Cwpan Cynghrair Cymru

Cystadleuaeth i glybiau pêl-droed Uwch Gynghrair Cymru yw Cwpan Cynghrair Cymru neu Cwpan Uwch Gynghrair Cymru;. Sefydlwyd y Gwpan yn 1992 a dyma'r ail gwpan bwysicaf i dimau sy'n chwarae pêl-droed yng Nghymru, wedi Cwpan Cymru a sefydlwyd yn nhymor 1877-78. Y gwahaniaeth fawr rhwng y ddau gwpan yw fod Cwpan Cymru yn agored i 135 tîm yn 2008-09, mae Cwpan Cynghrair Cymru ond yn agored i dimay sy'n chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru a rhai clybiau eraill. Enw'r gystadleuaeth yn Saesneg yw Welsh Premier League Cup (neu, wrth ei enw noddwr, Nathaniel MG Cup), yn flaenorol roedd yn Welsh League Cup.

Ni ddylid cymysgu'r Cwpan gyda'r Welsh Football League Cup sy'n agored i dimau Cynghrair Cymru (Y De) h.y. timau o dde a canolbarth Cymru ac sydd adran yn is na'r Uwch Gynghrair.

Fformat
Mae'r fformat wedi newid sawl gwaith ers y tro cyntaf yn 1992-93.

Yn 2006-07 - newidiwyd y fformat. Gan ddechrau ym mis Awst, holltwyd yr 18 tîm yn yr Uwch Gynghrair fewn i 6 grŵp rhanbarthol o 3 tîm. Roedd enillwyr y 6 grŵp a dau dîm yn yr ail safle yn mynd i rownd y chwarteri. Ceir wedyn rownd gyn-derfynol dwy gêm cyn y ffeinal ym mis Ebrill.

Yn 2014-15 cyflwynwyd y fformat gyfredon. Roedd yr Uwch Gynghrair bellach yn cynnwys ond 12 tîm (lawr o'r 18 blaenorol). Ychwanegwyr 6 tîm o'r ddau is-adran Cynghrair Cymru (Y De) a Cynghrair Undebol y Gogledd yn ogystal â 4 tîm annisgwyl. Bydd 24 tîm felly yn cystadlu yn Rownd 1 gyda'r 4 tîm oedd yn y rownd gyn-derfynol y flwyddyn gynt yn hepgor y rown gyntaf a mynd syth i Rownd 2. Mae'r dewis timau ar gyfer pob rownd yn rhanbarthol, gyda'r timau wedi eu rhannu rhwng y De a'r Gogledd.

Newidiwyd y fformat rhywfaint unwaith eto at 2018-19 gyda phob rownd hyd at y gêm gyn-derfynol yn rhai rhanbarthol a'r semi-ffeinal yn agored. Cynhelir y semi-ffeinal ar y penwythnos yn 2018-19 am y tro cyntaf, yn hytrach na chwarae ganol wythnos.

Hanes
CP Afan Lido oedd enillwyr cyntaf y Gwpan yn 1992/93, gan guro C.P.D. Caersws 4–3 ar giciau o'r smotyn wedi iddynt gael gêm gyfartal 1–1 yn y ffeinal. Clwb C.P.D. Y Seintiau Newydd sy'n dal y record ar gyfer y mwyaf o deitlau Cwpan Cynghrair gan ennill 6 cwpan. Mae C.P.D. Dinas Bangor wedi bod yn y mwyaf o gemau terfynol ond colli bob tro.

Datblygu
Cyhoeddodd Cymdeithas Bêl-droed Cymru bydd timau dan-21 oed C.P.D. Dinas Caerdydd a C.P.D. Dinas Abertawe yn cystadlu yng nghystadleuaeth 'cardyn hap' yn nhymor 2023-24. Bu Caerdydd yn chwarae C.P.D. Cambrian a Clydach ac Abertawe yn chwarae Caerfyrddin.

Nawdd
Ers 2003 enwyd y Gwpan ar ôl y noddwyr:
 Cwpan Cynghrair Cymr Loosemores (2003 i 2012), noddwyd gan Cyfreithwyr Loosemores, Caerdydd
 Cwpan the Word, The Word Cup, (2012 i 2016), noddwyd gan theWord, cyflenwyrr telegyfathrebu i Gaerdydd
 Cwpan Nathaniel MG (2016 i'r presennol), noddwyd gan Nathaniel MG Cars, cwpan gwerthu ceir, Penybont-ar-Ogwr

Arian Nawdd
Gwerth cyfanswm y Gwpan yw £15,000. Bydd £1,000 yn mynd i'r timau cyn-derfynol; £3,000 i'r tîm sy'n ail a £10,000 i enillwyr y Cwpan.

Enillwyr
Cywir a chyfredol 20 Ionawr 2018.

TymorEnillwyrSgôrAilLleoliad1992–93Afan Lido1 – 1CaerswsCoedlan y Parc, AberystwythAfan Lido ennilwyd 4–3 ar giciau o'r smotyn 1993–94CP Afan Lido1 – 0Dinas BangorCoedlan y Parc, Aberystwyth1994–95C.P.D. Llansantffraid2 – 1C.P.D. Ton PentreParc Latham, C.P.D. Y Drenewydd1995–96Connah's Quay Nomads1 – 0C.P.D. Glyn EbwyRecreation Ground, Caersŵs1996–97C.P.D. Tref Y Barri2 – 2C.P.D. Dinas BangorCoedlan y Parc, AberystwythC.P.D. Tref Y Barri ennill 4–2 ar giciau o'r smotyn 1997–98C.P.D. Tref Y Barri1 – 1C.P.D. Dinas BangorFfordd Farrar, BangorC.P.D. Tref Y Barri ennill 5–4 ar giciau o'r smotyn 1998–99C.P.D. Tref Y Barri3 – 0C.P.D. Tref CaernarfonCoedlan y Parc, Aberystwyth1999–00C.P.D. Tref Y Barri6 – 0C.P.D. Dinas BangorCoedlan y Parc, Aberystwyth2000–01C.P.D. Caersws2 – 0C.P.D. Tref Y BarriCoedlan y Parc, Aberystwyth2001–02C.P.D. Caersws2 – 1C.P.D. Tref CwmbrânCoedlan y Parc, Aberystwyth2002–03C.P.D. Y Rhyl2 – 2C.P.D. Dinas BangorBelle Vue, RhylC.P.D. Y Rhyl ennill 4–3 ar giciau i'r smotyn 2003–04C.P.D. Y Rhyl4 – 0C.P.D. Tref CaerfyrddinParc Latham, Y Drenewydd2004–05C.P.D. Tref Caerfyrddin2 – 0 (wedi amser ychwanegol)C.P.D. Y RhylParc Latham, Y Drenewydd2005–06Total Network Solutions4 – 0C.P.D. Tref Port TalbotCoedlan y Parc, Aberystwyth2006–07C.P.D. Caersŵs1 – 1C.P.D. Y RhylCoedlan y Parc, AberystwythC.P.D. Caersŵs ennill 3–1 ar giciau o'r smotyn 2007–08C.P.D. Llanelli2 – 0C.P.D. Y RhylParc Latham, Y Drenewydd2008–09C.P.D. Y Seintiau Newydd2 – 0C.P.D. Dinas BangorParc Latham, Y Drenewydd2009–10C.P.D. Y Seintiau Newydd3 – 1C.P.D. Y RhylMaes chwarae y Maes Awyr, Brychdyn2010–11C.P.D. Y Seintiau Newydd4 – 3 W.A.Y. (wedi amser ychwanegol)C.P.D. LlanelliCoedlan y Parc, Aberystwyth2011–12CP Afan Lido1 – 1C.P.D. Y DrenewyddCoedlan y Parc, AberystwythCP Afan Lido ennill 3–2 ar giciau o'r smotyn 2012–13C.P.D. Tref Caerfyrddin3 – 3C.P.D. Y Seintiau NewyddParc Latham, Y DrenewyddC.P.D. Tref Caerfyrddin ennill 3–1 ar giciau o'r smotyn 2013–14C.P.D. Tref Caerfyrddin0 – 0C.P.D. Tref Y BalaCoedlan y Parc, AberystwythC.P.D. Tref Caerfyrddin ennill 3–1 ar giciau o'r smotyn 2014–15C.P.D. Y Seintiau Newydd3 – 0C.P.D. Tref Y BalaParc Latham, Y Drenewydd2015–16C.P.D. Y Seintiau Newydd2 – 0Tref DinbychParc Maesdu, Llandudno2016–17C.P.D. Y Seintiau Newydd4 – 0C.P.D. Tref Y BarriStadiwm Cyncoed, Caerdydd2017–18C.P.D. Y Seintiau Newydd1 – 0Met CaerdyddCoedlan y Parc, Aberystwyth2018–19Met Caerdydd2 – 0Cambrian a ClydachStadiwm Parc Jenner, Y Barri2019–20Nomadiaid Cei Connah3 – 0STM SportsParc Latham, Y Drenewydd2020–21 Canslwyd oherwydd Covid-192021–22Nomadiaid Cei Connah0 – 0Met CaerdyddStadiwm SDM Glass, Penybont-ar-OgwrNomadiaid Cei Conna enillodd 10–9 ar gigiau o'r smotyn 2022–23Y Bala0 – 0Nomadiad Cei ConnahStadiwn y Graig, WrecsamY Bala enillodd 4–3 ar giciau o'r smotyn  

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Tudalen Cwpan Nathaniel MG ar wefan [[Sgorio]

Categori:Pêl-droed yng Nghymru
Categori:Uwch Gynghrair Cymru
Categori:Sefydliadau 1992