1813 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1813 i Gymru a'i phobl

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

Digwyddiadau
alt=|bawd|"Tu mewn i Waith Haearn Cyfarthfa yn y Nos" gan Penry Williams (1825).
bawd
bawd|Geiriadur William Spurrell
Ionawr - Syr Joseph Bailey yn gwerthu ei gyfran o 25% yng ngwaith haearn Cyfarthfa am £ 20,000.
Tachwedd -  William Billingsley a'i fab-yng-nghyfraith Samuel Walker yn sefydlu Crochendy Nantgarw 
dyddiad anhysbys
Mae Anthony Hill a'i ddau frawd yn mynd i bartneriaeth yng ngwaith haearn Plymouth.
Mae'r barics milwrol parhaol cyntaf yng Nghymru yn cael ei agor yn Aberhonddu.
Daw Charles James Apperley yn asiant ar gyfer ystadau ei frawd-yng-nghyfraith yn Sir Gaernarfon, gan breswylio yn Nhŷ Gwyn, Llanbeblig.
Mae Elijah Waring yn sefydlu cyfnodolyn newydd, The Cambrian Visitor: a Monthly Miscellany, sy'n methu ar ôl wyth mis.

 Celfyddydau a llenyddiaeth 
 Llyfrau newydd 
William Owen (Gwilym Alaw) - Lloffion o Faes Boaz
William John Davies (Gwilym Peris) - Awengerdd Peris
Hugh Davies - Welsh Botanology … A Systematic Catalogue of the Native Plants of Anglesey, in Latin, English, and Welsh 
Walter Davies (Gwallter Mechain) - General View of the Agriculture and Domestic Economy of North Wales
M. Surrey - Llewellyn, Prince of Wales, or Gellert the Faithful Dog (drama)

Genedigaethau

 13 Ionawr - Louis Lucien Bonaparte, gwleidydd, Rhufeinydd ac ieithydd (bu farw 1891) 
 30 Ionawr - Samuel Prideaux Tregelles, ysgolhaig Beiblaidd, ieithydd (bu farw 1875) 
 4 Chwefror - Kilsby Jones, gweinidog (bu farw 1889) 
 8 Mawrth William Roberts (Nefydd), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, cynrychiolydd yr Ysgolion Brutanaidd a thramor (bu farw 1872) 
 25 Mawrth - Mary Anne Edmunds, hyrwddwr addysg yng Nghymru; athrawes (bu farw 1858) 
 2 Mai Mordecai Jones, hyrwyddwr Ysgolion Brutanaidd, perchennog gweithydd glo, etc. (bu farw 1880) 
 13 Mai - Edward Matthews, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (bu farw 1892) 
 21 Mehefin - David Hughes, Tredegar, gweinidog gyda'r Annibynwyr, ac awdur (bu farw 1872) 
 30 Mehefin - Thomas Briscoe, offeiriad ac ysgolhaig yn yr ieithoedd clasurol a Hebraeg (bu farw 1895) 
 27 Gorffennaf David Lewis Evans, athro coleg a gweinidog Undodaidd (bu farw 1902) 
 30 Gorffennaf - William Spurrell, argraffydd, llyfrwerthwr a chyhoeddwr(bu farw 1889) 
 1 Awst - William Ambrose (Emrys), gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, a llenor (bu farw 1873) 
 12 Medi - Daniel Jones, cenhadwr ar ran y Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1846) 
 10 Hydref - William Adams, arbenigwr mewn mwnau (bu farw 1886) 
 13 Hydref - David Humphreys, gweinidog (Bu farw 1866)
 12 Rhagfyr - William Owen, (Prysgol) cerddor, awdur yr emyn-don Bryn Calfaria (bu farw 1893) 
dyddiad anhysbys
Edward Barnwell, hynafiaethydd ac ysgolfeistr (bu farw 1887)
Robert Isaac Jones (Alltud Eifion), fferyllydd, llenor, ac argraffydd (bu farw 1905)
John Edwards (Meiriadog), bardd, llenor a golygydd (bu farw 1906)
Ellis Owen Ellis arlunydd (bu farw 1861)
John Morris, prifathro Coleg yr Annibynwyr yn Aberhonddu (bu farw 1896) 
David Thomas, gweinidog Annibynnol ac esboniwr Beiblaidd (bu farw 1894)
Richard Davies Griffith, cenhadwr ac ieithydd gyda'r Methodistiaid Wesleaidd (bu farw 1856)
 John Thomas (Ifor Cwmgwys), bardd  (bu farw 1866) 

Marwolaethau
bawd|John Price

4 Chwefror - John Jones, Morafiad Cymreig cynnar (g 1731) 
17 Ebrill - Thomas Edwards (Yr Hwntw Mawr), llofrudd, crogwyd yn Nolgellau am lofruddio Mary Jones yn Llanfrothen 
15 Mai - John Greenwood, ffugiwr arian, y dyn olaf i'w grogi'n gyhoeddus ym Meirionnydd, dienyddwyd am geisio prynu diod yng Ngwesty'r Llew Aur, Dolgellau, gyda papur £5 ffug 
17 Hydref – Thomas Morgan, gweinidog (g 1737) 
14 Tachwedd – Edward Williams, diwinydd ac athro Annibynnol (g 1750) 
17 Rhagfyr – Edward Jones, Telynor, (g 1768) 
Dyddiad anhysbys
George Humphreys, clochydd a bardd (g tua 1747) 
John Price, Offeiriad a llyfrgellydd (g 1735) 
Edward Pugh - topograffydd, peintiwr ac awdur (g 1761) 

Cyfeiriadau

1813 yng Nghymru
Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên