Mercosur

bawd|dde|200px|Cynhadledd Mercosur, 2005
bawd|dde|200px|Map aelodau Mercosur cyn i Feneswela cael ei diarddel
bawd|dde|Gwledydd sy'n aelodau cysylltiol Mercosur
Mae Mercosur (talfyriad Sbaeneg) neu Mercosul (talfyriad Portiwgaleg) yn undeb tollau a masnachu ryngwladol rhwng gwledydd De America. Yr aelodau yn 2019 oedd yr Ariannin, Brasil, Wrwgwái a Pharagwái. Bu Feneswela yn aelod ond diarddelwyd y wlad yn 2016.

Mae'r Undeb yn weithredol ar gytundebau ar symud nwyddau am ddim, pobl ac arian o fewn yr aelod-wledydd. Mae gan sawl gwlad arall ar y cyfandir statws aelodaeth cyswllt: Periw, Bolifia, Tsile, Ecwador a Colombia, ac mae gan Mecsico a Seland Newydd statws arsylwr.

Mae Baner Mercosur yn cynnwys cytser y De gan nodi pedwar aelod sefydlu'r Undeb.

Hanes
Daeth gwreiddyn syniad dros sefydlu Mercosur yn yr 1980au wrth i ddrwgdybiaeth a diffyg cydweithredu economaidd rhwng yr Ariannin a Brasil wella a throi'n fwy cymdlon.https://www.as-coa.org/articles/explainer-what-mercosur-0

Sefydlwyd y gymuned ar 26 Mawrth 1991 gan Gytundeb Asunción (prifddinas Paragwái) gyda'r nod i "Symud nwyddau, gwasanaethau a ffactorau cynhyrchiol yn rhydd rhwng gwledydd wrth sefydlu rheolau allanol cyffredin a mabwysiadu polisi masnachol cyffredin, cydlynu polisïau macro-economaidd a sectoraidd rhwng Gwladwriaethau a chysoni deddfwriaeth i sicrhau cryfhau'r broses integreiddio."

Ar hyn o bryd, mae Mercosur yn caniatáu symud dinasyddion yn rhad ac am ddim. Ieithoedd swyddogol y corff yw Sbaeneg a Portiwgaleg yn ôl Erthygl 46 o'r Protocol Ouro Preto (pt). Mae'r Guarani yn mwynhau'r un statws ers penderfyniad 35/06 Cyngor Mercado Comun (2006).

Mae Mercosur yn cynrychioli 82.3% o gyfanswm GDP De America ac ar y llaw arall, mae wedi'i ffurfio fel y parth economaidd a'r llwyfan diwydiannol mwyaf deinamig a chystadleuol o'r holl hemisffer deheuol. Fe'i hystyrir fel bloc economaidd y 4ydd Byd o ran maint masnachu. Dyma'r trydedd farchna integredig fwyaf yn y byd ar ôl yr Undeb Ewropeaidd ac Unol Daleithiau America. Poblogaeth y Gymuned yw group yw 295 miliwn person gyda GDP cyfunnol o bron $3.5 triliwn yn 2012.

Mae pencadlys y sefydliad wedi ei leoli yn Montevideo, prifddinas Wrwgwái.

Trafferthion
Dydy Mercosur ddim mor integreddig na datblygedig â'r Undeb Ewropeaidd ac mae trafferthion ac oedi wedi bod ar hyd y ffordd. Yn 2012 fe ymunodd Feneswela gyda'r pedwar gwlad sefydlu ond yn 2016 diarddelwyd Feneswela wedi iddynt fethu â cynnal safonau masnach a hawliau dynol mewn i'w cyfraith gwladol. Yn 2012 cytunwyd hefyd i wahardd Paraagwâi dros dro wedi i senedd y wlad uchelgyhuddo yr Arlywydd, Fernando Lugo, wedi cyfres o ddigwyddiadau o wrthdaro sifil droi'r angheuol. Ail-ymaelododd y wlad yn Ebrill 2013 wedi'r etholiadau arlywyddol.

Cytundebau a gymhwyswyd
 1995 - Cytundeb fframwaith rhyng-ranbarthol ar gyfer cydweithrediad â'r Undeb Ewropeaidd wedi'i llofnodi ar 15 Rhagfyr 1995 13.
 2004 - Ar 25 Ionawr 2004 cytundeb arferion ffafriol gydag India ar 800 o gynhyrchion ym maesydd amaethyddol, cemegol, fferyllol a modurol. 
 2004 - Cytundeb gyda Gwledydd Deheudir Affrica (2004) (Namibia, Botswana, Gwlad Swazi a Lesotho). 
 2017 - Daeth Israel y wlad gyntaf y tu allan i America Ladin i arwyddo cytundeb masnach rydd gyda Mercosur.

Gwybodaeth ychwanegol
bawd|309x309px|Plât cofrestru cerbyn cenedl-aelodau Mercosur|Mercosur
Yn ôl Protocol 20 i siarter y Mercosur, a arwyddwyd yn 1991, bwredir cyhoeddi a chylchredeg arian bath i'r Undeb yn y dyfodol. Enw'r arian bydd y Gaucho. Nid oedd yr arian yn weithredol yn 2019.http://www2.uol.com.br/actasoft/actamercosul/espanhol/tratado_de_integracion.htm

Dechreuir defnyddio plât cofrestru cerbyd i'r aelodau, fel a geir i gerbydau'r Undeb Ewropeaidd, ers Ionawr 2016.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan swyddogol Mercosur|Mercosul

Categori:Gwleidyddiaeth De America