Adran Premier

Adran Premier yw'r gynghrair pêl-droed merched lefel uchaf yng Nghymru a gymerodd le Uwch Gynghrair Merched Cymru yn dilyn adrefnu ar ddechrau tymor 2021/22.

Fe’i gweinyddir gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru a chafodd ei sefydlu yn 2009, fel Cynghrair Merched Cymru, a hi yw’r gynghrair bêl-droed gyntaf i ferched yng Nghymru. Mae'r enillydd yn gymwys i gael lle yng Nghynghrair y Pencampwyr Merched UEFA. 

Cyhoeddwyd newid i enw swyddogol y gynghrair ar gyfer tymor 2021-22 sef, Genero Adran Leagues (gan arddel y gair Cymraeg adran yn y fersiwn Saesneg o'r Gynghrair hefyd). Dyma'r Gynghrair merched gyntaf ym Mhrydain a dim ond y 3ydd yn Ewrop i ollwng y gair 'merched' o deitl y gyngrair er mwyn normaleiddio a rhoi statws i bêl-droed merched.https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/58209277?at_medium=custom7&at_custom1=%5Bpost+type%5D&at_custom4=BB2F7E76-FE7A-11EB-A247-38460EDC252D&at_custom3=%40BBCCymruFyw&at_custom2=twitter&at_campaign=64 Dywedodd Lowri Roberts, Pennaeth Pêl-droed Menywod CBD Cymru, "'da chi ddim yn rhoi'r enw 'dynion' ar y Cymru Premier ... pam sydd angen i roi'r enw 'merched' ynddo fo? Achos,ar ddiwedd y dydd, dim ond pêl-droed yw e"https://newyddion.s4c.cymru/article/3119

Mewn blynyddoedd blaenorol anfonwyd enillydd y cwpan cenedlaethol i gystadleuaeth Ewropeaidd.

Clybiau presennol
Isod mae rhestr o glybiau fydd yn chwarae yn nhymor 2025–26.

 Clwb Tref neu ddinas Gwlad Briton Ferry Llansawel Llansawel  Cymru Dinas Abertawe Abertawe  Cymru Dinas Caerdydd Caerdydd  Cymru Pontypridd Unedig Trefforest  Cymru Y Seintiau Newydd Croesoswallt  Lloegr Tref Aberystwyth Aberystwyth  Cymru Tref y Barri Y Barri  Cymru Wrecsam Cefn Mawr  Cymru

Fformat y gystadleuaeth
Pencampwyr y gynghrair fydd y clwb sydd â'r nifer uchaf o bwyntiau ar ddiwedd y tymor. Os bydd gan ddau glwb neu fwy yr un nifer o bwyntiau, bydd enillwyr y gynghrair yn cael eu penderfynu yn ôl y gwahaniaeth goliau. Os bydd gan fwy un clwb yr un gwahaniaeth goliau, y clwb sydd wedi sgorio'r nifer uchaf o goliau fydd y pencampwyr. Mae'r gymdeithas hefyd wedi creu strwythur cynghreiriau o dan 19 oherwydd y teimlad bod 'na "ormod o jymp" rhwng y ddau safon yn ôl Lowri Roberts ac eisiau "cadw merched yn y gêm".https://newyddion.s4c.cymru/article/3119

Strwythyr newydd o 2021/22
Gyda'r strwythur newydd a gyflwynwyd yn 2021-22 crewyd 5 Adran sef:https://www.adranleagues.cymru/ 
 Adran Premier - yr hen uwch gynghrair a'r unig adran genedlaethol, i gynnwys 8 tîm gydag 1 yn disgyn i naill ai Adran North neu Adran South gan ddibynnu ar y lleoliad daearyddol
 Adran North
 Adran South
 Adran North Dan 19
 Adran South Dan 19

Tlws Adran - Cwpan
Cynhelir Cwpan aelodau Cynghreiriau Adran (Permier, De a Gogledd) yn flynyddol. Ail-frandwyd yr enw o Cwpan Uwch Gynghrair Cymru ('Welsh Premier League Cup') i Tlws Adran ('Adran Trophy') yn 2021.

Strwythur y Gynrhair - Disgyn ac esgyn
Yn Adran Premier bydd wyth tîm Adran Premier yn chwarae gartref ac oddi cartref ar ffurf twrnamaint gron. Ar ôl y 14 gêm hyn, mae'r pedwar clwb gorau wedyn yn chwarae yn erbyn ei gilydd a'r un peth i'r pedwar clwb isaf, gartref ac oddi cartref. Bydd pencampwr Adran Premier yn cynrychioli Cymru yng Nghynghrair Pencampwyr Merched UEFA. 

