Gernikako Arbola

bawd| Bonyn yr "Hen Goeden" 
Mae Gernikako Arbola ("Coeden Gernika " yn y Fasgeg ) yn goeden dderw sy'n symbol o ryddid traddodiadol i bobl Biscaiaidd, a thrwy estyniad i bobl Gwlad y Basg  yn gyffredinol. Tyngodd Arglwyddi Biscay (gan gynnwys brenhinoedd Castile a ffug-Carlaidd i'r orsedd) barchu rhyddid Biscaiaidd oddi tani, ac mae Lehendakari  sef Arlywydd Llywodraeth Gwlad y Basg fodern yn  tyngu ei llw/ei lw yno. 

 Brenhinllin 
Yn yr Oesoedd Canol, byddai cynrychiolwyr pentrefi Biscay yn cynnal gwasanaethau o dan goed mawr lleol. Wrth i amser fynd heibio, disodlwyd rôl cynulliadau ar wahân gan Gynulliad Guernica ym 1512, a byddai ei dderwen yn ennill ystyr symbolaidd, gyda chynulliadau gwirioneddol yn cael eu cynnal mewn tŷ meudwy pwrpasol (mae'r adeilad presennol yn dyddio o 1833).   Maria Christina, y Rhaglaw Sbaenaidd a'i mherch ifanc y Frenhines Isabella II oedd y frenhines olaf yn Sbaen i dyngu llw i'r siarteri o dan y dderwen eiconig ym 1839. 

Mae'r sbesimenau hysbys El Mundo, 26 Chwefror 2005, Otro árbol de Gernika yn ffurfio llinach: 

 parhaodd "y tad", a blannwyd yn y 14eg ganrif, 450 o flynyddoedd 
 yr "hen goeden" (1742-1892), a ail-blannwyd ym 1811. Mae'r bonyn bellach yn cael ei chadw mewn temled yn yr ardd gyfagos. 
 goroesodd y trydydd (1858-2004), a ail-blannwyd ym 1860, Fomio Guernica ym 1937 ond bu’n rhaid ei ddisodli oherwydd ffwng . Mae garddwyr llywodraeth Biscaya yn cadw sawl coeden sbâr a dyfir o fes y goeden. 
 ailblannwyd y pedwerydd (1986-2015) ar safle ei dad ar 25 Chwefror 2005. Bu farw o glefyd yn gysylltiedig â lleithder ar 15 Ionawr 2015. 
 plannwyd y pumed ym mis Mawrth 2015, yn 14 oed. 

Amlygwyd arwyddocâd y goeden gan ddigwyddiad  ychydig ar ôl bomio Guernica. Pan aeth y milwyr Franco i'r dref, rhoddodd Tercio de Begoña, a ffurfiwyd gan wirfoddolwyr Carlaidd o Biscay, warchodwyr arfog o amgylch y goeden i'w hamddiffyn rhag y Falangistiaid, a oedd wedi bod eisiau cwympo'r symbol hwn o genedlaetholdeb Gwlad y Basg. An interview with Jaime del Burgo Torres, the captain that ordered the guard. Allegedly from El Mundo (31 October 2005). 

Mae coeden dderw yn cael ei darlunio ar arfbais herodrol Biscay ac wedi hynny ar arfbeisiau llawer o drefi Biscay. Mae logo dail derw yn cael ei ddefnyddio gan lywodraeth leol Biscay. Mae gan logo plaid genedlaetholgar Gwlad y Basg Eusko Alkartasuna un hanner coch a'r llall yn wyrdd, lliwiau baner Gwlad y Basg. Mae hen fersiwn o logo'r sefydliad ieuenctid cenedlaetholgar Jarrai hefyd yn arddangos dail derw. 

Mae awdurdodau Gwlad y Basg yn cyflwyno disgynyddion y goeden fel symbol o gyfeillgarwch i grwpiau diaspora Gwlad y Basg a dinasoedd cysylltiedig. 
158x158px156x156px200x200px150x150px Arfau Biscay  Arfbais Gernika-Lumo  Logo Prifysgol Gwlad y Basg, gyda dehongliad Eduardo Chillida o'r dderwen  Fersiwn cynnar o grib y clwb pêl-droed Athletic Bilbao gydag eiconau'r coed a'r ddinas 
bawd| Mae'r dail derw a'r mes o amgylch arfbais Gwlad y Basg yn gyfeiriad arall at y goeden. 

 Coed fuero eraill yn Biscay 

 Malato yn Luiando, coeden arall o arwyddocâd arbennig i'r Basgiaid. 
 Y dderwen Abellaneda ar gyfer yr Encartaciones Juntas. 
 Y dderwen Gerediaga ar gyfer ardal Durango . 
 Y dderwen Aretxabalagana, lle bu’n rhaid i Bisceuniaid dderbyn eu harglwydd pan ddaeth i roi ei lw ar y fuero o dan dderwen Gernika. 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Arbol de Gernika  yn Gwyddoniadur Auñamendi Sbaeneg. 
 Twristiaeth yng Ngwlad y Basg 
 Tudalen ar y goeden  ar safle Cynulliadau Cyffredinol Biscay (Saesneg, Basgeg, Sbaeneg a Ffrangeg). 
 L'arbre de Guernica , ffilm Swrrealaidd ym 1975 gan Fernando Arrabal

Categori:Hanes Gwlad y Basg