Tabwla

Salad llysieuol o'r gwledydd Arabaidd yw tabwla () hefyd mae tabouleh neu taboulah) sydd wedi'i wneud yn bennaf o bersli wedi'i dorri'n fân, gyda thomatos, mintys, nionyn, bulgur (wedi socian, ond heb ei goginio), a'i sesnio hydag olew yr olewydd, sudd lemwn, halen a phupur melys. Mewn rhai amrywiadau o'r pryd yma ceir letys wedi'i chwalu, ac weithiau defnyddir semolina yn lle bulgur.Oxford Companion to Food, s.v. tabbouleh

Yn draddodiadol, mae Tabbouleh yn cael ei wasanaethu ar y bwrdd fel rhan o fezze yn y byd Arabaidd. Yn ddiweddar, mae ei boblogrwydd wedi tyfu yn niwylliannau'r Gorllewin.Zelinsky, 2001 p. 118.

 Etymoleg 
Mae'r tabbūle yn dod o'r gair Arabeg tābil sydd yn ei dro'n dod o'r gair Aramaeg tbl, sy'n golygu "sesnin"  neu'n fwy llythrennol "dip". Ymddangosodd y defnydd o'r gair yn y Gymraeg a'r Saesneg yn gyntaf yn y 1950au.

 Hanes 
Roedd perlysiau bwytadwy o'r enw qaḍb  yn rhan hanfodol o'r diet Arabaidd yn yr Oesoedd Canol. Mae prydau fel tabwla yn tystio i'w poblogrwydd parhaus yng nghoginio'r Dwyrain Canol heddiw.Wright, 2001, p. xxi. Mae'r pryd yn dod yn wreiddiol o fynyddoedd Libanus a Syria, mae  tabbouleh wedi dod yn un o'r saladau mwyaf poblogaidd yn y Dwyrain Canol.Basan, 2007, p. 180-181. Yn y 19g ystyriwyd mai'r salamouni (gwenith a driniwyd yn rhanbarth Dyffryn Beqaa yn Libanus) oedd y gorau i wneud   bulgur, sef cynhwysyn allweddol tabwla.Nabhan, 2008, pp. 77-78.

Mae Diwrnod Cenedlaethol Tabwla Libanus yn ddiwrnod gŵyl unigryw sy'n rhoi llwtfan eang i Tabwla. Er 2001, mae'n cael ei ddathlu ar y dydd Sadwrn cyntaf ym mis Gorffennaf.A Complete Insiders Guide to Lebanon. Edition Souk el Tayeb Press. December 2008, pp 266-267.

 Amrywiadau rhanbarthol 
Yn y Dwyrain Canol, yn enwedig Syria, Libanus, Palestina, Gwlad yr Iorddonen, yr Aifft ac Irac, fe'i gwasanaethir fel arfer fel rhan o mezze. Mae'r Syriaidd a thrigolion Libanus yn defnyddio mwy o bersli na gwenith bulgur yn eu dysgl nhw.Wright, 2001, p. 251. "In the Arab world, tabbouleh (tabbūla) is a salad usually made as part of the mazza table (p xx) especially in Syria, Lebanon and Israel." Mae na amrywiad Twrcaidd o'r ddysgl o'r enw kısır, a dysgl Armenaidd debyg o'r enw eetch sy'n defnyddio llawer mwy o bulgur na phersli. Ceir amrywiad hynafol arall yn terchots.

Yng Nghyprus, lle cyflwynwyd y ddysgl gan bobl o Libanus, fe'i gelwir yn tambouli. Yn y Weriniaeth Ddominicaidd, ceir fersiwn leol a gyflwynwyd gan fewnfudwyr o Syria a Libanus o'r enw Tipile. Mae hefyd yn boblogaidd yn Israel ar achlysuron rheolaidd a gwyliau.

Fel Hwmws, Baba Ghanoush, bara pita, a bwyd Arabaidd eraill, mae tabwla wedi dod yn fwyd poblogaidd yn yr Unol Daleithiau.

 Cyfeiriadau 



 Llyfryddiaeth 








Categori:Seigiau llysiau
Categori:Saladau
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Coginiaeth Libanus
Categori:Coginiaeth Syria
Categori:Coginiaeth Gwlad Iorddonen
Categori:Coginiaeth Israel
Categori:Coginiaeth Irac
Categori:Wicibrosiect Palesteina