paradwys a Geiriau Adeiniog"; 1894), y gyfrol o ysgrifau ysbrydol Mësime ("Dysgeidiaethau"; 1894), yr arwrgerdd hanesyddol Istori’ e Skenderbeut ("Hanes Skanderbeg"; 1898), a'r arwrgerdd grefyddol Shïaidd Qerbelaja ("Karabala"; 1898). Yn ogystal â'i farddoniaeth Albaneg, cyfansoddodd Frashëri ddwy gerdd yn yr iaith Roeg: "O alithis pothos ton skipetaron" (Ο αληθής πόθος των Σκιπετάρων, "Gwir Ddymuniad yr Albaniaid"; 1886) ac "O Eros" (Ο Έρως, "Serch"; 1895).

 Llyfryddiaeth 
 Kavâid-i farisiyye dar tarz-i nevîn (Caergystennin, 1871).
 Ihtiraat ve kessfiyyat (Caergystennin, 1881).
 Fusuli erbea (Caergystennin, 1884).
 Tahayyülat (Caergystennin, 1884).
 Bagëti e bujqësija (Bwcarést, 1886).
 E këndimit çunavet (Bwcarést, 1886).
 Istori e përgjithshme për mësonjëtoret të para (Bwcarést, 1886).
 Vjersha për mësonjëtoret të para (Bwcarést, 1886).
 Dituritë për mësonjëtoret të para (Bwcarést, 1886).
 "O alithis pothos ton skipetaron" (Ο αληθής πόθος των Σκιπετάρων; Bwcarést, 1886)
 Luletë e verësë (Bwcarést, 1890).
 Parajsa dhe fjala fluturake (Bwcarést, 1894).
 Mësime (Bwcarést, 1894).
 Gjithësia (Bwcarést, 1895).
 Fletore e bektashinjët (Bwcarést, 1895).
 O Eros (Ο Έρως; Caergystennin, 1895).
 Iliadh' e Omirit (Bwcarést, 1896).
 Istori’ e Skenderbeut (Bwcarést, 1898).
 Qerbelaja (Bwcarést, 1898).
 Istori e Shqipërisë (Sofia, 1899).
 Shqipëria (Sofia, 1902).

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1846
Categori:Marwolaethau 1900
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Albania
Categori:Beirdd Albaneg o Albania
Categori:Beirdd Groeg o Albania
Categori:Cenedlaetholwyr Albaniaidd
Categori:Gramadegwyr Perseg
Categori:Hanesyddion Albaneg o Albania
Categori:Llenorion Perseg o Albania
Categori:Llenorion Tyrceg o Albania
Categori:Mwslimiaid o Albania
Categori:Pobl o'r Ymerodraeth Otomanaidd
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Albania
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Albaneg o Albania