Rhif ciwb

Yn ogystal a'r ciwb geometrig, sy'n siâp tri dimensiwn, ceir, o fewn algebra a rhifyddeg, yr hyn a elwir yn rhif ciwb, neu'n bŵer tri, sef rhif (n) a luosir gydag ef ei hun ddwy waith. O ddydd i ddydd, fe sonir am rif "wedi'i giwbio"; gellir cymharu hyn â "rhif wedi'i sgwario".

.

Gellir hefyd ei ddiffinio'n fras fel rhif wedi'i luosi gyda'i rif sgwâr:

.

Y ciwb yw'r unig hecsahedron rheolaidd sydd a hyd ei sylfaen, ei led a'i uchder yn hafal; cyfrifir cyfaint y ciwb drwy luosi'r tri (dimensiwn) hyn. Gellir delweddu'r tri dimensiwn yma i rifau ciwb, h.y. 6 wedi'i giwbio yw 6 x 6 x 6 = 219; dyma'r union ganlyniad a geir pan gyfrifir cyfaint ciwb gyda'i ochrau i gyd yn 6 uned, sef 219 uned sgwâr. A dyma'n union yw tarddiad yr enw 'rhif sgwâr'. Felly:

13 = 1 x 1 x 1 = 1

23 = 2 x 2 x 2 = 8

33 = 3 x 3 x 3 = 27

ac yn y blaen.

Y gwrthwyneb i hyn yw'r trydydd isradd. Hynny  yw, y weithred croes o ganfod rhif y mae ei giwb yn n yw canfod trydydd isradd n. O wybod cyfaint ciwb, gellir defnyddio'r trydydd isradd i ganfod ochr y ciwb hwnnw.

Mae'r rhif ciwb a thrydydd isradd, ill dau, yn od-ffwythiannau:geiriadur.bangor.ac.uk; Y Termiadur Addysg - Ffiseg a Mathemate; adalwyd 29 Hydref 2018.

.

Y nodiant mathemategol am giwbio'r rhif yw'r uwch-nod 3, er enghraifft  neu . Gan fod ciwbio yn od-ffwythiant, yna mae gan y gromlin 'bwynt cymesuredd' yn y tarddiad, ond nid oes ganddi echelin y cymesuredd.

Yn z3, ceir dwy ran: z yw'r "rhif sylfaen" a 3 yw'r "indecs".

Cyfanrifau
Mae pob 'rhif ciwb' (neu 'ciwb' ar ei ben ei hun, yn y cyswllt hwn; hefyd 'y ciwb perffaith'), yn rhif sy'n gyfanrif ciwb.
Dyma'r cibiau perffaith hyd at 603:

 03 =  0 13 =  1113 =  1331213 =  9261313 =  29,791413 =  68,921513 =  132,651 23 =  8123 =  1728223 =  10,648323 =  32,768423 =  74,088523 =  140,608 33 =  27133 =  2197233 =  12,167333 =  35,937433 =  79,507533 =  148,877 43 =  64143 =  2744243 =  13,824343 =  39,304443 =  85,184543 =  157,464 53 =  125153 =  3375253 =  15,625353 =  42,875453 =  91,125553 =  166,375 63 =  216163 =  4096263 =  17,576363 =  46,656463 =  97,336563 =  175,616 73 =  343173 =  4913273 =  19,683373 =  50,653473 =  103,823573 =  185,193 83 =  512183 =  5832283 =  21,952383 =  54,872483 =  110,592583 =  195,112 93 =  729193 =  6859293 =  24,389393 =  59,319493 =  117,649593 =  205,379103 =  1000203 =  8000303 =  27,000403 =  64,000503 =  125,000603 =  216,000

O fewn geometreg, mae pob cyfanrif positif yn giwb perffaith - os a dim ond os - y gellir gosod uned solat ciwb  i mewn i giwb solat mwy. er enghraifft,
gellir gosod 27 o giwbiau bach y tu fewn i un ciwb mwy (ar ffurf Ciwb Rubik), gan fod .

Cyfeiriadau

Categori:Rhifyddeg sylfaenol
Categori:Dadansoddi
Categori:Rhifau
Categori:Damcaniaethau rhif
Categori:Dilyniannau o gyfanrifau