Gwatwarwr y paith

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwatwarwr y paith (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwatwarwyr y paith) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Mimus patagonicus; yr enw Saesneg arno yw Patagonian mockingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: Mimidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. patagonicus, sef enw'r rhywogaeth.Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Disgrifiad
Mae'r gwatwarwr y paith yn 22 i 25 cm (8.7 i 9.8 modfedd) o hyd.  Mae gwrywod yn pwyso 44.4 i 61.8 g (1.57 i 2.18 oz) a benywod 43.8 i 65.4 g (1.54 i 2.31 oz).  Mae gan oedolion goron frown, ael (superciliwm) gwyn, a llinell ddu trwy'r llygad.  Mae eu rhannau uchaf yn lwyd-frown golau sy'n welwach ar y crwmp.  Mae'r adenydd yn ddu ac yn dangos dau far gwelw tenau pan ymhlŷg.  Mae eu cynffon yn ddu ac eithrio ymyl gwyn y plu allanol gyda blaenau gwyn ar y lleill.  Maent yn llwyd-felyn  islaw sy'n welwach ar y gwddf a'r bol.  Mae'r rhai ifanc yn eu hanfod yn debyg ond gyda smotiau duon ar y fron.

Enwau
Ei enw yn Sbaeneg yw calandria, yn Saesneg  Patagonian mocking bird.  Mae'n debyg bod nifer o enwau brodorol y Cenhedloedd Cyntaf hefyd.

Dosbarthiad a chynefin
Mae'r gwatwarwr Paith yn byw trwy gydol y flwyddyn yng ngogledd-orllewin a chanolbarth yr Ariannin.  Mae'n bridio yn ne'r Ariannin a de Tsile cyn belled â Chulfor Magellan. Ar ôl y tymor bridio mae’n mudo i'r gogledd i ganol a thua gogledd-ddwyrain yr Ariannin.  Mae'n ymwelydd achlysurol â Tierra del Fuego ac mae wedi'i recordio yn Ynysoedd y Falkland.

Yn gyffredinol, mae gwatwarwr hwn yn byw mewn corstiroedd a llwyni agored gan gynnwys paith Patagonia.  Yn ne-ddwyrain yr Ariannin mae hefyd i'w gael mewn coetir eithaf agored.  Gall fyw o lefel y môr i 1,800 m (5,900 tr).

Ymddygiad

Bwydo
Mae'r gwatwarwr Paith yn bwydo ar lawr gwlad yn bennaf. Yn y tymor bridio ei brif ddeiet yw pryfed ac mae'n ychwanegu ffrwythau ac aeron yn y tymor nad yw'n fridio.

Bridio
Mae'r gwatwarwr Paith yn bridio ym mis Ionawr yng ngogledd yr Ariannin a rhwng Hydref a Rhagfyr yn Tsile.  Mae'n unweddog (gwryw yn paru ag un cymar yn unig) ac mae'n ymddangos ei fod yn diriogaethol.  Mae grwpiau teulu yn aros gyda'i gilydd yn y tymor di-fridio.  Mae ei nyth yn gwpan agored wedi'i wneud o frigau ac wedi'i leinio â deunyddiau meddalach ac wedi'i osod yn isel mewn llysdyfiant.  Mae maint y nythaid yn amrywio o dri i chwech.

 Llais 
Mae gwatwarwyr y Paith yn canu yn barhaus am gyfnodau hir, o glwyd agored neu o'r tu mewn i lysdyfiant; Ei gân yw "cyfres ryfelgar o nodiadau ac ymadroddion amrywiol".  Mae'n dynwared rhywogaethau eraill.

 Statws 
Mae'r IUCN wedi asesu bod y gwatwarwr Paith yn ‘destun pryder Lleiaf’. Mae'n weddol gyffredin ac eithrio yn Tsile ac nid oes unrhyw fygythiadau hysbys i'w phoblogaeth. 

Teulu
Mae'r gwatwarwr y paith yn perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: Mimidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau

Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Mimidae
Categori:Adar De America