Giovanni Gentile

Athronydd, gwleidydd, addysgwr, a golygydd o'r Eidal oedd Giovanni Gentile (30 Mai 1875 – 15 Ebrill 1944) a fu'n feddyliwr blaenllaw yn y mudiad ffasgaidd ac athroniaeth idealaidd yn yr Eidal.

 Bywgraffiad 
Ganed yn Castelvetrano yng ngorllewin Sisili ar 30 Mai 1875. Astudiodd yn y Scuola Normale Superiore yn Pisa. Cyhoeddodd ei weithiau cyntaf yn niwedd y 1890au, gan gynnwys La filosofia di Marx (1899). Cyfarfu â Benedetto Croce, ac o 1903 i 1922 cyd-olygasant y cyfnodolyn La Critica. Buont yn gyfeillion nes iddynt anghytuno dros ffasgaeth yn 1924.

Penodwyd Gentile yn athro hanes athroniaeth ym Mhrifysgol Rhufain yn 1917. Gweithiodd yn swydd gweinidog addysg yn llywodraeth Benito Mussolini o Hydref 1922 i Orffennaf 1924 ac aeth ati i ddiwygio'r gyfundrefn addysg yn yr Eidal. Gwasanaethodd yn llywydd i ddau gomisiwn ar ddiwygio cyfansoddiadol yn 1925.

Gweithiodd hefyd yn llywydd y Cyngor Goruchaf dros Addysg Gyhoeddus (1926–28) ac yn aelod o'r Uchel Gyngor Ffasgaidd (1925–29). Yn 1925, dechreuodd gynllunio'r Enciclopedia Italiana, cywaith ysgolheigaidd a olygwyd ganddo o'r argraffiad cyntaf yn 1936 hyd at 1943. Yn sgil cwymp llywodraeth Mussolini yn 1943, rhodd Gentile ei gefnogaeth i'r Weriniaeth Sosialaidd Ffasgaidd yn Salò a fe'i penodwyd yn llywydd Academi'r Eidal. Llofruddiwyd Gentile gan gomiwnyddion yn Fflorens ar 15 Ebrill 1944, yn 68 oed.

 Athroniaeth 
Dylanwadwyd ar ei athroniaeth idealaidd yn gryf gan G. W. F. Hegel a syniadaeth y dilechdid. Yn ôl Gentile, rhennir natur ddynol yn ewyllys arbennig yr unigolyn ac ewyllys gyffredinol y gymuned. Dadleuodd bod cyfundrefn ffasgaidd yn gyfiawnach na democratiaeth ryddfryddol a chomiwnyddiaeth er uno'r gymuned.

 Llyfryddiaeth ddethol 
 La filosofia di Marx (1899).
 Teoria generale dello spirito come atto puro (1916).
 Le origini della filosofia contemporanea in Italia 4 cyfrol (1917–23).
 La riforma dell’educazione (1920).
 La filosofia dell’arte (1931).
 La mia religione (1943).

 Cyfeiriadau 

Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Eidal
Categori:Athronwyr yr 20fed ganrif o'r Eidal
Categori:Ffasgwyr o'r Eidal
Categori:Gweinidogion addysg
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Golygyddion o'r Eidal
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o'r Eidal
Categori:Gwyddoniadurwyr o'r Eidal
Categori:Marwolaethau 1944
Categori:Pobl o Sisili
Categori:Pobl fu farw yn Fflorens
Categori:Ysgolheigion Eidaleg o'r Eidal
Categori:Prosiect WiciLlên