Giovanni Caboto

Fforiwr a morlywiwr o'r Eidal oedd Giovanni Caboto (Feniseg: Zuan Chabotto, ; tua 1450 – tua 1498) sy'n nodedig am ei ymdrech i ganfod Tramwyfa'r Gogledd Orllewin.

Mae'n bosib iddo gael ei eni yn Genoa. Cafodd ei dderbyn yn ddinesydd gan Weriniaeth Fenis rhwng 1471 a 1473, braint a oedd yn mynnu preswyl yn Fenis am 15 mlynedd, felly mae'n debyg i'w deulu symud yno pan oedd Giovanni yn fachgen.

bawd|chwith|Map o fordaith Giovanni Caboto yn 1497.
Yn 1497 danfonwyd Caboto gan Harri VII, brenin Lloegr, gyda chefnogaeth marsiandwyr Bryste, i fordwyo ffordd drwy'r gogledd orllewin i Asia. Roedd ganddo brofiad o fasnach y Môr Canoldir, ac mae'n debyg iddo deithio i Fecca a chael ei syfrdanu gan y sbeisys, sidan, a gleiniau ac amryw nwyddau eraill oedd ar werth. Dygwyd y rheiny dros y tir, drwy gyfrwng y deithfintai, ar hyd Ffordd y Sidan, o wledydd yr India a'r Dwyrain Pell. Ysbrydolwyd Caboto i chwilota am lwybr masnach newydd dros y môr, ar draws hemisffer y gorllewin. Aeth i Loegr, gan nad oedd yn medru canfod cefnogaeth ariannol yn yr Eidal. Hwyliodd o Fryste ym Mai 1497 yn y llong Mathew, gyda chriw o ddeunaw o ddynion, â'r nod o gyrraedd Cathay (Tsieina) neu Cipangu (Japan). Yn debyg i Cristoforo Colombo, a droediodd sawl ynys yn y Caribî, credodd Caboto ei fod yn sbïo ar gyrion dwyreiniol Asia pan ganfuwyd ynys Newfoundland. Hawliodd y tir hwnnw yn enw'r Brenin Harri VII, a dychwelodd i Loegr am ragor o gyflenwadau. Er iddo ond dystio i ganfod pysgodfeydd enfawr yng ngogledd-orllewin yr Iwerydd, yr ardal a elwir bellach Traethellau'r Tir Newydd, a heb brofi cyfleoedd masnachol eraill, perswadiodd y Brenin Harri i gefnogi mordaith arall. Ym Mai 1498, cychwynnodd Caboto ar ei ail fordaith i geisio cyrraedd y Dwyrain Pell, gyda phum llong a thri chant o ddynion, a methiant a fu'r ymdrech honno. Yn hanesyddol, credid i'r holl longau ddiflannu, ond mae tystiolaeth sy'n dangos i rai o'r morwyr ddychwelyd i Loegr. Ni wyddys tynged Giovanni Caboto. Rhyw hanner can mlynedd wedi ei farwolaeth, sefydlwyd Cwmni'r Anturiaethwyr Masnachol yn Llundain yn 1551 gan ei fab Sebastiano Caboto a fforwyr eraill.Peter D. Jeans, Seafaring Lore and Legend (Camden, Maine: International Marine/McGraw-Hill, 2004), tt. 77–78.

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 
 James A. Williamson, The Cabot Voyages and Bristol Discovery under Henry VII (1962)

Categori:Fforwyr y 15fed ganrif
Categori:Fforwyr o'r Eidal
Categori:Genedigaethau'r 1450au
Categori:Marwolaethau'r 1490au
Categori:Morwyr o'r Eidal