Bomio edau

Mae bomio edau neu gweu-thredu yn fath o graffiti neu gelf stryd sy'n cyflogi arddangosfeydd lliwgar o wau neu grosio edau neu ffibr yn hytrach na baent neu sialc. Fe'i gelwir hefyd yn Saesneg yn yarn bombing, yarn storming, guerrilla knitting, kniffiti, urban knitting, neu graffiti knitting. 

 Cymhelliant 
Er y gall rhai darnau celf bomio edau bara am flynyddoedd, fe'u hystyrir yn an-barhaol, ac, yn wahanol i fathau eraill o graffiti, gellir eu symud yn hawdd os oes angen. Serch hynny, mae'r arfer yn dal i fod yn anghyfreithlon mewn rhai awdurdodaethau, er nad yw'n aml yn cael ei erlyn yn rymus. 

Tra efallai bod mathau eraill o graffiti yn fynegiannol, addurniadol, tiriogaethol, yn rhoi sylwebaeth cymdeithasol-wleidyddol, yn hysbysebu neu'n fandaliaeth, roedd bomio edau i ddechrau bron yn gyfan gwbl am adennill a phersonoli lleoedd cyhoeddus di-haint neu oer. Ers hynny mae wedi datblygu gyda grwpiau gwau graffiti a chrosio ledled y byd, pob un â'i agendâu ei hun a nawr mae prosiectau gwau graffiti cyhoeddus yn cael eu rhedeg. 
Yn ôl Manuela Farinosi a Leopoldina Fortunati, mae bomio edau wedi dod yn gyfystyr â’r mudiad ffeministaidd presennol yn rhannol oherwydd ei fod yn adennill gweithred draddodiadol fenywaidd (h.y. gwau a / neu grosio) i'w gymryd rhan yn yr olygfa graffiti traddodiadol gwrywaidd. Mae'r menywod a'r merched sy'n rhan o'r isddiwylliant bomio edau yn amrywiol o ran hil, oedran, rhywioldeb, dosbarth, ac ati, ac maent yn creu lle iddyn nhw eu hunain a'u celf ym mhobman o gampysau coleg i barciau cyhoeddus. Y creu a'r cadw o'r llefydd hyn yw'r hyn sy'n cymell rhai o'r cyfranogwyr, rhai nad ydynt erioed wedi gallu cyrchu gofod celf wleidyddol o'r blaen. Yn ei herthygl am fomio edau, mae Joanna Mann yn egluro'r cydbwysedd rhwng y gelf a gwleidyddiaeth, "Rwy'n dadlau bod bomio edau yn gwneud mwy na ffemineiddio'r ddinas, oherwydd bod gan y mympwy ynddi'r gallu i gynyddu ein sylw i fydoedd arferol mewn cyfres o ystumiau micro-wleidyddol."

Gweu-thredu yng Nghymru
Gwelwyd enghreifftiau o weu-thredu yng Nghymru i ddathlu Cymreictod - fel adeg Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ceredigion 2022 pan welwyd enghreifftiau ar draws tref Llanbedr Pont Steffan. Roedd rhain yn cynnwys delweddau o symbolau Cymru megis y Ddraig Goch. Gwelwyd hefyd weu-thredu yn Eisteddfod Genedlaethol Pontypridd 2024 gyda symbolau Cymru ar hyd tref Pontypridd i groesawu'r Eisteddfod i'r dref.

 Hanes 
chwith|bawd|185x185px|Cerflun o Johann Nestroy ger Nestroyplatz, Fienna
Credir bod yr arfer wedi tarddu yn yr UD gyda gwewyr o Texas yn ceisio dod o hyd i ffordd greadigol i ddefnyddio eu prosiectau gwau dros ben neu heb eu gorffen, ond ers hynny mae wedi lledaenu ledled y byd. 

Priodolwyd dechrau'r symudiad hwn i Magda Sayeg, 37, o Houston, sy'n dweud iddi gael y syniad gyntaf yn 2005 pan orchuddiodd handlen drws ei bwtîc gyda chlyd wedi'i wneud yn arbennig.The Wild and Woolly World of Yarn Bombing, Street Art's Soft Sensation  BLOUINARTINFO.COM 
bawd| Moose, Amgueddfa celf comig, Frankfurt 
Roedd Bill Davenport, artist o Houston, yn creu ac yn arddangos gwrthrychau wedi'u gorchuddio â chrosio yn Houston yn y 1990au, a nododd yr Houston Press y gallai "Bill Davenport gael ei alw'n hen ddyn mawreddog cerflun crosio Houston.""Art: The Third Dimension" , Houston Press, 1 Mehefin 2000 Roedd yr artist Shanon Schollian yn gwau clydau stwmp yn 2002 am stympiau coed toredig yn Oregon. Cafodd The Knit Knot Tree gan y Jafagirls yn Yellow Springs, Ohio sylw rhyngwladol yn 2008. 

Symudodd y symudiad ymlaen o 'glydau' syml pan ddaeth arloesedd y 'stori bwytho'. Priodolwyd y cysyniad i Lauren O'Farrell (sy'n creu ei chelf stryd o dan yr enw gwau graffiti Deadly Knitshade), o Lundain, y DU, a sefydlodd grŵp gwau graffiti cyntaf y ddinas Knit the City. Mae'r 'cysyniad stori bwytho' yn defnyddio creaduriaid, cymeriadau ac eitemau amigurumi wedi'u gwneud â llaw i adrodd naratif neu ddangos thema. Cofnodwyd hyn gyntaf gyda darn celf "Web of Woe" gan Knit the City ym mis Awst 2009. 

Y grŵp Knit the City hefyd oedd y cyntaf i ddefnyddio term Saesneg O'Farrell 'yarnstorming' i ddisgrifio eu gwau graffiti, fel dewis arall yn lle'r term mwy poblogaidd 'yarnbombing'. 

Mae poblogrwydd bomio edau wedi lledu ledled y byd. Yn Ninas Oklahoma gwnaeth siop Collected Thread Ardal bomio edau'r Rhanbarth Plaza y ddinas ar 9 Medi 2011 i ddathlu eu pen-blwydd y siop yn dair blwydd oed, ac yn Awstralia mae grŵp o'r enw'r Twilight Taggers yn cyfeirio atynt eu hunain fel 'artistiaid ffibr'. Sefydlodd Joann Matvichuk o Lethbridge, Alberta y Diwrnod Rhyngwladol Bomio Edau, a ddathlwyd yn gyntaf ar 11 Mehefin 2011. 

Er bod darnau celf bomio edau i'w cael yn nodweddiadol mewn ardaloedd trefol, Stephen Duneier, aka Yarnbomber, oedd y cyntaf i'w gyflwyno i'r anialwch gyda nifer o brosiectau a ganiateir yng Nghoedwig Genedlaethol Los Padres ar ddechrau yn 2012. 

Daeth y Craft Club Yarnbombers (Emma Curley, Helen Thomas, Gabby Atkins, Claire Whitehead a Rebecca Burton) yn ddeiliaid Record Byd Guinness ar gyfer yr arddangosfa fwyaf o gerfluniau crosio, pan wnaethant edafu hosbis plant gyda 13,388 o eitemau wedi'u crosio. Maent hefyd wedi dod â bomio edau i'w cymuned yn Essex trwy fomio edau blychau post. 

Mae Yarn Bombing Los Angeles (YBLA) yn gasgliad bomio edau wedi'i leoli yn Los Angeles, CA. Mae'r grŵp yn disgrifio'u hunain fel grŵp o weuwyr gerila sydd wedi bod yn cydweithredu ers 2010. Maent yn cynnal cyfarfodydd misol i ddatblygu cynlluniau ar gyfer digwyddiadau, i rannu technegau, datblygu eu cymuned gyfunol, ac ati. Ar hyn o bryd mae ganddyn nhw mwy na 10 o brosiectau ar y gweill ledled Los Angeles a chymunedau cyfagos. 

 Beirniadaeth 
bawd| Bomio edau i mewn a rhwng canghennau coed 
Mae bomio edau wedi bod yn destun rhywfaint o graffu am yr effaith amgylcheddol negyddol bosibl y gall yr edau cael wrth ei rhoi ar blanhigion. Gall edau gyfyngu ar gynhyrchu sudd ar goed a chyfyngu ar dyfiant. Mae angen tynnu a glanhau'r deunydd wedi'i wau; os cânt eu gadael ar ôl, mae'r darnau celf yn mynd yn soeglyd ac mae ffibrau synthetig llygru'r amgylchedd. 

Fe wynebodd yr arlunydd stryd Olek drafferth gyfreithiol ar ôl i’w darn celf heb awdurdod mewn amgueddfa danddwr ddifrodi bywyd morol, yr union achos yr oedd yn ceisio codi ymwybyddiaeth amdano.   

Mae rhai pobl yn awgrymu, yn lle gwastraffu gwau i wneud celf, y dylai pobl wneud siwmperi ar gyfer y digartref. 

 Oriel 

 Cyfeiriadau