1810au yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y degawd 1810 - 1819 i Gymru a'i phobl .

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - George (George IV yn ddiweddarach) 
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd|Samuel Johnson
 Thomas Charles - Y Geiriadur Ysgrythurawl, cyf. 4 (1811) 
 Dafydd Ddu Eryri - Corph y Gaingc  (1810) 
 Richard Fenton 
 A Tour in Quest of Genealogy (1811)
 Memoirs of an Old Wig (1815)
 Joseph Harris (Gomer) -  Traethawd ar Briodol Dduwdod ein Harglwydd Iesu Grist (1816) 
 Ann Hatton 
 Cambrian Pictures (1810) 
 Chronicles of Illustrious House (1816) 
 Samuel Johnson - A Diary of a Journey Into North Wales, in the Year 1774 (1816)  
 Thomas Jones (Dinbych) - Hanes Diwigwyr, Merthyron a Chyffeswyr Eglwys Loegr 
 William Owen Pughe - Coll Gwynfa  (cyfieithiad o  Paradise Lost  Milton) (1819) 
 David Richards (Dafydd Ionawr) - Barddoniaeth Gristionogawl   (1815) 
 John Thomas (Eos Gwynedd) - Annerch Plant a rhieni oddi ar farwolaeth William Thomas mab Lewis Thomas Llanrwst  (1817)

 Cerddoriaeth 

 1811 
 John James - Pigion o Hymnau  
 1817 
 Robert Williams - Llanfair ( emyn dôn, a enwyd gynt yn Bethel ); Cofnododd Williams fod yr alaw wedi'i chyfansoddi ar 14 Gorffennaf 1817.

 Genedigaethau 
bawd|John Jones (Talhaiarn)
 1810 
 12 Ionawr - John Dillwyn Llewelyn, botanegydd a ffotograffydd arloeswr (bu f. 1882) Morris, R.  (2011, May 19). Llewelyn, John Dillwyn (1810–1882), photographer. Oxford Dictionary of National Biography  Adferwyd 25 Gor 2019 
 15 Ionawr - John Evan Thomas, cerflunydd (bu f. 1873) Evans, M.  (2004, September 23). Thomas, John Evan (1810–1873), sculptor. Oxford Dictionary of National Biography  Adferwyd 25 Gor 2019 
 19 Ionawr - John Jones (Talhaiarn), bardd a phensaer (bu f. 1869) Jones, D. G., (1953). JONES, JOHN (‘Talhaiarn’; 1810 - 1869), pensaer a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019 
 24 Ionawr - Thomas Jones, cenhadwr (bu f. 1849) 
 1811 
 26 Ionawr - Roger Edwards, gweinidog (bu f. 1886) Jones, G. T., (1953). EDWARDS, ROGER (1811 - 1886), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, awdur, a golygydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 11 Mawrth - Thomas Jones (Glan Alun), bardd (bu f. 1866) Jenkins, R. T., (1953). JONES, THOMAS (‘Glan Alun’; 1811 - 1866), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 11 Gorffennaf - William Robert Grove, dyfeisiwr (bu f. 1896) Griffiths, G. M., (1953). GROVE, Syr WILLIAM ROBERT (1811 - 1896), gwyddonydd a chyfreithiwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 dyddiad anhysbys - John Williams (Ab Ithel), hynafiaethydd (bu f. 1862) Jenkins, R. T., (1953). WILLIAMS, JOHN (‘Ab Ithel’; 1811 - 1862), clerigwr a hynafiaethydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 1812 
bawd|Catherine Glynne gyda Gladstone
 6 Ionawr - Catherine Glynne, gwraig William Ewart Gladstone (bu f. 1900) 
 15 Ionawr - Rowland Prichard, cerddor (bu f. 1887) 
 3 Chwefror - Robert Elis (Cynddelw), bardd a geiriadurwr (bu f. 1875) Jones, J. T., (1953). ELLIS, ROBERT (‘Cynddelw’, 1812 - 1875), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, pregethwr, bardd, hynafiaethydd, ac esboniwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 3 Ebrill - Henry Richard, gwleidydd ac heddychwr (bu f. 1888) Ellis, T. I., (1953). RICHARD, HENRY (1812 - 1888), gwleidyddwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 19 Mai - Yr Arglwyddes Charlotte Guest, cyfieithydd a dyngarwr (bu f. 1895) John, A.  (2004, September 23). Schreiber (née Bertie; other married name Guest), Lady Charlotte Elizabeth (1812–1895), translator, businesswoman, and collector. Oxford Dictionary of National Biography Adferwyd 25 Gor 2019 
 1813 
 30 Mehefin - Thomas Briscoe, cyfieithydd (bu f. 1895)
 1 Awst - William Ambrose (Emrys), bardd (bu f. 1873) Owen, R. G., (1953). AMBROSE, WILLIAM (‘Emrys’; 1813 - 1873), gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 10 Hydref - William Adams, peiriannydd mwyngloddio (bu f. 1886) 
 dyddiad anhysbys - John Edwards (Meiriadog), bardd (bu f. 1906) Jenkins, D., (1953). EDWARDS, JOHN (‘Meiriadog’; 1813 - 1906), bardd, llenor a golygydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 1814 
 5 Mawrth - Joseph Edwards, cerflunydd (bu f. 1882) 
 1815 
 24 Ionawr - Thomas Gee, cyhoeddwr (d. 1898) Eminent Welshmen, T 130  adalwyd 30 Awst 2015.
 28 Mehefin - Eliezer Pugh, dyngarwr (bu f. 1903) 
 16 Ebrill - Henry Austin Bruce, Barwn 1af Aberdâr (bu f. 1895) Henry Austin Bruce Eminent Welshmen
 Mai - William Lucas Collins, awdur (bu f. 1887) 
 21 Tachwedd - John Bowen, Esgob Sierra Leone (bu f. 1859) 
 13 Rhagfyr - Thomas Rees, gweinidog yr Annibynwyr (bu f. 1885) 
 1816 
bawd|Arglwydd 1af Harlech
 3 Mehefin - John Ormsby-Gore, Barwn 1af Harlech, gwleidydd (bu f. 1876) Cracroft's Peerage  adalwyd 9 Chwefror 2015
 11 Mehefin - Thomas William Davids, hanesydd eglwysig (bu f. 1884) 
 16 Awst - Charles John Vaughan, deon Llandaf a chyd-sylfaenydd Prifysgol Cymru, Caerdydd 
 dyddiad anhysbys 
 Huw Derfel, bardd a hanesydd (bu f. 1890) Williams, I., (1953). HUGHES, HUGH DERFEL (1816 - 1890);. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019 
 Edward Edwards (Pencerdd Ceredigion), cerddor (bu f. 1897) Griffith, R. D., (1953). EDWARDS, EDWARD (‘Pencerdd Ceredigion’; 1816-1897), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019 
 Henry Robertson, peiriannydd Albanaidd sy'n gyfrifol am adeiladu Rheilffordd Mwynau Gogledd Cymru (bu f. 1888) Lerry, G. G., (1953). ROBERTSON, HENRY (1816 - 1888), peiriannydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019 
 1817 
 16 Awst - Rowland Williams, diwinydd ac academydd Ellis, T. I., (1953). WILLIAMS, ROWLAND (1817 - 1870), clerigwr ac ysgolhaig. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 1 Tachwedd - Henry Brinley Richards, cyfansoddwr (bu f. 1885) 
 1818 
 11 Ionawr - Daniel Silvan Evans, geiriadurwr (bu f. 1903) Hughes, R. E., (1953). EVANS, DANIEL SILVAN (1818 - 1903), geiriadurwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 201
 18 Rhagfyr - David Davies (Llandinam), diwydiannwr a dyngarwr (bu f. 1890) -Thomas, I., (1953). DAVIES, DAVID (1818 - 1890), Llandinam;. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 1819 
 4 Tachwedd - Arthur Hill-Trevor, Barwn 1af Trevor (bu f. 1894) 
 15 Tachwedd - Arthur Wynn Williams, meddyg (bu f. 1886)

