Yr iaith Aeleg yng Nghanada

Daeth iaith Gaeleg yr Alban i Ganada gan ymfudwyr o Ucheldiroedd yr Alban ac Ynysoedd Heledd, a chafodd ei defnyddio'n iaith gymunedol yng Nghanada'r Iwerydd am ryw dwy ganrif. Yn yr 21g, mae'r iaith ar ei chryfaf yng ngogledd Nova Scotia, ar Ynys Cape Breton yn enwedig, a cheir siaradwyr hefyd yn Ynys Prince Edward, yn ne-orllewin ynys Newfoundland, ac yn ardal Miramichi, New Brunswick. Yn hanesyddol cafodd ei siarad hefyd gan gymunedau yn Ontario a Québec.

Siaredir yr iaith Aeleg yn nwyrain Canada ers i'r Gaeliaid ddechrau ymfudo i'r ardal yng nghanol y 18g. Yn sgil alltudiaeth yr Acadiaid i Louisiana a Gogledd a De Carolina, ymfudodd niferoedd mawr o Albanwyr, Saeson, Gwyddelod, ac Almaenwyr i ddwyrain Canada, gan drawsnewid demograffeg ieithyddol y wlad. Yn 1867, yr Aeleg oedd yr iaith a chanddi'r nifer trydydd mwyaf o siaradwyr (200,000) yn yr holl wlad, ar ôl Saesneg a Ffrangeg. Yn niwedd y 19g, traean o boblogaeth Nova Scotia oedd yn medru'r iaith, a fe'i siaredir yn gyffredin yn nwyrain Ynys Prince Edward.

Yn yr 21g mae ymdrechion i achub yr iaith Aeleg yng Nghanada wedi tyfu, yn bennaf yn Nova Scotia. Er hynny, mae sefyllfa'r iaith yn fregus, hyd yn oed yn ei chadarnleoedd ar Ynys Cape Breton. Amcangyfrifir bod rhyw 2000 o siaradwyr Gaeleg yng Nghanada'r Iwerydd, yn bennaf yn Nova Scotia,Ethnologue – Canada, Scottish GaelicNova Scotia Office of Gaelic AffairsStatistics Canada, NHS Profile 2011, by province. a mwy na 7000 o siaradwyr yr ieithoedd Gaeleg yng Nghanada gyfan.Statistics Canada, 2011 NHS SurveyOur Community - Gaelic Affairs, Nova Scotia/Alba Nuadh Yn ôl cyfrifiad 2011, mae dros 300 o drigolion Nova Scotia ac Ynys Prince Edward yn ystyried Gaeleg yr Alban neu'r Wyddeleg yn famiaith.Statistics Canada, 2011 Census of Canada, Table: Detailed mother tongue

 Nova Scotia 

bawd|Arwydd ffordd ddwyieithog yn Antigonish/Am Baile Mór, Nova Scotia.
Cafodd Gaeleg yr Alban ei defnyddio yn iaith yr aelwyd, y gymuned, a'r gweithle am fwy na dwy ganrif yn nhalaith Nova Scotia (Lladin am "Yr Alban Newydd"), a fe'i cedwir yn fyw yn yr 21g gan nifer fach o siaradwyr. Addysgir yr iaith yn bwnc mewn sawl prifysgol yn Nova Scotia, ac yn brif iaith y Coleg Gaeleg yn St Anne's, Ynys Cape Breton.

 Gweler hefyd 
 Yr iaith Wyddeleg yng Nghanada

 Cyfeiriadau 


Canada
Canada
Categori:Ieithoedd Canada