200 metr

Mae'r 200 metr yn gamp athletau lle fydd cystadleuwyr yn rhedeg ras sbrint. Mae'r ras yn cael ei rhedeg ar drac awyr agored gan ddechrau ar y gromlin ac yn dod i ben ar yr hyd syth olafIAAF 200 M How it works adalwyd 24 awst 2018. Mae angen cyfuniad o dechnegau i redeg y ras yn llwyddiannus. Mae'r 200m yn rhoi mwy o bwyslais ar ddygnwch cyflymder na phellteroedd sbrint byrrach wrth i athletwyr ddibynnu ar systemau ynni gwahanol yn ystod y sbrint hirach.

Campau o hyd tebyg
Ras ychydig yn fyrrach, o'r enw'r stadion a oedd yn cael ei redeg ar drac syth, oedd y gamp gyntaf a gofnodwyd yn y Gemau Olympaidd hynafol.

Yng ngwledydd Prydain a llefydd eraill, bu athletwyr yn rhedeg y wib 220 llathen (201.168 m) yn hytrach na'r 200 metr (218.723 llathen) , ond mae'r ras yma wedi dod i ben. Yr addasiad safonol a ddefnyddir i drosi amseroedd recordiau dros 220 llath i 200 m yw trwy dynnu 0.1 eiliad, ond mae dulliau trosi eraill yn bodoli

Fersiwn arall a ddaeth i ben oedd y 200 metr ar drac unionsyth. Pan ddechreuodd y Gymdeithas Athletau Amatur Rhyngwladol (a elwir bellach yn Gymdeithas Ryngwladol Cymdeithasau Athletau) i gadw recordiau'r byd yn 1912, dim ond cofnodion a osodwyd ar drac syth oedd yn gymwys i'w hystyried. Yn 1951, dechreuodd yr IAAF gydnabod recordiau a dorrwyd ar lwybr crwm. Ym 1976, cafodd y record syth ei ddileu.

Pencampwyr dwbl
Mae'r ras yn denu rhedwyr o ddigwyddiadau eraill, yn bennaf y 100 metr, sy'n dymuno dyblu a hawlio'r ddau deitl. Cyflawnwyd y gamp hon gan ddynion un ar ddeg gwaith yn y Gemau Olympaidd: gan Archie Hahn ym 1904, Ralph Craig ym 1912, Percy Williams ym 1928, Eddie Tolan ym 1932, Jesse Owens ym 1936, Bobby Morrow ym 1956, Valeriy Borzov ym 1972, Carl Lewis ym 1984, ac yn fwyaf diweddar gan Usain Bolt  o Jamaica yn 2008, 2012, a 2016. Mae'r "dwbl" wedi'i gyflawni gan ferched saith gwaith: gan Fanny Blankers-Koen ym 1948, Marjorie Jackson ym 1952, Betty Cuthbert ym 1956, Wilma Rudolph ym 1960, Renate Stecher ym 1972, Florence Griffith-Joyner ym 1988, ac Elaine Thompson yn 2016. Gorffennodd Marion Jones yn gyntaf yn y ddwy ras yn 2000 ond cafodd ei gwahardd yn ddiweddarach a cholli ei medalau ar ôl cyfaddef iddi gymryd cyffuriau gwella perfformiad. Cafodd Dwbl Olympaidd o 200 m a 400 m ei gyflawni gyntaf gan Valerie Brisco-Hooks ym 1984, ac yn ddiweddarach gan Michael Johnson o'r Unol Daleithiau a Marie-José Pérec o Ffrainc ym 1996. Usain Bolt yw'r unig ddyn i'w ailadrodd fel pencampwr Olympaidd, Bärbel Wöckel (née Eckert) a Veronica Campbell-Brown yw'r unig ddwy ferch sydd wedi ailadrodd y gamp fel pencampwyr Olympaidd.

