Shelbourne F.C.

Mae Shelbourne F.C. (Gwyddeleg: Cumann Peile Shíol Bhroin) yn glwb pêl-droed o ardal Drumcondra ym mhrifddinas Iwerddon, Dulyn, a sefydlwyd ym 1895. Roedd Shelbourne yn aelod sefydlol o Gynghrair Iwerddon ym 1921 ac mae perthyn iddi gyda dim ond hiatws dwy flynedd (1934-1936) ers hynny. Shelbourne yw'r enw anffurfiol a roddir ar yr ardal naill ochr i Shelbourne Rd, ffordd yn Ballsbridge, ardal yn ne-ddwyrain dinas Dulyn.

Hanes
Ffurfiwyd Clwb Pêl-droed Shelbourne ym 1895 yn ardal Ringsend yn Nulyn gan grŵp o ddynion dan arweiniad James Rowan. Cymerodd y clwb ei enw o Ffordd Shelbourne gerllaw. Sefydlwyd y clwb mewn tafarn yn Nulyn a elwir yn Slattery's bellach. James Owen oedd yr ysgrifennydd cyntaf. Bryd hynny roedd pencadlys hŷn pêl-droed talaith Leinster wedi'i leoli yn Finglas. Cerddodd James Owen o Bath Avenue i Finglas i sicrhau bod y clwb wedi'i gofrestru'n iawn.

Yn 1905 roedd Shelbourne o'r radd flaenaf, ar yr adeg honno yn dal i fod yn y gynghrair Iwerddon gyfan. Eisoes yn y flwyddyn gyntaf fe gyrhaeddwyd rownd derfynol Cwpan Iwerddon gyfan, ond collodd y clwb 3-0 i Distillery FC o Belffast. Ond pan gyrhaeddwyd y rownd derfynol eto'r flwyddyn nesaf, fe'i henillwyd am y tro cyntaf gan glwb o'r hyn a fyddai wedyn yn dod yn Weriniaeth Iwerddon gyda buddugoliaeth o 2-0 dros Belfast Celtic. Gellid ennill Cwpan Iwerddon gyfan ddwywaith yn fwy cyn annibyniaeth de'r ynys, ym 1911 a 1920.

Yn 1921 daeth Shíol Broin yn un o sylfaenwyr Cynghrair Gweriniaeth Iwerddon; yn ystod deng mlynedd gyntaf yr un peth gellid ennill y bencampwriaeth dair gwaith ym 1926, 1929 a 1931, ond ym 1934 cafodd ei heithrio o'r gynghrair. Ar ôl yr ailddechrau ym 1936, enillwyd Cwpan Gwladwriaeth Rydd Iwerddon o'r diwedd ym 1939. Dilynwyd y tri theitl pencampwriaeth ym 1944, 1947 a 1953 gan gyfnodau sych tan ddechrau'r 1960au.

Cyfnod Diweddar
Problemau ariannol a disgyn adran
Enillodd Sledd Broin yr Uwch Gynghrair yn 2006 ond oherwydd problemau gyda chyllid, ni chafodd Shelbourne drwydded ar gyfer cystadlu yng Nghynghrair y Pencampwyr UEFA felly nid oeddent yn chwilio am y drwydded. Roedd problemau llif arian, chwaraewyr ar ôl ac roedd y clwb mewn perygl o ddiflannu. 

Hanes 2006-2018
Yn dilyn disgyn i'r Adran Gyntaf (yr ail haen) ond enillwyd ddyrchafiad yn ôl i'r Uwch Gynghrair a chyrraedd rownd derfynol y Cwpan yn 2011 [20] lle bu iddynt golli yn erbyn Sligo Rovers yn Stadiwm Aviva. [21] Yn anffodus i'r clwb, bu iddynt ddisgyn eto yn ôl i'r Adran Gyntaf yn 2013 ac aros yno hyd nes 2019.

