Henri Salvador

Canwr a chyfansoddwr caneuon Ffrangeg o Guyane oedd Henri Gabriel Salvador (18 Gorffennaf 1917 – 13 Chwefror 2008). Roedd yn ddifyrrwr hynod o boblogaidd yn Ffrainc am ddros hanner can mlynedd fel perfformiwr chansons, jazz, roc a rôl, caneuon digrif a nofelti, a chaneuon i blant.

 Bywyd cynnar 
Ganwyd yn Cayenne, prifddinas Guyane, département tramor Ffrainc yn Ne America. Daeth ei rieni, Gabriel Clovis Salvador a Marie Denise Paterne, o Guadeloupe, département tramor arall yn y Caribî. Symudodd y teulu i Ffrainc métropolitaine pan oedd Henri yn 12 oed, ac ymsefydlasant yn y 5ed arrondissement ym Mharis. Mynychodd Henri a'i frawd André yr ysgol yn rue Rollin. Aethant i'r Cirque Medrano i weld y clown Rhum, a'r profiad hwnnw a sbardunodd ei atyniad at fyd adloniant. Patrick O'Connor, "Obituary: Henri Salvador", The Guardian (18 Chwefror 2008). Adalwyd ar 18 Ebrill 2019.

Dechreuodd Henri berfformio ar y stryd yn 15 oed, yn dynwared Maurice Chevalier wrth iddo werthu pysgnau yn y farchnad. Tua'r cyfnod hwn, cafodd ei gyflwyno i gerddoriaeth jazz Louis Armstrong a Duke Ellington gan ei gefnder o Guyane, a'i ysbrydoli i ddysgu canu'r gitâr pan glywodd Django Reinhardt ar y radio. Perfformiodd deuawdau gyda'i frawd ar y gitâr mewn caffis lleol, a chawsant eu cyflogi am dymor yr haf i berfformio gyda cherddorfa yn Boulogne-sur-Mer. Cafodd Henri ragor o brofiad yn canu'r gitâr yng nghlwb nos Jimmy's ym Montmartre, ac yno perfformiodd gyda'r fiolinydd Americanaidd Eddie South.

Cafodd ei alw i'r fyddin yn 1937, a gwnaeth ffoi am gyfnod cyn dechreuad yr Ail Ryfel Byd. Wedi'r fuddugoliaeth gan yr Almaenwyr ym Mrwydr Ffrainc (Mehefin 1940), aeth Salvador i Nice, yn yr ardal ddadfilwroledig rhwng y zone libre a'r Eidal.

 Y daith i Dde America 
Yn Nice, cyfarfu Salvador â Ray Ventura, blaenwr band y Collégiens, a chafodd ei gyflogi i berfformio gyda'r band ar daith i Dde America. Dychwelodd Salvador i'w gyfandir genedigol gyda Ventura a'r Collégiens ac arhosodd yno am weddill y rhyfel. Wrth iddo ddatblygu ei ddoniau fel offerynnwr, canwr, a digrifwr, dylanwadwyd arno gan gerddoriaeth De America, a chychwynnodd ar ei yrfa recordio yn Buenos Aires, yr Ariannin.

 Anterth ei yrfa 
Dychwelodd Salvador i Ffrainc yn 1945 a threuliodd gyfnod gyda cherddorfeydd cyn iddo berfformio ar ben ei hun am y tro cyntaf yn neuadd gerdd Le Bobino, Montparnasse, yn 1947. Recordiodd ei ddisg unawd gyntaf, y ddwy gân "Clopin Clopant" a "Maladie d'Amour", gyda'r cynhyrchydd Jacques Canetti yn 1950. Priododd Jacqueline Garabédian yn 1950, a bu Jacqueline yn wraig ac yn rheolwr i Henri nes ei marwolaeth yn 1976.

Yn 1956, cydweithiodd Salvador gyda'r llenor a thrympedwr Boris Vian i arloesi roc a rôl yn Ffrainc. Rhyddhawyd pedair cân ganddynt, dan y ffugenw Henri Cording: "Rock'n'roll Mops", "Dis-Moi Que Tu M'aimes Rock", "Rock Hoquet", a "Va T'Faire Cuir Un Oeuf, Man". Recordiwyd rhagor o ganeuon ganddynt, gan gynnwys "Je Peux Pas Travailler", "Le Taxi", a "J'ai Vingt Ans", cyn i Vian farw yn 1959.

Trodd at ganeuon comig yn y 1960au, a chafodd lwyddiant ysgubol gyda "Zorro Est Arrivé" (1965). Ymddangosodd ar deledu yn rheolaidd drwy gydol y 1960au a'r 1970au yn perfformio caneuon difyr megis "Le Travail C'est La Santé", "Juanita Banana", a "Mais Non Mais Non". Pierre Perrone, "Henri Salvador: France's 'Monsieur Joie de Vivre' ", The Independent (14 Chwefror 2008). Adalwyd ar 18 Ebrill 2019.

 Diwedd ei oes 
Cyhoeddodd ei hunangofiant, Attention Ma Vie, yn 1994. Bu farw ym Mharis yn 90 oed o waedlif ar yr ymennydd. "Henri Salvador, Singer Who Helped Bring Rock to France, Dies at 90", The New York Times (14 Chwefror 2008). Adalwyd ar 18 Ebrill 2019.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o Ffrainc
Categori:Cantorion Ffrangeg o Guyane
Categori:Cantorion jazz o Ffrainc
Categori:Cantorion roc o Ffrainc
Categori:Cyfansoddwyr caneuon o Ffrainc
Categori:Digrifwyr o Ffrainc
Categori:Gitaryddion o Ffrainc
Categori:Pobl o Cayenne
Categori:Pobl fu farw ym Mharis
Categori:Pobl fu farw o waedlif ar yr ymennydd