Deiliaid recordiau'r byd
Deiliad record byd y dynion yw Usain Bolt o Jamaica, a fu'n rhedeg 19.19 ym Mhencampwriaethau'r Byd 2009. Deiliad record byd y merched yw Florence Griffith-Joyner o'r Unol Daleithiau, a fu'n rhedeg 21.34 yn Gemau Olympaidd Haf 1988. Y pencampwyr Olympaidd cyfredol yw Usain Bolt ac Elaine Thompson (Jamaica). Pencampwyr y Byd cyfredol yw Ramil Guliyev (Twrci) a Dafne Schippers (yr Iseldiroedd).

Nid yw rasys sy'n cael eu rhedeg gyda gwynt cynorthwyol a fesurir dros 2.0 metr yr eiliad yn dderbyniol at ddibenion cofnodi recordiau.

 Enillwyr medalau Olympaidd 

 Dynion 
GemauAurArianEfydd1900 ParisWalter TewksburyNorman PritchardStan Rowley1904 St. LouisArchie HahnNate CartmellWilliam Hogenson1908 LlundainRobert KerrRobert CloughenNate Cartmell1912 StockholmRalph CraigDonald LippincottWillie Applegarth1920 AntwerpAllen WoodringCharlie PaddockHarry Edward1924 ParisJackson ScholzCharlie PaddockEric Liddell1928 AmsterdamPercy WilliamsWalter RangeleyHelmut Körnig1932 Los AngelesEddie TolanGeorge SimpsonRalph Metcalfe1936 BerlinJesse OwensMack RobinsonTinus Osendarp1948 LlundainMel PattonBarney EwellLloyd LaBeach1952 HelsinkiAndy StanfieldThane BakerJames Gathers1956 MelbourneBobby MorrowAndy StanfieldThane Baker1960 RomeLivio BerrutiLester CarneyAbdoulaye Seye1964 TokyoHenry CarrPaul DraytonEdwin Roberts1968 Mexico CityTommie SmithPeter NormanJohn Carlos1972 MunichValeriy Borzov link=|alt=|border|23x23px  Yr Undeb SofietaiddLarry BlackPietro Mennea1976 MontrealDon QuarrieMillard HamptonDwayne Evans1980 MoscowPietro MenneaAllan WellsDon Quarrie1984 Los AngelesCarl LewisKirk BaptisteThomas Jefferson (athletwr)1988 SeoulJoe DeLoachCarl LewisRobson da Silva1992 BarcelonaMichael MarshFrankie FredericksMichael Bates1996 AtlantaMichael JohnsonFrankie FredericksAto Boldon2000 SydneyKonstantinos KenterisDarren CampbellAto Boldon2004 AthenShawn CrawfordBernard WilliamsJustin Gatlin2008 BeijingUsain BoltShawn CrawfordWalter Dix2012 LlundainUsain BoltYohan BlakeWarren Weir2016 RioUsain BoltAndre De GrasseChristophe Lemaitre

 Merched 
{| class="wikitable"
GemauAurArianEfydd1948 LlundainFanny Blankers-Koen Audrey Williamson Audrey Patterson 1952 HelsinkiMarjorie Jackson Bertha Brouwer Nadezhda Khnykina-Dvalishvili link=|alt=|border|23x23px  Yr Undeb Sofietaidd1956 MelbourneBetty Cuthbert Christa Stubnick Marlene Mathews 1960 RomeWilma Rudolph Jutta HeineDorothy Hyman 1964 TokyoEdith McGuire Irena Kirszenstein Marilyn Black 1968 Mexico CityIrena Szewińska Raelene Boyle Jenny Lamy 1972 MunichRenate Stecher Raelene Boyle Irena Szewińska 1976 MontrealBärbel Eckert Annegret Richter Renate Stecher 1980 MoscowBärbel Wöckel Natalya Bochina link=|alt=|border|23x23px  Yr Undeb SofietaiddMerlene Ottey 1984 Los AngelesValerie Brisco-Hooks Florence Griffith Merlene Ottey 1988 SeoulFlorence Griffith-Joyner Grace Jackson Heike Drechsler 1992 BarcelonaGwen Torrence Juliet Cuthbert Merlene Ottey 1996 AtlantaMarie-José Pérec Merlene Ottey Mary Onyali 2000 SydneyPauline Davis-Thompson Susanthika Jayasinghe Beverly McDonald 2004 AthenVeronica Campbell Allyson Felix Debbie Ferguson 2008 BeijingVeronica Campbell-Brown Allyson Felix Kerron Stewart 2012 LlundainAllyson Felix Shelly-Ann Fraser-Pryce Carmelita Jeter 2016 Rio de JaneiroElaine Thompson Dafne Schippers Tori Bowie 

 Enillwyr Pencampwriaethau'r Byd 

 Dynion 
{| class="wikitable"
PencampwriaethAurArianEfydd1983 HelsinkiCalvin Smith  Elliott Quow  Pietro Mennea  1987 RhufainCalvin Smith  Gilles Quénéhervé  John Regis  1991 TokyoMichael Johnson  Frankie Fredericks  Atlee Mahorn  1993 StuttgartFrankie Fredericks  John Regis  Carl Lewis  1995 GothenburgMichael Johnson  Frankie Fredericks  Jeff Williams  1997 AthenAto Boldon  Frankie Fredericks  Claudinei da Silva  1999 SevilleMaurice Greene  Claudinei da Silva  Francis Obikwelu  2001 EdmontonKonstantinos Kenteris  Christopher Williams  Shawn Crawford  2003 Saint-DenisJohn Capel  Darvis Patton  Shingo Suetsugu  2005 HelsinkiJustin Gatlin  Wallace Spearmon  John Capel  2007 OsakaTyson Gay  Usain Bolt  Wallace Spearmon  2009 BerlinUsain Bolt  Alonso Edward  Wallace Spearmon  2011 DaeguUsain Bolt  Walter Dix  Christophe Lemaitre  2013 MoscowUsain Bolt  Warren Weir  Curtis Mitchell  2015 BeijingUsain Bolt  Justin Gatlin  Anaso Jobodwana  2017 LlundainRamil Guliyev Wayde van Niekerk  Jereem Richards 

 Merched 
{| class="wikitable"
PencampwriaethAurArianEfydd1983 HelsinkiMarita Koch Merlene Ottey  Kathy Smallwood-Cook  1987 RhufainSilke Gladisch Florence Griffith-Joyner  Merlene Ottey  1991 TokyoKatrin Krabbe Gwen Torrence  Merlene Ottey  1993 StuttgartMerlene Ottey  Gwen Torrence  Irina Privalova  1995 GothenburgMerlene Ottey  Irina Privalova  Galina Malchugina  1997 AthenZhanna Pintusevich-Block Susanthika Jayasinghe Merlene Ottey  1999 SevilleInger Miller  Beverly McDonald  Merlene Frazer  
Andrea Philipp 2001 EdmontonDebbie Ferguson  LaTasha Jenkins  Cydonie Mothersille 2003 Saint-DenisAnastasiya Kapachinskaya  Torri Edwards  Muriel Hurtis  2005 HelsinkiAllyson Felix  Rachelle Boone-Smith  Christine Arron  2007 OsakaAllyson Felix  Veronica Campbell  Susanthika Jayasinghe 2009 BerlinAllyson Felix  Veronica Campbell-Brown  Debbie Ferguson-McKenzie  2011 DaeguVeronica Campbell-Brown  Carmelita Jeter  Allyson Felix  2013 MoscowShelly-Ann Fraser-Pryce  Murielle Ahouré Blessing Okagbare  2015 BeijingDafne Schippers  Elaine Thompson  Veronica Campbell-Brown  2017 LlundainDafne Schippers  Marie-Josée Ta Lou Shaunae Miller-Uibo  

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
IAAF list of 200-metres records in XML
All time 200m men records

Categori:Athletau
Categori:Chwaraeon Gemau Olympaidd yr Haf