Sahelanthropus tchadensis

Rhywogaeth a ddifodwyd ac sy'n perthyn i deulu'r homininae yw Sahelanthropus tchadensis. Dyddiwyd y ffosiliau ohoni i tua 7 miliwn o flynyddoed cyn y presennol (CP) a chred paleoanthropolegwyr ei bod yn perthyn i  Orrorin) a ddyddiwyd i'r un cyfnod sef yr epoc Mïosen. Mae'r cyfnod hwn yn agos iawn i'r amser hwnnw pan ymwahanodd bodau dynol a'r Tsimpansî oddi wrth ei gilydd.

Ychydig iawn o dystiolaeth sydd o fodloaeth Sahelanthropus tchadensis mewn gwirionedd: ceir un ffosil o benglog a lysenwyd yn Toumaï ("Gobaith o Fywyd" yn iaith bodorion, sef yr iaith Daza yn Tsiad, canolbarth Affrica) a llond llaw o esgyrn llai.

Fossiliau 

bawd|chwith|150px|Adluniad o S. tchadensis gan y cerflunydd Élisabeth Daynès.
Mae'r dystiolaeth yn cynnwys un benglog a elwir yn Toumaï, 5 darn o ên 'dynol' ac ychydig o ddannedd. Mae'r craniwm, lle gorweddai'r ymennydd rhwng 320 cm³ a 380 cm³ (o ran ei gyfaint, ac yn debyg iawn, o ran maint i graniwm y Tsimpansî, a thipyn go lew yn llai na chyfaint bod dynol, sef 1350 cm³.

Ceir cryn wahaniaeth hefyd rhwng dannedd, talcen a strwythur yr wyneb S. tchadensis a Homo sapiens. Mae'r wyneb yn fwy fflat, mae bwa'r dannedd ar ffurf siap-U gyda'r ysgithrddannedd yn llai, y foramen magnum yn wynebu'r blaen a thalcen trwm. Mae'n amlwg hefyd fod y benglog wedi newid ei siap dos amser wrth ffosileiddio.

Mae'n eitha tebygol fod Sahelanthropus tchadensis wedi cerdded ar ei dwy goes, ond nid yw hyn yn sicr. Ar ddiwedd y 2000au canfyddwyd asgwrn clun hominid yn yr un lleoliad a'r benglog, ond hyd yma (2017) nid yw'r adroddiad archaeolegol wedi'i gyhoeddi."Sahelanthropus: The femur of Toumaï?"

Perthynas
Nid oes consensws pa un a ydy Sahelanthropus yn un o hynafiaid cyffredin bodau dynol a'r Tsimpansî ynteu a ydyw (fel a gredwyd yn wreiddiol) yn un o hynafiaid bodau dynol ond nid y Tsimpansî. Os yr ail yna, mae'n rhaid wedyn ailystyried statws Australopithecus. Posibilrwydd arall yw bod Sahelanthropus yn perthyn o bell i fodau dynol a tsimpansîaid ond nid yn un o'u hynafiaid cyffredin. Awgrymodd Brigitte Senut a Martin Pickford, darganfyddwyr Orrorin tugenensis, fod nodweddion  S. tchadensis yn debyg iawn i broto-gorila benywaidd. Pe bai hyn yn gywir, nid yw Sahelanthropus ddim mymryn llai gwerthfawr a phwysig oherwydd dim ond llond llaw o hynafiaid tsimpansîaid a gorilas sydd wedi'u darganfod ar gyfandir Affrica a Sahelanthropus fyddai hynafiad hynaf y ddau, sy'n ei wneud yn ddarganfyddiad pwysig beth bynnag fo canlyniad yr ymchwil archaeolegol.Guy F., Lieberman D. E., Pilbeam D., Ponce de Leon M. S., Likius A., Mackaye H. T., Vignaud P., Zollikofer C. P. E. and  Brunet M., (27 December 2005). "Morphological affinities of the Sahelanthropus tchadensis (Late Miocene hominid from Chad) cranium"  PNAS, 102 (52) : 18836–18841.

Gweler hefyd
Homo habilis

Cyfeiriadau

Categori:Epaod
Categori:Hominini

Categori:Plïosen