1839 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1839 i Gymru a'i phobl.

 Digwyddiadau 
bawd|Cartŵn Punch am helyntion Beca
 John Frost, cyn-faer Casnewydd, yn cael ei amddifadu o'i swydd fel ynad oherwydd ei gydymdeimlad â Siartiaeth .
 30 Ebrill - Siartwyr yn terfysgu yn Llanidloes ac yn cipio rheolaeth ar y dref am bum niwrnod.
 7 Mai - Arestio Henry Vincent ar ôl annerch cyfarfod Siartaidd a'i gludo i garchar  Trefynwy .
 13 Mai - Dechrau Helyntion Beca.
 25 Gorffennaf - William Ewart Gladstone yn priodi Catherine Glynne o Benarlâg.
1 Awst - Agoriad athrofa'r Bedyddwyr yn Hwlffordd
 28 Awst - Mary Anne Lewis, gweddw AS Caerdydd, Wyndham Lewis, yn priodi Benjamin Disraeli .
 5 Hydref - Agor Doc Gorllewinol Tre-biwt.
 4 Tachwedd - Terfysg Casnewydd: mae rhwng 5,000 a 10,000 o gydymdeimlwyr Siartaidd dan arweiniad John Frost, llawer ohonynt yn lowyr, yn gorymdeithio i Westy Westgate yng Nghasnewydd, Sir Fynwy, i ryddhau carcharorion Siartaidd; mae tua 22 yn cael eu lladd pan mae milwyr, dan gyfarwyddyd Thomas Phillips, y maer, yn saethu at y dorf.
 23 Tachwedd - Arestio Zephaniah Williams, un o arweinwyr gorymdaith y Siartwyr i Gasnewydd, ar fwrdd llong yng Nghaerdydd .
 Syr Thomas Frankland Lewis  Thomas Frankland Lewis yn ymddiswyddo fel cadeirydd Comisiwn Cyfraith y Tlodion, i gael ei olynu gan ei fab, George Cornewall Lewis.
Charles Williams yn cael ei benodi'n ddarlithydd, athro, a thrysorydd Coleg yr Iesu, Rhydychen 
Agoriad Coleg Annibynnol Aberhonddu

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd|271x271px
John Davies, Aberdâr - Y Ffordd Dda  pregeth a draddododd yng Nghapel Ebeneser, Aberdâr, 9 Medi 1839 i gefnogi Siartiaeth 
 William Williams (Caledfryn) – Drych Barddonol
Maria James - Wales and other Poems 
James Evan (Carneinion) - Y Cristion Dyddorgar: neu Lawlyfr i Broffeswyr Crefydd 
Evan Breeze (Cadfan) - Yr Odlydd Cysurus, Cyfaill i'r trallodus 
John Dorney Harding - Essay, on the Influence of Welsh Tradition upon European Literature 
John Owen - Coffhad am Daniel Rowlands Llangeitho 
John Williams (Ioan ap Ioan) - Lloffyn y Prydydd 

 Cerddoriaeth 

 John Roberts (Ieuan Gwyllt) - Hafilah (emyn dôn) 
Mary Owen - Hymnau ar Amryw Destunau 
John Roberts - Caniadau y Cysegr 

 Genedigaethau 
bawd|Cranogwen|241x241px
bawd|Y Cwilsyn Gwyn|199x199px
 9 Ionawr - Sarah Jane Rees (Cranogwen), ysgrifennwr (bu f. 1916) 
24 Ionawr - Dan Isaac Davies, addysgwr (bu f. 1887) 
30 Ionawr -  John Davies (Ossian Gwent), bardd (bu f. 1892) 
10 Chwefror - Thomas Jones (Cynhaiarn), cyfreithiwr a bardd (bu f. 1916) 
17 Ionawr - Robert Alfred Cunliffe, Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Fflint a Bwrdeistrefi Dinbych (bu f. 1905) 
 13 Chwefror - Robert Bird, gwleidydd (bu f. 1909) 
14 Chwefror - Anna Fison (Morfudd Eryri), ieithydd, eisteddfodwraig, bardd ac addysgydd (bu f. 1920) 
 7 Mawrth - Ludwig Mond, diwydiannwr a anwyd yn yr Almaen (bu f. 1909)
 31 Mawrth - Thomas Henry Thomas (Arlunydd Penygarn),  arlunydd (bu f. 1915) 
2 Mai - Gwilym Williams (Ab Alaw Goch), barnwr (bu f. 1906) 
9 Mai - William Morris Lewis, gweinidog (MC) 
12 Mehefin - Edward James, gweinidog Annibynnol (bu f 1904) 
12 Awst - Owen Griffith (Eryr Eryri), Cerddor (bu f. 1903) 
Medi - Edward Pritchard, peiriannydd sifil (bu f. 1900) 
 24 Medi - John Neale Dalton, caplan brenhinol a thiwtor (bu f. 1931)
12 Hydref - Thomas Howells (Hywel Cynon), glöwr, argraffydd, cerddor, bardd, a phregethwr (bu f 1905) 
11 Rhagfyr - John Thomas, Llanwrtyd, cerddor (bu f. 1921) 
 Dyddiad anhysbys
 John Evans Jones (Y Cwilsyn Gwyn) newyddiadurwr (bu f. 1893) 
Richard Owen (Y Diwygiwr) gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd 
Thomas Thomas, gweinidog gyda'r Wesleaid ac awdur (bu f. 1888) 

 Marwolaethau 
bawd|Carreg Bedd Syr Charles Paget, Bermuda|298x298px

 27 Ionawr - yr Is-lyngesydd Syr Charles Paget, morwr a gwleidydd 
31 Ionawr - John Ellis, cyfrwywr a cherddor (g 1760) 
16 Chwefror - John Pugh (Ieuan Awst) cyfreithiwr a bardd (g 1783) 
11 Mai - "Doctor" John Harries, Cwrt-y-cadno, Dyn Hysbys, (g c1785) 
 16 Mai - Edward Clive, Iarll 1af Powis, 84 
 20 Mai - Rice Rees, hanesydd, (g 1804) 
23 Mai - Owen Williams, cerddor (g 1774) 
20 Mehefin - Richard Williams (Dryw Bach), bardd a datganwr (g 1790) 
20 Gorffennaf - Griffith Hughes, gweinidog Annibynnol (g 1775) 
6 Medi - Evan Griffiths, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1778) 
 29 Rhagfyr - Hopkin Bevan, gweinidog ac awdur, 74
Dyddiad anhysbys
Benjamin Phillips, gweinidog gyda'r Bedyddwyr Undodaidd (g 1750) 
Henry Evans, gweinidog gyda'r Bedyddwyr Albanaidd (g c1787) 

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru