Pêl Goch

Drama lwyfan Gymraeg yw Pêl Goch gan Aled Jones Williams.Tri Dramodydd Cyfoes: Meic Povey, Siôn Eirian ac Aled Jones Williams  – Traethawd doethuriaeth Manon Wyn Williams, Ysgol y Gymraeg Prifysgol Bangor Hydref 2015
Perfformiwyd y ddrama am y tro cyntaf ym 1998 gan Cwmni Theatr Gwynedd. "Byd alcoholig" sydd yma, yn ôl y dramodydd, "Beth sy'n bwysig am Pêl Goch ydy ei delweddaeth hi, nid yr ysgrifennu fel y cyfryw", ychwanegodd.

 Disgrifiad byr 
Mae'r ddrama wedi'i gosod tua diwedd yr 20fed ganrif. Rhenir y ddrama yn dair rhan; "Dwrnod Cynta", "'Rail Ddwrnod" ac "Y Trydydd Dydd".

Mae'r gŵr a'r wraig, prif gymeriadau'r ddrama, yn cael eu hebrwng gan Y Dyn i'r "lle" ac am "dridiau". Mae'r lleoliad yn lanast o offer swyddfa, offer cegin a thrybeini eraill. Mae dau "rewgell" mawr yma a "ffacs" a "sgriniau teledu". Ceir awgrym posib mai ymgymerwr angladdau ydi'r Dyn, ac mai dyma gychwyn diwedd y daith i'r cymeriadau. 

Wrth i'r ddau ddechrau archwilio'r llanast, disgynna nifer o bethau "ar weiren" o'r gofod uwchben, sy'n codi trafodaeth ac atgofion rhwng y ddau gymeriad. Yn eu mysg, mae'r "pêl goch" sy'n rhoi inni deitl y ddrama. Mae lleferydd a mynegiant y Gŵr yn dechrau methu, gyda dim ond rhegfeydd yn rhaffu o'i geg. 

Erbyn yr "Ail-Ddwrnod", datgelir bod merch ifanc [Nest] wedi'i lladd mewn damwain car, "hit an' ryn" a'r cwbl a erys o'r drasiedi oedd ei phêl goch hi. Awgrymir mai'r Gŵr oedd yn gyfrifol am ei lladd hi, ac mai merch ei Wraig oedd hi.

Yn y "Trydydd Dydd", mae'r Gŵr yn mynd i'w angau, ynghanol dryswch o ddelweddau a seiniau a ffilmiau amrywiol.

 Cefndir 
Yn ei gyfweliad ar gychwyn y gyfrol Disgw'l Býs yn Stafell Mam, mae Nic Ros yn gofyn i Aled Jones Williams os mai "gweledigaeth o dy uffern personol di ydy Pêl Goch?". Mae Aled yn ateb fel a ganlyn : "Beth sy'n bwysig am Pêl Goch i mi oedd nid beth ysgrifennais i ond ei byd hi. Dwi ddim yn or-hoff o'r hyn dwi wedi'i ysgrifennu efallai, ond ei byd hi - ia. Ydy o'n disgrifio uffern personol? Ar ryw wedd mae o. Rwyt ti wedi croesi rhyw drothwy a rwyt ti'n meddwl dy fod ti yn rhywle, ond dwyt ti ddim, rwyt ti mewn rhywle hollol wahanol.""Byd alcoholig ydy o er nad oes yna ddim alcohol yn Pêl Goch. Rwyt ti yn y byd yma, ag eto dwyt ti ddim. Mae pethau cyfarwydd y byd yma o dy gwmpas di ond dwyt ti ddim yna. Beth sy'n bwysig am Pêl Goch ydy ei delweddaeth hi, nid yr ysgrifennu fel y cyfryw."

 Cymeriadau 

 Gŵr - 40 oed
 Gwraig - 40 oed
 Y Dyn - tua 30 oed
 dyn arall
 dyn meddw
 lleisiau plant
 cyhoeddwr
 merched dawnsio

 Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y ddrama am y tro cyntaf gan Gwmni Theatr Gwynedd ar yr 20 Ionawr 1998 yn Theatr Gwynedd Bangor. Cyfarwyddwyd gan Valmai Jones a’r actorion oedd Gwenno Elis Hodgkins a Dewi Rhys.

Cyfeiriadau


Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Dramâu 1998
Categori:Dramâu Aled Jones Williams
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru