Talgrynnu

Mewn mathemateg, mae talgrynnu rhif (weithiau ar lafar gwlad: 'rowndio') yn golygu ei ddisodli gan werth arall sydd bron a bod yn gyfartal, ond sy'n fyrrach, yn symlach, neu'n fwy eglur. Er enghraifft, gan ddisodli $ gyda $, neu'r ffracsiwn 312/941 gydag 1/3, neu'r mynegiant  gyda . Gellr talgrynnu i fyny (nodi 3 yn hytrach na 2.829) neu dalgyrynnu i lawr (nodi 3 yn lle 3.187).

Mae talgrynnu'n aml yn cael ei wneud i gael gwerth sy'n haws i'w drin, na'r gwreiddiol. Gall rowndio hefyd fod yn bwysig osgoi bod yn rhy fanwl, yn gamarweiniol; er enghraifft, mae maint a gyfrifwyd fel  ond sydd mewn gwirionedd yn gywir i ychydig gannoedd o unedau yn hollol gamarweiniol. Gwell o lawer fydd ei nodi fel   "tua ". Ar adegau, ni ellir osgoi talgrynnu, yn enwedig pan fo un o'r rhifau'n un parhaus.

Ar y llaw arall, mae talgrynnu rhifau'n cyflwyno rhywfaint o wallau yn y canlyniad ac mae gwybod maint y gwall yn holl bwysig. Mewn cyfres o gyfrifiadau, mae'r gwallau-talfyrru yn aml yn cronni, ac mewn rhai achosion gallant wneud y canlyniad yn ddiystyr.

Defnyddir yr hafaliad tonnog (≈: yn hafal i tua) i ddynodi talfyrriad o rifau union, e.e. 0.75 ≈ 1. Cyflwynwyd yr arwydd hwn gan Alfred George Greenhill yn 1892.Isaiah Lankham, Bruno Nachtergaele, Anne Schilling: Linear Algebra as an Introduction to Abstract Mathematics. World Scientific, Singapur 2016, , S. 186.Engineering Drafting Standards Manual (NASA), X-673-64-1F, p90

Problemau talgrynnuMewnbwn enghreifftiolCanlyniadLlinyn mesur a ddefyddiwydamcangyfrif rhif anghymarebol (irrational number) gyda ffracsiwnπ22/7enwadur < 10amcangyfrif rhif cymharebol gyda ffracsiwn arall gyda rhifiadur ac enwadur llai312/9411/3enwadur < 10amcangyfrif ffracsiwn, sydd ag ymestyniad degol cyfnodol (periodic decimal expansion), gyda ffrraciwn degol meidraidd5/34 ôl-ddigidamcangyfrif ffracsiwn sy'n rhif degol gan un gyda llai o ddigidau2.182 ôl-ddigidamcangyfrif cyfanrif degol gan gyfanrif gyda rhagor o ôl-ddigidau2 ôl-ddigidamcangyfrif cyfanrif degol mawr gan ddefnyddio nodiant gwyddonol x 82 ôl-ddigidamcangyfrif gwerth gyda lluoswm a nodir 48.245 lluoswm o 15 15

Cyfeiriadau

Categori:Rhifyddeg
Categori:Cyfrifiadureg ddamcaniaethol
Categori:Data