Catrin ferch Gruffudd ap Hywel

Merch a bardd o "Landdeiniolen" (h.y. Llanddeiniolfab neu Landdanielfab),"CATRIN ferch GRUFFUDD ap HYWEL (fl. c. 1555), bardd", Bywgraffiadur Cymreig Ynys Môn, oedd Catrin ferch Gruffudd ap Hywel (bl. 1555).

Priododd offeiriad Catholig o'r enw Robert ap Rhys, ac roedd hi'n feirniadol o rai o agweddau'r Diwygiad Protestanaidd. Dilynodd eu mab yr un alwedigaeth fel offeiriad Llanddeiniolen. Mae'r englyn canlynol yn  cynrychioli hiraeth Catrin am y grefydd Gatholig yng Nghymru:

Y cór a'r allor a ddrylliwyd — ar gam
Ac ymaith y taflwyd
A'r Lading a erlidiwyd;
O gór y Gŵr llwyd."

Ceir rhagor ganddi am ei chrefydd yn ei hawdl foliant i Grist, neu "Awdl merch glaf er coffa Crist a'i ddioddefaint, neu awdl gyffes pechadures", a phedwar englyn i'r haf oer yn 1555. Cadwyd ei gwaith mewn llawysgrifau yn B.M.Add. MSS. 14892, 14906, 14994, ac Ll.G.C. MSS. 695, 1553, 1559, 2602, 6209 yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Llyfryddiaeth
Welsh Women's Poetry, 1460–2001, gol. Katie Gramich a Catherine Brennan (Honno, 2003)Gwefan Honno; Gwasg Menywod Cymru ; adalwyd 26 Awst 2016

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Merched yr 16eg ganrif