William Llewelyn Williams

Roedd W. Llewelyn Williams (10 Mawrth 1867 – 22 Ebrill 1922), yn newyddiadurwr, bargyfreithiwr a llenor o Gymru a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Rhyddfrydol Bwrdeistref Caerfyrddin rhwng 1906 a 1918Y Bywgraffiadur WILLIAMS, WILLIAM LLEWELYN (1867 - 1922), aelod seneddol, cyfreithiwr, ac awdur adalwyd 16 Rhagfyr 2017

Bywyd personol
Ganwyd Williams yn Brownhill, Llansadwrn, Sir Gaerfyrddin yn ail fab i Morgan Williams a Sarah (née Davies) ei wraig.

Roedd ei deulu yn un oedd wedi bod yn flaenllaw yn achos enwad Cristionogol yr Annibynwyr am flynyddoedd. Roedd tad-cu Williams, Morgan Williams, yn ddiacon yng Nghapel Isaac, Llandeilo. Roedd y Parchedigion John Williams (1819-1869) gweinidog Annibynnol Llangadog, Castellnewydd Emlyn a Chapel Iwan a Benjamin Williams (1830-1886) a fu'n gwasanaethu yn Nowlais, Dinbych ac Abertawe yn ewythrod iddo.

Addysgwyd Williams yng Ngholeg Llanymddyfri a Choleg y Trwyn Pres, Rhydychen. Yn Rhydychen, bu yn un o saith aelod cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, cymdeithas Cymraeg i fyfyrwyr prifysgolion y ddinas. Ymysg ei gyd-aelodau yn y cyfarfod cyntaf roedd O. M. Edwards, John Morris-Jones, Edward Anwyl, John Puleston Jones a Daniel Lleufer Thomas Kenneth O. Morgan Rebirth of a Nation: Wales, 1880-1980, History of Wales cyf. 6 (Oxford University Press, 1981), t.100

Ar 30 Rhagfyr 1891 ymbriododd ag Elinor (Nelly) Jenkins, Glansawdde, merch James Jenkins, un o aelodau cyntaf Cyngor Sir Caerfyrddin.Cardiff Times 2 Ionawr 1892 Marriage of Mr W. Llewelyn Williams  Canodd Syr John Morris Jones Cywydd i ddathlu'r briodas.Cywydd Priodas W. Llewelyn Williams: Jones-Morris, John; Caniadau; Rhydychen; Fox Jones, Kemp Hall; 1907

Gwybodaeth
Golygydd cyntaf The South Wales Post, papur newydd Radicalaidd yn Abertawe, ydoedd, ond rhoes y gorau i newyddiaduraeth a throi at y gyfraith yn 1897.
Diddordebau: hanes, cenedlaetholdeb Cymreig, gwleidyddiaeth Rhyddfrydol.
Aelod Seneddol dros Fwrdeistrefi Caerfyrddin 1906-1918
Bargyfreithiwr (1912) ac arweinydd cylchdaith De Cymru. Gofiadur Abertawe (1914-15) a Chaerdydd (1915-22).
Fel gohebydd brwydrai yn erbyn barnwyr uniaith Saesneg a bu’n gynhaliwr brwd dros ddatgysylltu’r Eglwys a Hunanlywodraeth.

Heddychwr ond cefnogodd y Rhyfel yn 1914. Ond torrodd pob cysylltiad â David Lloyd George a’r Blaid Ryddfrydol. Safodd yn erbyn y Rhyddfrydwyr yn 1921.

Gwaith llenyddol
Gwilym a Benni Bach (1894)
Gŵr y Dolau (1899)
'Slawer Dydd (1918) (poblogaidd iawn ar ffurf cyfres yn y cylchgrawn Y Beirniad).
Ysgrifau ar y Tuduriaid yn Nhrafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion a chasglwyd yn y gyfrol The Making of Modern Wales (1919)

Gw. Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru, 1986), t.640

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Trwyn Pres, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Pobl addysgwyd yng Ngholeg Llanymddyfri
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1922
Categori:Rhyddfrydiaeth
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru