Locomotif dosbarth 5MT Stanier 4-6-0

Mae Locomotif dosbarth 5MT Stanier 4-6-0 o’r Rheilffordd Llundain, y Canolbarth a’r Alban yn ddosbarth o Locomotif stêm cynlluniwyd gan Syr Willam A Stanier. Adeiladwyd 842 rhwng 1934 a 1951, gyda’r rhifau 4658-5499 hyd at 1948, pan newidiwyd eu rhifau i 44658-45499. Goroesodd nifer ohonynt hyd at ddiwrnod olaf stêm ar y rheilffyrdd cenedlaethol ym 1968, ac mae 18 mewn cadwraeth. Roeddent yn locomotifau aml-bwrpas ac yn llwyddiannus dros ben. Roedd Stanier wedi gweithio dros Reilfordd y Great Western a chafodd ei ddylanwadu gan gynllun eu locomotifau,Gwefan Preserved British Steam Locomotives yn yr achos yma, yn benodol gan y dosbarth 'Hall'.Gwefan railwayblogger.com Dechreuodd y proses o gynllunio'r locomotif yn Euston, trosglwyddwyd i Weithdy Horwich ac wedyn i Gryw.Gwefan leeds-engineers.org.uk

Gwnaethpwyd newidiau i rai o’r locomotifau dros y blynyddoedd; gwnaethpwyd arbrofion arnynt cyn dechrau adeiladu’r locomotifau safonol o 1951 ymlaen. Ymysg y newidiadau oedd ger falf CaprottiGwefan locomotif.fandom.com, rolferynnau Timken neu SKF, blwch tân dur a newidiadau i lanhau’r blwch mwg yn awtomatig.

Archebwyd 20 locomotif o Weithdy Cryw  ym mis Ebrill 1934, a 50 o Ffowndri Vulcan ym 1933. Roedd ganddynt amrywiaeth o foelers. Archebwyd 5 locomotif arall o Gryw, 50 o Ffowndri Vulcan a 100 o Gwmni Armstrong Whitworth. Archebwyd 227 o Armstrong Whitworth ym 1936, a 20 o Gryw. Adeiladwyd locomotifau yng Ngweithdy Derby o 1943 ymlaen. Newidiwyd rhifau’r locomotifau ym 1948. Yn y pen draw, adeiladwyd 842 o locomotifau, gyda’r rhifau 44658-45499.

Locomotifau Ivatt
Adeiladwyd y fersiwn Ivatt o 1947 ymlaen gyda nifer o addasiadau; roedd newidiadau i ferynnau a gêr falf ym 1948. Roedd hefyd blychau tân dur a simneau dwbl. Cafodd 44738-57 Gêr falf Caprotti a chafodd 44686-7 gêr falf Caprotti newydd, defnyddiwyd yn ddiweddarach ar rai o locomotifau safonol Rheilffordd Brydain.

Enwau
Cafodd ond 5 o’r dosbarth enwau yn ystod eu gyrfeydd gyda Rheilffordd Brydeinig, i gyd gyda enwau catrodau o’r Alban. Cafodd 5155 yr enw ‘The Queen’s Edinburgh’ dros gyfnod o 2 flynedd yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Mae 7 arall wedi cael enwau yng nghadwraeth.

+ Enwau'r locomotifaurhif LMSrhif BRenwdyddiadhyd at515445154Lanarkshire Yeomanry19371966515545155The Queen's Edinburgh19421944 (gweithiodd hyd at 1964)515645156Ayrshire Yeomanry19361968515745157The Glasgow Highlander19361962515845158Glasgow Yeomanry19361964

Cadwraeth 
Mae 18 o’r dosbarth mewn cadwraeth. Prynwyd 12 ohonynt yn uniongyrchol o Reilffordd Brydeinig (sef 44767, 44806, 44871, 44932, 45000, 45025, 45110, 45212, 45231, 45305, 45407 a 45428) a’r gweddill o Iard Sgrap Dai Woodham (44901, 45163, 45293, 45337, 45379 a 45491). 
Adeiladwyd 7 ohonynt gan Reilffordd Llundain, y Canolbarth a’r Alban a’r gweddill gan gwmnïau allanol. Mae 14 o’r 18 wedi gweithio yng nghadwraeth. Ni ddefnyddiwyd 44901, 45163, 45293 a 45491 hyd yn hyn. Mae 12 ohonynt wedi gweithio ar y brif linellau: 44767, 44871, 44932, 45000, 45025, 45110, 45212, 45231, 45305, 45337, 45407 a 45428.

Locomotifau mewn cadwraeth
RhifEnw†AdeiladwyrBoelerAdeiladwydGadawodd WasanaethRheilfforddStatwsLifraiPrif linellau?LlunNodiadauLMSBR476744767*George StephensonCrywBlaen TopRhagfyr 1947Rhagfyr 1967Atgyweirir.*BR Du â llinellau, Bathodyn hwyrBwriadir150pxYr unig un o'r dosbarth gyda gêr falf Stephenson.480644806 Kenneth Aldcroft  cynt MagpieDerbyCromennogGorffennaf 1944Awst 1968Rheilffordd Rhosydd Gogledd Swydd EfrogAtgyweirir*BR Du â llinellauBwriadir (Grosmont - Whitby a Whitby - Battersby yn unig).150pxTocyn Boeler wedi gorffen ar 1 Ionawr 2018487144871Sovereign)CrywCromennogMawrth 1945Awst 1968Rheilffordd Dwyrain Swydd GaerhirfrynDoBR Du â llinellau, Bathodyn cynnarDo (2017 - 2024)150pxPerchennog Ian Riley.490144901CrywCromennog1945Awst 1965Rheilffordd Dyffryn BerkeleyDisgwyl am atgyweiriad o gyflwr y BarriNaddo493244932HorwichCromennogMedi 1945Awst 1968CarnforthAtgyweirir.BR Du â llinellau, Bathodyn hwyrBwriadir150px500045000CrywHeb gromenMawrth 1935Hydref 1967Amgueddfa Locomotion ShildonArddangosirDu LMSNaddo150pxRhan o'r casgliad cenedlaethol502545025Ffowndri VulcanHeb gromenAwst 1934Awst 1968Rheilffordd StrathspeyAtgyweirir*Du LMS BlackNaddo150pxYr un hynaf sy'n goroesi511045110RAF Biggin Hill (enw cynt)Ffowndri VulcanHeb gromenGorffennaf 1935Awst 1968Rheilffordd Dyffryn HafrenMewn storfa*BR Du â llinellau, Bathodyn hwyrNaddo150pxSymudwyd o'r Tŷ Injan i storfa ym Mawrth 2019.516345163Armstrong WhitworthCromennogAwst 1935Mai 1965Rheilffordd Dyffryn ColneAtgyweirirN/ANaddo521245212Roy 'Korky' Green Railwayman 1926-2001 (enw cynt)Armstrong WhitworthcromennogTachwedd 1935Awst 1968Rheilffordd Keighley a Dyffryn WorthGweithredol ar brif rheilffyrdd.BR Du â llinellau, Bathodyn hwyrDo (2017 - 2024)150pxAr fenthyg gan Ian Riley; daeth yn ôl  wedi atgyweiriad yn Bury, Gorffennaf 2016.523145231The Sherwood ForesterArmstrong WhitworthCromennogAwst 1936Awst 1968Cryw Diesel TMD Gweithredol ar brif rheilffyrdd.BR Du â llinellau, Bathodyn hwyrDo (2013 - 2020)150pxBert Hitchen oedd y perchennog gwreiddiol; gwerthwyd gan ei deulu yn Nhachwedd 2015 i Jeremy Hosking529345293Armstrong WhitworthCromennogRhagfyr 1937Awst 1965Rheilffordd Dyffryn ColneAtgyweirir.N/ANaddo530545305Alderman A. E. DraperArmstrong WhitworthCromennogIonawr 1937Awst 1968Rheilffordd y Great CentralGweithredol.BR Du â llinellau, Bathodyn hwyrDo150pxAr Rheilffordd y Great Central; gobeithio bydd yn gweithio ar brif Rheilffyrdd.Mae angen tystysgrif boeler newydd. Boiler certificate expires 2020. Perchnogion y teulu Draper, Hull.533745337Armstrong WhitworthCromennogEbrill 1937Chwefror 1965Rheilffordd LlangollenTrwsir y ei foeler.BR Du heb linellau, Bathodyn hwyrNaddo150px537945379Armstrong WhitworthCromennogGorffennaf 1937Gorffennaf 1965Rheilffordd Canol Swydd HampshireMewn storfaBR gyda llinellau, Bathodyn hwyrNo150pxtocyn boeler yn dod i ben 2018. 540745407The Lancashire FusilierArmstrong WhitworthCromennogMedi 1937Awst 1968Rheilffordd Dwyrain Swydd GaerhirfrynUnder OverhaulBR gyda llinellau, Bathodyn cynnarDo (2019 - 2026)150pxPerchennog Ian Riley.542845428Eric TreacyArmstrong WhitworthCromennogHydref 1937Hydref 1967Rheilffordd Rhosydd Gogledd Swydd EfrogGweithredol ar brif linellau.LMS DuDo (Grosmont i Whitby a Whitby i Battersby yn unig, 2018-2025)x150px|center549145491Derby Topfeed blaenRhagfyr 1943Gorffennaf 1965Rheilffordd y Great CentralAtgyweirirN/ANo
† Enwyd y locomotifau mewn cadwraeth.
Mae 44767 yn cario arwydd sy'n dweud: 'This locomotive was named by the Rt. Hon. William Whitelaw, C.H., M.C., M.P. at Shildon on 25 August 1975, to commemorate the 150th anniversary of the Stockton and Darlington Railway.'
 enwyd 44806 ar ôl rhaglen deledu Magpie ym 1973, yn cadw'r enw gyda Rheilffordd Lakeside a Haverthwaite a gyda Rheilffordd Llangollen hyd at 2003. Yn hwyrach cafodd yr enw "Kenneth Aldcroft". Erbyn hyn, mae'n gweithio heb enw ar Reilfordd Rhosydd Gogledd Swydd Efrog.

Cyfeiriadau


Oriel

Categori:Locomotifau stêm