Bydd y tîm sy'n gorffen yn 8fed yn disgyn i Adran De neu Adran Gogledd. Bydd wyth tîm Adran y De ac Adran y Gogledd yn chwarae gartref ac oddi cartref. Bydd enillwyr y Gogledd a'r De yn cystadlu mewn gêm ail gyfle, gyda'r enillydd yn cael ei ddyrchafu i Adran Premier. 

Cyflwynwyd y gynghrair dan 19 i bontio'r bwlch rhwng pêl-droed ieuenctid a hŷn gyda dros 20 o dimau newydd sbon ledled Cymru., Gyda chlybiau'n defnyddio eu tîm dan 19 fel offeryn datblygu allweddol ar gyfer chwaraewyr sy'n symud ymlaen i'w tîm hŷn. Bydd enillwyr y Gogledd a’r De yn chwarae yn erbyn ei gilydd i gael eu coroni’n bencampwr cenedlaethol dan 19 oed.

Timau Adran Premier tymor 2021/2022
Met Caerdydd, Dinas Caerdydd, Dinas Abertawe, Tref Port Talbot, Seintiau Newydd, Pontypridd a Barri Unedig, a Tref Aberystwyth.

Newid a Buddsoddi
Cyhoeddwyd yn 2018 y bydd buddsoddi yn y gêm merched yng Nghymru gan ganolbwyntio ar ardal Casnewydd ac Wrecsam a chynyddu nifer y merched sydd wedi eu cofrestru i chwarae pêl-droed o 6,500 i 20,00 erbyn 2024.https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/43484411

Ym mis Mai 2020, cyhoeddodd Cymdeithas Bêl-droed Cymru y byddai'n cyflwyno newidiadau i'r strwythur "fydd addas yn economaidd a daearyddol ar gyfer datblygiad y gêm yng Nghymru".https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/52663233 Esboniodd Lowri Roberts, Pennaeth Pêl-droed Merched CBDC.https://twitter.com/theWPWL/status/1281545984414289921 Gwelwyd y newidiadau hynny ar gyfer tymor 2021-22.https://www.faw.cymru/en/news/launch-genero-adran-leagues-marks-new-era-domestic-football-wales/?back=/en/news/&pos=2

Chwarae yn Ewrop
Mae UEFA yn rhoi lleoedd Ewropeaidd i glybiau Cymdeithas Bêl-droed Cymru, a bennir gan safle Cymru yn safleoedd cyfernod gwlad UEFA ("coefficient rankings"). Mae Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn ei dro yn dyrannu nifer o'r lleoedd Ewropeaidd hyn i safleodd terfynol Uwch Gynghrair Merched Cymru. Ar ddiwedd tymor 2018–19, roedd Cymru yn safle 39 yn Ewrop - gan roi un lle yn unig iddynt yng Nghynghrair Pencampwyr Merched UEFA.

Yn nhymor 2018–19, enillodd y tîm sydd yn y safle uchaf yng Nghynghrair Merched Premier Cymru yr hawl i chwarae yn rownd ragbrofol Cynghrair y Pencampwyr.

Hanes
Chwaraewyd gêm gyntaf erioed y Gynghrair genedlaethol gyntaf ar nos Wener 24 Medi 2009 rhwng C.P.D.M. Aberystwyth yng Nghoedlan y Parc yn erbyn Llanidloes o flaen torf o bron i 400. Enillodd Aberystwyth y gêm, 2 - 0. Y person cyntaf i sgorio yn y Gynghrair oedd chwareuwraig Aberystyth, Sam Gaunt, a'r ail oedd Leanne Bray. Y person cyntaf i dderbyn carden felen oedd Lucy Hughes (Walker bellach), merch Ray Hughes, un o syfaenwyr a rheolwr C.P.D. Merched Tref Aberystwyth.

Yn ei dri thymor cyntaf, rhannwyd y gynghrair yn ddwy adran gydag enillydd y ddwy adran yn cystadlu mewn gêm rownd derfynol i ennill y bencampwriaeth. Nid oedd unrhyw dim yn disgyn o'r adran yn y tymor cyntaf, ond o dymor 2010-11 ymlaen roedd y tîm a arfennodd yn y safle olaf yn y  ddwy ardan yn disgyn i'r haen nesaf.http://atfc.org.uk/page.php?16  ; Website of Aberystwyth Town Ladies

Ers 2012–13 mae'r gynghrair yn cael ei chwarae fel un adran yn unig. Yn 2015-16, roedd dau dim yn disgyn. Yr wyth clwb a ffurfiodd y Gynghrair oedd Tref Aberystwyth, Tref Caernarfon, Llanidloes, Manorbier,  Castellnewydd Emlyn, Dinas Abertawe, Athrofa Caerdydd (bellach Met Caerdydd) a Wrecsam.

