Thomas Gruffydd

Telynor dall o Gymru oedd Thomas Gruffydd  (1815 - 30 Awst 1887).

Cafodd ei eni yn Llangynidr, Powys yn 1815, yn ŵyr i reithor y plwyf.. Roedd Gruffydd yn un o delynorion enwocaf ei gyfnod.

Cafodd ei addysgu gan John Wood Jones, ac er iddo golli ei olwg yn ifanc, nid amharodd hynny ar ei ddawn gerddorol. Aeth yn delynor i deulu Llanofer, Sir Fynwy. Roedd yn adnabyddus am ei berfformiadau ar y delyn a'i ganu penillion ledled Sir Fynwy a Morgannwg. Enillodd delyn deir-res yn eisteddfod y Fenni yn 1836, ac roedd yn gydradd â Richard Mills, Llanidloes, ar gyfansoddi tôn yn ôl dull 'peroriaeth draddodiadol'.

Yn 1843, aeth i ganu'r delyn i Buckingham Palace, Llundain, gyda'i athro a T. Price ('Carnhuanawc'). Chwaraeodd Gruffydd hefyd sawl gwaith yn Marlborough House, Llundain. Yn 1867, ymwelodd â Llydaw ac arhosodd gyda'r Comte de la Villemarqué, gŵr a fedrai Gymraeg yn rhugl. Anrhegwyd Gruffydd â modrwy i ddathlu ei arhosiad yno.

Cyhoeddwyd ei gân "Gwlad y Bardd" yn ystod ei fywyd. Bu farw ar 30 Awst 1887 yn ei gartref, Tŷ'n-yr-eglwys, a chladdwyd ef ym mynwent yr eglwys yn Llanofer.

Cyfeiriadau

Thomas Gruffydd - Y Bywgraffiadur Cymreig
Thomas Gruffydd - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1815
Categori:Marwolaethau 1887
Categori:Pobl ddall
Categori:Telynorion o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl