Cymdeithas Bêl-droed Gibraltar

Y Gibraltar Football Association neu'r talfyriad GFA yw corff llywodraethol pêl-droed clwb a thîm genedlaethol Gibraltar ac Uwch Gynghrair Gibraltar.

Ffurfiwyd y GFA yn wreiddiol fel y Gibraltar Civilian Football Association yn 1895. Gydag hynny, mae'n un o'r ffederasiynau pêl-droed hynaf yn y byd.

Daeth yn aelod dros dro o UEFA (UEFA) ar 1 Hydref 2012, yn dilyn penderfyniad gan y Llys Cyflafareddu Chwaraeon (Court of Arbitration for Sport) a gynhaliwyd ym mis Awst 2011. Penderfynwyd ar ei dderbyn fel aelod llawn ym mis Mai 2013 [1]. Cystadlodd y timau futsal dan 19 a dan 17 cenedlaethol Gibraltar mewn gemau o dan nawdd UEFA yn nhymor 2013-14.

Ar 24 Mai 2013, derbyniwyd Gibraltar fel 54edd cenedl aelod UEFA,https://www.bbc.co.uk/sport/football/22657481 Ar 13 Mai 2016, derbyniwyd Gibraltar yn aelod rhif 211 o'r FIFA ynghyd â Ffederasiwn Pêl-droed Cosofo.https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Le-kosovo-et-gibraltar-admis-comme-membres/673467

Hanes
Mae perthynas cynnar Gibraltar a'i datblygiad strwythurol cynnar, yn gysylltiedig gyda'r ffaith bod Gibraltar yn drefedigaeth Brydeinig a phorthladd hynod bwysig i Llynges a Llynges Fasnachol Prydain a gwleidydd eraill. O ganlyniad, daeth trigolion Gibraltar i gyswllt gyda thueddiadau newydd a phoblogaidd o Brydain, gan gynnwys pêl-droed, yn gymharol gynnar o'i cymharu â rhannau eraill o Ewrop.

Ffurfiwyd y GFA i ddwyn ynghyd y nifer cynyddol o glybiau yn Gibraltar. Yr unig gystadleuaeth bêl-droed yn Gibraltar oedd y Merchant's Cup.

Yn 1901, trefnodd y GFA i dîm yn cynrychioli Gibraltar, gystadlu yn erbyn timau milwrol Prydain a oedd wedi eu lleoli ar y drefedigaeth Brydeinig. Parhaodd i chwarae dros y degawdau, a'i pherfformiad gorau yn gêm gyfartal yn erbyn Real Madrid yn 1949.

Ym 1907, sefydlodd y GFA gynghrair pêl-droed er mwyn cystadlu yn y gystadleuaeth cwpan.

Ymgyrch Statws ryngwladol
Dechreuodd y GFA ymgyrchu dros statws ryngwladol gan UEFA a FIFA a bu'n frwydr hir oherwydd nad yw Gibraltar yn wlad annibynnol wedi ei chydnabod gan y Cenhedloedd Unedig a cafwyd gwrthwynebiad chwyrn o du Ffederasiwn Frenhinol Pêl-droed Sbaen sy'n gweld Gibraltar fel rhan o'i thiriogaeth hanesyddol a gollwyd yn sgil Cytundeb Utrecht yn 1714.

Cafodd cais y GFA i ddod yn aelod o FIFA ei ffeilio ym 1997. Ddwy flynedd yn ddiweddarach, cadarnhaodd FIFA agoriad y weithdrefn ac anfonodd y cais GFA at y cydffederasiwn cyfandirol priodol, UEFA, oherwydd yn ôl statudau FIFA, cyfrifoldeb y cydffederasiynau yw rhoi statws aelodaeth i ymgeiswyr. Yn 2000, cynhaliodd cyd-ddirprwyaeth UEFA a FIFA arolygiad ar gyfleusterau a seilwaith y GFA. Roedd FA Sbaen yn gwrthwynebu cais y GFA yn gryf.

Cyfwynwyd cais arall yn 2006 ond ar 26 Ionawr 2007 yng Nghyngres UEFA a gynhaliwyd yn Düsseldorf (Yr Almaen), gwrthodwyd cais Gibraltar i ddod yn aelod llawn o UEFA, gyda 45 o bleidleisiau yn erbyn, 3 o blaid (sef Cymru, Lloegr a'r Alban), a 4 heb benderfynu. Priodolodd llywydd y Ffederasiwn Ángel María Villar wrthwynebiad Sbaen i hawliad Sbaen dros Gibraltar. Honnodd hefyd ei fod yn fater gwleidyddol a chyfeiriodd at Gytundeb Utrecht o 1713. Er gwybodaeth, dyma'r un Cytundeb a roddodd Catalwnia ym meddiant Sbaen yn dilyn methiant Gwrthryfel y Medelwyr (Segadors), dros annibyniaeth Catalwnia.

Ar 21 Mawrth 2012 trafodwyd y cais am aelodaeth UEFA lawn gan Gibraltar eto,. Ar ôl y bleidlais yng nghynhadledd UEFA a gynhaliwyd yn Llundain ar 24 Mai 2013, derbyniwyd Gibraltar fel aelod llawn o UEFA. Cynhaliwyd pleidlais, canfuwyd bod mwyafrif clir wedi pleidleisio i dderbyn Gibraltar i UEFA. Dau gymdeithas genedlaethol; Pleidleisiodd Belarus a Sbaen yn erbyn y cynnig.

On 13 May 2016, Gibraltar was accepted as a member of FIFA with a vote of 172 to 12 in favour. Gibraltar became FIFA's 211th member immediately after the Football Federation of Kosovo was voted member 210.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan y GFA
 Ymgyrch hanesyddol 'Four Nationas Tournament' Gibraltar
 Gwefan yr ymgyrch i'r GFA ennill aelodaeth UEFA a FIFA lawn 
 Sportgibraltar gyda chyfeirnodau i'r Herald Tribune etc.

Categori:Cymdeithasau pêl-droed rhyngwladol
Categori:Gibraltar
Categori:Pêl-droed yn Gibraltar
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Gibraltar