Coden fwg gyffredin

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Lycoperdaceae yw'r Coden fwg gyffredin (Lladin: Lycoperdon perlatum; Saesneg: Common Puffball).Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020. 'Y Codau Mwg' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Puffball yw 'coden fwg' yn saesneg, a'r 'mwg' yw'r sborau a welir yn dianc I'r awyr, pan gyffyrddir y goden. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Snisin y bwgan. Mae'r teulu Lycoperdaceae yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Gwelir nifer o'r madarch hyn yn aml yn ffurfio cylchoed, a elwir ar lafar yn "gylchoedd Tylwyth Teg".   Defnyddir y ffwng hwn wedi'i goginio mewn bwydydd a gellir ei fwyta'n amrwd. Disgrifiwyd ac enwyd y tacson yma'n wreiddiol gan y naturiaethwr Christiaan Hendrik Persoon.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop, Awstralia, Asia, Gogledd America a De America. Fe'i ceir hefyd yn Seland Newydd.   



Ffyngau
Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6 Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg  μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Lycoperdaceae 
Mae gan Coden fwg gyffredin ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN
Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Agaricales
Categori:Y Codau Mwg
Categori:Christiaan Hendrik Persoon
Categori:Ffyngau sy'n ffurfio cylchoedd tylwyth teg
Categori:Ffyngau bwytadwy
Categori:Ffyngau Seland Newydd
Categori:Ffyngau Awstralia
Categori:Ffyngau Asia
Categori:Ffyngau De America
Categori:Ffyngau Ewrop
Categori:Ffyngau Gogledd America