Rhaeadr Derwennydd

Mae Rhaeadr Derwennydd (Saesneg: Lodore Falls) yn rhaeadr yn Cumbria, Lloegr, yn agos at lyn Derwentwater ac i lawr yr afon o Watendlath. Mae'r rhaeadr wedi'i lleoli ar y rhan sy'n llifo o Watendlath Tarn, ac yn cwympo mwy na 100 tr (30m) dros raeadr serth i mewn i gwm Borrowdale. Er ei fod yn werth ei gweld yn y tymor glawog, gall sychu'n ddim yn yr haf.
bawd|chwith|Golwg agos o'r rhaeadr

 Hanes 
chwith|bawd| Gwesty'r Lodore Falls gyda'r rhaeadr y tu ôl iddo
Mae debyg mai'r rhaeadr hon yw 'Rhaeadr Derwennydd' a grybwyllir yn y gerdd Gymraeg Y Gododdin, a ysgrifennwyd rhwng y 7g a'r 11g. 

Ysgrifennwyd amdai, yn ddiweddarach gan William Sawrey Gilpin wedi ei ymweldiad cyntaf ym 1772. Mae'n eu disgrifio fel a ganlyn: "Mae'r nant yn disgyn trwy gyfaredd rhwng dau graig berpendicwlar uchel. Mae'r rhan ganolradd, wedi'i rhannu'n ddarnau mawr, yn ffurfio gwely garw'r rhaeadr. Mae rhai o'r darnau hyn sy'n ymestyn allan mewn silffoedd, yn dal cryn dipyn o bridd sy'n ddigonol ar gyfer coed mawr. Ymhlith y creigiau toredig hyn mae'r nant yn disgyn can troedfedd o leiaf; ac mewn glaw trwm, mae'r dŵr  yn cynyddu at fawredd yr olygfa. " Gilpin, Page 191 Erbyn taith Joseph Budworth o amgylch yr ardal leol ym 1792, roedd tafarn wedi'i hadeiladu o flaen y rhaeadr. Cafodd cerdd onomatopoeig enwog, Cataract of Lodore, a ysgrifennwyd gan Robert Southey ym 1820, ei hysbrydoli gan y rhaeadr ac ymddengys i'w gerdd fathu'n derfynol sut i sillafu enw'r lle."Lodore Falls in Borrowdale" . Retrieved 2008-07-19.

Ehangwyd y dafarn 'Westy'r Lodore' ym 1870. Prynwyd y gwesty gan Robert England a'i wraig o'r Swistir, Merthie Muggler, gan ddod yn Swiss Lodore Hotel ym 1947.  Prynwyd y gwesty gan Stakis Hotels ym 1987, gan Hilton Hotels (ar ôl iddynt gaffael Stakis Hotels) ym 1999 a chan deulu Graves, a ailenwyd y dafarn yn Lodore Falls Hotel, yn 2004.  Mae'r cwympiadau ar dir preifat y gall cwsmeriaid gwestai fynd atynt yn uniongyrchol neu gael mynediad i'r cyhoedd trwy lwybr ar ochr y ffordd. Mae'r coetiroedd derw yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SSSI).

 Cyfeiriadau 

 Ffynonellau 

 Gilpin, William (1786). Sylwadau sy'n ymwneud yn bennaf â Picturesque Beauty a wnaed yn y flwyddyn 1772, On Many Parts of England; Yn enwedig Mynyddoedd, a Llynnoedd Cumberland, a Westmorland. Llundain : R. Blamire.

Categori:Rhaeadrau Lloegr