Canonau Dort

bawd
Datganiad o farn y Synod Cenedlaethol a gynhaliwyd yn ninas Dordrecht yn yr Iseldiroedd yn 1618–19 yw Canonau Dort neu Ganonau Dordrecht, neu o dan eu teitl ffurfiol, Penderfyniad Synod Dort ar y Pum Prif Pwynt Athrawiaethol a Ddadleuir yn yr Iseldiroedd. Ar y pryd, cyfeirid at Dordrecht yn aml yn Saesneg fel Dort neu Dordt.

Heddiw mae Canonau Dort yn rhan o Tair Ffurf Undod, un o safonau cyffesol llawer o eglwysi Diwygiedig o gwmpas y byd, gan gynnwys rhai'r Iseldiroedd, De Affrica, Awstralia a Gogledd America. Mae parhau i'w defnyddio fel safon yn dal i rwystro cydweithrediad agos rhwng dilynwyr Jacob Arminius, yr Haerwyr ac Eglwysi Diwygiedig yr Iseldiroedd.

Mewn gwirionedd, penderfyniad barnwrol yw'r canonau ar bwyntiau athrawiaethol a oedd yn destun dadl â'r Arminiaid ar y pryd. Flwyddyn wedi marwolaeth Arminius yn 1609, cyhoeddodd ei ddilynwyr ef bum erthygl eu Gwrthdystiad i ddatgan eu gwyriad oddi wrth Galfiniaeth lymach y Gyffes Felgig. Y canonau hyn yw barn y Synod yn erbyn y Gwrthdystiad hwn. Er hynny, derbyniwyd diwinyddiaeth Arminaidd yn swyddogol gan y wlad yn nes ymlaen ac mae ffurfiau gwahanol ohoni wedi parhau o fewn Protestaniaeth, yn enwedig o fewn eglwysi Methodistaidd.

Nid oedd bwriad i'r canonau esbonio athrawiaeth Ddiwygiedig yn ei chyfanrwydd, ond yn hytrach eglurhau'r pum pwynt athrawiaethol yr oedd dadlau drostynt. Dywedir i bum pwynt Calfiniaeth (llygriad llwyr, etholedigaeth diamod, iawn cyfyngedig, gras anorchfygol a dyfalbarhad y saint) grynhoi Canonau Dort wedi i lyfryn yn 1963 eu poblogeiddio ond nid oes perthynas hanesyddol rhwng y ddau beth hyn ac mae rhai ysgolheigion yn dadlau bod eu hiaith yn camlunio ystyr y canonau.

 Nodiadau 


 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 

 But for the Grace of God gan Cornelis P. Venema
 The Golden Chain of Salvation gan John Bouwers
 Unspeakable Comfort gan Peter Feenstra
 The Voice of Our Fathers gan Homer Hoeksema
 The Reformed Doctrine of Predestination gan Lorraine Boettner
 She Synod of Dordt gan Thomas Scott
 The Canons of Dordt gan Henry Peterson
 The Five Points of Calvinism gan David Steele a Curtis Thomas
 The Works of John Owen, Vol. 10
 TULIP gan William Jay Hornbeck II

 Dolenni allanol 
 Yr Eglwys Ddiwygiedig Gristnogol: Canonau Dort
 Canonau Dort yn Lladin, Iseldireg, Saesneg, Rwsieg a Wcreineg 
 Canonau Dort yn Fietnameg
 Recordiad Sain o Ganonau Dort (mp3)

Categori:Gweithiau 1619
Categori:Tair Ffurf Undod