The Corn is Green

Am gynyrchiadau eraill o'r ddrama gweler The Corn is Green (gwahaniaethu)

Mae The Corn Is Green yn ddrama lled hunangofiannol o 1938 gan y dramodydd ac actor Cymreig Emlyn Williams. Perfformiwyd y ddrama am y tro cyntaf yn Llundain yn y Duchess Theatre ym 1938 gyda Williams yn portreadu Morgan Evans. Roedd cynhyrchiad gwreiddiol Broadway yn serennu Ethel Barrymore ac fe'i perfformiwyd am y tro cyntaf yn y Theatr Genedlaethol ar 26 Tachwedd, 1940, mewn rhediad o 477 perfformiad.

 Plot 
chwith|bawd| Ethel Barrymore yng nghynhyrchiad gwreiddiol Broadway o The Corn Is Green (1940)
Mae L. C. Moffat yn athrawes ysgol Saesneg o ewyllys cref sy'n gweithio mewn pentref glofaol sy'n dioddef tlodi enbyd yng Nghymru ddiwedd y 19eg ganrif. Mae hi'n brwydro i ddiwyllio'r glowyr Cymreig lleol i'w ffyrdd Seisnig gwaraidd hi. Mae hogyn anllythrennog yn ei arddegau  o'r enw Morgan Evans yn graddio o'r ysgol gydag anrhydedd yn y pen draw.

 Cefndir 
Ganwyd Emlyn Williams ym 1905, ac fe'i magwyd yn nhref lofaol tlawd Mostyn, Sir y Fflint. Roedd yn uniaith Gymraeg tan yn wyth oed. Prin ei fod yn llythrennog, a dywedodd yn ddiweddarach y byddai fwy na thebyg wedi dechrau gweithio yn y pyllau glo yn 12 oed pe na bai wedi dal sylw gweithiwr cymdeithasol o Lundain o’r enw Sarah Grace Cooke. Sefydlodd Cooke ysgol ym Mostyn ym 1915, a gwelodd addewid yn Williams fel ieithydd. Dros y saith mlynedd nesaf bu’n gweithio gydag ef ar ei Saesneg a’i helpu i baratoi i fod yn athro. Trefnodd Cooke i Williams ennill ysgoloriaeth yn y Swistir i astudio Ffrangeg, a phan oedd yn 17 oed fe helpodd ef i ennill ysgoloriaeth i Eglwys Crist, Rhydychen. Yn ystod ei astudiaethau yno cafodd Williams chwalfa nerfus, ond anogodd Cooke ef i ysgrifennu fel ffordd i wella. Cynhyrchwyd ei ddrama gyntaf, Full Moon, tra  dal yn Rhydychen. Cafodd ei lwyddiant cyntaf, A Murder Has Been Announced, ei lwyfannu ym 1930, ac yna’r ffilm gyffro boblogaidd, Night Must Fall (1935). Mae The Corn Is Green yn cael ei ystyried yn gredyd llenyddol mwyaf parhaol Williams.

 Cynhyrchu 
Perfformiwyd The Corn Is Green am y tro cyntaf ar 20 Medi, 1938, yn Theatr y Dduges, Llundain, yn dilyn perfformiad rhagolwg yn Nhŷ Opera Manceinion. Rhedodd y ddrama am 394 o berfformiadau, gan gau ar 2 Medi, 1939.

 Cast 
 John Glyn-Jones fel John Goronwy Jones  
 Christine Silver fel Miss Ronberry  
 William John Davies fel Idwal Morris  
 Dorothy Langley fel Sarah Pugh  
 Albert Biddiscombe fel priodfab  
 Frederick Lloyd fel Squire  
 Betty Jardine fel Bessie Watty  
 Kathleen Harrison fel Mrs. Watty  
 Sybil Thorndike fel Miss Moffat  
 Kenneth Evans fel Robbart Robbatch  
 Wynford Morse fel Glyn Thomas  
 Jack Glyn fel Will Hughes  
 Glan Williams fel John Owen  
 Emlyn Williams fel Morgan Evans  
 Frank Dunlop fel Old Tom

 Cynhyrchiad Broadway 
Wedi'i gynhyrchu a'i gyfarwyddo gan Herman Shumlin, agorodd cynhyrchiad Broadway o The Corn Is Green ar 26 Tachwedd, 1940, yn y Theatr Genedlaethol . Dyluniwyd y cefndir gan Howard Bay; dyluniwyd y gwisgoedd gan Ernest Schrapps. Trosglwyddodd y cynhyrchiad i Theatr Royale ar 9 Medi, 1941, a chaeodd ar 17 Ionawr, 1942, ar ôl cyfanswm o 477 o berfformiadau.

 Cast 

 Rhys Williams fel John Goronwy Jones  
 Mildred Dunnock Miss Ronberry  
 Charles S. Pursell fel Idwal Morris  
 Gwyneth Hughes fel Sarah Pugh  
 George Bleasdale fel priodfab  
 Edmund Breon fel Squire  
 Rosalind Ivan fel Mrs. Watty  
 Thelma Schnee fel Bessie Watty  
 Ethel Barrymore fel Miss Moffat  
 Thomas Lyons fel Robbart Robbatch  
 Richard Waring fel Morgan Evans  
 Kenneth Clarke fel Glyn Thomas  
 Merritt O'Duel fel John Owen  
 Terence Morgan fel Will Hughes  
 Sayre Crawley fel Old Tom

Chwaraewyd bechgyn, merched a rhieni gan Julia Knox, Amelia Romano, Betty Conibear, Rosalind Carter, Harda Normann, Joseph McInerney, Marcel Dill, Gwilym Williams a Tommy Dix.

 Cynhyrchiad Broadway (adferiad) 
Atgyfododd Barrymore a Waring eu rolau mewn adferiad o'r ddrama, a gynhyrchwyd ac a gyfarwyddwyd eto gan Herman Shumlin. Bu'r perfformiadau rhwng 3 Mai a 19 Mehefin, 1943, yn Theatr Martin Beck .

 Cast 

 Ethel Barrymore fel Miss Moffat  
 Kenneth Clarke fel Idwal Morris 
 Peter Harris fel John Owen 
 Gwyneth Hughes fel Sarah Pugh 
 Bert Kalmar fel Will Hughes 
 Eva Leonard-Boyne fel Mrs. Watty 
 Esther Mitchell fel Miss Ronberry 
 Patrick O'Connor fel Robbart Robbatch 
 Gene Ross fel Glyn Thomas 
 Lewis L. Russell fel The Squire 
 Richard Waring fel Morgan Evans 
 Tom E. Williams fel John Goronwy Jones 
 JP Wilson fel Old Tom 
 Perry Wilson fel Bessie Watty 
 George Bleasdale Priodferch 

 Addasiadau 
Ym 1945, gwnaed addasiad ffilm, gyda Bette Davis (ei hun o dras Gymreig) yn chware rhan Moffat.

Ar ddiwedd y 1970au, dychwelodd Davis i'r rôl mewn addasiad sioe gerdd a brofodd yn drychineb. Newidiwyd y lleoliad i Dde'r Unol Daleithiau, gyda'r dyn ifanc wedi'i drawsnewid yn weithiwr amaethyddol American Affricanaidd (wedi'i bortreadu gan Dorian Harewood ). Pan agorodd y rhediad cyn Broadway yn Philadelphia, roedd y beirniaid heb eu plesio. Torrwyd y cynlluniau ar gyfer diwygiadau yn fyr pan aeth Davis yn sâl, a chaeodd y sioe yn sydyn ar ôl wyth perfformiad. Yn ddiweddarach llwyfannwyd y sioe gerdd am rediad byr yn Indianapolis gyda Ginger Rogers fel Miss Moffat.

Gwnaed addasiad ffilm teledu ym 1979, a gyfarwyddwyd gan George Cukor ac a oedd yn serennu Katharine Hepburn. Fe'i saethwyd ar leoliad yng Nghymru.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Copi o sgript gyflawn The Corn Is Green ar yr Internet Archive (argraffiad 1941 UDA) Random House) 
 Recordiad MP3 o Addasiad drama radio Theatre Guild on the Air ar yr Internet Archive

Categori:Dramâu 1938
Categori:Dramâu Saesneg
Categori:Dramâu Emlyn Williams

Categori:Prosiect WiciLlên