Halfa

Mae halfa neu'r sillafiad cyffredin, halva a weithiau halwa yn ddanteithyn neu felysyn a wneir o flawd (o wahanol fathau), dŵr, siwgr, mêl ac yna ychwnegolion fel cnau neu ffrwythau.

Mae'r gair yn gyffredin mewn gwahanol ffyrdd mewn amrywiaeth eang o ieithoedd: halwa, halvah, halava, helva, halawa, ac ati. Daeth y gair i'r Saesneg rhwng 1830-1840 o'r Hebraeg oedd ei hun o'r Perseg: حلوا ("halva").Halvah, Random House Dictionary, 2009  Daw'r halva yn iaith Groeg, Hebraeg, a Rwmaneg o'r gair Twrceg Helva (حلوا)name="Marks2010"> sydd, ei dro, yn dod o'r gair Perseg halva (حلوا)  , sy'n dod o'r gair Arabeg sy'n dod o'r gwraidd, حلوی  ḥelavi .

Cefndir ac Amrywieth Daearyddol
bawd|250px|Halfa ym Marchnad Carmel, Tel Aviv
Daw'r melysyn yn wreiddiol o fwydydd rhanbarthau Iran,. Mae yn draddodiadol dros diriogaeth eang sy'n cynnwys is-gyfandir India, Canolbarth Asia, y Cawcasws, y Balcanau, y Maghreb, y Dwyrain Canol, Dwyrain Ewrop, a'r Lefant.

Ceir arfer wahanol a ffordd benodol o greu'r melysyn mewn gwahanol lefydd. Defnyddir blawd semolina yn Armenia, Twrci, Pacistan, Iran neu gyda past tahini yn nwyrain ardal Môr y Canoldir a'r Balcanau. Gall yr halfa fod â chysondebau gwahanol, a gall gynnwys ychwanegolion megis blawd rhosyn neu ffa gwyn, neu hyd yn oed wedi'i dorri'n fwydion o rai llysiau fel moron neu gorbwmpen. Gall hefyd gynnwys ffrwythau sych ac fel arfer mae'n cynnwys almonau neu pistachios ond efallai bod ganddynt gynhwysion mwy gwreiddiol eraill megis hadau blodyn yr haul (yng ngwledydd y Baltig) neu gynhwysion mwy modern.The Oxford Companion to Food, gol. Alan Davidson (Oxford University Press, 1999)

Gellir gwneud amrywiadau o wahanol flasau hefyd, gan ychwanegu sudd oren, siocled, cnau coco wedi'i gratio, ac ati. Mae rhai yn cymjysgu halfa gyda nwdls a nougat.

Coginio a thraddodiadau
Ceir gwahanol fathau o helva Twrcaidd: helvası (blawd melys), irmik helvası (semolina melys), a helvası peynir (caws melys).

Mewn diwylliant poblogaidd
Yng Ngwlad Groeg, ceir y y dywediad, Άντε ρε χαλβά! ("ante re halva!"), sy'n golygu'n fras, "colli halva", sy'n sarhâd ac yn golygu bod yn llwfr neu'n dwyllodrus.

Yn Edirne, Twrci, mae helva yemek ("bwyd helfa") yn golygu gwneud rhywbeth hurt.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Rysáit Halfa (Youtube)
Rysait Halfa heb goginio

Categori:Bwyd a diod yn Asia