TOPLYGA

Y TOPLYGA,Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA (A lyga rhwng 2001-2025) yw'r brif adran bêl-droed yn Lithwania. Fe'i gweinyddir gan yr LFF sef Ffederasiwn Pêl-droed Lithwania (Lithwaneg: Lietuvos Futbolo Federacija). Mae'r gynghrair wedi amrywio mewn maint o rhwng 8 a 12 tîm. O dymor 2016 mae'r gynghrair wedi cynnwys 8 tîm. Oherwydd gaeafau caled Lithwania, bydd y tymhorau yn dechrau ar ddiwedd mis Mawrth, dechrau Ebrill.

Hanes
Ym 1922, chwaraewyd pencampwriaeth genedlaethol am y tro cyntaf. Enillwyd y teitl gan LFLS Kaunas. Ar ôl Lithuania gael ei choncro gan yr Undeb Sofietaidd yn 1940, diddymwyd y bencampwriaeth annibynnol.

Er bod cynghrair Lithwaneg yn bodoli yn ystod y goresgyniad Sofietaidd rhwng 1945 a 1989 doedd y gystadleuaeth hon yn ddim mwy na phencampwriaeth rhanbarthol oddi fewn i'r Undeb Sofietaidd. Žalgiris Vilnius oedd yr unig dîm Lithwaneg i chwarae (am gyfnod dros dro o leiaf) ym mhrif gynghrair 'genedlaethol' yr Undeb Sofietaidd.

Yn 1990, gyda Lithwania yn annibynnol ond heb ei chydnabod yn ryngwladol sefydlwyd strwythur newydd. Cynhaliwyd cystadleuaeth rhwng pedwar tîm gorau gwledydd y Baltig (Lithwania, Latfia ac Estonia) - y Gynghrair Baltig a chystadleuaeth cwpan hefyd.

Enilwyd annibyniaeth swyddogol i Lithwania yn 1991. Sefydlwyd pencampwriaeth genedlaethol gyda'r 4 tîm oedd yn chwarae yn y Gynghrair Baltig yn chwarae hefyd yn erbyn 6 tîm gorau o hen gynghrair Lithwania. Chwaraeodd pob tîm unwaith yn erbyn ei gilydd, felly roeddent i gwblhau gêm tymor 14 y clwb. Yna chwaraeodd y pedwar cyntaf mewn modd cwpan, y pencampwr cenedlaethol cyntaf oedd Zalgiris Vilnius.

Yn 1991/92, cytunwyd ar 14 tîm i'r gynghrair a dim gemau 'playoff'. Yn 1993/94, gostyngwyd y bencampwriaeth i ddeuddeg clwb, ac yna, tair blynedd yn ddiweddarach, i wyth clwb gan chwarae bedair gwaith yn ystod y tymor yn erbyn ei gilydd. 1997/98, crynhowyd yr wyth tîm cynhwysfawr a'r gynghrair gyntaf. Ar ôl i nifer o glybiau gystadlu, dim ond 13 o dimau yn y bencampwriaeth a gymerodd rhan yn 1998/99. Yn hydref 1999, roedd deg o dimau mewn tymor pontio, ers i'r tymor gael ei addasu o 2000 i'r flwyddyn galendr. Yn 2003 a 2004, dim ond wyth tîm a gynrychiolwyd yn yr adran gyntaf, ers 2005, mae deg eto.

Wedi annibyniaeth newidiodd sawl clwb yr enwau a roddwyd yn ystod oes Sofietaidd.

 Pencamwyr y Gynghrair 
 1922–1939 
 1922 : LFLS Kaunas
 1923 : LFLS Kaunas
 1924 : Kovas Kaunas
 1925 : Kovas Kaunas
 1926 : Kovas Kaunas 1927 : LFLS Kaunas
 1928 : KSS Klaipėda
 1929 : KSS Klaipėda
 1930 : KSS Klaipėda
 1931 : KSS Klaipėda 1932 : LFLS Kaunas
 1933 : Kovas Kaunas
 1934 : MSK Kaunas
 1935 : Kovas Kaunas
 1936 : Kovas Kaunas 1937 : KSS Klaipėda
 1937–38 : KSS Klaipėda
 1938–39 : LGSF Kaunas

 Ers 1990 
 1990: Sirijus Klaipėda
 1991: FK Žalgiris
 1991/92: FK Žalgiris
 1992/93: FK Ekranas
 1993/94: FC ROMAR
 1994/95: FK Inkaras
 1995/96: FK Inkaras
 1996/97: FK Kareda
 1997/98: FK Kareda
 1998/99: FK Žalgiris
 1999: FK Žalgiris (Kaunas)
 2000: FBK Kaunas A lyga
 2001: FBK Kaunas
 2002: FBK Kaunas
 2003: FBK Kaunas
 2004: FBK Kaunas
 2005: FK Ekranas
 2006: FBK Kaunas
 2007: FBK Kaunas
 2008: FK Ekranas
 2009: FK Ekranas
 2010: FK Ekranas
 2011: FK Ekranas
 2012: FK Ekranas 2013: VMFD Žalgiris
 2014: VMFD Žalgiris
 2015: FK Žalgiris
 2016: FK Žalgiris
 2017: FK Sūduva
 2018: FK Sūduva
 2019: FK Sūduva
 2020: FK Žalgiris
 2021: FK Žalgiris
 2022: FK Žalgiris
 2023: FK Panevėžys
 2024 : FK Žalgiris (11)
 2025 : FK Kauno Žalgiris (1)
 TOPLYGA
 2026 :

Dolenni allanol
Gwefan swyddogol yr A Lyga 
RSSSF.com - Rhestr Pencampwyr
Lithuanian Football: History & Statistics by Almis - Ystadegau Pencampwyr

Cyfeiriadau

Categori:Cynghreiriau pêl-droed cenedlaethol
Categori:Pêl-droed yn Lithwania
Categori:Cynghreiriau pêl-droed