Marwolaethau babanod

Marwolaethau babanod yw marwolaeth plant ifanc o dan 1 oed. Mesurir y doll marwolaeth hon gan y gyfradd marwolaethau babanod ( IMR, Wedi'i grynhoi o "Infant mortality rate" yn Saesneg ), sef nifer y marwolaethau plant o dan flwydd oed fesul 1000 o enedigaethau byw. Mae'r gyfradd marwolaethau o dan bump oed, y cyfeirir ati fel y gyfradd marwolaethau plant, hefyd yn ystadegyn pwysig, gan ystyried mai dim ond ar blant o dan flwydd oed y mae'r gyfradd marwolaethau babanod.  

Genedigaeth gynamserol yw'r cyfrannwr mwyaf i'r IMR.  Achosion arweiniol eraill o farwolaethau babanod yw asphyxia genedigaeth, niwmonia, camffurfiadau cynhenid, cymhlethdodau genedigaeth tymor fel llosgiad llinyn bogail y ffetws yn anarferol, neu lafur hir,  haint newydd-anedig, dolur rhydd, malaria, y frech goch a diffyg maeth.  Un o achosion mwyaf cyffredin marwolaethau babanod y gellir eu hatal yw ysmygu yn ystod beichiogrwydd.  Mae llawer o ffactorau'n cyfrannu at farwolaethau babanod, fel lefel addysg y fam, amodau amgylcheddol, a seilwaith gwleidyddol a meddygol.  Gall gwella glanweithdra, mynediad i ddŵr yfed glân, imiwneiddio yn erbyn clefydau heintus, a mesurau iechyd y cyhoedd eraill helpu i leihau cyfraddau marwolaethau babanod uchel. 

Ym 1990 bu farw 9 miliwn o fabanod yn llai na blwyddyn ar ôl eu geni  yn fyd-eang. Tan 2015 mae'r nifer hwn bron wedi haneru i 4.6 miliwn o farwolaethau babanod.  Dros yr un cyfnod, gostyngodd y gyfradd marwolaethau babanod o 65 o farwolaethau fesul 1,000 o enedigaethau byw i 29 o farwolaethau fesul 1,000.  

Ledled y byd, mae cyfradd marwolaethau babanod (IMR) yn amrywio'n sylweddol, ac yn ôl Gwyddorau Biotechnoleg ac Iechyd, addysg a disgwyliad oes yn y wlad yw prif ddangosydd IMR.  Cynhaliwyd yr astudiaeth hon ar draws 135 o wledydd dros gyfnod o 11 mlynedd, gyda chyfandir Affrica â'r gyfradd marwolaethau babanod uchaf o unrhyw ranbarth arall a astudiwyd gyda 68 o farwolaethau i bob 1,000 o enedigaethau byw.

Cyfeiriadau

Categori:Iechyd cyhoeddus
Categori:Pages with unreviewed translations
Categori:Plant