Thoth

Duw o'r Hen Aifft yw Thoth (o'r Roeg  ; sy'n dod o'r Aiffteg ḏḥw.ty). Yn y celfyddydau, gwelir ef fel arfer yn ddyn gyda phen ibis neu fabŵn, anifeiliaid sy'n sanctaidd iddo. Seshat oedd ei wrthran fenywaidd, a Maat oedd ei wraig.Eric H Cline, David O'Connor, Thutmose III: A New Biography (University of Michigan Press, 2006), t.127

Lleolwyd prif deml Thoth yn ninas Khmun,Peidier â'i chymysgu â'r duw o'r enw Khnum.National Geographic Society: Egypt's Nile Valley Supplement Map. (Cynhyrchwyd gan Cartographic Division) a alwyd yn Hermopolis Magna yn ystod cyfnod y Groeg-RufeinigNational Geographic Society: Egypt's Nile Valley Supplement Map: Western Desert portion. (Cynhyrchwyd gan Cartographic Division) (roeddent yn ei gysylltu â'u duw nhw, Hermes) a  Shmounein yn y Gopteg. Dinistriwyd Khmun yn rhannol ym 1826.Miroslav Verner, Temple of the World: Sanctuaries, Cults, and Mysteries of Ancient Egypt (2013) 149 Yn y ddinas honno, Thoth oedd arweinydd yr Ogdoad, wyth duw pwysig a gafodd eu haddoli yn Hermopolis. Roedd hefyd ganddo nifer o gysegrfeydd yn ninasoedd Abydos, Hesert, Urit, Per-Ab, Rekhui, Ta-ur, Sep, Hat, Pselket, Talmsis, Antcha-Mutet, Bah, Amen-heri-ab, a Ta-kens.

Roedd Thoth yn chwarae llawer o rolau pwysig ac amlwg ym Mytholeg yr Aifft, megis cynnal y bydysawd, a bod yn un o ddau dduw ( Maat oedd y llall) a oedd yn sefyll ar naill ochr cwch Ra.Budge, The Gods of the Egyptians, cyf.1, t.400 Yn hwyrach yn hanes yr Hen Aifft, daeth Thoth yn gysylltiedig â chyflafareddu rhwng duwiau,Budge, The Gods of the Egyptians, cyf.1, t.405 hudoliaeth, y system o ysgrifennu, datblygu gwyddoniaeth,Budge, The Gods of the Egyptians, cyf.1, t.414 a beirniadu'r meirw.Budge, The Gods of the Egyptians, cyf.1, t.403

 Cyfeiriadau

 Llyfryddiaeth 
 E. A. Wallis Budge, Egyptian Religion (Kessinger Publishing, 1900)
 E. A. Wallis Budge, The Gods of the Egyptians, cyf.1  (1904)
 Patrick Boylan, Thoth, the Hermes of Egypt: A Study of Some Aspects of Theological Thought in Ancient Egypt (Llundain: Oxford University Press, 1922)
 Aleister Crowley, The Book of Thoth (1944)
 Claas Jouco Bleeker, Hathor and Thoth: Two Key Figures of the Ancient Egyptian Religion, Studies in the History of Religions 26 (Leiden: E. J. Brill, 1973)
 Jaroslav Černý, "Thoth as Creator of Languages", Journal of Egyptian Archæology 34 (1948):121–122.
 Garth Fowden, The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Mind (Caergrawnt: Cambridge University Press, 1986)
 Mark Collier a Bill Manley, How to Read Egyptian Hieroglyphs: Revised Edition (Berkeley: [niversity of California Press, 1998)

Categori:Hermetigiaeth
Categori:Mytholeg Eifftaidd