Yr Elfennau

Traethawd ar fathemateg, a rannwyd i bymtheg 'llyfr', yw'r Elfennau  gan y Groegwr Euclid; fe'i sgwennwyd, mae'n debyg, yn Alexandria, yr Aifft tua 300 CC. Mae'n gasgliad o ddiffiniadau, cynosodiadau, gosodiadau (theoremau a lluniadau), a sawl prawf o'r gosodiadau hyn. Mae'r llyfrau'n cwmpasu y ddau fath o'r hyn a adnabyddir heddiw fel geometreg Ewclidaidd: plân a solidgeiriadur.bangor.ac.uk; Y Termiadur Addysg - Cemeg a Bioleg, Ffiseg a Mathemateg; adalwyd 1 Ionawr 2018., yn ogystal â damcaniaeth rhifau (elfennol) a llinellau anghymesur. Dyma'r gyfrol gyntaf y gwyddys amdano sy'n rhoi triniaeth ddiddwythol (deductive) i fathemateg, a hynny ar raddfa fawr. Ar sail y casgliad hwn y datblygodd rhesymeg a gwyddoniaeth fodern, ac ni chafwyd carreg filltir mor bwysig rhwng hynny a'r 19g.

Nododd sawl ysgolhaig mai dyma un o'r llyfrau mwyaf llwyddiannus a dylanwadol a welodd y byd erioed.Encyclopedia of Ancient Greece (2006) gan Nigel Guy Wilson, tudalen 278. Cyhoeddwyd gan Routledge Taylor a Francis Group. Dyfyniad yn yr iaith wreiddiol:"Euclid's Elements subsequently became the basis of all mathematical education, not only in the Roman and Byzantine periods, but right down to the mid-20th century, and it could be argued that it is the most successful textbook ever written."

Hwn oedd un o'r llyfrau cyntaf i gael ei argraffu yn 1482, a chredir ei fod yn ail i'r Beibl o ran sawl argraffiad a wnaed: ymhell dros fil.The Historical Roots of Elementary Mathematics by Lucas Nicolaas Hendrik Bunt, Phillip S. Jones, Jack D. Bedient (1988), tudalen 142. Dover publications. Dyfyniad:"the Elements became known to Western Europe via the Arabs and the Moors. There, the Elements became the foundation of mathematical education. More than 1000 editions of the Elements are known. In all probability, it is, next to the Bible, the most widely spread book in the civilization of the Western world."

bawd|dim|Darn o femrwn Oxyrhynchus papyri, sy'n cynnwys Elfennau Euclid

Cyfeiriadau

Categori:Geometreg Euclidaidd
Categori:Mathemateg Groeg yr Henfyd