Edward Millward

Gwleidydd, academydd a chenedlaetholwr o Gymru oedd Edward "Tedi" Glynne Millward (28 Mehefin 1930 – 18 Ebrill 2020).

Astudiodd Millward yn Ysgol Uwchradd Cathays yng Nghaerdydd ac yna Coleg Prifysgol De Cymru, cyn dod yn ddarlithydd.The Times Guide to the House of Commons 1970, p.164

Daeth yn weithgar ym Mhlaid Cymru. Safodd Millward dros y blaid ddwywaith yn Sir Aberteifi yn etholiad cyffredinol 1966 a Sir Drefaldwyn ym 1970, ond ni chafodd ei ethol. Yn 1966, fe'i hetholwyd yn Is-Lywydd Plaid Cymru,Knut Diekmann, Die Nationalistische Bewegung in Wales, p.585 ond fe synnodd lawer pan safodd i lawr yn 1968,John Humphries, Freedom fighters: Wales's forgotten 'war', 1963-1993, p.96 er mwyn dysgu Cymraeg i'r Tywysog Charles cyn iddo gael ei arwisgo fel Tywysog Cymru. Dysgodd y tywysog dros naw wythnos ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth."Charles termed serious, hard-working student", Leader-Post, 24 Mai 1969, p.1

Wedi hynny, gwasanaethodd Millward fel llefarydd Plaid Cymru ar bolisi dŵr, ac yn y rôl honno roedd yn argymell gweithredu uniongyrchol di-drais yn erbyn adeiladu cronfeydd dŵr newydd.Alan Butt Philip, The Welsh Question, p.122 Yn 1976, fe'i henllibiwyd gan Willie Hamilton, a honnodd ei fod wedi bod yn gysylltiedig â gweithgareddau terfysgol wrth hyfforddi Charles; derbyniodd £1000 mewn setliad."Hamilton to pay £1000 for libel", Glasgow Herald, 12 Chwefror 1976, p.2

Wedi hynny, canolbwyntiodd Millward ar ei yrfa fel academydd, gan ddarlithio yn y Gymraeg yn Aberystwyth. Yn y 1980au cynnar, cefnogodd ymgyrch lwyddiannus Gwynfor Evans am orsaf deledu Gymraeg.Susan Loth, "Minor languages dying", Lewiston Tribune, 25 Mehefin 1981, p.4A Yn 2003, lansiodd ymgyrch ar gyfer canolfan i goffáu Dafydd ap Gwilym."Memorial plan to honour poet after 600 years", Western Mail, 13 Mehefin 2003

Cyhoeddodd ei hunangofiant Taith Rhyw Gymro (Gwasg Gomer) yn 2015.

Fe'i portreadwyd gan Mark Lewis Jones yng nghyfres  The Crown ar Netflix lle y'i dangosir yn dysgu Cymraeg i'r Tywysog Siarl. Canmolwyd y bennod “Tywysog Cymru” am ei defnydd o'r Gymraeg mewn darnau helaeth o'r ddeialog, ac fe'i disgrifiwyd yn "ddefnyddiol iawn" o ran hyrwyddo'r Gymraeg yn fyd-eang.

Bywyd personol
Roedd yn briod â Silvia Hart a chawsant ddau o blant, Andras Millward a Llio Millward.

 Cyfeiriadau 

Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd
Categori:Academyddion Prifysgol Aberystwyth
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2020
Categori:Academyddion o Gymru