Dŵr rhosod

Gwneir dŵr rhosod drwy drwytho petalau rhosod mewn dŵr. Yn ogystal â hyn, gall dŵr rhosod gyfeirio at ran hydrosol distyllad petalau rhosod, sgil-gynnyrch gwneud olew rhosod ar gyfer persawr. Defnyddir dŵr rhosod hefyd i roi blas i fwyd, mewn colur a meddyginiaethau ac at ddibenion crefyddol trwy Asia ac Ewrop.

Gwneir surop rhosod (sy'n wahanol i surop egroes, sef, surop o ffrwythau'r rhosyn) o ddŵr rhosod a siwgr. Rhyw fath o stwnsh rhosod yw gulkand o Dde Asia. 

Mae Canol Iran yn gartref i ŵyl flynyddol Golabgiri bob gwanwyn. Mae miloedd o dwristiaid yn heidio i'r ardal i ddathlu cynhaeaf y rhosod i greu'r dŵr neu golâb (گلاب). Iran sydd yn cynhyrchu 90% o ddŵr rhosod y byd.

 Hanes 
de|bawd| Potel dŵr rhosod o'r 12fed ganrif o Iran (arian gydag aur a nielo, Oriel Gelf Freer)
Ers amser maith, mae rhosod yn cael eu defnyddio mewn meddyginiaeth, bwyd ac fel ffynhonnell o bersawr.

Gwneir persawr rhosynnaidd o olew rhosod, sy'n gymysgedd o olewau hanfodol anweddol a geir drwy falu petalu rhosod a'u distyllu ag ager. Sgil-gynnyrch y broses hon yw dŵr rhosod. Efallai mai ym Mhersia y dechreuwyd tyfu blodau pêr i greu persawr, gan gynnwys dŵr rhosod, lle y rhoddwyd yr enw gulāb (گلاب), o gul (گل rhosyn) and ab (آب dŵr – gweler afon yn Gymraeg am air o'r un tarddiad). Mabwysiadwyd y term i Roeg Canoloesol fel zoulápin (ζουλάπιν). Mireiniwyd y broses o greu dŵr rhosod drwy ddistylliad ager gan gemegwyr o Bersia ac Arabia yn y byd Islamaidd Canoloesol a arweiniodd at ddefnydd mwy effeithlon ac economaidd ohono mewn diwydiannau persawr.Ahmad Y. al-Hassan, Transfer Of Islamic Technology To The West, Part III: Technology Transfer in the Chemical Industries , History of Science and Technology in Islam.

 Defnydd 
alt=|bawd|200x200px| Ffatri fach sy'n creu dŵr rhosod yn Kashan, Iran

 Bwyd a diod 
Weithiau, mae dŵr rhosyn yn cael ei ychwanegu at lemonêd. Mae'n aml yn cael ei ychwanegu at ddŵr hefyd i guddio arogleuon a blasau annymunol.

Yng nghoginio De Asia, mae dŵr rhosod yn gynhwysyn cyffredin mewn melysion megis laddu, gulab jamun a peda. Hefyd, mae'n rhoi blas i laeth, lassi, pwdin reis a seigiau eraill sy'n cynnwys llaeth.

Ym Malaysia a Singapore, cymysgir dŵr rhosod melys â gwawr goch gyda llaeth i greu diod binc felys o'r enw bandung.

Roedd pobyddion America ac Ewrop yn defnyddio dŵr rhosod yn aml tan y 19eg ganrif, pan ddaeth fanila yn boblogaidd. Yn Swydd Efrog, mae hanes hir o ddefnyddio dŵr rhosod i roi blas i darten geuled Swydd Efrog (Yorkshire curd tart), pwdin lleol arbennig. Yn Iran, fe'i ceir mewn te, hufen iâ, bisgedi a bwydydd melys eraill.

Yng ngheginau'r Dwyrain Canol, defnyddir dŵr rhosod mewn gwahanol seigiau, yn enwedig mewn rhai melys fel lokum (Turkish delight), nougat a baklava. Mae'n rhoi blas i farsipán ers amser maith hefyd ac yng Nghyprus, mae'r fersiwn Cypraidd o hwn o'r enw makalepi (μαχαλεπί), yn defnyddio dŵr rhosod (rodhóstagma ροδόσταγμα). Defnyddir dŵr rhosod mewn bwyd halâl yn lle gwin coch ac alcohol arall. Er enghraifft, oherwydd y gwaharddiad ar yfed alcohol, dŵr rhosod sy'n a ddefnyddir yn lle siampên ar bodiwm Grand Prix Bahrain a Grand Prix Abu Dhabi. Hefyd, mae Uwch Gynghrair Lloegr yn cynnig diod sy'n seiliedig ar ddŵr rhosod yn lle siampên wrth wobrwyo chwaraewyr Mwslimaidd. 

 Colur a meddyginiaeth 
Yn Ewrop Ganoloesol, roedd pobl yn golchu eu dwylo â dŵr rhosod wrth y bwrdd gwledda.Food in Medieval Times By Melitta Weiss Adamson Mae dŵr rhosod yn rhan arferol o bersawr hefyd. Mae eli o ddŵr rhosod ointment yn cael ei ddefnyddio fel meddalydd croen ac weithiau mewn colur megis hufen oer, arlliwyddion ac eli golchi wyneb.  Golyga ei briodweddau gwrthlidiol ei fod yn dda yn erbyn acne rhosynnaidd ac ecsema.

Mae rhai pobl yn India yn defnyddio dŵr rhosod fel chwistrell i'r wyneb fel persawr a lleithydd, yn enwedig yn ystod y gaeaf. Mae'n aml yn cael ei ysgeintio mewn priodasau Indiaidd i groesawu gwesteion. 

 Crefydd 
Defnyddir dŵr rhosod yn seremonïau crefyddol Hindŵaeth, Islam, Cristnogaeth (yn yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol), Zoroastriaeth a'r grefydd Bahá'í (yn Kitab-i-Aqdas 1:76 ).

 Cyfansoddiad 
Gan ddibynnu ar y tarddiad a'r dull cynhyrchu, ceir dŵr rhosod o sepalau a phetalau rhosod Damascus trwy ddistylliad ager. Gellir canfod y cydrannau monoterpenoid ac alcanaidd â chromatograffaeth nwy: yn bennaf citronelol, nonadecan, geraniol ac alcohol phenyl ethyl, a hefyd henicosan, 9-nonadecen, eicosan, linalool, sitronelyl asetad, methylewgenol, heptadecan, pentadecan, docosan, nerol, disilocsan, octadecan a phentacosan. Fel arfer, alcohol phenylethyl sy'n gyfrifol am arogl dŵr rhosod ond nid yw'n bresennol mewn cynhyrchion dŵr rhosod bob tro.

 Lluniau 

 Gweler hefyd 
 Dŵr blodau oren

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Rhosynnau Caergystennin

Categori:Coginiaeth Twrci
Categori:Coginiaeth Aserbaijan
Categori:Suropau
Categori:Cynhwysion bwyd