2019-2021
Yn 2019 enillodd Shelbourne deitl yr adran gyntaf gan ddychwelyd i'r Uwch Gynghrair ar gyfer tymor 2020 (mae tymor pêl-droed Gweriniaeth Iwerddon o fewn y flwyddyn galendr gan eu bod yn chwarae dros fisoedd yr haf). Ond oherwydd COVID-19 nid oedd torf o gefnogwyr yn y gemau. Gorffennodd Shelbourne yn nawfed yn y gynghrair. O ganlyniad, fe wnaethant chwarae yn erbyn Longford yn y gêm anghymhwyso. Enillodd Longford y gêm 1-0 ac aeth Shelbourne i lawr eto ar gyfer tymor 2021.

Ewrop
Yn ogystal â buddugoliaethau cwpan ym 1960 a 1963 a’r bencampwriaeth ym 1962, gellid goroesi’r rownd gyntaf mewn cystadleuaeth Ewropeaidd, cwpan y ffair fasnach, ym 1964; ar ôl dwy gêm gyfartal, trechwyd Belenenses Lisbon 2-1 yn y playoff. Yn yr ail rownd fe gollon nhw ddwy gêm 0: 1 yn erbyn Atlético Madrid yn edrych yn barchus iawn.

Y tro nesaf y llwyddodd Shelbourne i gyflawni llwyddiannau cenedlaethol ac Ewropeaidd yn y 1990au yn unig. Yn 1992 fe wnaethant ennill y bencampwriaeth ac ym 1993 gellid cyrraedd y gwpan, ym 1993 ail rownd cwpan Ewropeaidd, y tro hwn cwpan enillwyr y cwpan. Mae'r Cochion wedi cael eu cynrychioli mewn cystadlaethau Ewropeaidd bob blwyddyn er 1995, ond cawsant eu dileu yn y rownd gyntaf bob tro tan 1999. 2000 oedd blwyddyn y Cochion ar y pryd, y dwbl o bencampwriaeth a chwpan a buddugoliaeth gyntaf i ffwrdd clwb o Gweriniaeth Iwerddon yng Nghynghrair y Pencampwyr yn erbyn y pencampwr Macedonia, Sloga Jugomagnat o Skopje, a alluogodd y symud i'r ail rownd, lle methon nhw'n anhapus ac yn annymunol gyda 1: 3 gartref ac 1: 1 i ffwrdd yn Rosenborg Trondheim. Gan ddechrau gyda 2002, gellid ennill tair pencampwriaeth yn olynol. Yng Nghynghrair y Pencampwyr fe fethon nhw yn 2002 a 2003 yn erbyn gwrthwynebydd y rownd gyntaf, ond yn 2004/05 fe wnaethant gyrraedd y drydedd rownd ragbrofol a'r rownd derfynol olaf trwy KR Reykjavík a Hajduk Split. Yn y cymal cyntaf yn Nulyn, enillodd Deportivo La Coruña gêm gyfartal, ond collwyd yr ail gymal 3-0 yn Sbaen ar ôl gêm bron yn gyfartal â goliau ychydig cyn y diwedd. Yng Nghwpan UEFA, lle cawsant allan o GGynghrair y Pencampwyr UEFA, fe wnaethant ennill yn erbyn OSC Lilleagain gêm gyfartal gartref yn y cymal cyntaf, ond fe gollon nhw'r ail gymal eto. Llwyddodd 2005 yng Nghynghrair y Pencampwyr eto ar ôl dwy fuddugoliaeth yn erbyn pencampwyr Gogledd Iwerddon Glentoran FC y mynediad i'r ail rownd ragbrofol, lle gwnaethon nhw fethu yn Steaua Bucharest. Yn nhymor 2006/07 cyrhaeddodd Shelbourne ail rownd Cwpan UI, ond yna colli i Odense BK. Fodd bynnag, llwyddodd y clwb i ennill pencampwriaeth Iwerddon am y pumed tro mewn saith mlynedd yn 2006.

