Wal (drama)

Drama Gymraeg yw Wal gan Aled Jones Williams.Tri Dramodydd Cyfoes: Meic Povey, Siôn Eirian ac Aled Jones Williams  – Traethawd doethuriaeth Manon Wyn Williams, Ysgol y Gymraeg Prifysgol Bangor Hydref 2015 Perfformiwyd y ddrama am y tro cyntaf ym 1999 gan Cwmni Theatr Gwynedd. Fe'i comisiynwyd ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn ym 1999 gan ddramodydd oedd yn nodedig am ddramâu cignoeth a dadleuol. Cyhoeddwyd y ddrama yn 2001 gan Gymdeithas Ddrama Cymru.

 Disgrifiad byr 
"Dau gymeriad, un wal a sgwrs yn nhull Beckett a Pinter fydd yn ein tywys ar hyd Ilwybrau tywyll yr is-ymwybod yr unigolion hynod hyn". Dyna sut y disgrifiodd Cwmni Theatr Gwynedd y ddrama ar eu posteri ym 1999. Mae'r ddrama yn gignoeth iawn, drwy regi a delweddau sensitif hyd at gyfeiriadau Beiblaidd a dylanwadau Ewropeaidd fel y ffilm Un Chant D’Amour gan Jean Ganet or 1950au.

Dau drempyn wedi cyrraedd diwedd y daith yw'r plot.  Wedi hitio’r ‘wal’ honno sydd ymhob un ohonom, pan fo pethau’n mynd yn drech na ni.  Y ‘wal’ honno mae athletwyr yn ei tharo pan mewn marathon, pan fydd eu hegni yn pallu dal ymlaen.  Y boen cyn gorfod ildio.  Mae’r ddau yn cael eu gorfodi i wynebu’r ‘wal’ – eu gorffennol, a cheisio gwneud synnwyr ohono.  Drwy dynnu pethau allan o’r wal, maent yn cael eu hatgoffa o’u gorffennol.  Drwy hynny, y dônt i adnabod eu hunain (presennol) a’r dyfodol.  

Mae perthynas y ddau yn holl bwysig i’r ddrama.  Mae yma ‘gariad’ - cariad brawdol ac o bosib yr ysfa am gariad cnawdol gan Alji at Eddy.  

 Cefndir 
Erbyn i Aled Jones Williams gyfansoddi'r ddrama hon, roedd o eisoes wedi ennill Tlws y Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Nedd a'r Cyffiniau 1994 gyda'r ddrama Y Dyn Ll'nau Bogs, ac enillodd Cnawd gystadleuaeth y ddrama fer yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Colwyn 1995, a cafodd ei llwyfannu gan Dalier Sylw ym 1996. Llwyfannwyd ei ddrama fer Pel Goch gan Gwmni Theatr Gwynedd ym 1998.

"Dyma awdur sydd yn eofn ddadlennu ochr dywyll, beryglus dynoliaeth yn ei bryntni ", yn ôl poster y cynhyrchiad ym 1999, "...ond yn rhyfeddol, drwy'r cwbl, yn dal ei afael yn yr ysbrydol - dal ei afael yn neimwnd yr enaid sydd wedi ei gladdu yn ddyfn yn nuwch a drewdod carffosiaeth bywyd."

"Prif gryfder theatrig Wal", yn ôl Nic Ros yn y gyfrol Disgwl Býs yn Stafell Mam, "yw symlrwydd twyllodrus ei drosiad canolog: dyn yn crafu wal sy'n llawn gwrthrychau annisgwyl. Dyma ddyn yn crafangu yng nghorneli ei isymwybod gan wybod ar ryw lefel nad llawen fydd ei ddarganfyddiadau. Er gwaetha'r boen, mae'r dyn yn parhau i bigo'r briw, gan ddwysáu difrifoldeb y graith yn nhu mewn ei ymennydd."

 Cymeriadau 
 Corporal Alji
 Eddy

 Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y ddrama gan Gwmni Theatr Gwynedd ym 1999 o dan gyfarwyddyd Valmai Jones gyda Merfyn Pierce Jones a Maldwyn John yn portreadu'r ddau gymeriad. 

Cyfeiriadau


Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Dramâu 1999
Categori:Dramâu Aled Jones Williams
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru