Sosej cytew

Pryd of fwyd traddodiadol Saesneg yw sosej cytew (neu selsig cytew, Saesneg: toad-in-the-hole) yn cynnwys selsig mewn cytew pwdin Efrog. Fe weinir fel arfer gyda grefi winwns a llysiau. Yn hanesyddol roedd hefyd wedi'i pharatoi gan ddefnyddio cigoedd eraill, fel stêc rwmp ac aren oen. 

 Gwreiddiau 
Daeth pwdinau cytew yn boblogaidd yn gynnar yn y 18fed ganrif. Tynnodd Jennifer Stead sylw at ddisgrifiad o rysáit sy'n union yr un fath â 'sosej cytew' o ganol y ganrif. Ar yr adeg hon, roedd Ogleddwyr yn tueddu i ddefnyddio toddion i wneud eu pwdinau yn fwy creisionllyd, tra bod Ddeheuwyr yn gwneud pwdinau Efrog meddalach. 

Ymddangosodd prydiau fel sosej cytew mewn print mor gynnar â 1762, lle cafodd ei ddisgrifio fel enw 'di-chwaeth' am 'ddarn bach o gig eidion wedi'i bobi mewn pwdin mawr'.India Mandelkern (2012) http://homogastronomicus.blogspot.com/2012/10/toad-in-hole-revisited.html Yn wreiddiol, crëwyd sosej cytew fel ffordd i ymestyn cig mewn cartrefi tlawd, felly awgrymodd cogyddion y dylid defnyddio'r cigoedd rhataf yn y ddysgl hon. Ym 1747, er enghraifft, rhestrodd The Art of Cookery gan Hannah Glasse rysáit ar gyfer 'pigeon-in-a-hole', gan alw am golomen yn hytrach na'r selsig cyfoes. Ym 1861, rhestrodd Isabella Beeton rysáit debyg yn defnyddio stêc rwmp ac aren oen, tra bod rysáit Charles Elme Francatelli ym 1852 yn gofyn am 'werth 6d. neu 1s. o unrhyw gig rhad. Disgrifiwyd y rysáit hon fel 'cig stiwio Saesneg wedi'i ail-goginio' (lesso rifatto all'inglese) neu 'toad-in-the-hole', yn llyfr bwyd modern cyntaf yr Eidal, a bwysleisiodd rhaid i'r cig fod dros ben o stiwiau ac wedi'u hail-goginio mewn cytew. 

 Enw 
Mae'r enwau Cymraeg am y pryd, "sosej cytew" a "selsig cytew" yn disgrifio cynhwysion y pryd yn union. Nid yw hyn yn cyfeirio at y pryd Prydeinig arall a elwir yn Saesneg "battered sausage". 

Y mae'r enw Saesneg, "toad in the hole", yn fwy diddorol. Ym 1787 yn y llyfr A Provincial Glossary cyfeiriwyd at y pryd hwn fel "cig wedi'i ferwi mewn crystyn". Ymddangosodd y gair "twll" yn gyntaf, heblaw am pigeons-in-a-hole, yng nghyhoeddiad 1900 Notes & Queries, a ddisgrifiodd y ddysgl fel "pwdin cytew gyda thwll yn y canol yn cynnwys cig". Does dim cofnod o'r pryd erioed yn cael ei gwneud gyda llyffant. Mae tarddiad yr enw yn aneglur, ond gall gyfeirio at y ffordd y mae llyffantod yn aros am eu hysglyfaeth yn eu tyllau, gan wneud eu pennau yn weladwy yn y ddaear, yn union fel mae'r selsig yn sbecian trwy'r cytew. Efallai ei fod hefyd yn deillio o'r "Llyffant Antediluvian", ffenomen lle canfuwyd llyffantod byw wedi eu gorchuddio â charreg, a oedd yn fad gwyddonol o ddiwedd y 18fed ganrif. 

Cyfeiriadau

Categori:Coginiaeth Lloegr