Ar ddiwedd tymor 2006, fodd bynnag, torrodd y tîm yn llwyr ar ôl i ddim cyflogau gael eu talu am sawl mis. Gadawodd hyfforddwr ac 16 chwaraewr y clwb, a dynnodd yn ôl yn gyntaf o Gwpan Chwaraeon Setanta ac a ddirymwyd ym mis Chwefror 2007 gan bwyllgor trwydded Cymdeithas Iwerddon o'r drwydded ar gyfer yr Uwch Adran. Ar ôl y dirywiad gorfodol, dim ond yng ngweithrediadau gêm Adran Gyntaf (yr ail adran i bob pwrpas) bydd y Shels yn cymryd rhan. „Debts cost Shelbourne dear“ von Aidan Fitzmaurice, Meldung auf der Website der UEFA uefa.com vom 20. Februar 2007 (, englisch).

Diwylliant - Cit a Chefnogwyr
Llysenwau'r clwb yw'r: Shels, the Dockers, the Reds.

Daw ffans y clwb yn bennaf o ochr ogleddol Dulyn er bod nifer o gefnogwyr o'r Southside, yn bennaf ardal Ringsend, man tarddu'r clwb.

Ffurfiwyd y Briogáid Dearg ('Brigâd Goch' - sy'n arddel yr enw Wyddeleg yn unig) yn 2003 a dyma grŵp sengl Ultras y clwb. Mae 'Reds Independent' yn grŵp cefnogwyr Shelbourne a ffurfiwyd ym 1998 ar ôl i Shelbourne FC symud eu gêm gyfartal yng Nghwpan UEFA gyda Rangers allan o'r wlad ac i Prenton Park, cartref Tranmere Rovers F.C.. Mae'r grŵp yn rhoi llais annibynnol i gefnogwyr Shelbourne, trwy Red Inc., y ffansîn sydd mewn bodolaeth hwyaf yng Nghynghrair Iwerddon. Gwerthwyd Red Inc. gyntaf fel cyhoeddiad 16 tudalen a brisiwyd hanner cant ceiniog am gêm gyfartal yn y gynghrair gartref yn erbyn Cork City ar 31 Ionawr 1999. Sefydlwyd 'Grŵp Datblygu Cefnogwyr Shelbourne' yn 2006 gyda'r nod o sicrhau cyllid y mae ei angen yn fawr gan y Sylfaen gefnogwr Shelbourne. Addawyd cyfranddaliadau i'r Grŵp yn Shelbourne FC Ltd a chynrychiolaeth ar y bwrdd os yw'n codi swm penodol o arian i Shelbourne FC bob blwyddyn.

Ym mis Hydref 2012 cytunwyd i lansio Ymddiriedolaeth Cefnogwyr Shelbourne FC i gael ei lansio gan gefnogwyr. Pleidleisiwyd enw'r Ymddiriedolaeth yn swyddogol fel "The 1895 Trust" i ddathlu blwyddyn sefydlu'r clwb. Lansiwyd yr Ymddiriedolaeth yn swyddogol yn 2013.

Mae Shelbourne yn rhannu cystadleuaeth â chlwb Bohemnian yn bennaf oherwydd agosrwydd daearyddol gan fod y ddau glwb bellach wedi'u lleoli tua milltir yn unig ar wahân, a hefyd oherwydd eu dyddiau cynnar yn yr hen Gynghrair Wyddelig (Iwerddon oll) oedd yn seiliedig fwy na heb ar glybiau o dalgylch Belffast a chynghrair Gwladwriaeth Rydd Iwerddon yn gynnar. Mae gan y clwb hefyd gystadlaeth frwd â chlybiau eraill Dulyn; St Patrick's Athletic a Shamrock Rovers.

Anrhydeddau
 Pencampwr Uwch Gynghrair Gweriniaeth Iwerddon (14)
1926, 1929, 1931, 1944, 1947, 1953, 1962, 1992, 2000, 2002, 2003, 2004, 2006, 2024
 Enillwyr Cwpan Gweriniaeth Iwerddon (7)
1939, 1960, 1963, 1993, 1996, 1997, 2000
 Enillydd Cwpan Cynghrair Iwerddon (1)
1995
 Enillydd Cwpan Iwerddon Oll (3)
1906, 1911, 1920

Dolenni
 Gwefan Swyddogol 
 Ffansîn am y clwb 

Cyfeiriadau

Shelbourne
Categori:Dulyn