Max Adler

Athronydd Marcsaidd, cymdeithasegydd a gwleidydd o Awstria oedd Max Adler (15 Ionawr 1873 – 28 Mehefin 1937) sydd yn nodedig am ei gyfraniadau at ysgol Awstro-Farcsiaeth.

 Bywgraffiad 
Ganed yn Fienna, Awstria-Hwngari, ac astudiodd gyfreitheg ym Mhrifysgol Fienna. Gweithiodd yn gyfreithiwr ac yn ei amser rhydd fe fu'n athronyddu, yn ymchwilio i gymdeithaseg, ac yn gwleidydda. Cychwynnwyd ar fyfyrgylch gweithwyr yn 1903 gan Adler, Karl Renner, a Rudolf Hilferding, a sefydlwyd y cyfnodolyn Marx-Studien (1904–23) gan Adler ac Hilferding. Cyfrannodd Adler yn aml at Der Klassenkampf, cylchgrawn Plaid Ddemocrataidd Gymdeithasol yr Almaen. Gwasanaethodd Adler yn Senedd Awstria o 1920 i 1923, yn aelod o gangen adain-chwith Plaid Ddemocrataidd Gymdeithasol Awstria (SPÖ). Fe'i penodwyd yn athro cymdeithaseg ym Mhrifysgol Fienna yn 1920, a daliodd y swydd honno nes ei farwolaeth. Bu farw yn Fienna yn 64 oed.David Walker a Daniel Gray, Historical Dictionary of Marxism (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, 2007), t. 1.

 Syniadaeth 
Yn ei syniadaeth Farcsaidd mae Adler yn cyfuno delfrydiaeth athronyddol â realaeth economaidd-gymdeithasol, gyda chymorth ei astudiaethau cymdeithasegol, er mwyn dehongli Marcsiaeth yn nhermau penderfyniaeth a dadlau dros adolygu strategaeth wleidyddol y mudiad sosialaidd. Dadleuodd Adler bod y fwrdeisiaeth yn meddu ar unbennaeth dan gochl democratiaeth seneddol, ac ymgyrchodd dros sefydlu unbennaeth y proletariat drwy ddulliau cyfreithlon a di-drais, os bosib. Yn ei lyfr Politische oder soziale Demokratie (1926) mae'n rhybuddio bod angen i'r dosbarth gweithiol uno fel bod y mudiad sosialaidd yn barod i gymryd yr awenau pryd fyddai gwrthdaro'r dosbarthiadau ar ei eithaf. Rhodd ei gefnogaeth i fudiad cynghorau'r gweithwyr fel strategaeth o ennill chwyldro comiwnyddol heddychlon. Beirniadodd y Bolsieficiaid am sefydlu unbennaeth y blaid yn sgil Chwyldro Rwsia yn hytrach na throsglwyddo grym gwleidyddol i'r dosbarth gweithiol cyfan. O ran ei gyfraniadau at ddamcaniaeth Farcsaidd, defnyddiodd Adler syniadau neo-Kantaidd a phositifaidd ac adeiladodd ar seiliau epistemolegol Marcsiaeth fel damcaniaeth gymdeithasegol.

 Llyfryddiaeth 
 Kausalitaet und Teleologie im Streite um die Wissenschaft (Fienna: Wien Brand, 1904).
 Marx als Denker: zum 25. Todesjahre von Karl Marx (Berlin: Buchhandlung Vorwärts, 1908).
 Marxistische Probleme: Beiträge zur Theorie der materialistischen Geschichtsauffassung und Dialektik (Stuttgart: J. H. W. Dietz Nachfolger, 1913).
 Wegweiser: Studien zur Geistegeschichte des Sozialismus (Stuttgart: J. H. W. Dietz Nachfolger, 1914).
 Die Staatsauffassung des Marxismus: ein Beitrag zur Unterscheidung von soziologischer und juristischer Methode (Fienna: Verlag der Wiener Volksbuchhandlung, 1922).
 Das Soziologische in Kants Erkenntniskritik: ein Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Naturalismus und Kritizismus (Fienna: Verlag der Wiener Volksbuchhandlung, 1924).
 Neue Menschen (Berlin: E. Laube, 1924).
 Kant und der Marxismus: gesammelte Aufsätze zur Erkenntniskritik und Theorie des Sozialen (Berlin: E. Laub, 1925).
 Politische oder soziale Demokratie: ein Beitrag zur sozialistischen Erziehung (Berlin: E. Laub, 1926).
 Lehrbuch der materialistischen Geschichtsauffassung (Berlin: E. Laub, 1932).
 Das Rätsel der Gesellschaft : zur Erkenntnis-kritischen Grundlegung der Sozialwissenschaft (Fienna: Saturn-Verlag, 1936).

 Cyfeiriadau 

Categori:Academyddion o Awstria
Categori:Academyddion Prifysgol Fienna
Categori:Athronwyr yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Athronwyr gwleidyddol o Awstria
Categori:Athronwyr Marcsaidd
Categori:Cyfreithwyr o Awstria
Categori:Cymdeithasegwyr o Awstria
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Fienna
Categori:Genedigaethau 1873
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Gwleidyddion Marcsaidd
Categori:Llenorion ffeithiol yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Llenorion gwleidyddol o Awstria
Categori:Marcswyr o Awstria
Categori:Marwolaethau 1937
Categori:Pobl o Fienna
Categori:Ysgolheigion Almaeneg o Awstria