Tîm pêl-droed cenedlaethol Palesteina Mandad

Tîm pêl-droed cenedlaethol Palesteina Mandad a adnabwyd hefyd fel Tîm pêl-droed cenedlaethol Eretz Israel (Hebraeg: נבחרת ארץ ישראל בכדורגל‎,: Nivheret Eretz Yisrael Bekhadurgel, llyth. 'Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad Israel')   oedd tîm pêl-droed tiriogaeth Palesteina a rheolwyd gan Brydain o dan Fandad gan Gynghrair y Cenhedloedd. 

Cyd-destun
bawd|300px|Y tîm cenedlaethol yn ystod eu taith o amgylch yr Aifft ym 1930
bawd|300px|Berger (canol) yn ceisio atal ymosodwr yr Aifft, Muhammad Muhtar
bawd|300px|Gaul Mechlis yn ceisio goresgyn y golwr Papadopoulos mewn gêm yn Tel Aviv
300px|de|Baner Palesteina Mandad Prydain, 1927–1948
Dyfarnwyd y tiriogaeth i Brydain yng Nghynhadledd San Remo wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf pan gollodd Ymerodraeth yr Otomaniaid ei thiriogaethau y tu allan i benrhyn Anatolia - Gweriniaeth Twrci gyfoes. Chwaraeodd y tîm gyfanswm o bum gêm rhwng 1934 a 1940. I bob pwrpas, roedd y tîm yn gynrycholiadwy o'r Yishuv sef y gymuned Iddewig ym Mhalesteina, er mai lleiafrif o boblogaeth y diriogaeth oedd yn Iddewon (Arabaid oedd y mwyafrif clir). 

Cyflawnodd aelodaeth FIFA ym 1929. Yn 1934 gadawodd yr holl Arabiaid a oedd yn ymwneud â'r sefydliad, gan eu bod yn ystyried eu bod yn cael eu defnyddio fel "deilen ffigys".

Arferai’r tîm chwarae yn Stadiwm Maccabiah a Stadiwm Palms, y ddau wedi’u lleoli yn Tel Aviv (dinas hollol Iddewig). Chwaraeodd Palesteina'r Mandad bum gêm swyddogol (pedwar gêm ragbrofol Cwpan y Byd, ac un gyfeillgar), cyn iddo ddod yn dîm cenedlaethol Israel yn swyddogol ym 1948 yn sgîl annibyniaeth Israel.

Hanes
1917–1923: cefndir hanesyddol
Roedd tiriogaeth Mandad Cynghrair y Cenhedloedd ar gyfer Palestina yn rhan o'r Ymerodraeth Otomanaidd am ganrifoedd tan y Rhyfel Byd Cyntaf. Gorchfygodd 1917 y Deyrnas Unedig ar ffrynt Palestina, rhanbarth Palestina a'u meddiannu. Yng Nghynhadledd San Remo ym mis Ebrill 1920, dyfarnwyd Palestina ar ddwy ochr Afon Iorddonen. Ar 24 Gorffennaf 1922, cadarnhaodd Cynghrair y Cenhedloedd y mandad ar gyfer “creu cartref cenedlaethol i’r bobl Iddewig ym Mhalestina sy’n ddiogel o dan gyfraith gyhoeddus”. Roedd ardal mandad Cynghrair y Cenhedloedd yn wreiddiol yn cynnwys Israel gyfoes, Llain Gaza, y Lan Orllewinol a Gwlad Iorddonen heddiw, a wahanwyd oddi wrth weddill yr ardal ar 25 Mawrth 25 1923 fel Gwlad Iorddonen.

1924–1933: Sefydlu cymdeithas genedlaethol
Ar ddiwedd 1924, sefydlwyd Cymdeithas Bêl-droed Maccabi, ond nid oedd unrhyw dimau Prydeinig a Palestina na chlybiau Hapoel yn perthyn iddi. Arweiniodd poblogrwydd cynyddol pêl-droed ym 1925 at y ffaith y gofynnodd Cymdeithas Bêl-droed Maccabi ar fenter Yosef Yekutieli i'w dderbyn i gorff pêl-droed y byd FIFA. Fodd bynnag, gwrthodwyd hyn ar y sail bod yn rhaid i gymdeithas bêl-droed gydnabyddedig ym maes Eretz Israel gynnwys pob ethnigrwydd, yn Brydain ac Arabiaid ac Iddewon. Ym mis Mawrth a mis Mai 1928, ffurfiwyd dau bwyllgor gydag aelodau o sawl grŵp poblogaeth. Ar 14 Awst 1928, cynhaliwyd cyfarfod sefydlu Cymdeithas Bêl-droed Eretz Israel (EIFA) yn Jerwsalem; mynychwyd y cyfarfod gan un ar ddeg o ddynion ar gyfer Maccabi, tri dyn i Hapoel ac un dyn yn cynrychioli'r Arabiaid. Ni chymerodd y Prydeinwyr ran yn y gwaith o sefydlu'r gymdeithas, ond ymunwyd â hi yn ddiweddarach. Ar ôl ei sefydlu, sefydlwyd Cymdeithas Bêl-droed Eretz Israel fel cais arall am aelodaeth i FIFA. Derbyniodd hyn y gymdeithas, a oedd bellach yn cynrychioli holl grwpiau poblogaeth yr ardal, fel aelod dros dro ym mis Rhagfyr 1928. Ar 17 Mai 1929, derbyniwyd y gymdeithas fel aelod parhaol o gymdeithas bêl-droed y byd. Er hynny, roedd anghysondebau mawr o hyd rhwng Maccabi a Hapoel o fewn Cymdeithas Bêl-droed Eretz Israel.Haim Kaufman, Yair Galily:   In: Soccer & Society, Routledge, Ausgabe 9, Nr. 1, Januar 2008, , S. 81–95 (90–91).

