Nelly Sachs

Awdures o'r Almaen ac yna Sweden oedd Nelly Sachs (10 Rhagfyr 1891 - 12 Mai 1970) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, dramodydd a chyfieithydd.

Fe'i ganed yn Schöneberg ar 10 Rhagfyr 1891; bu farw yn Högalid Parish o ganser y coluddyn ac fe'i claddwyd mewn mynwent Iddewig. 

Profodd dwf y Natsïaid yn Ewrop yr Ail Ryfel Byd a thrawsnewid y profiad hi yn llefarydd dros deimladau ei chyd Iddewon. Ei drama adnabyddus yw Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels (1950); mae'r gweithiau eraill yn cynnwys y cerddi "Zeichen im Sand" (1962), "Verzauberung" (1970), a'r casgliadau o farddoniaeth In den Wohnungen des Todes (1947), Flucht und Verwandlung (1959), Fahrt ins Staublose (1961), a Suche nach Lebenden (1971). Enillodd Wobr Lenyddol Nobel ym 1966.

Magwraeth
Ganwyd 'Leonie Sachs yn Schöneberg, Berlin, yr Almaen, yn 1891 i deulu Iddewig. Roedd ei theulu'n gynhyrchwyr rwber naturiol, ac yn gyfoethog: Georg William Sachs (1858–1930) a'i wraig Margarete, g. Karger (1871–1950). Fe'i haddysgwyd gartref oherwydd ei hiechyd bregus. Dangosodd arwyddion cynnar o dalent fel dawnsiwr, ond nid oedd ei rhieni yn ei hannog i ddilyn y proffesiwn. Cafodd ei magu fel menyw ifanc gysgodol, mewnblyg iawn ac ni fu erioed yn briod.

Y Natsiaid
Wrth i'r Natsïaid gymryd grym, daeth yn fwyfwy ofnus, ar un adeg collodd y gallu i siarad, fel y dywedodd mewn pennill: "Pan ddaeth y terfysg mawr / mi syrthiais yn fud." Ffodd Sachs gyda'i mam oedrannus i Sweden ym 1940. Ei chyfeillgarwch â Lagerlöf a achubodd eu bywydau:  ychydig cyn ei marwolaeth ei hun trefnodd Lagerlöf (gyda theulu brenhinol yn Sweden) eu rhyddhau o'r Almaen. Dihangodd Sachs a'i mam ar yr awyren olaf o'r Almaen Natsïaidd i Sweden, wythnos cyn y dyddiad yr oedd Sachs i fynd i'r gwersyll crynhoi (concentration camp). Setlodd y ddwy yn Sweden a daeth Sachs yn ddinesydd yno yn 1952.

Llyfryddiaeth
bawd|chwith|Sachs yn 1966

Gwaith a gyhoeddwyd
Rhestrir y gwaith a gyhoeddodd Nelly Sachs yn An Encyclopedia of Continental Women Writers.

Legenden und Erzählungen [Legends and Tales], 1921.
Fahrt ins Staublose: Die Gedichte der Nelly Sachs 1 [Journey into the Dustless Realm: The Poetry of Nelly Sachs, 1], 1961.
Suche nach Lebenden: Die Gedichte der Nelly Sachs 2 [Search for the Living: The Poetry of Nelly Sachs, 2], 1971.

Llythyrau:
Briefe der Nelly Sachs [Letters of Nelly Sachs] ed. Ruth Dinesen and Helmut Müssener, 1984.

Cyfieithiadau:
O the Chimneys: Selected Poems, Including the Verse Play, Eli, tr. Michael Hamburger et al., 1967.
The Seeker and Other Poems. tr. Ruth Mead, Matthew Mead, and Michael Hamburger, 1970.
Contemporary German Poetry, selections, ed. and tr. Gertrude C. Schwebell, 1964.
Glowing Enigmas, tr. Michael Hamburger, 2013.

 Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg, ac Academi Celfyddydau Cain Bafaria am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau

Cadw lle i'r bot

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1891
Categori:Marwolaethau 1970
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Llenorion benywaidd o'r Almaen
Categori:Llenorion benywaidd o Sweden
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Schöneberg