William Jones (Gwilym Myrddin)

Am bobl eraill o'r un enw, gweler William Jones.

Roedd William Jones (Gwilym Myrddin) (12 Ebrill 1863 – 10 Ionawr 1946) yn brifardd Cymreig.

 Cefndir 
Ganwyd Gwilym Myrddin ar fferm Pen y Banc, Cil-y-cwm, Sir Gaerfyrddin Yr Archif Genedlaethol, Cyfrifiad Cilycwm 1871 yf: RG10/5480, Ffolio 18, Tudalen 1 yn blentyn i Evan Jones, amaethwr ag Anne (née Adams) ei wraig. Pan oedd yn blentyn unwyd Pen y Banc a Llwyndinawed, y fferm drws nesaf. Cafodd ychydig addysg mewn ysgol cefn gwlad a'r ysgol Sul.

 Gyrfa 
Bu Gwilym Myrddin yn cynorthwyo ei dad ar y ffarm. Bu farw ei dad rhywbryd rhwng cyfrifiad 1881 a chyfrifiad 1891 a bu Gwilym wedyn yn ffarmio Llwyndinawed ei hun hyd 1898. Symudodd o Llwyndinawed i fod yn feili ar fferm yn ardal y Betws, Rhydaman am ychydig flynyddoedd cyn cael swydd fel ceidwad y lampau mewn glofa yng Nghwmaman. Ymddeolodd o'r lofa ym 1924 wedi i'w iechyd torri.

 Bardd 
Mae enw Gwilym Myrddin yn dechrau ymddangos yn y papurau a'r cylchgronau fel awdur cerddi ac ymgeisydd eisteddfodol o ganol y 1890au. Ym 1894 enillodd Mr W Jones, Llwyndinawed y brif wobr am farddoni yn Eisteddfod Siloh, Llanymddyfri am Farwnad i'r diweddar Barch Rees Philips, Aberafan. Safodd arholiad yr Orsedd ar gyfer Urdd Bardd ym 1895 ac wedi ei urddo dechreuodd defnyddio'r enw barddol Gwilym Myrddin. (Enw barddol wedi ei ail bobi, gan y bu Gwilym Davies, bu farw 1846, yn ei ddefnyddio Seren Gomer Cyf. XXIX - Rhif. 368 - Mai 1846 Bu Farw adalwyd 14 Hydref 2020 a bu prydydd oedd yn cyfrannu i'r Haul yn y 1860au a'r 1870au yn ysgrifennu o dan yr enw Gwilym Myrddin, Caerfyrddin.Yr Haul Cyf. 18 rhif. 212 - Awst 1874 tud 295 Gastell Llanstephan adalwyd 14 Hydref 2020)

Mae gwefan Casglu'r Cadeiriau yn nodi bod Gwilym Myrddin wedi ennill cadeiriau yn eisteddfodau:

 1900 Cil-y-cwm – Pryddest Unigedd
 1903 Queen's Hall, Llundain – Pryddest Ehediaid y Nefoedd
 1903 Felin-foel - Pryddest Dirgelwch
 1907 Cadair Gwent, Rhymni - Pryddest Einioes
 1911 Ysbyty Ystwyth - Pryddest Y Mynydd
 1911 Llandybïe - Pryddest, Gogoniant yr Haf
 1917 Y Crwys - Pryddest Y Byd Newydd (Ar ôl y Rhyfel)
 1919 Maesteg - Pryddest Aberth

Enillodd y goron yn Eisteddfod Genedlaethol Llanelli, 1930, am bryddest i Ben Bowen. Yn ei sylwadau ar gyfer cyfres Canrif o Brifwyl y BBC meddai Alan Llwyd:

 Teulu 
Ym 1886 priododd Gwilym Myrddin ag Elizabeth Jones (née Jones) o Bumsaint cawsant tri mab a merch.Who's Who in Wales, Cyhoeddiad 1933 tud. 128; A G Reynolds & Co, Llundain

 Marwolaeth 
Bu farw yn y Betws, Rhydaman yn 82 mlwydd oed.

 Cyhoeddiadau 
 Pryddest a Chan (1902)
 Y Ferch o'r Scer a Peniel (1938)
 Cerddi Gwilym Myrddin Casgliad o gerddi a gyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1863
Categori:Marwolaethau 1946
Categori:Prifeirdd