1854 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y flwyddyn 1854 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Albert Edward 
 Tywysoges Cymru - yn wag

 Digwyddiadau 
300px|bawd|Digriflun o'r London Illustrated News yn dangos Merched Beca yn ymosod ar dollborth
 31 Hydref - Mae David Davies (Dai'r Cantwr) yn derbyn maddeuant amodol am ei rôl yn Nherfysgoedd Beca.'Helynt y Beca' gan V. Eirwen Davies, tud 42; Gwasg Prifysgol Cymru, 1961.
 5 Tachwedd - Ym Mrwydr Inkerman, mae Hugh Rowlands yn cyflawni'r camau sy'n arwain iddo ddyfod y Cymro cyntaf i ennill Croes Fictoria.
 11 Tachwedd - Yn Awstralia, etholir John Basson Humffray, a aned yng Nghymru, yn llywydd cyntaf Cynghrair Diwygio Ballarat. 
 Gwirfoddolodd Betsi Cadwaladr i wasanaethu fel nyrs yn Rhyfel y Crimea.
 Love Jones-Parry yw Uchel Siryf Sir Gaernarfon.Annals and Antiquities, the Counties and County Families, Wales: Containing a Record, All Ranks, the Gentry with Many Ancient Pedigrees and Memorials, Old and Extinct Families, Cyfrol 1 Thomas Nicholas 1872 Tudalen 347
 Cyhoeddir y Telegraphic Despatch yn Abertawe, y papur newydd cyntaf yng Nghymru i ddod allan fwy nag unwaith yr wythnos. 
 Daw John Williams (Ab Ithel) yn olygydd y Cambrian Journal. 
 Papur newydd ceiniog, yr Herald Cymraeg, yn cael ei sefydlu yng Nghaernarfon, gyda James Evans yn olygydd.
bawd|Owen Wynne Jones (Glasynys)

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 

 Cymraeg 

 John Edwards (Eos Glan Twrch) — Llais o'r Llwyn: sef Barddoniaeth, ar Amryfal Destynau
 Samuel Evans (Gomerydd) — Y Gomerydd
 Owen Wynne Jones — Fy Oriau Hamddenol
 William Thomas (Islwyn) — Barddoniaeth
 John Hughes (Lerpwl) — Methodistiaeth Cymru Cyf 2
Thomas Williams, Capelulo — Hanes Bywyd Thomas Williams, CapeluloHanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo ar Wicidestun
Evan Evans, Llangollen—Cofiant Richard Jones LlwyngwrilCofiant Richard Jones Llwyngwril ar Wicidestun
Morris Davies (Meurig Ebrill)—Diliau Meirion Cyf II
Gabriel Parry—Tecel

 Saesneg 

 Thomas Prichard — The Heroines of Welsh History
 Samuel Prideaux Tregelles — Account of the Printed Text of the New Testament

 Cerddoriaeth 

 David Richards — Y Blwch Cerddorol (casgliad o emynau ac anthemau) 

 Genedigaethau 
bawd|Syr John Eldon Bankes
 1 Ionawr - Peter Morris, chwaraewr pêl fas (bu farw ym 1884 yn yr Unol Daleithiau) 
 8 Ebrill - Robert Arthur Williams (Berw), clerigwr a bardd (bu farw 1926) 
 17 Ebrill - Syr John Eldon Bankes, barnwr (bu farw 1946).BANKES, Syr JOHN ELDON (1854 - 1946), barnwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c2-BANK-ELD-1854
 30 Ebrill - William Critchlow Harris, pensaer o Gymru bu'n weithredol yng Nghanada (bu farw 1913)
 5 Mehefin - Cadwaladr Roberts (Pencerdd Moelwyn) - arweinydd corau (bu farw 1915)
 10 Gorffennaf - John Lloyd Williams, botanegydd a chyfansoddwr (bu farw 1945) 
 22 Medi - John Fox Tallis, peiriannydd mwyngloddio (bu farw 1925) 
 16 Rhagfyr - J D Rees, gweinyddwr trefedigaethol (bu farw 1922)

 Marwolaethau 
bawd|Charles Kemble
 14 Ionawr - Charles Rodney Morgan, gwleidydd, 25 Robert Phipps Dod Dod's Parliamentary Companion 1852 adalwyd 27 Awst 2017
 3 Ebrill - Edward Lloyd, Barwn 1af Mostyn, gwleidydd, 85 Kidd, Charles, Williamson, David (gol.). Debrett's Peerage and Baronetage (rhifyn 1990). New York: St Martin's Press, 1990.
 10 Ebrill - William Edward Powell, gwleidydd, 66 Powell,William Edward, History of Parliament online  adalwyd 17 Mai 2015
 29 Ebrill - Henry Paget, Ardalydd 1af Môn, milwr a gwleidydd, 85 [Anglesey, .  (2008, January 03). Paget [formerly Bayly], Henry William, first marquess of Anglesey (1768–1854), army officer and politician. Oxford Dictionary of National Biography.  Retrieved 27 Jul. 2019, from https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-21112.
 24 Mai - John Rowlands o'r Llys, tad honedig Syr Henry Morton Stanley, 39
 3 Awst - John Hughes, Pontrobert, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, awdur, ac emynydd (g. 1775) 
 12 Tachwedd - Charles Kemble, actor, 79 
 28 Rhagfyr - Rowland Williams, clerigwr ac awdur, 75 Ellis, T. I., (1953). WILLIAMS, ROWLAND (1779 - 1854), clerigwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c-WILL-ROW-1779

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru