O Fôn i Fynwy (llyfr)

Mae O Fôn i Fynwy, gan John Davies yn ddetholiad o ryddiaith a barddoniaeth. Fe'i hargraffwyd am y tro cyntaf ym 1962 gan Wasg Prifysgol Cymru gydag adargraffiadau ym 1972, 1973 a 1975.

 Cefndir 
Sail y casgliad yw ymgais buddugol mewn cystadleuaeth am ddetholiad yn disgrifio bröydd Cymru a wobrwywyd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1960

Yn ôl rhagair yr awdur:
Amcanwyd at ddau beth yn arbennig wrth lunio’r detholiad. Yn gyntaf, trafod Cymru gyfan, gan geisio cael gymaint ag sydd yn bosibl o gydbwysedd rhwng gwahanol ardaloedd; ac yn ail, ceisio cynnwys cynifer ag a ellid o ddetholion o weithiau ein prif awduron diweddar Hyderir, felly, fod y casgliad nid yn unig yn cyfleu nodweddion gwahanol ardaloedd a chyfraniad eu pobl a’u henwogion i batrwm y bywyd cenedlaethol, ond ei fod hefyd yn dwyn sylw at beth o gynnyrch llenyddol y cyfnod diweddar, a’r detholion eu hunain yn enghreifftiau da o’r gelfyddyd ysgrifennu.
Yn y chwedegau a'r saithdegau cynnar roedd y llyfr yn boblogaidd fel llyfr gosod yn yr ysgolion, ond gyda newidiadau yn ffiniau llywodraeth leol ym 1974, a oedd yn cael gwared â Sir Fôn a Sir Fynwy, roedd fformat y llyfr wedi dyddio.

 Cynnwys 
Mae'r llyfr yn cynnwys 13 o adrannau Mae'r adran gyntaf yn cynnwys cerddi ac ysgrifau am Gymru'n gyffredinol. Mae 11 o adrannau sy'n cynnwys deunydd llenyddol perthnasol i'r 13 hen sir Gymreig gyda "Dinbych a Fflint" a "Brycheiniog a Maesyfed" yn rhannu adrannau. Mae'r adran olaf yn cynnwys detholion sy'n ymdrin â hyder y genedl.

 Cerddi ac ysgrifau 
Mae'r gyfrol yn gynnwys y cerddi ac ysgrifau canlynol:
bawd|200px|Siroedd Cymru cyn 1974(1) Sir Fynwy(2) Sir Forgannwg(3) Sir Gaerfyrddin(4) Sir Benfro(5) Sir Aberteifi(6) Sir Frycheiniog(7) Sir Faesyfed(8) Sir Drefaldwyn(9) Sir Ddinbych(10) Sir y Fflint(11) Sir Feirionnydd(12) Sir Gaernarfon(13) Sir Fôn    
 Cymru 

 Hiraeth y Bardd am ei Wlad - Ieuan Brydydd Hir (cerdd)
 Hiraeth am Gymru - Gruffydd Robert (ysgrif)
 Gwlad y Dychymyg - Aneirin Talfan Davies (ysgrif)
 Yr Hen Fro - W. J. Gruffydd (ysgrif)
 Yr Hen Ardal - J. Dyfnallt Owen (ysgrif)
 Cynefin - T. H. Parry Williams (cerdd)
 Hen Gynefin - T. Gwynn Jones (ysgrif)
 Daear Cymru - Iorwerth C. Peate (ysgrif)
 Hen Benillion – anhysbys (cerddi)
 Teg Edrych Tuag Adref - Emrys Edwards (cerdd)
 O’r Gongl - T. Rowland Hughes (cerdd)

 Sir Fôn 

 Môn - William Morris (cerdd)
 Ynys Fôn - Gerallt Gymro (ysgrif)
 Hyfrydwch Pob Rhyw Frodir - Goronwy Owen (cerdd)
 Ailystyried - Bobi Jones (ysgrif)
 Ffansi - Goronwy Prys Jones (cerdd)
 Penmon - T. Gwynn Jones (cerdd)
 Ar y Glannau - Tom Parry Jones (ysgrif)
 Taith Ffarwel - Islwyn Ffowc Elis (ysgrif)
 Hiraeth am Fôn - Thomas Nicholson (englyn)
 I Fôn - R. R. Thomas (cerdd)
 Yng Ngolau'r Lleuad - E. Tegla Davies (ysgrif)

