Shani Rhys James

Mae Shani Rhys James MBE (ganed ym 1953 yn Melbourne, AwstraliaBBC Wales Arts Shani Rhys James, last updated 28 September 2010.) yn arlunydd o Langadfan, Powys. Disgrifwyd James fel "arguably one of the most exciting and successful painters of her generation" a "one of Wales’ most significant living artists".Matt Thomas Shani Rhys James revels in French connection, Western Mail, 8 October 2010. Cafodd ei hethol i'r Royal Cambrian Academy of Art ym 1994.Martin Tinney Gallery Shani Rhys James MBE RCA b.1953. Yn ystod Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd 2006, cafodd ei phenodi'n Member of the Order of the British Empire (MBE) am ei "chyfraniad i gelf".

 Bywyd cynnar 
Ganed Shani Rhys James ym 1953 ym Melbourne, Awstralia. Roedd ei thad yn Gymro a'i mam yn hanu o Awstralia. Symudodd Rhys James i'r Deyrnas Unedig fel plentyn. Yn chwe blwydd oed bu Rhys James yn wael gyda thrombosytopenia. Disgrifiodd ei chyfnod gartref o'r ysgol o achos ei salwch fel cyfnod arwyddocaol a alluogodd hi chwarae fel plentyn ac ehangu ei dychymyg. Dywed fod ei chyfnod yn Awstralia hefyd wedi ei hannog i greu bywoliaeth allan o gelf. Awgrymodd ei mam iddi beidio mynychu Ysgol Gelf, gan nad oedd yr artistiaid gorau yn eu mynychu yn ei thyb hi. Cynhaliwyd ei diddordeb mewn celf drwy ei chyfeillgarwch â Charles Blackman a sawl cyfaill plentyndod artistig arall. Gan ei bod ei mam yn actor, bu'r theatr hefyd yn ddylanwad mawr ar Rhys James. Roedd props a gwisgoedd theatr yn rhan gyson o amgylchedd ei magwraeth.

Derbyniodd ei haddysg gynnar yn Eltham, Awstralia, cyn symud ymlaen i Parliament Hill Girls School, yn Llundain.

 Addysg a gyrfa 
Astudiodd Rhys James yng Ngholeg Celf a Dylunio Loughborough. Ym 1976 enillodd radd mewn Celfyddyd Cain yn Ysgol Gelf Saint Martin.

Wedi derbyn gradd, symudodd i Bowys i fyw, gweithio a magu ei theulu ifanc.Stephanie McNicholas Meet the women leading Wales, Western Mail, 12 November 2003.

Adnabuwyd Rhys James yn bennaf fel artist hunan bortreol.Susie Wild Art: On Reflection, Metro, 8 July 2008. Roedd ei darn ym 1993, Studio with Gloves yn hunanbortread ohoni hi ei hun yn eistedd yn ei stiwdio. Nid yw gwaith Rhys James yn gyfyngedig i hunanbortreadau yn unig, hoffai baentio portreadau o ferched eraill, golygfeydd domestig neu ddarluniau "riotously spiky and rip-roaring" o fasys o flodau. Dywed yr adolygydd cerdd Michael Glover, "There's something mad, wild and thuggish about this work, such is its total lack of restraint. It seems to be gulping at colour... She lathers and slathers on the paint with a kind of unrestrained glee. No wonder the eyes of the model are always slightly bulbous with a kind of childish wonderment".Michael Glover Shani Rhys James, Connaught Brown, London: Mad dashes and flying colours, The Independent, 17 June 2009. Mae Rhys James hefyd wedi cynhyrchu printiau a darluniau mewn inc a siarcol.

Mae Rhys James wedi cael ei hethol i'r Royal Cambrian Academy of Art a 56 Group Wales.

Ym 2011 cynhwyswyd Rhys James mewn cyfres deledu ar y BBC a oedd yn trafod artistiaid mawr Cymru. Hi oedd yr unig artist byw i gael ei chrybwyll. Cyflwynwyd y rhaglen gan Rolf Harris. Paentiodd Harris hunanbortread yn arddull Rhys James gan ddefnyddio drych bychan a gan edrych ar ei wyneb 'as a landscape'''.Can you tell who it’s by yet? 

