John Cartwright

Ymgyrchydd amlwg dros ddiwygio seneddol o Loegr oedd John Cartwright (17 Medi 1740 - 23 Medi 1824), a ddaeth yn adnabyddus fel y Tad Diwygio. Roedd yn swyddog y Llynges Frenhinol ac Uwchgapten efo milisia Swydd Nottingham. Daeth ei frawd iau Edmund Cartwright yn enwog fel dyfeisiwr y gwŷdd pŵer.

 Bywyd cynnar a gyrfa llyngesol 
Fe'i ganed ym Marnham yn Swydd Nottingham, gan ei fod yn frawd hynaf i Edmund Cartwright, dyfeisiwr y gwŷdd pŵer a brawd iau George Cartwright, masnachwr ac archwiliwr Labrador . Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Newark-on-Trent ac Academi Heath yn Swydd Efrog, ac yn ddeunaw oed aeth i'r Llynges Frenhinol . Gwasanaethodd yn y swydd am bum mlynedd (1765–1770).

Rhwng 1763 a 14 Mai 1766, roedd Cartwright yn rheolwr ar HM Cutter.Tobias Smollett. Aeth ei frawd George, pan oedd ar bennau rhydd, gydag ef ar fordaith allan o Plymouth i fynd ar ôl smyglwyr yn Sherborne .

Roedd afiechyd yn golygu bod Cartwright wedi ymddeol o wasanaeth gweithredol am gyfnod ym 1771.

Pan ddechreuodd yr anghydfodau â threfedigaethau America, credai fod gan y gwladychwyr hawl ar eu hochr, gan cefnogi eu hachos ac, ar ddechrau'r Rhyfel Annibyniaeth Americanaidd a ddilynodd, gwrthododd apwyntiad fel is-gapten cyntaf i'r Dug Cumberland. Felly rhoddodd y gorau i lwybr i ddyrchafiad gan nad oedd am ymladd yn erbyn yr achos yr oedd yn teimlo ei fod yn gyfiawn. Yn 1774 cyhoeddodd ei blediad cyntaf ar ran y gwladychwyr, o'r enw American Independence the Glory and Interest of Great Britain.

 Milisia Swydd Nottingham a diwygio  
Yn 1765, pan godwyd Milisia Swydd Nottingham gyntaf, fe'i penodwyd yn Uwchgapten, ac yn rhinwedd y swydd honno gwasanaethwyd am ddwy flynedd ar bymtheg. O'r diwedd cafodd ei ddisodli'n anghyfreithlon.

Ym 1779 ymddangosodd ei waith cyntaf ar ddiwygio yn y senedd, yr ymddengys mai ef oedd y cyhoeddiwr cynharaf ar y pwnc, yn eithrio pamffledi Earl Stanhope (1774). Ei deitl oedd, Take your choice, ail argraffiad yn ymddangos o dan y teitl newydd o The Legislative Rights of the Commonalty Vindicated, and advocated annual parliaments, the secret ballot and manhood suffrage.

Tasg ei fywyd o hynny ymlaen yn bennaf oedd sicrhau pleidlais gyffredinol a seneddau blynyddol.

Cyfeiriadau

Categori:Athronwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Athronwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl fusnes o Loegr
Categori:Ymgyrchwyr o Loegr
Categori:Marwolaethau 1824
Categori:Genedigaethau 1740