Kanafeh

Pwdin o'r Dwyrain Caol yw Kanafeh. Fe'i gwneir gyda thoes ffilo, neu semolina, wedi'i socian mewn sirup melys ac fel arfer wedi'i haenu â chaws, neu gyda chynhwysion eraill fel hufen neu gnau. Mae'n boblogaidd yn y byd Arabaidd, yn enwedig y Lefant a'r Aifft, ac ymhlith Palesteiniaid. Yn ogystal, ceir amrywiolion yn Nhwrci, Gwlad Groeg, a'r Balcanau.

Yn Arabeg, mae'r gair kunāfa yn gyfeirio at y toes-llinyn (string pastry) ei hun, neu at y ddysgl gyfan. Yn Nhyrceg, gelwir y toes-llinyn yn , a'r pwdin ei hun yn . Yn y Balcanau, gelwir y toes (neu'r crwst) wedi'i falu yn kadaif, ac yng Ngwlad Groeg fel kataifi, ac mae'n sail i wahanol brydau wedi'u rholio neu ar ffurf haenu, gan gynnwys teisennau pwdin gyda chnau a surop melys.

Un o'r paratoadau mwyaf adnabyddus o kanafeh yw knafeh nabulsiyeh, a darddodd yn ninas Nablus, Palesteina, a dyma'r pwdin Palesteinaidd mwyaf cynrychioliadol ac eiconig. Ceir hefyd Knafeh nabilsiyeh sy'n defnyddio caws gwyn o'r enw Nabulsi. Mae'n cael ei baratoi mewn dysgl fas fawr gron, ac mae'r crwst wedi'i liwio â lliw bwyd oren, ac weithiau gyda chnau pistachio wedi'i falu.

 Tarddiad y gair 
Mae'r Gymraeg yn benthyg y gair o'r  Lefant ac Arabeg yr Aifft, ac yn ei drawslythrennu'n eang fel kanafeh, kenafeh, knafeh, kunafah, kunafeh, konafa neu kunafa, ac amrywiadau tebyg. Ei ffurf mewn Arabeg yw  , neu kunāfa o'i drawslythrennu.

Mae rhai ffynonellau'n nodi ei fod yn dod o'r gair Coptig Aifft , sy'n golygu bara neu gacen."Etymological Dictionary of Arabic".  Fe'i ceir yn straeon yr Aifft yn Alf laylaẗ wa-laylaẗ. Barn arall yw ei fod yn dod o wreiddyn Semitaidd gydag ystyr "ochr" neu "adain", o'r  Arabeg, "i ystlys neu amgáu".

 Hanes 
bawd| Gwneuthurwr  traddodiadol yn Cairo
Stori gyffredin yw bod y ddysgl wedi'i chreu, a'i rhagnodi gan feddygon, i fodloni newyn y caliphs yn ystod Ramadan. Dywedir bod y stori wedi digwydd yn Fatimid yr Aifft, neu yn yr Umayyad Caliphate yn Syria. Adroddir hefyd iddo gael ei grybwyll yn ysgrifenedig mor gynnar â'r 10g, a'i fod o darddiad Fatimid. Fodd bynnag, nid yw'r seigiau a grybwyllir mewn testunau hanesyddol o reidrwydd yr un fath â'r fersiynau modern o .

Nid yw  (Llyfr y Prydau) o'r 10g gan Ibn Sayyar al-Warraq, yn crybwyll y gair , na disgrifiad o'r ddysgl fel y'i gelwir heddiw. Fodd bynnag, mae'n cynnwys pennod ar bwdinau a wnaed gyda'r  cysylltiedig, sy'n golygu crêpes, y mae'r gair Twrceg  a'r gair Groeg  deillio ohonynt. Mewn un rysáit, mae  wedi'u stwffio â chnau, wedi'u ffrio'n ddwfn, a'u gorchuddio â surop siwgr mêl, sydd yn ei hanfod yn ddigyfnewid yr un a fersiwn heddiw o'r pwdin. Disgrifir hefyd crêpes tenau mawr sy'n debyg i ffabrig, o'r enw , wedi'i goginio ar ddalen gron o fetel o'r enw , wedi'i haenu â ffrwythau, a gwlyb siwgr.

Mae  (Llyfr Prydau o Mahgreb ac Al-Andalus) anhysbys o'r 13g yn defnyddio'r gair  i ddisgrifio crêpe wedi'i wneud â batter tenau ar badell Indiaidd neu "ddrych" (sef y ), ac yn dweud ei fod yn cyfateb i . Mae hefyd yn rhoi rysáit ar gyfer  (a'r crêpes yn cael eu galw'n  yn Al-Andalus), sy'n defnyddio'r un , ond mae'n deneuach, "fel meinwe mân, mân". Mae'n rhoi nifer o ryseitiau pwdin ar gyfer , lle mae'r crêpes yn cael eu gweini wedi'u haenu â chaws ffres, wedi'u pobi, a'u gorchuddio â mêl a surop rhosyn; neu eu torri'n greision fel dail rhosyn a'u coginio gyda mêl, cnau, siwgr a dŵr rhosod.

Mae Ibn al-Jazari yn rhoi cyfrif am arolygydd marchnad o'r 13g a farchogodd trwy Damascus gyda'r nos, gan sicrhau ansawdd , a bwydydd eraill sy'n gysylltiedig â Ramadan, yn ystod y cyfnod Mamluk.
de|bawd| mbrwma (main) kanafeh

 Amrywiadau 

 Kanafeh Nabulsieh 
de|bawd| Siniyyeh ( hambwrdd ) o Kanafeh
Tarddodd Kanafeh Nabulsieh yn ninas Nablus, Palesteina,Edelstein, Sari (2010).  dyna'r enw Nabulsieh. Mae Nablus yn dal i fod yn enwog am ei kanafeh, sy'n cynnwys caws gwyn ysgafn ac arwyneb gwenith wedi'i falu, sydd wedi'i orchuddio â surop siwgr .  Yn y Lefant a'r Aifft, yr amrywiad hwn o kanafeh yw'r mwyaf cyffredin.

 Kadayıf a künefe 
bawd|235x235px| Künefe a the Twrcaidd
Yn rhanbarth Hatay yn Nhwrci, a arferai fod yn rhan o Syria ac sydd â phoblogaeth Arabaidd fawr, gelwir y crwst yn künefe a gelwir y stribedi yn tel kadayıf. Defnyddir caws lled-feddal fel Urfa peyniri (caws Urfa) neu Hatay peyniri (caws Hatay), wedi'i wneud o laeth amrwd, yn y llenwad. Wrth wneud y künefe, nid yw'r kadayıf yn cael ei rolio o amgylch y caws; yn lle hynny, rhoddir caws rhwng dwy haen o'r stribedi kadayıf. Mae wedi'i goginio mewn platiau copr bach, ac yna'n cael ei weini'n boeth iawn mewn surop gyda hufen tolch (caiac) a'i orchuddio â phistachios neu gnau Ffrengig. Yn y bwyd Twrcaidd, mae yna hefyd yassı kadayıf ac ekmek kadayıfı, nad ydynt wedi eu gwneud o'r stribedi.

 Kadaif 
bawd|Kataifi Groegaidd
Yn yr amrywiad hwn, a elwir hefyd yn  (kataïfi) neu  (kadaïfi) mewn Groeg, defnyddir yr edafedd i wneud gwahanol fathau o grwst, fel tiwbiau neu nythod adar, yn aml gyda llenwad o gnau wedi'u torri fel mewn baklava.

 Gweler hefyd 

 Ekmek kadayıfı, cwstard bara Twrcaidd
 Rhestr o grwst
 Coginio Palestina
 Phyllo
 Qatayef, melysion tebyg i dwmplen sy'n cynnwys rhai o'r un cynhwysion

 Oriel 

 Cyfeiriadau 

Categori:Coginiaeth Syria
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Coginiaeth Libanus
Categori:Coginiaeth Gwlad Iorddonen
Categori:Coginiaeth yr Aifft
Categori:Wicibrosiect Palesteina