Gerhart Hauptmann

Dramodydd a nofelydd o'r Almaen oedd Gerhart Johann Robert Hauptmann  (15 Tachwedd 1862 - 6 Mehefin 1946). Fe'i cyfrifir ymhlith hyrwyddwyr pwysicaf naturiaeth lenyddol, er iddo integreiddio arddulliau eraill yn ei waith hefyd. Derbyniodd y Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth ym 1912.

 Bywyd 
 Plentyndod ac ieuenctid 
Ganwyd Gerhart Hauptmann ym 1862 yn Obersalzbrunn, a elwir bellach yn Szczawno-Zdrój, yn Silesia Isaf (a oedd ar y pryd yn rhan o Deyrnas Prwsia, sydd bellach yn rhan o Wlad Pwyl). Ei rieni oedd Robert a Marie Hauptmann, a oedd yn rhedeg gwesty yn yr ardal. Pan yn ifanc, roedd gan Hauptmann enw am beidio dweud yr holl wir.

Gan ddechrau ym 1868, mynychodd ysgol y pentref ac yna, ym 1874, y Realschule yn Breslau a phrin y llwyddodd yn yr arholiad cymhwysol ar ei gyfer. Cafodd Hauptmann drafferthion o ran addasu ei hun i'w amgylchoedd newydd yn y ddinas. Roedd yn byw, ynghyd â’i frawd Carl, mewn tŷ preswyl myfyrwyr oedd wedi dirywio braidd cyn dod o hyd i lety gyda gweinidog.

Cafodd broblemau gyda'r ysgol dan ddylanwad Prwsia. Yn fwy na dim, roedd yn casáu llymder yr athrawon a thriniaeth well ei gyd-ddisgyblion bonheddig. Roedd yn rhaid iddo ailadrodd ei flwyddyn gyntaf oherwydd ei atgasedd a'i salwch niferus, a wnaeth ei atal rhag mynd i'w ddosbarthiadau. Dros amser, daeth i werthfawrogi Breslau oherwydd cafodd y cyfle i ymweld â'r theatr. 
de|bawd|328x328px| Hauptmann gyda'i dad, Robert.
Yng ngwanwyn 1878, gadawodd Hauptmann y Realschule i ddysgu am amaethyddiaeth ar fferm ei ewythr yn Lohnig (heddiw Łagiewniki Średzkie yn Gmina Udanin, Gwlad Pwyl) .  Ar ôl blwyddyn a hanner, fodd bynnag, bu’n rhaid iddo roi’r gorau i’w hyfforddiant. Nid oedd yn barod yn gorfforol am y gwaith, a chafodd anhwylder ar yr ysgyfaint a fygythiodd ei fywyd ac achosodd pryder iddo am yr ugain mis nesaf.

 Astudiaethau a bywyd fel cerflunydd 
Ar ôl iddo fethu â phasio arholiad mynediad swyddog ar gyfer Byddin Prwsia, aeth Hauptmann i'r ysgol gerfluniau yn yr Ysgol Gelf a Galwedigaethol Frenhinol yn Breslau ym 1880. Yno, cyfarfu â Josef Block a ddaeth yn ffrind gydol oes. Cafodd ei ddiarddel dros dro am "ymddygiad gwael a diwydrwydd annigonol," ond cafodd ei dderbyn yn ôl yn gyflym ar argymhelliad y cerflunydd a'r Athro Robert Härtel. Gadawodd Hauptmann yr ysgol ym 1882.

Ar gyfer priodas ei frawd, ysgrifennodd ddrama fer, Liebesfrühling, a berfformiwyd y noson gynt. Hefyd yn y briodas, cyfarfu â chwaer y briodferch, Marie Thienemann. Fe wnaethant ddyweddio'n gyfrinachol a dechreuodd Marie ei gefnogi'n ariannol, a alluogodd ef i ddechrau semester o athroniaeth a hanes llenyddol ym Mhrifysgol Jena, ond rhoddodd y gorau iddi yn fuan.

 Cyfeiriadau 

 Llyfryddiaeth 
 Garten, HF (1954). Gerhart Hauptmann. New Haven: Gwasg Prifysgol Iâl. 
 Marshall, Alan (1982). Naturiaethwyr yr Almaen a Gerhart Hauptmann. Frankfurt am Main: Peter Lang. 
 Maurer, Warren R. (1992). Deall Gerhart Hauptmann. Columbia, SC: Gwasg Prifysgol De Carolina. 
 Mellen, Philip A. (1984). Gerhart Hauptmann. Syncretiaeth Grefyddol a Chrefyddau'r Dwyrain. Efrog Newydd: Peter Lang. 
 Osborne, John (1998). Gerhart Hauptmann a'r Ddrama Naturiaethwr. Amsterdam: Academydd Harwood. 
 Pohl, Gerhart (1962). Gerhart Hauptmann a Silesia. Grand Forks: Gwasg Prifysgol Gogledd Dakota. 
 Shaw, Leroy R. (1958). Tyst Twyll. Gerhart Hauptmann fel Beirniad Cymdeithas. Berkeley: Gwasg Prifysgol California. 
 Skrine, Peter N. (1989). Hauptmann, Wedekind, a Schnitzler. Efrog Newydd: Gwasg St. Martin.

Categori:Genedigaethau 1862
Categori:Marwolaethau 1946
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Beirdd Almaeneg o'r Almaen
Categori:Dramodwyr y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Dramodwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Hunangofianwyr o'r Almaen
Categori:Llenorion straeon byrion y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Llenorion straeon byrion Almaeneg o'r Almaen
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Nofelwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Prosiect WiciLlên