Uwch Gynghrair Latfia

Y Virslīga yw Uwch Gynghrair Bêl-droed Latfia a dyma'r adran bêl-droed uchaf yn Latfia.  

Hanes
Ym mlynyddoedd cynnar pêl-droed Latfia, cynhaliwyd digwyddiadau pêl-droed (fel yn y mwyafrif o wledydd bryd hynny) yn y brifddinas yn bennaf. Gellid ystyried enillwyr 'cynghrair y ddinas' (1910-1915) yn 'bencampwyr cenedlaethol'. O 1922-1926 roedd 'cystadleuaeth genedlaethol' fwy neu lai. Trefnwyd y bencampwriaeth genedlaethol gyntaf ym 1927 wedi i Latfia ennill ei hannibyniaeth wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Rhwng 1945 a 1991 roedd pencampwriaeth Latfia Sofietaidd yn nodwedd o galendr chwaraeon y wlad. Gyda Latfia yn adennill annibyniaeth ym mis Awst 1991, penderfynodd Cymdeithas Bêl-droed Latfia (Latvijas Futbola Federācija - y LFF) aildrefnu ei chystadlaethau yn y Virslīga o 1992. Yn 2008 daeth Latfia yn aelod o UEFA. Ar ôl tymor 2007 tyfodd y gynghrair o wyth i ddeg tîm. Yn 2008 chwaraeodd pawp ei gilydd bedair gwaith.
Ar ddiwedd y tymor, mae'r tîm sydd yn y safle gwaelod yn disgyn yn awtomatig i 1. liga, ac mae pencampwr 1. liga yn cymryd ei le yn awtomatig. Mae'r tîm sy'n gorffen yn y safle ail isaf yn Virslīga a'r tîm sy'n ail yn 1. liga yn chwarae dwy gêm am le yn y Virslīga y tymor canlynol. Mae enillydd Virslīga, pencampwyr Latfia, yn chwarae yn rownd ragbrofol Cynghrair Pencampwyr UEFA. Mae'r clybiau yn yr ail a'r trydydd safle yn chwarae yng ngemau rhagbrofol Cynghrair Europa UEFA.

Chwaraewyd cwpan cynghrair y tu allan i'r tymor y gaeaf, Cwpan Gaeaf Virslīga, ym mis Ionawr bob blwyddyn rhwng 2013 a 2017, a ddisodlwyd y flwyddyn nesaf gan Gwpan Virslīga (Latfia: Virslīgas kausa izcīņa).

Rhwng 2015 a 2018 roedd wyth clwb yn cymryd rhan. Cynyddwyd hyn i naw ar gyfer tymor 2019 a deg ar gyfer tymor 2020.

Twrnamaint
Mae fformat chwarae'r twrnamaint a nifer y clybiau wedi newid sawl gwaith. Mae'r gystadleuaeth yn cael ei chynnal rhwng mis Mawrth a dechrau mis Tachwedd. Ar hyn o bryd, mae 10 clwb yn cymryd rhan yn yr Uwch Gynghrair, sy'n cwrdd â'i gilydd ddwywaith yn ystod y tymor - unwaith gartref, unwaith oddi cartref, sy'n gyfanswm o 16 gêm. Ar ddiwedd y tymor, mae'r tîm yn y lle olaf yn cael ei ail-drosglwyddo i'r gynghrair 1af yn awtomatig ac yn cael ei ddisodli gan y tîm 1af a enillodd y gynghrair. Mae'r tîm sy'n aros yn y lle olaf ond un yn cwrdd mewn dau ail-ddarllediad i aros yn yr Uwch Gynghrair gydag enillydd yr 2il safle yn y gynghrair 1af.

Teitlau Hanesyddol
Nodir isod pencampwyr cystadlaethau cenedlaethol cyn sefydlu'r Gynghrair ar ei ffurf gyfoes wedi ad-ennill annibyniaeth Latfia yn 1991.

Pencampwriaeth Latfia Annibynnol 1922–1940

 1922 Kaiserwald Riga
 1923 Kaiserwald Riga
 1924 RFK Riga
 1925 RFK Riga
 1926 RFK Riga
 1927 Olimpija Liepāja
 1928 Olimpija Liepāja
 1929 Olimpija Liepāja
 1930 RFK Riga

 1931 RFK Riga
 1932 ASK Riga
 1933 Olimpija Liepāja
 1934 RFK Riga
 1935 RFK Riga
 1936 Olimpija Liepāja
 1937/1938 Olimpija Liepāja
 1938/1939 Olimpija Liepāja
 1939/1940 RFK Riga
 1940/1941 Methwyd gorffen oherwydd goruchfygiad lluoedd yr Undeb Sofietaidd


Pencampwyr Cyfansawdd
Nodir isod restr o'r clybiau sydd wedi ennill y fwyaf o bencampwriaethau yn Latfia annibynnol sef y cyfnod gyntaf rhwng y ddau Ryfel Byd (1922-1940) ac yna wedi i'r wlad ad-ennill annibyniaeth oddi ar yr hen Undeb Sofietaidd yn 1991 hyd y persennol. Mae'r clybiau mewn print trwm yn rhan o Virslīga 2020.

 Club Nifer Teitlau Blynyddoedd Skonto Riga † clwb yn fethdalwr bellach 15 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2010 RFK Riga 8 1924, 1925, 1926, 1930, 1931, 1934, 1935, 1940 Olimpija Liepāja 7 1927, 1928, 1929, 1933, 1936, 1938, 1939 Ventspils 6 2006, 2007, 2008, 2011, 2013, 2014 Liepājas Metalurgs † 2 2005, 2009  Kaiserwald Riga 2 1922, 1923 JPFS/Spartaks Jūrmala 2 2016, 2017 Riga FC 2 2018, 2019 FK Liepāja 1 2015 Daugava Daugavpils 1 2012 ASK Riga 1 1932

Dolenni
Gwefan y Virslīga 
 Gwefan Swyddogol Cymdeithas Bêl-droed Latfia (LFF)
 Pêl-droed Latfia an UEFA.com

Cyfeiriadau

Latfia
Categori:Pêl-droed yn Latfia
Categori:Cynghreiriau pêl-droed
Categori:Latfia