Lyn Harding

Actor o Gymru oedd David Llewellyn Harding (12 Hydref, 1867 – 26 Rhagfyr, 1952), a oedd yn defnyddio'r enw llwyfan Lyn Harding. Treuliodd 40 mlynedd ar y llwyfan cyn mynd i wneud ffilmiau mud, ffilmiau llais a rhaglenni radio. Roedd ganddo bresenoldeb llwyfan mawreddog a bygythiol a arweiniodd at o'n cael ei gastio fel y gelyn mewn nifer o ffilmiau, yn arbennig rhan yr Athro Moriarty mewn addasiadau dramatig o straeon Sherlock Holmes.

 Cefndir 
Ganwyd Lyn Harding yn Llansanffraid Gwynllŵg yn fab i Richard Harding  ac Elizabeth (née Llywellyn). Ar adeg ei eni roedd y teulu yn byw ar aelwyd ei dad cu, Dafydd Llywelyn, sef tafarn Church House.Yr Archif Genedlaethol Cyfrifiad 1871 Gwynllyw RG10/5350; Ffolio: 22; Tudalen: 15; Church House, Church Road Roedd yr aelwyd yn un Gymraeg ei iaith ac roedd y teulu yn driw i achos yr Annibynwyr. Wedi marwolaeth ei dad cu a salwch ei dad etifeddodd Lyn y dafarn a bu'n gweithio fel tafarnwr wrth orffwys rhwng cynyrchiadau.

 Gyrfa 
Dechreuodd ei yrfa fel prentis i ddilledydd yng Nghasnewydd, cyn symud ymlaen i fod yn weithiwr yn siop dillad crand Samuel Hall & Co., Stryd Fawr, Caerdydd. Dechreuodd roi darlleniadau o waith Shakespeare ac awduron eraill mewn capeli a chyfarfodydd cymdeithasol yng Nghaerdydd gan ennill clod fel un o adroddwr gorau'r ddinas Ym 1890, digwyddodd  taro ar grŵp o actorion teithiol ar drên ac wedi sgwrs gofynnwyd iddo lenwi dros actor oedd yn dioddef salwch yn eu perfformiad. Trwy hyn cafodd ei ran broffesiynol cyntaf yn y ddrama The Grip Of Iron a agorodd ar 28 Awst 1890 yn y Theatr Royal, Bryste. Wedi hynny bu'n teithio'r theatrau taleithiol gan dderbyn clod beirniadol am ei berfformiadau grymus.

Ym 1894 aeth ar y cyntaf o'i deithiau rhyngwladol gan berfformio yn India, China a Japan. Cafodd ei rôl gyntaf yn Llundain yn Theatr Shakespeare, Clapham, ar 19 Gorffennaf 1897. Wedi hynny bu'n ffigwr amlwg ar lwyfannau Llundain yn chware roliau megis Dug Efrog yn Richard II yn y Theatr Royal ym 1903, Bill Sikes yn Oliver Twist (1905), Prospero yn The Tempest ym 1906.

Gwnaeth ei ymddangosiad ffilm gyntaf ym 1920 yn chware'r brif ran, Feather Dakers, yn A Bachelor Husband; ffilm rhamant wedi selio ar stori gyfres i ferched gan Ruby M. Ayres, a gyhoeddwyd gyntaf yn y Daily Mirror.Low, Rachael. History of the British Film, 1918-1929. George Allen & Unwin, 1971.. Bu'n actio mewn pedwar ffilm fud arall cyn gwneud ei ffilm sain gyntaf Sleeping Partners (1930) ffilm arswyd lle mae gwraig sy'n cael ei hanwybyddu gan ei gŵr yn gwario noson gyda hen ddyn gwŷd (Harding) ar ôl iddo roi cysbair iddi. Aeth ymlaen i chware mewn tua 20 o ffilmiau eraill gan gynnwys fersiwn 1937 o I Claudius a fersiwn 1939 o Goodby Mr Chips. Bu'n gweithio ar wahanol adegau gyda John Gielgud, Ralph Richardson ac Anthony Quayle.

Ei ymddangosiad llwyfan olaf oedd fel Abu Hassan yn Chu Chin Chow yn y West End ym 1941 pan oedd yn 74 mlwydd oed. Yn 80 oed, chwaraeodd rhan Owain Glyndŵr yn Henry IV Shakespeare ar gyfer radio'r BBC.

Bu farw yn Llundain yn 85 mlwydd oed.

Galari

Ffilmiau

1920 A Bachelor Husband
1920 The Barton Mystery (mud)
1922 Les Misérables
1922 When Knighthood Was in Flower
1922 Tense Moments with Great Authors
1924 Yolanda
1927 The Further Adventures of the Flag Lieutenant
1927 Land of Hope and Glory
1930 Sleeping Partners
1931 The Speckled Band (fersiwn sain o ffilm 1920)
1932 The Barton Mystery
1933 The Constant Nymph
1934 The Lash
1934 The Man Who Changed His Name
1934 Wild Boy
1935 Escape Me Never
1935 The Triumph of Sherlock Holmes
1935 An Old Spanish Custom
1936 Spy of Napoleon
1936 The Man Who Changed His Mind
1937 Fire Over England
1937 Knight Without Armour
1937 Les Perles de la couronne
1937 Please Teacher
1937 Silver Blaze
1937 Les perles de la couronne
1937 The Mutiny of the Elsinore
1937 Underneath the Arches
1939 Goodbye, Mr. Chips
1939 The Missing People
1941 The Prime Minister
1941 Murder at the Baskervilles

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 




Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Marwolaethau 1952
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion llais o Gymru
Categori:Actorion radio o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Prosiect Wicipobl