Tŷ Opera Bae Caerdydd

Cynllun arfaethedig oedd Tŷ Opera Bae Caerdydd i adeiladu cartref i Opera Cenedlaethol Cymru fel rhan o ailddatblygiad Bae Caerdydd yn y 1990au.

Sefydlwyd Ymddiriedolaeth Tŷ Opera Bae Caerdydd gan Gorfforaeth Datblygu Bae Caerdydd, ac agorwyd cystadleuaeth ryngwladol ym 1993 i ddylunio'r adeilad, dan reolaeth Comisiwn y Mileniwm oedd yn gyfrifol am ddosbarthu arian y Loteri Genedlaethol ar gyfer prosiectau i ddathlu'r flwyddyn 2000. Roedd 269 o geisiadau i gyd, ac ymhlith y cystadleuwyr oedd Norman Foster, Rafael Moneo, Itsuko Hasegawa, a Manfredi Nicoletti. Enillodd Zaha Hadid ym Medi 1994 gyda'i dyluniad o adeilad modernaidd, a wneir o wydr yn bennaf. "Cardiff Bay Opera House", Zaha Hadid Architects. Adalwyd ar 13 Mawrth 2018.

Cafodd ei glodfori gan benseiri, ond ei feirniadu gan nifer o wleidyddion a chyfryngau lleol, gan gynnwys nifer o aelodau'r Gorfforaeth Datblygu a'r Western Mail, a phapurau Llundeinig megis The Sun. Yn ôl pleidlais ffôn ar HTV, roedd 88.5% o wylwyr yn erbyn dyluniad Hadid. Jonathan Glancey, "A monumental spot of local trouble", The Independent (14 Ionawr 1995). Adalwyd ar 13 Mawrth 2018. Meddai rhai bod opera yn ddiddordeb "elitaidd", ac yn annheilwng felly o dderbyn nawdd y Loteri. Kam Patel, "No curtain to raise", Times Higher Education (26 Ebrill 1997). Adalwyd ar 13 Mawrth 2018. Roedd y llywodraeth leol yn anfodlon i gefnogi dyluniad Hadid, a chafodd ei wrthod gan Gomisiwn y Mileniwm yn Rhagfyr 1995. Penderfynwyd i ail-agor y gystadleuaeth, ar gyfer canolfan y celfyddydau. Enillodd dyluniad Percy Thomas, a chodwyd Canolfan Mileniwm Cymru ar y safle.

Blynyddoedd wedi'r ffrae, dywedodd Hadid ei bod yn meddwl bod y gwrthwynebiad i'w dyluniad o bosib o ganlyniad i hiliaeth a rhywiaeth yn ei herbyn. Cafodd ei dyluniad ei ail-ddefnyddio ar gyfer Tŷ Opera Guangzhou. Paul Rowland, "Award-winning businesswoman Zaha Hadid hits out at 'prejudice' over doomed Cardiff Bay Opera House project", WalesOnline (23 Ebrill 2013). Adalwyd ar 13 Mawrth 2018.

 Cyfeiriadau 

 Darllen pellach 
 Nicholas Crickhowell, Opera House Lottery: Zaha Hadid and the Cardiff Bay Project (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1997).

Categori:Opera
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghaerdydd
Categori:Tai opera