Rheoli data

Mae rheoli data (neu rheoli gwybodaeth) yn ymgorffori pob disgyblaeth academaidd parthed data fel adnodd defnyddiol.

Cysyniad
Cododd y cysyniad o reoli data yn y 1980au, wrth i dechnoleg a thechnoleg gwybodaeth ddatblygu yn fwyfwy digidol. Yn sgil y gallu i gadw gwybodaeth ar ddisgiau a RAM, daeth rheoli data yn bwysicach na'i ragflaenydd, sef 'rheoli prosesau busnes'. Roedd hi bellach yn bosib archwilio data yn fyw, a newidiodd cyfeiriad y rheoli i ansawdd y data yn ogystal â chyflymder trin a thrafod yr wybodaeth.

 Pynciau o fewn rheoli data 
Ymhlith y pynciau academaidd a astudir o fewn rheoli data mae:

 Llywodraethiant data (Data governance) 
 Asedau data
 Llywodraethiant data
 Ceidwad y data
 Moeseg data
 Pensaernïaeth data 
 Pensaernïaeth data
 Llif data
 Modelu data a chynllunio
 Rheoli cronfeydd a storio data 
 Cynnal a chadw data
 Gweinyddiaeth data
 Rheolaeth systemau cronfeydd data (Database management system)
 Cynllunio parhad busnesau (Business continuity planning)
 Gwarchod data  
 Mynediad at ddata
 Dileu data
 Preifatrwydd y data
 Gwarchod data
 Ffynhonnell y data 
 Integreiddio data
 Rheoli'r prif ddata (Master data management)
 Cyfeiriadaeth
 Integreiddio data a'r gallu i ryngweithredu
 Trosglwyddo data (echdynnu, trawsnewid, trosglwyddo a llwytho)
 Y gallu i ryngweithredu data
 Dogfennaeth a chynnwys 
 System rheoli dogfennau
 Rheoli cofnodion
 Archifo data a deallusrwydd busnes (Data warehousing and business intelligence)
 Deallusrwydd busnes
 Dadansoddi data a Cloddio data
 Archifo data a'r Farchnad ddata (Data mart)
 Metadata 
 Rheoli metadata
 Metadata
 Canfod metadata
 Cyhoeddi metadata
 Cofrestrau o fetadata
 Ansawdd y data
 Glanhau data
 Cywirdeb y data
 Cyfoeth y data
 Ansawdd y data
 Sicrhau dnsawdd data (Data quality assurance)

Defnydd
O ddydd i ddydd, mae'r defnydd o'r term rheoli data, yn araf yn cael ei ddisodli gan reoli gwybodaeth (information a knowledge). Yn y 2010au, fodd bynnag, dychwelodd y gair 'data', yn ôl i'r ffasiwn, gyda Wicidata, Metadata, Big data a Chloddio data.

Ceir sawl canolfan rheoli data, bellach, a godwyd yn unswydd ar gyfer y gwaith hwn.

Gweler hefyd
Data agored

Cyfeiriadau


Categori:Rheoli Technoleg Gwybodaeth