Bert Thomas

Cartwnydd gwleidyddol o Gymru oedd Herbert Samuel "Bert" Thomas MBE (13 Hydref 1883 – 6 Medi 1966). Bu'n cyfrannu at gylchgrawn Punch a chreu posteri propaganda Prydeinig adnabyddus yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a'r Ail Ryfel Byd.

 Gyrfa 
Ymunodd Thomas â Punch ym 1905 a chyfrannodd tan 1935. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf roedd yn aelod o'r Artists Rifles.

Dechreuodd cartwnau gwleidyddol Thomas gael eu cynnwys mewn arddangosfeydd oriel fel caricatures artistig cyn gynhared â 1913, mewn arddangosfa ar y Strand gan y Society of Humorous Art ac yn 1916, ei gartŵn yn erbyn y Clyde strikers gyda'r Kaiser yn dweud "pass friend" i streiciwr yn ymddangos mewn arddangosfa o gartwnau rhyfel yn y Graves Galleries ar Pall Mall.

Yn 1918 daeth yn adnabyddus yn genedlaethol am ei gartwn "Arf a mo, Kaiser", a dynnwyd mewn deg munud ar gyfer ymgyrch Smokes for Tommy Dispatch Weekly. Cododd y cartŵn bron i chwarter miliwn o bunnoedd tuag at "comforts" (tybaco a sigaréts) ar gyfer milwyr rheng flaen a chafodd y ddelwedd ei ail-dynnu a'i ddefnyddio yn ystod yr Ail Ryfel Byd gyda'r pennawd "Arf a mo, 'itler". Gwnaeth yr Almaenwyr wahardd y cartŵn "Arf a mo, 'itler" ac i sicrhau nad oedd carcharorion Prydeinig yn colli eu parseli, creodd amrywiad gyda'r pennawd "Are we downhearted?"

Derbyniodd yr MBE yn Anrhydeddau Pen-blwydd 1918.

 Bywyd personol 
Bu farw Thomas yn ei gartref yn 33 Inverness Terrace, Bayswater, Llundain, ar 6 Medi 1966, ar ol dioddef strôc. Fe'i claddwyd ym Mynwent Kensal Green, Llundain.

Y cerflunydd Ivor Thomas (1873-1913) oedd ei frawd.

Roedd ei fab Peter hefyd yn creu cartwnau ar gyfer Punch.

 Llyfryddiaeth 


 Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1883
Categori:Marwolaethau 1966
Categori:Aelodau Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Arlunwyr posteri
Categori:Cartwnyddion o Gymru
Categori:Darlunwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Pobl a aned yng Nghasnewydd