Demograffeg Gweriniaeth Sosialaidd Iwgoslafia

Mae'r erthygl hon yn sôn am ddemograffeg, y Weriniaeth Sosialaidd Ffederal Iwgoslafia yn ystod ei bodolaeth o 1945 tan 1991. Gyda diddymiad y wladwriaeth, mae gan cenhedloedd canlynol  nawr   eu hastudiaethau demograffeg eu hunain:

 Demograffeg Bosnia a Hertsegofina
 Demograffeg Croatia
 Demograffeg Macedonia
 Demograffeg Montenegro
 Demograffeg Serbia
 Demograffeg Slofenia

Ar gyfer demograffeg yr hen Deyrnas o Iwgoslafia (1918-1945), gweler y Deyrnas o Iwgoslafia#Demograffeg.

 Grwpiau ethnig 
de|bawd|Map ethnigrwydd Iwgoslafia yn 1991
Mae data hyn o'r ddwy gyfrifiad Iwgoslafaidd (1971 a 1981). Mae'r grwpiau ethnig sy'n cael eu hystyried i fod yn gyfansoddol (a grybwyllir yn benodol yn y cyfansoddiad, ac ni ystyrir yn leiafrifol neu'n fewnfudwyr) yn ymddangos mewn testun trwm.
Cenedlaetholdeb1971%1981%Serbiaid8,143,24639.7%8,136,57836.3%Croatiaid4,526,78222.1%4,428,13519.7%Moslemiaid (cenedlaetholdeb)1,729,9328.4%2,000,0348.9%Slofeniaid1,678,0328.2%1,753,6057.8%Albaniaid1,309,5236.4%1,731,2527.7%Macedoniaid1,194,7845.8%1,341,4206.0%Iwgoslafiaid273,0771.3%1,216,4635.4%Montenegriaiad508,8432.5%577,2982.6%Hwngariaid477,3742.3%426,8651.9%Romani78,4850.4%148,6040.7%Twrciaid127,9200.6%101,3280.5%Slofaciaid83,6560.4%80,3000.4%Rwmaniaid58,5700.3%54,7210.2%Bwlgariaid58,6270.3%36,6420.2%Vlachiaid21,9900.1%32,0710.1%Rutheniaid24,6400.1%23,3200.1%Tsieciaid24,6200.1%19,6090.1%Eidalwyr21,7910.1%15,1160.1%Wcraniaid13,9720.1%12,7160.1%Almaenwyr12,8750.1%??Rwsiaid7,427??Iddewon4,811??Pwyliaid4,033??Groegiaid1,564??eraill/ dim penodol  136,3980.6%302,2541.5%cyfanswm20,522,972100.0%22,438,331100.00%

 Gweriniaethau yn ôl y boblogaeth 
Y boblogaeth yn ôl data o gyfrifiad 1991 ac o amcangyfir cyfrifiad 2017. 

Gweriniaeth/TalaithPoblogaeth 1991%DwkseddPopulation 2017%1SR Serbia9,506,17440.9%114.07,040,272b32.81% ---SR Serbia, Serbia proper5,582,61124.0%99.45,108,46323.81%2SR Croatia4,784,26520.6%84.64,154,20019.36%3SR Bosnia a Hertsegofina4,377,05318.8%85.63,531,159c16.46%4SR Macedonia2,033,9648.8%79.12,103,7219.80% ---SR Serbia, Vojvodina1,996,3678.6%92.81,931,809 a9.00% ---SAP Cosovo1,956,1968.4%183.11,920,0798.95%5SR Slofenia1,913,3558.2%94.52,065,8959.63%6SR Montenegro615,0352.6%44.5642,5502.99%SFR Iwgoslafia23,229,846100%92.621,457,875100%
a cyfrifiad 2011

b yn cynnwys Serbia a Vojvodina ond nid Kosovo 

c cyfrifiad 2013 

 Gweriniaethau o ran arwynebedd 
Gweriniaeth/TalaithArwynebedd (km²)%Dwksedd1SR Serbia88,36135.2%114.02SR Croatia56,52422.5%84.6 ---SR Serbia, Serbia proper56,16922.4%99.43SR Bosnia a Hertsegofina51,12920.4%85.64SR Macedonia25,71310.3%79.1 ---SR Serbia, Vojvodina21,5068.6%92.85SR Slofenia20,2468.1%94.56SR Montenegro13,8105.5%44.5 ---SAP Cosofo}}10,6864.3%183.1SFR Iwgoslafia250,790100%92.6

 Gweriniaethau yn ôl dwysedd poblogaeth 

Gweriniaeth/talaithPoblogaethArwynebedd(km²)Dwysedd ---SAP Cosovo1,956,19610,686183.11SR Serbia9,506,17483,361114.0 ---SR Serbia, Serbia proper5,582,61156,16999.42SR Slofenia}}1,913,35520,24694.5 ---SR Serbia, Vojvodina1,996,36721,50692.83SR Bosnia a Hertsegofina4,377,05351,12985.64SR Croatia4,784,26556,52484.65SR Macedonia2,033,96425,71379.16SR Montenegro615,03513,81044.5SFR Iwgoslafia23,229,846250,79092.6
chwith|bawd|250x250px|Demograffeg Iwgoslafia (1961-1991), Data o FAO, blwyddyn 2005 ; Niferoedd y trigolion mewn miloedd.

 Hanes lleiafrifoedd cenedlaethol yn GFfS Iwgoslafia 

 Yn y 1940au a'r 1950au 
Cydnabyddodd y GSFfI "gwledydd" (narodi) a "chenhedloedd" (narodnosti) ar wahân; y blaenorol yn cynnwys etholwr y bobloedd Slafeg, tra bod yr olaf yn cynnwys Slafeg eraill ac nad oeddynt yn grwpiau ethnig Slafeg o'r fath fel y Bwlgariaid a Slofaciaid (Slafeg); a Hwngariaid ac Albaniaid (non-Slafeg). Roedd tua 26 o grwpiau ethnig yn hysbys i fyw yn Iwgoslafia, gan gynnwys  pobl Romani a darddai tu allan i Ewrop.

I'r mwyafrif Slafeg, fe brofai pedwar lleiafrif cenedlaethol di-Slafaidd - yr Hwngariaid, Almaenwyr, Albaniaid a'r Eidalwyr - i  fod yn drafferthus eisioes, yn yr Iwgoslafia gyntaf.Paul Shoup, "Yugoslavia's National Minorities under Communism", Slavic Review, 22/1 (Mawrth 1963), tt.64-81 Roedd addysg mewn Hwngareg yn gyfyngedig, ac fe waharddwyd nifer o gymdeithasau diwylliannol Hwngareg ac Almaeneg  yn Neyrnas Iwgoslafia hyd at ddiwedd y 1930au, pan fu i Iwgoslafia ymdroi tuag at safiad o blaid Pwerau'r Echel. Serch hynny,  fe fu i Almaenwyr lleol  gydweithio gyda lluoedd y Natsïaid yn ystod yr Ail Ryfel Byd, tra bu i'r Hwngariaid ethnig yn gyffredinol  groesawu'r dychwelyd o Backa i Hwngari. Roedd  Mudiad Bleidiol Gomiwnyddol Iwgoslafia yn amhoblogaidd ymhlith rhai grwpiau lleiafrifol, gyda Uned Almaenig Ernst Thälmann yn bodoli yn unig ar bapur ac Uned Hwngareg Petőfi yn rhifo cant o aelodau'n unig. Yn dilyn ymadawiad drwy rym y fyddin oresgynnolallan o Iwgoslafia, fe fu i'r Almaenwyr, Hwngariaid ac Eidalwyr gael eu trin yn difrifol gan y partisaniaid buddugol. 

 Bu i'r mwyafrif helaeth o Almaenwyr yn gael eu diarddel neu fe fu iddynt ffoi, gan ofni dial. Yn yr un modd, bu i rhwng 200,000 a 250,000 o Eidalwyr gael eu diarddel neu ffoi mewn taleithiau newydd a gafwyd eu atodi o wledydd cyfagos megis Istria a Rijeka, yn ogystal â Dalmatia. Cafwyd cannoedd (nifer o filoedd, yn ôl rhai amcangyfrifon) eu lladd yn ddianod yn y broses. I raddau llawer llai, tynged tebyg oedd profiad yr  Hwngariaid, a ddaeth i dioddef  gormes ethnig yn Vojvodina. Fodd bynnag, ar ôl y rhyfel, gwarantwyd addysg rhad ac am ddim yn eu hieithoedd lleiafrifol eu hunain gan y cyfansoddiad Gomiwnyddol. 

Yn ystod amser hollt Tito-Stalin, roedd llawer o Hwngariaid yn cydymdeimlo tuag at Weriniaeth Hwngareg y Bobl (a oedd, yn 1953  yn cynnwys tua 25% o boblogaeth Vojvodina),Shoup, "Yugoslavia's National Minorities under Communism", t.76 ac fu i eiriau Radio Budapest ymledaenu ymysg y pentrefi.

Yn y 1950au, adroddwyd fod y Bwlgariaid yn leiafrif tlawd a hen ffasiwn, mewn cyferbyniad i'r Tsieciaid a'r Slofaciaid a oedd yn "leiafrifoedd diywdiannol a gwerthfawr" i Iwgoslafia. Ymfudo fu hanes llawer yn dilyn y rhyfel, gyda rhai'n dychwelyd yn dilyn llwyddiant y comiwnyddion i ddod i rym yn Tsiecoslofacia yn 1948.Shoup, "Yugoslavia's National Minorities under Communism", t.80

 Cyfeiriadau 

Categori:Iwgoslafia