Griffith Edwards (Gutyn Padarn)

Offeiriad Anglicanaidd, bardd, a hynafiaethydd o Gymru oedd Griffith Edwards (Gutyn Padarn) (1 Medi 1812 –29 Ionawr 1893).Gutyn Padarn yn y Bywgraffiadur

 Cefndir 
Ganwyd Gutyn Padarn yn Llanberis yn blentyn i William Edwards, (Gwilym Padarn),Gwilym Padarn yn y Bywgraffiadur chwarelwr a bardd gwlad, ac Elin ei wraig.

 Gyrfa 
Dechreuodd gyrfa Gutyn Padarn yn y chwarel gyda'i dad. O weithio fel chwarelwr aeth i gadw ysgol ddyddiol yn Llanrug ac wrth gadw 'r ysgol derbyniodd rhywfaint o addysg glasurol gan y Parch Peter Bailey Williams, rheithor Llanrug ac ysgolhaig a hynafiaethydd adnabyddus yn ei ddydd. Bu hyn yn ei alluogi i fynd yn fyfyriwr i Goleg y Drindod, Dulyn, lle graddiodd B.A. ym 1843, ac M.A. ym 1846.Gutyn Padarn - Y Geninen cylchgrawn cenedlaethol; Mawrth 1893

Wedi ei ordeinio'n offeiriad Eglwys Loegr dechreuodd ei weinidogaeth fel curad plwyf Llangollen rhwng 1843 a 1849. Ym 1849 daeth yn beriglor Y Mwynglawdd ger Wrecsam ac ym 1863 fe'i penodwyd yn Rheithor Llangadfan lle arhosodd hyd ei ymddeoliad.

 Gyrfa lenyddol 
Roedd Gutyn yn un o'r beirdd o ardal Caernarfon oedd yn cael eu hadnabod fel Cywion Dafydd Ddu sef beirdd a ddysgodd y grefft o farddoni gan Dafydd Ddu Eryri ac ef yw awdur un o englynion bedd Dafydd Du:

Wele, — Dyma gell dywell Dewi, — fardd clodfawr 
O orawr Eryri 
Tristwch mawr sy'n awr i ni 
O'i ddwyn, ddyn addwyn, iddi.Cymru; Cyf. 33, 1907 - Beirdd Llanberis

Ym 1831, cyhoeddodd cyfres o erthyglau hynafiaethol yn y Gwyliedydd.Achau Teulu Cefn Llanfair gan Gutyn -  Y Gwyliedydd Chwefror 1831 Ym 1832 dyfarnwyd y wobr iddo yn Eisteddfod Biwmares am y Farwnad orau er Cof am y Parch. John Jenkins  (Ifor Ceri), a derbyniodd y wobr o fedal arian gan y Dywysoges Fictoria, (y Frenhines Fictoria yn ddiweddarach). Yna enillodd wobr mewn Eisteddfod yng Nghaerdydd am ysgrifennu cerdd o glod i'r dywysoges Fictoria ym 1840. Roedd yn fuddugol yn Eisteddfod Lerpwl am Farwnad i Syr Watkin Williams-Wynn ac yn y Bala am Farwnad i wraig Syr Watkin y Ledi Henrietta Wynn.

Wedi hynny mae'n ymddangos ei fod wedi rhoi'r gorau i gystadlu ar farddoni mewn eisteddfodau gan droi fwy at feirniadu.

Cyfrannodd cerddi a thraethodau i'r Gwladgarwr, y Traethodydd, yr Haul, a chylchgronau Cymraeg eraill. Ym 1839 golygodd wythnosolyn o'r enw Y Protestant.

Cyhoeddodd blodeugerdd o'i gerddi Prydyddiaeth Gutyn Padarn ym 1846 a chyfrol o bregethau Deg-ar-hugain o Bregethau ym 1854. Cyfieithodd traethawd Saesneg poblogaidd Easy Lessons for Sunday Schools fel Gwersi Hawdd i Ysgolion Sul. Golygodd Ceinion Alun sef gyfrol o waith barddonol John Blackwell ym 1851 ac fe gyfrannodd cofiant byr i Alun fel rhagymadrodd i'r llyfr.EDWARDS, Rev. GRIFFITH, M.A., F.R.Hist.S. (Gutyn Padarn) yn Williams, Richard; Montgomeryshire Worthies, ail argraffiad (1894)

Yn ystod ei gyfnod yn Llangadfan roedd yn aelod brwd o Glwb Hynafiaethau Powysland ac ysgrifennodd traethodau ar hanes plwyfi Llangadfan, Garthbeibio, a Llanerfyl ar gyfer eu cyfnodolyn The Mongomeryshire Collection 

Fe'i hetholwyd yn Gymrawd o'r Gymdeithas Hanesyddol Frenhinol.

 Marwolaeth 
Ychydig fisoedd cyn ei farwolaeth ymddeolodd o'i waith offeiriadol oherwydd iechyd bregus ac aeth i fyw yn agos at berthynas iddo yn y Trallwng, lle fu farw yn ddi-briod. Ar ôl ei farwolaeth cyhoeddwyd llyfr teyrnged iddo The works of the Rev. Griffith Edwards (Gutyn Padarn). M.A., F.R.H.S., late Vicar of LLangadfan, Montgomeryshire edited by Elias Owen; parochial histories of LLangadfan, Garthbeibio, and Llanerfyl, Montgomeryshire, together with Welsh and English poetry. 

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1812
Categori:Marwolaethau 1893
Categori:Prosiect WiciLlên
Categori:Offeiriaid Anglicanaidd o Gymru
Categori:Hynafiaethwyr o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg o Gymru
Categori:Beirdd Saesneg o Gymru
Categori:Cyfieithwyr o Gymru