Bwncath cefngoch

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwncath cefngoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwncathod cefngoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Buteo polyosoma; yr enw Saesneg arno yw Red-backed hawk. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. polyosoma, sef enw'r rhywogaeth.Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

Mae'r bwncath cefngoch (Geranoaetus polyosoma) neu'r bwncath amrywiol yn aderyn ysglyfaethus polymorffig yn y teulu Accipitridae. Mae'n eang ei ddosbarthiad ac yn aml yn gyffredin mewn cynefinoedd agored yng ngorllewin a de America, gan gynnwys Ynysoedd y Falkland. Mae yna anghytuno ynglŷn â'i dacsonomeg,

Disgrifiad 
Mae'r enw bwncath amrywiol yn cael ei haeddu'n llawn, gan fod y ddau ryw yn digwydd mewn sawl ffurf. Mae gan oedolion o bob un gynffon wen gyda band is-derfynol du ac adenydd llwyd gyda barrau tywyll. Mae o leiaf 27 o batrymau plu oedolion gwahanol yn hysbys yn y rhywogaeth hon, o bosibl y mwyaf o unrhyw aderyn ysglyfaethus.
Teulu
Mae'r bwncath cefngoch yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

 rhywogaeth enw tacson delwedd

Cynefin
Mae'r bwncath cefngoch a'i amrywiadau yn mynychu cynefinoedd agored ym mhob lefel o uchder tir. Mae'r ffurf 'cefngoch' yn byw yn yr ystod ehangaf o gynefinoedd, gan gynnwys parthau uwchben y llinell goed mewn mynyddoedd, bryniau arfordirol Pacific, stepdir Patagonia, ardaloedd amaethyddol ac ymylon afonydd, coedwigoedd ffawydd a choedwigoedd lled-fynyddig ac iseldir.

Ymddygiad
Fe'u gwelir amlaf yn ymgodi ar thermalau cynnes neu fe ellir eu gweld yn gwylio am eu prae ar bron unrhyw fath o glwyd cyfleus gan gynnwys polion neu goed. Maent yn hela anifeiliaid bychan neu o faint canolig; dangosodd rhai astudiaethau bod mamaliaid bach yw mwy na 90% o'u hysglyfaeth.

Cenhedlu
Mae tymor nythu yn amrywio'n fawr a hynny'n wahanol i bob ffurf ar y rhywogaeth. Maent yn adeiladu nythod o frigau ar unrhyw strwythur cynhaliol sydd ar gael. Weithiau mae nhw'n bridio'n gydweithredol. Dodwyir un i dri wy a'r cyfnod gori yw 26 i 36 diwrnod. Mae'r yn hedfan yn hedfan o 40 i 74 diwrnod. Mae'r mathau mwy eu maint ar diroedd uwch yn cymryd mwy o amser i'w deori ac yn llawer hirach i ddatblygu na'r mathau o dirweddau is.

Gweler hefyd
Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau

Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Accipitridae