John Jones (Idrisyn)

Argraffydd ac awdur o Gymru oedd John Jones  (20 Ionawr 1804 - 17 Awst 1887).

Cefndir
Ganwyd John Humphrey ym Mhenucha'r dre Dolgellau, Sir Feirionnydd yn blentyn i William Humphrey ac Elizabeth Lewis ei wraig. Cafodd ei fedyddio yn Eglwys Dolgellau ar 22 Ionawr 1804. Roedd ei dad yn saer coed oedd yn cael ei gyflogi gan deulu'r Nannau i ofalu am long o'u heiddo. Roedd ei fam yn perthyn i deulu Plas Mawr, sydd bellach yn siop ar y ffordd fawr ond a arferai bod yn blasty sylweddol yn eiddo i deulu'r Barwn Owain. Roedd Elizabeth hefyd yn hawlio bod yn ddisgynnydd i'r Bardd Cwsg.

Roedd Idrisyn yr ieuengaf o naw o blant ond bu farw saith ohonynt cyn ei eni ef. Bu farw ei unig frawd i oroesi yn y llynges wrth geisio rhwystro llong caethion rhag gadael Affrica.CENINEN GWYL DEWI - Mawrth 1889 Y PARCHEDIG JOHN JONES (IDRISYN)

Cafodd Idrisyn ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Dolgellau.
Gyrfa
Ym 1818 aeth Idrisyn yn brentis i wasg Richard Jones. Roedd y wasg yn cyhoeddi cyfnodolyn y Wesleaid, Yr Eurgrawn, ar y pryd.Yr eurgrawn Wesleyaidd Cyf. CI rhif. 2 - Chwefror 1909 Y parch John Jones (Idrisyn) Tra'n brentis, penderfynodd ollwng "Humphrey", cyfenw ei dad, a mabwysiadu "Jones", cyfenw ei feistr.

Ym 1824 penderfynodd y Wesleaid i gyhoeddi'r Eurgrawn eu hunain, gan sefydlu gwasg yn Llanfair Caereinion ar gyfer y gwaith. Dilynodd Idrisyn y papur i Sir Drefaldwyn. Ym 1827 symudodd gwasg y Wesleaid i Lanidloes a daeth Jones yn fforman y gwaith. Ym 1836 agorodd Idrisyn ei wasg ei hun yn Llanidloes. Ym 1847 ail ddechreuodd cysylltiad Idrisyn a'r Eurgrawn wedi i'r Wesleaid gwerthu eu gwasg i John Mendus Jones a rho'r cyfrifoldeb o gyhoeddi eu papur yn ôl yn nwylo Jones. Rhwng 1851 a 1852 ef bu olygydd y papur hefyd.Y Geninen Cyf. XIV rhif. 1 - Ionawr 1896 Perthynas y Weslyaid a Llenyddiaeth Gymraeg

Yn ystod ei gyfnod yn Llanidloes bu Idrisyn yn amlwg ym mywyd cyhoeddus y dref. Roedd yn flaenor ac yn bregethwr lleyg i'r Wesleaid ac etholwyd ef yn Faer y dref ym 1853.

Yn ogystal â chyhoeddi gwaith eraill cafodd lawer o waith Idrisyn ei hun eu cyhoeddi. Cyfrannodd lawer o gerddi, traethodau a darnau barn i'r Eurgrawn a chyhoeddiadau Cymreig eraill. Cyhoeddodd hefyd tua 12 o lyfrau. Ei llyfrau mwyaf poblogaidd oedd :
 Yr Esboniad Beirniadol mewn chwe chyfrol (1845)
 Dehongliad Beirniadol ar yr Hen Destament a'r Newydd mewn pum cyfrol (1852)
 Dalenau o Ddyddlyfr ein Bywyd yn yr Ucheldiroedd (1868), cyfieithiad o ddyddiaduron y frenhines Fictoria.

Honnir bod y Dehongliad Beirniadol wedi gwerthu dros 80,000 o gopïau.

Ym 1853 ymadawodd a'i wasg a'r Wesleaid pan gafodd ei ordeinio yn ddiacon yn Eglwys Loegr gan yr Esgob Connop Thirlwall o Dyddewi.Y Cyfaill Eglwysig Rhif. 249 - Medi 1887 Idrisyn Fe aeth i wasanaethu fel curad Llandysul. Cafodd ei ordeinio i urddau llawn yr Offeiriadaeth blwyddyn yn niweddarach. Cafodd ei benodi yn ficer Llandysiliogogo ym 1858 gan aros yno am weddill ei oes

Teulu
Ym 1829 priododd ag Elizabeth Wilson, Llanidloes Gwasanaethau Archifau Cymru Priodasau a Gostegion Sir Drefaldwyn, Plwyf Llanidloes 1829 bu iddynt 5 mab ac un ferch. Un o'i feibion oedd y Parch J Idrisyn Jones, gweinidog gyda'r Annibynwyr.

Marwolaeth
Bu farw yng Ngheinewydd yn 83 mlwydd oed  a chladdwyd ei weddillion ym mynwent eglwys ei blwyf.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1804
Categori:Marwolaethau 1887
Categori:Clerigwyr o Gymru
Categori:Argraffwyr o Gymru
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru

Categori:Prosiect WiciLlên
Categori:Erthyglau bot Wicipobl