 Sir Gaernarfon 

 Sir Gaernarfon – J. Lloyd-Jones (ysgrif)
 Yn Abergwyngregyn - Alun Llywelyn-Williams (ysgrif)
 Y Peilon - R. Williams Parry (cerdd)
 Dyfod Pan Ddêl - J. O. Williams (ysgrif)
 Coed - Alun Llywelyn Williams (ysgrif)
 Cadernid Gwynedd - Thomas Parry (cerdd)
 Bro’r Chwareli - Kate Roberts (ysgrif, allan o Draed Mewn Cyffion)
 Dyffryn Nantlle Ddoe a Heddiw - R. Williams Parry (cerdd)
 Hen Benillion – anhysbys (cerddi)
 Y Mynydd Mawr a Minnau - G. W. Francis (cerdd)
 Bro - T. H. Parry- Williams (cerdd)
 Cysur Atgof - R Silyn Roberts (cerdd)
 I’r Mynydd - Ifor Williams (ysgrif)
 Llyn Ogwen - William Jones (cerdd)
 Ar Fôr i Leyn - J. Glyn Davies (cerdd)
 Lleyn - J. Glyn Davies (englyn)
 Llŷn - G. J. Roberts (ysgrif)
 Y Digwydd - G. J. Roberts (cerdd)
 Capel Nanhoron – Cynan (cerdd)
 Ynys Enlli - Gwilym R. Jones (cerdd)
 Hen Bennill – anhysbys (cerdd)

 Dinbych a Fflint 

 Sir Ddinbych - T. I. Ellis (ysgrif a cherdd)
 O Ben Yr Allt - T. Glynne Davies (cerdd)
 Bro Hiraethog - A. Gwynn Jones (cerdd)
 Llansannan - Abel Ffowcs Williams (cerdd)
 Rhyd-yr-Arian - Abel Ffowcs Williams (ysgrif)
 Nantglyn - G Roberts (cerdd)
 Dyffryn Clwyd - H. Francis Jones (ysgrif)
 Twm o’r Nant yn Sir Gaerfyrddin yn hiraethu am Ddyffryn Clwyd - Richard Hughes (cerdd)
 Yr Hen Fro - E. Tegla Davies (ysgrif)
 Castell Dinas Brân - Dewi Emrys (cerdd)
 Castell Dinas Brân - Taliesin o Eifion (englyn)
 Y Fynachlog - G. J. Roberts (cerdd)
 Dyffryn Maelor a Rhosllannerchrugog - J T Jones (ysgrif)
 Yr Hen Lofa - I. D. Hooson (cerdd)
 Ar Forfa Rhuddlan – Sarnicol (cerdd)
 Tuag Adref - Emlyn Williams (ysgrif)

 Sir Feirionnydd 

 Gyrru'r Gwcw Dros Feirionnydd - Abel Ffowcs Williams (cerdd)
 Meirionnydd -  Ioan Machreth (englyn)
 Molawd Ardudwy -  H. J. Hughes (cerdd)
 Bro Elis Wyn - O. M. Edwards (ysgrif)
 Morgan Llwyd ac Ardudwy - E. Morgan Humphreys
 Wrth Fedd Siôn Phylip - Geraint Bowen (englynion)
 Cywydd i'r Wylan a Dŵr y Bermo -  Siôn Phylip (cerdd)
 Salem - E. Morgan Humphreys (ysgrif)
 Atgo’ - Hedd Wyn (cerdd)
 Y Moelwyn - Hedd Wyn (englyn)
 Haul ar Fynydd - Hedd Wyn (englyn)
 Gerddi Bluog   R. H. Gruffydd (englyn)
 Hen Bennill – anhysbys (cerdd)
 Y Cnicht - William Jones (cerdd)
 Y Praw - William Jones (cerdd)
 Ymweliad Thomas Bartley â'r Bala - Daniel Owen (ysgrif o Rhys Lewis)
 Owen Coed-y-Pry a Chae Rhys - W. J. Gruffydd (ysgrif)
 Dyffryn Edeirnion - F. Wynn Jones (ysgrif)
 Canol Nos ar Fwlch-y-Groes - Ifan Ab Owen Edwards (ysgrif)
 Hen Benillion – anhysbys (cerddi)

 Sir Drefaldwyn 

 Hiraeth am Faldwyn - Gwilym R. Tilsley (cerdd)
 Bro Ddyfi - Iorwerth C. Peate (cerdd)
 Nant yr Eira - Iorwerth C. Peate (cerdd)
 Tro i Faesglasau - John Breese Davies
 Yr Argae - John Evans (cerdd)
 Ym Maldwyn - E. Tegla Davies (ysgrif)
 Godre Berwyn - E. Tegla Davies (ysgrif)

