1828 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1828 i Gymru a'i phobl

Digwyddiadau
bawd|Fflatiau ar safle doc Llanelli
 Sefydlir Doc Llanelli gan Ddeddf Seneddol. 
 Ffurfio Cwmni Rheilffordd ac Harbwr Saundersfoot.
 Daw David Owen (Brutus) yn olygydd y cyfnodolyn Lleuad yr Oes yn Aberystwyth.
 Graddiodd John Blackwell (Alun), offeiriad a bardd, o Goleg yr Iesu, Rhydychen  
 Cyhoeddi y cylchgrawn Y Brud a Sylwydd gan Joseph Davies 
 John Edwards (Eos Glan Twrch), bardd a llenor  yn ymfudo i UDA 
 Richard Roberts, y telynor dall, yn ennill gwobr Y Delyn Aur yn eisteddfod Dinbych 

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd
 Cymraeg 

 Ioan ap Iago - Ehediadau Barddonol 
 William Harri (Gwilym Garwdyle) - Yr Awen Resymol 
Samuel Griffiths - Traethawd ar Grefydd Deuluaidd  
Thomas Jeremy Griffiths (Tau Gimel) - Cofiant Dafis Castellhywel
 Thomas Wiliam - Cwyn yr Unig WILLIAM, THOMAS (1761 - 1844), gweinidog Annibynnol ac emynydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 13 Maw 2020
 Ellis Evans - Unoliaeth a Gweledigaeth yr Eglwys, sef, Llythyr Cymanfa Cefn Mawr
 David Saunders (Dafydd Glan Teifi) - Awdl ar Fordaith yr Apostol Paul SAUNDERS, DAVID, ‘II’ (‘Dafydd Glan Teifi '; 1769 - 1840), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, bardd, a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 13 Maw 2020

 Saesneg 

John Davies - The Estimate of the Human Mind 
William Morgan Kinsey - Portugal Illustrated: in a series of letters, embellished with a map, plates of coins, etc.
Edward Morgan - A Brief Memoir of the Life and Labour of the Rev. Thomas Charles 
 Thomas Jeffery Llewelyn Prichard - The Adventures and Vagaries of Twm Shon Catti, descriptive of life in Wales; interspersed with poems
 John Walters - An English and Welsh Dictionary

Cerddoriaeth

 William Owen (Gwilym Ddu Glan Hafren) - Y Caniedydd Crefyddol 
 Dafydd Siencyn Morgan - Lleuad yr Oes 
 John Thomas - Telyn y Cantorion

 Celfyddydau gweledol 

 Penry Williams yn cael ei ethol yn aelod o Gymdeithas y Peintwyr mewn Dyfrlliw 

Genedigaethau
bawd|Charles Rodney Morgan AS (1828–1854)
bawd|Rose Mary Crawshay
 30 Ionawr, John David Jenkins - clerigwr, ieithydd, dyngarwr, ac "Apostol gwŷr y rheilffyrdd" (bu farw 1876) 
 4 Mawrth, Owen Wynne Jones (Glasynys) - clerigwr, hynafiaethydd, storïwr, a bardd (bu farw 1870) 
 13 Mawrth, Thomas Morgan Thomas - cenhadwr (bu farw 1884) 
 18 Mawrth,  John Cory - person busnes (bu farw 1910) John Cory - Y Bywgraffiadur Cymreig
 22 Ebrill, Edward Rowley Morris - hynafiaethydd (bu farw 1893) 
 Mai, Griff Evans - Cymro a fu'n flaenllaw yn natblygiad cynnar talaith Colorado yn yr Unol Daleithiau (bu farw 1901)
 6 Mai, Hugh Rowlands cadfridog, a'r Cymro cyntaf i ennill Croes Victoria (1909) 
 21 Mai, James Bevan Bowen - Aelod Seneddol Ceidwadol Sir Benfro (bu farw 1905) 
 14 Mai, Alcwyn Caryni Evans - hynafiaethydd (bu farw 1902) Alcwyn Caryni Evans - Y Bywgraffiadur Cymreig
 4 Mehefin, David Thomas (Dewi Hefin) - bardd  (bu farw 1909) 
 25 Mehefin, Thomas David Llewelyn - cerddor (bu farw 1879) 
 1 Gorffennaf William Roberts - athro yng Ngholeg yr Annibynwyr, Aberhonddu (bu farw 1872) 
 1 Awst, William Edward Oakeley - perchennog chwareli (bu farw 1912)
 Medi, Owen Humphrey Davies (Eos Llechid) - chwarelwr, cerddor, ac offeiriad  (bu farw 1898) 
 12 Tachwedd, David Lewis - cerddor (bu farw 1908) 
 2 Rhagfyr, Charles Rodney Morgan - gwleidydd Williams, William Retlaw, The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliest times to the present day, 1541-1895 adalwyd 13 Mawrth 2020
Dyddiad anhysbys
 Rose Mary Crawshay - ymgyrchydd dros hawliau merched (bu farw 1907) 
 John Owen Griffith (Ioan Arfon) - bardd a beirniad (bu farw 1881) 
 Hugh John Hughes - awdur a cherddor (bu farw 1872) 
 John Richard Hughes - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, nodedig fel efengylydd (bu farw 1893) 
 Rees Lewis (Eos Ebrill) - cerddor  (bu farw 1880) 
 John Pryce - deon Bangor, ac awdur (bu farw 1903) John Pryce - Y Bywgraffiadur Cymreig
 William John Roberts (Gwilym Cowlyd) -  bardd, argraffydd a llyfrwerthwr (bu farw 1904) 

Marwolaethau
bawd|Will Penmorfa
 19 Chwefror, Thomas Jones (Y Bardd Cloff), - bardd (g. 1768) 
 29 Mawrth, Griffith Rowlands - llawfeddyg (g. 1828) 
 10 Mai, Lewis Davies - cadfridog 1828-05-10 (g. 1777) Jenkins, R. T., (1953). DAVIES, LEWIS (1777 - 1828), cadfridog. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 13 Maw 2020
 12 Mai, Thomas Assheton Smith - tirfeddiannwr a pherchennog chwareli (g. 1752) Jones, E. G., (1953). SMITH, THOMAS ASSHETON (1752-1828), Y Faenol, Bangor, tirfeddiannwr a pherchennog chwareli. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 13 Maw 2020
 25 Mai, Edward Carnes - argraffydd a llyfrwerthwr 1828-05-25 (g. 1772) 
 5 Mehefin, John Williams, Pantycelyn - gweinidog Methodistaidd, mab y Per Ganiedydd (g. 1754) 
 22 Awst, Evan Evans - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1758) 
 30 Awst, David Evans - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g. 1773) 
 15 Medi, William Alexander Madocks - sylfaenydd Porthmadog a Thremadog  (g. 1773)
 2 Tachwedd, Thomas Hughes - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1758) 
 27 Tachwedd, David Davies - gweinidog ac athro Annibynnol (g. 1764) 
 30 Tachwedd, William Williams (Will Penmorfa) - telynor (g. 1759)
 4 Rhagfyr, Owen Jones o'r Gelli - hyrwyddwr ysgolion Sul (g. 1787) 
 27 Rhagfyr, Abraham Williams (Bardd Du Eryri) - bardd (g. 1755) 
 Dyddiad anhysbys
 Edward Charles (Siamas Gwynedd) - awdur (g 1757)
 Edward Coslet - pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1750) 

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên