Seioniaeth grefyddol

Idioleg ffwndamentalaidd, gwleidyddol sy'n cyfuno Seioniaeth ac Iddewiaeth Uniongred yw Seioniaeth Grefyddol (neu Tziyonut Datit). 

Cyfeirir at ei hymlynwyr hefyd fel Dati Leumi ( Cenedlaethwyr Crefyddol") ac yn Israel, maent yn cael eu hadnabod yn fwyaf cyffredin gan y ffurf luosog o ran gyntaf y term Datiim  "Crefyddol"). Weithiau gelwir y gymuned yn , seruga, sef yr enw ar y  "cap corun wedi'i wau" sy'n cael ei wisgo gan y dynion.

Cyn sefydlu Cenedl Israel ym Mai 1948, roedd y rhan fwyaf o'r Seionyddion Crefyddol yn Iddewon ymylol, a oedd yn cefnogi ymdrechion Seionaidd i adeiladu gwladwriaeth Iddewig ym Mhalesteina.

Mae eu ideoleg yn troi o amgylch tair colofn: Gwlad Israel, Pobl Israel, a Torah Israel.Adriana Kemp, Israelis in Conflict: Hegemonies, Identities, and Challenges, Sussex Academic Press, 2004, pp.314–315.

Mae'r Hardal (;  Le'umi; llythr., "Haredi Cenedlaetholgar") yn is-gymuned, llymach, mwy ffwndamentalaidd, yn ei defod, ac yn bleidiol iawn i wleidyddiaeth cenedlaetholgar.See for example:
Adina Newberg (2013). Elu v’Elu: Towards Integration of Identity and Multiple Narratives in the Jewish Renewal Sector in Israel , International Journal of Jewish Education Research, 2013 (5-6), 231-278);
Chaim Cohen (n.d.). Torah Sociology: Dati Torani and Dati Liberal - Is Dialogue Desirable?, Israel National News

Ym 1862, cyhoeddodd yr Almaenwr Uniongred Rabbi Zvi Hirsch Kalischer ei draethawd Derishat Zion, gan ddadlau mai dim ond trwy hunangymorth y gall iachawdwriaeth yr Iddewon, a addawyd gan y Proffwydi, ddigwydd.Zvi Hirsch Kalischer (Jewish Encyclopedia) 

Y prif ideolegydd o Seioniaeth Grefyddol fodern oedd y Rabi Abraham Isaac Kook, a gyfiawnhaodd Seioniaeth yn ôl y gyfraith Iddewig, ac a anogodd Iddewon crefyddol ifanc i gefnogi ymdrechion i setlo'r wlad, a'r Seionyddion Llafur seciwlar i roi mwy o ystyriaeth i Iddewiaeth. Gwelodd Kook Seioniaeth fel rhan o gynllun dwyfol a fyddai'n arwain at ailsefydlu'r Iddewon yn eu mamwlad (Palesteina). Byddai hyn yn dod ag iachawdwriaeth ("Geula") i Iddewon, ac yna i'r byd i gyd. Ar ôl i gytgord byd-eang gael ei gyflawni trwy ad-drefnu'r famwlad Iddewig, bydd y Meseia yn dod. Er nad yw hyn wedi digwydd eto, pwysleisiodd Kook y byddai'n cymryd amser. 

Datblygodd Rabbi Kook gyfreithlondeb crefyddol i Seioniaeth: 

Roedd llawer o Iddewon crefyddol hefyd yn anghymeradwyo'r Seionyddion crefyddol hyn oherwydd bod llawer yn Iddewon seciwlar neu'n anffyddwyr, a gredant mewn Marcsiaeth. Gwelai llawer o'r Seioniaid hyn y mudiad fel arf ar gyfer adeiladu cymdeithas sosialaidd ddatblygedig yng ngwlad Israel. Roedd y cibwts cynnar yn setliad cymunedol a oedd yn canolbwyntio ar nodau cenedlaethol, gwladgarol, heb eu llyffetheirio gan grefydd ac egwyddorion cyfraith Iddewig megis y kashrut. Roedd Seionyddion Sosialaidd yn un o ganlyniadau proses hir o foderneiddio o fewn cymunedau Iddewig Ewrop, a elwir yn Haskalah, neu Oleuedigaeth Iddewig. 

 Gwleidyddiaeth 
Mae’r rhan fwyaf o'r Seionyddion Crefyddol yn cofleidio gwleidyddiaeth adain dde, yn enwedig y blaid gartref Iddewig adain dde grefyddol, y הַבַּיִת הַיְהוּדִי, HaBayit HaYehudi, ond hefyd yn cefnogi’r prif ffrwd Likud, sydd hefyd yn adain dde. Ceir rhai Seionyddion Crefyddol asgell chwith, megis y Rabi Michael Melchior, y cynrychiolwyd eu safbwyntiau gan blaid Meimad (a oedd yn cydredeg â phlaid Lafur Israel). 

Mae llawer o ymsefydlwyr Israel yn y Lan Orllewinol yn Seionyddion Crefyddol, ynghyd â'r rhan fwyaf o'r gwladychwyr a ddiarddelwyd o Llain Gaza ym mis Awst a mis Medi 2005. 

Cyfeiriadau}

Categori:Israel
Categori:Iddewiaeth