Cyfres Taylor

Mewn mathemateg, mae cyfres Taylor yn cynrychioli ffwythiant fel swm anfeidraidd o dermau a gyfrifir o werthoedd deilliannau'r ffwythiant (the function's derivatives) ar un pwynt.

Mae'r defnydd cyntaf o gyfres Taylor i'w ganfod yn India, yng ngwaith y mathemategydd Mādhava o Sangamagrāma (c. 1340 – c. 1425), gwaith sydd bellach ar goll. Dyfynnir llawer o'r gwaith gan fathemategwyr Indiaidd eraill, a gan Ysgol Seryddiaeth Kerala, a gwyddom iddo lunio rhywbeth agos iawn at yr hyn a adnabyddir heddiw fel "cyfres Taylor". Roedd ei ddefnydd o'r gyfres yn berthnasol i ffwythiannau trigonometrig sin, cosin, tangiad, a gwrthdangiad.

Lluniwyd y cysyniad modern o gyfres Taylor gan y mathemategydd Albanaidd James Gregory ond a gyflwynwyd yn ffurfiol gan y mathemategydd Saesneg Brook Taylor yn 1715. Os yw cyfres Taylor yn canolbwyntio ar sero, yna gelwir y gyfres honno hefyd yn "gyfres Maclaurin", a enwir ar ôl y mathemategydd Albanaidd Colin Maclaurin, a wnaeth ddefnydd helaeth o'r achos arbennig hwn o gyfres Taylor yn y 18g.

Diffiniad
Yng nghyfres Taylor, y ffwythiant (real a chymhlyg)  sy'n ddifferol anfeidraidd (infinitely differentiable) ar rif real neu rif cymhlyg  yw'r gyfres isradd

a ellir ei sgwennu mewn ffurf mwy crynno (nodiant sigma) fel

lle mae  yn dynodi ffactorial  a lle mae  yn dynodi'r fed deilliant o  a werthuswyd ar bwynt . Mae deilliant trefn sero  yn cael ei ddiffinio i fod yn  ei hun ac mae  a  ill dau yn cael eu diffinio i fod yn 1. Pan fo , yna gelwir y gyfres yn "gyfres Maclaurin".

Cyfeiriadau

Categori:Dadansoddi
Categori:Calcwlws
Categori:Strwythurau mathemategol