Afuad gwrychog

Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw Afuad gwrychog (enw gwyddonol: Dumortiera hirsuta; enw Saesneg: Dumortier's liverwort). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Nid yw’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru, ond fe'i ceir ar Ynys Manaw, Cernyw, gorllewin yr Alban a de Iwerddon.

Llysiau'r afu

Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr.Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) Biology of Plants, W. H. Freeman, Efrog Newydd. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

Disgrifiad

Mae'n aromatig, gyda thali llydan, gwastad, lled-dryloyw, canghennog, hyd at 2 cm o led. Mae'r thalws yn wyrdd tywyll, weithiau'n felyn-wyrdd. Ceir diffyg mandyllau aer (heblaw am ychydig o mandyllau weithiau ger y domen).

Mae'r cyneilyddion gwrywaidd yn cael eu dal yn fyr ac yn cael eu cludo ar goesyn byr iawn. Mae gan blanhigion benywaidd gyneilyddion hir a cheir 6 i 12 llabed byr.

Cyfeiriadau

Categori:Marchantiales