Taran

Taran yw'r sŵn sy'n cael ei achosi gan fellten. Yn dibynnu ar bellter a natur y fellten, gall amrywio o swn cracio sydyn i ddwndwr hir ac isel. Mae'r cynnydd sydyn mewn pwysedd a thymheredd o ganlyniad i'r fellten yn achosi i'r aer o'i amgylch ac o'i mewn i ehangu yn gyflym. Mae'r ehangiad hwn yn creu siocdon sonig, tebyg i daran sonig, sydd weithiau yn cael ei galw yn 'glep' neu'n 'rhuad'.

bawd|Clep taran

Mae fflachiad mellten, wedi'i ddilyn ar ôl peth amser gan ddwndwr taran, yn dangos bod sŵn yn teithio'n arafach o lawer na golau. Gan ddefnyddio'r pellter hwn, mae'n bosib amcangyfrif pellter y fellten trwy amseru'r bwlch rhwng gweld y fellten a chlywed y daran. Cyflymder sŵn mewn aer sych yw tua 343 medr yr eiliad neu 768 milltir yr awr (1,236 cilomedr yr awr) ar dymheredd o 20 °C (68 °F). Mae tua 5 eiliad i bob milltir (neu 3 eiliad i bob cilomedr). Oherwydd byrder y pellter rhwng y fellten a'r sawl sy'n ei gweld, gellir ystyried cyflymder golau yn y nesaf peth i ddim. Gellir amcancyfrif felly bod y fellten filltir i ffwrdd am bob 5 eiliad cyn y bydd swn y daran i'w glywed. Anaml y clywir taran o bellter sy'n fwy na 12 milltir (20 cilomedr).

 Cyfeiriadau

Categori:Sŵn
Categori:Meteoroleg