Leonid Kuchma

Gwleidydd o Wcráin yw Leonid Danylovych Kuchma (Wcreineg: Леоні́д Дани́лович Ку́чма; ganwyd 9 Awst 1938) a oedd yn ail Arlywydd Wcráin annibynnol o 19 Gorffennaf 1994 hyd 23 Ionawr 2005. Pardduwyd arlywyddiaeth Kuchma gan achosion o lwgrwbodrwyo a lleihau rhyddid y cyfryngau. 

Wedi gyrfa lwyddiannus ym maes y diwydiant adeiladu peiriannau yr Undeb Sofietaidd, dechreuodd Kuchma ei yrfa wleidyddol yn 1990, pan gafodd ei ethol i'r Verkhovna Rada (Senedd Wcráin); cafodd ei ail-ethol yn 1994. Gwasanaethodd fel Prif Weinidog Wcráin rhwng Hydref 1992 a Medi 1993.

Daeth Kuchma yn ei swydd ar ôl ennill etholiad arlywyddol 1994 yn erbyn ei wrthwynebydd, y deilydd Leonid Kravchuk. Enillodd Kuchma ei ailethol am dymor ychwanegol o bum mlynedd yn 1999. Cyflymodd llygredd ar ôl etholiad Kuchma yn 1994, ond yn 2000-2001, dechreuodd ei rym wanhau yn wyneb datguddiadau yn y cyfryngau.[3] Parhaodd economi Wcráin i ddirywio tan 1999, tra cofnodwyd twf ers 2000, gan ddod â ffyniant cymharol i rai segmentau o drigolion trefol. Yn ystod ei lywyddiaeth, dechreuodd cysylltiadau Wcráin-Rwseg wella.Robert S. Kravchuk, "Kuchma as Economic Reformer," Problems of Post-Communism Vol. 52#5 September–October 2005, pp 48–58

Rhwng 2014 a 2020, roedd Kuchma yn gynrychiolydd arlywyddol arbennig Wcráin yn y trafodaethau heddwch lled-swyddogol ynghylch y Rhyfel parhaus yn Donbas.

Gyrfa
bawd|250px|Leonid Kuchma gydag un o'i olynyddion, Volodymyr Zelensky (2019)
Ar ôl graddio, bu Kuchma yn gweithio ym maes peirianneg awyrofod ar gyfer y Biwro Ddylunio Yuzhnoye yn Dnipropetrovsk. Yn 28 oed daeth yn gyfarwyddwr profi ar gyfer y Biwro a leolir yng nghosmodrome Baikonur.

Awgrymodd rhai sylwedyddion gwleidyddol fod gyrfa gynnar Kuchma wedi'i hybu'n sylweddol gan ei briodas â Lyudmila Talalayeva, merch fabwysiedig i Gennadiy Tumanov, prif swyddog peirianneg Yuzhmash ac yn ddiweddarach y Gweinidog Sofietaidd dros Ganolig Adeiladu Peiriannau.Бондаренко К. Леонід Кучма: портрет на фоні епохи. «Фоліо». Харків, 2007; стр. 21Деньги к деньгам: браки в украинской политике (UNIAN, 12 July 2007). Unian.net. Retrieved on 6 August 2011.

Yn 38 oed daeth Kuchma yn bennaeth y blaid Gomiwnyddol yn Gweithle Adeiladu Yuzhny Machine ac yn aelod o Bwyllgor Canolog Plaid Gomiwnyddol Wcráin. Roedd yn gynrychiolydd o 27ain a 28ain Gyngres Plaid Gomiwnyddol yr Undeb Sofietaidd. Erbyn diwedd y 1980au, beirniadodd Kuchma y Blaid Gomiwnyddol yn agored.

Ym 1982 penodwyd Kuchma yn ddirprwy cyntaf peiriannydd dylunio cyffredinol yn Yuzhmash, ac o 1986 i 1992, daliodd swydd cyfarwyddwr cyffredinol y cwmni. Rhwng 1990 a 1992, roedd Kuchma yn aelod o'r Verkhovna Rada (senedd Wcráin). Ym 1992 fe'i penodwyd yn Brif Weinidog Wcráin.[13] Ymddiswyddodd flwyddyn yn ddiweddarach, gan gwyno am "arafwch y diwygio". Cafodd ei ail-ethol i'r senedd yn 1994.

Arlywyddiaeth (1994-2005)
Ymddiswyddodd Kuchma o swydd Prif Weinidog Wcráin ym mis Medi 1993 i redeg am yr arlywyddiaeth ym 1994 ar lwyfan i hybu’r economi drwy adfer cysylltiadau economaidd â Rwsia a diwygiadau cyflymach o blaid y farchnad. Enillodd Kuchma fuddugoliaeth glir yn erbyn yr Arlywydd cyfredol, Leonid Kravchuk, gan dderbyn cefnogaeth gref gan yr ardaloedd diwydiannol yn y dwyrain a'r de. Roedd ei ganlyniadau gwaethaf yng ngorllewin y wlad.

Ail-etholwyd Kuchma yn 1999 i'w ail dymor. Y tro hwn pleidleisiodd yr ardaloedd a roddodd y gefnogaeth gryfaf iddo y tro diwethaf i'w wrthwynebwyr, a daeth yr ardaloedd a bleidleisiodd yn ei erbyn y tro diwethaf i'w gefnogi.

