1816 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1816 i Gymru a'i phobl

 Deiliaid 

 Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

Digwyddiadau
bawd|Un o dyrau crwn Nant-y-Glo
 10 Chwefror - Lansir llongau cyntaf y Llynges Frenhinol o Ddoc Penfro: HMS Ariadne ac HMS Valorous.
 7 Mai - Rheilffordd y Gelli yn agor i'w pendraw.
 24 Gorffennaf - Agorir yr Hen Bont ar Wy, Cas-gwent (ailadeiladwyd mewn haearn bwrw) ar draws Afon Gwy.
 9 Hydref - Fanny Imlay, hanner chwaer Mary Wollstonecraft Godwin, yn cymryd ystafell yn y Mackworth Arms yn Abertawe, ac yn cyfarwyddo'r forwyn i beidio ag aflonyddu arni. Y diwrnod canlynol mae hi'n cael ei chanfod yn farw, ar ôl cymryd dos angheuol o laudanum.
 Tyrau Crwn Nant-y-glo yn cael eu hadeiladu.
 Mae Taliesin Williams (Taliesin ab Iolo), mab Iolo Morganwg, yn agor ysgol ym Merthyr Tudful.WILLIAMS, TALIESIN (‘Taliesin ab Iolo’; 1787 - 1847), bardd ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd|Cerddi (argraffiad Honno) 
 Jane Ellis - Cerddi (y llyfr Cymraeg gyntaf a gyhoeddwyd  gan fenyw) Clasuron Honno Cerddi Jane Ellis adalwyd 6 Ionawr 2019
 Joseph Harris (Gomer) - Traethawd ar Briodol Dduwdod ein Harglwydd Iesu Grist
 Ann Hatton - Chronicles of an Illustrious House
 Samuel Johnson - A Diary of a Journey Into North Wales, in the Year 1774

Cerddoriaeth

John Ellis - Mawl yr Arglwydd

Genedigaethau
bawd|Gethin
bawd|Anne Beale
bawd|David Williams
 27 Ionawr - David Henry (Myrddin Wyllt), gweinidog a bardd gwlad (bu f 1873) HENRY, DAVID (‘Myrddin Wyllt’) (1816-1873), gweinidog a bardd gwlad. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 7 Chwefror - Edward Roberts, gweinidog Annibynnol (bu f 1887) ROBERTS, EDWARD (1816 - 1887), gweinidog Annibynnol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 22 Chwefror - Jacob Davies, cenhadwr gyda'r Bedyddwyr (bu f 1849) DAVIES, JACOB (1816 - 1849), cenhadwr gyda'r Bedyddwyr yn Ceylon;. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 17 Chwefror Thomas Nicholas, addysgwr ac hynafiaethydd (bu f 1879) NICHOLAS, THOMAS (1816 - 1879), gweinidog gyda'r Annibynwyr, athro coleg diwinyddol, ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 7 Mawrth - Huw Derfel, bardd (bu f 1890) HUGHES, HUGH DERFEL (1816 - 1890);. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 1 Ebrill - Robert Davies, elusennwr (bu f 1905) DAVIES, ROBERT (1816 - 1905), elusennwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 1 Mai - Owen Gethin Jones (Gethin), saer a llenor  (bu f 1883) JONES, OWEN GETHIN (‘Gethin’; 1816 - 1883), saer a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 10 Mai - Mesac Thomas, esgob yn y trefedigaethau (bu f 1892) THOMAS, MESAC (1816 - 1892), esgob yn y trefedigaethau. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 11 Mehefin - Henry Robertson, peiriannydd  ac AS (bu f 1888) OBERTSON, HENRY (1816 - 1888), peiriannydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 16 Mehefin - Thomas William Davids, gweinidog gyda'r Annibynwyr a hanesydd eglwysig (bu f 1884) DAVIDS, THOMAS WILLIAM (1816 - 1884), gweinidog gyda'r Annibynwyr a hanesydd eglwysig. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 25 Awst - Thomas Roberts (Scorpion), gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu farw 1887) ROBERTS, THOMAS (‘Scorpion’; 1816 - 1887), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020 
 27 Awst - Howel William Lloyd, hynafiaethydd (bu f 1893) LLOYD, HOWEL WILLIAM (1816 - 1893), hynafiaethydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
29 Medi Thomas John, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu f 1862) JOHN, THOMAS (1816 - 1862), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 8 Hydref - Joshua Lewis, gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f 1879) LEWIS, JOSHUA (1816 - 1879), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 2 Tachwedd - Benjamin Evans, gweinidog gyda'r Bedyddwyr, ac awdur (bu f 1886) EVANS, BENJAMIN (1816 - 1886), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
Dyddiad anhysbys
Anne Beale, nofelydd a bardd (bu f 1900) BEALE, ANNE (1816 - 1900), awdures. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
Edward Edwards (Pencerdd Ceredigion), cerddor (bu f 1897) EDWARDS, EDWARD (‘Pencerdd Ceredigion’; 1816-1897), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
Richard Mason, argraffydd ac awdur (bu f 1881) MASON, RICHARD (1816? - 1881), argraffydd ac awdur, Dinbych-y-pysgod;. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 Jacob Youde William Lloyd (Chevalier Lloyd), hynafiaethydd ac achrestrydd (bu f 1887)LLOYD, JACOB YOUDE WILLIAM (y ‘Chevalier Lloyd’; 1816 - 1887), hanesydd a hynafiaethydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 Edward Meredith Price, cerddor (bu f 1898) PRICE, EDWARD MEREDITH (1816 - 1898), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 John Roberts (Telynor Cymru), telynor Cymreig (bu f 1894) Y Bywgraffiadur Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru; adalwyd 6 Ion 2020
 John Rowland, awdur Undodaidd (bu f 1888) John Rowland, awdur Undodaidd; Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 Evan Williams, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac arlunydd (bu f 1878) Evan Williams, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac arlunydd; Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020

