Edward Perkins Alexander

Roedd Edward Perkins Alexander (7 Awst 1863 - 26 Hydref 1931) yn flaenwr rygbi'r undeb rhyngwladol o Gymru, oedd yn chwarae rygbi clwb dros Brifysgol Caergrawnt a Chymry Llundain a rygbi rhyngwladol i Gymru. Roedd Alexander hefyd yn cynrychioli sawl tîm criced, gan gynnwys Coleg Llanymddyfri.

 Cefndir 
Ganed Alexander ym 1863 ym Sain Dunwyd, yn fab i Thomas Alexander, ffarmwr ac Elizabeth (née Huntley) ei wraig. Addysgwyd ef yng Ngholeg Llanymddyfri ac ym 1883 graddiodd o Goleg yr Iesu, Caergrawnt. Wedi ymadael a'r coleg fu'n gweithio ar y fferm gyda'i dad. Wedi marwolaeth ei dad ym 1891 symudodd y teulu i bentref Holt, ger Bradford, lle fuont yn ffarmio gwartheg godro ar fferm o'r enw Glan yr Afon. Ym 1893 priododd â Lucy Tucker Mackay bu iddynt fab a merch. Bu farw yng Nglan yr Afon yn 68 mlwydd oed.

 Gyrfa rygbi 
Daeth Alexander i amlygrwydd fel chwaraewr rygbi gyntaf pan gafodd ei ddewis ar gyfer tîm Prifysgol Caergrawnt. Enillodd dri chrys glas am chwaraeon, gan chwarae mewn gemau Caergrawnt v Rhydychen ym 1884, 1885 a 1886. Ym 1885, tra oedd yn dal yn fyfyriwr yng Nghaergrawnt, cafodd ei ddewis ar gyfer tîm cenedlaethol Cymru yn eu gêm ym Mhencampwriaeth y Pedwar Gwlad yn erbyn yr Alban. Daeth i mewn i'r garfan i gymryd lle John Sidney Smith, roedd Alexander yn rhan o becyn naw dyn a oedd yn cynnwys pedwar chwaraewr a fyddai wedyn yn dod yn gapteiniaid tîm Cymru, Bob Gould, Tom Clapp, Willie Thomas a Frank Hill. Daeth y gêm i ben yn gyfartal 0-0, canlyniad gorau Cymru yn erbyn yr Alban hyd hynny. Ail-ddewiswyd Alexander ar gyfer dwy gêm ryngwladol nesaf Cymru, yn erbyn Lloegr a'r Alban ym Mhencampwriaeth y Pedair Gwlad 1886; a welodd Cymru yn defnyddio trefniant pedwar tri chwarter yn y gêm yn yr Alban, y tîm cyntaf i wneud hynny ar lefel ryngwladol. Er i Gymru golli'r ddwy gêm, cadwodd y dewiswyr ffydd gydag Alexander a chwaraeodd yng ngemau agoriadol a chau twrnamaint 1887. O dan gapteiniaeth Charlie Newman, bu Cymru’n gyfartal yn y gêm gyntaf yn erbyn Lloegr, ond disodlwyd Alexander ar gyfer gêm yr Alban gan Evan Richards. Roedd gêm yr Alban yn drychineb i Gymru, gyda thîm yr Alban yn sgorio 12 cais i ddim gan Gymru. Adenillodd Alexander ei safle ar gyfer gêm olaf y gyfres, pan oedd yn chwarae i Glwb Rygbi Aberhonddu, a welodd Cymru yn ennill diolch i gic is gan Arthur Gould.

 Gemau rhyngwladol 

CymruSmith (1980), pg 463.
  1886, 1887
  1887
  1885, 1886

 Llyfryddiaeth 




 Cyfeiriadau 

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg yr Iesu, Caergrawnt
Categori:Pobl o Fro Morgannwg
Categori:Cricedwyr o Gymru
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Genedigaethau 1863