Fertig (cromlin)

bawd|Dictyostelium discoideum gyda'i ymylon wedi'u lliwio yn ôl crymedd. Graffa'r bar: 5 µm.
Defnyddir y term fertig mewn geometreg i ddisgrifio'r pwynt lle mae deilliad cyntaf y crymedd (curvature'') yn sero. Fel rheol, mae hyn yn uchafswm neu'n lleiafswm y crymedd, ac mae rhai awduron yn diffinio fertig''' fel "anterth y crymedd".

Ceir achosion gwahanol i hyn: er enghraifft pan fo'r ail ddeilliad hefyd yn sero, neu pan fo'r crymedd yn gyson. Ar gyfer cromlinau gofod (3-dimensiwn), ar y llaw arall, mae fertig yn bwynt lle mae'r torsiwn yn diflannu.

Enghreifftiau
Mae gan yr hyperbola dau fertig, un ar bob cangen; nhw ydy'r agosaf o unrhyw ddau bwynt sy'n gorwedd ar ganghennau cyferbyn o'r hyperbola, ac mae'n nhw'n gorwedd ar y brif echelin. Ar y parabola, mae'r unig fertig yn gorwedd ar echelin y cymesuredd, ac ar gwadratig y ffurf:

gellir ei ganfod drwy orffen y sgwâr neu drwy ddeilliant., p. 127. Ar elíps, mae dau o'r pedwar fertig yn gorwedd ar y brif echelin, a dau ar yr is-echelin., p. 570; , tud. 127. Mewn cylch, gyda'i grymedd yn gyson, mae pob pwynt yn fertig.

Cyfeiriadau

Categori:Cromlinau