Rosamund Jacob

Ffeminist a swffragét o Iwerddon oedd Rosamund Jacob (13 Hydref 1888 - 11 Hydref 1960) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel nofelydd, awdur plant ac ymgyrchydd dros bleidlais i ferched. Ei henw-awdur oedd F. Winthrop, a'i henw Gwyddelig oedd Róisín Nic Sheamuis.

Crynwyr oedd ei rhieni, Lewis Jacob a Henrietta Harvey, ac fe'i ganed yn South Parade, Waterford lle bu'n byw tan 1920. 

Roedd yn ymgyrchydd gydol oes dros achos a hawliau merched, achosion gweriniaethol a sosialaidd ac roedd yn awdur ffuglen. Enw ei nofel gyntaf oedd Callaghan ac fe'i cyhoeddwyd ym 1920.

Y gweriniaethwr
Ynghyd â'i brawd Tom, roedd Rosamund Jacob yn aelod o Sinn Féin o 1905 ymlaen, ac yn ddiweddarach Fianna Fáil. Roedd hefyd yn aelod o Gymdeithas Cumann na mBan, y Gynghrair Aeleg a Chynghrair Etholfraint Menywod Iwerddon (the Irish Women's Franchise League). Gwrthwynebai Cytundeb Eingl-Wyddelig 1921 ac roedd yn ymwneud yn arbennig â sefydliadau asgell chwith a gweriniaethol yn y 1920au a'r 1930au. Cafodd ei charcharu yng Ngharchar Mountjoy yn ystod Rhyfel Cartref Iwerddon, sef y Cogadh Cathartha na hÉireann.www.ul.ie; adalwyd 2 Mai 2019.

Yn 1931 teithiodd i Rwsia fel cynrychiolydd Cyfeillion Gwyddelig Rwsia Sofietaidd. Bu'n rhan o Gynghrair Ryngwladol y Merched dros Heddwch a Rhyddid ac yn ddiweddarach a bu'n aelod o Gymdeithas Gwragedd Iwerddon.

Yn y 1920au a'r 1930au bu mewn perthynas â chyd-weriniaethwr, Frank Ryan. Chwaraeodd ran flaenllaw yn yr ymgyrch wleidyddol i sicrhau rhyddid Ryan rhag Sbaenwr Cenedlaetholgar, ac yn ddiweddarach gweithiodd i amddiffyn ei enw da, wedi i'r newyddion am ei farwolaeth yn yr Almaen Natsïaidd ddod yn hysbys.

Bu'n byw yn ardal Belgrave Square, yn ardal Rathmines yn Nulyn o 1942. O 1950, rhannodd dŷ gyda'i ffrind Lucy Kingston yn 17 Charleville Road. Cadwodd Rosamond Jacob ddyddiadur bron bob diwrnod o'i bywyd, ac mae 171 o'r dyddiaduron hyn ymhlith ei phapurau llenyddol a gwleidyddol a gedwir yn Llyfrgell Genedlaethol Iwerddon.

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot

Cyfeiriadau

Categori:Ffeministiaid o Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1888
Categori:Marwolaethau 1960
Categori:Merched y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Waterford