John Mahoney (actor)

Mae'r erthygl hon am yr actor Eingl-Americanaidd, am y beldroediwr Cymreig gweler John Mahoney

Roedd Charles Jonathan "John" Mahoney (20 Mehefin 1940 – 4 Chwefror 2018) yn actor Eingl-Americanaidd. Mae'n cael ei gofio'n bennaf am chwarae rhan Martin Crane yn y comedi sefyllfa Americanaidd Frasier rhwng 1993 a 2004.

Cefndir
Ganwyd Mahoney yn Blackpool, Swydd Gaerhirfryn, ar 20 Mehefin 1940. Roedd ei deulu yn hanu o Fanceinion ond wedi symud i Blackpool fel faciwîs adeg yr Ail Ryfel Byd. Cafodd ei addysgu yng Ngholeg  St Mary's, Blackpool am gyfnod cyn i'w deulu ddychwelyd i ardal Withington o Fanceinion wedi i'r rhyfel orffen. Wedi darfod ei addysg eilradd symudodd Mahoney i Illinois yn yr Unol Daleithiau, lle'r oedd ei chwaer eisoes wedi sefydlu wedi iddi briodi milwr Americanaidd yn ystod y Rhyfel. Wedi cyrraedd yr America aeth yn fyfyriwr i Brifysgol Quincy, Illinois.

Gyrfa
Ymunodd Mahoney â byddin yr Unol Daleithiau, yn bennaf fel modd i sicrhau dinasyddiaeth Americanaidd. Fe'i gwnaed yn ddinesydd ym 1959. Bu'n byw yn Macomb, Illinois, gan ennill ei damaid yn dysgu Saesneg ym Mhrifysgol Western Illinois yn y 1970au cynnar, cyn ymgartrefu yn Forest Park, Illinois, ac wedi hynny yn Oak Park, Illinois. Bu'n olygydd cyfnodolyn meddygol trwy lawer o'r ddegawd.

Gyrfa fel actor
Dechreuodd actio'n broffesiynol ym 1977 gan ymuno â chwmni Steppenwolf Theatre. Enillodd Wobr Clarence Derwent am yr Actor Theatr Newydd Mwyaf Addawol am ei ran yn y ddrama Orphans gan Lyle Kessler. Enillodd wobr Tony ar gyfer yr Actor Nodwedd Gorau am ei berfformiad Broadway yn The House of Blue Leaves gan John Guare.

Ei rôl ffilm fawr gyntaf oedd yn Tin Men ym 1987. Bu wedyn mewn nifer o ffilmiau eraill gan gynnwys Eight Men Out, Say Anything..., In the Line of Fire, Reality Bites, a The American President. Ymddangosodd mewn dau o ffilmiau'r brodyr Coen, Barton Fink a The Hudsucker Proxy.Christoper Orr (2014) "30 Years of Coens: Barton Fink" The Atlantic, 11 Medi 2014; adalwyd 6 Chwefror 2018Christoper Orr (2014) "30 Years of Coens: The Hudsucker Proxy" The Atlantic, 12 Medi 2014; adalwyd 6 Chwefror, 2018

Frasier
Ymddangosodd Mahoney yn y gyfres comedi sefyllfa Frasier o'i bennod gyntaf ym 1993 hyd y bennod olaf yn 2004. Roedd yn chwarae rhan Martin Crane, cyn-filwr a chyn ditectif  heddlu wedi ymddeol, a thad y brif gymeriad Frasier Crane a'i frawd Niles. Derbyniodd ddau enwebiad Emmy a ddau enwebiad Golden Globe am chwarae'r rhan.

Marwolaeth
Bu farw Mahoney ar 4 Chwefror 2018 tra dan ofal hosbis yn Chicago, yn 77 mlwydd oed.

Ffilmyddiaeth
 Blwyddyn Teitl Rôl Nodiadau 1982 Mission Hill 1985 Code of Silence Prowler Representative 1986 The Manhattan Project Lt. Col. Conroy Streets of Gold Linnehan 1987 Suspect Judge Matthew Bishop Helms Tin Men Moe Adams Moonstruck Perry1988 Frantic Williams, U.S. Embassy Official Betrayed Shorty Eight Men Out William 'Kid' Gleason 1989 Say Anything... James Court 1990 Love Hurts Boomer 1990 The Russia House Brady 1990 The Image Irv Mickelson 1991 Barton Fink W. P. Mayhew 1992 Article 99 Dr. Henry Dreyfoos 1993 In the Line of Fire Sam Campagna 1993 Striking Distance Capt. Vince Hardy 1994 A Hard Rain Ross Stewart Short film 1994 Reality Bites Grant Gubler 1994 The Hudsucker Proxy Chief 1995 The American President Leo Solomon 1996 Primal Fear Shaughnessy 1996 She's the One Mr. Fitzpatrick 1996 Mariette in Ecstasy Dr. Claude Baptiste 1998 Antz Grebs Voice 1999 The Iron Giant General Kenneth Rogard 2000 The Broken Hearts Club: A Romantic Comedy Jack 2001 Almost Salinas Max Harris 2001 Atlantis: The Lost Empire Preston B. Whitmore Voice 2003 Atlantis: Milo's Return Whitmore Voice 2005 Kronk's New Groove Papi Voice 2007 Dan in Real Life Poppy 2010 Flipped Chet Duncan

Teledu
 Blwyddyn Teitl Rôl 1982 Chicago Story Lt. Roselli 1985 Lady Blue Capt. Flynn 1986 Trapped in Silence Doctor Winslow 1987 Saturday Night Live Fast Eddie Felson / Paul Newman 1987 American Playhouse Artie Shaughnessy 1988 Favorite Son Lou Brenner 1990 H.E.L.P. Chief Patrick Meacham 1992 The Human Factor Dr. Alec McMurtry 1992 The Water Engine Mason Gross 1992 Screenplay Walter Partin 1992 Cheers Sy Flembeck 1992 Unnatural Pursuits Paddy Quinn 1993–2004 Frasier Martin Crane Biography  Narrator  1996 3rd Rock from the Sun Dr. Leonard Hamlin 1997 Tracey Takes On... Jeffrey Ayliss 1998 Nothing Sacred Vince Reyneaux 2000 Becker Father Joe D'Andrea 2000 Teacher's Pet Narrator / Tim Tim Tim (voice) 2003 Gary the Rat Steele (voice) 2005 Fathers and Sons Gene 2006 ER Bennett Cray 2007 Mobsters Narrator 2007 The Simpsons Dr. Robert Terwilliger, Sr. (voice) 2009 In Treatment Walter Barnett 2009, 2010 Burn Notice Management 2010 $#*! My Dad Says Lt. Col. Wally Durham 2011, 2014 Hot in Cleveland Roy 2015 Foyle's War Andrew Del Mar

Cyfeiriadau

Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Milwyr Byddin yr Unol o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Loegr o dras Wyddelig