Rhestr o esgyrn y sgerbwd dynol

Dyma restr o esgyrn y sgerbwd dynol.

Mae sgerbwd dynol oedolyn yn cynnwys 206 asgwrn. Mae'n cynnwys 270 o esgyrn ar enedigaeth, sy'n gostwng i 80 asgwrn yn y sgerbwd echelinol (28 yn y benglog a 52 yn y torso) a 126 esgyrn yn y sgerbwd atodol (32 × 2 yn yr eithafoedd uchaf, gan gynnwys y ddwy fraich a 31 × 2 yn yr eithafoedd isaf gan gynnwys y ddwy goes). Dydy’r cyfrif ddim yn cynnwys nifer o esgyrn bach sydd yn aml yn amrywiol, megis rhai o’r esgyrn sesamoid.

Cyflwyniad

Mae nifer yr esgyrn yn y sgerbwd yn newid gydag oedran, wrth i nifer o esgyrn ymdoddi. Bydd y broses ymdoddi fel arfer yn cael ei gwblhau yn y trydydd degawd o oedran. Mae'r esgyrn y benglog a'r wyneb yn cael eu cyfrif fel esgyrn ar wahân, er iddynt ymdoddi’n naturiol. Mae rhai o’r esgyrn sesamoid dibynadwy megis yr asgwrn pysennaidd yn cael eu cynnwys yn y cyfrif, tra bod eraill, megis yr esgyrn sesamoid hallux, yn cael eu hepgor.
Gall unigolion gael mwy neu lai o esgyrn na’r nifer sydd wedi rhestru isod oherwydd amrywiadau anatomegol neu genetig.

Yr esgyrn
Y meingefn (asgwrn cefn)
Prif erthygl Asgwrn cefn
Mae gan oedolyn llawn dwf 26 o esgyrn yn y meingefn, tra gall plentyn gael 34.
Fertebrâu gyddfol (7)
Fertebrâu thorasig (12)
Fertebrâu meingefnol (5)
Fertebrâu sacrol (5 ar enedigaeth, yn toddi, wrth dyfu, i un)
Yr asgwrn cynffon (5 ar enedigaeth, gan doddi yn un) Enw Cymraeg arall cwtyn y gynffon cwtyn y cynffon

 Y thoracs (y frest)
Fel arfer mae 25 o esgyrn yn y frest, ond bydd gan tua 0.8% o’r boblogaeth asennau gyddfol ychwanegol (asennau serfigol). Mae asennau gyddfol yn gyffredin mewn rhai anifeiliaid megis ymlusgiaid.
Sternwm (1) Enwau eraill: ‘’asgwrn y frest; clwyd y ddwyfron; clwyd ais’’
Yr asennau (24, yn 12 pâr)

Cranium (penglog, creuan)
Mae 22 o esgyrn yn y benglog. Gan gynnwys yr asgwrn hyoid ac esgyrn y glust ganol, mae’r pen yn cynnwys 29 o esgyrn.
Esgyrn cranial (8)
Asgwrn gwegil
Esgyrn parwydol (2)
Asgwrn blaen (talcen)
Esgyrn arleisiol (2)
Asgwrn sffenoid
Asgwrn bôn y trwyn
Esgyrn yr wyneb (14)
Esgyrn trwynol (2)
macsilâu (ên uchaf) (2)
Asgwrn ddagrau (2)
Asgwrn cernol neu asgwrn y boch (2);
Asgwrn taflodol (2)
Y concoid trwynol israddol (2)
Fomer (yr asgwrn swch)
Mandibl (ên isaf)
Hyoid (sydd heb ei gysylltu ag unrhyw asgwrn arall)
Yr esgyrnynnau yn y clustiau canol (6)
Morthwyl y glust (2) (maliws)
Eingion y glust (2) (incws)
Gwarthol y glust (2) (stapes)

Y Fraich
Mae cyfanswm o 64 o esgyrn yn y fraich.
Esgyrn y fraich uchaf (6 asgwrn, 3 ar bob ochr)
Hwmerws
Gwregys pectoral (yr ysgwydd)
Palfais (padell yr ysgwydd)
Pont yr ysgwydd
Esgyrny  fraich isaf (4 asgwrn, 2 ar bob ochr)
Wlna (asgwrn cyfelin)
Radiws
Esgyrn y llaw (54 asgwrn, 27 ym mhob llaw)
Carpal
Sgaffoid (2)
Asgwrn cilgant (2)
Asgwrn tricwetral ( (2)
Asgwrn pysennaidd (2)
Trapesiwm (2)
Asgwrn trapesoid (2)
Asgwrn capitate (2) (methu canfod term Cymraeg)
Asgwrn hamate (2) (methu canfod term Cymraeg)
Metacarpol (5 × 2 = 10)
Ffalangau y llaw
Ffalangau  procsimol (5 × 2 = 10)
Ffalangau canolradd (4 × 2 = 8)
Ffalangau distal (5 × 2 = 10)

Pelfis (Y clun, isgeudod, ceudod pelfig, gwregys pelfig)

Mae gan y pelfis tri rhanbarth:
 Iliwm
 Ischiwm
 Pwbis (2)

Y Goes 
Forddwyd (2)
Padell pen-glin (2)
Tibia (2)
Ffibwla (2)
Y droed (52 asgwrn, 26 ym mhob troed)
Tarsws
Asgwrn y sawdl (2)
Talws (2)
Asgwrn cychog (2)
Asgwrn cunffurf canolig (2)
Asgwrn cunffurf canolradd (2)
Asgwrn cunffurf ochrol (2)
Asgwrn ciwboid (2)
Metatarsol (10)
Ffalangau’r droed
Ffalangau procsimol (5 × 2 = 10)
Ffalangau canolradd (4 x 2 = 8)
Ffalangau distal (5 x 2 = 10)

Cyfeiriadau
Bones of the Human Body 

Geiriadur yr Academi

Geiriadur Prifysgol Cymru

Termau nyrsio a bydwreigiaeth Ysgol Astudiaethau Nyrsio a Bydwreigiaeth, Prifysgol Cymru, Bangor, 1997 ISBN 0904567958

Rhybudd Cyngor Meddygol

Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Anatomeg
Categori:Anatomeg ddynol
Categori:Systemau'r corff