Elfriede Jelinek

Awdures a dramodydd o Awstria yw Elfriede Jelinek (ganwyd 20 Hydref 1946). Derbyniodd Gwobr Lenyddol Nobel, 2004 am "y llif o leisiau cerddorol, a gwrth-leisiau mewn nofelau a dramâu sydd, gyda sêl ieithyddol eithriadol, yn datgelu hurtrwydd ystrydebau cymdeithas a'u pwer i gadwyno pobl".Cyfieithiad o: "... her musical flow of voices and counter-voices in novels and plays that, with extraordinary linguistic zeal, reveal the absurdity of society's clichés and their subjugating power".

Ganwyd Elfriede Jelinek ar 20 Hydref 1946 yn Mürzzuschlag, Styria, Awstria, yn ferch i Olga Ilona (g. Buchner), cyfarwyddwr personél, a Friedrich Jelinek. Fe'i magwyd yn Fienna gan ei mam Gatholig Rwmania-Almaeneg a'i thad Iddewig-Tsiec (y mae ei chyfenw "Jelinek" yn golygu "ewig" ("ceirw bach") yn Tsiec).Elfriede Jelinek profile, The Poetry Foundation website; retrieved 7 Medi 2013.

Fferyllydd oedd ei thad, a lwyddodd i osgoi erledigaeth yn ystod yr Ail Ryfel Byd trwy weithio mewn llefydd diwydiannol o bwys strategol. Fodd bynnag, roedd llawer o'i berthnasau yn ddioddefwyr yr Holocost. Roedd ei mam, yr oedd ganddi berthynas anodd â hi, yn dod o deulu cefnog o Fienna.

Mynychodd Pamer aKonservatorium Wien.

Priododd Gottfried Hüngsberg ar 12 Mehefin 1974."Portrait of the 2004 Nobel Laureate in Literature", nobelprize.org; retrieved 13 Gorffennaf 2010.Gottfried Hüngsberg profile IMDb.com; accessed 13 Gorffennaf 2010 Dywedodd yn ddiweddarach:

Yr awdur

Ei gwaith llenyddol cyntaf oedd Lisas Schatten (Cysgodion Lisa) yn 1967, a derbyniodd ei gwobr lenyddol gyntaf ym 1969. Yn ystod y 1960au, daeth yn weithgar yn wleidyddol, a darllenodd lawer, a "threuliodd lawer iawn o amser yn gwylio'r teledu".

Mae gwaith Jelinek wedi'i wreiddio'n ddwfn yn nhraddodiad llenyddiaeth Awstria, gan ddangos dylanwad ysgrifenwyr o Awstria e.e. Ingeborg Bachmann, Marlen Haushofer, a Robert Musil.

Mae gogwydd gwleidyddol Jelinek, yn enwedig ei safbwynt ffeministaidd a'i chysylltiadau â'r Blaid Gomiwnyddol, yn hollbwysig i unrhyw asesiad o'i gwaith. Maent hefyd yn rhan o'r rheswm dros y feirniadaeth a gyfeirir at Jelinek a'i gwaith. Ond er hyn,  mae Jelinek wedi ennill nifer o wobrau nodedig ac yn eu plith mae Gwobr Georg Büchner yn 1998; Gwobr Ddramodwyr Mülheim yn 2002 a 2004; Gwobr Franz Kafka yn 2004; a'r Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth, hefyd yn 2004. Pynciau amlwg yn ei gwaith yw rhywioldeb merched, cam-driniaeth rhywiol, a brwydr y rhywiau yn gyffredinol.

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: The Piano Teacher, Women as Lovers a The Children of the Dead.

 Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau

 1996: Literaturpreis der Stadt Bremen for Die Kinder der Toten
 1998: Georg Büchner Prize
 2002: Mülheimer Dramatikerpreis for Macht Nichts
 2004: Hörspielpreis der Kriegsblinden for Jackie
 2004: Franz Kafka Prize
 2004: Nobel Prize in Literature
 2004: Stig Dagerman Prize
 2004: Mülheimer Dramatikerpreis for Das Werk
 2009: Mülheimer Dramatikerpreis for Reichnitz (Der Würgeengel)
 2011: Mülheimer Dramatikerpreis for Winterreise

Cyfeiriadau

Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Llenorion benywaidd o Awstria
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Pobl o Mürzzuschlag