Nkosi Sikelel' iAfrika

Emyn Gristnogol yw "Nkosi Sikelel ' iAfrika" (iaith Xhosa: [ŋk’ɔsi sikʼɛlɛl‿iafrikʼa]), a gyfansoddwyd yn wreiddiol yn 1897 gan Enoch Sontonga, athro Xhosa mewn ysgol genhadol Fethodistaidd ger Johannesburg.

Ym 1994, gorchmynnodd Nelson Mandela i adnod "Nkosi Sikelel' iAfrika" gael ei chofleidio fel cyd-anthem genedlaethol De Affrica; mabwysiadwyd fersiwn ddiwygiedig yn ogystal yn cynnwys elfennau o "Die Stem" (yr anthem gyd-wladwriaeth ar y pryd a etifeddwyd gan y llywodraeth apartheid flaenorol) ym 1997. Weithiau cyfeirir at yr anthem genedlaethol newydd hon o Dde Affrica fel "Nkosi Sikelel' iAfrika" er nad dyma ei henw swyddogol.

Roedd "Nkosi Sikelel' iAfrika" emyn yn 1897 wedi cyfansoddi gan yr athro Fethodistaidd Enoch Sontonga, o Johannesburg . Mae wedi cael ei honni bod y dôn yn seiliedig ar ar yr emyn Cymraeg "Aberystwyth" gan Joseph Parry . Ysgrifennwyd geiriau'r pennill a'r corws cyntaf yn wreiddiol yn yr iaith Xhosa fel emyn. Ym 1927 ychwanegwyd saith pennill gan y bardd Xhosa Samuel Mqhayi . 

Cymerwyd yr emyn gan gôr Ysgol Uwchradd Ohlange, a gwasanaethodd ei gyd-sylfaenydd, John Dobe, fel llywydd cyntaf Cyngres Genedlaethol Brodorol De Affrica . Fe'i canwyd i gloi cyfarfod y Gyngres ym 1912; erbyn 1925 daeth yn anthem cloi swyddogol y sefydliad, a elwir bellach yn Gyngres Genedlaethol Affrica.  Cyhoeddwyd "Nkosi Sikelel' iAfrika" am y tro cyntaf yn 1927.Roedd yr anthem swyddogol y Gyngres Genedlaethol Affrica yn ystod y cyfnod apartheid ac roedd yn symbol o'r mudiad gwrth-apartheid. Daeth yn anthem genedlaethol answyddogol De Affrica, yn cynrychioli dioddefaint y lluoedd gorthrymedig. Oherwydd ei chysylltiad â'r ANC, cafodd y gân ei gwahardd gan y gyfundrefn yn ystod oes apartheid.

Cyfeiriadau

Categori:Anthemau cenedlaethol
Categori:Erthyglau gyda microfformats hAudio