Akranes

bawd|Map o'r ardal
bawd|Ynghanu'r enw Akranes
Mae Akranes (IPA:ˈaːkraˌnɛːs) yn borthladd a bwrdeisdref ar arfordir orllewinnol Gwlad yr Iâ ac yn gorwedd oddeutu  i'r gogledd o'r brifddinas, Reykjavík. Mae Akranes yn Rhanbarth Vesturland. Ar 1 Ionawr 2017 poblogaeth y dref oedd 7,051. Hi yw'r dref fwyaf yng ngorllewin Gwlad yr Iâ.

Gwladychwyd Akranes yn y 9g ond bu'n rhaid aros nes 1942 cyn i'r dref dderbyn siarter bwrdeisdref.

Hanes
Sonia'r Landnámabók i Akranes gael ei gwladychu yn y 9g gan y brodyr Þormóður a Ketill, meibion Bresi. Daethont o'r Iwerddon. Dechreuodd y lle ymffurfio'n dref yng nghanol y 17g a hynny fel pentref bysgota. Yn 1942 fe roddwyd siarter iddi ac yn y blynyddoedd a ddilynodd cododd poblogaeth y dref yn sydyn iawn.

Ceir sawl diwydiant a chydlogwr yn y dref. Agorwyd ffatri sment yn yr 1950au a gorsaf mwyndoddi alwminiwm yn 1998.

Akranes Gyfoes
Mae'r diwydiant bysgota yn parhau i fod yn un o brif gyflogwyr y dref ond mae masnach hefyd yn gyflogwyr sylweddol arall wrth i Akranes weithredu fel canolfan wasanaethu ar gyfer ardal wledig y tu cefn iddi.

Disgwylir i'r dref i dyfu ymhellach yn sgil gwella trafnidiaeth gydag ardal Reykjavík Fawr yn dilyn adeiladu Twnnel Hvalfjörður sydd  o hyd yn 1998. Dyma un o dwneli tan-ddŵr hiraf y byd.

 Poblogaeth 
Mae'r dref wedi gweld tŵf cyson a a di-dor ers degawdau.
 Dyddiad Poblogaeth 1. Rhag. 1981:  5,267 1. Rhag. 1997:  5,127 1. Rhag. 2003:  5,582 1. Rhag. 2004:  5,655 1. Rhag. 2005:  5,782 1. Rhag. 2006:  5,955 1. Rhag. 2007:  5,976 1. Rhag. 2008:  6,401 1. Rhag. 2009:  6,609 1. Rhag. 2010:  6,549 Rhagfyr 2022:  7,948  Tachwedd 2024:  8,071

Chwaraeon
Mae'r dref yn gartref i glwb chwaraeon, Íþróttabandalag Akraness.

Mae gan Akranes draddodiad pêl-droed hir. Mae'r tîm lleol, ÍA Akranes, wedi bod ymysg timau gorau'r wlad ers blynyddoedd. Ganed cyn chwaraewr Sheffield Wednesday ac Arsenal, y chwaraewr canol cae, Siggi Jonsson yn Akranes a bu'n chwarae gydag ÍA ar dri cyfnod gwahanol.

Amgueddfa Werin
Lleolir Amgueddfa Werin Akranes yn y dref. Mae'r (Byggðasafnið í Görðum Akranesi) yn Garðar. Mae'n cynnwys arddangosfeydd ac arteffactau tu fewn a hefyd fel amgueddfa awyr agored yn debyg i Amgueddfa Werin Cymru. Sefydlwyd yr Amgueddfa yn 1953.Akranes Folk Museum – Collection policy (not accessible on the web).

Enwogion
Jón Óskar - bardd

Gefeilldrefi
Mae Akranes wedi gefeillio â'r trefi isod:

  Bamble, Norwy 
  Närpes, Y Ffindir
  Qaqortoq, Yr Ynys Las
  Sörvágur, Ynysoedd Ffaro
  Tønder, Denmarc 
  Västervik, Sweden

Oriel

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan Bwrdeisdref Akranes
 Akranes Gwefan yr Amgueddfa Werin

Categori:Cymunedau Gwlad yr Iâ