Ôl troed

Olion traed yw'r argraffiadau neu'r delweddau sy'n cael eu gadael ar ôl gan berson neu greadur arall sy'n cerdded neu'n rhedeg. Gellir cyfeirio at olion a adawyd gan anifeiliaid â charnau neu bawennau yn olion carnau ac olion pawennau ac olion a adawyd gan esgidiau yn benodol fel "olion esgidiau". Gallant naill ai fod yn ddanheddiadau yn y ddaear neu fod wedi'u creu gan rhywbeth a oedd yn sownd i waelod y droed ac a adawyd ar yr wyneb. Mae "llwybr" yn set o olion traed mewn pridd meddal a adawyd gan fod byw; llwybrau anifeiliaid yw olion traed, carnau neu bawennau anifail.

Gellir dilyn olion traed wrth olrhain llwybr yn ystod helfa neu gallant ddarparu tystiolaeth o weithgareddau. Mae rhai olion traed yn dal heb eu hesbonio, ac yn destun i chwedloniaeth mewn nifer o ddiwylliannau. Mae eraill wedi darparu tystiolaeth o fywyd ac ymddygiad cynhanesyddol.

 Olion traed mewn gwaith ditectif 
chwith|bawd| Ôl esgid lle bu trosedd
Gall yr ôl troed a adawyd lle mae trosedd wedi'i gyflawni roi tystiolaeth hanfodol sy'n arwain at y sawl a gyflawnodd y drosedd. Mae gan esgidiau lawer o wahanol olion yn seiliedig ar ddyluniad y wadn a faint y mae wedi gwisgo - gall hyn helpu i adnabod pobl sydd dan amheuaeth.BBC News, 2 March 1998. "Footprints help to track down criminals". Accessed 28 July 2006. Gellir cymryd ffotograffau neu gastiau o olion traed i gadw'r canfyddiad. Mae dadansoddi olion traed ac esgidiau yn agwedd arbenigol o wyddoniaeth fforensig.

Gall olion traed ganiatáu i'r ditectif gael brasamcan o daldra'r troseddwr. Dangoswyd bod olion traed wedi gallu cael eu defnyddio i bennu uchder a rhyw'r unigolyn. Mae'r droed yn tueddu i fod tua 15% o uchder cyfartalog yr unigolyn. Gall nodweddion unigolyddol yr olion traed helpu'r gwyddonydd fforensig mewn achosion sy'n ymwneud ag adnabod troseddol. Mewn rhai achosion fforensig, gall yr angen godi hefyd i amcangyfrif pwysau corff yn seiliedig ar faint yr olion traed.

 Patrymau croen 
Mae croen ar wadnau'r traed a'r bysedd traed yr un mor unigryw â'r manylion sydd ar fysedd a chledrau'r dwylo. Pan gânt eu hadfer mewn man lle cyflawnwyd trosedd neu ar ddarnau o dystiolaeth, gellir defnyddio argraffiadau gwadnau a bysedd y traed yn yr un modd ag olion bysedd a chledrau'r dwylio i adnabod yr unigolyn. Mae tystiolaeth olion traed wedi'i derbyn mewn llysoedd yn yr Unol Daleithiau ers 1934.People v. Les, 267 Michigan 648, 255 NW 407.

Mae olion traed yn cael eu defnyddio i adnabod plant mewn ysbytai ac nid yw'n anarferol iddynt gael eu defnyddio yng nghofnodion y lluoedd awyr.

 Olion traed hynafol 
Mae olion traed wedi'u cadw fel ffosilau ac yn rhoi tystiolaeth o fywyd cynhanesyddol. Gelwir y ffosilau hyn yn "olfeini", a gall hyn roi cliwiau i ymddygiad rhywogaethau penodol o ddeinosoriaid.

Mae olion traed dynol a grëwyd 1.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl wedi'u darganfod yn Ileret, Cenia. Dyma'r dystiolaeth uniongyrchol gynharaf o'r dull dynol o gerdded ar i fyny ar y ddwydroed. Mae'r tîm a wnaeth y darganfyddiad yn credu ei bod yn debyg bod yr olion wedi'u ffurfio gan y rhywogaeth Homo erectus.Ancient 1.5 Million-Year-Old Footprints Show Earliest Evidence of Modern Foot Anatomy and Walking Newswise, Retrieved on 3 March 2009.

 Cyfeiriadau 

Categori:Troed