Catherine Margretta Thomas

MaeCatherine Margretta Thomas (1880–1972) yn adnabyddus am recordio dawns Gymreig y traddodiad Nantagrw.

 Bywyd Cynnar 
Ganwyd Catherine Margretta Thomas yn 1880, i'w rhieni Daniel a Hannah Davies yn Nantgarw.

Tra'n blentyn roedd hi'n mwynhau gwylio'r dawnsiau lleol.

Oherwydd nad oedd yr eglwysi lleol yn hoff o ddawnsio gwerin, nid oedd mam Catherine Margretta Thomas ei hun yn awyddus i'w merch fynd i weld y dawnsiau hyn, ond llwyddodd Catherine i ddarbwyllo ei thad i fynd â hi i weld yr arddangosiadau. Roedd twf Anghydffurfiaeth yng Nghymru yn golygu bod dawnsio gwerin bron wedi diflannu yn Nantgarw erbyn i Catherine Margretta Thomas fod yn ei harddegau.

 Cymdeithas Dawns Werin Cymru 
Roedd dawnsio yn dirywio os yn anghyson erbyn 1911 pan anwyd merch Catherine Margretta Thomas, Ceinwen Thomas (Dr. Ceinwen Thomas yn ddiweddarach ). Ond gwanhaodd dylanwad Anghydffurfiaeth ac erbyn i Ceinwen Thomas fynychu'r ysgol roedd hi'n trafod traddodiad dawnsio yn Nantgarw gyda'i mam. Ar ôl i Ceinwen Thomas adael y coleg cyfarfu â Walter Dowding o Gymdeithas Genedlaethol Ddawns Werin Cymru. Soniodd wrtho am atgofion ei mam o ddawnsio gwerin yn Nantgarw. Rhoddodd hi mewn cysylltiad â Doris Freeman. Gyda’i gilydd gweithiodd Catherine Margretta Thomas, Ceinwen Thomas a Doris Freeman i nodi’r camau dawnsio o’r dawnsiau traddodiadol y gallai Catherine Margretta Thomas eu cofio. Yna trosglwyddwyd y nodiadau hyn i Gymdeithas Genedlaethol Dawns Werin Cymru gan Ceinwen Thomas. 

 Cyfeiriadau 
Categori: Hanes Cymru
Categori: Diwylliant Cymru
Categori: Genedigaethau 1880
Categori: Marwolaethau 1972
Categori: Traddodiadau Cymru