John Lyly

Dramodydd a rhyddieithwr o Loegr oedd John Lyly (tua 1554 – Tachwedd 1606). Un o Ffraethebwyr y Prifysgolion yn Oes Elisabeth ydoedd, a chafodd ddylanwad pwysig ar arddulliau rhyddiaith a chomedi'r theatr Saesneg.

Ganwyd yng Nghaint, a mae'n sicr iddo dreulio rhywfaint o'i fachgendod yng Nghaergaint, lle'r oedd ei dad yn gofrestrydd yng ngwasanaeth yr archesgobaeth. Aeth i Rydychen yn 1569 i astudio am raddau baglor (1573) a meistr (1575) yng Ngholeg Magdalen.William Allan Neilson (gol.), Chief Elizabethan Dramatists (Efrog Newydd: Houghton Mifflin, 1911), t. 869. Symudodd i Lundain tua 1576, ac ymunodd â gosgordd Edward de Vere, Iarll Rhydychen, yn 1578. "Lyly, John" yn Contextual Encyclopedia of World Literature (Gale, 2009). Adalwyd ar Encyclopedia.com ar 26 Chwefror 2019.

Daeth yn adnabyddus am ei ddwy ramant epistolaidd Euphues: The Anatomy of Wit (1578) ac Euphues and His England (1580). Gellir ystyried cylch Euphues yn ffurf gynnar ar y nofel Saesneg ac yn esiampl o gomedi foesau. Rhoddir y gwaith hwn ei enw i "ewffiwyddiaeth", arddull cymhleth sy'n defnyddio gwrthgyferbyniadau, cyflythrennu, a chwestiynau rhethregol.

Wedi 1580, ysgrifennodd Lyly gomedïau yn bennaf: Campaspe a Sapho and Phao (1583–84), Gallathea (1585–88), Endimion (1588), Midas (1589), Love’s Metamorphosis (1590), Mother Bombie (1590), a The Woman in the Moon (1595). Cawsant eu perfformio gan gwmni Children of Paul's, ac eithrio The Woman in the Moon.

Priododd Beatrice Brown yn 1583 a chawsant wyth o blant. Gadawodd Lyly osgordd Iarll Rhydychen tua 1588, a gwasanaethodd yn Aelod Senedd Lloegr o 1589 i 1601. Roedd yn un o wŷr llys y Frenhines Elisabeth, a fe'i benodwyd yn ysgrifennydd yn swyddfa Meistr y Gyfeddach. Er i ddramodwyr eraill megis Thomas Kyd, Christopher Marlowe, a William Shakespeare efelychu ei gomedïau rhamant, bu llai o lewyrch ar Lyly nah a fu, a chafodd ei anwybyddu pan ofynnodd i'r Frenhines am gymorth ariannol. Bu farw yn Llundain, yn ddyn tlawd.

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 
 Joseph W. Houppert, John Lyly (Boston: Twayne, 1975).

Categori:Genedigaethau'r 1550au
Categori:Marwolaethau 1606
Categori:Aelodau Senedd Lloegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Magdalen, Rhydychen
Categori:Dramodwyr yr 16eg ganrif o Loegr
Categori:Dramodwyr Saesneg o Loegr
Categori:Gwleidyddion yr 16eg ganrif o Loegr
Categori:Gwleidyddion yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Gaint