Kig-ha-farz

Pryd bwyd o Lydaw yw Kig-ha-farz ('cig a stwffin'). Mae'n cynnwys amrywiaeth o gigoedd wedi eu mudferwi mewn cawl gyda phwdin o wenith yr haidd. Daw'r pryd o Lydaw, ac yn fwy penodol ardal Bro Leon, sef penrhyn gogledd orllewin y wlad i'r gorllewin o Montroulez ac ardal dinas Brest. Mae'r pryd yn ymdebygu i'r pryd Ffrengig pot-au-feu. Maent ill dau yn fwyd y werin bobl.

Mae'r cawlach yn cynnwys cigoedd megis migyrnau moch ac eidion a llysiau megis moron, cennin, winwns a bresych. Mud-ferwir y cig am rai oriau gyda cwdyn defnydd sy'n cynnwys y 'farz' sef twmplen o ŵy, llaeth a gwenith yr haidd. Gelwir hyn farz haidd (far gwinizh-du mewn Llydaweg h.y. 'gwenith du'). Bydd cynnwys y farz fel rheol yn cael ei chwalu cyn ei weini. Ychwnegir saws 'lipig' (menyn tawdd, bacwn a shibwns, yn enweig shibwns coch o Rosko).

Gellir hefyd gwneud 'farz gwenith' (far gwinizh) wedi ei wneud o wenith, sy'n apelio fwy at blant gan ei fod yn blasu'r felysach ac ysgafnach. Gellir hefyd bwyta'r far gwinizh wedi ei ffrio gyda menyn (farz fritet) a'i dafellu.

Hanes
Daeth haidd i Lydaw oddeutu'r 15g a gan ei bod modd ei gyneuafu o fewn rhyw 4 mis daeth yn fwyd poblogaidd a phwysig i'r werin bobl gan ddisodli gwenith. Nododd Stendhal  "yn y rhannau o Lydaw lle siaradir Llydaweg, ceir crempogau blawd haidd".Stendhal, Mémoires d'un touriste, Volume 2, Michel Lévy frères, 1854, t. 20

Mewn rhai ardaloaedd megis Bro Gerne defnyddiwyd poced neu lawes hen grys (farz poch or farz mañch) ar gyfer creu y cwdyn 'farz'.

Farz Forn
Ceir hefyd teisen enwog Farz Forn, sef, "Farz ffwrn" gan y ceir ei Bobi mewn ffwrn. Mae'n deisen melys, tebyg o ran golwg i gacen gaws a gwneir o laeth, siwgr, wyau, a blawd. Gwerthir ar hyd y Llydaw mewn archfarchnadoedd, becws, neu bwytai.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Kig Ha Farz: rysáit twmplenni blawd gwenith yr haidd Breton buckwheat dumpling recipe

Categori:Bwyd a diod yn Llydaw