John Frankland Rigby

Mathemategydd ac academydd o Loegr a fu'n gweithio o Goleg Prifysgol De Cymru, Caerdydd, oedd John Frankland Rigby (22 Ebrill 1933 - 29 Rhagfyr 2014) pan oedd yn rhan o Brifysgol Cymru, ac yna ym Mhrifysgol Caerdydd.

Gweithiodd ym maes geometreg, gan ddod yn awdurdod ar y berthynas rhwng mathemateg a chelf addurnol; bu'n ysgrifennydd cenedlaethol y Gymdeithas Fathemategol rhwng 1989 a 1996.

 Bywyd cynnar 
bawd|Coleg y Brifysgol, Caerdydd

Yn frodor o Bolton, Sir Gaerhirfryn, sydd bellach yn rhan o Fanceinion Fwyaf, roedd Rigby yn fab i Fred Frankland Rigby a Bessie M. Hodkinson, a briododd yn Bolton ym 1931."Rigby John F /Hodkinson" in Register of Births for Bolton Registration District, vol. 8c (1933), p. 495; "Rigby Fred F. & Hodkinson Bessie M." in Register of Marriages for Bolton Registration District, vol. 8c (1931), p. 889 Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Manceinion a Choleg y Drindod, Caergrawnt, lle ar ôl graddio BA yn y Tripos Mathemategol arhosodd ar gyfer ei ddoethuriaeth. Ei draethawd PhD, dan oruchwyliaeth Philip Hall ac a gwblhawyd ym 1958, oedd Theory of Finite Linear Groups,Dissertation: Topics in the theory of Finite Linear Groups at nodak.edu. Retrieved 2 May 2019 ac wrth orffen ei waith ar hyn cymerodd swydd ym Mhencadlys Cyfathrebu'r Llywodraeth (GCHQ).Gerry Leversha, Dr John Frankland Rigby (obituary) in The Mathematical Gazette 99 (2015), 174–175. Retrieved 2 May 2019John Frankland Rigby (obituary) at cardiff.ac.uk. Retrieved 2 May 2019

 Gyrfa 
Ym 1959 penodwyd Rigby i'w swydd academaidd gyntaf, fel darlithydd yn Ysgol Mathemateg Coleg Prifysgol De Cymru yng Nghaerdydd, ac arhosodd yno am 37 o flynyddoedd, hyd nes iddo ymddeol ym 1996, a thu hwnt, wrth iddo barhau i weithio'n rhan-amser am rai blynyddoedd. Yn ystod ei yrfa, cyfrannodd lawer o bapurau ar geometreg Ewclidaidd. Roedd hefyd yn awdurdod blaenllaw ar y rhyngwyneb rhwng mathemateg a chelf addurnol, yn enwedig celf Geltaidd a phatrymau geometrig Islamaidd, a chymerodd gryn ddiddordeb mewn geometreg draddodiadol Japaneaidd. Ymwelodd â phrifysgolion mewn sawl gwlad dramor, yn enwedig yn Nhwrci, Japan, a'r Philippines, yn ogystal â Singapôr a Chanada.

Darlithiodd Rigby ar ddadansoddiad cymhleth (complex analysis), gan dynnu cromliniau cymhleth a chylchoedd perffaith ar y bwrdd du, lle gallai wneud "diagramau rhyfeddol o gywir".

Roedd yn aelod gweithgar o'r Gymdeithas Fathemategol. Yn y 1970au daeth yn Llywydd Cangen Caerdydd o'r gymdeithas ac yna bu'n Ysgrifennydd cenedlaethol rhwng 1989 a 1996. Roedd yn darparu atebion yn rheolaidd i broblemau a godwyd yn y Mathemategol Gazette, ac mewn ysgrif goffa iddo, disgrifiwyd ei bapurau ymchwil fel rhai "unigryw oherwydd cywirdeb manwl, eu harddull gryno, a'u bod yn gwbwl rydd o unrhyw jargon yr oes".

