1826 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1826 i Gymru a'i phobl

Digwyddiadau
bawd|Pont Grog Conwy

 Pont Grog Conwy yn agor
 Pont Telford ar Afon Menai, yn cael ei agor
 Agor ffordd Telford trwy Nant Ffrancon (rhan o'r A5 bellach)
 Sefydlu Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan
 William Van Mildert, Esgob Llandaf yn cael ei wneud yn Esgob Durham. Charles Richard Sumner yn ei olynu fel Esgob Llandaf.
 Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd) yn cael ei urddo yn offeiriad Eglwys Loegr
 Hugh Owen Owen yn cael ei ethol yn AS Penfro am ei dymor cyntaf
 Richard Bulkeley Philipps Philipps yn cael ei ethol yn AS Hwlffordd am ei dymor cyntaf
Derbyn Thomas Aubrey i weinidogaeth y Wesleaid 

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 
bawd|Caledfryn
 William Williams (Caledfryn) Jones, F. P., (1953). WILLIAMS, WILLIAM (‘Caledfryn’; 1801 - 1869), gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, a beirniad. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 5 Maw 2020 - Grawn Awen (Cerddi)
Jedediah Richards Jones, E. D., (1953). RICHARDS, JEDEDIAH (1784? - 1838), emynydd, a llyfrwerthwr teithiol, cymeriad hynod. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 5 Maw 2020:
 - Golwg ar Ddrych y Greadigaeth
 - Hanes Ymneillduwyr Protestanaidd
 James Humphreys  - Observations on the actual State of the English Laws of Real Property, with the outlines of a Code
 Edward Pryce Owen  - Etchings 
 David Saunders (Dafydd Glan Teifi)  Traethawd ar Ddigofaint, (cyfieithiad o waith John Fawcett)
 William Owen  - Hanes Dechreuad Cenedl y Cymry

Cerddoriaeth

 24 Mai - Rhoddir cyngerdd budd i John Parry (Bardd Alaw) gan Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion.
 Gwobrau 

 Peter Jones (Pedr Fardd) Looker, R., (1953). JONES, PETER (‘Pedr Fardd’; 1775 - 1845), bardd ac emynydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 5 Maw 2020 yn ennill y gadair yn eisteddfod Gwent a Morgannwg yn Aberhonddu am ei awdl, Rhoddiad y Ddeddf ar Fynydd Sinai.

Genedigaethau
bawd|Y Bardd Cocos
bawd|Pencerdd Gwalia

 19 Ionawr William Edwards (Cymro Gwyllt) - saer maen a cherddor (bu farw 1884) 
 26 Ionawr William Davies(Mynorydd) - cerflunydd a cherddor (bu farw 1901) 
 10 Chwefror, Edward Williams - diwydiannwr  (bu farw 1886)
 26 Chwefror Llewelyn Davies -  diwinydd (bu farw 1916)
 1 Mawrth John Thomas (Pencerdd Gwalia) - cerddor (bu farw 1913) 
 22 Mawrth, Lewis Meredith (Lewys Glyn Dyfi) - pregethwr a llenor (bu farw 1891) 
 27 Mawrth, John Askew Roberts - hynafiaethydd, awdur, a newyddiadurwr (bu farw 1884) 
 9 Mehefin, John Mather Jones - perchennog Y Drych (bu farw 1874) 
 27 Ebrill, Owen Phillips - deon Tyddewi (bu farw 1897) Owen Phillips - Y Bywgraffiadur Cymreig
 4 Mai, Rhys Gwesyn Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr ac awdur (bu farw 1901) 
 5 Mai, Thomas Cordes - gwleidydd (bu farw 1901) 
 8 Mai, George Osborne Morgan - gwleidydd (bu farw 1897) 
 11 Mai David Charles Davies gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, diwinydd, esboniwr, ac am gyfnod yn brifathro Coleg Trefeca (bu farw 1891) 
 25 Mai, Ralph Thomas Hotchkin Griffith - Ysgolhaig Indoleg o dras Gymreig (bu farw 1906).
 6 Mehefin, John Foulkes - Jones gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1880) cofiant gan Joseph Owen  Cofiant a llythyrau: ynghyd a Phregethau y Parch J Foulkes Jones BA, Machynlleth
 26 Mehefin, Evan Davies - addysgwr (bu farw 1872) 
 12 Awst, William Meirion Evans - mwynwr, pregethwr, a golygydd cyfnodolion (bu farw 1883) EVANS, WILLIAM MEIRION (1826 - 1883), mwynwr, pregethwr, a golygydd cyfnodolion. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 5 Maw 2020, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c-EVAN-MEI-1826
 1 Medi, Benjamin Davies - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, llenor, ac argraffydd (bu farw 1905) Benjamin Davies - Y Bywgraffiadur Cymreig
 20 Medi, Hugh Parry (Cefni) - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, bardd, llenor, a diwinydd (bu farw 1895) 
 Dyddiad anhysbys
 John Evans (Y Bardd Cocos) - crach-brydydd digrif o Borthaethwy, a grafai ei damaid yn bennaf wrth werthu cocos (bu farw 1888) 
 1826 George Lewis - crydd a bardd  (bu farw 1858)
 1826 William Jones - ysgrifennydd y Peace Society (bu farw 1899)
 1826 Edward Jones - awdur (bu farw 1902)
 1826 John Pryse - argraffydd a chyhoeddwr llyfrau (bu farw 1883)
 1826 Daniel Phillips - gweinidog gyda'r Annibynwyr, a darlithydd (bu farw 1905) 

Marwolaethau
bawd|Iolo Morganwg
Richard Griffiths - arloeswr glofeydd (g. 1756) 
John Williams - clerigwr ac ysgolfeistr  (g.1760 ) 
 Joseph Parry - peintiwr ac ysgythrwr  (g. 1744 ) 
John Cain Jones (Siôn Ceiriog) - almanaciwr (g. anhysbys) 
2 Mawrth, Rice Rees - tad i blant nodedig (g. anhysbys) 
Ebrill, Edward Turner - paffiwr  (g. 1792 )
25 Ebrill, Charles Symmons -  llenor ac offeiriad Cymreig (g 1749) 
7 Mai, William Davies Shipley - clerigwr (g. 1745)
4 Gorffennaf, Thomas Jefferson - trydydd Arlywydd yr Unol Daleithiau a ymhyfrydai yn ei wreiddiau ar lethrau Eryri. (g. 1743) 
9 Mehefin, John Jones (Myllin) -  bardd (g. 1800) 
4 Rhagfyr, David Richards (Dewi Silin) - bardd ac offeiriad 
18 Rhagfyr, Iolo Morganwg - bardd a hynafiaethydd  (g. 1747) 
28 Rhagfyr, Nathaniel Williams - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (Neilltuol a Chyffredinol), dadleuydd diwinyddol, emynydd, a meddyg gwlad (g. 1742 ) 

Cyfeiriadau


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên