Dorothy Allison

Awdur Americanaidd yw Dorothy Allison (11 Ebrill 1949 - 6 Tachwedd 2024) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, nofelydd, awdur a ffeminist. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd mae: Trash: Short Stories, Bastard Out of Carolina, Skin: Talking About Sex a Class & Literature.

Fe'i ganed yn Greenville, De Carolina ac wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Talaith Florida a Choleg Eckerd. 

Mae ei gwaith yn canolbwyntio ar frwydr dosbarth, cam-drin rhywiol, cam-drin plant, ffeministiaeth a lesbiaeth. Mae hi'n "femme lesbiaidd" hunan-ddynodedig. Enillodd nifer o wobrau am ei hysgrifennu, gan gynnwys sawl Gwobr Lenyddol Lambda. Yn 2014, etholwyd Allison i fod yn aelod yng Nghymrodoriaeth Awduron y De (Fellowship of Southern Writers).

Magwraeth a cham-drin rhywiol

Ganwyd Dorothy E. Allison yn Greenville, De Carolina i Ruth Gibson Allison, a oedd yn bymtheg ar y pryd. Roedd ei mam sengl yn wael, yn gweithio fel gweinyddes a chogydd. Priododd Ruth yn y pen draw, ond pan oedd Dorothy yn bump oed, dechreuodd ei llystad ei cham-drin yn rhywiol. Parhaodd y cam-drin hwn am saith mlynedd. Yn 11 oed dywedodd Dorothy wrth berthynas amdano, a ddywedodd wrth ei mam. Gorfododd Ruth ei gŵr i adael Dorothy yn llonydd, ac arhosodd y teulu gyda'i gilydd. Ni pharhaodd y seibiant yn hir, wrth i'r llystad ailddechrau'r cam-drin rhywiol, gan barhau am bum mlynedd arall. Dioddefodd Dorothy yn feddyliol ac yn gorfforol, gan ddal gonorrhoea na chafodd ei ddiagnosio a'i drin nes ei bod yn ei 20au a olygai na allai gael plant.

Symudodd teulu Allison i ganol Florida i ddianc rhag dyled. Tystiodd Allison i nifer o aelodau'r teulu farw oherwydd tlodi eithafol. Hi oedd y person cyntaf yn ei theulu i raddio o'r ysgol uwchradd, gan lwyddo fel myfyriwr er gwaethaf bywyd anhrefnus ei chartref. Cymhwysodd fel 'Ysgolor Teilyngdod Cenedlaethol'. Yn 18 oed, gadawodd ei chartref a chofrestru yn y coleg.

Coleg
Yn gynnar yn y 1970au, mynychodd Allison Goleg Presbyteraidd Florida (Coleg Eckerd bellach) ar ysgoloriaeth Teilyngdod Genedlaethol. Tra yn y coleg, ymunodd â mudiad i fenywod a dywed mai "ffeministiaid milwriaethus" a anogodd hi i ysgrifennu. Ar ôl graddio gyda gradd B.A. mewn anthropoleg, dechreuodd astudiaethau graddedig mewn anthropoleg ym Mhrifysgol Talaith Florida."Depth, From The South At Hamilton College, Dorothy Allison Offers Crowd A Sip Of Reality." Laura T. Ryan Staff. The Post-Standard (Syracuse, NY). STARS; p. 21, 22 Hydref 2000

Sgwennu
 The Women Who Hate Me: Poems by Dorothy Allison (1983)
 Trash: Short Stories (1988) 
 The Women Who Hate Me: Poetry 1980–1990 (1991) 
 Bastard Out of Carolina (1992) 
 in: Talking About Sex, Class & Literature (1994) 
 Two or Three Things I Know for Sure (1995) 
 Cavedweller (1998) 
 She Who (TBA)

Ffilmyddiaeth
 Bastard Out of Carolina (1996)
 2 or 3 Things But Nothing for Sure (1997)
 After Stonewall (1999)
 Cavedweller (2004), cynhyrchwyd gan Lisa Cholodenko gyda Aidan Quinn a Kyra Sedgwick

Llwyfan
 Cavedweller (2003), addaswyd i'r llwyfan gan Kate Moira Ryan, a fferfformiwyd yn y New York Theatre Workshop

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot
Cyfeiriadau

Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1949
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Greenville