Bras corun gwyn America

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bras corun gwyn America (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision corun gwyn America) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Zonotrichia leucophrys; yr enw Saesneg arno yw White-crowned sparrow. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn Z. leucophrys, sef enw'r rhywogaeth.Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
Mae'r bras corun gwyn America yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Etymoleg yr enw
Etymology
Daw'r enw gwyddonol o'r Hen Roeg. Daw enw'r genws Zonotrichia (zon cyf'u parth, o'r Hen Roeg ζώνη, a θρίξ (thrix, cyf'u blewyn). Daw enw'r rhywogaeth leucophrys o λευκός (leukos, cyf'u. gwyn) a ὀφρῡ́ς (ophrus, cyf'u. ael).

Ymddygiad
Mae'r adar hyn yn fforio ar y ddaear neu mewn llystyfiant isel, ond weithiau byddant yn hedfan yn fyr i ddal pryfed sy'n hedfan. Maent yn bennaf yn bwyta hadau, rhannau planhigion eraill a phryfed. Yn y gaeaf, maent yn aml yn fforio mewn heidiau.

Mae'r bras corun gwyn America yn nythu naill ai'n isel mewn llwyni neu ar y ddaear o dan lwyni ac yn dodwy rhwng tri a phump o wyau llwyd neu wyrddlas â marciau brown.

Mae'n adnabyddus am ei gwsg araf unihemisfferig (hanner yr ymenydd) sy'n caniatáu iddo aros yn hanner effro am hyd at bythefnos tra'n mudo Astudiwyd yr effaith hon ar gyfer cymwysiadau effrogarwch dynol posibl mewn gwaith sifft a gyrru tryciau.. 

Mae astudiaethau diweddar gan adaregwyr gan gynnwys Elizabeth Derryberry wedi dangos bod gweithgaredd dynol a sŵn yn effeithio ar ganeuon y rhywogaeth hon.

Isrywogaethau
Ar hyn o bryd mae pum isrywogaeth gydnabyddedig o'r bras corun gwyn America (pugetensis,  gambelii, nuttalli, oriantha, a leucophrys), yn amrywio o ran dosbarthiad bridio a llwybr mudol . Mae adar o'r isrywogaeth nuttalli yn breswylwyr parhaol yn Califfornia, tra gall adar o'r isrywogaeth gambelli fudo cyn belled â'r Cylch Arctig yn ystod tymor magu'r haf. Mae adar y gogledd yn mudo i yr Unol Daleithiau ddeheuol a gogledd Mecsico.

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau

Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Emberizidae
Categori:Adar Gogledd America