Cornllys y maes

{{Blwch tacson
| enw = Anthoceros agrestis

| delwedd2 =
| status             = LC
| status_system      = IUCN3.1
| statws = 

| map_dosbarthiad = 
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth
| regnum = Plantae
| divisio = Marchantiophyta

| classis = Anthocerotopsida
| ordo = Anthocerotales
| familia = Anthocerotaceae
| genus = Anthoceros
| species = '| enw_deuenwol = 
| awdurdod_deuenwol = * Anthoceros multifidus auct. non. L.
 Anthoceros nagasakiensis Steph.
 Anthoceros punctatus auct. non L.
 Anthoceros punctatus L. var. cavernosus (Nees) Gottsche Lindenb. & Nees
 Aspiromitus agrestis (Paton) Schljakov
 Aspiromitus cavernosus (Nees) Schljakov
 Aspiromitus punctatus (L.) Schljakov var. agrestis (Paton) R.M. Schust.
 A. crispulus non (Mont.) Douin
 Anthoceros constans Lindb.
 Anthoceros husnotii Steph.
 Anthoceros longicapsulus Steph.
 Anthoceros multilobulus Lindb.
 Anthoceros punctatus var. cavernosus (Nees) Gottsche Lindenb. & Nees
 Aspiromitus punctatus agrestis agrestis (Paton) R. M. Schust.
}}

Math o blanhigyn, di-flodau, brÿoffyt, ac un o lysiau'r afu yw Cornllys y maes' (enw gwyddonol: Anthoceros agrestis; enw Saesneg: field hornwort''). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Anthocerotales, o fewn y dosbarth Anthocerotopsida a'r genws Anthoceros.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Cemeg
Canfuwyd fod Cornllys y maes yn cynhyrchu asid rosmarinic 3'-O-beta-D-glucoside mewn daliant ('suspension') yn 2005.

Ceir alcaloid o'r rhywogaeth, sef Anthocerodiazonin a chwe asid glutamic amides, sef asidau: N-(4-hydroxybenzoyl)-glutamic, N-(3,4-dihydroxybenzoyl)-glutamic, N-(4-hydroxy-3-methoxybenzoyl)-glutamic, (E)-N-(isoferuloyl)-glutamic, (Z)-N-(isoferuloyl)-glutamic a (Z)-N-(p-coumaroyl)-glutamic, pob un yn gynhyrchion naturiol.

Tacson
Mae'r rhywogaeth hon o Anthoceros yn adnabyddus am ei ensymau fel asid sinamig 4-hydroxylase (EC 1.14.13.11). Mae asid Cinnamig 4-hydroxylase (C4H; EC 1.14.13.11) yn un o'r planhigion monoxygenases cytotrome P450 hysbys cyntaf a hefyd mae'n un o'r hydroxylasau P450 cytochrome P450 mwyaf nodweddiadol o blith planhigion uwch.Werck-Reichhardt 1995

Llysiau'r afu

Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr.Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) Biology of Plants, W. H. Freeman, Efrog Newydd. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

Cyfeiriadau

Categori:Anthocerotales
Categori:Llysiau'r afu a geir yng nghymru