Ysgrifennydd Gwladol India

Ysgrifennydd Gwladol India neu Ysgrifennydd India oedd gweinidog yn y Cabinet Prydeinig a phennaeth gwleidyddol Swyddfa India yn gyfrifol am lywodraethu'r Raj Prydeinig (India), Aden a Burma. Crëwyd y swydd ym 1858 pan ddaeth rheol Cwmni Dwyrain India ym Mengal i ben. O 1858 daeth India, ac eithrio'r Gwladwriaethau Tywysogaidd, o dan weinyddiaeth uniongyrchol y llywodraeth yn Llundain, gan ddechrau cyfnod trefedigaethol swyddogol India o dan yr Ymerodraeth Brydeinig.

Ym 1937, ad-drefnwyd Swyddfa India trwy roi cyfrifoldeb dros Burma ac Aden i'r Swyddfa Burma newydd. Yr un Ysgrifennydd Gwladol oedd yn gyfrifol am y ddwy Adran a sefydlwyd teitl newydd o Ysgrifennydd Gwladol India a Burma. Diddymwyd Swyddfa India a'i Ysgrifennydd Gwladol ym mis Awst 1947, pan ddaeth India'n annibynnol o'r Deyrnas Unedig wedi pasio Deddf Annibyniaeth India, a greodd ddau ddominiwn annibynnol newydd, Dominiwn India a Dominiwn Pacistan. Yn fuan wedyn, daeth Myanmar (Burma) yn annibynnol hefyd yn gynnar ym 1948.

 Ysgrifenyddion Gwladol India, 1858–1937 
Cyn sefydlu'r Ymerodraeth Brydeinig ar 2 Awst 1858,  yr Arglwydd Stanley oedd Llywydd y Bwrdd Rheoli.
DarlunEnwCyfnod yn y SwyddPlaidPrif Weinidog92x92pxY Gwir AnrhydeddusArglwydd StanleyAS etholaeth King's Lynn2 Awst185811 Mehefin1859Ceidwadol14eg Iarll Derby109x109pxY Gwir AnrhydeddusSyr Charles Wood<small>AS etholaeth Halifax hyd 1865AS etholaeth Ripon ar ôl 186518 Mehefin185916 Chwefror1866 Ymddiswyddodd ar ôl cael ei anafu mewn damwain hela.Rhyddfrydol Is iarll Palmerston Iarll Russell99x99pxY Gwir AnrhydeddusIarll de Grey16 Chwefror186626 Mehefin1866Rhyddfrydol106x106pxY Gwir AnrhydeddusIs iarll CranborneAS etholaeth Stamford6 Gorffennaf18668 Mawrth1867Ceidwadol 14eg Iarll Derby 95x95pxY Gwir AnrhydeddusSyr Stafford NorthcoteAS etholaeth North Devonshire8 Mawrth18671 Rhagfyr1868Ceidwadol Benjamin Disraeli 93x93pxEi Ras Dug Argyll9 Rhagfyr186817 Chwefror1874RhyddfrydolWilliam Ewart Gladstone106x106pxY Mwyaf AnrhydeddusArdalydd Salisbury21 Chwefror18742 Ebrill1878CeidwadolBenjamin Disraeli93x93pxY Gwir Anrhydeddus Is iarll Cranbrook2 Ebrill187821 Ebrill1880Ceidwadol107x107pxY Mwyaf AnrhydeddusIs iarll HartingtonAS etholaeth Gogledd Ddwyrain Swydd Gaerhirfryn28 Ebrill188016 Rhagfyr1882RhyddfrydolWilliam Ewart Gladstone116x116pxY Gwir AnrhydeddusIarll Kimberley16 Rhagfyr18829 Mehefin1885Rhyddfrydol94x94pxY Gwir AnrhydeddusArglwydd Randolph ChurchillAS etholaeth Paddington South24 Mehefin188528 Ionawr1886CeidwadolArdalydd Salisbury116x116pxY Gwir Anrhydeddus Iarll Kimberley6 Chwefror188620 Gorffennaf1886RhyddfrydolWilliam Ewart Gladstone102x102pxY Gwir AnrhydeddusIs iarll Cross3 Awst188611 Awst1892CeidwadolArdalydd Salisbury116x116pxY Gwir Anrhydeddus Iarll Kimberley18 Awst189210 Mawrth1894RhyddfrydolWilliam Ewart Gladstone104x104pxY Gwir AnrhydeddusHenry FowlerAS etholaeth Dwyrain Wolverhampton10 Mawrth189421 Mehefin1895RhyddfrydolIarll Rosebery105x105pxY Gwir AnrhydeddusArglwydd George HamiltonAS etholaeth Ealing4 Gorffennaf18959 Hydref1903Ymddiswyddodd.Ceidwadol Ardalydd Salisbury(Clymblaid Unoliaethol)  Arthur Balfour(Clymblaid Unoliaethol) 118x118pxY Gwir AnrhydeddusWilliam St John BrodrickAS etholaeth Guildford9 Hydref19034 Rhagfyr1905Unoliaethwr106x106pxY Gwir Anrhydeddus Is iarll Morley o BlackburnAS etholaeth Montrose Burghs hyd 1908Is iarll Morley o Blackburn ar ôl 190810 Rhagfyr19053 Tachwedd1910RhyddfrydolSyr Henry Campbell-BannermanH. H. Asquith111x111pxY Gwir AnrhydeddusIarll Crewe3 Tachwedd19107 Mawrth1911Rhyddfrydol106x106pxY Gwir Anrhydeddus Is iarll Morley o Blackburn7 Mawrth191125 Mai1911Rhyddfrydol111x111pxY Mwyaf AnrhydeddusArdalydd Crewe25 Mai191125 Mai1915Rhyddfrydol106x106pxY Gwir AnrhydeddusAusten ChamberlainAS etholaeth Gorllewin Birmingham25 Mai191517 Gorffennaf1917Ymddiswyddodd.CeidwadolH. H. Asquith(Clymblaid)

