Styffylwr

Dyfais yw'r styffylwr, hefyd styffylydd, stwfflwr ac ar lafar staplwr sy'n cael ei defnyddio i atodi dalennau o bapur, plastig neu daflenni pren trwy osod stwffwl drwy'r elfennau sydd angen eu hatodi. Mae'r 'stwffwl' neu 'staplen' (o'r Saesneg staple, sef yr 'hoelen' sy'n dal y papurach at ei gilydd) fel arfer wedi ei wneud o haearn sydd fel arfer yn siâp hirsgwar tair-ochrog ond o dan rym y styffylwr bydd dau ben miniog yn cau am fewn gan amgáu'r deunydd papur mewn un gafael, megis crafanc.

Caiff y stwffwl ei ddatod o'r papur, pren neu decstil gan declyn datstyffylwr.

Styffylu pensaernïol
Defnyddiwyd styffylau yng nghyfnod yr Ymerodraeth Rufeinig. Byddai rhai ohonynt wedi'u gwneud o bren ar ffurf cynffon ddwbl, ond y rhai a ddefnyddiwyd fwyaf oedd rhai o efydd. Dewiswyd efydd oherwydd, yn ogystal â bod yn fwy gwydn, nid yw'n ocsideiddio wrth i'r haearn gynyddu mewn cyfaint a rhannu'r cerrig. Yn anffodus i haneswyr y presennol, mae'r arfer o ddefnyddio'r metel hwn, neu'n hytrach arfer lladron a'r cyhoedd wedi hynny, i ddwyn y metel, wedi cyfrannu'n fawr at ddinistrio henebion.

Yn yr Oesoedd Canol, defnyddiwyd styffylau haearn i glymu'r meini nadd ("ashlar" yn Saesneg) yn yr un rhes. Byddent yn gosod y meini'n ddyblau yn bleth gan ffurfio cadwyn gerrig. Y ffordd fwyaf solet o uno 'boncyff' y garreg nadd oed eu llithro yn nhrwch y cerrig a'u gosod gyda phlwm os fyddai'r math o garreg a ddefnyddiwyd yn gallu gwrthsefyll gwres heb hollti. Pan nad oedd yn bosib defnyddio plwm defnyddiwyd swlffwr yn lle.

Defnyddiwyd copr yn ogystal ag efydd wrth ddefnyddio'r styffylau ar waith marmor, neu fe'u gofalwyd gyda cîn i osgoi ocsideiddio. Mabwysiadwyd gwahanol ffurfiau yn ôl eu bwriad i sicrhau a dal simneiau'r neu gysylltu darnau a oedd wedi'u gwahanu:

 Yn yr achos cyntaf, defnyddiwyd 'sawdl' sydd wedi'u gwneud o haearn neu gopr
 Yn yr ail achos, defnyddiwyd styffylau siâp T

Mae'r 'pawen' yn ddyfais gymharol a ddatblygwyd ar gyfer Louis XV, brenin Ffrainc, ac ers hynny maent wedi cael esblygiad mawr o ran maint yn ogystal ag mewn cymwysiadau.

Styffylwr swyddfa
Gyda'r tŵf yn y defnydd o bapur a biwrocratiaeth yn y 19g crewyd galw am ddyfais i ddal dalennau o bapur at ei gilydd.

Cafwyd y patent gyntaf dros ddyfais i styffylu gan George McGill yn 1866 ar gyfer patent yn Unol Daleithiau America i greu gwasg fyddai'n rhoi stwffwl trwy bapur. Dangosodd ei ddyfais yn yr Arddangosfa Canmlwyddiant (Centennial Exhibition) yn Philadelphia yn 1876 gan barhau i weithio ar y ddyfais ac amrywiaethau arni am y ddegawd nesa. Cyflwynwyd patent ym Mhyrdain yn 1868 i C.H. Gould ac un arall yn yr Unol Daleithiau i Albert Kletzker o St. Louis.

Defnydd
Yn y bôn mewn tai a swyddfeydd, defnyddir styffylau bach fel deunydd ysgrifennu ar gyfer grwpio papurau a dogfennau, ond mewn diwydiannau a gweithgynhyrchu gwaith saer neu ddodrefn defnyddir styffylau diwydiannol sydd â'r cryfder i styffylau ewinedd. maint mawr Mae'r styffylau'n cael eu marchnata mewn cetris a'u rhoi ar waith drwy'r styffylwr. Er mwyn eu tynnu gallwch chi â llaw neu â defnyddio dyfais fach a gynlluniwyd at y diben hwn.

Dulliau styffylu
Ar gyfer cymalau neu atodiadau parhaol trefnir gwaelod neu 'einion' y styffylwr fel bod y stwffwl ar gau. Mae siâp U cychwynnol y stwffwl yn mynd i siâp gwastad gyda'r breichiau U wedi'u plygu i mewn.

Ar gyfer uniadau dros dro, mae gwaelod y styffylwr yn cael ei gylchdroi fel bod breichiau'r U yn cael eu plygu allan. Felly, mae'r undeb yn gymharol sefydlog ond yn hawdd ei ddadwneud.

Stwfflwr meddygol
Defnyddir amrywiaeth ar y ddyfais styffylu ym myd meddygaeth. Defnyddir y styffylwr ar gyfer gwaith anastomosis meddygol - pan fydd angen uno dau organ neu rhan o ddau organ at ei gilydd.

Yn wahanol i'r stwfflwr papur cyffredin, does gan y stwfflwr meddygol ddim 'einion' - hynny yw, darn fetal i'w stwfflwr unigol bwyso yn ei erbyn o dan y papur i gau y stwfflwr (pin). Bydd y pin yn cau wrth i'r meddyg bwyso'r styffylwr yn erbyn anaf y claf a bydd hynny'n achosi i'r pin ddod allan o'r ddyfais a chau yn y canol i greu pin hirsgwâr.

Gweler hefyd
 Stwffwl
 Datstyffylwr
 Pin bawd
 Clip papur
 Pin cau

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Erthygl ar y Styffylwr, 'The New York Times'
 Fideo fer ar ddau wahanol fath o styffylwr

Categori:Offer swyddfa
Categori:Dyfeisiau o Ffrainc
Categori:Mecanweithiau
Categori:Ffasnyddion