Treflan (cyfres deledu)

Cyfres ddrama deledu Gymraeg ar S4C oedd Treflan, yn dilyn hynt a helynt cymeriadau Daniel Owen. Darlledwyd tair cyfres rhwng 2002 a 2006 wedi'i haddasu gan Manon Eames a'u cyfarwyddo gan Tim Lyn. Yn ôl Manon, drama sy’n uno tair o nofelau Daniel Owen yw'r gyfres sef Enoc Huws, Rhys Lewis ac Y Dreflan.

Cymeriadau
Prif gast
Capten Richard Trefor - Arwel Gruffydd
Sara Trefor - Siân Naomi 
Susi Trefor (merch fach) - Nel Jones / (yn ei harddegau) Mabli Jones / (yn hŷn) Ellen Salisbury
Mari Lewis - Eluned Jones 
Robert Lewis - Rhys Richards 
Bob Lewis (Bachgen) - Ryan Nelson / (yn hŷn) Kai Owen
Rhys Lewis (Bachgen) - Sion Eifion / (yn ei arddegau) Dylan John Williams / (yn hŷn) Dyfed Potter
Thomas Bartley - Dyfan Roberts 
Barbara Bartley - Valmai Jones 
Seth Llwyd - Rhydian Jones 
Abel Hughes - Richard Elfyn 
Miss Hughes - Olwen Medi 
Mr Denman - Geraint Morgan 
Mrs Denman - Carys Gwilym 
Huw Bryan - Gwyn Vaughan Jones 
Mrs Bryan - Janet Aethwy 
Wil Bryan (bachgen) Llŷr Gwyn Lewis / (yn ei arddegau) Glyn Morgan / (yn hŷn) Gareth Bryn
Enoc Huws (Bachgen) Sion Davies / (yn ei arddegau) Simon Watts / (yn hŷn) Llŷr Ifans 
Marged Parri - Mari Gwilym 

Cast cefnogol
(Manylion am yr holl gyfresi)

Meddyg - Dafydd Hywel 
Nyrs - Anwen Williams 
Elin - Tonya Smith 
Mr Davies - William Thomas 
Enoc 1 - James Jollife 
James Lewis - Cadfan Roberts 
Evan Jones - Morien Phillips 
Marged Tŷ Capel - Gwen Ellis 
Thomas Bowen - J. O. Roberts 
William Y Glo - Mici Plwm 
Hugh Bellis - John North 
John Llwyd - Erfyl Ogwen Parry 
Mrs Prydderch - Marged Esli 
Mr Prydderch - Noel Williams 
Mrs Amos - Christine Pritchard 
Modlen y Garth - Iola Gregory 
Beti - Sue Jones-Davies 
Ioan Evans - Ioan Evans 
John Thomas - Huw Davies 
Mrs Rees - Betsan Llwyd 
Mr Rees - Tim Baker 
Mr Brown - Richard Elis 
Plismon - Jonathan Nefydd 
Kitty - Sara Lloyd 
? - Tomos Eames
Mr Noll - Fraser Cains 
Mr Rogers - Trefor Selway 
Llech - Sam Hayes 
John Joseph - Andrew O'Neill 
Mr Brown - Gwyn Parry 
Marged Pitars - Victoria Pugh 
Robyn y Soldiwr - Owen Garmon 
John Beck - Jack Rivers 
Gŵr Y Plas - Robin Griffith 
Mr Fox - Peter Wooldridge 
Jim - Hywel Morgan 
Mr Bithel - Rhys Parry Jones 
Gŵr y Plas - Alun ap Brinley 
Morris Hughes - Dyfrig Morris 
John Powell - Julian Lewis-Jones 
Cyfarwyddwr y Pwll - Simon Armstrong 
Abraham Jones - Phylip Hughes 
Mr Strangle - Bob Blythe 
Mrs Tibbet - Mandi Roberts 
Swyddog y Carchar - Brian Hibbard 
Sarjant Jones - Dafydd Dafis 
Eos Prydain - Huw Garmon 
Mr Griffiths - Wyn Bowen Harries 
William Ellis - Aled Pugh 
Harris - Iwan Charles 
Beti Huws - Sue Jones-Davies 
Gwerthwr Papur Newydd - Nick Woodman 
Landledi - Ri Richards 
Gwylstwr - Dennis Carr 
Edward gwas y stablau - Adam Burton 
Jim rhedwr y stablau - John Biggins 
Meddyg - Hefin Wyn 
Jack Williams - Sion Pritchard 
Y cenhadwr - Christian Patterson 
Mr Rice Edwards - Dewi Rhys 
Harry - Dorien Thomas 
Yr Athro - Ian Seynor 
Ruth Denman - Alex Clatworthy 
Gweision siop Enoc - Howard Jones a Michael Jones
Mr Breece - Siôn Probert 
Mr Simon - Ryland Teifi

 Cefndir 
O fewn y cyfresi, cafwyd y cyfle i weld golwg fanwl ar fywyd y capel a’r eglwys yn ail hanner y 19eg ganrif drwy lygaid Mari Lewis a’i theulu. Ond hefyd, cafwyd y cyfle i gyfochri hynny gyda bywyd mwy seciwlar aelodau eraill o'r gymdeithas fel Wil Bryan, y teulu Bartley a Chapten Trefor. Gwelwn y stori yn datblygu dros ddegawdau wrth i Rhys Lewis ac Enoc Huws dyfu o fod yn fabanod i fod yn ddynion.

Fe ddaw’r ddau ar draws cymeriadau lliwgar iawn yn ystod eu bywydau. Drwy’r cymeriadau hynny, fe ddaw’r ddau gymeriad i ddeall eu hunain a’u llefydd yn y gymdeithas. "Ceir yma ddrama, ceir yma drasiedi, ceir yma gomedi, ceir yma nwyd a serch, ceir yma boen a galar, ceir yma gyffro a gobaith."

Ar gychwyn bob pennod, nodwyd mai "Treflan gan Manon Eames yn seiliedig ar waith Daniel Owen" oedd disgrifiad y gyfres. 

Mae'r gyfres yn cychwyn yn mis Hydref 1851. Mae Enoc Huws yn cael ei eni a'i fam, Elin, yn marw. Nid yw Mr Davies, tad Elin, eisiau'r babi, felly mae'n ei roi yng ngofal Mrs Amos - mam faeth gyda moesau amheus. Datgelir hefyd yn y bennod gyntaf mai Capten Trefor yw tad Enoc Huws, cyfrinach sydd yn cael ei gadw tan ddiwedd y nofel wreiddiol, wrth i Enoc glosio at Siwsi Trefor, sydd [yn ddiarwybod] yn hanner-chwaer iddo.

Capten Richard Trefor sef y dihiryn yn y nofel Enoc Huws, yw prif gymeriad y tair cyfres, ac yn y bennod gyntaf, fe'i gwelwn yn cyrraedd Y Dreflan ac yn sefydlu ei hun fel un o'r trigolion.

 Cynhyrchu 
Cwmni Alfresco oedd yn gyfrifol am gynhyrchu'r gyfres, a bu'n rhaid adeiladu set enfawr a phwrpasol ar gyfer y gyfres. Yr uwch gynhyrchydd oedd Ronw Protheroe, cynhyrchydd: Bethan Eames a'r cynhyrchydd gweithredol: Artie Thomas. Rory Taylor oedd yng ngofal y ffotograffiaeth a Hayden Pearce gyda'r cynllunio.

Criw Cynhyrchu
Cymysgydd Sain: Phil Edward, Alan Jones, 
Polyn: Jeff Welch, Marc Walters 
Dybio: Tim Ricketts, Marc Feda, 
Golygwr Sain: Ian 'Spike' Banks, Paul McFadden, Simon Clement 
Golygu Golygydd: Bronwen Jenkins, Rick Mabey, 
Gwir olygu: Editbox; Darren Griffiths, Mwnci, Iwan Williams,
Cydnabyddiaethau Eraill

(Manylion am yr holl gyfresi)

Prif gynorthwydd cynhyrchu: Llinos Wyn Jones
Cynorthwydd 1af: Bryan Moses, Rhidian Evans
2il gynorthwydd: Steffan Morris, Nerys Philip
3ydd cynorthwydd: Roger Thomas, Emma Wynne-Williams
Cynllunydd gwisg: Nannw Jenkins, Dawn Thomas Monda
Goruchwiliwr gwisgoedd: Angela Jones
Gwisgwraig: Zoe Price
Cynorthwydd gwisgoedd: Gemma Evans
Hyfforddai gwisgoedd: Claire Tucker, Kate Bedwin
Cynllunydd colur: Jane Bevan
Artist Colur: Maire-Doris, Claire Pritchard
Cynorthwydd colur: Jennifer Lenard
Hyfforddai colur: Shoned Lloyd-Williams
Rhedwr: Lisa Skelding, Lucy Cohen, Steve Milne, Iwan Roberts
Rheolwr Lleoliadau: Iwan Roberts
Cyd-lynydd cynhyrchu: Menna Jones
Cyfrifwyr: Mike Hope, Eurof Thomas, W2
Ymgynghorydd: Roberts Rhys
Ymgynghorydd Tafodiaith: Carys Jones
Dilyniant: Heulwen Jones
Cyfarwyddwr celf: Tom Pearce, Branwen Pearce, Arwel Wyn Jones
Anifeiliaid: Maria Bisset, Classic Carriages, Kilvery carriage horses
Arlwyo: Tiger Bay Catering, Bant a la Cart
Diogelwch: Lockett Security
Adnoddau: Andy Dixon Facilities
Prynwr: Frazer Pearce
Celfi wrth law: Rory Armstrong
Rheolwr adeiladau: David Feeney
Saer: Paul Jones, Huw Pearce
Gosodwr: Gary Roberts, Stephen ‘Vince’ Ballinger
Ffocws: Steve Rees
Llwythwr: Chris Pearce
Grip: Clive Baldwin
Giaffar: Roy Bellett, Colin Jones
Technegydd Balwns: Colin Jones
Trydanwr: Clive Johnson, Lee Cleal, Ben Griffiths, Llŷr Evans
Stoc: Kodak
Trosglwyddo: Colour Film Services

Manylion technegol
Fformat Saethu: Super 16 Math o Sain Dolby Digital

Lliw: Lliw

Cymhareb Agwedd: 4:3

Gwlad: Cymru

Iaith Wreiddiol: Cymraeg

Lleoliadau Saethu: Caerdydd

Gwobrau:
 Gŵyl ffilmiau Blwyddyn Gwobr / enwebiad BAFTA Cymru Best Make-up Marie-Doris Actor Gorau Arwel Gruffydd

Llinell Werthu’r Poster: Tref lân, tref aflan. The town with many faces.

Manylion atodol
Llyfrau
Owen, Daniel (1885). Hunangofiant Rhys Lewis Gweinidog Bethel, Yr Wyddgrug
Owen, Daniel (1995). Profedigaethau Enoc Huws; Hughes and Son Publishers Limited
Owen, Daniel (1922). Y Dreflan: Ei Phobl a’i Pethau; Hughes and Son Publishers Limited

Gwefannau
Treflan ar IMDb
Treflan ar Casting Call Pro

Adolygiadau
Mair, Bethan (16/11/2002). ‘Campwaith yw’r dreflan aflan hon’ yn The Western Mail

Erthyglau
Di-enw (12/04/2002). ‘Mold in warehouse creates drama in TV spectacular’ yn Mold and Buckley Chronicle
Price, Rhian (18/07/2002). ‘Adeiladu tref – Mae set deledu fwya’ Cymru yn cael ei chreu yng Nghaerdydd' yn Golwg
Haf, Eurgain (Hydref 2002). ‘CAMU YN ÔL I OES FICTORIA’ yn Sgrîn
Dafis, Lyn Lewis (Tachwedd 2002). ‘Ble mae Daniel?’ yn BARN
Mair, Bethan (02/11/2002). ‘Dymuno Pen-blwydd Hapus i T (i) V’ yn The Western Mail
Haf, Eurgain (02/11/2002). ‘Addasu i oes o ddrama’ yn The Western Mail
Di-enw (03/11/2––2). ‘Victoriana, virtue and vice’ yn Wales on Sunday
Di-enw (11/07/2002). ‘Epic set in city’ yn The Post
Manning, Jo (24/08/2002). ‘TV time capsule’ yn South Wales Echo
Jones, Hannah (21/08/2002). ‘Screen magic and all by design’ yn Arts Wales – The Western Mail
Haf, Eurgain (24/08/2002). ‘Camu nôl wrth gerdded ymlaen’ yn The Western Mail
Dafis, Lyn Lewis (Chwefror 2004). ‘Mabinogi’ yn BARN

Cyfeiriadau

Categori:Rhaglenni teledu drama
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2002
Categori:Diweddiadau rhaglenni teledu 2004
Categori:Prosiect Wicipop