Raison d'état

Athrawiaeth bwysig yng ngwleidyddiaeth grym, Realpolitik, a damcaniaeth realaeth yw raison d'état (Ffrangeg am "rheswm y wladwriaeth") sydd yn ymwneud â goruchafiaeth a chanologrwydd y wladwriaeth yn y drefn ryngwladol. Mae'n dal bod anghenion yn uwchraddol i foesoldeb yng nghysylltiadau rhyngwladol a bod buddiannau'r wlad yn bwysicach na dim arall. Dylai'r llywodraeth felly ystyried popeth yn nhermau beth sydd o fudd i'r wladwriaeth, megis mesureb iwtilitaraidd, a phenderfynu ar y polisïau a fydd yn rhoi iddi'r fantais ar bob un wladwriaeth a gweithredydd arall.

Datblygwyd yr athrawiaeth gan Niccolò Machiavelli yn ei glasur Il Principe. Gosodai parhad y wladwriaeth yn ganolog i'w athroniaeth wleidyddol, ac yn bwysicach na phob ystyriaeth arall. Yn ei brif waith arall, Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio, crybwyllai disgrifiad o raison d'état yn ei hanfod: "Pan bo union ddiogelwch y famwlad mewn peryg, ni dylai bod cwestiwn o ystyried os yw rhywbeth yn gyfiawn neu yn anghyfiawn, yn ddyngar neu yn greulon, yn glodwiw neu yn gywilyddus. Mae'n rhaid anwybyddu pob un ystyriaeth arall a dewis y ffordd o weithredu a fyddai'n diogelu oes a rhyddid y wlad." Ym myd y gwleidydd, yn hytrach na'r athronydd, cysylltir raison d'état â pholisïau'r Cardinal Richelieu yn Nheyrnas Ffrainc yn yr 17g. O ran polisi mewnwladol, fe'i defnyddiwyd i gyfiawnhau awdurdod canolog dros ddiddordebau lleol, ac o ran polisi tramor fe'i defnyddiwyd gan Ffrainc i ffurfio cynghreiriau y erbyn y Hapsbwrgiaid, er yr oeddynt yn rhannu'r un ffydd ac ideoleg wleidyddol. Bu'r ffurf iwtilitaraidd ar raison d'état ar ei hanterth yng nghyfnod ehangiaeth Otto von Bismarck.

Gellir dadlau bod dimensiwn moesegol i'r athrawiaeth drwy wydryn y fformiwla diben-a-modd. Os ydy'r diben a anelir ato yn un moesol, a dadleuir bod parhad y wladwriaeth yn un felly, yna mae'r tensiynau rhwng moesoldeb cyhoeddus a phreifat yn diflannu, ac mae raison d'état yn gyfystyr â'r ddelfryd foesol. Dyma enghraifft o freuddwyd gwrach, fodd bynnag, gan ei bod yn tybio sefyllfa berffaith o foesoldeb yn cyd-ddigwydd â buddiannau'r wlad. Mae gwleidyddion sydd wedi manteisio ar raison d'état i gyfiawnhau polisïau anfoesol a dadleuol wedi pardduo'r athrawiaeth yng ngolwg y cyhoedd. Er gwaethaf, mae'n parhau yn gysyniad sydd yn ganolog i ddamcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol a dadansoddi polisi tramor.Graham Evans a Jeffrey Newnham, The Penguin Dictionary of International Relations (Llundain: Penguin, 1998), tt. 460–1.

 Cyfeiriadau 

Categori:Geirfa cysylltiadau rhyngwladol
Categori:Geiriau ac ymadroddion Ffrangeg
Categori:Y wladwriaeth
Categori:Polisi tramor
Categori:Realaeth (damcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol)