George Essex Evans

Roedd George Essex Evans (18 Mehefin, 1863 –10 Tachwedd, 1909) yn Gymro a daeth y un o feirdd mwyaf poblogaidd Awstralia ar ddiwedd y 19eg ganrif a dechrau'r 20g.

 Cefndir 
Ganwyd Evans yn Llundain yn fab i John Evans QC cyn Aelod Seneddol Rhyddfrydol Hwlffordd rhwng 1847 a 1852 Williams, William Retlaw The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895 a Mary Ann merch Titus Owen ei ail wraig. Roedd ei dad yn 68 mlwydd oed pan ganwyd George a bu farw ym mis Hydref 1864 pan oedd George yn 1. Symudodd y teulu yn ôl i Sir Benfro a fu George yn ddisgybl yn Ysgol Ramadeg Hwlffordd. Symudodd y teulu i Ynys Jersey lle fu George yn ddisgybl yng Ngholeg St James.

 Gyrfa 
Bwriad Evans oedd ymuno a'r fyddin wedi gadael yr ysgol ond dechreuodd mynd yn drwm ei glyw a bu'n rhaid iddo roi'r gorau i'r syniad. Gyda ffortiwn y teulu yn dirywio penderfynodd Evans, John ei hanner frawd a'i ddwy hanner chwaer ymfudo i Queensland, Awstralia.
bawd|George Essex Evans
Cafodd y brodyr fferm yn Allora ar y Darling Downs ond anafwyd George mewn damwain farchogaeth a bu’n gweithio fel athro a gohebydd amaethyddol i’r Queenslander. Ym 1883 ymunodd ag alldaith arolygu i wlad y Gwlff, yna ailgydiodd yn ffermio cyn ymuno â'r gwasanaethau cyhoeddus ym 1888 fel beili yn yr Adran Tiroedd. Roedd yn glerc yn y Swyddfa Batentau rhwng 1891-93, yna daeth yn gofrestrydd genedigaethau, marwolaethau a phriodasau yn Toowoomba.

 Bardd a Llenor 
Wedi dechrau ei yrfa yn y gwasanaethau cyhoeddus dechreuodd cyhoeddi cerddi yng nghylchgronau Awstralia a Phrydain. Ym 1892 a 1883 golygodd cylchgrawn llenyddol o'r enw The Antipodean ar y cyd a Banjo Paterson, er i'r cylchgrawn gwerthu dros 13 mil o rifau nid oedd yn llwyddiant ariannol. Ceisiodd adfer y cylchgrawn ym 1897 ond methiant fu eto. Rhwng 1902 a 1905 bu'n colofnydd rheolaidd ar gyfer y Darling Downs Gazette a'r Toowoomba Chronicle. Ym 1905 cyhoeddodd papur newydd wythnosol ei hun Rag a barodd am flwyddyn yn unig.

Ym 1891 cyhoeddwyd ei gyfrol barddoniaeth yn Llundain The Repentance of Magdalene Despar and Other Poems. Cyhoeddodd ei ail gyfrol Loraine and Other Verses ym 1898 a The Secret Key and Other Verses ym 1906. Ym 1928 cyhoeddwyd blodeugerdd o'i waith ar ôl ei farwolaeth.

Roedd llawer o ganeuon Evans yn rhai gwladgarol oedd yn canu clodydd Awstralia. Er bod rhai beirniaid fel A. G. Stephens yn cwyno bod ei ganu yn or- syml ac ystrydebol roedd yn boblogaidd ymysg y cyhoedd a bu rhai yn priodoli ei ganu i ran o lwyddiant yr ymgyrch i ffurfio Ffederasiwn Awstralia. Wedi ei farwolaeth dywedodd Alfred Deakin (ei hun o dras Gymreig), Prif Weinidog Awstralia, mae Evans oedd "Bardd Cenedlaethol Awstralia".

 Teulu 
Priododd Evans ym 1899, ei wraig oedd Blanch Hopkins (Eglinton cynt) gwraig weddw gyda dau o blant. Bu iddynt un mab.

 Marwolaeth 
Bu farw yn Toowoomba o gymhlethdodau a gododd wedi llawdriniaeth am gerrig fustl yn 46 mlwydd oed. Codwyd cofgolofn i'w anrhydeddu yn Toowoomba a chynhelir darlith coffa flynyddol iddo yn y dref.Christopher Lee Monumental Authority and Regional Identity: The Municipal Canonisation of George Essex Evans. Proceedings: Association for the Study of Australian Literature, Sixteenth Annual Conference 3-8 July 1994 Canberra ADFA 1995 tud. 93-99 Cyhoeddwyd cyfrol goffa iddo ym 1913 gan H. A. Tardent, The life and poetry of George Essex Evans oedd yn seiliedig ar ei draethawd buddugol am y bardd yn Eisteddfod Brisbane yn gynharach yn y flwyddyn. Mae copi o'r llyfr ar gael i'w ddarllen, heb dal, ar wefan Trove Llyfrgell Genedlaethol Awstralia.

Llyfryddiaeth
The Repentance of Magdalene Despar and Other Poems, 1891
Loraine and other Verses, 1898
The Sword of Pain, 1905
The Secret Key and Other Verses, 1906
Kara, and other verses, 1910
The Collected Verse of G. Essex Evans, 1928

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1863
Categori:Marwolaethau 1909
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Saesneg o Awstralia
Categori:Beirdd Saesneg o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Newyddiadurwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o Awstralia
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o Gymru
Categori:Pobl a aned yn Llundain
Categori:Pobl o Sir Benfro
Categori:Pobl fu farw yn Queensland
Categori:Ymfudwyr o Gymru i Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Gymru
Categori:Prosiect WiciLlên