Cyniferydd deallusrwydd

Rhif a ddefnyddir i ddynodi deallusrwydd yr unigolyn o'i gymharu â phobl eraill, yn seiliedig ar sgôr o ganlyniad i brofion safonedig, yw cyniferydd deallusrwyddGeiriadur yr Academi, "intelligence: intelligence quotient". (CD neu IQ o'r Almaeneg Intelligenzquotient neu'r Saesneg intelligence quotient).

Bathwyd IQ gan y seicolegydd Almaenig William Stern mewn llyfr o 1912 i ddisgrifio'r dull o sgorio profion deallusrwydd a ddatblygwyd ym Mhrifysgol Breslau.Stern, William (1914). The Psychological Methods of Testing Intelligence. Educational psychology monographs. 13. Translated by Guy Montrose Whipple. Baltimore, MD: Warwick & York.ISBN 9781981604999. LCCN 14010447. OCLC 4521857. Retrieved 2014-06-15, tt. 70–84 (1914 English translation); tt. 48–58 (1912 original German edition)}} Yn hanesyddol, cafodd IQ ei gyfrifo drwy rannu oed meddyliol yr unigolyn, yn seiliedig ar ganlyniadau'r prawf deallusrwydd, ag oed cronolegol yr unigolyn, mewn blynyddoedd a misoedd, a lluosi'r gymhareb neu gyniferydd hwnnw â 100 i ganfod y sgôr IQ. Er enghraifft, os yw plentyn 10 oed yn perfformio cystal â'r plentyn 12 oed cyfartalog ar y prawf, dosrennir y plentyn i IQ 12 / 10 × 100 = 120. Felly, IQ cyfartalog y boblogaeth yw 100, pan bo'r oed meddyliol yn hafal i'r oed cronolegol. Ni defnyddir y dull hwn bellach i gyfrifo IQ, ac eithrio ambell brawf i blant. Mewn profion IQ modern, câi'r sgôr o'r prawf ei thrawsnewid yn ystadegol yn ddosraniad normal a chanddo gymedr 100 a gwyriad safonol 15. O ganlyniad i'r dull hwn, dosrennir rhyw ddwy ran o dair o'r boblogaeth rhwng IQ 85 a 115, a rhyw 2.5 % yn uwch na 130 a 2.5 % yn is na 70. "As mental testing expanded to the evaluation of adolescents and adults, however, there was a need for a measure of intelligence that did not depend upon mental age. Accordingly the intelligence quotient (IQ) was developed. ... The narrow definition of IQ is a score on an intelligence test ... where 'average' intelligence, that is the median level of performance on an intelligence test, receives a score of 100, and other scores are assigned so that the scores are distributed normally about 100, with a standard deviation of 15. Some of the implications are that: 1. Approximately two-thirds of all scores lie between 85 and 115. 2. Five percent (1/20) of all scores are above 125, and one percent (1/100) are above 135. Similarly, five percent are below 75 and one percent below 65."

Amcangyfrif o ddeallusrwydd yw sgôr IQ; mae natur ddamcaniaethol y cysyniad "deallusrwydd" yn golygu nad oes modd canfod mesur diriaethol ohono, megis màs neu bellter. Mae sgôr IQ yn gysylltiedig â ffactorau gan gynnwys maethiad, statws economaidd-gymdeithasol y rhieni, morbidrwydd a marwolaeth, statws cymdeithasol y rhieni, ac amgylchedd amenedigol. Mae seicolegwyr a gwyddonwyr eraill wedi ymchwilio i natur etifeddol IQ am gan mlynedd, ond mae dadl o hyd ynglŷn ag amcangyfrifon o bwysigrwydd y ffactor hwn a dulliau biolegol yr etifeddu.

Defnyddir sgôr IQ wrth dderbyn disgyblion a myfyrwyr, asesu anabledd dysgu, ac ystyried ymgeiswyr am swyddi, ac mewn cyd-destun ymchwil i ragfynegi perfformiad mewn swyddi ac incwm. Defnyddir hefyd i astudio dosraniadau o ddeallusrwydd seicometrig mewn poblogaethau, a'r cydberthyniad rhwng IQ a newidion eraill. Mae sgorau ar brofion IQ, cyn cyfrifo'r IQ ei hun, wedi cynyddu mewn nifer o boblogaethau ar gyfradd sydd yn gymesur â thri phwynt IQ pob deng mlynedd ers dechrau'r 20g, a gelwir hyn yn effaith Flynn.

 Cyfeiriadau 

Categori:Deallusrwydd
Categori:Seicometreg