1858 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y flwyddyn 1858 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Albert Edward 
 Tywysoges Cymru - yn wag

 Digwyddiadau 
bawd|Cloc Tredegar
 Ionawr 
 Mae addysgu yn dechrau yng Ngholeg Normal Bangor, a sefydlwyd gan Hugh Owen. 
 Diwedd Streic Aberdâr 1857-8 yn y diwydiant glo. 
 20 Ebrill - Mae John Jones (Shoni Sguborfawr) yn cael pardwn amodol am ei rôl yn Helyntion Beca. 
 Mehefin - Codi Cloc y Dref yn Nhredegar. 
 20 Mehefin - Diwedd Gwrthryfel India 1857, y mae'r Uwchfrigadydd Charles Hinde yn chwarae rhan bwysig yn ei atal. 
 29 Awst - Mae'r cerddor Robert Davies (Asaph Llechid) yn cael ei ladd gan gwymp wrth ei waith yn chwarel Cae-braich-y-cafn. 
 5 Hydref - Agorwyd Rheilffordd Dyffryn Clwyd, a adeiladwyd gan David Davies Llandinam. 
 13 Hydref - Lladdir 20 o ddynion mewn damwain lofaol yng Nglofa Lower Duffryn, Aberpennar. 
 dyddiad anhysbys - Mae Richard Kyrke Penson yn arddangos cynllun o'i ddyluniad ar gyfer odynau calch Cilyrychen yn yr Academi Frenhinol.

 Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd|Alfred Russel Wallace
 Gwobrau 

 "Eisteddfod Fawr" yn Llangollen ; ymddangosiad cynnar seremoni'r Orsedd. Ebenezer Thomas (Eben Fardd) yn ennill y wobr gyntaf am ei gerdd Maes Bosworth.

 Llyfrau newydd 

 William Davies (Gwilym Teilo) — Llandilo-Vawr and its Neighbourhood
Richard Foulkes Edwards (Risiart Ddu o Wynedd) - Y Blaenffrwyth
 Owen Wynne Jones — Lleucu Llwyd
 Robert Owen — An Introduction to the Study of Dogmatic Theology
 Louisa Matilda Spooner (yn ddienw) — Gladys of Harlech 
 Alfred Russel Wallace — On the Tendency of Varieties to Depart Indefinitely From the Original Type

 Cerddoriaeth 

 Thomas Gruffydd Jones (Tafalaw Bencerdd) - Y Drysorfa Gorawl 
 Edward Stephen (Tanymarian) - Requiem

 Genedigaethau 
bawd|Syr Edgeworth David
bawd|Elfyn
 6 Ionawr - Ben Davies, canwr opera (bu farw 1943) 
18 Ionawr - William Napier Bruce, gwas sifil (bu f. 1936)  
 28 Ionawr - Edgeworth David, fforiwr (bu farw 1934) Jenkins, R. T., (1953). DAVID, Syr TANNATT WILLIAM EDGEWORTH (1858 - 1934), daearegwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 31 Gor 2019
30 Ionawr - William Jenkin Davies, gweinidog Undodaidd, llenor, a cherddor (bu f 1919) 
11 Mawrth -  David Edwards, newyddiadurwr (bu f 1916) 
20 Mawrth - William Nathaniel Jones, arwerthwr ac Aelod Seneddol Rhyddfrydol Caerfyrddin 
30 Mawrth - Robert Owen (Bardd y Môr) athro a bardd (bu f. 1885) 
 9 Ebrill - Aneurin Rees, chwaraewr rhyngwladol rygbi'r undeb Cymru (bu farw 1932)  
10 Ebrill - Seth Joshua, gweinidog (MC) ( bu f 1925)  
12 Mai - John Evans, gweinidog (A) ac athro yn y Coleg Coffa, Aberhonddu (bu f. 1963)  
 15 Mai - B B Man, chwaraewr rhyngwladol i undeb rygbi Cymru (bu farw 1948) 
11 Mehefin - Henry Parry-Williams, ysgolfeistr a bardd (bu f-1925) 
11 Gorffennaf - William Rhys Roberts  athro Groeg (bu f. 1929) 
13 Awst - Hugh Michael Hughes,  gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f 1933) 
16 Awst - George Woosung Wade  clerigwr, athro, ac awdur (bu f 1941) 
6 Medi - Robert Bryan, bardd a cherddor (bu f 1920) 
19 Medi - William Robert Edwards (Glanllafar) gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, a llenor (bu f. 1921) 
19 Medi - Walter Spurrell  argraffydd a chyhoeddwr (bu f 1934) 
24 Medi - Edmund Osborne Jones  clerigwr (bu f 1931) 
 8 Hydref - Robert Owen Hughes (Elfyn), newyddiadurwr a bardd (bu farw 1919)  
 14 Hydref - Thomas Shankland llyfryddwr a hanesydd (bu f 1927)  
25 Hydref - Tom Clapp, capten undeb rygbi Cymru  
 30 Hydref - Alfred Onions, gwleidydd (bu farw 1921) ONIONS, Alfred, Who Was Who, A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc, 1920-2015; online edn, Oxford University Press, 2014 ; online edn, April 2014 adalwyd 31 Gorffennaf 2019
 18 Rhagfyr - Syr Owen Thomas, milwr a gwleidydd Richards, T., (1970). THOMAS, Syr OWEN (1858 - 1923), awdurdod ar ffermio, brigadydd, aelod seneddol. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 31 Gor 2019 
 25 Rhagfyr - Frederick Margrave, chwaraewr rygbi (bu farw 1946) 
 26 Rhagfyr - Syr Owen Morgan Edwards, academydd ac awdur (bu farw 1920) Jenkins, R. T., (1953). EDWARDS, Syr OWEN MORGAN (1858 - 1920), llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 31 Gor 2019
 27 Rhagfyr - Syr John Herbert Lewis, cyfreithiwr a gwleidydd (bu farw 1933) Jones, I., (1953). LEWIS, Syr JOHN HERBERT (1858 - 1933), cyfreithiwr a gwleidyddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 31 Gor 2019
 28 Rhagfyr - Josiah Towyn Jones, gwleidydd (bu farw 1925) Jones, D. T., (1953). JONES, JOSIAH (TOWYN) (1858 - 1925), gweinidog gyda'r Annibynwyr ac aelod seneddol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 31 Gor 2019
Dyddiad anhysbys
William Hobley, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (bu f 1933) 
David Cledlyn Evans, ysgolfeistr, daearegydd a hynafiaethydd (bu f 1940) 
John Hobson Mathews (Mab Cernyw), hanesydd Catholig, arbenigwr mewn dogfennau, a chyfreithiwr (bu f 1914) 

 Marwolaethau 
bawd|Cofeb Robert Owen, Manceinion
 Chwefror - George Lewis (Eiddil Llwyn Celyn), crydd a bardd (g c 1826) 
22 Mawrth - Mary Anne Edmunds, hyrwddwr addysg yng Nghymru; athrawes (g 1813) 
6 Ebrill - Stephen Davies, bardd (g 1790) 
11 Ebrill - James Griffiths, gweinidog gyda'r Annibynwyr (g. 1782)  
13 Mai - Lewis Loyd, banciwr, 91  
19 Mai - John Davies, gweinidog Undodaidd ac ysgolfeistr (g 1795)  
25 Mai - Hugh Jones (Erfyl), llenor (g 1789)  
26 Mai - Thomas William Jenkyn, gweinidog ac athro diwinyddol gyda'r Annibynwyr (g 1794)  
19 Mehefin - David Morris, pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a cyhoeddwr (1787)  
 4 Gorffennaf - Thomas Edwards (Caerfallwch), geiriadurwr, 78 Lewis, H., (1953). EDWARDS, THOMAS (‘Caerfallwch’; 1779 - 1858), geiriadurwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 1 Awst 2019.
14 Gorffennaf - David Morgan, gweinidog gyda'r Annibynwyr a hanesydd (g 1779) 
19 Gorffennaf - John Jones (Poet Jones), bardd yn yr iaith Saesneg (g 1788) 
29 Awst - Robert Davies, (Asaph Llechid) cerddor (g 1834) 
29 Awst - David Davies Evans gweinidog y Bedyddwyr, a golygydd (g 1787) 
16 Hydref - Charles Norris, arlunydd, 79 Jenkins, R. T., (1953). NORRIS, CHARLES (1779 - 1858), arlunydd ac ysgythrwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 1 Awst 2019
 17 Tachwedd - Robert Owen, Sosialydd Utopaidd, 87 Rees, J. F., (1953). OWEN, ROBERT (1771 - 1858), Sosialydd Utopaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 1 Awst 2019
 20 Tachwedd - Syr Joseph Bailey, Barwnig 1af, meistr haearn, 75 Price, W. W., (1953). BAILEY (TEULU), Glanusk Park, sir Frycheiniog. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 1 Awst 2019
 18 Rhagfyr - John Salusbury Piozzi Salusbury, nai i Hester Thrale, 65
27 Rhagfyr - John Williams, clerigwr ac ysgolhaig (g 1792) 
 Dyddiad anhysbys
 Shoni Sguborfawr, un o derfysgwyr 'Beca (g 1811) 

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru