Yann-Fañch Kemener

Roedd Yann-Fañch Kemener (7 Ebrill 1957 – 16 Mawrth 2019) yn ganwr ac yn gasglwr caneuon traddodiadol o Lydaw. Ganed ef yn Sant-Trifin, yn département Aodoù-an-Arvor, Llydaw.https://www.youtube.com/watch?v=BeWn9u6zUAs

Chwaraeodd ran bwysig yn atgyfodiad y traddodiad canu gwerin Llydaweg, Kan-ha-diskan ('cân a gwrthgan') yn yr 1970au ac 1980au, yn enwedig gydag Erik Marchand. Bu'n casglu caneuon ei hun o draddodiad llafar yr iaith Lydaweg.Yann-Fañch Kemener - Biographie chronologique von Jérémie Pierre Jouan (http://www.kemener.com/celtic.htm )

Roedd yn berfformiwr a chanwr mynych mewn Festoù Noz ar draws Llydaw.

Bu farw Kemener yn Tremeven-Kemperle, département Penn-ar-Bed, ar 16 Mawrth 2019 yn 61 oed. Dywedodd Maer Tremeven fod ei farwolaeth 'yn golled enfawr i'r byd diwylliannol Llydewig, ac i Lydaw.'

https://www.francemusique.fr/actualite-musicale/yann-fanch-kemener-grande-voix-de-la-musique-bretonne-est-mort-70738

Bywyd
Bedyddiwyd Yann-Fañch Kemener yn Jean-François Quémener yn Sant-Trifin sydd yn ardal Kreiz-Breizh ('Craidd Llydaw, hynny yw, canol y wlad). Bu'n gwrando ar dreftadaeth gerddorol Llydaw o oedran ifanc iawn. Trosglwyddwyd y traddodiad iddo drwy linach ei fam o genhedlaeth i genhedlaeth. Roedd ei fam, Maria, yn gantores ac yn ddawnswraig eithriadol a magodd hi ef gyda chariad at y gwerz, math o faled a ysbrydolid gan chwedlau Llydaweg, ac at Kan-ha-diskan, canu dawnsio a cappella. Bu Yann-Fañch yn canu fel rhan o'r teulu i gychwyn ac yn 15 oed dechreuodd berfformio ar y llwyfan, gan deithio trefi a phentrefi Llydaw i boblogeiddio'r repertoire hwn. Yn y 1970au, yn ymwybodol o'r bygythiad i dreftadaeth gerddorol draddodiadol Llydaw, dechreuodd wneud casgliad ethnogerddorol gyda'r henoed er mwyn achub y caneuon cyn iddynt fynd ar ddifancoll.

Roedd ei wybodaeth am repertoire traddodiadol Llydaw a'i lais eithriadol yn agor drysau i wyliau a digwyddiadau rhyngwladol. Yn ystod gyrfa o 45 mlynedd, yn cynnwys deg ar hugain o recordiadau a chant o gyngherddau, poblogeiddiodd Yann-Fañch gerddoriaeth draddodiadol Llydaw ledled y byd. Roedd yn westai rheolaidd yn y llu o wyliau rhyngwladol, ac yn 2005 cymerodd ran yn y 'Noson Geltaidd' yn y Stade de France, Paris o flaen torf o 100,000 o bobl.

Cefnogaeth i'r Iaith a'r Diwylliant Llydaweg
Yn ogystal â'i gyfraniad at gerddoriaeth Lydewig, roedd Yann-Fañch yn gefnogol iawn i'r iaith ac ymdrechion i'w hadfer. Cefnogodd y mudiad ysgolion Llydaweg, Diwan, a'r ras flynyddol dros yr iaith Lydaweg, y Redadeg. Darlledodd eiriau o gefnogaeth ac ysbrydoliaeth i redwyr a chefnogwyr Redadeg 2018 pan oedd wedi colli ei wallt yn sgil effeithiau canser.https://www.youtube.com/watch?time_continue=131&v=2dv8L8h6ESo

Marwnad
bawd|Yann-Fañch Kemener yn perfformio yn Gwenrann gyda'r grŵp Barzaz
Cyfansoddwyd marwnad i Yann-Fañch Kemener gan y bardd, Aneirin Karadog.https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10156022180375718&set=a.387446550717&type=3&theater

Canu'r Daith

A weli di 'i geffyl, dwed,
a ddaw, a ddaw, cyn ddued
â brain boreuau Annwfn?
A glywi di ei lais dwfn
yn dod i ganu ei dân,
gwae'r cof, i losgi'r cyfan?
Llosga Ysgolan gynghanedd
ein byd a'i gollwng mewn bedd.
Ai llwch düwch yw'r diwedd?

Na! Yann-Fañch! Cana a ffo
o'i afael hyd nes safo
dy lais yn fflam hyd y wlad
yn alawon o oleuad.
Nid mewn lludw mae'n Llydaw;
ti'r bardd, fe'i llusgaist o'r baw
a'i chanu yn iach unwaith
eto. Kenavo, gof iaith
ceni di amcan dy daith.

