Ysgwydd felen

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Fomitopsidaceae yw'r Ysgwydd felen (Lladin: Laetiporus sulphureus; Saesneg: Chicken of the Woods).Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020. 'Yr Ysgwyddau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Fel yr ysgwydd, mae'r ffyngau yn y grwp yma'n llorweddol, yn tyfu allan ac ar draws o fonyn y goeden.  Mae'r teulu Fomitopsidaceae yn gorwedd o fewn urdd y Polyporales.

Gellir bwyta'r ffwng hwn ond mae rhai pobl yn cael eu heffeithio ganddo.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop a Gogledd America.    

Disgrifiwyd yr Ysgwydd felen yn gyntaf fel Boletus sulphureus gan y mycolegydd Ffrengig Pierre Bulliard ym 1789. Mae ganddo lawer o gyfystyron ac o'r diwedd cafodd ei enw cyfredol ym 1920 gan y mycolegydd Americanaidd William Murrill. Ystyr laetiporus yw "gyda mandyllau llachar" ac mae sylffwrws yn golygu lliw sylffwr (melyn).



Ffyngau
Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6 Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg  μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Fomitopsidaceae 
Mae gan Ysgwydd felen ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN
Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Polyporales
Categori:Yr Ysgwyddau
Categori:Ffyngau bwytadwy
Categori:Ffyngau Ewrop
Categori:Ffyngau Gogledd America