Marchog sebonllyd

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Tricholomataceae yw'r Marchog sebonllyd (Lladin: Tricholoma saponaceum; Saesneg: Soapy Knight).Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020. 'Y Marchogion' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Fel y marchog, mae'r fadarchen hon yn tyfu'n dalsyth. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Caws sebon. Mae'r teulu Tricholomataceae yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ceir cryn dystiolaeth, dros y blynyddoedd, na ellir bwyta'r ffyngau hyn. Disgrifiwyd ac enwyd y tacson yma'n wreiddiol gan y naturiaethwr Elias Magnus Fries.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop a Gogledd America.    



Ffyngau
Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6 Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg  μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Tricholomataceae 
Mae gan Marchog sebonllyd ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN
Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Agaricales
Categori:Y Marchogion
Categori:Elias Magnus Fries
Categori:Ffyngau anfwytadwy
Categori:Ffyngau Ewrop
Categori:Ffyngau Gogledd America