Donald Coleman

Gwleidydd o Gymro oedd Donald Richard Coleman (19 Medi 1925 – 14 Ionawr 1991). Roedd yn aelod Llafur Cymreig ac yn Aelod Seneddol Llafur-Cydweithredol etholaeth Castell-nedd o 1964 hyd ei farwolaeth ym 1991 Y Bywgraffiadur  COLEMAN, DONALD RICHARD (1925-1991), gwleidydd Llafur adalwyd 11 Awst 2016

 Bywyd Personol 
Ganwyd Coleman yn y Barri, yn fab i Albert Archer Coleman, a Winifred Margurite  (née Russell) ei wraig. Am gyfnod maith yn ystod ieuenctid Coleman bu ei dad yn ddiwaith gan wneud taclo diweithdra yn un o brif nodweddion ei yrfa wleidyddol.

Cafodd ei addysgu yn Ysgol y Bechgyn Tregatwg  a Choleg Technegol Caerdydd. Bu'n fyfyriwr aeddfed ym Mhrifysgol Abertawe rhwng 1950 a 1954.

Priododd  Phyllis Eileen Williams ym 1949, bu iddynt un mab; bu hi farw ym 1963. Ym 1966 priododd  Margaret Elizabeth Morgan fu iddynt un ferch.

 Gyrfa 
Bu Coleman yn gweithio fel technegydd labordy yn Ysgol Meddygol Cenedlaethol Cymru, Caerdydd o 1940 hyd 1942, fel technegydd yn Labordy ymchwil i'r diciâu, Caerdydd 1942-1946 ac fel prif dechnegydd Coleg Technoleg Abertawe o 1946 i 1950. Cafodd ei benodi  yn metalegydd yn Adran Ymchwil Cwmni Dur Cymru, yng Ngweithfeydd yr Abaty, Port Talbot ar ôl graddio o 'r Brifysgol gan barhau yn y swydd hyd ei ethol i'r senedd.‘COLEMAN, Donald Richard’, Who Was Who, A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc, 1920-2016; online edn, Oxford University Press, 2014 ; online edn, April 2014 accessed 10 Aug 2016

Fel technegydd ymunodd ag undeb llafur Cymdeithas y Gweithwyr Gwyddonol ac wedi symud  i Gwmni Dur Cymru daeth yn aelod o undeb BISAKTA (Cymdeithas Haearn, Dur a Chrefftau Cyffelyb Prydain). Roedd yn aelod o'r corff proffesiynol  y Cydffederasiwn Masnachau Haearn a Dur.

 Gyrfa wleidyddol 
Ymunodd Coleman a'r Blaid Lafur ym 1948 a'r Blaid Cydweithredol ym 1955.

Yn groes i'r disgwyl cafodd ei ddewis yn ymgeisydd Llafur ar gyfer etholaeth Castell-nedd  ar ymddeoliad David James Williams. Hyd ddewis Coleman ystyrid  Castell-nedd fel etholaeth lofaol lle byddai enwebiad gan Undeb Cenedlaethol y Glowyr yn fantais sylweddol yn y gynhadledd dewis, er ei fod yn ddyn dur yn hytrach na dyn glo enillodd Coleman yr enwebiad ar y bedwaredd rownd o bleidleisio, gan etifeddu un o'r seddau Llafur mwyaf diogel Prydain.

Yn y Senedd bu Coleman yn gwasanaethu fel ysgrifennydd seneddol preifat i George Thomas, Eirene White a Cledwyn Hughes. Gwasanaethodd fel chwip yr wrthblaid o 1970 hyd 1974, Arglwydd y Trysorlys (chwip y Llywodraeth) o 1974 hyd 1978, Is-Ganhellor yr  Aelwydydd (yn gyfrifol am baratoi adroddiad Seneddol i'r Frenhines) o 1978 hyd 1979, a llefarydd y wrthblaid ar faterion Cymreig o 1981 hyd 1983. Bu hefyd yn gwasanaethu fel cynrychiolydd Prydain ar Gyngor Ewrop.

Cyhoeddodd Coleman yn gynnar ym 1990 ei fod yn bwriadu sefyll i lawr o'r Senedd yn yr Etholiad Cyffredinol nesaf ond bu farw yn y cyfamser."Donald Coleman." Times [London, England] 16 Jan. 1991: 20. The Times Digital Archive. Web. 11 Aug. 2016.

 Gwasanaeth cyhoeddus amgen 
Roedd Coleman yn aelod o  gorws y Cwmni Opera Cenedlaethol, lle perfformiodd fel tenor unawdydd a Chwmni Opera Amatur Abertawe. Fe'i penodwyd  yn Ynad Heddwch ar fainc bwrdeistref Abertawe ym 1962. Dyfarnwyd y CBE iddo ym 1979, a chafodd ei benodi'n Ddirprwy Raglaw Gorllewin Morgannwg ym 1985

 Marwolaeth 
Bu farw o drawiad ar y galon mewn ambiwlans ar y ffordd o Dŷ'r Cyffredin  i'r Ysbyty,"Labour MP dies." Times [London, England] 15 Jan. 1991: 2. The Times Digital Archive. Web. 11 Aug. 2016. ond gan fod traddodiad nad oes hawl i farw yn y Senedd mae'n bosib ei fod wedi marw yn ei swyddfa seneddolDon't die in parliament, it's the law

Cafodd ei weddillion eu llosgi yn amlosgfa Margam.

 Cyfeiriadau 

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Gwleidyddion Cymreig yr 20fed ganrif
Categori:Marwolaethau 1991
Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)