Henry Steele Commager

Hanesydd ac academydd o'r Unol Daleithiau oedd Henry Steele Commager (25 Hydref 1902 – 2 Mawrth 1998) sy'n nodedig am ei gyhoeddiadau niferus a'i daliadau rhyddfrydol ynghylch hanes yr Unol Daleithiau.

Ganwyd yn Pittsburgh, Pennsylvania, a chafodd ei fagu gan ei dad-cu yn Toledo, Ohio, ac yn Chicago, Illinois. Enillodd ei radd baglor (1923), ei radd meistr (1924), a'i ddoethuriaeth (1928) mewn hanes o Brifysgol Chicago. Treuliodd hefyd flwyddyn yn Nenmarc, gwlad ei gyndeidiau, yn astudio hanes llyngesol ym Mhrifysgol Copenhagen.

Addysgodd hanes ym Mhrifysgol Efrog Newydd o 1929 i 1938, ym Mhrifysgol Columbia o 1938 i 1956, ac yng Ngholeg Amherst o 1956 i 1992 (athro hanes Americanaidd o 1956 i 1972, a darlithydd Simpson o 1972 i 1992). Rupert Cornwell, "Obituary: Henry Steele Commager ", The Independent (6 Mawrth 1998). Adalwyd ar 31 Gorffennaf 2019. Daeth i sylw fel awdur gyda'r gwerslyfr The Growth of the American Republic (1930), a gydysgrifennwyd gyda'r hanesydd Samuel Eliot Morison o Brifysgol Harvard. Ymhlith ei lyfrau eraill mae The American Mind (1951), Jefferson, Nationalism and the Enlightenment (1974), a The Empire of Reason (1977).

Roedd Commager yn edmygwr brwd o Gyfansoddiad yr Unol Daleithiau ac yn ei ystyried yn sylfaen berffaith ar gyfer cyfundrefn wleidyddol a chyfraith resymol. Ar sawl achos bu'n siarad yn gyhoeddus yn erbyn gweithgareddau gwleidyddol a dybid ganddo yn gamau ar y gyfraith gyfansoddiadol. Yn 1947, adeg yr Ail Ddychryn Coch a McCarthyaeth, cyhoeddodd erthygl yng nghylchgrawn Harper's yn lladd ar lwon teyrngarwch. Yn 1966, dadleuodd bod ymyrraeth gan luoedd Americanaidd yn Rhyfel Fietnam, ar gais yr Arlywydd Lyndon B. Johnson, yn tresmasu ar uchelfraint y Gyngres i gyhoeddi rhyfel. Cafodd ei feirniadu gan rai am arddel eithriadolaeth Americanaidd ac am esgeuluso rhan yr eglwys, menywod, Americanwyr Duon, Americanwyr Brodorol, a'r dosbarth gweithiol yn hanes yr Unol Daleithiau.

Bu farw yn ei gartref yn Amherst, Massachusetts, yn 95 oed. Holcomb B. Noble, "Henry Steele Commager, History Scholar and Defender of the Constitution, Is Dead at 95", The New York Times (3 Mawrth 1998). Adalwyd ar 31 Gorffennaf 2019.

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 
 Neil Jumonville, Henry Steele Commager: Midcentury Liberalism and the History of the Present (Chapel Hill, Gogledd Carolina: University of North Carolina Press, 1999).

Categori:Genedigaethau 1902
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Prifysgol Columbia
Categori:Academyddion Prifysgol Efrog Newydd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Chicago
Categori:Hanesyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Hanesyddion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Pittsburgh
Categori:Pobl o Toledo, Ohio
Categori:Pobl o Chicago
Categori:Pobl fu farw ym Massachusetts
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Ddanaidd
Categori:Rhyddfrydwyr o'r Unol Daleithiau