1820au yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y ddegawd 1820 - 1829 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - George (tan 29 Ionawr 1820) (daeth yn Siôr IV) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick (tan 29 Ionawr 1820)

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd|Llinellau agoriadol the Forest Sanctuary
 John Elias - Golygiad Ysgrythurol ar Gyfiawnhad Pechadur (1821) 
 Felicia Hemans - The Forest Sanctuary (1825) The Forest Sanctuary ar Internet Archive
 Thomas Price (Carnhuanawc) - An Essay on the Physiognomy and Physiology of the Present Inhabitants of Britain (1829) 
 David Richards (Dafydd Ionawr) - Cywydd y Dilyw (1821)

 Cerddoriaeth 

 John Ellis - Eliot (emyn dôn) (1823) 
 Edward Jones - Hen Ganiadau Cymru (1820) 
 Peroriaeth Hyfryd (casgliad o emynau gan gynnwys Caersalem gan Robert Edwards) (1827) 
 Seren Gomer (casgliad o emynau gan gynnwys Grongar gan John Edwards ) (1824)

 Genedigaethau 
bawd|John Thomas (Pencerdd Gwalia)
 1820 
 21 Mai - Syr Thomas Lloyd, Barwnig 1af, gwleidydd a thirfeddiannwr (bu f. 1877) Lloyd-Johnes, H. J., (1953). LLOYD, Syr THOMAS DAVIES (1820 - 1877), barwnig, tirfeddiannwr, a gwleidyddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019 
 1821 
 24 Mehefin - Guillermo Rawson, gwleidydd o'r Ariannin (bu f. 1890) 
 16 Gorffennaf - John Jones (Mathetes), pregethwr ac awdur (bu f. 1878) Owens, B. G., (1953). JONES, JOHN (‘Mathetes’; 1821 - 1878), gweinidog Bedyddwyr a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019 
 1822 
 2 Mawrth - Michael D. Jones, ymsefydlwr Patagonia (bu f. 1898) Owen, R. G., (1953). JONES, MICHAEL DANIEL (1822 - 1898), gweinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro Coleg Annibynnol y Bala. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 1823 
 8 Ionawr - Alfred Russel Wallace, biolegydd (bu f. 1913) Hughes, R. E., (2008). WALLACE, ALFRED RUSSEL (1823-1913), naturiaethwr a hyrwyddwr diwygiadau cymdeithasol.. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 Mawrth - Rowland Williams (Hwfa Môn), bardd ac archdderwydd (bu f. 1905) Owen, R. G., (1953). WILLIAMS, ROWLAND (‘Hwfa Môn’; 1823 - 1905), gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 23 Tachwedd - Syr John Evans, archeolegydd (bu f. 1908) 
 1824 
 dyddiad anhysbys - John Basson Humffray, diwygiwr gwleidyddol yn Awstralia (bu f. 1891) Diane Langmore, 'Humffray, John Basson (1824–1891)', Australian Dictionary of Biography, National Centre of Biography, Australian National University  adalwyd 29 Gorffennaf 2019
 1825 
 7 Mehefin - R D Blackmore, nofelydd (bu f. 1900) Mitchell, C.  (2005, May 26). Blackmore, Richard Doddridge (1825–1900), novelist and fruit farmer. Oxford Dictionary of National Biography adalwyd 29 Gorffennaf 2019
 1826 
 13 Ionawr - Henry Matthews, Is-iarll 1af Llandaf (bu f. 1913) 
 1 Mawrth - John Thomas (Pencerdd Gwalia), telynor (bu f. 1913) Griffith, R. D., (1953). THOMAS, JOHN (‘Pencerdd Gwalia,’ 1826-1913). Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 8 Mai - George Osborne Morgan, cyfreithiwr (bu f. 1897) Humphreys, E. M., & Jenkins, R. T., (1953). MORGAN, GEORGE OSBORNE (1826-1897), gwleidydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 11 Mai - David Charles Davies, arweinydd anghydffurfiol (bu f. 1891) Edwards, G. A., (1953). DAVIES, DAVID CHARLES (1826 - 1891); gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, diwinydd, esboniwr, ac am gyfnod yn brifathro Coleg Trefeca (1888-91). Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 1827 
 27 Hydref - Joseph Tudor Hughes (Blegwryd), telynor ifanc addawol (bu f. 1841) Owen, R. (1953). HUGHES, JOSEPH TUDOR (‘Blegwryd’; 1827 - 1841), bachgen â'i hynododd ei hun yn ei blentyndod fel telynor, etc.;. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019 
 1828 
 30 Ionawr - John David Jenkins, dyngarwr (bu f. 1876) 
 1829 
 27 Ionawr - Isaac Roberts, seryddwr (bu f. 1904) Jenkins, R. T., (1953). ROBERTS, ISAAC (1829 - 1904), seryddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019

