Ursula Masson

Bu Ursula Masson, ynghyd â'r Athro Deirdre Beddoe, yn allweddol yn sefydlu Archif Menywod Cymru / Women's Archive of Wales yn 1998. Roedd hefyd yn aelod o bwyllgor Grŵp y De-Orllewin o Rwydwaith Hanes Menywod (a enwyd wedi hynny yn Grŵp a De Orllewin a Chymru), ac yn cyd-olygu Llafur, cylchrawn Llafur: Cymdeithas Hanes Pobl Cymru.

Yn ystod ei chyfnod  fel Cadeirydd Archif Menywod Cymru, cynigiodd y syniad o gynnal cyfres o Sioeau ar Daith Hanes Menywod Cymru. Byddai pobl yn gael eu gwahodd i ddod â deunydd yn ymwneud â hanes cymdeithasol bywydau menywod i gael eu ffotograffu a'u sganio i'w harddangos ar wefan Casgliad y Werin Cymru, ac mewn nifer o achosion yn cael eu cyflwyno ar adnau i archifau cyhoeddus yng Nghymru. Ym Mhrifysgol Morgannwg, sefydlodd Ganolfan Astudiaethau Rhywedd yng Nghymru. Parhaodd ei gwaith hymchwil ynghyd â'i haddysgu, gan olygu papurau Cymdeithasol Ryddfrydol Menywod Aberdar 1891–1910, a chwblhau doethuriaeth ar y testun For Women, for Wales and for Liberalism: Women in Liberal Politics in Wales, 1880–1914, a gyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru ar ôl ei marwolaeth.

Bu'n cydweithio yn agos â Jane Aaron a Gwasg Honno, Gwasg Menywod Cymru, ar yr imprint Clasuron Honno – er mwyn adfer i brint weithiau menywod o Gymru a oedd yn ysgrifennu yn ystod y 19g a'r 20g. Golygodd ddau o lyfrau'r gyfres, sef: Elizabeth Andrews, A Woman's Work is Never Done (2006) a The Very Salt of Life: Welsh Women's Political Writings from Chartism to Suffrage (2007).

Bu farw yn 2008 a chynhelir Darlith Goffa Ursula Masson gan y Ganolfan Astudiaethau Rhywedd yng Nghymru yn flynyddol ar 8 Mawrth, sef Diwrnod Rhyngwladol y Menywod. Dadorchuddwyd Plac Porffor er cof amdani a osodwyd ar Lyfrgell Ganolog ym Merthyr Tudful ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod, 8 Mawrth 2019.

 Cyhoeddiadau 

 A Woman's Work is Never Done gan Elizabeth Andrews, golygwyd a chyflwynwyd gan Ursula Masson, Gwasg Honno, 2006
 The Very Salt of Life: Welsh Women's Political Writings from Chartism to Suffrage, golygwyd a chyflwynwyd gan Jane Aaron a Ursula Masson, Gwasg Honno, 2007
 For Women, for Wales and for Liberalism: Women in Liberal Politics in Wales, 1800-1914, Ursula Masson, Gwasg Prifysgol Cymru, 2010

 Cyfeiriadau 

Categori:Pobl fu farw o ganser
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Pobl o Ferthyr Tudful