Arthur James Johnes

Barnwr ac awdur o Gymru oedd Arthur James Johnes (Maelog) (4 Chwefror 1809 – 23 Gorffennaf 1871).

 Cefndir 
Ganwyd Johnes yn y Garthmyl, Sir Drefaldwyn yn blentyn i Edward Johnes a Mary (née Davies) ei wraig. Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Croesoswallt a Phrifysgol Llundain. Ni fu'n briod.

 Gyrfa 
Wedi ymadael a'r coleg aeth Johnes i Lincoln's Inn gan gael ei alw i'r bar ar 30 Ionawr 1835. Dechreuodd ymarfer y gyfraith fel drafftsmon ecwiti a thrawsgludwr. Pan sefydlwyd y llysoedd sirol ym 1847, daeth Johnes yn farnwr yr ardal a oedd yn cynnwys siroedd gogledd orllewin Cymru a rhai o siroedd y de, gan barhau yn y swydd hyd 1870.

 Gyrfa lenyddol 
Ym 1831 cyhoeddodd Cymdeithas y Cymmrodorion traethawd arobryn Johnes Causes of Dissent in Wales. Rhwng 1834 a 1869 cyhoeddodd lawer o bamffledi yn cefnogi diwygio nifer o agweddau o'r gyfraith megis y gyfraith yn ymwneud â dyledion bychain. Yn 1834 cyhoeddodd gyfieithiadau Saesneg o rhai o gerddi Dafydd ap Gwilym.

Yn y 1830au bu ymgyrch i greu esgobaeth newydd Manceinion (sefydlwyd yn y pendraw ym 1847). Roedd tref Manceinion, a oedd yn rhan o Esgobaeth Caer, wedi tyfu yn aruthrol yn ystod y chwildro diwydiannol. Er mwyn ariannu'r esgobaeth newydd awgrymwyd uno esgobaethau gwledig Bangor a Llanelwy a throsglwyddo cyfoeth un ohonynt i'r esgobaeth newydd. Bu Johnes yn gwrthwynebu'r syniad o uno'r esgobaethau Cymreig a throsglwyddo rhan o'u harian i Loegr. Ym 1841 cyhoeddodd ei wrthwynebiad mewn pamffled dylanwadol Claims of the Welsh dioceses to the funds of the ecclesiastical commissioners, in a letter to Lord John Russell. Ym 1843 cyhoeddodd Philological Proofs of the Original Unity and Recent Origin of the Human Race, llyfr am ddatblygiad ieithoedd.

Roedd yn gyfeillgar efo nifer o offeiriaid llengar Eglwys Loegr megis Walter Davies (Gwallter Mechain) , John Jenkins (Ifor Ceri) , a Thomas Richards , ac yr oedd yn un o hyrwyddwyr a chyfranwr i The Cambrian Quarterly Magazine .

 Marwolaeth 
Bu farw yn y Garthmyl yn 62 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent eglwys Aberriw.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1809
Categori:Marwolaethau 1871
Categori:Barnwyr o Gymru
Categori:Cyfieithwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Gymru
Categori:Prosiect WiciLlên