1855 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y flwyddyn 1855 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Albert Edward 
 Tywysoges Cymru - yn wag

 Digwyddiadau 
 25 Chwefror - Drylliwyd yr agerlong Morna oddi ar North Bishop Rock, gan golli 21 o fywydau. 
 30 Mawrth - Mae fferi Afon Hafren o Gas-gwent yn suddo, a saith o bobl yn boddi.
 Mae'r gwaith o adeiladu rhan gyntaf Rheilffordd Llanidloes a'r Drenewydd yn dechrau. 
bawd

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 

 John Jones (Talhaiarn) - Gwaith Talhaiarn, cyf. 1 
 William Rees (Gwilym Hiraethog) - Gweithiau Barddonol Gwilym Hiraethog 
 William Williams (Creuddynfab) - Y Barddoniadur
 Lewis William Lewis (Llew Llwyfo), Llewelyn Parri (nofel)Llewelyn Parri (nofel)
 Cerddoriaeth 

 Marwolaeth James Green o Bron y Garth, yr olaf o'r chwaraewyr crwth traddodiadol.

 Genedigaethau 
 11 Chwefror - Samuel Goldsworthy, chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru (bu farw 1889) 
 9 Ebrill - Jeremiah Jones, bardd (bu farw 1902) 
 16 Awst - William David Phillips, chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru (bu farw 1918) 
 11 Rhagfyr - David Thomas Ffrangcon Davies, canwr (bu farw 1918) [Griffith, R. D., (1953). DAVIES, DAVID THOMAS FFRANGCON (1855 - 1918), datganwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c-DAVI-FFR-1855

 Marwolaethau 
bawd|Thomas Frankland Lewis 
 21 Ionawr - Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd), bardd, 59 Jones, D. G., (1953). EVANS, EVAN (‘Ieuan Glan Geirionydd’; 1795 - 1855), offeiriad a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c-EVAN-EVA-1795
 22 Ionawr - Syr Thomas Frankland Lewis, gwleidydd, 74 Williams, D., (1953). LEWIS, Syr THOMAS FRANKLAND (1780 - 1855), gwleidyddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c-LEWI-FRA-1780
 9 Chwefror - William Chambers, diwydiannwr, 81 
 28 Mehefin - FitzRoy Somerset, Barwn 1af Rhaglan, 66 Lloyd, E., & Sweetman, J.  (2014, September 25). Somerset, FitzRoy James Henry [known as Lord FitzRoy Somerset], first Baron Raglan (1788–1855), army officer. Oxford Dictionary of National Biography.  Adalwyd 27 Jul. 2019, o https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-26007
 19 Awst - John Davies cenhadwr, 83 Evans, E. L., (1953). DAVIES, JOHN (1772 - 1855), cenhadwr ac athro ysgol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gorffennaf 2020
 yn debygol 
 Richard Jones, argraffydd a chyhoeddwr,? 68 
 William Edwards (Gwilym Callestr), bardd Jenkins, R. T., (1953). EDWARDS, WILLIAM (1790 - 1855), ‘Gwilym Callestr’ (ond y mae'n llawer mwy hysbys dan yr enw ‘Wil Ysgeifiog’), bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c-EDWA-WIL-1790

Tywydd
Rhwng 1855 ac 1858 effeithiwyd ar y tywydd gan guddlen o lwch llosgfynyddol a darddodd o nifer o chwyrndarddiadau gan gynnwys Feswfiws a Chotopacsi yn Ecwador. Cafwyd gaeaf oer nodedig a chofiadwy yn 1855.

Chwefror 1855
Mis Chwefror yn un o'r misoedd Chwefror oeraf ar gofnod (hyd 2000), oerach hyd yn oed na Chwefror 1740. Buasai'n ddigon oer i gynnal Ffair Rhew ar y Tafwys petasai hen Bont Llundain wedi sefyll tan hynny. 1-22 Chwefror yn oer iawn gydag eira mynych. 24-25 Chwefror: meiriol, gwyntoedd o'r de, glaw, daear llithrig o ganlyniad i "rew du".Kington, J. (2010), Climate and Weather Collins Cofnodion yn Nhywyddiadur Llên Natur mis Chwefror, i'w gweld yma ).

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru