1840 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1840 i Gymru a'i phobl.

 Deiliaid 

 Tywysog Cymru - gwag 
 Tywysoges Cymru - gwag

 Digwyddiadau 
bawd|Neuadd Gregynog
 1 Ionawr - Achos llys y Siartwyr John Frost, Zephaniah Williams a William Jones am eu rhan yn Terfysg Casnewydd 1839 yn parhau yn Nhrefynwy  gerbron y Prif Ustus Tindal. Dyma'r achos cyntaf lle mae achos yn cael ei gofnodi mewn llaw-fer. 
 16 Ionawr - Mae Frost, Williams a Jones  yn eu cael eu canfod yn euog o Uchel Deyrnfradwriaeth am eu rhan yn nherfysgoedd y Siartwyr, ac yn cael eu dedfrydu i farwolaeth - y tro diwethaf i'r ddedfryd o Grogi, diberfeddu a chwarteru gael ei ddefnyddio yn y Deyrnas Unedig. O ganlyniad i ddeisebu trwy'r deyrnas a lobïo'r Ysgrifennydd Cartref yn uniongyrchol gan yr Arglwydd Brif Ustus, mae'r ddedfryd yn cael ei gymudo i gludiant am oes. (Cafodd Frost pardwn yn ddiweddarach ).
 5 Mehefin - Penodwyd Joseph Brown yn Ficer Apostolaidd Ardal Catholig Cymru, gan gael ei gysegru fel esgob ar 28 Hydref.Rees, D.  (2004, September 23). Brown, Thomas (name in religion Joseph) (1798–1880), Roman Catholic bishop of Newport and Menevia. Oxford Dictionary of National Biography adalwyd 8 Awst 20189
 8 Hydref - Mae Rheilffordd Cwm Taf yn cael ei hagor yn swyddogol, y rheilffordd ager i deithwyr cyntaf yng Nghymru, yn rhedeg o ddociau Caerdydd i Navigation House yn Abercynon trwy'r orsaf yng Nghaerdydd a elwir yn Gorsaf reilffordd Heol y Frenhines Caerdydd heddiw. Dechreuodd gwasanaethau cyhoeddus y diwrnod canlynol.
 30 Hydref - Cangen gyntaf Eglwys Iesu Grist o Saint y Dyddiau Diwethaf yng Nghymru yn cael ei ffurfio yn Sir y Fflint. 
 18 Tachwedd - Drylliwyd y stemar badlo City of Bristol yn Llangynydd, Gŵyr, gan foddi tua 22 o bobl. 
 Dyddiad bras - Dechrau ailadeiladu Neuadd Gregynog gyda defnydd helaeth o goncrit.

 Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd|
 Cynhelir eisteddfod yn Lerpwl.

 Llyfrau newydd 

 Saesneg 

 Syr John Hanmer - Memorials of the Parish and Family of Hanmer Google Books A Memorial of the Parish and Family of Hanmer in Flintshire: Out of the the Thirteenth Into the Nineteenth Century adalwyd 7 Awst 2019 (e-lyfr di-dâl o Google Books)
 William Lloyd - The Narrative of a Journey from Cawnpoor to the Boorendo Pass

 Cymraeg 

 Evan Davies (Eta Delta) - Y Weinidogaeth a'r Eglwysi
 David Price (Dewi Dinorwig) - Y Catechism Cyntaf
 Taliesin Williams - Hynafiaeth ac Awdurdodaeth Coelbren y Beirdd

 Cerddoriaeth 

 John Orlando Parry - Wanted: a Governess (opera)