Gyda Branko Grünbaum, ffurfiodd Rigby ytr hyn a elwir yn "gyfluniad Grünbaum-Rigby",Branko Grünbaum, J. F. Rigby, "The real configuration (214)" in Journal of the London Mathematical Society 41 (Series 2) (1990), 336–346, here ac enwodd Ross Honsberger bwynt mewn theorem gan Rigby yn "bwynt Rigby".Ross Honsberger, "The Rigby Point" §11.3 in Episodes in Nineteenth and Twentieth Century Euclidean Geometry (Washington, DC: The Mathematical Association of America, 1996, ), pp. 132–136; "Rigby Points" at mathworld.wolfram.com. Retrieved 4 June 2019 Enwodd Adrian Oldknow bwyntiau Rigby (mewnol ac allanol) mewn cysylltiad â thrionglau Soddy, gyda'r pwyntiau Rigby yn gorwedd ar linell Soddy.A. Oldknow, "The Euler–Gergonne–Soddy Triangle of a Triangle" in American Mathematical Monthly 103 (1996), 319—329

Ar ôl ymddeol, dechreuodd Rigby ddioddef o glefyd Parkinson, ond roedd parhaodd i fynychu cynadleddau rhyngwladol. Gyda'i ffrind James Wiegold, cymerodd ofal o Glwb Mathemateg Prifysgol Caerdydd ar gyfer myfyrwyr chweched dosbarth, gan dynnu myfyrwyr o Ysgol Uwchradd Caerdydd, Ysgol yr Eglwys Gadeiriol, Llandaf, Ysgol Howell, ac ysgolion yn Nhrefynwy.

 Bywyd preifat 
Canodd Rigby yng nghôr Eglwys Gadeiriol Llandaf a ysgrifennodd gerddoriaeth ar ei gyfer hefyd. Roedd yn perthyn i Gymdeithas Dawns Werin ac yn mwynhau crwydro yn Ardal y Llynnoedd ac mewn mannau eraill.

Bu farw Rigby ar 29 Rhagfyr 2014 yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, yn 81 oed. Barry Morgan, Archesgob Cymru, a Deon Caerdydd oedd y gweinidogion ar gyfer ei wasanaeth angladdol yn Eglwys Gadeiriol Llandaf ar 13 Ionawr 2015. Ei gyfeiriad olaf oedd 5, Cwrt y Gadeirlan, Cathedral Green, Llandaf, Caerdydd.John Frankland RIGBY at companieshouse.gov.uk. Retrieved 2 May 2019

 Cyhoeddiadau dethol 

 JF Rigby, "Dogn Crynodedig o Geometreg Hen-Ffasiwn" yn The Matamata Gazette 57, 402 (Rhagfyr 1973) 296–298 
 JF Rigby, "On the Money-Coutts Configuration of Nine Anti-Tangent Cycles" yn Nhrafodion Cymdeithas Fathemategol Llundain, 43 (Cyfres 3), 1 (Gorffennaf 1981) 110–132, yma 
 JF Rigby, "geometreg cylchoedd, a gwrthdroad cyffredinol Laguerre" yn C. Davis, B. Grünbaum, FA Sherk, The Coxeter Festschrift (Berlin: Springer, 1981), 355—378 
 JF Rigby, "Theorem tri chylch" yn Mathemateg Magazine 55 (1982), 312 
 John Rigby, "Ail-ymwelwyd â Napoleon," yn Journal of Geometry 33 (1988), 126–146 
 Branko Grünbaum, JF Rigby, "The real configuration (21 4 )" yn Journal of the London Matamata Society 41 (Cyfres 2) (1990), 336–346, yma 
 John F. Rigby, "Canolfannau tritangent, theorem Pascal a phroblem Thebault" yn Journal of Geometry (Tachwedd 1995) 54: 134 yma 
 John F. Rigby, "Nodiadau cryno ar rai theoremau geometregol anghofiedig" mewn Mathemateg a Gwybodeg Chwarterol 7 (1997) 156–158 
 JF Rigby, "Lliwiadau Uniongyrchol Tilings Trionglog Rheolaidd" yn The Matamata Intelligencer (1998) 20: 4 yma

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Ymchwil JF Rigby tra’n gysylltiedig â Phrifysgol Hacettepe a lleoedd eraill yn researchgate.net 
 JF Rigby, Patrwm rhyngosod Twrcaidd a'r gymhareb euraidd ar wefan y Gymdeithas Fathemategol 
 Pwyntiau Rigby ar wefan wolfram.com

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Mathemategwyr o Loegr
Categori:Pobl gyda clefyd Parkinson