Cynhadledd Casablanca

Roedd Cynhadledd Casablanca yn gyfarfod cyfrinachol a barhaodd rhwng 14-24 Ionawr 1943, gyda'r nod o gynllunio strategaeth y Cynghreiriaid ynghylch yr Ail Ryfel Byd yn Ewrop. Cynhaliwyd y gynhadledd yng ngwesty'r "Anfa" yn ninas Casablanca, Moroco (oedd yn drefedigaeth Ffrengig ar y pryd). Yn bresennol roedd Arlywydd yr Unol Daleithiau, Franklin D. Roosevelt, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig Winston Churchill a Cadfridog Charles de Gaulle ar ran "Ffrainc Rydd".

Gwahoddwyd unben yr Undeb Sofietaidd, Joseph Stalin hefyd, ond gwrthododd ddod, gan fethu â gadael y wlad adeg Brwydr Stalingrad. Gwrthododd de Gaulle ddod i ddechrau hefyd, nes i Churchill fygwth cydnabod Henri Giraud fel arweinydd y Ffrancwyr Rhydd. Roedd tensiwn rhwng y Ffrancwyr yn amlwg yn bresennol yn Casablanca yn ystod y trafodaethau.

Deilliadau bras y Gynhadledd:
 cydnabuwyd ildiad diamod yr Echel fel nod yr Ail Ryfel Byd 
 cytunwyd i helpu'r Undeb Sofietaidd trwy greu ail ffrynt yn Ewrop ym 1944
 cytunwyd i feddiannu Sisili a'r Eidal
 sefydlwyd cyd-reolaeth Ffrainc Rydd gan De Gaulle a Giraud
 cytunwyd y byddai bomio'r Almaen yn dwysáu

Ildiad Diamod
Cynhyrchodd y gynhadledd ddatganiad o bwrpas unedig, "Datganiad Casablanca". Cyhoeddodd i'r byd na fyddai'r Cynghreiriaid yn derbyn dim llai nag "ildiad diamod" gan bwerau'r Echel. Roedd Roosevelt wedi benthyg y term gan y Cadfridog Ulysses S. Grant (a elwir yn Grant "Ildio Diamod"), a oedd wedi cyfleu'r safiad hwnnw i bennaeth Byddin y Taleithiau Cydffederal yn ystod Rhyfel Cartref America.Middleton, Drew, On This Day, "Roosevelt, Churchill Map 1943 War Strategy," January 24, 1943, retrieved August 27, 2012Yale Law School, "The Avalon Project: The Casablanca Conference: 1943," retrieved November 19, 2013 Felly nododd Roosevelt yn y gynhadledd i'r wasg olaf ar 24 Ionawr fod y Cynghreiriaid yn mynnu "ildio diamod" gan yr Almaenwyr, yr Eidalwyr a'r Japaneaid. 

Mewn anerchiad radio ar Chwefror 12, 1943, eglurodd Roosevelt beth oedd ildio diamod yn ei olygu: "we mean no harm to the common people of the Axis nations. But we do mean to impose punishment and retribution upon their guilty, barbaric leaders". , Yale Law School, "The Avalon Project: The Casablanca Conference: 1943," retrieved August 27, 2012"Casablanca Conference,"  Radio address, February 12, 1943, (The Public Papers of F.D. Roosevelt, Vol. 12, p. 71), retrieved November 19, 2013

Cyhoeddodd yr Arlywydd Roosevelt ganlyniadau’r gynhadledd i Americanwyr mewn araith radio ar 12 Chwefror 1943.

Fe'i dilynwyd gan gynadleddau Cairo, Cairo II, Moscow, Tehran, Yalta a Potsdam.

Materion ymarferol y Rhyfel
 Cam nesaf rhyfel Ewrop
 Byddai pob cymorth posibl yn cael ei ddarparu i Rwsia
 Asesiad o berygl llongau tanfor yr Almaen yn yr Iwerydd
 Gwaredu llongau, awyrennau, milwyr yn y gwahanol theatrau rhyfel
 Byddai Joseph Stalin a Chiang Kai-shek yn cael gwybod yn llawn am agenda'r gynhadledd a'r cytundebau oedd yn deillio o hynny

Cynlluniau ar gyfer gogledd Affrica wedi'r rhyfel
Y diwrnod cyn y gynhadledd, daeth Roosevelt yn Arlywydd cyntaf Unol Daleithiau America i ymweld ag Affrica pan arhosodd yn ninas Bathurst, Gambia. Cynyddodd sefyllfa ffiaidd Gambiaid o dan yr Ymerodraeth Brydeinig ei deimladau gwrth-wladychiaeth ymhellach, gan ei arwain i drafod a chreu ymhellach ar Churchill yr angen am system ymddiriedolaeth ryngwladol a fyddai’n hyrwyddo cytrefi fel Gambia tuag at annibyniaeth.

Yn ystod y Gynhadledd, siaradodd Roosevelt â chadfridog preswyl Ffrainc yn Rabat, Moroco, am annibyniaeth ôl-rhyfel a'r Iddewon yng Ngogledd Affrica. Cynigiodd Roosevelt:

"dylai'r nifer o Iddewon sy'n ymwneud ag ymarfer y proffesiynau (y gyfraith, meddygaeth, ac ati) fod yn gyfyngedig yn bendant i'r ganran y mae'r boblogaeth Iddewig yng Ngogledd Affrica yn ei dwyn i holl boblogaeth Gogledd Affrica .... byddai ei gynllun yn dileu ymhellach y cwynion penodol a dealladwy a ysgwyddodd yr Almaenwyr tuag at yr Iddewon yn yr Almaen, sef, er eu bod yn cynrychioli rhan fach o'r boblogaeth, roedd dros 50 y cant o'r cyfreithwyr, meddygon, athrawon ysgol, athrawon coleg, ac ati, yn yr Almaen yn Iddewon."Manfred Jonas, Harold D. Langley, and Francis L. Lowenheim, eds., Roosevelt and Churchill: Their Secret Correspondence, New York: E.P. Dutton & Co., Saturday Review Press, 1975, p. 308. This quote is taken from a conversation memorandum prepared by Captain John L. McCrae, Roosevelt's naval aide.

Roedd y gwarediad hwn o'r boblogaeth Iddewig yn mynd yn ôl i feddylfryd a gyfathrebwyd ynghynt i Roosevelt gan lysgennad America i'r Almaen, William Dodd (1933-37). Roedd Dodd wedi gwerthuso gormes yr Almaen ar yr Iddewon, ac wrth ysgrifennu at Roosevelt, dywedodd: "Roedd yr Iddewon wedi dal llawer mwy o'r swyddi allweddol yn yr Almaen na bod gan eu nifer neu eu doniau hawl iddynt."Larson, Erik, "In the Garden of Beasts," Crown, 2011, p. 39

Dolenni
 'The Casablanca Conference, 1943' gwefan Swyddfa'r Wladwriaeth yr Unol Daleithiau
 ffilm newyddion British Movietone am y Gynhadledd, archif, 1943

Cynadleddau Pwysig Eraill
 Cytundeb Heddwch Paris, 29 Gorffennaf - 15 Hydref 1946
 Cynhadledd Potsdam, 17 Gorffennaf - 2 Awst 1945
 Cynhadledd Yalta, 4 - 11 Chwefror 1945
 Cynhadledd Quebec (1944), 12 - 16 Medi 1944
 Cynhadledd Tehran, 28 Tachwedd - 1 Rhagfyr 1943
 Cynhadledd Cairo (1943), 22 - 26 Tachwedd 1943
 Cynhadledd Quebec (1943), 17-24 Awst 1943
 Cynhadledd Casablanca, 14 - 24 Ionawr 1943

Cyfeiriadau

Categori:1943 ym Moroco
Categori:Casablanca
Casablanca
Cacsablanca