José de Alencar

Nofelydd, newyddiadurwr, a gwleidydd o Frasil oedd José Martiniano de Alencar (1 Mai 1829 – 12 Rhagfyr 1877) sydd yn nodedig am arloesi Indianismo yn llên Brasil. Ysgrifennodd hefyd ddramâu, ysgrifau, a barddoniaeth, ac mae ei weithiau llenyddol yn cyflwyno portread cyflawn o fywyd Brasil yng nghanol y 19g ac yn gyfraniad pwysig at hunaniaeth ddiwylliannol y wlad.

Ganed yn Fortaleza, prifddinas talaith Ceará, yng ngogledd-ddwyrain Ymerodraeth Brasil, i deulu a oedd yn weithgar yng ngwrthryfel Pernambuco (1817). Astudiodd y gyfraith yn São Paulo ac yn Recife cyn iddo ymsefydlu yn Rio de Janeiro i weithio i'r wasg. Yn 1856 cyhoeddodd ei ddwy gyfrol gyntaf, y nofel Cinco Minutos a'r casgliad o erthyglau Cartas sobre "A Confederação dos Tamoios" sydd yn ymdrin â'r gerdd honno gan Domingos José Gonçalves de Magalhães.Richard Young ac Odile Cisneros, Historical Dictionary of Latin American Literature and Theater (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, 2011), tt. 31–32.

Dygwyd mudiad Indianismo gan ei nofel arloesol O Guarani (1857): dyma'r esiampl gyntaf yn llên America Ladin o bortread nodweddiadol Ramantaidd o fywyd brodorion yr Amerig, ac yn cynnwys yr enwau brodorol am blanhigion ac anifeiliaid a disgrifiadau sentimental o'u traddodiadau. Ymhelaethodd Alencar ar y thema honno mewn sawl nofel arall ac yn ei arwrgerdd Os Filhos de Tupã, a ysgrifennwyd yn 1863 ond nas cyhoeddid nes y 1910au. Ymhlith ei nofelau eraill mae Senhora (1875) ac Encarnação (1893), y ddwy wedi eu lleoli yn y ddinas; y nofelau gwledig O Gaúcho (1870) ac O Sertanejo (1875); a'r nofelau hanesyddol As Minas de Prata (1862/1865–1866), Alfarrábios (1873), ac A Guerra dos Mascates (1873–1874). Ym myd theatr Rio de Janeiro, ysgrifennodd un ddrama hanesyddol, O Jesuíta (1875), a sawl comedi a drama.

Gwasanaethodd Alencar yn gynrychiolydd dros Ceará yn Siambr y Dirprwyon, a chafodd swydd gweinidog cyfiawnder yn llywodraeth Brasil o 1868 i 1870. Un o wrthwynebwyr yr Ymerawdwr Pedro II oedd Alencar, a fe'i trafodai yn feirniadol dan y ffugenw Erasmo, ar ffurf Ao Imperador: Cartas Políticas de Erasmo (1865) ac Ao Emperador: Novas Cartas Políticas de Erasmo (1866).

Teithiodd Alencar i Ewrop yn 1877 i geisio gwella'i afiechyd. Bu farw o dwbercwlosis yn Rio de Janeiro yn 48 oed. Cyhoeddwyd ei hunangofiant, Como e Porque Sou Romancista (1893), dwy flynedd ar hugain wedi ei farwolaeth.

 Llyfryddiaeth 
 Nofelau 
 Cincos Minutos (1856).
 O Guarani (1857).
 A Viuvinha (1860).
 As Minas de Prata (1862/1865–1866).
 Iracema (1865).
 O Tronco do Ipê (1871).
 Til (1872).
 Alfarrábios: Crônicas dos Tempos Coloniais (1873).
 A Guerra dos Mascates (1873–1874).
 Ubirajara (1874).
 Senhora (1875).
 O Sertanejo (1875).
 O Gaúcho (1870).
 Encarnação (1893).

 Barddoniaeth 
 Os Filhos de Tupã (1910–11).

 Dramâu 
 O Demônio Familiar (1857).
 O Rio de Janeiro: Verso e Reverso (1857).
 As Asas de um Anjo (1860).
 Mãe (1862).
 O Jesuíta (1875).

 Erthyglau 
 Cartas sobre “A Confederação dos Tamoios” (1856).
 Ao Imperador: Cartas Políticas de Erasmo (1865).
 Ao Emperador: Novas Cartas Políticas de Erasmo (1866).

 Hunangofiant 
 Como e Porque Sou Romancista (1893).

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1829
Categori:Marwolaethau 1877
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Beirdd Portiwgaleg o Frasil
Categori:Cyfreithwyr o Frasil
Categori:Dramodwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Dramodwyr Portiwgaleg o Frasil
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Newyddiadurwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Nofelwyr Portiwgaleg o Frasil
Categori:Pobl o Ceará
Categori:Pobl fu farw yn Rio de Janeiro
Categori:Pobl fu farw o dwbercwlosis
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Portiwgaleg o Frasil
Categori:Prosiect WiciLlên