David Mushet

Peiriannydd o'r Alban oedd David Mushet (2 Hydref 1772 – 7 Mehefin 1847),Joel Mokyr. The Oxford Encyclopedia of Economic History (Oxford University Press, 2003),. t. 461 sy'n adnabyddus am ei ddyfeisiadau ym maes meteleg a glo.

 Bywyd cynnar 
Ganwyd Mushet ar 2 hydref 1772 yn Dalkeith ger Caeredin; ef oedd mab ieuengaf Margaret Cochran a William Mushet.The Mushets of Dalkeith Cafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Dalkeith.

Gwaith
bawd|260x260px|Olion gwaith Haearn Darkhill.
bawd|chwith|Bedd David ac Agnes Mushet
Yn 1800, cymerodd batent ar y broses o gynhyrchu haearn gyr, a gwerthodd y patent i gwmni o Sheffield am £3000. Daeth ei gyflogwyr (Clyde Iron Works) yn eiddigeddus iawn ohono a diswyddwyd ef yn yr un flwyddyn.

Y flwyddyn ganlynol, gyda chymorth partneriaid, prynodd ac ailadeiladwyd y Gwaith Haearn Calder, lle y parhaodd gyda'i arbrofion. Dyma ble wnaeth ei ail ddarganfyddiad mawr, yn 1801, pan y profodd y gellid defnyddio 'Haearnfaen band-du,'http://www.scottishmining.co.uk/Indexes/Barrowman.html) i gynhyrchu haearn, mewn modd economaidd iawn. Yn flaenorol, edrychid ar y math hwn o lo fel glo diwerth. Daeth yn ddyn cyfoethog iawn dros nos ac arweiniodd at ehangu diwydiant haearn yr Alban ar raddfa mawr gan ddod â miliynau o bunnoedd o elw i diwydianwyr yr Alban.

Erbyn 1805 cyhoeddodd Mushet ddeg ar hugain o bapurau yn Philosophical Magazine. Yn ei lyfr, Dyn o Haearn - Man of Steel, dywed yr hanesydd Ralph Anstis  bod pobl yn edrych i fyny at Mushet: "as an authority both at home and abroad on matters connected with iron and steel making. Not unnaturally, perhaps, he was becoming dissatisfied with the limitations imposed by the Calder Iron Works and, restive for wider experience and greater opportunities, decided to move on".

 Cyfeiriadau 

Categori:Dyfeiswyr o'r Alban
Categori:Genedigaethau 1771
Categori:Gwyddonwyr y 18fed ganrif o'r Alban
Categori:Gwyddonwyr y 19eg ganrif o'r Alban
Categori:Marwolaethau 1847
Categori:Peirianwyr o'r Alban