1809 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1809 i Gymru a'i phobl

 Deiliaid 
 Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach)
 Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

 Digwyddiadau 
alt=|bawd|Mynedfa i ystâd y Faenol.
bawd
alt=|bawd|Ardalyddes Bute
bawd|Charles Francis Greville

 John Owen yn etifeddu ystâd ei gefnder Syr Hugh Owen, 6ed Barwnig, ac yn ei olynu hefyd fel AS Penfro.
 Catherine, Barwnes Newborough, gweddw Thomas Wynn, Barwn 1af Newborough yn ail briodi. Ei gŵr newydd yw'r Barwn Ungerg Sternberg o Estonia
 Thomas Gee yr hynaf a Thomas Jones yn symud Gwasg Gee o Ruthun i Ddinbych T. Gwynn Jones, Cofiant Thomas Gee (Gee a'i Fab, Dinbych, 1913), tud. 16
 Codwyd y goleudy cyntaf ar Ynys Lawd .
 Ellis Evans yn dechrau pregethu yn Llanuwchllyn 
 John Henry Vivian yn sefydlu cwmni Vivian & Sons yn Abertawe a Chernyw 
 Thomas Assheton Smith yn ychwanegu dros ddwy fil a hanner o erwau at ei eiddo yn y Faenol drwy yrru milwyr ar geffylau i amgylchynu tir comin Llanddeiniolen er gwaethaf gwrthwynebiad y tyddynwyr lleol.
 Henry William Majendie yn cael ei gysegru'n Esgob Bangor

 Celfyddydau a llenyddiaeth 

 Llyfrau newydd 

 Edward Davies - The Mythology and Rites of the British Druids 
 Thomas Evans (Tomos Glyn Cothi) - An English-Welsh Dictionary neu Eir-Lyfr Saesneg a Chymraeg 
 Theophilus Jones - History of the County of Brecknock, vol. 2 
 Dafydd Ionawr - Joseph, Llywodraethwr yr Aipht`

 Cerddoriaeth 
 George Thomson - A Selected Collection of Original Welsh Airs 

 Genedigaethau 
 6 Ionawr - Y Parch Robert Jones, awdur ar lenyddiaeth Gymraeg ac offeiriad Eglwys Loegr (bu farw 1879)Robert Jones yn y Bywgraffiadur
 18 Ionawr - John Gwyn Jeffreys, concolegydd (bu farw 1885) 
 1 Chwefror - Sophia Crichton-Stuart, Ardalyddes Bute (bu farw 1859) 
 4 Chwefror - Arthur James Johnes, barnwr ac awdur 
 15 Chwefror - Owen Jones, pensaer (bu farw 1874) 
 17 Ebrill - Thomas Brigstocke, arlunydd (bu farw 1881) 
 24 Mai - William Chambers, gwleidydd (bu farw 1882) 
 26 Mai - George Thomas Clark, peiriannydd (bu farw 1885) 
 12 Gorffennaf - David Williams, (Alaw Goch) diwydiannwr (bu farw 1863) 
 11 Awst - Robert Thomas (Ap Vychan), awdur (bu farw 1880) 
 20 Awst - Morris Williams (Nicander), awdur (bu farw 1874) 
 25 Medi - William Roberts gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, golygydd, ac awdur (bu farw 1887) 
 27 Hydref - Lewis Edwards, gweinidog ac addysgwr anghydffurfiol (bu farw  1887) 
 13 Hydref - Walter Wilkins  Aelod Seneddol Sir Faesyfed (bu farw 1840) 
 22 Rhagfyr - John Hanmer, Barwn 1af Hanmer, gwleidydd (bu farw 1882) 
 29 Rhagfyr - William Ewart Gladstone Prif Weinidog y DU a deiliad ystadau ym Mhenarlâg (bu farw 1898) 
 dyddiad anhysbys 
 Evan James, awdur geiriau anthem genedlaethol Cymru (bu farw 1878) 
 William Jones, Siartydd, actor a gwneuthurwr clociau (bu farw 1873)

 Marwolaethau 
 Ebrill - Charles Francis Greville, sylfaenydd porthladd Aberdaugleddau, 59 
28 Hydref - Hugh Pugh, Gweinidog annibynnol, 29 

 Cyfeiriadau 


Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên