1817 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1817 i Gymru a'i phobl

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

Digwyddiadau
bawd|Harbwr Amlwch
Mawrth - Mae terfysg yn torri allan yn Amlwch dros brisiau bwyd, ac mae llong sy'n cario blawd yn cael ei atal rhag gadael yr harbwr.
22 Gorffennaf - Windham Sadler yn llwyddo i groesi Môr Iwerddon mewn balŵn aer poeth, gan lanio ger Caergybi.
Hydref John Gibson yn cyrraedd Rhufain i astudio cerflunio gyda chymorth Antonio Canova.
6 Rhagfyr - Joseph Tregelles Price yn hysbysebu bod gwaith haearn yr Abaty Castell-nedd ar werth.
Mae Lewis Weston Dillwyn yn ymddeol o reoli Crochenwaith y Cambrian yn Abertawe.
Joseph Harris (Gomer) yn lansio'r cyfnodolyn aflwyddiannus, Greal y Bedyddwyr.
Mae Syr Thomas Frankland Lewis yn drafftio’r adroddiad ar Gyfraith y Tlodion sy’n dwyn ei gamdriniaeth i sylw’r cyhoedd.
Dechreuad adeiladu Capel Ebeneser, Tywyn.

 Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd
 Llyfrau newydd 
Catherine Hutton - The Welsh Mountaineer 
John Thomas (Eos Gwynedd) - Annerch Plant a Rhieni oddi ar farwolaeth William Thomas mab Lewis Thomas, Llanrwst

Cerddoriaeth
14 Gorffennaf - Robert Williams yn cyfansoddi'r emyn-dôn enwog Llanfair (Bethel gynt).

Genedigaethau
bawd|Robert Thompson Crawshay
bawd|Dewi Emlyn
 27 Ionawr - David Davies, telynor, (bu f 1855) DAVIES, DAVID (1817 - 1855), telynor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 8 Mawrth - Robert Thompson Crawshay, Diwydiannwr a pherchennog Gwaith Haearn Cyfarthfa (bu f 1879) CRAWSHAY (TEULU), Cyfarthfa, Sir Forgannwg Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 10 Ebrill - Peter Maelor Evans, cyhoeddwr (bu f 1878) EVANS, PETER MAELOR (1817 - 1878), cyhoeddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020, 
 5 Mai – John Prichard, pensaer (bu f 1886) PRICHARD, JOHN (1817 - 1886), pensaer. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 16 Mehefin – Charles Herbert James, aelod seneddol (bu f 1890) JAMES, CHARLES HERBERT (1817 - 1890), aelod seneddol dros Ferthyr 1880-8. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020 
 21 Mehefin - Richard Lewis, awdur (bu f 1865) LEWIS, RICHARD (1817 - 1865), awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 4 Awst – Henry Mark Anthony, arlunydd (bu f 1886) ANTHONY, HENRY MARK (1817 - 1886), arlunydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 16 Awst – Rowland Williams, clerigwr ac ysgolhaig (bu f 1870) Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru).
 21 Awst - Thomas James (Llallawg), clerigwr, hynafiaethydd, ac eisteddfodwr (bu f 1879) JAMES, THOMAS (‘Llallawg’; 1817 - 1879), clerigwr, hynafiaethydd, ac eisteddfodwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 17 Medi – Hugh Humphreys, argraffydd a chyhoeddwr (bu f 1896) HUMPHREYS, HUGH (1817 - 1896), argraffydd a chyhoeddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020 
 17 Medi – Robert David Thomas (Iorthryn Gwynedd), gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f 1888) THOMAS, ROBERT DAVID (‘Iorthryn Gwynedd’; 1817 - 1888), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 20 Medi - Edward Morgan, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu f 1871) MORGAN, EDWARD (1817 - 1871), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 9 Tachwedd – David Davies (Dewi Emlyn), gweinidog gyda'r Annibynwyr yn U.D.A., bardd, ac awdur (bu f 1888) Y Bywgraffiadur Cymreig DAVIES, DAVID (‘Dewi Emlyn’; 1817 - 1888), gweinidog gyda'r Annibynwyr yn U.D.A., bardd, ac awdur Adferwyd 30 Ionawr 2020
 13 Tachwedd - Henry Brinley Richards, cyfansoddwr (bu f 1885) Griffith, R. D., (1953). o RICHARDS, HENRY BRINLEY (1819 - 1885), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 17 Rhagfyr - Erasmus Jones, nofelydd (bu f 1909) JONES, ERASMUS (1817 - 1909), nofelydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020 
 30 Rhagfyr - William Williams, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (bu f 1900) WILLIAMS, WILLIAM (1817 - 1900), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020,
Dyddiad anhysbys
 Robert Ellis, cerddor (bu f 1893) ELLIS, ROBERT (1817 - 1893), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
Richard Hall, bardd (bu f 1866) HALL, RICHARD (1817 - 1866), bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 John William Hughes, llenor crwydrad (bu f 1849) HUGHES, JOHN WILLIAM (1817 - 1849; ‘Edeyrn ap Nudd,’ ac wedi hynny ‘Edeyrn o Fôn’; llenor crwydrad. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
Mathew Lewis gweinidog Annibynnol ac ysgrifennwr (bu f 1860) LEWIS, MATHEW (1817? - 1860), gweinidog Annibynnol ac ysgrifennwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Ion 2020

Marwolaethau
 16 Ionawr - Vaughan Lloyd, cadfridog (g 1736) LLOYD, VAUGHAN (1736 - 1817), cadfridog. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 7 Mawrth - David Hughes, Prifathro Coleg Iesu, Rhydychen, (g yn Llanrwst tua 1753) Alumni Oxonienses: the Members of the University of Oxford, 1715-1886/Hughes, David (3)  Adferwyd 30 Ionawr 2020
 27 Mawrth - Josiah Boydell, paentiwr ac ysgythrwr (g 1752) BOYDELL, JOSIAH (1752 - 1817), paentiwr ac ysgythrwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 7 Mai - John Roberts (Siôn Lleyn), bardd (g 1749) ROBERTS, JOHN (‘Siôn Lleyn’; 1749 - 1817), bardd, athro, ac arloesydd crefyddol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 17 Gorffennaf - William Williams, llenor a hynafiaethydd (g 1738) WILLIAMS, WILLIAM, Llandygai (1738 - 1817), llenor, hynafiaethydd, a swyddog pwysig ar gloddfa lechi Cae-braich-y-cafn. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 22 Gorffennaf - Benjamin Davies, athro a gweinidog Annibynnol (g 1739)  DAVIES, BENJAMIN (1739? - 1817), athro a gweinidog Annibynnol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 31 Gorffennaf Benjamin Hall, diwydiannwr (g 1778) HALL, BENJAMIN (1778 - 1817), diwydiannwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 12 Awst - John Evans o'r Bala, pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g 1723) EVANS, JOHN (1723 - 1817) ‘o'r Bala,’ pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020
 24 Awst - Jehoiada Brewer, gweinidog gyda'r Annibynwyr ac emynydd (g 1752) BREWER, JEHOIADA (1752 - 1817), gweinidog gyda'r Annibynwyr ac emynydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ionawr 2020

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên