Daniel Morgan

Arloeswr, milwr, a gwleidydd Americanaidd o Virginia oedd Daniel Morgan (6 Gorffennaf 1736 – 6 Gorffennaf 1802). Roedd yn dactegwyr dawnus ar feysydd brwydr Rhyfel Annibyniaeth America (1775–1783). Yn ddiweddarach bu’n bennaeth  ar filwyr yn ystod ataliad y Gwrthryfel Wisgi (1791–1794).

Cymro o dras, yn enedigol o New Jersey, ymgartrefodd Morgan yn Winchester, Virginia. Daeth yn swyddog ym milisia Virginia a recriwtiodd gwmni o filwyr ar ddechrau'r Rhyfel Chwyldroadol. Yn gynnar yn y rhyfel, cymerodd Morgan ran yn alldaith Benedict Arnold i Quebec ac yn ymgyrch Saratoga. Gwasanaethodd hefyd yn ymgyrch Philadelphia ond ymddiswyddodd o'r fyddin ym 1779.

Dychwelodd Morgan i'r fyddin ar ôl Brwydr Camden, a bu’n arweinydd ar Fyddin y Cyfandir a fu’n fuddugol ym Mrwydr Cowpens. Ar ôl y rhyfel, ymddeolodd   o'r fyddin eto i ddatblygu ystâd fawr. Fe'i galwyd yn ôl i wasanaeth  milwrol yn 1794 i gynorthwyo atal y Gwrthryfel Wisgi, a bu’n ben ar garfan o'r fyddin a arhosodd yng Ngorllewin Pennsylvania ar ôl y gwrthryfel. Roedd yn aelod o'r Blaid Ffederal, a bu'n ymgeisydd i Dŷ Cynrychiolwyr yr Unol Daleithiau ddwywaith, gan ennill sedd yn y Tŷ ym 1796. Ymddeolodd o'r Gyngres ym 1799 a bu farw ym 1802.

Darllen pellach
 Calahan, North, Daniel Morgan: Ranger of the Revolution (AMS Press, 1961)
 Higginbotham, Don, Daniel Morgan: Revolutionary Rifleman (University of North Carolina Press, 1961)
 Zambone, Albert Louis, Daniel Morgan: A Revolutionary Life (Yardley, PA: Westholme Publishing, 2018)

Categori:Genedigaethau 1736
Categori:Marwolaethau 1802
Categori:Gwleidyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Milwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig