1822 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1822 i Gymru a'i phobl

Digwyddiadau
bawd|Mynyddoedd yr Himalaya
 Ebrill - Lansio Cymdeithas Cymmrodorion Caer.
 13 Mehefin - William Lloyd yn dringo Boorendo ym mynyddoedd yr Himalaya.
 12 Awst - Sefydlir Coleg Dewi Sant (Prifysgol Y Drindod Dewi Sant, bellach) gan Thomas Burgess, Esgob Tŷddewi.
 Dechrau Rhyfel y Sais Bach, anghydfod ynghylch cau tir comin.
 Mae tramiau ceffyl yn cychwyn gwasanaeth teithwyr rhwng Tredegar a Chasnewydd.
 Syr Thomas Phillipps, Barwnig 1af, yn sefydlu gwasg argraffu breifat yn Nhŵr Broadway ar ei ystâd yn Middle Hill yn Swydd Gaerwrangon.

 Celfyddydau a llenyddiaeth 
 Llyfrau newydd 
John Hughes John Hughes, gweinidog Wesleaidd, a hynafiaethydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020 - An Essay on the Ancient and Present State of the Welsh Language
William Owen Pughe - Hu Gadarn (cywydd mewn tri chaniad)
John Montgomery Traherne John Montgomery Traherne, hynafiaethydd enwocaf Sir Forgannwg yn ei ddydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020 - Lists of Knights of the Shire of Glamorgan
Y Cymmrodor (rhifyn cyntaf)
John Hughes, Pontrobert - Cyfansoddiad Prydyddawl ar Lyfr Caniad Solomon

Cerddoriaeth
Stephen Llwyd Stephen Llwyd, cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chw 2020 - "Caerllyngoed" (emyn dôn)

Genedigaethau
bawd|Richard Fothergill
bawd|Tanymarian
 2 Ionawr, Basil Jones - esgob (bu f. 1897) Basil Jones - esgob. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 1 Chwefror, David Richards - cerddor (bu f. 1900) David Richards, cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 3 Chwefror, David Tudor Evans - newyddiadurwr (bu f. 1896) Cilgynydd David Tudor Evans - newyddiadurwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 Mawrth, Titus Lewis - hynafiaethydd (bu f. 1887) Titus Lewis - hynafiaethydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 2 Mawrth, Michael D. Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro Coleg Annibynnol y Bala (bu f. 1898) Michael D. Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro Coleg Annibynnol y Bala. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 15 Ebrill, Percy Herbert, gwleidydd (bu f. 1876) Percy Herbert - Bywgraffiadur Rhydychen
 29 Ebrill, Herbert Watkin Williams-Wynn - milwr a gwleidydd (bu f. 1862) 
 1 Mai Daniel Lewis Moses - bardd (bu f. 1893) Daniel Lewis Moses - bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 4 Mai, William Phillips - llysieuwr a hynafiaethydd (bu f. 1905) . Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 11 Mehefin, Thomas Jones Hughes - clerigwr a gramadegydd (bu f. 1891) Thomas Jones Hughes - clerigwr a gramadegydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 19 Mehefin, Poulett George Henry Somerset milwr a gwleidydd E. M. Lloyd, ‘Somerset, FitzRoy James Henry, first Baron Raglan (1788–1855)’, rev. John Sweetman, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, Sept 2014, Adferwyd 4 Chwefror 2020
 3 Awst, John Rhys Morgan - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, darlithydd, bardd, a llenor (bu f. 1900) John Rhys Morgan - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, darlithydd, bardd, a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 4 Hydref, Charles Watkin Williams-Wynn gwleidydd (bu f. 1896) 
 27 Hydref Aneurin Jones (Aneurin Fardd) - llenor (bu f.  1904) Aneurin Jones (Aneurin Fardd) - llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
Tachwedd, Thomas Emlyn Thomas (Taliesin Craig-y-felin) - gweinidog Undodaidd, bardd, ysgolfeistr (bu f. 1846) Thomas Emlyn Thomas (Taliesin Craig-y-felin ) - gweinidog Undodaidd, bardd, ysgolfeistr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 8 Tachwedd, Richard Fothergill - gwleidydd Cymreig (bu f. 1903)  
 15 Tachwedd, Edmund Swetenham, gwleidydd ceidwadol (bu f. 1890) 
 4 Rhagfyr, Frances Power Cobbe, Awdur, swffragét, athronydd, dyngarwr Frances Power Cobbe - Bywgraffiadur Rhydychen
 9 Rhagfyr, Edward Stephen (Tanymarian) - gweinidog a chyfansoddwr Cymreig (bu f. 1885) Edward Stephen (Tanymarian) - gweinidog a chyfansoddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 22 Rhagfyr, John Roberts (Ieuan Gwyllt) - cerddor (bu f. 1877) John Roberts (Ieuan Gwyllt) - cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig.] Adferwyd 4 Chwefror 2020
Dyddiad anhysbys
 Ellis Thomas Davies - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f. 1895) Ellis Thomas Davies - gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 Thomas Jones (Gogrynwr) - Meddyg a cherddor o Ddolgellau (bu f. 1854) Thomas Jones (Gogrynwr) - Meddyg a cherddor o Ddolgellau. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 Philip Constable Ellis - clerigwr (bu f. 1900) Philip Constable Ellis - clerigwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 Thomas Rocyn Jones - meddyg esgyrn (bu f. 1877) Thomas Rocyn Jones - meddyg esgyrn. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 4 Chwefror 2020
 William Morgan Evans, cyhoeddwr y Seren (bu f. 1884) 

Marwolaethau
bawd|Bedd Dafydd Ddu Eryri
 30 Mawrth, Dafydd Ddu Eryri - bardd (g. 1759) Dafydd Ddu Eryri, bardd a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 4 Chwefror 2020  
 2 Mai, William Jones - emynydd (g. 1764) William Jones emynydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 4 Chwefror 2020 
 5 Mehefin, George Lewis gweinidog gyda'r Annibynwyr, a diwinydd (g. 1763) George Lewis gweinidog gyda'r Annibynwyr, a diwinydd. Y Bywgraffiadur Cymreig] Adferwyd 4 Chwefror 2020 
 21 Mehefin, William Howell - gweinidog Ariaidd ac athro coleg (g. 1740) William Howell, gweinidog Ariaidd ac athro coleg. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 4 Chwefror 2020 
 27 Mehefin, J. R. Jones, Ramoth - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g. 1765) John Richard Jones - gweinidog gyda'r Bedyddwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 4 Chwefror 2020  
 9 Awst, John Jones, Edern - gweinidog gyda'r Methodistiaid (g. 1761) John Jones, Edern, gweinidog gyda'r Methodistiaid. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 4 Chwefror 2020  
 24 Awst, Paul Panton argraffydd (g. 1758) Paul Panton argraffydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 4 Chwefror 2020

Cyfeiriadau

Categori:1822 yng Nghymru
Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên