Gerald Kaufman

Gwleidydd Llafur Prydeinig oedd Syr Gerald Bernard Kaufman (21 Mehefin 1930 – 26 Chwefror 2017) a wasanaethodd fel Aelod Seneddol (AS) o 1970 hyd ei farwolaeth yn 2017, yn gyntaf ar gyfer Manceinion Ardwick ac yna ar gyfer Manceinion Gorton. Roedd yn weinidog yn y llywodraeth yn y 1970au ac aelod o'r Cabinet Cysgodol yn y 1980au. Daeth yn Dad y Tŷ ar ôl ymddeoliad Peter Tapsell yn 2015. Ar adeg ei farwolaeth, fe oedd yr AS hynaf yn eistedd yn Senedd y DU.

 Bywgraffiad 
Ganed Kaufman yn Leeds, y ieuengaf o saith o blant i Louis a Jane Kaufman. Roedd ei rieni yn Iddewon a ddaeth o wlad Pwyl cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Leeds, a graddiodd gyda gradd mewn athroniaeth, gwleidyddiaeth ac economeg o Brifysgol Rhydychen (Coleg y Frenhines). Yn ystod ei amser yno, roedd yn Ysgrifennydd Clwb Llafur, lle ataliodd Rupert Murdoch rhag sefyll ar gyfer y swydd oherwydd ei fod wedi torri rheolau y Gymdeithas yn erbyn canfasio.

Roedd yn ysgrifennydd cyffredinol cynorthwyol y Cymdeithas y Ffabiaid (1954-55), awdur ar y Daily Mirror (1955-64) ac yn newyddiadurwr ar y New Statesman (1964-65). Roedd yn Swyddog Cyswllt Seneddol i'r Wasg ar gyfer y Blaid Lafur (1965-70) ac yn y pen draw daeth yn aelod o "gabinet cegin" anffurfiol Prif Weinidog Harold Wilson.

Cystadlodd Kaufman mewn dau sedd yn aflwyddiannus, sedd Bromley yn erbyn y Ceidwadwyr yn etholiad cyffredinol 1955, a Gillingham yn etholiad cyffredinol 1959.

Daeth yn awdur, a chyfrannodd at rhaglen gomedi dychan y BBC That Was The Week That Was yn 1962 a 1963,The Papers of Sir Gerald Kaufman  Churchill Archives Centre, Cambridge; the National Register of Archives, London and Janus Project, December 2006The International Who's Who 2004 Google Books lle y cofir fwyaf am y sgets "dynion tawel San Steffan". Ymddangosodd fel gwestai ar ei olynydd, Not So Much a Programme, More a Way of Life.

Bu'n gadeirydd y Booker Prize beirniaid yn 1999.

Ar 26 Chwefror 2017, cyhoeddwyd bod Kaufman wedi marw.

 Aelod o'r Senedd 
Etholwyd Kaufman yn AS ar gyfer Manceinion Ardwick yn etholiad cyffredinol 1970; newidiodd etholaeth i Manchester Gorton yn etholiad 1983, yn dilyn y newidiadau mawr yn y ffiniau seneddol y flwyddyn honno. Parhaodd fel AS ar gyfer Gorton hyd ei farwolaeth. Roedd yn weinidog iau drwy gydol y cyfnod yr oedd Llafur mewn grym rhwng 1974 a 1979, yn gyntaf yn yr Adran Amgylchedd (1974-75) o dan Anthony Crosland, ac yna yn yr Adran Ddiwydiant o dan Eric Varley (y Gweinidog Gwladol, 1975-79). Gwnaed ef yn aelod o'r Cyfrin Gyngor ym 1978. Ar ôl ei hail-ethol i Dŷ'r Cyffredin yn 2015, yn union cyn ei 85 pen-blwydd, daeth yn Dad y Tŷ.

 Cabinet Cysgodol 
Yn yr wrthblaid, roedd Kaufman yn Ysgrifennydd yr Amgylchedd Cysgodol (1980-83), Ysgrifennydd Cartref Cysgodol (1983-87) ac Ysgrifennydd Tramor Cysgodol (1987-92). Fe alwodd maniffesto adain-chwith y Blaid Lafur ar gyfer etholiad 1983 "y nodyn hunanladdiad hiraf mewn hanes". Yn 1992 aeth i'r meinciau cefn a daeth yn Gadeirydd ar yr hyn oedd ar y pryd yn Bwyllgor Dethol ar Dreftadaeth Genedlaethol.

 Ôl-feinciwr dylanwadol 
Bu'n gadeirydd y Pwyllgor Dethol ar gyfer Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, gynt y Pwyllgor Dethol ar Dreftadaeth Genedlaethol (1992-2005), ac yn aelod o Bwyllgor Seneddol y Blaid Lafur Seneddol (1980-92),  Pwyllgor Gwaith Cenedlaethol y Blaid Lafur (1991-92), ac o'r Comisiwn Brenhinol ar Ddiwygio Tŷ'r Arglwyddi (1999). Yn 1997, beirniadodd Kaufman Prif Weithredwr u Tŷ Opera Brenhinol ar y pryd, Mary Allen, dros honiadau o gamymddwyn ariannol, a arweiniodd yn y pen draw at ei ymddiswyddiad.

Pleidleisiodd Kaufman ddwywaith yn erbyn Chwip y blaid Lafur – y tro cyntaf ar y ddarpariaeth yn y Ddeddf Diwygio'r Heddlu a Chyfrifoldeb Cymdeithasol 2011 i gyflwyno gofyniad ychwanegol  yn y broses ar gyfer erlynyddion preifat sy'n ceisio gael gwarant i arestio am droseddau "awdurdodaeth fyd-eang" fel troseddau rhyfel, artaith a throseddau yn erbyn dynoliaeth; ac yr ail dro yn erbyn y Bil Diwygio Lles 2015.  Pleidleisiodd gyda'r llywodraeth ar yr ymosodiad ar Irac yn 2003 gan ddweud yn y Senedd "Even though all our hearts are heavy, I have no doubt that it is right to vote with the Government tonight".

Cafodd ei urddo'n farchog am wasanaethau i'r Senedd yn Anrhydeddau Pen-Blwydd y Frenhines  2004 .

Ar 25 Mai 2010, yn ystod dadl Araith y Frenhines, cyhuddodd Kaufman ymgeisydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn ei etholaeth yn ystod etholiad 2010, Qassim Afzal, o redeg "ymgyrch etholiadol gwrth-Semitaidd, ac yn bersonol wrth-Semitaidd" ym Manceinion Gorton.

Cyhoeddiadau

Mae ei gyhoeddiadau yn cynnwys:
 How to Live Under Labour (1964) fel cydawdur
 The Left: A symposium (1966) fel golygydd
 To Build the Promised Land (1973)
 How to be a Minister (1980) ISBN 0-571-19080-4
 Renewal: Labour's Britain in the 1980s (1983) fel golygydd
 My Life in the Silver Screen (1985)
 Inside the Promised Land (1986)
 Meet Me in St Louis, Sefydliad Ffilm Prydeinig (1994) ISBN 9780851705019

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddion Iddewig o Loegr