Yn ystod arlywyddiaeth Kuchma, caeodd bapurau'r wrthblaid a bu farw sawl newyddiadurwr mewn amgylchiadau dirgel."Country profile: Ukraine", BBC News Yn ôl yr hanesydd Serhy Yekelchyk roedd gweinyddiaeth yr Arlywydd Kuchma wedi "cyflogi twyll etholiadol yn rhydd" yn ystod refferendwm cyfansoddiadol 2000 ac etholiadau arlywyddol 1999.The Conflict in Ukraine: What Everyone Needs to Know by Serhy Yekelchyk, Oxford University Press, 2015,  (page 87)

Polisi domestig
Ym mis Hydref 1994, cyhoeddodd Kuchma ddiwygiadau economaidd cynhwysfawr, gan gynnwys llai o gymorthdaliadau, codi rheolaethau prisiau, trethi is, preifateiddio diwydiant ac amaethyddiaeth, a diwygiadau mewn rheoleiddio arian cyfred a bancio. Cymeradwyodd y senedd brif bwyntiau'r cynllun. Addawodd y Gronfa Ariannol Ryngwladol (IMF) fenthyciad o $360 miliwn i gychwyn diwygiadau.

Cafodd ei ail-ethol yn 1999 i'w ail dymor. Cyhuddodd gwrthwynebwyr ef o gymryd rhan yn y lladd yn 2000 y newyddiadurwr Georgiy Gongadze (gweler hefyd SBU, "Sgandal Casét", Mykola Mel'nychenko), y mae bob amser wedi gwadu. Fe wnaeth beirniaid hefyd feio Kuchma am gyfyngiadau ar ryddid y wasg. Credir bod Kuchma wedi chwarae rhan allweddol wrth ddiswyddo Cabinet Viktor Yushchenko gan Verkhovna RADA ar 26 Ebrill 2001.

Prif Weinidog Kuchma o 2002 tan ddechrau Ionawr 2005 oedd Viktor Yanukovych, ar ôl i Kuchma ddiswyddo Anatoliy Kinakh, ei gyn-bennodai.

Polisi tramor
Yn 2002 dywedodd Kuchma fod Wcráin eisiau arwyddo cytundeb cysylltiad â’r Undeb Ewropeaidd (UE) erbyn 2003-2004 ac y byddai Wcráin yn bodloni holl ofynion aelodaeth yr UE erbyn 2007-2011.EU-Ukraine Summits: 16 Years of Wheel-Spinning, The Ukrainian Week (28 Chwefror 2012) Roedd hefyd yn gobeithio cael cytundeb masnach rydd gyda'r UE.

Yn ei anerchiad agoriadol dywedodd Kuchma:

Llofnododd Kuchma "Cytundeb Cyfeillgarwch, Cydweithrediad a Phartneriaeth" gyda Rwsia, a chymeradwyodd rownd o sgyrsiau gyda Gymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol (CIS). Yn ogystal, cyfeiriodd at Rwsieg fel "iaith swyddogol". Arwyddodd gytundeb partneriaeth arbennig gyda NATO a chododd y posibilrwydd o aelodaeth o'r gynghrair. O dan arweiniad Kuchma, cymerodd lluoedd arfog Wcrain ran yn ymosodiad Rhyfel Irac yn 2003.

Ar ôl i boblogrwydd Kuchma gartref a thramor suddo wrth iddo gael ei guddio gan sgandalau llygredd, trodd at Rwsia fel ei gynghreiriad newydd. Dywedodd fod angen polisi tramor “lluosog” ar Wcráin a oedd yn cydbwyso buddiannau dwyreiniol a gorllewinol

Rhyfel Rwsia ar Wcráin 2022
Bu i Kuchma gefnogi Arlywydd Wcráin, Volodymyr Zelenskyy yn ystod Rhyfel Rwsia ar Wcráin yn 2022. Mewn neges ar Facebook, dywedodd, "damn you Russia!". Tanlinelloedd ei fod yn "falch i fod yn Wcrainiad ac yn credu ym muddugoliaeth dros Rwsia Pwtin". Ychwanegodd, "“Drwy gydol fy oes hir, nid wyf erioed wedi teimlo cymaint o falchder, poen, a dicter ag sydd gennyf y dyddiau hyn… Mae annisteilrwydd a pharodrwydd i hunanaberth bob amser yn byw yn ein calonnau. Mae'n union fel ffrwydrad folcanig: mae'n anodd deffro ond mae'n amhosibl ei gyfyngu. Nid oes neb byth yn gallu atal ein pobl pan fyddant yn codi i'w mamwlad. Ar gyfer ein dyfodol. Er ein rhyddid ni. Dywedodd hefyd y byddai’n aros yn Wcráin ac yn amddiffyn ei dir ynghyd â phawb arall.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Proffil Leonid Kuchma ar wefan BBC
 'Ukraine: Kuchma: Ukrainian president Leonid Kuchma' Asociated Press Archive

Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Gwleidyddion o Wcráin
Categori:Pobl o Oblast Chernihiv