Ffwng melog

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Tricholomataceae yw'r Ffwng melog (Lladin: Armillaria mellea; Saesneg: Honey Fungus).Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020. 'Y Ffyngau Melog' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Tebyg i fêl, llawn mêl, neu felys yw 'melog'. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Careiau'r coed. Mae'r teulu Tricholomataceae yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Mae bywoleuni (neu 'bioymoleuedd') yn cael ei gynhyrchu a'i allyrru gan y rhywogaeth hon, a cheir grwp o ffyngau tebyg. Ceir hefyd rhai bacteria, a llawer o organebau eraill sy'n cynhyrchu bywoleuni.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop, Asia, Affrica a Gogledd America.    



Ffyngau
Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6 Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg  μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Arwyddocád i goedwigwyr a garddwyr
Gall Armillaria fod yn bathogen coedwig ddinistriol.  Mae'n achosi clefyd gwreiddiau "pydredd gwyn" (gweler yr adran patholeg planhigion) mewn coedwigoedd, sy'n ei wahaniaethu oddi wrth Tricholoma, genws mycorhisol (nad yw'n barasitig).  Gan fod Armillariayn saproffyt cyfadranol, mae hefyd yn bwydo ar ddeunydd planhigion marw, gan ganiatáu iddo ladd ei letywr, yn wahanol i barasitiaid y mae'n rhaid iddynt gymedroli eu twf er mwyn osgoi marwolaeth y gwesteiwr.

Aelodau eraill o deulu'r Tricholomataceae 
Mae gan Ffwng melog ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN
Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Agaricales
Categori:Y Ffyngau Melog
Categori:Bywoleuni mewn ffyngau
Categori:Ffyngau Asia
Categori:Ffyngau Affrica
Categori:Ffyngau Ewrop
Categori:Ffyngau Gogledd America