Mae Rhys James wedi arddangos ei gwaith ar draws Ewrop, Unol Daleithiau America, Hong Kong, Seland Newydd ac Awstralia. Ond Martin Tinney Gallery, Caerdydd sydd yn ei chynrychioli.

 Arddangosfeydd Rhestrwyd gan wefan BBC Wales Arts oni bai y nodwyd fel arall. 1992 - Beaux Arts, Bath
 1993 - Blood Ties, Canolfan Celf Llyfrgell Wrecsam, arddangosfa deithiol
 1994 - Glyn Vivian Art Gallery, Abertawe; Midlands Art Centre, Birmingham; Newport Museum and Art Gallery; Galeri Gelf Caerfyrddin
 1995 - Martin Tinney Gallery, Caerdydd
 1996 - Re-Vision, Fettered Past, Midlands Art Centre, Birmingham
 1997 - Facing the Self, Mostyn Art Gallery, Llandudno, teithiol hefyd
 2000 - The inner Room, Stephen Lacey Gallery, Llundain
 2003 - Significant Paintings, Museum of Modern Art Wales, Machynlleth
 2003 - Recent Paintings, Martin Tinney Gallery, Caerdydd
 2004 - The Black Cot, Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth arddangosfa deithiol
 2005 - Layers, Martin Tinney Gallery, Caerdydd
 2008 - Martin Tinney Gallery, Caerdydd
 2009 - Two Ateliers, Connaught Brown Gallery, Llundain
 2010 - Oriel Martin Tinney, Caerdydd
 2010 - Hillsboro Fine Art, Dulyn
 2014 - Florilingua, yng Nghanolfan y Mileniwm, Caerdydd.
 2015 - Distillation, arddangosfa tirnodiadau Shani Rhys James yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth.

 Gwobrwyon a dyfarniadau Rhestrwyd gan Martin Tinney Gallery oni bai y nodwyd fel arall 1989 Gwobr Gyntaf, Wales Open, Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth
 1990 Ail Wobr, Wales Open, Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth
 1991 Gwobr Gyntaf, Mostyn Open, Oriel Mostyn, Llandudno
 1992 Medal Aur ar gyfer Celfyddyd Cain, Eisteddfod Genedlaethol Cymru
 1993 Hunting Art Prize/Observer Art Prizes 
 1994 Etholwyd yn aelod 56 Group Wales
 1994 Etholwyd yn aelod o'r Royal Cambrian Academy
 1994 Enillydd BBC Wales Visual Art Award 1994
 1994 Ail Wobr, BP National Portrait Award 
 2003 Menyw Diwylliannol, Welsh Women of the Year Awards
 2003 Enillydd Jerwood Painting PrizeJerwood Painting Prize 2003 .
 2006 Creative Wales Award, Cyngor Celfyddydau Cymru
 2007 Cymrodoriaeth er Anrhydedd, Prifysgol Metropolitan Caerdydd
 2007 Gwobr Glyndŵr, Outstanding Contribution to Arts in Wales, gan MOMA Wales
 2008 Cymrodoriaeth er Anrhydedd, Coleg Celf Henffordd

 Bywyd personol 
Mae Rhys James yn briod â'r artist Stephen West ac mae ganddynt ddau o blant. Er ei bod ar y cyfan yn cael ei chydnabod fel Cymraes mae ganddi basbort Awstralia a disgrifia ei hun fel "mongrel Celt"''.

Prynodd Rhys James ail gartref yn Charente, France (2010), ac yno, y treuliai llawer o'i hamser.

 Gweler hefyd 
 What Do Artists Do All Day?

 Cyfeiriadau 

Categori:Arlunwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Arlunwyr yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Enillwyr y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Peintwyr o Gymru
Categori:Pobl o Melbourne
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru