Rhys Jones o'r Blaenau

Roedd Rhys Jones (weithiau: Rice; 1713 – 14 Chwefror 1801) yn fardd a hynafiaethydd o Lanfachreth, ger Dolgellau. Cyhoeddodd un o gyfrolau mwyaf dylanwadol y 18g sef Gorchestion Beirdd Cymru ym 1773.Erthygl gan Bethan Gwanas ar Rhys Jones https://www.thefreelibrary.com/Hogyn+drwg+a+sefydlodd+gymdeithas+o+rafins+lloerig.-a0192665001

Treuliodd ei oes yn ardal Blaenau Ffestiniog; pan oedd yn ddeunaw oed, yn dilyn marwolaeth ei dad, roedd yn gobeithio mynd yn gyfreithiwr. Priododd Ann, merch Richard Griffith, Tan-yr-allt, Sir Gaernarfon yn 1741.Jones, D. G., (1953). JONES, RHYS (neu Rice) (1713 - 1801), hynafiaethydd a bardd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adalwyd 14 Chwefror 2026, o Y Bywgraffiadur Cymraeg

Roedd hefyd yn un o sefydlwyr a mynychwyr Cymdeithas y Lloerigyddion a gyfarfyddai yn nhafarn Drws y Nant, a leolid rhwng Rhydymain a Llanuwchllyn, bob nos Iau cyn y lleuad llawn. Mae'n debygol bod y gymdeithas wedi ei sefydlu o dan ddylanwad cymdeithasau yn Lloegr megis yr Lunar Society (a elwid hefyd y Lunatick Society), lle roedd dynion (fel arfer) dylanwadol yn cwrdd i drafod syniadau, ond hefyd yr Hellfire Club lle roedd hedonistiaeth yn arferol.

Geiriau cytgan arwyddgan agoriadol y Gymdeithas Loerig, a gyfansoddwyd gan Rhys Jones, yw:

"Fal pysg traflyngcwn,
Fal Bleiddiaid bloeddiwn,
Ag yfwn yn ddi gwrs,
At iechyd Hymen
A Syr Sion Heidden,
Tra dalio llen y pen a'r pwrs."Rhys Jones yn y Bywgraffiadur Cymreig http://yba.llgc.org.uk/cy/c-JONE-RHY-1713.html

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1713
Categori:Marwolaethau 1801
Categori:Beirdd o Gymru