Umberto Giordano

Cyfansoddwr o'r Eidal oedd Umberto Menotti Maria Giordano (28 Awst 186712 Tachwedd 1948). Cyfansoddodd operâu yn bennaf.

 Bywgraffiad 
Fe'i ganed yn Foggia yn Apulia, de'r Eidal, ac astudiodd o dan Paolo Serrao yng Nghonservatoire Napoli. Ysgrifennwyd ei opera gyntaf, Marina, ar gyfer cystadleuaeth a hyrwyddwyd gan y cyhoeddwyr cerddoriaeth Casa Sonzogno ar gyfer yr opera un act orau, a gofir heddiw oherwydd ei bod yn nodi dechrau'r symudiad verismo Eidalaidd. Yr enillydd oedd Mascagni am ei Cavalleria rusticana. Gosodwyd Giordano, y cystadleuydd ieuengaf, yn chweched ymhlith saith deg tri o gynigion gyda'i Marina, gwaith a greodd ddigon o ddiddordeb i Sonzogno gomisiynu llwyfannu opera wedi'i seilio arno yn nhymor 1891-92.

Y canlyniad oedd Mala vita, opera verismo  graenus am labrwr sy'n addo diwygio putain os caiff ei wella o'r diciâu. Achosodd y gwaith hwn dipyn o sgandal pan berfformiwyd ef yn Teatro di San Carlo yn Napoli, ym mis Chwefror 1892. Chwaraeodd yn llwyddiannus yn Fienna, Prag a Berlin ac fe’i hail-ysgrifennwyd fel Il Voto ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, mewn ymgais i godi diddordeb yn y gwaith eto.

Rhoddodd Giordano cynnig ar bwnc mwy rhamantus gyda'i opera nesaf, Regina Diaz, gyda libreto gan Giovanni Targioni-Tozzetti a Guido Menasci (1894), ond roedd hwn yn fethiant, a gymerwyd oddi ar y llwyfan ar ôl dim ond ddau berfformiad.
chwith|bawd|Umberto Giordano, 1905
Symudodd Giordano i Milan a dychwelyd i verismo gyda'i waith mwyaf adnabyddus, Andrea Chénier (1896), yn seiliedig ar fywyd y bardd Ffrengig André Chénier. Roedd Fedora (1898), yn seiliedig ar ddrama Victorien Sardou, yn cynnwys tenor ifanc o'r enw Enrico Caruso. Roedd hefyd yn llwyddiant ac mae'n dal i gael ei berfformio hyd heddiw. Mae ei weithiau diweddarach yn llawer llai hysbys, ond fe'u hadfywir yn achlysurol ac yn achos La cena delle beffe (yn seiliedig ar y ddrama o'r un teitl gan Sem Benelli) a gydnabyddir gan gerddolegwyr a beirniaid gyda pheth parch.

Bu farw ym Milan yn 81 mlwydd oed.

Mae'r theatr bwysicaf yn ei dref enedigol, Foggia, wedi'i chysegru i Umberto Giordano. Mae sgwâr yn Foggia hefyd wedi'i enwi ar ei ôl ac mae'n cynnwys sawl cerflun sy'n cynrychioli ei weithiau enwocaf.

 Operâu 
 Marina (1888)
 Mala vita (21 Chwefror 1892, Teatro Argentina, Rhufain)
 Regina Diaz (5 Mawrth 1894, Teatro Mercadante, Napoli)
 Andrea Chénier (28 Mawrth 1896, Teatro alla Scala, Milan)
 Fedora (17 Tachwedd 1898, Teatro Lirico, Milan)
 Il Voto (adolygiad o Mala Vita) (6 Medi 1902, Teatro Bellini, Napoli)
 Siberia (19 Rhagfyr 1903, Teatro alla Scala, Milan, adfer. 1927) 
 Marcella (9 Tachwedd 1907, Teatro Lirico, Milan)
 Mese mariano (17 Mawrth 1910, Teatro Massimo, Palermo)
 Madame Sans-Gêne (25 Ionawr 1915, Opera Metropolitan, Efrog Newydd)
 Giove a Pompei(6 Gorffennaf 1921, Teatro La Pariola, Rhufain)
 La cena delle beffe (20 Rhagfyr 1924, Teatro alla Scala, Milan)
 Il re(12 Ionawr 1929, Teatro alla Scala, Milan)
 La festa del Nilo (anghyflawn)

 Cyfeiriadau 

Categori:Cyfansoddwyr o'r Eidal
Categori:Cyfansoddwyr opera
Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Marwolaethau 1948
Categori:Umberto Giordano