John Scoggin

Croesan yn llys Edward IV, brenin Lloegr yn y 1470au, ac o bosib ffigur ffuglennol, oedd John Scoggin (hefyd Scogan, Scogin, Skogyn). Priodolir sawl testun ffraeth o ddiwedd yr 16g a dechrau'r 17g iddo.

Ymddengys ei enw am y tro cyntaf fel awdur y llyfr ffraethebion The iestes of Skogyn, a gyhoeddwyd tua 1570 gan T. Colwell. Dernynnau yn unig sydd yn goroesi o'r casgliad cyntaf, ond mae copi cyflawn o argraffiad 1626 gan Francis Williams dan y teitl The First and Best Part of Scoggins Jests. Yn y gyfrol honno, dywed iddynt gael eu casglu gan y meddyg a theithiwr Andrew Boorde er trin y pruddglwyf. Yn ôl y manylion honedig am ei fywyd a geir yn y rhagair a'r testun, astudiodd Scoggin ym Mhrifysgol Rhydychen, ac aeth i Lundain ac yna Bury. Ymunodd â gweision Syr William Neville (mab Ralph Neville, Iarll 1af Westmorland, yn ôl pob tebyg) yn chwarae'r ffŵl a fe'i cyflwynwyd i'r llys brenhinol gan ei feistr. Ymddifyrrodd y brenin yng nghastiau a chellweiriau Scoggin, a gwobrwywyd iddo dŷ yn Cheapside. Dywed iddo fod yn ddi-flewyn-ar-dafod a cholli ffafr o'r herwydd. Aeth i Ffrainc ym mha le eto cododd yng ngolwg y llys brenhinol cyn colli ffafr, a dychwelodd i Loegr a derbyniodd bardwn gan y brenin. Bu farw Scoggin o beswch enbyd a fe'i claddwyd yn ochr ddwyreiniol Abaty Westminster. Douglas Gray, "Scoggin [Scogan, Scogin, Skogyn], John (supp. fl. 1480), supposed court jester and author", Oxford Dictionary of National Biography (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2004). Adalwyd ar 27 Hydref 2020.

Ceir sawl cyfeiriad at ffraethebion Scoggin yn llenyddiaeth Seisnig yr 16g a'r 17g, ac mae llyfrynnau sieb o'r cyfnod yn cynnwys esiamplau ohonynt. Mae llyfr ffraethebion arall, Dobsons drie bobbes: sonne and heire to Skoggin (1607), yn hawlio treftadaeth Scoggin yn ei isdeitl, ac yn dystiolaeth o amlygrwydd yr enw yn Oes Iago. Cafodd Scoggin ei gymysgu yn aml ag Henry Scogan, cyfaill i Chaucer a thiwtor i feibion y Brenin Harri IV.

 Cyfeiriadau 

Categori:Croesaniaid
Categori:Digrifwyr y 15fed ganrif o Loegr