22ain Gwelliant o Gyfansoddiad yr Unol Daleithiau

22ain Gwelliant o Gyfansoddiad yr Unol Daleithiau yw'r enw a roddir i gyfyngiad o ran y nifer o dymhorau (ac amser) y gall Arlywydd yr Unol Daleithiau fod yn ei swydd. Cyngres yr Unol Daleithiau a gadarnhaodd y Gwelliant a hynny ar 21 Mawrth 1947 a daeth i rym ar 27 Chwefror 1951.

Testun y Gwelliant

Cefndir
Fel George Washington, dewisiodd Thomas Jefferson beidio ac ymgeisio am ei drydydd tymor fel Arlywydd, gan ddweud yn 1807: "if some termination to the services of the chief Magistrate be not fixed by the Constitution, or supplied by practice, his office, nominally four years, will in fact become for life."Datganiad Thomas Jefferson: Reply to the Legislature of Vermont, 1807. ME 16:293  Cadwodd y ddau arlywydd nesaf hefyd ( James Madison a James Monroe) at y cyfyngiad, ac eto, yn wirfoddol yn hytrach nag yn statudol.

Ceisiodd Ulysses S. Grant fynd am ei drydydd tymor, ond enwebwyd James Garfield gan ei blaid. Felly hefyd Grover Cleveland yn 1896 ond collodd ei gefnogaeth i William Jennings Bryan. Methodd Theodore Roosevelt yntau, gan golli i Woodrow Wilson a geisiodd y trydydd tymor, ond eto - yn aflwyddiannus.

Ond bu Franklin D. Roosevelt yn llwyddiannus; yr Arlywydd cyntaf i dreulio tri thymor yn ei swydd a'r cyntaf i dreulio mwy nag wyth mlynedd. Y rheswm pam y gwnaeth hyn oedd yr Ail Ryfel Byd ac yn dilyn y Rhyfel yn Etholiad 1944 enillodd ei bedwerydd tymor pan drechodd Thomas E. Dewey. Bu Roosevelt farw yn ei swyd ar 12 Ebrill 1945. Roedd wedi treulio 12 blynedd a 39 diwrnod yn ei swydd.

Tua diwedd 1944 cyhoeddodd Thomas Dewey y byddai'n croesawu Gwelliant a fyddai'n cyfyngu nifer y tymhorau i ddau. Dywedodd fod mwy na hyn yn "peryglu ein rhyddid".David M. Jordan, FDR, Dewey, and the Election of 1944 (Bloomington: Indiana University Press, 2011, t. 290) ISBN 978-0-253-35683-3 Cefnogwyd y Gwelliant gan y Gweriniaethwyr ym Mawrth 1947; ac fe'i cynlluniwyd gan Lefarydd y Tŷ, Joseph William Martin, Jr. a Llywydd dros dro'r Senedd, William F. Knowland. Cymerodd bedair mlynedd i gywain digon o daleithiau i basio'r Gwelliant a'i fabwysiadu.

Cyfeiriadau

Categori:Hanes gwleidyddol yr Unol Daleithiau