Esgoriad ffolennol

Mae esgoriad ffolennol yn digwydd pan gaiff babi ei eni tin yn gyntaf yn hytrach na phen yn gyntaf. Ffolen (lluosog: ffolennau) yw boch tin / pen ôlAndreas Ficklscherer: BASICS Orthopedics and Traumatology. Urban & Fischer at Elsevier, Amsterdam 2012, ISBN 978-3-437-42208-9.

Amlder
Bydd gan ryw 3-5% o ferched beichiog yn ystod eu llawn dymor (37-40 wythnos yn feichiog) babi sy’n cyflwyno ar ei ffolennauMiller EC, Kouam L (1981). "Frequency of breech presentation during pregnancy and on full term". Zentralbl Gynakol. 103: 105–109. Caiff y rhan fwyaf o fabanod yn y safle ffolennol eu geni trwy doriad Cesaraidd gan  ei fod yn cael ei ystyried yn fwy diogel na geni trwy'r wainBaby Center Breech birth adalwyd 29/03/2018.

Mathau o gyflwyniad
Mae mathau gwahanol o gyflwyniad ffolennol sy'n dibynnu ar sut mae coesau'r babi yn gorwedd.
Cyflwyniad ffolennol didwyll yw un lle mae coesau'r babi wrth ymyl ei abdomen, gyda'i bengliniau yn syth a'i draed wrth ymyl ei glustiau. Dyma'r math mwyaf cyffredin o ymddangosiad ffolennol.
Cyflwyniad ffolennol hyblyg yw un lle fydd y babi yn ymddangos fel pe bai'n eistedd yn groes-coes gyda'i goesau yn plygu ar y cluniau a'r pen-gliniau.
Cyflwyniad ffolennol troed flaen yw un lle fydd un neu ddau o draed y babi yn ymddangos yn gyntaf yn lle'r ffolennau. Mae hyn yn fwy cyffredin mewn babanod a anwyd yn gynamserol neu cyn eu dyddiad priodol.

Achosion
Mewn tua 50% o achosion, ni ellir canfod achos dibynadwy am esgor ffolennol. Mewn mwy na 50% o achosion bydd y fam yn esgor ar ei phlentyn cyntaf-anedig. Mewn astudiaeth Norwyaidd, dangoswyd bod perthynas genetig neu deuluol: roedd dynion a menywod, a oedd wedi eu hesgor yn ffolennol 2.3 gwaith mwy tebygol o gael plentyn trwy esgoriad ffolennol na'r rhai a anwyd pen yn gyntaf.Nordtweit TI et al.: Maternal and paternal contribution to intergenerational recurrence of breech delivery: population based cohort study, 2008

Mae ffactorau posib, sy'n ymwneud a'r plentyn a'r groth am gyflwyno yn ffolennol yn cynnwys:
beichiogrwydd lluosog
gormod neu rhy ychydig o hylif amniotig
camffurfiadau (ee spina bifida)
gwahaniaethau rhag y siâp pen arferol
diffyg tensiwn gweddilliol (ee yn achos marwolaeth y ffetws)
rhwystr y llinyn bogail neu fod y llinyn yn rhy fyr 
Camleoliad y brych (placenta praevia).

Mae ffactorau mamol posibl am gyflwyno yn ffolennol yn cynnwys gamffurfiad y pelfis, tiwmorau cenhedlol a phelfig neu gamffurfiad y groth.

Esgor ar y baban
Mae'r rhan fwyaf o fabanod sydd yn cyflwyno'n ffolennol wedi 32 i 34 wythnos yn troi eu hunain i fod yn y safle pen yn gyntaf. 
Troi'r baban
Os yw'r babi yn dal i fod yn y safle ffolennol wedi 37 wythnos, efallai y bydd yn bosibl i obstetregydd ei droi yn ben i lawr gan ddefnyddio techneg o'r enw fersiwn ceffalig allanol (external cephalic version neu ECV)Natural Childbirth Trust Breech babies and birth adalwyd 29/03/2018.. Bydd gweithiwr gofal iechyd proffesiynol, fel obstetregydd, yn ceisio troi'r babi i mewn i safle pen-i-lawr trwy roi pwysau ar yr abdomen. Mae'n weithdrefn ddiogel, er y gall fod ychydig yn anghyfforddus. Gellir troi tua 50% o fabanod ffolennol trwy ddefnyddio ECV, gan ganiatáu geni normal trwy'r wain.
Toriad Ceseraidd
Os bydd babi yn parhau i fod yn safle ffolennol tuag at ddiwedd beichiogrwydd, bydd y fam yn cael cynnig opsiwn toriad Ceseraidd. Mae ymchwil wedi dangos bod toriad Ceseraidd a gynlluniwyd yn fwy diogel ar gyfer y babi nag esgoriad ffolennol trwy'r wainRoyal College of Obstetricians and Gynaecologists Breech baby at the end of pregnancy adalwyd 29/03/2018.

Esgor trwy'r wain
Mae modd i esgor baban sydd yn cyflwyno'n ffolennol trwy'r wain. Mae meddygon yn cynghori'n gryf rhag yr opsiwn hwn os ywNHS UK What happens if your baby is breech?  adalwyd 29/03/2018:
 y baban  babi yn ffolennol troed flaen (mae un neu ddau o draed y babi yn is na'i ben ôl)
 y baban yn fwy neu'n llai na'r cyfartaledd
 gwddf y baban wedi'i gogwyddo tua'n hôl (gor-estynedig)
 mae'r brych yn gorwedd yn isel (placenta praevia)
 y fam yn dioddef o gyneclampsia neu unrhyw broblemau beichiogrwydd eraill

Enwogion wedi eu geni trwy esgoriad ffolennol

 Chesa BoudinNew York Times 09/12/ 2002 From a Radical Background, A Rhodes Scholar Emerges adalwyd 28/03/2018
 Jordan BradyThe Humor Code "I Am Comic" Director Jordan Brady on Spit Takes and the Downside of Supportive Audiences adalwyd 28/03/2018
 Becky GarrisonThe New Atheist Crusaders and Their Unholy Grail: The Misguided Quest to Destroy Your Faith; Awdur Garrison, Becky; Cyhoeddwr Thomas Nelson Inc, 2008; tud 34 
 Billy JoelBilly Joel on not working, not giving up drinking and not caring what Elton John says about any of itNew York Times Magazine, 26 Mai 2013 adalwyd28/03/2018
 Jerry Lee LewisGreat balls of wax adalwyd 28/03/2018
 Bret MichaelsMusic for your soul  adalwyd 28/03/2018
 Nero
 Tatum O'Neal
 David Shields
 Frank Sinatra
 Wilhelm II, ymerawdwr yr Almaen 
 Pedro ZamoraWinick, Judd (2000). Pedro and Me: Friendship, Loss, and What I Learned. Henry Holt & Co. pp. 33-36.
 Frank Zappa        

Cyfeiriadau

Categori:Atgenhedlu
Categori:Obstetreg
Categori:Iechyd y fam a'r plentyn
Categori:Beichiogrwydd
Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Iechyd