Dewi-Prys Thomas

Roedd Yr Athro Dewi-Prys Thomas  (5 Awst, 1916—28 Tachwedd, 1985) yn bensaer ac academydd Cymreig. Ef oedd athro pensaernïaeth cyntaf Sefydliad Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru, Caerdydd a bu hefyd yn bennaeth Ysgol Bensaernïaeth Cymru, lle sefydlodd Adran Cynllunio Drefol newydd.  

 Cefndir 
Ganwyd Dewi-Prys  yn Lerpwl, yn blentyn i A Dan Thomas, swyddog banc, a Elysabeth Watkin Thomas ei wraig. Roedd A Dan Thomas yn amlwg yn y byd gwleidyddol. Fe fu'n un o'r dynion amlwg ym mudiad y swffragetiaid ac yn gyd ymgyrchydd efo Christabel Pankhurst, roedd hefyd yn drysorydd i Blaid Cymru ac yn ymgeisydd y Blaid yn etholaeth Wrecsam ym 1951. Chwaer i Dewi-Prys oedd Rhianon Prys Evans ac felly roedd ei gŵr hi Gwynfor Evans yn frawd yng nghyfraith iddo. Roedd yr hanesydd a'r Llenor Gweirydd ap Rhys yn hen daid iddo.Liverpool Echo 09 Gorffennaf 1960 Tud 11Head of Welsh School of Architecture

Addysgwyd Dewi-Prys yn ysgol Ravenhead Lerpwl a Phrifysgol Lerpwl lle graddiodd BArch dosbarth cyntaf ym 1938. Bu wedyn yn astudio Cynllunio Trefol wrth draed William Holford, yn yr un brifysgol gan ennill Diploma mewn Dylunio Dinesig ym 1942.

 Gyrfa 
Wedi graddio aeth Dewi-Prys i weithio gyda chwmni pensaernïol T. Alwyn Lloyd, Caerdydd lle fu'n gweithio ar Gynllun Amlinellol De Cymru. Yn ystod ei gyfnod yng Nghaerdydd fe fu hefyd yn actio mewn dramâu radio Cymraeg i'r BBC.
bawd|Clawr William Jones dyluniwyd gan Dewi-Prys
Dychwelodd i Brifysgol Lerpwl ym 1947 i fod yn ddarlithydd ac wedyn yn brif ddarlithydd yn ysgol pensaernïaeth y coleg.

Ym 1960 fe'i penodwyd yn bennaeth Ysgol Bensaernïaeth Cymru, yng Nghaerdydd, lle arhosodd hyd ei ymddeoliad ym 1981.

Yn ystod ei gyrfa academaidd bu hefyd yn parhau i wneud gwaith pensaernïol ymarferol. Ymysg ei greadigaethau mae Tŷ Cwrdd y Crynwyr, Cilgwri, Amlosgfa Llwytgoed, a Thalar Wen, Llangadog, cartref ei chwaer a'i frawd yng nghyfraith. Ar ôl ymddeol cynlluniodd Pencadlys Cyngor Sir Gwynedd yng Nghaernarfon.North Wales Weekly News 13 Medi 1984, tud 30 Triumph of design bequeaths a timeless legacy

Roedd Dewi-Prys yn ddyluniwr llyfrau hefyd. Cyfrannodd y clawr i lyfr T. Rowland Hughes, William Jones a'r cloriau a lluniau mewnol i O Law i Law a Chaneuon Siôn gan yr un awdur a'r lluniau ar gyfer adargraffiad o lyfr E Tegla Davies, Hunangofiant Tomi.

Roedd yn aelod o fwrdd Gwasg Brifysgol Cymru, yn aelod o Lys Prifysgol Cymru, yn un o gomisiynwyr Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, yn aelod o fwrdd Ymddiriedolaeth Ddinesig Cymru, Yn aelod o Lys Llywodraethwyr, Theatr Genedlaethol Cymru ac yn sylfaenydd ac aelod o fwrdd Cymdeithas Dinesig Caerdydd.

Fe'i penodwyd yn aelod o Orsedd y Beirdd yn Eisteddfod Llangefni 1983.

Rhwng 2003 a 2015, dyfarnodd Ymddiriedolaeth Dewi-Prys Thomas wobr fawreddog bob tair blynedd a oedd yn cydnabod pwysigrwydd dylunio da i ansawdd bywyd, hunaniaeth ac adfywiad Cymru.

 Teulu 
Ym 1965 priododd Dewi-Prys â Joyce Ffoulkes Davies, merch y Parch Robert Ffoulkes Parry, Ballarat a Geelong, Awstralia.

 Marwolaeth 
Bu farw yng Nghaerdydd yn 69 mlwydd oed, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Capel Islawrdref ger Dolgellau

 Cyfeiriadau 

Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Actorion radio o Gymru
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Marwolaethau 1985
Categori:Penseiri o Gymru