Effaith cobra

Mae'r effaith cobra yn digwydd pan fydd ymgais i ddatrys problem yn gwaethygu'r broblem, math o ganlyniad anfwriadol. Defnyddir y term i ddangos achosion ysgogiad anghywir yn yr economi ac mewn gwleidyddiaeth. 
de|bawd|240x240px| Cobra Indiaidd 

Tarddodd y term effaith cobra o hanesyn, a osodwyd ar adeg rheolaeth Prydain ar India. Roedd llywodraeth Prydain yn poeni am nifer y nadroedd cobra gwenwynig yn Delhi. Felly cynigiodd y llywodraeth gwobr bownti gyfer pob cobra a laddwyd. I ddechrau, roedd hon yn strategaeth lwyddiannus wrth i nifer fawr o nadroedd gael eu lladd am y wobr. Yn y pen draw, fodd bynnag, dechreuodd pobl fentrus magu'r nadroedd am yr incwm. Pan ddaeth y llywodraeth yn ymwybodol o hyn, rhoddwyd y gorau i'r rhaglen wobrwyo, yn achosi i'r bridwyr cobra ryddhau'r nadroedd di-werth. O ganlyniad, cynyddodd y boblogaeth cobra gwyllt ymhellach. Cited in Brickman, p. 326. 

 Effeithiau mewn hanes 
 Llygod mawr yn Fietnam: Roedd digwyddiad tebyg yn Hanoi, Fietnam, o dan reolaeth Ffrainc. Ym 1902, creodd y llywodraeth raglen a dalodd wobr bownti am bob llygoden fawr a laddwyd. I gasglu'r wobr, byddai angen i bobl ddarparu cynffon llygoden fawr wedi'i thorri o'r corff. Fodd bynnag, dechreuodd swyddogion sylwi ar lygod mawr yn Hanoi heb gynffonau. Byddai'r dalwyr llygod mawr o Fietnam yn dal llygod mawr, yn torri eu cynffonau, ac yna'n eu rhyddhau yn ôl i'r carthffosydd er mwyn iddynt allu magu mwy o lygod mawr, a thrwy hynny gynyddu incwm y dalwyr llygod mawr.
 Yr Ymgyrch Pedwar Pla Tsieineaidd: Ym 1958, lansiodd Mao Zedong yr Ymgyrch Pedwar Pla yn Tsieina i gael gwared ar fosgitos, cnofilod, pryfed, ac adar y to, a oedd yn gyfrifol am drosglwyddo afiechydon. Fe wnaeth y polisi cael gwared a'r adar y to, ond roedd hefyd yn gyfrannwr at y Newyn Tsieineaidd Mawr; arweiniodd absenoldeb adar y to at bla pryfed a cholled fawr o gnydau.
 Credydau carbon ar gyfer HFC-23: Dechreuodd Panel Rhynglywodraethol y CU ar Newid Hinsawdd gynllun yn 2005 i gwtogi ar nwyon tŷ gwydr. Byddai cwmnïau sy'n cael gwared â nwyon llygrol yn cael eu gwobrwyo â chredydau carbon, a allai yn y pen draw gael eu cyfnewid am arian. Gosododd y rhaglen y prisiau yn ôl pa mor ddifrifol oedd y difrod y gallai’r llygrydd ei wneud i’r amgylchedd, ac un o’r gwobrau uchaf oedd am ddinistrio HFC-23, isgynnyrch oerydd cyffredin. O ganlyniad, dechreuodd cwmnïau gynhyrchu mwy o'r oerydd hwn er mwyn dinistrio mwy o'r nwy isgynnyrch gwastraff, a chasglu miliynau o ddoleri mewn credydau. Yn 2013 roddodd yr Undeb Ewropeaidd y gorau ar gredydau am ddinistrio HFC-23.
 Cael gwared â moch yn Georgia, UD: Roedd mwyafrif strategaethau rheoli'r mochyn gwyllt wedi arwain at ehangu'r boblogaeth yn ystod y degawdau diwethaf. Roedd moch gwyllt wedi byw yn Fort Benning yn Georgia, UD, ers canol y 1900au. Dechreuodd Fort Benning gynnig gwobr bownti ar foch ym mis Mehefin 2007 i leihau’r boblogaeth ac yn y pen draw cael gwared â'r moch gwyllt o’r gaer. Fodd bynnag, tyfodd poblogaeth y moch, o bosibl oherwydd bwyd a aeth ati i ddenu moch.
 Tariffiau dur yn yr UD: Yn 2002 gosododd George W Bush tariffiau ar ddur a mewnforiwyd i'r UD er mwyn hybu'r diwydiant dur Americanaidd. Er gwnaeth y diwydiant dur Americanaidd elwa ychydig o'r tariffiau hyn, roedd costau a nifer o swyddi a gollwyd oherwydd cynnydd ym mhrisiau dur yn y wlad llawer gwaeth nag unrhyw fudd.
 Targedau aros ysbytai: Efallai mai'r effaith cobra i'w weld yn nhargedau aros adrannau damwain ac argyfwng yn ysbytai ym Mhrydain. Mae siawns fod y targed a osodwyd gan y llywodraeth, y bydd pawb yn cael eu trin o fewn pedwar awr, yn achosi mwy o straen ar ysbytai: oherwydd bydd cleifion sydd â chwynion mân, megis sigiad bys, yn disgwyl cael ei weld o fewn pedwar awr, yn achosi i gleifion sydd â chwynion mwy difrifol, megis trawiad ar y galon, i aros yn hirach.
Effaith Streisand: Mae'r effaith Streisand yn achos o'r effaith Cobra, lle mae ymgyrch i guddio rhyw ddarn o wybodaeth yn achosi iddo gael mwy o sylw.

 Cyfeiriadau 

Categori:Cysyniadau moesegol
Categori:Llygredigaeth wleidyddol