Gŵyl AmGen 2020

Gŵyl ddiwylliannol yw Gŵyl AmGen sy’n bartneriaeth rhwng BBC Cymru a'r Eisteddfod Genedlaethol. Fe'i datblygwyd yn sgil y pandemig coronafirws yn 2020 a olygodd fod Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion 2020 wedi ei gohirio yn wreiddiol tan y flwyddyn ganlynol. Datblygodd yr ŵyl y flwyddyn ganlynol gyda Eisteddfod AmGen 2021, gydag Eisteddfod Tregaron yn cael ei gynllunio i gael ei gynnal yn flwyddyn 2022.

Cynhaliwyd yr ŵyl rhwng 30 Gorffennaf a 2 Awst, gyda rhaglenni a chynnwys ar draws BBC Radio Cymru, BBC Radio Cymru 2 a BBC Cymru Fyw.

Yn ystod y digwyddiad cyhoeddwyd enillydd gwobr Llyfr y Flwyddyn 2020, sef Ifan Morgan Jones gyda'r nofel Babel. Hefyd cyhoeddwyd enillydd Albwm Cymraeg y flwyddyn, sef Ani Glass - Mirores.

 Cystadlaethau 

 Stôl Farddoniaeth 
Yr her oedd ysgrifennu darn o farddoniaeth gaeth neu rydd rhwng 24 a 30 llinell ar y testun Ymlaen. Y beirniaid oedd yr Archdderwydd Myrddin ap Dafydd a Mererid Hopwood.

Yr enillydd oedd Terwyn Tomos, cyn-athro yn wreiddiol o Glydau, Sir Benfro ac sydd nawr yn byw yn Llandudoch. Roedd ei gywydd buddugol, dan y ffugenw 'Pererin', yn trafod ei filltir sgwâr a’i gymuned yng Nghwm Degwel wrth iddo ddod i werthfawrogi'r hyn sydd o dan ei drwyn. Roedd 34 o ymgeiswyr ac yn ail yn y gystadleuaeth oedd Morgan Owen, gydag Elan Grug Muse a Llŷr Gwyn Lewis yn gydradd drydydd.

Stôl Ryddiaith
Yr her oedd ysgrifennu darn o ryddiaith hyd at 500 gair ar y testun Gobaith. Y beirniaid oedd Manon Steffan Ros a Guto Dafydd.

Yr enillydd oedd Llŷr Gwyn Lewis o Gaernarfon yn wreiddiol (bellach yng Nghaerdydd). Roedd ei waith, o dan y ffugenw Claf Abercuawg, yn stori fer sy'n sôn am gyfrif Twitter lle mae'r byd rhithiol yn plethu gyda'r byd go iawn. Roedd 67 wedi ymgeisio - yn ail oedd Iwan Teifion Davies o Landudoch, ac yn drydydd oedd Elen Jones o Ddinbych.

Dysgwr y Flwyddyn
Roedd hon yn gystadleuaeth ar y cyd gan yr Eisteddfod Genedlaethol, BBC Radio Cymru a'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol. Y beirniaid oedd Betsan Moses, prif weithredwr yr Eisteddfod Genedlaethol, Aran Jones, cyd-sylfaenydd SaySomethingInWelsh a Dona Lewis, dirprwy brif weithredwr a chyfarwyddwr cynllunio a datblygu'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

Yr enillydd oedd Jazz Langdon, athrawes 27 oed o Arberth, Sir Benfro. Roedd pedwar arall ar y rhestr fer, sef Mathias Maurer, Siân Sexton, Elisabeth Haljas a Barry Lord. Cafodd y pump eu cyfweld gan Shân Cothi ar BBC Radio Cymru.

Llywyddion
 Dydd Gwener, 31 Gorffennaf – Toda Ogunbanwo o Benygroes. Soniodd am hiliaeth yng Nghymru gan ddweud nad yw dioddefwyr yn siarad digon am eu profiadau.
 Dydd Sadwrn, 1 Awst - Seren Jones o Gaerdydd. Dywedodd fod angen i'r Cymry beidio bod mor "amddiffynnol" am eu hunaniaeth ac yn fwy agored i groesawu pobl o bob lliw a llun.
 Dydd Sul, 2 Awst - Josh Nadimi sy'n wreiddiol o Lantrisant ac sy'n llawfeddyg yn Ysbyty Prifysgol Caerdydd. Trafododd yr "anghyfartaledd iechyd" sydd yn effeithio ar bobl o gefndiroedd du, Asiaidd neu leiafrifoedd ethnig a'r pwysau trwm ar weithwyr iechyd yn ystod y cyfnod diweddar.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 AmGen ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol 
 AmGen ar wefan BBC Cymru

Categori:Digwyddiadau yng Nghymru
Categori:2020 yng Nghymru