 Marwolaethau 
bawd|Portread o Hester Thrale a'i merch Hester gan Syr Joshua Reynolds
bawd|250px|Bedd Dafydd Ddu Eryri - Mynwent Eglwys Sant Mihangel, Llanrug, Gwynedd 
 1820 
 29 Ionawr - Brenin Siôr III y Deyrnas Unedig, Tywysog Cymru 1751-1760 
 16 Mehefin - Thomas Jones o Ddinbych, pregethwr Methodistaidd ac awdur (g. 1756) I., (1953). JONES, THOMAS (1756 - 1820), Dinbych, awdur a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019, o
 27 Mehefin - William Lort Mansel, esgob ac academydd (g. 1753) 
 23 Awst - John Randles, telynor (g. 1763) 
 28 Awst - Henry Mills, cerddor (g. 1757) 
 1821 
 2 Mai - Hester Thrale, dyddiadurwr (g. 1741) Davies, W. Ll., (1953). PIOZZI, HESTER LYNCH (1741 - 1821), awdures. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 7 Awst - Caroline o Brunswick, cyn Dywysoges Cymru (1795-1820), 53 
 1822 
 30 Mawrth - Dafydd Ddu Eryri, bardd (g. 1759) Roberts, G. T., & Griffiths, G. M., (1953). THOMAS, DAVID (‘Dafydd Ddu Eryri’; 1759-1822), llenor a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019 
 dyddiad anhysbys - Stephen Kemble, actor, brawd Sarah Siddons (g. 1758) 
 1823 
 26 Chwefror - John Philip Kemble, actor, brawd Sarah Siddons (g. 1757) Thomson, P.  (2008, January 03). Kemble, John Philip (1757–1823), actor. Oxford Dictionary of National Biography  adalwyd 29 Gorffennaf 2019 
 1825 
 24 Chwefror - Thomas Bowdler, golygydd gweithiau Shakespeare (g. 1754) Loughlin-Chow, M.  (2011, January 06). Bowdler, Thomas (1754–1825), writer and literary editor. Oxford Dictionary of National Biography  adalwyd 29 Gorff 2019
 9 Mehefin - Abraham Rees, gwyddonydd (g. 1743) Williams, D., & Chambers, Ll. G., (1953). REES, ABRAHAM (1743 - 1825), gwyddoniadurwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 10 Awst - Joseph Harris (Gomer), gweinidog, bardd a golygydd y Bedyddwyr (g. 1773) Rhys, W. J., (1953). HARRIS, JOSEPH (‘Gomer’; 1773 - 1825), gweinidog y Bedyddwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 1827 
 dyddiad anhysbys - Helen Maria Williams, nofelydd a bardd (g. cyn 1761) 
 1828 
 Medi - William Alexander Madocks, tirfeddiannwr sylfaenydd Porthmadog Thomas, D., (1953). MADOCKS, WILLIAM ALEXANDER (1773 - 1828), dyneiddiwr, yn caru'r ddrama a'r celfyddydau. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 1829 
 26 Ionawr - Benjamin Millingchamp, casglwr llawysgrifau (g. 1756) Davies, W. Ll., (1953). MILLINGCHAMP, BENJAMIN (1756 - 1829), caplan yn y llynges, a chasglwr llyfrau a llawysgrifau dwyreiniol Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019
 Mehefin - Elizabeth Randles, telynor (g. 1801) Griffith, R. D., (1953). RANDLES, ELIZABETH (1801? - 1829), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 29 Gor 2019

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru