Emir Rodríguez Monegal

Beirniad llenyddol, golygydd, ac academydd o Wrwgwái oedd Emir Rodríguez Monegal (28 Gorffennaf 1921 – 14 Tachwedd 1985). Roedd yn un o hoelion wyth La Generación del 45, yn feirniad ac ysgrifwr toreithiog, yn gyd-sefydlydd y cylchgrawn Número, ac yn hyrwyddwr hynod o ddylanwadol yn llên America Ladin yng nghanol yr 20g.

Ganwyd ym Melo, prifddinas talaith Cerro Largo yng ngogledd-ddwyrain Wrwgwái. Yn 1943 dechreuodd ysgrifennu i'r cylchgrawn wythnosol Marcha, ac o 1945 i 1957 efe oedd golygydd yr adran lenyddol. Yn 1949 sefydlwyd y cylchgrawn llenyddol Número gan Rodríguez Monegal, Idea Vilariño, a Manuel Claps, a pharodd y cyhoeddiad hwnnw tan 1955. Ailgychwynnwyd y fenter am ail gyfres yn 1963, ac unwaith eto Rodríguez Monegal oedd un o brif gyfranwyr y cylchgrawn. Bu ffrae o ganlyniad i'w ddatganiad ei fod yn gwrthwynebu Chwyldro Ciwba, ac ymddiswyddodd nifer o aelodau'r bwrdd golygyddol. Daeth ail gyfres Número i ben yn 1964.Norah Giraldi Dei Cas, "Número" yn Encyclopedia of Latin American and Caribbean Literature 1900–2003, golygwyd gan Daniel Balderston a Mike Gonzalez (Llundain; Routledge, 2004), t. 391.

Aeth i Baris yn 1966 ac yno sefydlodd y cylchgrawn Sbaeneg Mundo Nuevo. Yn y cyhoeddiad hwnnw hyrwyddwyd nofelwyr el boom latinoamericano, yn eu plith Gabriel García Márquez, Carlos Fuentes, Mario Vargas Llosa, Julio Cortázar, a José Donoso, a chyhoeddwyd gweithiau cynnar gan lenorion megis Guillermo Cabrera Infante, Severo Sarduy, a Manuel Puig. Bu sgandal ynghylch nawdd ariannol Mundo Nuevo, a oedd yn tarddu o'r CIA yn ôl y sôn, ac ymddiswyddodd Rodríguez Monegal yr olygyddiaeth yn 1968. Nicolas Shumway, "Rodríguez Monegal, Emir (1921–1985)" yn Encyclopedia of Latin American History and Culture (Gale, 2008). Adalwyd ar Encyclopedia.com ar 23 Mai 2019.

Rodríguez Monegal oedd un o'r beirniaid cyntaf i gydnabod pwysigrwydd Jorge Luis Borges. Ysgrifennodd hefyd gyfrolau o feirniadaeth a bywgraffiadau am Pablo Neruda, Andrés Bello, Horacio Quiroga, a José Enrique Rodó. Penodwyd yn athro llên America Ladin ym Mhrifysgol Yale yn 1969, ac ymsefydlodd felly yn New Haven, Connecticut, yn Unol Daleithiau America. Roedd hefyd yn athro gwadd i El Colegio de Mexico, Prifysgol Harvard, Prifysgol De Califfornia, Prifysgol Pittsburgh, a'r Universidade Federal yn Rio de Janeiro, ac yn ysgolhaig gwadd i Brifysgol Lerpwl. Cyhoeddodd ambell lyfr yn Saesneg am lên America Ladin. Bu farw yn yr ysbyty New Haven yn 64 oed. "E. Rodriguez Monegal", The New York Times (19 Tachwedd 1985). Adalwyd ar 23 Mai 2019.

 Llyfryddiaeth ddethol 
 El juicio de los parricidas: La nueva generación argentina y sus maestros (1956).
 El viajero inmóvil: Introducción a Pablo Neruda (1966).
 El desterrado: Vida y obra de Horacio Quiroga (1968).
 Narradores de esta América (1969).
 El otro Andrés Bello (1969).
 The Borzoi Anthology of Latin American Literature (1977).
 Jorge Luis Borges: A Literary Biography (1978).

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 
 John P. Dwyer et al., Homenaje a Emir Rodríguez Monegal (1986).

Categori:Academyddion Prifysgol Yale
Categori:Academyddion o Wrwgwái
Categori:Beirniaid llenyddol Sbaeneg o Wrwgwái
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Golygyddion o Wrwgwái
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Wrwgwái
Categori:Llenorion Saesneg o Wrwgwái
Categori:Marwolaethau 1985
Categori:Pobl o Melo
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Sbaeneg o Wrwgwái