Lyudmila Alexeyeva

Hanesydd o Rwsia oedd Lyudmila Alexeyeva (Russian: Людми́ла Миха́йловна Алексе́ева, IPA: [lʲʊˈdmʲilə ɐlʲɪˈksʲeɪvə]; 20 Gorffennaf 1927 - 8 Rhagfyr 2018) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel gweithredydd dros hawliau dynol ac awdur. Roedd yn un o'r gwrthwynebwyr Sofietaidd diwethaf a oedd yn weithgar yn y Rwsia fodern.

Fe'i ganed yn Yevpatoria, gorllewin y Crimea a bu farw yn Moscfa.  

Y cyfnod Sofietaidd

Yn Ebrill 1968, cafodd Alexeyeva ei diarddel o'r Blaid Gomiwnyddol a a chollodd ei swydd yn y tŷ cyhoeddi. Serch hynny, parhaodd â'i gweithgareddau i amddiffyn hawliau dynol. Rhwng 1968 a 1972 gweithiodd yn ddirgel fel teipydd ar gyfer y bwletin tanddaearol cyntaf o Хро́ника теку́щих собы́тий (Cronicl o Ddigwyddiadau Cyfoes), papur a oedd yn canolbwyntio ar droseddau hawliau dynol yn yr Undeb Sofietaidd.

Yn Chwefror 1977, ffodd Alexeyeva o'r Undeb Sofietaidd i Unol Daleithiau America yn dilyn ymgyrch gan yr awdurdodau Sofietaidd yn erbyn aelodau o'r Cronicl. Yn yr Unol Daleithiau parhaodd Alexeyeva i eiriol dros welliannau hawliau dynol yn Rwsia a bu'n gweithio ar ei liwt ei hun ar gyfer 'Radio Free Europe' a 'Radio Liberty' a 'Voice of America'. Daeth yn ddinesydd yr Unol Daleithiau ym 1982.

Yn 1990, cyhoeddodd The Thaw Generation, hunangofiant a ddisgrifiodd ffurfio'r mudiad gwrth-Sofietaidd; cyd-ysgrifennwyd â Paul Goldberg.

Yn ôl i Rwsia

Yn 1989 ailddechreuodd Grŵp Helsinki Moscow yn dilyn ei ddiddymiad ym 1982. Yn 1993, ar ôl diddymiad yr Undeb Sofietaidd, dychwelodd i Rwsia, a daeth yn gadeirydd Grŵp Moscow Helsinki ym 1996. Yn 2000, ymunodd Alexeyeva â chomisiwn a sefydlwyd i gynghori'r Arlywydd Vladimir Putin ar faterion hawliau dynol, symudiad a sbardunodd cryn feirniadaeth gan rai gweithredwyr hawliau eraill.

Roedd Alexeyeva yn feirniadol o record hawliau dynol y Kremlin ac fe gyhuddodd y llywodraeth o droseddau yn erbyn hawliau dynol niferus gan gynnwys gwahardd cyfarfodydd a phrotestiadau di-drais ac anog eithafwyr gyda'i bolisïau cenedlaetholgar, fel alltudiadio llu o Georgiaid yn 2006 a chyrchoedd heddlu yn erbyn tramorwyr a weithiai mewn marchnadoedd stryd.Gregory Feifer (March 7, 2007), Russia's New Dissidents Defend Human Rights. National Public Radio.

Yn 2006, cafodd ei chyhuddo gan awdurdodau Rwsia o ymwneud â chudd-wybodaeth Prydain a derbyniodd fygythiadau gan grwpiau cenedlaetholgar.

 Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gyngor Arlywyddol mewn Iawnderau Dynol a Chymdeithas Sifil am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot
Llyfryddiaeth, erthyglau a chyfweliadau

















  (The Russian text of the book in full is available online on the Memorial website by click )













Cyfeiriadau

Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Yevpatoria