Llygoden (cyfrifiaduro)

Un o berifferolion y cyfrifiadur yw'r llygoden sy'n ffitio cledr eich llaw ac yn llywio'r cyrchwr neur saeth o gwmpas sgrin y cyfrifiadur. Mae'n synhwyro symudiad dau-ddimensiwn y llaw ac yn ei gymharu a'r bwrdd neu arwyneb llonydd oddi tano. Fel y bysellfwrdd mae'n ddyfais mewnbwn; yn hyn o beth mae hefyd yn hynod o debyg i bwyntiwr neu bensil graffig a ddefnyddir i symud neu ddewis gwybodaeth ar y sgrin. Ceir un neu ragor o fotymau ar y llygoden, er mwyn dewis elfen o wybodaeth e.e. yn arferol, mae'r prif fotwm (chwith) yn 'fotwm dewis' (select) y gellir ei wthio er mwyn dewis un o opsiynau ar dewislen, ar y sgrin.

Ymddangosodd y llygoden yn wreiddiol yn 1968. Defnyddiwyd pelen fechan i synhwyro cyfeiriad y symudiad, hyd nes y daeth y synhwyrydd optig yn boblogaidd, heb unrhyw ran symudol iddi. Yn wreiddiol, hefyd, roedd weiren (cynffon y llygoden!) yn ei chysylltu gyda'r cyfrifiadur, ond ers y 2010au dechreuwyd masnachu'r llygoden di-wifr.
bawd|chwith|Y llygoden gyntaf i ymddangos: dyfais gan Douglas Engelbart, o'r Stanford Research Institute, a gynhyrchwyd yn 1964

 Botymau 
Gellir gweithio'r botymau mewn gwahanol ffyrdd:

Un-clic (botwm chwith): y prif fotwm; dewis
Dau-glic (chwith): mae hyn yn cael effaith cwbwl wahanol ac yn achosi i raglen redeg ayb
Un-clic (dde): codi dewislen
Botwm neu rowliwr (canol): mae'r ddogfen sydd ar agor ar y sgrin yn symud i fyny neu i lawr
Llusgo (chwith) gan symud y llygoden: drag and drop; llusgo ffeil neu ffenest o gwmpas y sgrin.

Ceir llawer rhagor, yn ddibynnol ar y math o lygoden.

Calque
Mae'r defnydd o'r gair "llygoden" am y teclyn yma yn enghraifft o calque, sef cyfieithiad llythrennol o un iaith i'r llall am wrthrych neu gysyniad.

 Darllen pellach 

 Pang, Alex Soojung-Kim, "Mighty Mouse: In 1980, Apple Computer asked a group of guys fresh from Stanford's product design program to take a $400 device and make it mass-producible, reliable and cheap. Their work transformed personal computing" , Stanford University Alumni Magazine, March/April 2002.
 Stanford University MouseSite with stories and annotated archives from Doug Engelbart's work
 Doug Engelbart Institute mouse resources page includes stories and links
 Fire-Control and Human-Computer Interaction: Towards a History of the Computer Mouse (1940–1965) , by Axel Roch




Cyfeiriadau

Categori:Dyfeisiadau mewnbwn cyfrifiadurol
Categori:Graffeg gyfrifiadurol