 Disgograffi 
bawd|Yann-Fañch Kemener ac ar y dde, Erik Marchand yn Villarceaux, Ffrainc, 2011
 Chants profonds et sacrés de Bretagne, 1977
 Chants profonds et sacrés de Bretagne 2, 1978
 Chants profonds et sacrés de Bretagne 3, 1982
 Kan ha diskan, 1982, with Marcel Guilloux
 Chants profonds et sacrés de Bretagne 4, 1983
 Chants profonds de Bretagne, 1983
 Dibedibedañchaou, 1987, golygwyd eto gan Dastum yn 1999 (caneuon Llydaweg i blant)
 Gwerziou et soniou, 1988
 Ec'honder, 1989, yn y band, Barzaz
 Chants profonds de Bretagne, 1991
 Un den kozh dall, 1992, yn band, Barzaz
 Roue Gralon Ni Ho Salud , 1993, gyda Anne Auffret
 Chants profanes et sacrés de Bretagne - Roue Gralon ni ho salud, 1993
 Enez eusa, 1995, gyda Didier Squiban
 Ile-exil, 1996, gyda Didier Squiban
 Karnag / Pierre Lumière,, 1996
 Carnet de route, 1996 (casglwyd ymysg yr henoed)
 Kan ha diskan, 1997, gyda Valentine Collecter, Erik Marchand, Marcel Guilloux, Annie Ebrel, Claudine Floc'hig, Patrick Marie, Ifig Troadeg
 Kimiad, 1998, gyda Didier Squiban
 Barzaz Breiz, 1999, gyda La Maîtrise de Bretagne
 An Eur Glaz, 2000, gyda Aldo Ripoche
 An dorn, 2004, gyda Aldo Ripoche
 Dialogues, 2006, gyda Aldo Ripoche a Florence Pavie
 Si je savais voler, chants de Bretagne et d'Occitanie, 2010, avec Laurent Audemard, François Fava and Renat Sette
 Requiem d'Anne de Bretagne, 2011, CD gyda recordiad o Renaissance Requiem, gydag Ensemble Doulce Mémoire a Denis Raisin-Dadre
 YFK~2016, 2016, gyda'r band ba.fnu
 2008 : Noël en Bretagne, gyda Aldo Ripoche Buda Musique
 2008 : Bientôt l'été / Tuchant e erruo an hañv, gyda Aldo Ripoche, Florence Rouillard a Ruth Weber Buda Musique
 2009 Dièse 3
 2009 : livre Comptines et berceuses de Bretagne 
 2010 : Si je savais voler gyda Laurent Audemard, François Sava a Renet Sette Buda Musique
 2011 : Vive la liberté gyda Eric Menneteau 
 2012 : Toujours l'hiver / Gouañv Bepred, gyda Damien Cotty, Aldo Ripoche et Hervé Merlin. Buda Musique
 2013 ar Roue Pri
 2015 Kan ar Basion, les chants de la Passion 
 2016 YFK~2016, avec groupe ba.fnu
 2017 Yann-Fañch Kemener trio, Dañs ! gyda Erwann Tobie a Heikki Bourgault 
 2017 Ar Baradoz, chants sacrés de Basse-Bretagne, avec Aldo Ripoche et Florence Rousseau, prix de l’académie Charles-Cros
 2019 Roudennoù / Traces, hommage à la poésie bretonne, barzhoniezh Breizh.

Digwyddiadau
 1977 : Euroskol Diwan, 33T
 1989 : C'hoazh ha Adane, Brazaz Breizh
 1989 : Les Sources du Barzaz Breiz Aujourd'hui de Donatien Laurent
 1991 : Kerzh'Ba'n Dañs de Skolvan
 1991 : La Passion Celtique de Christian Desbordes
 1991 : An Tri Breur gyda Erik Marchand
 1993 : Again gydag Alan Stivell
 1994 : Swing and tears de Skolvan
 1994 : Héritage des Celtes de Dan Ar Braz
 1995 : l'Heritage des Celtes en Concert de Dan Ar Braz
 1995 : La Seule Aventure d'Yvon le Men
 1996 : Brest 96 de Didier Squiban a An Tour Tan
 1997 : An Tour Tan live de Didier Squiban a An Tour Tan
 1997 : La Broella / Finisterres de Dan ar Braz et L'Héritage des Celtes
 1998 : Le Grand Encrier d'Alain Genty
 1999 : Skoulad ar Gouroug de Marthe Vassallo
 1999 : L'Archipel des Musiques Bretonnes cydymaith i lyfr d'Yves Defrance
 2000 : Autre Chemins  tome 1 et 2 de Cœur de Celte
 2000 : Chenchet n'eus an Amzer de Skolvan
 2000 : Les Grands Airs Celtiques
 2004 : Le Petite Lanterne d'Alain Genty
 2008 : Ar Bisig Kollet cydymaith i lyfr de Natacha
 2008 : Istorioù Rozenn ha Fanch al Laer de Maryvonne Berthou
 2011 : Requiem d'Anne de Bretagne d'Antoine de Févin
 2016 : Participation CD y grŵp Ossian

Dolenni
 Gwefan Swyddogol
 Blog Bersonal
 Yann-Fañch Kemener : Tremen en ur ganañ/Passer en chantant ha Bali Breizh, rhaglen am Yann-Fañch Kemener (yn Llydaweg) gyda Ronan Hirrien

Cyfeiriadau

Categori:Llydaw
Categori:Genedigaethau 1957
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Pobl o Aodoù-an-Arvor
Categori:Cantorion Llydaweg
Categori:Cerddoriaeth Geltaidd
Categori:Llydawyr