1934-1937: Ymgais ragbrofol Cwpan y Byd Cyntaf
Ym 1934, cymerodd tîm cenedlaethol Palestina Mandad Prydain ran wrth gymhwyso ar gyfer Cwpan y Byd yn yr un flwyddyn. Cyfarfu grŵp 12, lle daethpwyd â'r timau cenedlaethol o'r Dwyrain Canol ynghyd, â'r Aifft ym mis Mawrth ac Ebrill. Yn wreiddiol, dylai Twrci berthyn i'r grŵp hefyd, ond fe wnaethant dynnu eu tîm yn ôl cyn dechrau'r cymhwyster.

Er bod tua 75% o boblogaeth Palestina yn Arabiaid ar y pryd, arweiniwyd y gymdeithas genedlaethol gan yr Iddewon Seionaidd, na roddodd lais i'r Arabiaid. Dangoswyd hyn hefyd yn y ffaith bod y tîm cenedlaethol wedi'i hyfforddi gan yr Iddew Shimon "Lumek" Ratner, a aned yng Ngwlad Pwyl, a ymfudodd i Balesteina ar ôl ei yrfa chwarae yn SC Hakoah Vienna. Cafodd yr holl chwaraewyr a ddefnyddiwyd ym 1934 eu geni y tu allan i Balestina Mandad Prydain a chwarae ar lefel clwb i Maccabi Hashmonayim Jerwsalem, Hapoel Haifa neu Hakoah Tel Aviv. Cyn bod y gemau rhyngwladol wrth ymyl God Save the King, roedd anthem genedlaethol pŵer trefedigaethol Prydain, yn chwarae'r anthem Seionaidd HaTikva, sy'n dal i gael ei defnyddio heddiw fel anthem genedlaethol Israel. Heb unrhyw siawns o gael eu penodi i’r tîm cenedlaethol, bu Armeniaid, Arabiaid a Cristnogion Arabaidd yn boicotio’r gymdeithas a sefydlu cymdeithas gystadleuol, Cymdeithas Chwaraeon Cyffredinol Palestina (PSA). Parhaodd hyn tan ddechrau'r gwrthryfel Arabaidd ym 1936.Hassanin Mubarak: Palestine - International Results - Details, in: rsssf.com, abgerufen am 15. Februar 2014 (englisch).

Ar 16 Mawrth 1934, cynhaliwyd y gêm ryngwladol Palestina gyntaf ar sgwâr Byddin Prydain ym mhrifddinas Yr Aifft, Cairo. Cafodd y gêm ragbrofol ar gyfer Cwpan y Byd yn erbyn tîm cenedlaethol yr Aifft o flaen 13,000 o wylwyr ei arwain gan y Sais Stanley Wells a daeth i ben gyda cholled glir o 1:7; Roedd yr Aifft eisoes wedi arwain 4-0 ar hanner amser. Y gôl-geidwad Palestina cyntaf oedd Avraham Nudelmann, a'i gwnaeth yn 6-1. Dair wythnos yn ddiweddarach, ar Ebrill 6, cyfarfu'r ddau dîm am yr ail gymal ar sgwâr Hapoel Tel Aviv. Dyfarnwr y gêm a chwaraewyd o flaen 800 o wylwyr oedd y Sais John Goodski. Ar ôl y Prydeinwyr Ar ôl i Balestina Prydain Mandad fod 0 4 ar ei hôl hi ar hanner amser, fe lwyddon nhw i dorri’n ôl i 1: 4 yn yr ail hanner. Gyda dau orchfygiad a gwahaniaeth goliau o 2:11, nid oedd tîm Palestina yn gymwys ar gyfer Cwpan y Byd yn yr Eidal.Jean-Michel Cazal, Yaniv Bleicher: British Mandate of Palestine Official Games 1934-1948, in: rsssf.com, abgerufen am 15. Februar 2014 (englisch).

1938-1940: Treial rhagbrofol Ail Gwpan y Byd ac yn gyfeillgar
Cyfarfu'r tîm cenedlaethol â Gwlad Groeg yn rownd gyntaf cymhwyster Cwpan y Byd. Ar ôl 1:3 yn Tel Aviv-Jaffa a 0: 1 yn Athen, ni allai'r tîm fod yn gymwys ar gyfer Cwpan y Byd 1938. Ar Ionawr 22, 1940, chwaraeodd tîm cenedlaethol Palestina Mandad Prydain eu hunig gêm gyfeillgar ac ar yr un pryd y gêm ryngwladol olaf yn eu hanes. Llwyddodd i reoli buddugoliaeth 5-1 yn erbyn Libanus, yr unig fuddugoliaeth pwynt gan y tîm cenedlaethol.

Cydnabyddiaeth
Nid oes gan dîm pêl-droed Palesteina gyfoes, fel gwladwriaeth Arabaidd, unrhyw gysylltiad â'r tîm Iddewig hon o Balesteina, a ystyrir yn rhagflaenydd Israel fel y tîm cenedlaethol Iddewig cyntaf. Gellid ystyried tîm Palesteina y Mandad fel olynydd tîm a strwythur tîm a chymdeithas pêl-droed Israel.

Cyfeiriadau

Categori:Israel
Palesteina Mandad
Categori:Pêl-droed yn Asia
Palesteina Mandad