Dawns Gyrn Abbots Bromley

bawd|Y ddawns gyrn tu allan i'r dafarn leol (2018)

Dawns werin flynyddol unigryw yw Dawns Gyrn Abbots Bromley a gynhelir ym mhentref Abbots Bromley, Swydd Stafford, Lloegr, ar Ddydd Llun wedi'r Sul cyntaf wedi 4 Medi, yn ystod wythnos y gwyliau (wakes week).

Deuddeg o ddawnswyr sydd – chwech yn dwyn pâr o gyrn carw Llychlyn yn ei ddwylo, y ffŵl, Marian Forwyn, y ceffyl pren, y bwäwr, y canwr triongl, a'r cerddor – a phob un ohonynt yn gwisgo carpiau ffug-ganoloesol a ddyluniwyd yn niwedd y 19g. Dynion sydd yn perfformio pob rhan yn draddodiadol, gan gynnwys Marian Forwyn. Câi'r cyrn, a gedwir yn Eglwys Sant Nicolas, eu mowntio ar ddelw bren o ben carw, a chanddi goes bren fer i'w chydio. Mae tri phâr o gyrn wedi eu paentio yn wyn gyda blaenau brown, a'r tri arall yn frown gyda blaenau euraid. Mae'r dawnswyr yn treulio'r holl ddydd yn cerdded terfynau'r plwyf, weithiau un ar ôl y llall, ac weithiau yn pleth-ddawnsio tra'n dilyn yr arweinydd. Pob hyn a hyn mae'r chwech sydd yn dwyn y cyrn yn ffurfio llinellau yn wynebu ei gilydd, gyda'r ceffyl pren a'r bwäwr, ac weithiau'r ffŵl a Marian Forwyn hefyd, yn ymuno yn y ddawns. Yn ôl coel gwlad, anlwcus ydyw os nad ydynt yn dawnsio heibio eich cartref. Wedi'r ddawns, dychwelir y cyrn i'r eglwys.Jacqueline Simpson a Steve Roud, A Dictionary of English Folklore (Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2000), t. 1.

Ansicr ydy tarddiad y cyrn, ac yn ôl prawf dyddio carbon ym 1976 mae un ohonynt yn dod o garw a fu farw tua 1065 OC ± 80 mlynedd. Darfu ceirw Llychlyn o Brydain erbyn y cyfnod hwnnw, ac mae'n debyg felly iddynt eu mewnforio o wlad arall. Canfu'r cofnod cynharaf o'r ddawns gyrn yn The Natural History of Stafford-shire (1686) gan Robert Plot, a sonir am ddawns y ceffyl pren adeg y Nadolig, Dydd Calan, a Nos Ystwyll:

 Cyfeiriadau 

Categori:Dawns werin yn Lloegr
Categori:Diwylliant gwerin Lloegr
Categori:Medi
Categori:Swydd Stafford