Plaid Werdd Iwerddon

Sefydlwyd Plaid Werdd Iwerddon (Gwyddeleg: Comhaontas Glas, yn llythrennol: "Cynghrair Werdd"; Saesneg: Green Party) yn 1981. Ers 2006 mae iddi natur drawsffiniol gan weithredu yng Ngweriniaeth Iwerddon a Gogledd Iwerddon. Arweinydd y blaid yw Eamon Ryan.

Hanes
Sefydlwyd y blaid ym 1981 fel Plaid Ecolegol Iwerddon (Irish Ecological Party) gan Christopher Fettes. Yn 1983, newidiodd yr enw Saesneg i'r Green Alliance (yn llythrennol Gynghrair Gwyrdd). Ers 1987, enw Saesneg y blaid yw'r Green Party. Ni newidiwyd yr enw Gwyddelig (Comhaontas Glas) ers creu'r blaid ac fe'i defnyddir hyd heddiw.

Bu gan y Gwyrddion gynrychiolaeth mewn llywodraeth leol er 1985; yn y Dáil rhwng 1989-2011; yn Senedd Ewrop rhwng 1994-2004 ac yng Nghynulliad Gogledd Iwerddon ers 2007.

Athroniaeth a Pholisïau Bras
Er mae'r amgylchedd yw prif sbardun wleidyddol y Gwyrddion mae ganddynt bolisïau mewn meysydd eraill. Mae'r rhain yn cynnwys; amddiffyn yr iaith Wyddeleg; tynnu'r oed bleidleisio i 16 oed etholiad uniongyrchol i aelodaeth yr ail dŷ yn y Weriniaeth, y Seanad Éireann, cefnogaeth i iechyd gyhoeddus genedlaethol ac yn erbyn preifateiddio dŵr Iwerddon. Maent hefyd o blaid hawl unigolion angheuol sâl i'r hawl i farw.

Cyfranogiad yn y llywodraeth
O fis Mehefin 14 2007 i Ionawr 23 2011https://www.theguardian.com/world/2011/jan/23/greens-quit-irish-government roedd y Gwyrddion yn rhan o glymblaid y llywodraeth â Fianna Fáil a Progressive Democrats, ac ar ôl hunan-ddiddymu fel plaid, bu'r Gwyrddion yn rheoli gyda Fianna Fáil. Ar yr un pryd, newidiodd cadeirydd plaid y llywodraeth, Trevor Sargent, ei safbwynt. Roedd wedi addo na fyddai'r Gwyrddion yn mynd i lywodraeth gyda Fianna Fáil, ond wedi'r etholiad derbyniodd swydd Weinidog Gwladol dros Fwyd ac Amaethyddiaeth yn y llywodraeth newydd. Mewn cynhadledd arbennig, pleidleisiodd aelodau'r Blaid Werdd dros fynd i llywodraeth gyda FF gan fwyafrif o 86%https://www.rte.ie/news/2007/0614/90035-election/. Bu Cadeirydd newydd y Blaid, John Gormley, yn Weinidog Amgylchedd a Llywodraeth Leol, tra daeth Eamon Ryan yn Weinidog Cyfathrebu, Ynni ac Adnoddau naturiol. Yn ystod y llywodraeth, roedd gan y Gwyrddion bedwar gweinidog. Yn ogystal â Gormley a Ryan, hwy oedd: Ciarán Cuffe (Gweinidog Gwladol dros Amaethyddiaeth, Trafnidiaeth Gynaliadwy, Cynllunio ac Amddiffyn Henebion) a Mary A. White (Gweinidog Gwladol dros Gydraddoldeb, Hawliau Dynol ac Integreiddio).

Colli ac Ennill Tir
Yn dilyn eu clymblaid gyda FF, collodd y Gwyrddion eu holl seddi yn yr etholiad cyffredinol yn 2011 gan ennill ond 2% o'r bleidlais. Ond enillwyd peth tir yn ôl yn Etholiad Gyffredinol 2016 pan etholwyd 2 aelod i'r Dáil.

Canlyniadau Etholiadol
Dáil Éireann
 Etholiad Seddi enillwyd ± Safle Pleidleisiau Dewis 1af % Llywodraeth ArweinyddTach 1982   Dim 3,716 0.2%Dim seddi Dim1987   Dim 7,159 0.4%Dim seddi Dim1989  1 6ed 24,827 1.5%Yr Wrthblaid Dim1992   6ed 24,110 1.4%Yr Wrthblaid Dim1997  1 5ed 49,323 2.8%Yr Wrthblaid Dim2002  4 5ed 71,470 3.8%Yr Wrthblaid Trevor Sargent2007   4ed 96,936 4.7%Clymblaid <small>(FF-GP-PD) Trevor Sargent2011  6 Dim 41,039 1.8%Dim seddi John Gormley2016  2 8fed 56,999 2.7%Yr Wrthblaid Eamon Ryan

Cynulliad Gogledd Iwerddon
 Etholiad Corff Seddi enillwyd ± Safle Pleidlais Dewis 1af % Llywodraeth ArweinyddFforwm Gogledd Iwerddon, 1996Aelodau Fforwm G.I.   Dim 3,647 0.5%Dim Seddi Dim[[Cynulliad G.I 1998Assembly   Dim 710 0.1%Dim Seddi Dim2003   Dim 2,688 0.4%Dim Seddi Dim2007  1 6ed 11,985 1.7%Yr Wrthblaid Dim2011   7fed 6,031 0.9%Yr Wrthblaid Steven Agnew2016  1 6ed 18,718 2.7%Yr Wrthblaid Steven Agnew2017   6ed 18,527 2.3%Yr Wrthblaid Steven Agnew

Cysylltiadau â'r Undeb Ewropeaidd
Yn wahanol i'r rhan fwyaf o bartïon yn y Blaid Werdd Ewropeaidd, cafwyd adain Ewrosceptig cryf yn y blaid Wyddelig. Yn ystod y refferendwm ar gadarnhau Cytundeb Lisbon yn 2008, ni chymerodd y blaid safbwynt swyddogol gan mai dim ond 63.5% o'r cynadleddwyr a gefnogai'r Cytundeb, sef, llai na'r trothwy gofynnol gan statudau 2/3 y Blaid. Fodd bynnag, yn y refferendwm, pleidleisiodd y Blaid dros fabwysiadu Cytuniad Lisbon gan Iwerddon. Mewn cyngres arbennig ar 18 Gorffennaf, 2009 roedd 2/3 o gynrychiolwyr o blaid cefnogi'r cytundeb (214 ar gyfer, 107 yn erbyn).https://www.rte.ie/news/2009/0718/119706-greenparty/

Arweinwyr
Hyd nes 2001, nid oedd gan y blaid arweinydd swyddogol.

Trevor Sargent (2001-2007)
John Gormley (2007-2011)
Eamon Ryan (o 2011)

Dolenni
Gwefan y Blaid Werdd

Cyfeiriadau

Categori:Iwerddon
Categori:Gwleidyddiaeth Iwerddon