Maes Sain Helen

Mae Maes Sain Helen yn lleoliad chwaraeon yn Abertawe, sy'n eiddo i Gyngor Dinas a Sir Abertawe. Fe'i defnyddir yn bennaf ar gyfer chwarae rygbi'r undeb a chriced, mae wedi bod yn gartref i Glwb Rygbi Abertawe a Chlwb Criced Abertawe ers iddo agor ym 1873. Enwyd y maes ar ôl lleiandy Sain Helen oedd yn arfer sefyll gerllaw y maes. Yn 2025 dychwelodd clwb y Gweilch i'r maes wedi 20 mlynedd yn Stadiwm Swansea.com. Yn dilyn hyn gadawodd criced y maes er mwyn gwneud Sain Helen yn gartref parhaol i rygbi, gan gynnwys creu stadiwm fwy modern. 

Yn rygbi'r undeb, Sain Helen oedd lleoliad y gêm gartref gyntaf erioed i dîm cenedlaethol Cymru ym 1882.  Parhaodd i gael ei ddefnyddio'n rheolaidd gan Gymru, yn aml ar gyfer Pencampwriaeth y Pum Gwlad, tan 1954, ond dim ond un gêm ryngwladol llawn y mae wedi'i lwyfannu ers hynny, ym 1997. Yn fwy diweddar, mae'r maes wedi cael ei ddefnyddio gan dîm menywod Cymru.

 Criced 
Mae Clwb Criced Morgannwg wedi defnyddio Sain Helen yn rheolaidd fel maes atodol er 1921. Mae'r maes wedi llwyfannu dau Gêm Ryngwladol Undydd: Lloegr yn erbyn Seland Newydd ym 1973, a gêm yng Nghwpan y Byd 1983 rhwng Pacistan a Sri Lanka. Sain Helen oedd lleoliad chwech chwechawd Syr Garfield Sobers mewn gêm unigol o griced dosbarth cyntaf, y rhediad mwyaf posibl mewn pelawd unigol, a'r tro cyntaf iddo gael ei wneud.

Daeth cyfnod chwarae criced yn Sain Helen i ben ar ôl 150 mlynedd gyda'r gêm gynghrair olaf yn cael ei chwarae ar 30 Awst 2025 gyda rhai gemau cyfeillgar i ddilyn.

 Chwaraeon eraill 
Mae Sain Helen hefyd wedi llwyfannau digwyddiadau mewn sawl camp arall fel digwyddiadau athletau, bocsio, seiclo, hoci, tenis ac hyd yn oed pêl-droed Americanaidd. Yn rygbi'r gynghrair, chwaraeodd Cymru dair gêm ar ddeg yn y maes rhwng 1945 a 1978, dwy ohonynt yn rhan o dwrnamaint Cwpan y Byd 1975. Cynhaliwyd gêm bêl-droed ryngwladol rhwng Cymru a'r Iwerddon yn Sain Helen ym 1894.

 Cyfeiriadau 

Categori:Sefydliadau 1873
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Abertawe
Categori:Meysydd chwaraeon Cymru
Categori:Stadia rygbi'r undeb yng Nghymru
Categori:Clwb Rygbi Abertawe
Categori:Criced