Cwpan Nanteos

Dysgl masarn (math o lestr yfed) o'r Oesoedd Canol a gedwid am flynyddoedd lawer ym mhlasy Nanteos, Llanfarian ger Aberystwyth, Ceredigion, yw Cwpan Nanteos.

Nid yw'n hysbys ymhle a phryd y gwnaed y Cwpan, ond ymddengys ei fod yn dod o Abaty Ystrad Fflur yn ystod Diddymu'r Mynachlogydd a'i fod yn cael ei drosglwyddo i feddiant teulu Powell, perchnogion Nanteos.

Mae'r Cwpan yn llestr pren caled (llwyfen lydanddail yn ôl pob tebyg) heb ddolenni, gyda throed wastad eang. Yn wreiddiol, byddai wedi mesur tua 10 cm o uchder a 12 cm ar draws, er ei fod wedi cael ei nifrodi'n helaeth dros y blynyddoedd ac mae llai na hanner y peth yn weddill.

Yn unol â'r traddodiad, Cwpan Nanteos yw'r Greal Sanctaidd ei hun, y Cwpan yr yfodd Crist a'i ddisgyblion ohono yn y Swper Olaf. Ers y 19g honnir bod grym iachau goruwchnaturiol yn perthyn i'r Cwpan.

Ym mis Gorffennaf 2014, tra oedd ar fenthyg, cafodd y Cwpan ei ddwyn o dŷ yn Weston under Penyard, Swydd Henffordd, Lloegr.
Fe'i adferwyd ym mis Mehefin 2015.
Ar ôl hynny, gwnaeth y perchnogion ei roi yng ngofal Llyfrgell Genedlaethol Cymru, lle cafodd ei arddangos i'r cyhoedd yn barhaol fis Mehefin 2016. Roedd yn dal i'w weld yn arddangosfa Trysorau yn y LLyfrgell, Ionawr 2024.Sylwad personol, 12.02.2024

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Gwefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru
 Gwefan "Nanteos History"

Categori:Cristnogaeth yng Nghymru
Categori:Y Greal Santaidd