Helen Crawfurd

Ffeminist o'r Alban oedd Helen Crawfurd (9 Tachwedd 1877 - 18 Ebrill 1954) sy'n nodigedig am ei gwaith fel ymgyrchydd dros bleidlais i ferched, gwleidydd Comiwnyddol a swffragét.

Fe'i ganed yn Glasgow ar 9 Tachwedd 1877 a bu farw yn Dunoon yn Argyll a Bute. 

Magwraeth
Ganwyd Helen Jack, yn 175 Cumberland Street yn ardal y Gorbals yn Glasgow; rhieni Helen oedd Helen L. Kyle a William Jack. Symudodd ei theulu i Ipswich pan oedd yn ifanc, ac yn ddiweddarach aeth i ysgol yn Llundain ac Ipswich cyn symud yn ôl i Glasgow fel arddegwr. Roedd ei thad, a oedd yn brif bobydd, yn Gatholig ond newidiodd yn aelod o Eglwys yr Alban. Roedd hefyd yn undebwr llafur ceidwadol.

Pan oedd yn ifanc, roedd yn eitha crefyddol ei natur, ond newidiwyd hynny. Priododd â gŵr gweddw Alexander Montgomerie Crawfurd (29 Awst 1828 - 31 Mai 1914), Gweinidog Eglwys yr Alban, yn 9 Park Avenue yn Stirling ar 19 Medi 1898, ond daeth yn gynyddol radical. Bu farw Alexander yn 85 oed yn 17 Stryd Sutherland yn Partick, Glasgow.Ed. A. T. Lane, Biographical Dictionary of European Labor Leaders, Cyfr. 1, pp.224-226 

Yn 1945, ailbriododd Helen, â George Anderson, gŵr gweddw, o Anderson Brothers Engineers, Coatbridge, aelod o Blaid Gomiwnyddol Prydain Fawr. Bu George Anderson farw ar 2 Chwefror 1952 a bu farw Helen yn Mahson Cottage, Kilbride Avenue, Dunoon, Argyll, yn 76 oed.

Ymgyrchydd dros hawliau merched

Daeth Crawfurd yn ymgyrchydd gweithredol gyntaf yn y mudiad i ferched tua 1900, ac yna yn 1910 yn ystod cyfarfod yn Rutherglen pan newidiodd ei chefnogaeth i Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Pankhursts, sef y Women's Social and Political Union (WSPU). Yn 1912, chwalodd ffenestri cartref Jack Pease, y Gweinidog Addysg, a chafodd ddedfryd o garchar am fis. Ym Mawrth 1914, arestiwyd Helen yn Glasgow pan oedd Emmeline Pankhurst yn siarad, derbyniodd fis arall yn y carchar, ac aeth ar streic newyn wyth diwrnod. Ar ôl cael ei harestio ymhellach, gadawodd y WSPU mewn protest gan eu bont yn cefnogi'r Rhyfel Byd Cyntaf ac ymunodd â'r Blaid Lafur Annibynnol (ILP).

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot

Cyfeiriadau

Categori:Ffeministiaid o'r Alban
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Marwolaethau 1954
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Glasgow