 Genedigaethau 
bawd|Rhoda Broughton
 7 Chwefror - Charles Warren, heddwas ac archeolegydd (bu farw 1927) Surridge, K.  (2006, May 25). Warren, Sir Charles (1840–1927), army officer, police commissioner, and archaeologist. Oxford Dictionary of National Biography Adferwyd 7 Awst 2019
 26 Chwefror – John Cynddylan Jones, diwinydd (bu farw 1930) Rhys, J. E., (1953). JONES, JOHN (CYNDDYLAN) (1841 - 1930), pregethwr, diwinydd, esboniwr, a chynrychiolydd y Feibl Gymdeithas yn Neheudir Cymru am 21 mlynedd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 3 Mawrth – David Jones (Druisyn), bardd, llenor, gweinidog (W) (bu farw 1902)
 14 Ebrill – Evan Jones (Gurnos), bardd a cherddor (bu farw 1903) Jones, E. D., (1953). JONES, EVAN (‘Gurnos’; 1840 - 1903), gweinidog gyda'r Annibynwyr a'r Bedyddwyr, bardd, beirniad, darlithydd, ac arweinydd eisteddfodol. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 21 Mehefin - Syr John Rhŷs, addysgwr (bu farw 1915) Williams, I., (1953). RHYS, Syr JOHN (1840 - 1915), ysgolhaig Celtig. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 16 Medi - Alfred Thomas, Barwn Pontypridd 1af (bu farw 1927) Owens, B. G., (1953). THOMAS, ALFRED, barwn Pontypridd (1840 - 1927), o Fronwydd, Caerdydd;. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 28 Medi–John Evans (Eglwysbach), gweinidog Wesleaidd
 29 Tachwedd - Rhoda Broughton, nofelydd (bu farw 1920) Flint, K.  (2004, September 23). Broughton, Rhoda (1840–1920), novelist. Oxford Dictionary of National Biography Adferwyd 7 Awst 2019
 3 Rhagfyr - Francis Kilvert, dyddiadurwr (bu farw 1879) enkins, Jenkins, R. T., (1953). KILVERT, ROBERT FRANCIS (1840 - 1879), clerigwr a dyddiadurwr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 5 Rhagfyr - John E. Jones, llywodraethwr Nevada (bu farw 1896)Nevada Governors' Biographical Information adalwyd 10 Tachwedd 2018
 17 Rhagfyr - Matthew Vaughan-Davies, Barwn Ystwyth 1af, gwleidydd (bu farw 1935)(2007, December 01). Ystwyth, 1st Baron cr 1921, of Tan-y-Bwlch, (Matthew Lewis Vaughan-Davies) (17 Dec. 1840–21 Aug. 1935). WHO'S WHO & WHO WAS WHO Adferwyd 7 Awst 2019
 24 Rhagfyr - Jabez Edmund Jenkins (Creidiol), bardd (bu farw 1903) Griffiths, G. M., (1953). JENKINS, JABEZ EDMUND (‘Creidiol’; 1840 - 1903), clerigwr a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019

 Marwolaethau 
bawd|Williams o'r Wern
 6 Ionawr - Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig, gwleidydd a milwr, 67 The History of Parliament: the House of Commons 1820-1832, ed. D.R. Fisher, 2009 WILLIAMS WYNN, Sir Watkin, 5th bt. (1772-1840), of Wynnstay, Ruabon, Denb. and St. James's Square, Mdx adalwyd 7 Awst 2019
 12 Mawrth - John William Thomas, mathemategydd, 46 Jenkins, R. T., (1953). THOMAS, JOHN WILLIAM (‘Arfonwyson’; 1805 - 1840), mathemategwr, Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 17 Mawrth - William Williams o'r Wern, 58 Owen, R. G., (1953). WILLIAMS, WILLIAM (1781 - 1840), o'r Wern,’ gweinidog gyda'r Annibynwyr. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 19 Mai - John Blackwell (Alun), bardd, 42 Parry, T., (1953). BLACKWELL, JOHN (‘Alun’; 1797 - 1840), offeiriad a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 7 Awst 2019
 dyddiad anhysbys - Thomas George, arlunydd

Cyfeiriadau

1840 yng Nghymru 
Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru