Elke Erb

Awdures a bardd o'r Almaen yw Elke Erb (18 Chwefror 1938 – 22 Ionawr 2024) sydd hefyd yn cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfieithydd a golygydd gweithiau llenyddol.

Fe'i ganed yn Rheinbach, talaith Nordrhein-Westfalen yn yr Almaen ar 18 Chwefror 1938. 

Magwraeth
Ganed Elke Erb yn Scherbach (rhan o Rheinbach heddiw) yn y bryniau i'r de o Bonn. Roedd ei rhieni wedi symud yno gyda'i hewythr Otto a'i deulu ym 1937 er mwyn "gaeafu dros y Sosialaeth Genedlaethol", fel y dywedodd ei thad Ewald Erb (1903–1978). Gweithiaia ef yn y dreth leol, ar ôl iddo golli ei swydd academaidd fel hanesydd llenyddol Marcsaidd ym Mhrifysgol Bonn yn 1933, oherwydd "gweithgareddau Comiwnyddol". Roedd ei mam Elisabeth yn gweithio ar y tir. Elke oedd yr hynaf o dair merch ei rhieni, pob un wedi eu geni yn Scherbach rhwng 1938 a 1941 pan gafodd ei thad ei orfodi i wasanaeth milwrol. Yr ieuengaf o'r tair chwaer yw'r awdur-bardd Ute Erb.

Rhwng 1941 a 1949 carcharwyd ei thad am y drosedd o "Wehrkraftzersetzung", sef credu mewn annibyniaeth i'w wlad. Symudodd y teulu i Halle, yn yr ardal Gomiwnyddol, pan ddaeth allan o'r carchar a gweithiodd yn y brifysgol leol. Un ystafell, gydag un gwely oedd eu cartref, ac felly bu'n rhaid i'r dair ferch, gan gynnwys Elke, fynd i gartref a oedd hefyd yn ysgol breswyl am ddwy flynedd. Cafodd hyn gryn effaith seicolegol arni.

Awdur

Yn 1969, aeth ar ymweliad hir â Georgia. Yno yn 1974 cyhoeddodd un o'i darnau mawr cyntaf, sef cyfieithiad o destun gan Marina Tsvetaeva. Cynhyrchodd farddoniaeth a rhyddiaith a chyfieithiadau pellach, yn enwedig nofelau gan Oleg Alexandrovitch Yuryev a cherddi gan Olga Martynova. Roedd ei haddasiadau yn bennaf o'r Almaeneg, ond hefyd o destunau Rwsieg, Saesneg, Eidaleg a Sioraidd. Gweithiodd fel golygydd am gyfnod, er enghraifft o'r blynyddlyfr Jahrbuch der Lyrik.

 Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Gelf, Berlin, ac Academi Gelf Saská am rai blynyddoedd.

 Llyfryddiaeth 

Cerddi a rhyddiaith
 Gutachten. Poesie und Prosa. Aufbau Verlag, Berlin, Weimar 1975
 Einer schreit: Nicht! Geschichten und Gedichte. Wagenbach, Berlin 1976
 Der Faden der Geduld. Aufbau Verlag, Berlin, Weimar 1978.
 Trost. Gedichte und Prosa. Deutsche Verlagsanstalt, Stuttgart 1982 (ausgewählt von Sarah Kirsch)
 Vexierbild. Aufbau Verlag, Berlin, Weimar 1983.
 Kastanienallee. Texte und Kommentare. Aufbau Verlag, Berlin, Weimar 1987.
 Winkelzüge oder Nicht vermutete, aufschlußreiche Verhältnisse. (Illustrationen: Angela Hampel) Druckhaus Galrev, Berlin 1991
 Nachts, halb zwei, zu Hause. Texte aus drei Jahrzehnten.  Reclam Leipzig, Leipzig 1991 (ausgewählt von Brigitte Struzyk)
 Poets Corner 3: Elke Erb, Unabhängige Verlagsbuchhandlung Ackerstraße, Berlin 1991.
 Unschuld, du Licht meiner Augen. Gedichte, Steidl Verlag, Göttingen 1994
 Der wilde Forst, der tiefe Wald. Auskünfte in Prosa, Steidl Verlag, Göttingen 1995.
 Mensch sein, nicht. Gedichte und andere Tagebuchnotizen. Urs Engeler, Basel und Weil am Rhein 1998
 Leibhaftig lesen. Gedichte, Verlag Ulrich Keicher, Warmbronn 1999
 Sachverstand. Werkbuch, Gedichte, Urs Engeler Editor, Basel und Weil am Rhein 2000.
 Lust. 2 Gedichte. Verlag Ulrich Keicher, Warmbronn 2001.
 Parabel. Verlag Unartig 2002.
 die crux. Gedichte, Urs Engeler Editor, Basel und Weil am Rhein 2003.
 Gänsesommer. Gedichte, Urs Engeler Editor, Basel und Weil am Rhein 2005.
 Freunde hin, Freunde her. Gedichte (= Lyrikedition 2000). BUCH&media, München 2005, .
 Sonanz. 5-Minuten-Notate. Gedichte, Urs Engeler Editor, Basel und Weil am Rhein 2008.
 Wegerich. Wahn. Denn Wieso? Gedichte (aus Sonanz), Verlag Ulrich Keicher, Warmbronn 2008.
 Meins. Gedichte, roughbooks, Wuischke, Berlin und Holderbank 2010
  Elke Erb. (= Poesiealbum. 301). Märkischer Verlag Wilhelmshorst 2012, .
 Das Hündle kam weiter auf drein. Gedichte, roughbooks, Berlin, Wuischke und Solothurn 2013.
 Sonnenklar. Gedichte, roughbooks, Berlin, Wuischke und Solothurn 2015.

 Seinlyfr 
 in: Dichtung des 20. Jahrhunderts: Meine 24 sächsischen Dichter. Hrsg. Gerhard Pötzsch,  2 CDs, Militzke Verlag, Leipzig 2009, .

 Cyfieithiadau 
 Oleg Jurjew: Halbinsel Judatin, Roman. Vom Autor neugeordnete u. durchges. Fassung. Aus dem Russ. von Elke Erb unter Mitw. von Sergej Gladkich. Verlag Jung & Jung, Salzburg 2014, .

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot
Cyfeiriadau

Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Rheinbach