John Owen Jones (ap Ffarmwr)

Roedd  John Owen Jones (ap Ffarmwr) (1 Ionawr 1861 – 2 Mawrth 1899) yn newyddiadurwr ac yn ymgyrchydd dros hawliau gweision fferm.Jones, F. P., (1970). JONES, JOHN OWEN (‘Ap Ffarmwr’, 1861 - 1899), newyddiadurwr. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 27 Chw 2020

 Cefndir 
Ganwyd Jones ar fferm Ty'n y Morfa, Trefdraeth, Ynys Môn yn blentyn i Owen Jones, ffarmwr ac Emma (née Hughes) ei wraig. Pan oedd ap Ffarmwr tua phedair blwydd oed bu farw ei dad. Ail briododd ei fam ac aeth y teulu i fyw i Ddwryan.

Addysg
Aeth ap Ffarmwr i Ysgol y Bwrdd, Dwyran hyd 14 mlwydd oed. Wedi gorffen yn yr ysgol aeth i Gaernarfon fel prentis dilledydd. Yn ogystal â dysgu crefft y teiliwr bu hefyd yn parhau efo'i addysg gan gymhwyso i gael mynediad i Brifysgol Aberystwyth. Ar ôl cyfnod yn Aberystwyth aeth i Goleg Owens ym Manceinion. Ar y pryd roedd Prifysgol Aberystwyth yn darparu graddau Prifysgol Llundain. Roedd Coleg Owens yn paratoi efrydwyr i sefyll arholiadau gradd Prifysgol Llundain.

 Gyrfa 
Ar ôl ymadael a'r brifysgol aeth ap Ffarmwr i Lundain lle fu'n gweithio fel gohebydd y ddinas i bapur y Genedl Gymreig. Dychwelodd i Fôn i gadw ysgol ramadeg wrth barhau i ohebu i'r Genedl Gymreig a chyhoeddiadau eraill. Yn ystod y cyfnod yma bu'n ysgrifennu darnau barn ddylanwadol. Ysgrifennodd am gyflwr yr Eglwys Sefydledig mewn plwyfi gwledig mawr. Ei golofnau mwyaf dylanwadol oedd y rhai am gyflwr cyflogaeth gweision ffarm. O ganlyniad i'w erthyglau cynhaliwyd cyfarfodydd cyhoeddus i drafod sefyllfa'r gweision fferm trwy Gymru gyfan. Cynhaliwyd gorymdaith fawr yn Llangefni a chafodd ap Ffermwr ei gario ar ysgwyddau rhai o'r gorymdeithwyr trwy'r dref.

Bu'r ymgyrch yn rhannol lwyddiannus. Torrwyd y nifer o oriau roedd disgwyl i'r gweision gweithio pob wythnos a bu rhywfaint o wella mewn amodau eraill. Methodd a gwireddu ei freuddwyd o ffurfio undeb i'r gweision fferm. Bu'r ymgyrch ar ran gweision fferm yn unig. Parhaodd y morwynion fferm i weithio oriau hir am gyflog tlawd.

Ym 1891 ymunodd a staff y "Genedl" fel is-olygydd yr holl bapurau a argraffwyd gan Gwmni'r Wasg Genedlaethol Gymreig.

Ym 1895 ymddeolodd Thomas Lewis AS Rhyddfrydol Môn o'r Senedd a bu pwysau mawr ar ap Ffarmwr i sefyll yn ei le, ond fe wrthododd y cais.

Symudodd i Ferthyr Tudful ym 1895 i wasanaethu fel golygydd y Merthyr Times. Ym 1897 symudodd i Nottingham i fod yn olygydd erthyglau y Nottingham Express gan aros yno hyd ei farwolaeth. Ym 1898 cyhoeddwyd ei lyfr Cofiant Gladstone yng Nghaernarfon.

 Teulu 
Roedd yn briod a merch oedd a'r enw morwynol E Williams (bu Mrs Williams, mam yng Nghyfraith, yn alaru yn ei angladd)   bu farw eu hunig blentyn ychydig fisoedd cyn ei farw ef. Bu farw Mrs E Jones ym 1919 

 Marwolaeth 
Bu farw yn ei gartref yn Coleville Street, Nottingham o neffritis yr arennau yn 38 mlwydd oed   a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Capel y Methodistiaid Calfinaidd yn Nwyran.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1861
Categori:Marwolaethau 1899
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru

Categori:Prosiect WiciLlên