1800au yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y ddegawd 1800 - 1809 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - George (Sior IV yn ddiweddarach) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd|Wyneb dalen The Myvyrian Archaiology of Wales
bawd|Parch Dr Charles Symmons

 J T Barber - A Tour Throughout South Wales and Monmouthshire (1803) 
 Thomas Charles - The Welsh Methodists Vindicated (1802) 
 Edward Davies
Celtic Researches on the Origin, Traditions and Languages of the Ancient Britons (1804)
The Mythology and Rites of the British Druids (1809)
 Robert Davies (Bardd Nantglyn)
 Barddoniaeth (1803) 
 Ieithiadur neu Ramadeg Cymraeg (1808) 
 Thomas Edwards (Twm o'r Nant) - Bannau y Byd (1808) 
 John Evans - A Tour through part of North Wales in ... 1798 and at other times 
 John Jones - A Development of ... Events calculated to restore the Christian Religion to its ... Purity (1800) 
 Thomas Jones - A Cardiganshire Landlord's Advice to his Tenants (1800) (1800) 
 Richard Llwyd - Beaumaris Bay (1800) 
 The Myvyrian Archaiology of Wales, cyf. 1 (1801) 
 William Ouseley - Epitome o Hanes Hynafol Persia (1800) 
 William Owen Pughe - Geiriadur Cymraeg-Saesneg (1803) 
 Abraham Rees - Y Cyclopaedia Newydd, cyf. 1 (1802) 
Thomas Roberts o Llwynrhudol - Amddiffyniad i'r Methodistiaid (1806)
 Azariah Shadrach - Allwedd Myfyrdod (1801) 
 Charles Symmons - Life of Milton (1806) 
 Richard Warner - Second Walk Through Wales (1800) 
 Henry Wigstead - Remarks on a Tour to North and South Wales: In the Year 1797 (1800)

 Cerddoriaeth 

 1802 
 Edward Jones (Bardd y Brenin) - Darnau Cerddorol a Barddonol y Beirdd Cymreig, cyf. 2 
 1806 
 Casgliad o Hymnau gan mwyaf heb erioed eu hargraffu o'r blaen (Yn cynnwys argraffiad cyntaf rhai o emynau Ann Griffiths) 
 1807 
 Anthem y Saint ... gan Evan Dafydd (casgliad o emynau)

 Genedigaethau 
bawd|SR
bawd|Gwilym Hiraethog
bawd|Y copi cynharaf o Hen Wlad fy Nhadau, 1856
 1800 
4 Mawrth - Dr William Price, meddyg (bu f. 1893) Nicholas, I. (1953). PRICE, WILLIAM (1800 - 1893), ‘dyn od’ a hyrwyddwr corff-losgiad. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gor 2019
 6 Mawrth - Samuel Roberts (SR), Arweinydd Radical (bu f. 1885) Parry, R. I., (1953). ROBERTS, SAMUEL (‘S.R.’; 1800 - 1885), gweinidog gyda'r Annibynwyr, golygydd, diwygiwr Radicalaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gor 2019
 20 Mehefin - Edward Douglas-Pennant, Barwn 1af Penrhyn (bu f. 1886) Richards, T., (1953). PENNANT (TEULU), Penrhyn, ger Llandegai.. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gor 2019
 1 Hydref - Williams Evans, emynydd (bu f. 1880) 
 29 Tachwedd - David Griffith (Clwydfardd), bardd ac archdderwydd (bu f. 1894) Williams, D., (1953). GRIFFITH, DAVID (‘Clwydfardd’ 1800 - 1894), bardd eisteddfodol ac archdderwydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gor 2019
 1801 
 6 Chwefror - William Williams (Caledfryn), bardd a beirniad (bu f. 1869) Jones, F. P., (1953). WILLIAMS, WILLIAM (‘Caledfryn’; 1801 - 1869), gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, a beirniad. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gor 2019
 18 Tachwedd - David Rees, gweinidog ac awdur (bu f. 1869) 
 23 Rhagfyr - William Watkin Edward Wynne, gwleidydd (bu f. 1880) Davies, W. Ll., (1953). WYNNE (TEULU), Peniarth, Sir Feirionnydd.. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 24 Gor 2019
 1802 
 Awst - Ebenezer Thomas, bardd (bu f. 1863) 
 24 Awst - William Rowlands (Gwilym Lleyn) (bu f. 1865) 
 8 Tachwedd 
 Benjamin Hall, Barwn 1af Llanofer (bu f. 1867) 
 William Rees (Gwilym Hiraethog), bardd ac awdur (bu f. 1883) 
 4 Rhagfyr - Calvert Jones, ffotograffydd arloesol (bu f. 1877) 
 12 Rhagfyr 
 John Ryland Harris, argraffydd (bu f. 1823) 
 Isaac Williams, bardd (bu f. 1865) 
 dyddiad anhysbys - Thomas Robert Jones, sylfaenydd y Urdd Ddyngarol y Gwir Iforiaid (bu f. 1856) 
 1803 
 10 Mai - Christopher Rice Mansel Talbot, perchennog Castell Margam (bu f. 1890) 
 17 Hydref - Samuel Holland, diwydiannwr (bu f. 1892) 
 dyddiad anhysbys - Owain Meirion, baledwr (bu f. 1868) 
 1806 
 1 Chwefror - Jane Williams (Ysgafell), awdur (bu f. 1885) 
 21 Ebrill - Syr George Cornewall Lewis, gwladweinydd (bu f. 1863) 
 1807 
 dyddiad anhysbys - Syr William Milbourne James (barnwr) (ch. 1881) 
 1808 
 dyddiad anhysbys - Syr John Henry Scourfield, awdur (bu f. 1876) 
 1809 
18 Ionawr - John Gwyn Jeffreys, concholegydd (bu f. 1885)
 17 Ebrill - Thomas Brigstocke, peintiwr (bu f. 1881)
 24 Mai - William Chambers, gwleidydd (bu f. 1882) 
 26 Mai - George Thomas Clark, peiriannydd (bu f. 1885) 
 11 Awst - Robert Thomas (Ap Vychan), awdur (bu f. 1880) 
 dyddiad anhysbys - Evan James, awdur yr anthem genedlaethol

 Marwolaethau 
bawd|Thomas Williams o Lanidan
 1800 
14 Mawrth - Daines Barrington, hynafiaethydd a naturiaethwr (g 1727)
 1802 
 28 Tachwedd - Robert Roberts, Clynnog, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd 
 30 Tachwedd - Thomas Williams o Lanidan (g. 1737) 
 31 Rhagfyr - Francis Lewis, llofnodwr Datganiad Annibyniaeth America (b. 1713) 
 dyddiad anhysbys - Joseph Hoare, academydd (g. 1709) 
 1804 
 20 Medi - Josiah Rees, gweinidog Undodaidd (g. 1744) 
 7 Rhagfyr - Morgan John Rhys, gweinidog y Bedyddwyr (g. 1760) 
 1805 
 Awst - Ann Griffiths, bardd ac emynydd (g. 1776) 
 1807 
 18 Gorffennaf - Thomas Jones, mathemategydd (g. 1756) 
 1808 
 21 Ionawr - Richard Pennant, Barwn 1af Penrhyn (g. 1737) 
 1809 
 Ebrill - Charles Francis Greville, sylfaenydd Aberdaugleddau (g. 1749)
 28 Hydref - Hugh Pugh, gweinidog Annibynnol (g. 1779)

Gweler hefyd
Yr 1800au yng ngweddill y byd

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru