Cymdeithas Filwrol Belarws

Roedd Cymdeithas Filwrol Belarwsia (Belarwsieg:Беларускае згуртаваньне вайскоўцаў, BZV; Biełaruskaje Zhurtavańnie Vajskoŭcaŭ) yn gorff yn ymgyrchu dros ennill ac amddiffyn Belarws annibynnol cyn ac wedi cwymp yr Undeb Sofietaidd. Bodolai rhwng 1991 a 2000.

Sefydlu
Ffurfiwyd yr Undeb yn hydref 1989 gan dri o raddedigion yr Ysgol Amddiffyn Awyr Gwrth-Awyrennau a Thaflegrau Uwch yr Undeb Sofietaidd, dan arweiniad Mikola Statkevich, ym Minsk, prifddinas Belarws. Roedd Belarws ar y pryd yn dal i fod yn weriniaeth oddi fewn i'r Undeb Sofietaidd gomiwnyddol a oedd yn raddol dadfeilio wrth i'r gwahanol genheloedd oddi fewn i'r Undeb ymbellhau o reolaeth ganolog Moscfa o dan reolaeth Michail Gorbatchef. 

Ym mis Chwefror 1991, datganodd Statkevich yr angen i greu byddin genedlaethol yng nghyngres gyfansoddol Cymuned Ddemocrataidd Gymdeithasol Belarwsia, a sefydlwyd comisiwn ar faterion milwrol yn y blaid. Sefydlwyd cysylltiadau ag undebau Belarwsia yn nhiriogaeth gyffredinol yr Undeb Sofietaidd: ym Moscfa, Priozersk, Tver, Mordovia, Yakutia, Borisov, ac eraill.

Ar 20 Awst 1991, yn un o awditoriwm Prifysgol Wladwriaethaol Belarwsia, ar ail ddiwrnod coup Moscfa, penderfynwyd sefydlu sefydliad er mwyn sicrhau annibyniaeth. Ar 12 Hydref etholwyd Mikola Statkevich yn arweinydd cyntaf y BZV. Gan weithredu’n weithredol am y 4 blynedd gyntaf ar ôl ei greu, trefnodd weithredoedd stryd a chyhoeddodd adolygiad o hanes milwrol Belarws ym mhapurau newydd y wladwriaeth. Ar 8 Medi 1992, cymerodd y swyddogion lw teyrngarwch torfol i Belarus, gan eu bod yn dal i wasanaethu o dan lw'r Undeb Sofietaidd.https://novychas.by/poviaz/czverc-stahoddzja-belaruskamu-zhurtavannju-vajskou

Wedi annibyniaeth Belarws
Yn 1993, ar Ddiwrnod Rhyddid, gorymdeithiodd sawl mil o filwyr ar brif rhodfa Minsk, gan brotestio yn erbyn trafodaethau Kebich â Moscfa ar gyflwyno arian sengl. Wedi hynny, gwaharddwyd y fyddin rhag cymryd rhan mewn gweithgareddau cyhoeddus a gwleidyddol, fodd bynnag, daeth trafodaethau â Moscfa i ben.

Ar ôl ethol Mykola Statkevych yn arweinydd plaid Cymuned y Bobl, daeth Ales Stankevych yn arweinydd newydd y BZV.

Rhyddhawyd bron pob un o weithredwyr y gymdeithas o dan y Gweinidog Amddiffyn, y Cadfridog P. Kozlovsky, o'r fyddin, ac eithrio Viktor Sheiman, a wnaeth yrfa yn y cyfarpar Lukashenko.

Ar ddiwedd y 90au, nid oedd y gymdeithas yn gweithredu mewn gwirionedd. Yn 2000, methodd y sefydliad ag ailgofrestru a rhoddodd y gorau i weithrediadau de jure.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Cofnod am y BZV ar wefan hanes Belarwsia (mewn Belarwsieg)
 Archif fideo o 1991

Categori:Gwleidyddiaeth Belarws
Categori:Belarws