David Lloyd George (Clymblaid)107x107pxY Gwir AnrhydeddusEdwin Samuel MontaguAS etholaeth Chesterton hyd 1918AS etholaeth Cambridgeshire ar ôl 191817 Gorffennaf191719 Mawrth1922Rhyddfrydol101x101pxY Gwir Anrhydeddus Is iarll Peel19 Mawrth192222 Ionawr1924CeidwadolAndrew Bonar LawStanley Baldwin109x109pxY Gwir AnrhydeddusArglwydd Olivier22 Ionawr19243 Tachwedd1924LlafurRamsay MacDonald113x113pxY Gwir Anrhydeddus Iarll Birkenhead6 Tachwedd192418 Hydref1928CeidwadolStanley Baldwin101x101pxY Gwir Anrhydeddus Is iarll Peel18 Hydref19284 Mehefin1929Ceidwadol91x91pxY Gwir AnrhydeddusWilliam Wedgwood BennAS etholaeth Gogledd Aberdeen7 Mehefin192924 Awst1931LlafurRamsay MacDonald102x102pxY Gwir AnrhydeddusSyr Samuel HoareAS etholaeth Chelsea25 Awst19317 Mehefin1935CeidwadolRamsay MacDonald(1af & 2il Llyw. Cenedlaethol.)123x123pxY Mwyaf Anrhydeddus Ardalydd Zetland7 Mehefin193528 Mai1937CeidwadolStanley Baldwin(3ydd Llyw. Cenedlaethol.)

 Ysgrifenyddion Gwladol India a Burma, 1937-1947 

DarlunEnwCyfnod yn y SwyddPlaidPrif Weinidog123x123pxY Mwyaf Anrhydeddus Ardalydd Zetland28 Mai193713 Mai1940CeidwadolNeville Chamberlain(4ydd Llyw Genedlaethol.;War Coalition)Y Gwir AnrhydeddusLeo AmeryAS etholaeth Birmingham Sparkbrook13 Mai194026 Gorffennaf1945CeidwadolWinston ChurchillClymblaid Rhyfel; 105x105pxY Gwir AnrhydeddusArglwydd Pethick-Lawrence3 Awst194517 Ebrill1947LlafurClement Attlee75x75pxY Gwir AnrhydeddusIarll Listowel14 Awst19474 Ionawr1948Llafur

 Ysgrifenyddion Gwladol Burma, 1947-1948 

DarlunEnwCyfnod yn y SwyddPlaidPrif Weinidog75x75pxY Gwir AnrhydeddusIarll Listowel14 Awst19474 Ionawr1948LlafurClement Attlee

 Cyfeiriadau 

Categori:Y Raj Prydeinig
India, Ysgrifennydd Gwladol