George Steiner

Beirniad llenyddol, ysgrifwr, academydd, a nofelydd o'r Unol Daleithiau o dras Awstriaidd-Iddewig, a gafodd ei eni a'i fagu yn Ffrainc, oedd Francis George Steiner (23 Ebrill 1929 – 3 Chwefror 2020). Mae ei waith yn ymdrin â'r berthynas rhwng llenyddiaeth a chymdeithas, iaith ac ieithyddiaeth, athroniaeth, ac hanes modern. Oherwydd ei feistrolaeth ar feysydd eang o wybodaeth, fe'i gelwir yn aml yn bolymath. Roedd ganddo werthfawrogiad traddodiadgarol o ganon y Gorllewin a bu'n lladd ar ddamcaniaethau beirniadol megis y Feirniadaeth Newydd, ôl-adeileddaeth, a dadadeiladaeth. Yn ogystal â'i gyfrolau academaidd, astudiaethau llenyddol, a chasgliadau o ysgrifau, cyhoeddodd Steiner un nofel fer a thair chyfrol o straeon byrion.

Ganed Francis George Steiner ym Mharis ar 23 Ebrill 1929. Iddewon a ymfudasant o Fienna yn 1924 oedd ei rieni, Elsie Steiner, Franzos gynt, a'r banciwr buddsoddiadau Frederick George Steiner o Awstria. Yn ôl ei hunangofiant Errata, cafodd genedigaeth George Steiner ei chynorthwyo gan Carl Weiss, yr un meddyg a saethodd y gwleidydd Americanaidd Huey Long yn 1935.

Cafodd ei fagu'n rhugl yn Ffrangeg, Almaeneg, a Saesneg. Symudodd gyda'i deulu i Unol Daleithiau America yn 1940 ychydig wythnosau cyn cwymp Ffrainc. Yn Efrog Newydd, mynychodd George y Lycée Français. Cafodd ei wneud yn ddinesydd Americanaidd yn 1944, ac enillodd ei fagloriaeth Ffrengig (le baccalauréat) yn 1947. Derbyniodd ei radd baglor o Brifysgol Chicago yn 1948 a'i radd meistr o Harvard yn 1950. Enillodd Ysgoloriaeth Rhodes i Goleg Balliol, Rhydychen. Gwrthodwyd cyflwyniad cyntaf ei ddoethuriaeth yno.

Treuliodd ei yrfa yn symud yn ôl ac ymlaen rhwng yr Unol Daleithiau ac Ewrop. Bu'n aelod o staff golygyddol The Economist o 1952 i 1956, ac enillodd ei ddoethuriaeth o Brifysgol Rhydychen o'r diwedd yn 1955. Gweithiodd yn Sefydliad Uwchefrydiau Prifysgol Princeton o 1956 i 1958, a fe'i penodwyd yn ddarlithydd Christian Gauss yn Princeton o 1959 i 1960. Addysgodd yng Ngholeg Churchill, Caergrawnt, Prifysgol Genefa, ac Harvard. Steiner oedd uwch-olygydd llyfrau The New Yorker o 1966 i 1997. Yn 1981 cyhoeddwyd ei nofel fer The Portage to San Cristóbal of A.H., stori sydd yn dychmygu bywyd Adolf Hitler wedi iddo oroesi'r Ail Ryfel Byd.

Priododd George Steiner â Zara Alice Shakow yn 1955, a chawsant un mab, David, ac un ferch, Deborah. Bu farw yn ei gartref yng Nghaergrawnt yn 90 oed. Christopher Lehmann-Haupt a William Grimes, "George Steiner, Prodigious Literary Critic, Dies at 90", The New York Times (3 Chwefror 2020). Adalwyd ar 5 Chwefror 2019.

 Llyfryddiaeth ddethol 
 Beirniadaeth ac astudiaethau llenyddol ac ieithyddol 
 Tolstoy or Dostoevsky: An Essay in the Old Criticism (1959).
 The Death of Tragedy (Llundain: Faber and Faber, 1961).
 Language and Silence (1967).
 Extraterritorial (1971).
 In Bluebeard’s Castle: Some Notes Towards the Redefinition of Culture (1971).
 After Babel: Aspects of Language and Translation (1975).
 On Difficulty, and Other Essays (1978).
 Martin Heidegger (1979).
 Antigones (1984).
 Real Presences (1989).
 Grammars of Creation (1990). Cyfrol o'i ddarlithoedd Gifford a draddodai ym Mhrifysgol Glasgow.
 No Passion Spent: Essays 1978–1995 (1996).

 Nofelau a straeon byrion 
 Anno Domini (1964).
 The Portage to San Cristóbal of A.H. (1981).
 Proofs and Three Parables (1992).
 The Deeps of the Sea and Other Fiction (1996).

 Hunangofiant at atgofion 
 Errata: An Examined Life (1997).
 My Unwritten Books (2008).

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1929
Categori:Marwolaethau 2020
Categori:Beirniaid llenyddol Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Balliol, Rhydychen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Chicago
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Hunangofianwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned ym Mharis
Categori:Pobl fu farw yng Nghaergrawnt
Categori:Ymfudwyr o Ffrainc i'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgoheigion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgolheigion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect WiciLlên