 Marwolaethau 
bawd|Bedd Twm o'r Nant
bawd|Bedd Thomas Charles, Eglwys Llanycil
 1810 
 3 Ebrill - Thomas Edwards (Twm o'r Nant), bardd a dramodydd (g. 1739) T., (1953). EDWARDS, THOMAS (‘Twm o'r Nant’; 1739 - 1810), bardd ac anterliwtiwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 27 Mehefin - Richard Crawshay, diwydiannwr (g. 1729) Evans, C.  (2008, January 03). Crawshay, Richard (1739–1810), ironmaster and merchant. Oxford Dictionary of National Biography  Adferwyd 25 Gor 2019
 1811 
 25 Medi - Joshua Eddowes, argraffydd a gwerthwr llyfrau (g. 1724) 
 1812 
 13 Mawrth - Henry Bayly Paget, Iarll 1af Uxbridge (g. 1744) 
 1813 
 23 Mawrth - Dywysoges Augusta, merch Frederick, Tywysog Cymru a mam Caroline, Tywysoges Cymru (g. 1737) 
 17 Ebrill - Thomas Edwards (Yr Hwntw Mawr), llofrudd, dienyddwyd yn Nolgellau 
 dyddiad anhysbys - Jane Cave, bardd (g. 1754) 
 1814 
 12 Mawrth - Evan Thomas (Ieuan Fardd Ddu), argraffydd a chyfieithydd (g. 1733) 
 21 Mehefin - Syr Erasmus Gower, llywodraethwr trefedigaethol (g. 1742) Jenkins, R. T., (1953). GOWER, Syr ERASMUS (1742 - 1814), llyngesydd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019 
 5 Hydref - Thomas Charles o'r Bala, dirwynydd a sefydlydd Cymdeithas y Beibl (g. 1755) J., (1953). CHARLES, THOMAS (‘Charles o'r Bala’; 1755 - 1814).. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 1815 
 1816 
 29 Mehefin - David Williams, athronydd goleuedigaeth (g. 1738) Williams, D., (1953). WILLIAMS, DAVID (1738 - 1816), llenor a phamffledydd gwleidyddol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019 
 1817 
bawd|Arfbais Arsenal FC, Woolwich Arsenal cynt
 16 Ionawr - y Cadfridog Vaughan Lloyd, rheolwr yr Woolwich Arsenal (g. 1736) 
 27 Mawrth - Josiah Boydell, artist (g. 1752) Rees, T. M., (1953). BOYDELL, JOSIAH (1752 - 1817), paentiwr ac ysgythrwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 25 Gor 2019
 31 Gorffennaf - Benjamin Hall, diwydiannwr (g. 1778) 
 dyddiad anhysbys - David Hughes, Pennaeth Coleg Iesu, Rhydychen 
 1818 
 12 Medi - John Thomas (Eos Gwynedd), bardd (g. 1742) 
 1819 
 31 Ionawr - Thomas Bevan, cenhadwr (g tua 1796) Gerald H. Anderson, Biographical Dictionary of Christian Missions, Wm. B. Eerdmans Publishing, 1999. p.336
 8 Chwefror - Sydenham Teak Edwards, botanegydd (g. 1768) 
 25 Mehefin - John Abel, gweinidog (g. 1770) 
 6 Tachwedd - Y Dywysoges Charlotte Augusta o Gymru, merch Tywysog a Thywysoges Cymru (g. 1796)

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru