The Once and Future King

Mae The Once and Future King yn nofel am y Brenin Arthur gan T. H. White. Fe'i chyhoeddwyd gyntaf ym 1958. Mae'n casglu ac yn diwygio tair nofel fer a gyhoeddwyd o 1938 i 1941, gyda ychwanegu deunydd newydd.

Mae llyfr White yn seiliedig ar Le Morte d'Arthur gan Thomas Malory. Daw'r teitl o Malory, sy'n dweud bod yr arysgrif Lladin canlynol yn ymddangos ar bedd Arthur: "Hic jacet Arthurus, Rex quondam, Rexque futurus" ("Yma y gorwedd Arthur, brenin unwaith, a brenin yn y dyfodol").

Mae'r llyfr yn cynnwys pedair rhan:
 The Sword in the Stone (a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1938), am ieuenctid Arthur
 The Queen of Air and Darkness (a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1939 fel The Witch in the Wood, ac wedi'i ddiwygio'n sylweddol), am Arthur ar ôl iddo ddod yn frenin, ei warchodfa gan Myrddin, ac ei ryfel yn erbyn y Brenin Lot
 The Ill-Made Knight (a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1940), yn bennaf am Lawnslot
 The Candle in the Wind (deunydd a oedd cyn hynny yn anghyhoeddedig), am ddiwedd teyrnasiad Arthur

Ym 1977, ar ôl marwolaeth White, cyhoeddwyd pumed rhan, The Book of Merlyn, a ysgrifennwyd ym 1941. Fodd bynnag, roedd White wedi cynnwys rhan helaeth o'r deunydd hwn i mewn i The Once and Future King.

Categori:Nofelau 1958
Categori:Nofelau'r 20fed ganrif o Loegr
Categori:Nofelau Saesneg o Loegr