Aciclovir

Mae aciclovir yn gyffur gwrthfiraol sy’n cael ei ddefnyddio i drin heintiau herpes.BMA New Guide to Medicine & Drugs; BMA 2015 ISBN 0241183413

 Hanes 
Cafodd aciclovir ei greu yng nghanol y 1970au gan gael ei weld fel dechrau cyfnod newydd mewn therapi gwrthfiraol. Cafodd ei hynysu o sbwng Caribïaidd, Cryptotethya crypta. Derbyniodd un o’i ddyfeiswyr Gertrude B. Elion y Wobr Nobel  am Feddygaeth ym 1988, yn rhannol am ei gwaith ar ddatblygu’r moddion

 Defnydd 
Mae’r gwahanol fathau o firysau herpes yn gyfrifol am nifer o afiechydon. Mae herpes simplex yn achosi’r dolur annwyd a herpes gwenerol, a symptomau tebyg yn y llygaid (herpes keratitis), y dwylo (ffelwm herpes) ac yn yr ymennydd (herpes enceffalitis), a’r anws. Mae’r firws farisela herpes zoster yn achosi brech yr ieir a’r eryr. Mae tua 130 o wahanol fathau o firws herpes gyda 9 ohonynt yn effeithio ar fodau dynol.

Gellir defnyddio aciclovir i drin y rhan fwyaf o heintiau herpes. Mae ar gael ar ffurf tabledi, hufen, eli llygaid ac ar gyfer chwistrell. Mae’r hufen a’r eli yn cael eu defnyddio yn gyffredin i drin doluriau annwyd. Gall cyflymu’r broses o iachau’r dolur cyn belled â’i fod yn cael ei ddefnyddio cyn gynted a bod symptomau yn ymddangos. Mae eli ar gael i drin herpes yn y llygaid a’r ffelwm. Mae’r tabledi a’r chwistrellau yn cael eu defnyddio i ymdrin â mathau mwy difrifol o herpes megis brech yr ieir, yr eryr  a herpes gwenerol. Gall tabledi hefyd cael eu defnyddio i atal datblygiad heintiau herpes mewn pobl sydd ag imiwnedd isel.

 Brandio 
Mae aciclovir ar gael fel meddyginiaeth generig. Mae hefyd yn cael ei ddosbarthu yng ngwledydd Prydain o dan yr enwau Action Cold Sore Cream, Boots Avert, Cymex, Ultra, Lypsol Aciclovir 5%, Soothelip, Virasorb, a Zovirax. Mae’r cyffur ar gael ar ffurf eli a hufen dros y cownter mewn siopau ac archfarchnadoedd yng ngwledydd Prydain. Mae angen presgripsiwn ar gyfer tabledi a chwistrell.

 Sgil effeithiau 
Prin yw’r sgil effeithiau sy’n gysylltiedig ag aciclovir ond mae rhai cleifion wedi adrodd eu bod yn Aciclovir for viral infections (Zovirax)
 Teimlo’n gyfoglyd, yn cyfogi neu’n cael poen bol ar ôl ei ddefnyddio
 Yn cosi ar ôl ei ddefnyddio
 Yn cael cur pen
 Yn ddioddef o’r dolur rhydd
 Yn teimlo’n gysglyd neu’n benysgafn

 Beichiogrwydd 
Does dim risg wedi ei nodi o ddefnyddio eli na hylif. Prin yw’r risg o ddefnyddio’r moddion fel tabled neu chwistrelliad, ond dylai merched sy’n bwriadu dechrau teulu neu’n canfod eu bod yn feichiog wrth ddefnyddio’r feddyginiaeth trafod eu triniaeth gyda gweithiwr iechyd proffesiynol.

 Gyrru 
Ac eithrio bod y cyffur yn gwneud y claf yn gysglyd neu’n benysgafn, does dim rheswm dros beidio gyrru.

 Cyfeiriadau 

Rhybudd Cyngor Meddygol

Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Cyffuriau
Categori:Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd