Hugh Pugh, Brithdir

Gweinidog cyflogedig cyntaf yr Annibynwyr yn ardal Dolgellau oedd y Parchedig Hugh Pugh (22 Tachwedd, 1779 – 28 Hydref, 1809).Owen, R. G., (1953). PUGH, HUGH (1779 - 1809), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 13 Chwefror 2020

 Cefndir 
Ganwyd Hugh Pugh yn y Tynant Bach, Brithdir, Plwyf Dolgellau, Meirionnydd yn blentyn i Robert a Mary Pugh. Cafodd ei addysgu mewn ysgol gyffredin yn Nolgellau; a phan oedd o gylch 13 blwydd oed, anfonwyd ef i ysgol yn High Ercall, Swydd Amwythig, lle yr arhosodd dros flwyddyn.

 Gyrfa 
Nid oedd tad Hughes yn ŵr crefyddol iawn ond roedd ei fam yn aelod selog o'r Annibynwyr yn Rhydymain. Dechreuodd Hughes fynychu gwasanaethau gyda'i fam ac yn 16 mlwydd oed derbyniwyd ef yn aelod yn y Brithdir gan y Parch Dr George Lewis. Dechreuodd bregethu rhyw dwy flynedd yn niweddarach ac ym 1799 aeth i athrofa'r Annibynwyr yn Wrecsam i baratoi am y weinidogaeth. Ei fwriad oedd aros yno am bedair blynedd ond oherwydd iechyd gwael bu'n rhaid iddo ddychwelyd adref cyn cyflawni blwyddyn gyfan o'r cwrs.

Ym 1802 penderfynwyd creu ofalaeth newydd allan o gapeli Rhydymain a'r Brithdir a oedd gynt wedi bod yn ganghennau o'r achos yn Llanuwchllyn ac ordeiniwyd Pugh yn weinidog arnynt. Bu'n gyfrifol am ehangu lawer ar yr Annibynwyr yng Nghylch Dolgellau. Prynodd hen gapel wag gan y Methodistiaid Calfinaidd ym Mhenucha'r dref, Dolgellau i'w defnyddio fel capel parhaol cyntaf yr achos.Capel, cylchgrawn treftadaeth y capeli - taflen wybodaeth leol 3, Dolgellau  Adferwyd 13 Chwefror 2020 Evan Jones, tad Ieuan Gwynedd, oedd y cyntaf a dderbyniwyd fel aelod newydd gan Pugh yn y capel yn Nolgellau.Thomas Rees & John Thomas; Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru Cyf 1 (1871)  Ar Wicidestun Dechreuodd achosion yn Llanelltyd, y Cutiau ger Abermaw ac Islaw'r Dref, Dolgellau. Dechreuodd achosion yn Llwyngwril, Llanegryn a Thywyn, Meirionnydd.Y Dysgedydd Crefyddol, Cyf. III rhif. 12 - Rhagfyr 1824 - COFIANT Y DIWEDDAR BARCHEDIG HUGH PUGH, o'r BRITHDIR. Adferwyd 13 Chwefror 2020

 Teulu 
Priododd Elizabeth Roberts, Dolserau ym 1804; cawsant fab a merch.

 Marwolaeth 
Bu farw yn ei gartref yn y Brithdir yn 29 mlwydd oed o'r dwymyn goch. Claddwyd ei weddillion ym mynwent Eglwys St Mair, Dolgellau.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1779
Categori:Marwolaethau 1809
Categori:Prosiect WiciLlên
Categori:Gweinidogion Annibynnol o Gymru
Categori:Dolgellau
Categori:Pobl o Ddolgellau