Yn 2021-22 ailstrwythurwyd ac ailfrandwyd yr Uwch Gynghrair a strwythur pêl-droed merched Cymru unwaith eto. Brandwyd yr Uwch Gynghrair yn Genero Adran Premier (Genero ar ôl y noddwyr). Darlledwyd gêm Met Caerdydd a Dinas Abertawe yn fyw ar 5 Medi 2021.

Nawdd
Noddwyd y Gynghrair rhwng 2016-2021 gan gwmni cysylltiadau cyhoeddus Orchard a leolir yng Nghaerdydd.https://www.wales247.co.uk/orchard-backs-welsh-premier-womens-league/ O dymor 2021-22 ymlaen, yn dilyn ar ailfrandio fel Adran Leagues (sy'n hepgor y gair 'merched'), noddwyd y gynghrair gan gwmni Genero - cwmni trefnu digwyddiadu a hyrwyddo.https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/58209277?at_medium=custom7&at_custom1=%5Bpost+type%5D&at_custom4=BB2F7E76-FE7A-11EB-A247-38460EDC252D&at_custom3=%40BBCCymruFyw&at_custom2=twitter&at_campaign=64

Darlledu Gêm Fyw
Ar brynhawn ddydd Sul 27 Medi 2020, darlledwyd y gêm fyw gyntaf erioed o'r Gynghrair gan raglen Sgorio ar S4C.https://twitter.com/sgorio/status/1310258976681078786 C.P.D. Merched Dinas Abertawe fu'n fuddugol 0-3 dros C.P.D. Merched Dinas Caerdydd yng Nghaerdydd.https://twitter.com/sgorio/status/1310256519485763589 gyda Chloe Chivers yn 'Seren y Gêm'.https://twitter.com/sgorio/status/1310262357067792384 Caiff uwchafbwyntiau gemau'r Uwch Gynghrair eu darlledu ar raglen Sgorio ar S4C.https://sgorio.cymru/category/uwch-gynghrair-merched-cymru/ Darllediad fyw gyntaf yr Genero Adran Premier ar ei newydd wedd oedd Met.Caerdydd yn erbyn CP.D.M. Dinas Abertawe a ddarlledwyd ar-lein ar Youtube a Facebook Sgorio.https://www.youtube.com/watch?v=gZQz9u852Jo Abertawe enillodd 2-1.https://twitter.com/sgorio/status/1434566396302741507

Pencampwyr
Yn y tri thymor cyntaf penderfynodd rownd derfynol rhwng enillwyr adran y gogledd a'r de pwy oedd y pencampwr. Noder felly nad oes gemau terfynnol wedi'r tair bencampwriaeth gyntaf gan i strwythur yr Uwch Gynghrair Genedlaethol ddod i fodolaeth. 

TymorPencampwyrAil SafleTrydydd Safle 2009–10 Merched Dinas Abertawe Merched Tref Caernarfon am. (4–0 ffeinal) 2010–11 Merched Dinas Abertawe Merched Tref Caernarfon am. (3–1 ffeinal) 2011–12 Merched Athrofa Caerdydd Merched Wrecsam am. (3–0 ffeinal) 2012–13 Merched Dinas Caerdydd Merched Met. Caerdydd Merched Wrecsam 2013–14 Merched Met. Caerdydd PILCS LFC Merched Dinas Caerdydd 2014–15 Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Abertawe PILCS LFC 2015–16 Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Abertawe Merched Dinas Caerdydd 2016–17 Merched Dinas Abertawe Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Caerdydd 2017–18 Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Abertawe Abergavenny 2018–19https://int.women.soccerway.com/national/wales/welsh-premier-womens-league/20182019/regular-season/r47487/ Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Abertawe Merched Dinas Caerdydd 2019–20https://twitter.com/theWPWL/status/1263498702305583104 (safle pan darwyd gan COVID-19 Merched Dinas Abertawe Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Caerdydd 2021–22 Merched Dinas Abertawe Merched Met. Caerdydd Merched Dinas Caerdydd  2022–23 Merched Dinas Caerdydd Merched Dinas Abertawe Merched Met. Caerdydd 2023–24  Merched Dinas Caerdydd Merched Dinas Abertawe Merched Wrecsam 

TeitlauTîm6Met Caerdydd6Dinas Abertawe3Dinas Caerdydd
|}

Gweler hefyd
 Cwpan Pêl-droed Merched Cymru - cystadleuaeth flynyddol clybiau merched Cymru
 Tlws Adran - cystadleuaeth i glybiau cynghreiriau pyramid Adran Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Cymru

Dolenni
Gwefan Swyddogol Adran Leagues
y Gynghrair ar uefa.com
@AdranLeagues
Cyfweliad gyda Lowri Roberts ar sefydlu yr Adran Premier a Cynghreiriau Adran, Awst 2021 ar Newyddion S4C

Cyfeiriadau

Categori:Pêl-droed merched yng Nghymru
Cymru
Merched
Categori:Sefydliadau 2009