Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen

Eglwys ym mhentrefan Llanfrothen, Gwynedd, yw Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen. Mae wedi bod dan ofal yr elusen Cyfeillion Eglwysi Digyfaill ers 2002."Llanfrothen"; Gwefan Friends of Friendless Churches; adalwyd 17 Chwefror 2025 Fe'i cofrestrwyd yn adeilad cofrestredig Gradd I.  "St Brothen's Church, Llanfrothen"; Gwefan Coflein; adalwyd 29 Mehefin 2019

Adeiladwyd yr eglwys ar lethr a safai ar lan y môr tan ddechrau'r 19g. Roedd hyn yn agos at ddechrau'r llwybr peryglus ar draws y tywod y Traeth Mawr o Ardudwy i Eifionydd. (Safai Eglwys Sant Beuno, Penmorfa ar y pen arall.) 
Ar ôl cwblhau'r Cob, Porthmadog, fel arglawdd ar draws aber Afon Glaslyn ym 1811, cafodd y tir hwn ei ddraenio, ac mae'r eglwys bellach tua 4 milltir o'r môr.

Cysegrwyd yr eglwys i Sant Brothen, a oedd yn un o feibion Helig ap Glannog yn ôl traddodiad. Dywedir y claddwyd y sant yno.T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000) Ceir nifer o nodweddion pensaernïol yn yr eglwys yn cynnwys ffenestr o'r 13g.

Yn 1888 bu helynt enwog Achos claddu Llanfrothen ynghylch hawl i gladdu ym mynwent yr eglwys, a'r achos hwn a ddaeth â David Lloyd George i amlygrwydd am y tro cyntaf.  Mae bedd Mary Jones o Minffordd, a lofruddiwyd gan yr Hwntw Mawr yma.

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
  Cofnod yr eglwys yng nghronfa ddata Church Heritage Cymru 
  Cofnod yr eglwys yng nghronfa ddata Coflein
  Cofnod yr eglwys ar wefan Friends of Friendless Churches 

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Gwynedd
Categori:Eglwysi Gwynedd
Categori:Eglwysi yng Nghymru a gedwir gan Gyfeillion Eglwysi Digyfaill
Categori:Llanfrothen