 Sir Aberteifi 

 Cantre'r Gwaelod - R. Williams Parry (cerdd)
 Y Bae - Alun Jones (cerdd)
 Sir Aberteifi - Evan Jenkins (englyn)
 Unwaith Eto - E. Gwyndaf Evans (cerdd)
 Pentrefi - R. Gerallt Jones (cerdd)
 Y Mynydd Bach - . T. I. Ellis (ysgrif)
 Gartref ar Wyliau -  W. Ambrose Bebb (ysgrif)
 Hon yw'r Gors - W. J. Gruffydd (Elerydd) (cerdd)
 Plannu Perthi - Kitchener Davies (cerdd)
 Rhamant Soar y Mynydd - J. Melville Jones (ysgrif)
 Rhai Arwyddion Tywydd - J. M. Edwards (ysgrif)
 Tachwedd - Isfoel (cerdd)
 Tresaith - Leslie Harries (cerdd)
 Y Môr - David Phillips (englyn)
 Rhos Helyg - B. T. Hopkins (cerdd)
 Cwymp Ffynnon-Bedr -  David Davis (cerdd)
 Ystrad Fflur - Evan Jenkins (cerdd)

 Sir Benfro 

 Sir Benfro - D. Gwenallt Jones (cerdd)
 Y Filltir Deg - Wil Ifan (ysgrif)
 Pwllderi - Dewi Emrys (cerdd)
 Preseli - Waldo Williams (cerdd)
 Tyddewi - E. Llwyd Williams (ysgrif)
 Y Man Hyfrytaf - Gerallt Gymro (ysgrif)
 Eglwys Fair, Hwlffordd - R. T. Jenkins (ysgrif)
 Hud ar Ddyfed -  Y Mabinogi (cyfaddasiad T. H. Parry Williams) (ysgrif)
 Dyfed - T. H. Parry Williams (ysgrif)
 Hen Bennill – anhysbys

 Brycheiniog a Maesyfed 

 Sir Frycheiniog -  T. I. Ellis (ysgrif)
 Golygfa yn Sir Frycheiniog - J. Seymour Rees (ysgrif)
 Talgarth - Gwilym R. Tilsley (cerdd)
 Murmur Dyfroedd - O. M. Edwards (ysgrif)
 Cefn Brith - O. M. Edwards (ysgrif)
 Llyn Clwm Llwch - J. Seymour Rees (ysgrif)
 Diserth - O. M. Edwards (ysgrif)
 Cwm Elan - Isgarn (cerdd)

 Sir Gaerfyrddin 

 Sir Gaerfyrddin - D. Gwenallt Jones (cerdd)
 Baled Afon Tywi - W. Leslie Richards (cerdd)
 Golud Gwlad Myrddin - T. Gwynn Jones (ysgrif)
 Dyffryn Tywi - J. Eirian Davies (cerdd)
 Pen Turcan - Gwydderig (cerdd)
 Chwedl a Thraddodiad - Dyfnallt Owen (ysgrif)
 Brogarwch - D. J. Williams (ysgrif)
 Dwy Daith - W. Llewelyn Williams (ysgrif)
 Pantycelyn - Aneirin Talfan Davies (ysgrif)

 Sir Forgannwg 

 Sir Forgannwg – D. Gwenallt Jones (cerdd)
 Morgannwg – T. Llew Jones (cerdd)
 Craig Cefn Parc – Crwys (ysgrif)
 Y Ferch o’r Sgêr - R. T. Jenkins (ysgrif)
 Bro Morgannwg - G. J. Williams (ysgrif)
 Yr Haf yn dod i Forgannwg - Iolo Morganwg
 Cadair Tregaron - J. J. Williams (ysgrif)
 Pentref Gwaith - T. Rowland Hughes (ysgrif)
 Cap Wil Tomos - Islwyn Williams (ysgrif)
 Portread o Löwr - Bobi Jones (cerdd)
 Cefn Mabli - W. J. Gruffydd (cerdd)

 Sir Fynwy 

 Sir Fynwy - T. I. Ellis (ysgrif)
 Gwent – Crwys (cerdd)
 Croeso i Lyn Ebwy - J. Dewi Samuel (ysgrif)
 Llanfaches - T. I. Ellis (ysgrif)
 Llys Ifor Hael - Ieuan Brydydd Hir (cerdd)
 Abaty Tintern – Alun (cerdd)

 Hyder 

 Lavernock - Saunders Lewis (cerdd)
 Mae'r Oll yn Gysegredig - E. Llwyd Williams (ysgrif)
 Proffwydoliaeth - Gerallt Gymro (ysgrif)
 Y Gweddill – J.  M. Edwards (cerdd)
 Pentrefi Cymru  - J. M. Edwards (cerdd)
 Cwm yr Eglwys - D. Gwenallt Jones (cerdd)
 Caniad Ehedydd  - Waldo Williams (cerdd)

 Cyfeiriadau 

Categori:Prosiect WiciLlên
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1962