Bella Akhmadulina

Bardd o'r Undeb Sofietaidd oedd Izabella Akhatovna Akhmadulina (Bella Akhmadulina fel arfer; 10 Ebrill 1937 - 29 Tachwedd 2010) sy'n cael ei hystyried hefyd yn nodigedig am ei gwaith fel awdur storiau byrion, cyfieithydd, dramodydd, sgriptiwr ac actor. Ei henw yn Rwsieg yw Бе́лла (Изабе́лла) Аха́товна Ахмаду́лина, ac yn Tatar: Белла Әхәт кызы Әхмәдуллина. Nid oedd ots ganddi lawer am wleidyddiaeth, ac nid oedd yn ymddangos yn ei gwaith mewn unrhyw fodd.

Fe'i ganed yn Moscfa, prifddinas Rwsia a bu farw yn Peredelkino, i'r de=orllewin o Moscfa, o afiechyd y system cardiofasgwlaidd; fe'i chladdwyd ym Mynwent Novodevichy.

Roedd yn rhan o'r ysgol Sofietaidd honno o ysgrifenwyr a elwir yn "Fudiad y Don Newydd". Cyfeiriwyd ati gan Joseph Brodsky fel y bardd cyfoes mwyaf sy'n sgwennu mewn Rwsieg a gan drigolion Rwsia fel "Llais yr Epoc"  (neu 'gyfnod hir').

Er fod ei sgwennu'n wleidyddol ddiduedd, roedd Akhmadulina yn aml yn feirniadol o awdurdodau yn yr Undeb Sofietaidd, ac yn siarad o blaid pobl eraill, gan gynnwys yr enillwyr Nobel Boris Pasternak, Andrei Sakharov, ac Aleksandr Solzhenitsyn. Roedd hi'n adnabyddus i gynulleidfaoedd rhyngwladol trwy ei theithiau tramor yn ystod cyfnod anodd Nikita Khrushchev, pan ymddangosodd mewn stadia pêl-droed gorlawn. Ar ôl iddi farw yn 2010 yn 73 oed, dywedodd Llywydd Rwsia Dmitry Medvedev bod ei barddoniaeth yn rhan "clasurol o lenyddiaeth Rwsia."

Magwraeth ac addysg
Hi oedd unig blentyn ei rhieni, gyda'i thad yn Tatar a'i mam yn Sofiet-Eidalaidd. Symudodd y pâr i Kazan ar dorriad yr Ail Ryfel Byd.

Dechreuodd gyrfa lenyddol Akhmadulina pan oedd yn ferch ysgol yn gweithio fel newyddiadurwr ym mhapur newydd Moscfa, Metrostroevets, ac mewn cylch llenyddol a drefnwyd gan y bardd Yevgeny Vinokurov. Ymddangosodd ei cherddi cyntaf yn 1955 yn y cylchgrawn Hydref ar ôl cael ei chymeradwyo gan feirdd Sofietaidd cydnabyddiedig.

Ar ôl gorffen yr ysgol, aeth Akhmadulina i Sefydliad Llenyddiaeth Maxim Gorky lle graddiodd ym 1960. Yno, cyhoeddodd ei cherddi a'i herthyglau mewn gwahanol bapurau newydd. Beirniadwyd ei gwaith yn Komsomolskaya Pravda ym 1957. Cafodd ei diarddel o'r coleg am ychydig ym 1959 o ganlyniad i'w gwrthwynebiad i erledigaeth Boris Pasternak, ond caniatawyd iddi ddychwelyd.

Yn 1962 cyhoeddwyd casgliad cyntaf ei cherddi, o'r enw Struna (Llinyn), ac roedd yn llwyddiant ysgubol.

Bu'n briod pedair gwaith ac mae ganddi ferch, sydd hefyd yn fardd.

Llyfrau a gyhoeddwyd
 Struna (Llinyn), Moscow, 1962
 Oznob (Y Dwymyn), Frankfurt, 1968
 Uroki Muzyki, (Gwersi Cerdd), 1969
 Stikhi (Cerddi), 1975
 Svecha (Y Gannwyll), 1977
 Sny o Gruzii (Breuddwyd Georgia), 1978–79
 Metell (Storm-Eira), 1977
 Taina (Y Gyfrinach), 1983
 Sad (Yr Ardd), 1987
 Stikhotvorenie (Cerdd), 1988
 Izbrannoye (Penillion Dethol), 1988
 Stikhi (Penillion), 1988
 Poberezhye (Yr Arfordir), 1991
 Larets i Kliutch (Casket and Key), 1994
 Gryada Kamnei (Crib Carreg), 1995
 Samye Moi Stikhi (Fy Ngherddi fy Hun), 1995
 Zvuk Ukazuyushchiy (Sain Wurog), 1995
 Odnazhdy v Dekabre (Diwrnod o Ragfyr), 1996

 Aelodaeth 
Bu'n aelod o PEN Rhyngwladol am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1937
Categori:Llenorion o Rwsia
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Rwsia
Categori:Pobl o Moscfa