Marwolaethau
 16 Ionawr - Zecharias Thomas, gweinidog (g 1727) Y Bywgraffiadur THOMAS, ZACHARIAS (1727 - 1816), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Adferwyd 6 Ion 2020
 23 Ebrill - Thomas Johnes, tirfeddiannwr, arloeswr amaethyddol, a llenor (g 1748) Y Bywgraffiadur Jenkins, D., (1953). JOHNES, THOMAS (1748 - 1816), o'r Hafod, Sir Aberteifi, tirfeddiannwr, arloeswr amaethyddol, a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 18 Mehefin - Thomas Henry, fferyllydd (g 1734) Y Bywgraffiadur HENRY, THOMAS (1734 - 1816), fferyllydd Adferwyd 6 Ion 2020
 29 Mehefin - David Williams, Athronydd (g 1738) Y Bywgraffiadur WILLIAMS, DAVID (1738 - 1816),  llenor a phamffledydd gwleidyddol Adferwyd 6 Ion 2020
 17 Gorffennaf - John Lewis, cenhadwr gyda'r Wesleaid (g 1793) LEWIS, JOHN (1793 - 1816), cenhadwr gyda'r Wesleaid. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
 14 Medi - David Griffiths, clerigwr ac ysgolfeistr (g. 1726) Y Bywgraffiadur GRIFFITH, DAVID (1726 - 1816), clerigwr ac ysgolfeistr Adferwyd 6 Ion 2020
 26 Rhagfyr - David Davies, gweinidog gyda'r Annibynwyr Jenkins, R. T., (1953). DAVIES, DAVID (1763 - 1816), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020
Dyddiad anhysbys
 David Jones (Welsh Freeholder), bargyfreithiwr (g 1765) JONES, DAVID (‘Welsh Freeholder’; 1765 - 1816), bargyfreithiwr ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 6 Ion 2020 
 Margaret Owen, cyfaill i lenorion amlwg (g 1742) Y Bywgraffiadur OWEN, MARGARET (‘Peggy’) (1742 - 1816) Adferwyd 6 Ion 2020
 David Pugh, offeiriad Eglwys Loegr (g 1739) Y Bywgraffiadur PUGH, DAVID (1739 - 1817), clerigwr Adferwyd 6 Ion 2020

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên