Ludiad

Sefydliad cyfrinachol o weithwyr tecstilau Lloegr yn y 19eg ganrif oedd y Ludiaid. Roedd yn garfan eithafol a ddinistriodd beiriannau tecstilau fel math o brotest. Roedd y grŵp yn protestio yn erbyn defnyddio peiriannau mewn “dull twyllodrus” i hepgor arferion llafur safonol. Roedd Ludiaid yn ofni y byddai'r amser a dreulid yn dysgu sgiliau eu crefft yn mynd yn wastraff, gan y byddai peiriannau'n disodli eu rôl yn y diwydiant. Dros amser, mae'r term wedi dod i olygu un sy'n gwrthwynebu diwydiannu, awtomeiddio, cyfrifiaduro, neu dechnolegau newydd yn gyffredinol."Luddite"  Compact Oxford English Dictionary at AskOxford.com. Accessed 22 February 2010.

Achosodd cyflwyniad mecaneiddio a pheiriannau newydd y Chwyldro Diwydiannol wrthwynebiad gan weithwyr tecstiliau a oedd yn gweithio yn y melinau tecstiliau, er enghraifft, y gwehyddion a’r hosanwyr.  Bu protestio a therfysgu yn erbyn y newidiadau yr oedd y fath dechnegolau wedi  eu hachosi yn eu harferion gwaith gyda llawer yn colli eu swyddi. Cynhyrchwyd y brethyn yn gyflymach gan y peiriannau newydd ac yn rhatach na’r hyn oedd y gwehyddion yn medru ei wneud yn eu cartrefi eu hunain.  Bu’r Ludiaid yn protestio rhwng 1811 – 1817 gyda’r ymosodiad cyntaf ym mis Mawrth 1811 yn Nottingham. Anfonwyd llythyrau bygythiol yn enw ‘General Ludd’ neu ‘King Ludd’ i berchnogion ffatrïoedd.  Erbyn dechrau 1812 roedd yr ymosodiadau wedi lledaenu i West Riding yn Swydd Gaerefrog lle cymerodd tocwyr hynod grefftus ran mewn cyrchoedd yn ystod y nos i ddinistrio fframiau a gweithdai. Tocwyr oedd y gweithwyr a oedd yn gorffen darnau o frethyn ac roedd eu bywoliaeth wedi cael ei dinistrio bron yn gyfan gwbl gan ddyfais y ffrâm lafnu. Aeth perchnogion melinau a ffatri at saethu protestwyr ac yn y pen draw cafodd y mudiad ei atal gan rym cyfreithiol a milwrol.

Geirdarddiad
Roedd 'Lud' neu 'Ludd' (Cymraeg: Map Lludd Beli Mawr), yn ôl Hanes chwedlonol Sieffre o Fynwy am Frenhinoedd Prydain a thestunau Cymraeg canoloesol eraill, yn Frenin Celtaidd ar 'Ynysoedd Prydain' yn y cyfnod cyn-Rufeinig , a sefydlodd dinas Llundain ac a gladdwyd yn Ludgate. Yn y fersiynau Cymraeg o Historia, Sieffre, a elwir fel arfer yn Brut y Brenhinedd, fe'i gelwir yn Lludd fab Beli, gan sefydlu'r cysylltiad â'r Cyfnod Lludd Llaw Eraint o fewn mytholeg gynnar.

 Cyfeiriadau 

Categori:19eg ganrif yn y Deyrnas Unedig
Categori:Y Chwyldro Diwydiannol
Categori:Hanes mudiadau cymdeithasol