Tabwrdd

Mae'r tabwrdd yn offeryn cerddorol syml a chynnar. Defnyddir y gair i gyfeirio at ddrwm bychan (heb glychau) a elwir yn tabor yn Ffrangeg. Mae sawl gwahanol amrywiad ar draws Ewrop i'r offeryn a elwir yn "tabor".

Weithiau, gall tabwrdd gael ei ddefnyddio fel gair arall am tambwrîn yn y Gymraeg ond mae hyn yn gamarweiniol.

Yn aml cenir y tabwrdd gan ganwr mewn grŵp neu fand werin,http://www.folkwales.org.uk/calnig.htmɭ band gorymdeithio neu i roi naws gerddorol o'r Oesoedd Canol.https://www.nationaltrust.org.uk/tredegar-house/lists/our-local-traders Defnyddiwyd yr offeryn gan y Cymry yn yr Oesoedd Canol.https://www.youtube.com/watch?v=nX-pwg3cS1A

Gellid hyd yn oed defnyddio'r gair "tabwrdd" fel ymgais hunanymwybodol i roi enw Cymraeg neu ail-ddyfeisiad o draddodiad cerddorol Gymreig ar ddrwm syml.http://www.voicesfromthenations.org/2018/tabwrdd-drum/

Gwneithuriad
Dim ond un cwmni yng Nghymru (a'r byd) sy'n cynhyrchu'r tabwrdd Cymreig sef Marcus Musichttp://www.marcusmusic.co.uk sydd wedi eu lleoli yn mhlâs Tŷ Tredegar ger ʽCasnewydd. Gwneir y tabyrddau gan Marcus Butler, David Cox a dau grefftwr arall sy'n cadw'r traddodiad yn fyw wrth gynhyrchu'r tabyrddau.

Gwneir y tabwrdd drwy greu cragen o goed bedwen gyda ffram crwn (fel rhod olwyn) o bren onnen gwydn. Mae'r tabwrdd Gymreig yn ddrwm deuwyneb ("double-skinned" yn Saesneg) sef bod croen dros wyneb naill ochr y tabwrdd. Defnyddir croen gafr ar gyfer hyn. Wedi'r broses o lapio, sef rhoi'r croen yn dynn ac yn sicr ar draws y wyneb defnyddir rhâff cywarch i glymu a cadw'r drwm yn wydn. Po fwyaf y drwm yna dyfnaf y traw.

Arddull canu'r tambwrîn
Cenir y tabwrdd drwy ddefnyddio ffon ag iddi ben neu ordd ar ei blaen. Gellir ei chwarae i gyd-fynd ag alawon gwerin mewn sesiwn werin, cyngerdd neu orymdaith. Ymysg chwaraewyr y tabwrdd mae Mick Tems o Dr Price's Fire Band.http://www.folkwales.org.uk/dprice.html

Etymoleg
Benthyciad o'r Saesneg Canol, "tabour", neu’n uniongyrchol o’r Hen Ffrangeg yw "tabwrdd" gyda'r -dd ar diwedd y gair o dan ddylanwad y gair "bwrdd". gan roi'r lluosog "tabyrddau". Mae'n golygu 'drwm bychan' ond gall hefyd weithiau olygu tambwrîn.

Y gair Saesneg yw Tabor neu tabret a ddefnyddir i gyfeirio at ddrwm ochr (snare drum) Gymreig cynnar a chwaraeir ag un llaw. Mae'r gair "tabor" fel y gellid disgwyl yn fersiwn Saesneg o'r gair  Lladin am "ddrwm".Harms Historical Percussion's Tabor page.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Grŵp 'The Devil's Violin' yn canu Hen Ferchetan
Mick Tems yn canu'r tabwrdd mewn twmpath dawns
Marcus Cox yn esbonio sut i wneud tabwrdd

Categori:Drymiau