Edna O'Brien

Awdures o Iwerddon oedd Edna O'Brien (15 Rhagfyr 1930 – 27 Gorffennaf 2024). Roedd yn nodedig am ei gwaith fel dramodydd, sgriptiwr, bardd, nofelydd a chofiannydd. Disgrifiwyd hi gan Philip Roth fel "y ferch fwyaf dalentog sy'n sgwennu mewn Saesneg heddiw" a bu i gyn-Arlywydd Gweriniaeth Iwerddon, Mary Robinson, ddatgan "hi yw un o awduron mwyaf ei chenhedlaeth.Yn y Saesneg gwreiddiol: Philip Roth: "the most gifted woman now writing in English";  Mary Robinson: "one of the great creative writers of her generation".

 Bywgraffiad 
Fe'i ganed yn Tuamgraney, Swydd Clare, Iwerddon. Yn ôl O'Brien, roedd ei mam yn fenyw gref a rheolaethol a ymfudodd am ysbaid i America, a bu'n gweithio fel morwyn yn Brooklyn, Efrog Newydd, i deulu Gwyddelig-Americanaidd cefnog cyn dychwelyd i Iwerddon i gychwyn teulu a magu ei phlant. O'Brien oedd y plentyn ieuengaf o "deulu crefyddol-gul". O 1941 i 1946 cafodd ei haddysgu gan Sisters of Mercy - a chyfrannodd hyn at blentyndod lle teimlai ei bod wedi ei "mygu". "Gwrthodais grefydd cul a oedd yn lladd pob ysbryd rhydd" meddai.

 Gyrfa 
Mae gwaith O'Brien yn aml yn ymdrin â theimladau mewnol menywod, a'u problemau mewn perthynas â dynion, a chymdeithas yn gyffredinol. Mae ei nofel gyntaf, The Country Girls, yn aml yn cael ei chydnabod â thorri'r tawelwch ar faterion rhywiol a materion cymdeithasol yn ystod cyfnod gormesol yn Iwerddon yn dilyn yr Ail Ryfel Byd. Cafodd y llyfr ei wahardd, ei losgi a'i wadu o'r pulpud, a gadawodd O'Brien Iwerddon gan droi'n alltud. Roedd yn byw yn Llundain ers y 1950au. 

Derbyniodd Wobr PEN Iwerddon yn 2001. Enillodd Saints and Sinners Wobr Stori Fer Ryngwladol Frank O'Connor 2011, gwobr gyfoethocaf y byd am gasgliad o storiau byrion. Cyhoeddodd Faber and Faber ei bywgraffiad, Country Girl, yn 2012. Yn 2015, rhoddwyd y 'Saoi' (math o brifardd) iddi gan y Gymdeithas Wyddelig, Aosdána.

Bu'n aelod o Aosdána, Cymdeithas Frenhinol Llenyddiaeth am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau


Gweithiau
Nofelau
 1960: The Country Girls, 
 1962: The Lonely Girl, a gyhoeddwyd yn ddiweddarach fel Girl with Green Eyes, 
 1964: Girls in Their Married Bliss, 
 1987: The Country Girls Trilogy, collected with new epilogue, 
 1965: August Is a Wicked Month, 
 1966: Casualties of Peace, 
 1970: A Pagan Place, 
 1971: Zee & Co., 
 1972: Night, 
 1977: Johnny I Hardly Knew You, 
 1988: The High Road, 
 1992: Time and Tide, 
 1994: House of Splendid Isolation, 
 1996: Down by the River, 
 1999: Wild Decembers, 
 2002: In the Forest, 
 2006: The Light of Evening, 
 2015: The Little Red Chairs, 

Straeon byrion
 1968: The Love Object and Other Stories, 
 1974: A Scandalous Woman and Other Stories, 
 1978: Mrs Reinhardt and Other Stories, 
 1979: Some Irish Loving, an anthology which includes some translations, 
 1982: Returning, 
 1985: A Fanatic Heart, 
 1990: Lantern Slides, 
 2011: Saints and Sinners, 
 2013: The Love Object: Selected Stories, a fifty-year retrospective, 

Drama
 A Pagan Place
 1980: Virginia. A Play
 Family Butchers
 Triptych
 2009: Haunted

Ffeithiol
 1976: Mother Ireland, 
 1999: James Joyce, biography, 
 2009: Byron in Love, biography, 
 2012: Country Girl, memoir, 

Barddoniaeth
 1989: On the Bone, 
 2009: "Watching Obama", poem, The Daily Beast

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Llenorion o Iwerddon
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Iwerddon
Categori:Pobl o Tuamgraney