John Thomas Rees

Roedd John Thomas Rees (14 Tachwedd, 1857 –14 Hydref, 1949) yn gerddor, cyfansoddwr ac athro cerddoriaeth o Gymru.Williams, D. E. P., (1970). REES, JOHN THOMAS (1857 - 1949), cerddor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 2 Ion 2019

 Cefndir 
Ganwyd Rees yn Llwynbedw, ger Cwmgïedd, Sir Frycheiniog yn fab hynaf Thomas Rees, glöwr, a Hannah (née Morgan) ei wraig. Cafodd ei fedyddio yn John Morgan Rees, ond ffeiriodd yr enw canol Morgan am Thomas, enw ei dad, i osgoi drysu rhyngddo ef a chydweithiwr iddo o'r enw John Morgan. Bu farw ei fam pan oedd tua 5 mlwydd oed a chafodd ei fagu gan rieni ei fam ar fferm Llwynbedw, Ystradgynlais.Brycheiniog, Cyf III 1957  JOHN THOMAS REES, Mus. BAC., F.T.S.C., CWMGIEDD AND PEN-Y-GARN: 1857-1949 adalwyd 2 Ionawr 2019

 Glöwr 
Yn naw mlwydd oed aeth Rees i weithio ym maes glo'r Rhondda gyda'i dad. Bu bron iddo golli ei fywyd pan gafodd ei ddal lawr ar reiliau'r wagenni, gyda choes wedi'i dorri, wedi i lo disgyn o nenfwd y pwll. Erbyn 1876 roedd wedi symud o byllau'r Rhondda i weithio mewn pwll yng Nghwmaman.

 Cerddor 
Tra yn fachgen yng Nghwmgïedd mynychodd Rees ddosbarthiadau tonic sol-ffa Phylip Thomas. Wedi  profi'n fedrus yn y maes dechreuodd cynnal ei ddosbarthiadau ei hun a bu'r arweinydd Daniel Protheroe ymysg ei ddisgyblion.Brycheiniog, Cyf XIII 1968/69 LLWYNBEDW, CWMGIEDD, YSTRADGYNLAIS adalwyd 2 Ionawr 2019 Wedi symud i Gwmaman dechreuodd cynnal dosbarth sol-ffa yn Soar, capel Methodistiaid y pentref.

Yn ei gyfnod yng Nghwmaman enillodd Tystysgrif Uwch y Coleg Sol-ffa a chafodd peth lwyddiant eisteddfodol, arweiniodd hyn at godi tysteb leol er mwyn iddo gael mynychu Prifysgol Aberystwyth i gael hyfforddiant cerddorol pellach o dan Joseph Parry.Brycheiniog, Cyf I 1955 Teithio yn Sir Frycheiniog  adalwyd 2 Ionawr 2019 Aeth Rees i Emporia, Kansas am flwyddyn ym 1882 i barhau a'i addysg gerddorol. Enillodd gradd Mus. Bac. fel myfyriwr allanol o Brifysgol Toronto ym 1889 .
bawd|Capel y Garn, Pen-y-garn
I ategu at ei incwm bu'n cynnal dosbarthiadau cerddorol yng Nghapel y Garn, Pen-y-garn, wedi ei gymeradwyo ar gyfer y swydd gan gerddor arall o Sir Frycheiniog  David Jenkins, Mus. Bac.

Wedi dychwelyd i Gymru o Kansas cafodd swydd yn dysgu cerddoriaeth i oedolion yn Aberystwyth a swydd rhan amser fel athro cerddoriaeth yn Ysgol Tregaron. Bu hefyd yn athro rhan amser ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Ym 1885 enillodd Rees wobr o £20 (swm sylweddol ar y pryd) am gyfansoddi pedwarawd i offerynnau llinynnol ar gyfer eisteddfod genedlaethol Aberdâr. Ym 1892 penodwyd Rees yn brif arholwr graddau cerddorol Gorsedd y Beirdd, gan bara yn y swydd am sawl blwyddyn.Y Traethodydd Cyf CVI (XIX) 1951 O Llew Owen Cerddor y Cysegr adalwyd 2 Ionawr 2019 Bu hefyd yn feirniad rheolaidd mewn nifer fawr o eisteddfodau cenedlaethol, rhanbarthol a lleol.

Gyda chyfnod ei yrfa fel cerddor yng nghyd daro a'r cyfnod pan fu cymanfaoedd canu'r capeli Cymraeg ar eu hanterth, bu galw reolaidd ar Rees i arwain cymanfaoedd ledled Cymru. Er gwaethaf ei brysurdeb fel beirniad ac arweinydd, llwyddodd canfod yr amser i wasanaethu fel blaenor, organydd ac athro ysgol Sul yng Nghapel y Garn am dros 40 mlynedd..

 Cyfansoddiadau 
Cyfansoddodd Rees nifer o ddarnau o gerddoriaeth glasurol gan gynnwys:

 Duw sydd Noddfa
 Y Teulu Dedwydd’ (cantata)
 Crist yr Andes (cantata i blant)
 Cantawd yr ysgol (cantata i blant)
 Hosannah
 Christos
 Pedwarawd Llinynnol (1895)
 Y Trwbadŵr (seiliedig ar eiriau yng ngwaith Dafydd ap Gwilym)
 Hillsides of Wales (i feiolin a phiano).

Cyfansoddodd a threfnodd nifer o emyn donau. Mae rhai ohonynt yn dal i gael eu canu ac yn ymddangos yn Caneuon Ffydd y llyfr emynau traws enwadol a gyhoeddwyd yn 2001:Delyth G. Morgans; Cydymaith Caneuon Ffydd tud 657; Pwyllgor Caneuon Ffydd; 19 Rhagfyr 2008; ISBN 9781862250529
 Brynhyfryd (trefniant) (Y Gwaed a rhedodd ar y groes)
 Caernarfon (trefniant)
 Cwm-nedd (trefniant)
 Emyn Gosber (Pan fo’n blynyddoedd ni'n byrhau, pan fo'r cysgodion draw'n dyfnhau)
 Glanhafren (trefniant)
 Penparc (A'i am fy meiau i, dioddefodd Iesu mawr)

 Teulu 
Priododd Elizabeth Davies, Bronceiro, Llanfihangel Gennau'r Glyn ar 20 Mai 1881, cawsant wyth o blant. Ymysg eu plant oedd Dr Thomas Ifor Rees llysgennad Prydain i Bolifia

 Marwolaeth 
Bu farw ym Mhen-y-garn, Ceredigion ychydig yn brin o 92 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym Mynwent y Garn.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1857
Categori:Marwolaethau 1949
Categori:Arweinyddion o Gymru
Categori:Cyfansoddwyr o Gymru