Gertrud Fussenegger

Awdures doreithiog o Awstria oedd Gertrud Fussenegger (8 Mai 1912 - 19 Mawrth 2009) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei nofelau hanesyddol.

Fe'i ganed yn Plzeň, Bohemia, Awstria-Hwngari ar 8 Mai 1912 a bu farw yn Linz, Awstria Uchaf. Ni allodd yn llwyr ddianc o gysgodion ei hieuenctid, pan oedd yn Sosialydd, ac yn aelod o Blaid y Gweithwyr Sosialaidd Cenedlaethol (Plaid Gomiwnyddol).

Magwraeth
Rhan o dir Ymerodraeth Awstria oedd Pilsen, lle'i ganed, tref ddiwydiannol, lewyrchus. Daeth ei mam, Karoline Hässler, o Bohemia ac roedd ei thad, Emil Fussenegger, yn swyddog yn y fyddin ymerodrol, fel ei dad yntau, gyda'r teulu'n tarddu o Vorarlberg.

Fe'i maged yn Neu Sandez, a oedd yr adeg honno yn Galicia, Dornbirn (Vorarlberg) a Telfs (Gogledd Tirol). Bu'n ddisgybl yn ysgol y menywod, Mädchen-Realgymnasium, yn Innsbruck yn 1923, ond bu farw ei mhamyn 1926 a symudodd y teulu'n ôl i Pilsen gan gwbwlhau ei chwrs uwchradd, a'i arholiad Matura yn llwyddiannus. Fe'i maged gan ei thaid a'i nain, gan fod ei thad oddi cartref. Roedd yn difaru na ddysgodd y Tsieceg.

Prifysgol
Astudiodd hanes, hanes celf ac athroniaeth yn Innsbruck (am 7 tymor) a Munich (am 1 tymor). O Brifysgol Innsbruck y derbyniodd ei doethuriaeth ym 1934. Roedd ei thraethawd hir yn ymwneud â Jean de Meun (teitl: "Gemeinschaft und Gemeinschaftsbildung im Rosenroman von Jean Clopinel von Meun").

Ymunodd Fussenegger â phlaid Sosialaidd Cenedlaethol Awstria - a oedd ar wahân i'w gymar o'r Almaen - ym mis Mai 1933. Roedd aelodaeth o'r blaid yn anghyfreithlon yn Awstria. Yn Mai 1934 cymerodd ran mewn gwrthdystiad yn Innsbruck lle adroddwyd ei bod wedi ymuno â chanu'r gân Horst-Wessel a rhoddodd saliwt Hitleraidd. Cafodd ei chyhuddo, ei dyfarnu'n euog a'i dirwyo am hyn.Ernst Klee: Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945. S. Fischer, Frankfurt am Main 2007, S. 172. Ysgrifennodd "emyn" yn dyrchafu Adolf Hitler.

Priodi a theulu
Yn 1935 priododd Fussenegger Elmar Dietz, cerflunydd o Bafaria. Cawsant bedwar o blant, ond daeth y briodas i ben chydig wedyn. Nid oedd y briodas yn un hapus. Ym 1943 gadawodd Munich a setlo yn Hall in Tirol lle bu'n byw gyda'i phedwar plentyn fel rhiant sengl. Ailbriododd yn 1950 a hynny gyda cherflunydd arall, a chawsant fab.

Awdur
Cyhoeddodd Gertrud Fassenegger dros chwe-deg o lyfrau, ynghyd ag amryw ddarnau rhyddiaith a cherddi byr, a gyhoeddwyd gan 25 o gyhoeddwyr a'u cyfieithu i un-ar-ddeg o ieithoedd.

 Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi y Gwyddorau a'r Celfyddydau Almaeneg.

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot

Llyfryddiaeth

 … wie gleichst du dem Wasser. Nofelig. Munich 1929
 Geschlecht im Advent. Roman aus deutscher Frühzeit. Potsdam 1936
 Mohrenlegende. Potsdam 1937
 Der Brautraub. Erzählungen. Potsdam 1939Liste der auszusondernden Literatur. Zentralverlag, Berlin 1946 Fussenegger, Gertrud: Der Brautraub. Rütten & Loening, Potsdam 1939.
 Die Leute auf Falbeson. Jena 1940
 Eggebrecht. Erzählungen. Jena 1943
 Böhmische Verzauberungen. Jena 1944Liste der auszusondernden Literatur. Zweiter Nachtrag. Deutscher Zentralverlag, Berlin 1948 Fusseziegger [sic!], Gertrud: Böhmische Verzauberungen. Diederichs, Jena 1944. 
 Die Brüder von Lasawa. Nofel. Salzburg 1948
 Das Haus der dunklen Krüge. Nofel. Salzburg 1951
 In Deine Hand gegeben. Nofel. Düsseldorf/Köln 1954
 Das verschüttete Antlitz. Nofel. Stuttgart 1957
 Zeit des Raben, Zeit der Taube. Nofel. Stuttgart 1960
 Der Tabakgarten, 6 Geschichten und ein Motto. Stuttgart 1961
 Die Reise nach Amalfi. Drama radio. Stuttgart 1963
 Die Pulvermühle.  Stuttgart 1968
 Bibelgeschichten. Vienna/Heidelberg 1972
 Widerstand gegen Wetterhähne. Lyrische Kürzel und andere Texte. Stuttgart 1974
 Eines langen Stromes Reise – Die Donau. Linie, Räume, Knotenpunkte. Stuttgart 1976
 Ein Spiegelbild mit Feuersäule. Ein Lebensbericht. Autobiographie. Stuttgart 1979
 Pilatus. Szenenfolge um den Prozess Jesu. Uraufgeführt 1979, verlegt Freiburg i. B./Heidelberg 1982
 Maria Theresia. Vienna/Munich/Zürich/Innsbruck 1980
 Kaiser, König, Kellerhals. Heitere Erzählungen.  Vienna/Munich/Zürich/New York 1981
 Sie waren Zeitgenossen. Roman. Stuttgart 1983
 Uns hebt die Welle. Liebe, Sex und Literatur. Essay. Vienna/ Freiburg i. B./Basel 1984
 Gegenruf. Cerddi. Salzburg 1986
 Jona. Vienna/Munich 1987
 Herrscherinnen. Frauen, die Geschichte machten. Stuttgart 1991
 Jirschi oder die Flucht ins Pianino. Graz/ Vienna/ Cologne 1995
 Ein Spiel ums andere. Erzählungen. Stuttgart 1996
 Shakespeares Töchter. Three Nofelig. Munich 1999
 Bourdanins Kinder. Nofel. Munich 2001
 Gertrud Fussenegger. Ein Gespräch über ihr Leben und Werk mit Rainer Hackel. Vienna/ Cologne/ Weimar 2005

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Llenorion benywaidd o Awstria
Categori:Marwolaethau 2009
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Pobl o Plzeň