1856 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1856 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 

 Tywysog Cymru - Albert Edward 
 Tywysoges Cymru - yn wag

 Digwyddiadau 
bawd|Croes Fictoria
 6 Chwefror - Drylliwyd y llong hwylio Grand Duke o Benrhyn Sant Govan, gyda 29 o fywydau'n cael eu colli. 
 10 Mawrth - Mae John Jones (Shoni Sguborfawr) yn cael ei ddedfrydu i dri mis o lafur caled am feddwdod. 
 Mai - Mae John Frost yn cael maddeuant diamod am ei rôl yn arddangosiadau Siartwyr Casnewydd yn 1839. 
 3 Gorffennaf - 11 o ddynion yn cael eu lladd mewn damwain lofaol yn Coalbrookdale, Nantyglo. 
 15 Gorffennaf - 114 o ddynion yn cael eu lladd mewn damwain lofaol ym Mhwll Newydd y Cymer, Porth, Rhondda. 
 16 Medi - Rheilffordd Ffestiniog yn cyhoeddi ei amserlen argraffedig gyntaf.
 8 Medi - Ar ôl Sevastopol yn Rhyfel y Crimea, mae Corporal Robert Shields o'r 23ain Catrawd yFfiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn achub swyddog a anafwyd yn angheuol o safle agored, gweithred derbyniodd Croes Fictoria ar ei chyfer.Memorials to Valour Robert Shields VC adalwyd 29 Gorffennaf 2019
 Anfonir milwyr i Talargoch, Sir y Fflint i ddelio ag anghydfod diwydiannol sy'n cynnwys glowyr plwm.
 Abergwaun yw'r llys sirol cyntaf yng Nghymru i gau. 
 Mae'r cenhadwr Mormonaidd, Dan Jones o Helygain, yn dychwelyd i'r Unol Daleithiau ar ddiwedd ei ail genhadaeth (4 blynedd) ar gyfer Eglwys Iesu Grist Saint y Dyddiau Diwethaf gyda rhwng 550 a 700 o seintiau Cymreig yn ei ddilyn i Salt Lake City.Williams, D., (1953). JONES, DANIEL (1811 - 1861), cenhadwr gyda'r Mormoniaid. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 Mae Richard Cory yn gwerthu ei fusnes darpariaeth ac yn dechrau masnachu fel "Richard Cory and Sons" yn y busnes glo a llongau. 
 Pryce Pryce-Jones yn cymryd drosodd fusnes dilladu yn y Drenewydd ac yn dechrau masnachu fel "Royal Welsh Warehouse", busnes archebu drwy'r post cyntaf y byd.
 Jane Williams (Ysgafell) yn dychwelyd i'w Llundain enedigol, lle mae'n aros hyd ei marwolaeth bron i ddeng mlynedd ar hugain yn ddiweddarach.

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Haf - Marian Evans (nad yw eto wedi mabwysiadu'r ffugenw George Eliot ) yn drafftio The Sad Fortunes of the Reverend Amos Barton, y cyntaf o'i golygfeydd o fywyd clerigol (1857) a'i gwaith ffuglen gyntaf, tra ar ei gwyliau yn Ninbych-y-pysgod.

 Llyfrau newydd 
bawd|Recordiad o Hen Wlad fy Nhadau yn cael ei chanu gan Madge Breese ym 1899. Y Recordiad Cymraeg cynharaf
 John Ceiriog Hughes - Gohebiaethau Syr Meurig Crynswth (cyfrol 1)
 Erasmus Jones — The Higher Law Triumphant: The Captive Youths of Judah
 John Jones (Ioan Emlyn) — Tiriad y Ffrancod ym Mhencaer Jenkins, R. T., (1953). JONES, JOHN (EMLYN) (‘Ioan Emlyn’; 1818 - 1873), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, bardd a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 28 Gor 2019, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c1-JONE-EML-1818
 Samuel Prideaux Tregelles — An Introduction to the Textual Criticism of the New Testament
 Jane Williams (Ysgafell) — The Origin, Rise, and Progress of the Paper People
 John Hughes (Lerpwl) - Methodistiaeth Cymru Cyf 3

 Cerddoriaeth 

 Ionawr - Cyfansoddwyd anthem genedlaethol Cymru, Hen Wlad Fy Nhadau, gan James James gyda geiriau gan ei dad Evan James.

 Genedigaethau 
bawd|Richard Garnons Williams
 2 Ionawr - John Viriamu Jones, academydd (bu farw 1901) Jones, E. W., (1953). JONES, JOHN VIRIAMU (1856 - 1901), gwyddonydd, a phrifathro cyntaf Coleg y Brifysgol yng Nghaerdydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 19 Mawrth - David Davies, Gweinidog gyda'r Bedyddwyr a phennaeth cyntaf Athrofa'r Bedyddwyr yn Hwlffordd.DAVIES, DAVID (1800? - 1856), gweinidog ac athro gyda'r Bedyddwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig adalwyd 23 Hydref 2020
 26 Mawrth - David Alfred Thomas, Is-iarll 1af Rhondda, gwleidydd (bu farw 1918) Thomas, B., (1953). THOMAS, DAVID ALFRED (1856 - 1918), yr is-iarll RHONDDA 1af. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019 
 1 Ebrill - Walter Jenkin Evans, academydd (bu farw 1927) 
 15 Ebrill - James Bevan, capten cyntaf undeb rygbi Cymru (bu farw 1938) 
 15 Mehefin - Richard Garnons Williams, milwr a chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru (bu farw 1915) "Williams (post Garnons-Williams), Richard Davies Garnons (WLMS874RD)". 
 11 Hydref - Syr Harry Reichel, academydd (bu farw 1931) 
 20 Rhagfyr - Egerton Phillimore, ysgolhaig (bu farw 1937) Charles, B. G., (1953). PHILLIMORE, EGERTON GRENVILLE BAGOT (1856 - 1937), ysgolhaig. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019

Marwolaethau
bawd|Ysgerbwd "Dynes Goch Pafiland" yn y Natural History Museum, Llundain.
 3 Ionawr - Thomas Richard, gweinidog, 72 
 18 Chwefror - James Morgan, peiriannydd, 80? 
 28 Mawrth - Syr Henry Watkins William-Wynn, diplomyd & gwleidydd, 73 Courtney, W., & Matthew, H.  (2008, January 03). Wynn, Sir Henry Watkin Williams (1783–1856), diplomatist. Oxford Dictionary of National Biography Adferwyd 29 Gor 2019
 Mai - Thomas Robert Jones, sylfaenydd y Urdd Ddyngarol y Gwir Iforiaid, 54 
 29 Mehefin - Peter Jones, cenhadwr o dras Gymreig, 54 
 14 Awst - Parch William Buckland, palaeontolegydd a darganfyddwr "Dynes Goch Pafiland", 72 Haile, N.  (2014, September 25). Buckland, William (1784–1856), geologist and dean of Westminster. Oxford Dictionary of National Biography Adferwyd 29 Gor 2019

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru