Llyn Lugano

Llyn yn ne-ddwyrain y Swistir yw Llyn Lugano (Eidaleg: Lago di Lugano neu Ceresio; Lladin: Ceresius lacus; Lombardeg: Lagh de Lugan; Almaeneg: Luganersee), ar y ffin rhwng y Swistir a'r Eidal. Mae'r llyn yn dwyn enw'r ddinas fwyaf ar ei glannau, Lugano. Mae'r llyn rhwng Llyn Maggiore a Llyn Como. Mae'r llyn yn llifo i Lyn Maggiore trwy'r Tresa. Mae'r pwynt dyfnaf, 288 metr, ychydig i'r dwyrain o Gandria, yn rhan Eidalaidd y llyn. Mae'r arwynebedd yn 48.7 km².

Ffurfiant
Llyn rhewlifol yw'r llyn yn wreiddiol. Fe’i crybwyllwyd gan Gregory o Tours yn 590 fel y Ceresio, gan gyfeirio at y cerasws Lladin, a’r llu o goed ceirios a dyfodd ac a flodeuodd ar lannau’r llyn ar y pryd. Yn 804 mae un yn ysgrifennu am y llyn gan gyfeirio at Laco Luanasco.

Yn 1848 adeiladwyd clawdd dros y llyn, gan ddechrau o farian rhwng Melide a Bissone, y Melidedijk. Gwnaeth hyn gysylltiad uniongyrchol rhwng Lugano a Chiasso yn bosibl. Mae Rheilffordd Gotthard a thraffordd yr A2 yn rhedeg ar draws y trochiad. Mae'r clawdd yn rhannu'r llyn yn ddau fasn, basn gogleddol 27.5 km² a basn deheuol 21.4 km². Mae camlas gyda phontydd yn caniatáu llif dŵr a llongau. Mae'r amser cadw cymedrig llyn o 8.2 mlynedd yn wahanol iawn rhwng basn gogleddol (11.9 mlynedd) a de (2.3 blynedd).

Mae 63% o'r arwynebedd o 48.7 km² yn diriogaeth y Swistir, a'r 37% yn Eidal yn weddill. Mae'r rhan sydd ar ochr Swistir yn cael ei hadnabod fel Swistir Eidalaidd. Mae allglofan Campione d'Italia, ardal ddi-doll, wedi'i lleoli ar lan dde-ddwyreiniol y llyn.

Treflannau
Ymhlith y lleoedd sydd wedi'u lleoli ar y llyn (mewn trefn clocwedd) mae:

Hamdden
Caniateir ymdrochi yn y llyn yn unrhyw un o'r 50 neu fwy o sefydliadau ymolchi sydd wedi'u lleoli ar hyd glannau'r Swistir. (in Italian)

Mae'r mwyafrif o'r lleoedd hyn yn y Swistir, rhan lai yn yr Eidal. Mae'r llyn yn fordwyol, ac yn cael ei ddefnyddio gan nifer sylweddol o longau preifat. Mae cychod teithwyr y Società Navigazione del Lago di Lugano (SNL) yn darparu gwasanaethau ar y llyn, at ddibenion twristiaeth yn bennaf, ond hefyd yn cysylltu Lugano â chymunedau eraill ar lan y llyn, rhai nad oes ganddynt fynediad i'r ffordd.

Dolenni
 Fideo Lugano Switzerland Things to See in 4k'
 Fideo, 'Lake Lugano in 4K'

Cyfeiriadau

Categori:Llynnoedd y Swistir
Categori:Llynnoedd yr Eidal
Categori:Talaith Como
Categori:Talaith Varese