Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Wrwgwái

Mae tîm rygbi undeb cenedlaethol Wrwgwái, (llysenw Los Teros; "Y Cornchwiglod" ), yn cael ei lywodraethu gan Undeb Rygbi Wrwgwái ("Unión de Rugby del Uruguay"). Mae'n un o'r timau prawf hyna'r byd, ac mae wedi cymhwyso bedair gwaith ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd, ym 1999, 2003, 2015 ac yn fwyaf diweddar 2019. Maent un o dimau cryfaf yr Americas.

Mae Wrwgwái wedi bod yn gyson yn un o’r ochrau rhyngwladol ymylol gorau yn rygbi'r undeb, ar ôl curo cystadleuaeth Lefel 2 a 3 o bob cwr o’r byd. Enillodd Wrwgwái Bencampwriaeth Rygbi De America ym 1981, yr unig dro (cyn 2014) i dîm heblaw'r Ariannin ennill y twrnamaint. Daethant yn ail ar 19 achlysur a thrydydd o'r 9 sy'n weddill. O 2012, mae Wrwgwái wedi'i dosbarthu fel cenedl Lefel 2, sy'n caniatáu iddynt dderbyn mwy o arian gan gorff llywodraethol ryngwladol rygbi'r undeb, World Rugby.

Ei stadiwm cartref yw Estadio Charrúa yn y brifddinas, Montevideo ac mae'n dal hyd at 14,000 o bobl. Mae Estadio Domingo Burgueño hefyd wedi cael ei ddefnyddio ar gyfer rhai gemau ym Mhencampwriaeth Rygbi America.

Hanes
Sefydlu'r Gêm
Chwaraewyd undeb rygbi ar bridd Wrwgwái mor gynnar â'r 19g o bosibl, gydag adroddiadau bod pêl-droed rygbi yn cael ei chwarae mor gynnar â 1865,Richards, p54, Chapter 2 Practising the Games of the Anglo-Saxon... er bod gwreiddiau rygbi yn Wrwgwái'n parhau i fod yn ddadleuol. Waeth pwy chwaraeodd y gêm rygbi gyntaf yn Wrwgwái, mae'n amlwg bod rygbi wedi'i gyflwyno yn y wlad gan fewnfudwyr o Brydain yn y 19g, gyda'r gêm yn cael ei phoblogeiddio'n fwy gan Cynulleidfa'r Brodyr Cristnogol ("Congregation of Christian Brothers"), a oedd o darddiad Gwyddelig. Oherwydd hyn, mae gan Wrwgwái un o'r diwylliannau rygbi hynaf y tu allan i Ynysoedd Prydain, ac un o'r rhai mwyaf sefydledig yn Ne America.

Gemau Rhyngwladol Cynnar
Chwaraewyd gêm ryngwlado swyddogol gyntaf yn 1948 yn erbyn Chile, a gollodd Wrwgwái 21–3. Yn dilyn eu gêm gyntaf, maent yn dychwelyd i gystadleuaeth yn y Gemau Pan Americanaidd, yn gyntaf yn erbyn yr Ariannin mwy profiadol, gan arwain at golled 0-62. Yna fe wynebodd Wrwgwái Chile am yr eildro, gan eu trechu erbyn 8–3. Gêm olaf y gystadleuaeth oedd buddugoliaeth o 17-10 dros Brasil. Felly daeth Wrwgwái'n ail ym Mhencampwriaeth Rygbi answyddogol gyntaf De America.

Bu'n rhaid aros nes 1960 cyn i Wrwgwái wynebu un o bwerau rygbi Hemisffer y Gogledd, Ffrainc XV, am y tro cyntaf, gan golli o 0-59 ym Montevideo yn ystod taith yn Ne America.

Dros yr 1970au ac 1980au, timau eraill De America megis Paraguay a Brasil oedd prif wrthwynebwyr Wrwgwái. Ym 1985, ymwelodd Ffrainc â Montevideo am yr eildro i chwarae'r Teros, gan guro'r bobl leol 34–6. Yn ystod yr 1990au chwaraeodd Wrwgwái rai o'r cenhedloedd mwy fel yr Ariannin, Canada a'r Unol Daleithiau, serch hynny. Canada a'r UD roedd gemau yn llawer agosach na rhai o'u cyfarfyddiadau blaenorol. Llwyddiant enfawr iddyn nhw oedd cymhwyso ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 1999 yng Nghymru. Fe wnaethant ennill eu gêm yn y pwll yn erbyn Sbaen, gorffennodd Wrwgwái yn drydydd yn eu pwll.

Ehangu Adennydd
Yn ystod yr 2000au cafodd Wrwgwái dechreuodd Wrwgwái chwarae timau newydd megis yr Eidal, a cafwyd Cyfres o fuddugoliaethau nodediad gan drechu Canada, 25-23; UDA 10-9, cymwyso ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 2003 gan drechu Jeorjia 24-12.

Ond methodd y tîm gymwyso ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 2007 a 2011 gan golli i Rwmania 12-32 ac y cyfle olaf un yn Bucharest.

Llwyddodd y tîm i gyrraedd yr 20 tîm sy'n cystadlu ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 2015 wedi dilyn llwybr hir trwy drechu Rwsia ar sgôr gyfanredol o 57-49 yn y gyfres dwy gêm, gan ennill yr ail gêm gartref 36–27 o flaen 14,000 o gefnogwyr yn Stadiwm Charrua."Uruguay qualify for Rugby World Cup 2015" , IRB.com, 11 October 2014.

Ar Chwefror 3, 2018, cymhwysodd Los Teros ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 2019 fel Americas 2 ar ôl curo Canada yn y cymal gartref.

Mae Wrwgwái hefyd yn un o'r chwech tîm cenedlaethol sy'n cymryd rhan yng nghystadleuaeth flynyddol Pencampwriaeth Rygbi yr Americas, a adnabir fel pencamwpwriaeth "Chwe Gwlad Americas".

Cymru ac Wrwgwái
Dim ond unwaith y bu i Wrwgwái chwarae yn erbyn Cymru cyn Cwpan Rygbi'r Byd 2019 a bu hynny mewn cwpan rygbi arall. Roedd Wrwgwái yn yr un grŵp â Chymru a bu i'r De Americanwyr golli 54-9 mewn gêm yn Stadiwm y Mileniwm, Caerdydd.https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/34294887https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/200306-cymru-v-wrwgwai-dydd-sul

 Logo 
Newidiodd yr URU logo'r undeb ym mis Tachwedd 2014 yn barod ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 2015.

Record Cwpan y Byd a Chystadlaethau Eraill
Cwpan Rygbi'r Byd
1987  : heb gwahodd;
1991  : heb gymwyso;
1995  : heb gymwyso;
1999  : allan wedi'r rownd 1af;
2003  : allan wedi'r rownd 1af;
2007  : heb gymwyso;
2011  : heb gymwyso;
2015  : allan wedi'r rownd 1af;
2019  : wedi cymwyso.

Pencampwriaeth Rygbi De America
Ennill yn 1981 a 2014;
Rown derfynnol yn: 1951, 1973, 1977, 1979, 1983, 1985, 1987, 1991, 1993, 1995, 1997, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012

Record Byd-eang

Mae Wrwgwái wedi colli pob gêm swyddogol yn erbyn yr Ariannin, ond mae ganddi record gadarnhaol yn erbyn eu cystadleuwyr eraill yn Ne America: Chile (25 buddugoliaeth, 13 colled, 1 gêm gyfartal), Paraguay (20 buddugoliaeth, 1 gêm gyfartal) a Brasil (16 buddugoliaeth, 3 colled).

O ran timau Lefel 2, mae gan Wrwgwái gofnodion cadarnhaol gyda Phortiwgal, cofnodion niwtral â Sbaen, a chofnodion negyddol gydag UDA, Canada, Jeorgia, Rwmania a Rwsia.

Isod mae tabl o'r gemau rygbi cynrychioliadol a chwaraewyd gan XV cenedlaethol Wrwgwái ar lefel prawf hyd at 20 Awst 2019.Uruguay rugby statistics

 Opponent Played Won Lost Drawn Win % For Aga Diff   42  0  42  0  0.00%  434  1744  −1310   12  3  9  0  40.00%  174  505  −331   2  0  2  0  0.00%  40  1010  −61   1  0  1  0  0.00%  3  65  −62   1  1  0  0  100.00%  39  13  +26   27  25  2  0  92.59%  962  201  +671   13  5  8  0  33.33%  232  370  −141   52  40  11  1  77.88%  1281  789  +493  Emerging Ireland  3  0  3  0  0.00%  43  126  −83   4  2  2  0  50.00%  90  89  +1   2  0  2  0  0.00%  16  171  −155   3  0  3  0  0.00%  46  154  −108   1  0  1  0  0.00%  3  24  −21   3  1  2  0  33.33%  73  82  −9   2  0  2  0  0.00%  6  95  −89   5  2  3  0  40.00%  72  85  −13   1  0  1  0  0.00%  21  24  −3   1  1  0  0  100.00%  28  3  +25   3  0  3  0  0.00%  25  92  −67   3  1  2  0  33.33%  32  88  −56   1  1  0  0  100.00%  44  7  +37   2  1  1  0  50.00%  36  24  +12   4  3  1  0  75.00%  142  112  +30   1  0  1  0  0.00%  3  64  −61   26  25  0  1  96.15%  1322  238  +1084   1  1  0  0  100.00%  10  6  +4   10  7  3  0  70.00%  234  142  +92   9  1  7  1  0.00%  85  226  −141   9  5  4  0  55.55%  231  215  +16   1  0  1  0  0.00%  13  60  −47   1  0  1  0  0.00%  12  43  −31   1  0  1  0  0.00%  3  27  −24   3  0  3  0  0.00%  12  245  −233  South Africa President's XV  1  0  1  0  0.00%  9  37  −28 23px South American XV  1  1  0  0  100.00%  24  20  +4   12  6  6  0  50.00%  232  197  +35   19  3  15  1  18.42%  317  591  −274   1  1  0  0  100.00%  92  8  +84   1  0  1  0  0.00%  9  54  −45 Total  284  135  145  4  47.54%  6453  7226  −773

Dolenni
 Gwefan Swyddogol Undeb Rygbi Wrwgwái
 Record Cymru v Wrwgwái, Gwefan URC
 "Five things to know about Uruguay" 

Cyfeiriadau

Categori:Cwpan Rygbi'r Byd
Categori:Rygbi'r undeb yn Wrwgwái
Wrwgwái