1819 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1819 i Gymru a'i phobl

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

Digwyddiadau
bawd|Castell Gwrych
Awst – Thomas Telford yn dechrau adeiladu Pont y Borth.
dyddiad anhysbys
 Mae'r arglawdd ar Ffordd Caergybi Telford trwy Fwlch Nant Ffrancon yn cael ei gwblhau.
Mae trefedigaeth Gymreig Cardigan yn cael ei sefydlu yn Sir Efrog, New Brunswick, Canada.
Mae Lloyd Hesketh Bamford-Hesketh yn dechrau adeiladu Castell Gwrych.
Mae John Scandrett Harford a'i frodyr yn caffael ystâd Peterwell ger Llanbedr Pont Steffan

 Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd|William Owen Pugh

 Eisteddfod 
 Cynhelir eisteddfodau mawr yng Nghaerfyrddin a Dinbych.
 Mae'r Orsedd yn cael ei gysylltu'n ffurfiol â'r eisteddfod yng Nghaerfyrddin.

 Llyfrau newydd 
 William Owen Pughe – Coll Gwynfa (cyfieithiad o Paradise Lost Milton)

Cerddoriaeth
 Cenir From Greenland’s Icy Mountains, emyn gan Reginald Heber, am y tro cyntaf, yn Eglwys St Giles, Wrecsam.
 William Jones - Aberth Moliant, neu Ychydig Hymnau, llyfr emynau

Genedigaethau
bawd|Iolo Trefaldwyn
bawd|Mary Lloyd
bawd|PeterRoberts
 4 Ionawr, Edward Davies (Iolo Trefaldwyn) - eisteddfodwr a bardd (bu f. 1887) Roberts, E. P., (1953). DAVIES, EDWARD (‘Iolo Trefaldwyn’; 1819 - 1887), eisteddfodwr a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
 4 Ionawr, Thomas Williams - meddyg a gwyddonydd (bu f. 1865)
 5 Ionawr, Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled) - bardd a llenor (bu f. 1867) Davies, W. Ll., (1953). ROBERTS, EDWARD (‘Iorwerth Glan Aled’; 1819 - 1867), bardd a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ion 2020
 23 Ionawr, Mary Lloyd – cerflunydd (bu f. 1896) Mitchell, Sally (2004). Frances Power Cobbe: Victorian Feminist, Journalist, Reformer. University of Virginia Press.
 4 Ebrill, Walter Rice Howell Powell – tirfeddianwr ac Aelod Seneddol (bu f. 1889) 
 3 Mawrth, William Richard Ormsby-Gore, 2il Farwn Harlech – gwleidydd (bu f. 1904) 
 9 Mai, Morris Charles Jones - hynafiaethydd, a chychwynnydd y Powysland Club, (bu f. 1893)
 3 Gorffennaf, William Morgan - bardd (bu f. 1878)
 17 Gorffennaf, Thomas Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f. 1882)
 26 Hydref, Howell Powell - gweinidog y Methodistiaid Calfinaidd yn U.D.A., ac awdur (bu f. 1875)
 9 Rhagfyr, John Roose Elias - bardd a llenor (bu f. 1881) Lewis, I., (1953). ELIAS, JOHN ROOSE (‘Y Thesbiad’; 1819 - 1881), bardd a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ion 2020
 6 Tachwedd, William Rathbone VI - dyngarwr (bu f.1902) Jenkins, R. T., (1953). RATHBONE, WILLIAM (1819 - 1902), dyngarwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ion 2020
 7 Tachwedd, Enoch Salisbury - cyfreithiwr a chasglydd llyfrau (bu f. 1890) Jenkins, R. T., (1953). SALISBURY, ENOCH ROBERT GIBBON (1819 - 1890), cyfreithiwr a chasglydd llyfrau. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 30 Ion 2020
 7 Rhagfyr, John Cambrian Rowland – arlunydd (bu f 1890) Art UK John Cambrian Rowland Adferwyd 30 Ionawr 2020
 Dyddiad anhysbys
 Thomas Ellis - dwyreinydd (bu f.1856)
 Walter Griffith - dadleuwr dros Fasnach Rydd (bu f. 1846)
 Fanny Price-Gwynne – arlunydd (bu f. 1901) Gwefan theartofpainting.be; adalwyd 30 Ionawr 2020.
 Rowland Walter - chwarelwr a bardd (bu f. 1884)
 Arthur Wynn Williams - meddyg a hynafiaethydd 1819 (bu f.1886)

Marwolaethau
9 Ionawr, William Parry gweinidog ac athro Annibynnol, ac awdur (g 1754) William Parry gweinidog ac athro Annibynnol, ac awdur; Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
31 Ionawr, Thomas Bevan - cenhadwr o dan Gymdeithas Genhadol Llundain (g 1796) Thomas Bevan, cenhadwr o dan Gymdeithas Genhadol Llundain, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
6 Chwefror, David Davies - awdur (g 1742) David Davies awdur, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
8 Chwefror, Sydenham Edwards - arlunydd llysiau ac anifeiliaid (g 1768) Sydenham Edwards, arlunydd llysiau ac anifeiliaid, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
21 Chwefror, Joseph Jenkins - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g 1743) Joseph Jenkins - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
3 Mai, Peter Roberts - clerigwr, ysgolhaig Beiblaidd a hynafiaethydd (g 1760) Peter Roberts clerigwr, ysgolhaig Beiblaidd a hynafiaethydd,  Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
25 Mehefin, John Abel - gweinidog Annibynnol (g 1770) John Abel, gweinidog Annibynnol, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020 
12 Hydref, Evan Jones - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g 1777) Evan Jones, gweinidog gyda'r Bedyddwyr, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
11 Tachwedd, Moses Griffith arlunydd mewn dyfrlliw (g 1747) Moses Griffith arlunydd mewn dyfrlliw, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
Dyddiad anhysbys
 Philip Dafydd - cynghorwr Methodistaidd (g 1732)Philip Dafydd - cynghorwr Methodistaidd, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
 Edmund Leigh - clerigwr Methodistaidd (g tua 1735)Edmund Leigh - clerigwr Methodistaidd, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
 David Ellis Nanney - sgweier y Gwynfryn a bargyfreithiwr (g 1759) David Ellis Nanney - sgweier y Gwynfryn a bargyfreithiwr, Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020
 Mathew Williams - awdur a syrfewr tir (g 1732) Davies, W. Ll., (1953). WILLIAMS, MATHEW (fl. ail hanner y 18fed ganrif), mesurydd tir, awdur, ac almanaciwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 30 Ion 2020

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên