David Pugh (AS Trefaldwyn)

Roedd David Pugh (14 Awst 1789 – 20 Ebrill 1861) yn fasnachwr te, yn dirfeddiannwr ac yn  wleidydd Ceidwadol o Gymru a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Bwrdeistref Trefaldwyn yn Nhŷ'r Cyffredin ym 1832 ac eto rhwng 1847 a 1861.Montgomeryshire Worthies, Williams, Richard, 1894 t264  adalwyd 9 Medi 2015

Bywyd personol
Ganwyd David Pugh yn Lewisham, Swydd GaintYr Archif Genedlaethol Cyfrifiad 1851 HO107/1487; Ffolio: 399; tud: 4; yn unig fab i Charles Pugh, Perry Hill, a Jane Lloyd ei wraig a merch William Lloyd.

Ym 1814 priododd Pugh, ei gyfnither, Anne, unig ferch ac aeres Evan Vaughan Bugeildy, Sir Faesyfed. Bu iddynt dri mab a dwy ferch, sef:

 David Pugh, a aned 24 Ebrill, 1815, a bu farw 15 Medi, 1857, yn ddi-briod.
 Charles Vaughan Pugh a anwyd ym 1818; bu farw ym 1874, heb blant.
 Margaret Ann Pugh, a briododd John Samuel Willes Johnson, Neuadd Hannington, Wiltshire; etifedd ystâd ei dad yng nghyfraith a'i olynydd fel AS Bwrdeistref Trefaldwyn
 Mary Jane Pugh, bu farw 1869.
John Cadwalader Pugh, a anwyd ym 1826 a bu farw ym  1851, yn ddi-briodCylchgronau Cymru Montgomeryshire collections  -  Vol. 49 1946 The Lloyds of Montgomery t255  adalwyd 9 Medi 2015

Gyrfa
Ar farwolaeth ei hen fodryb ym 1819, daeth Pugh yn berchennog ystâd ei hen ewyrth David Lloyd o Llanerchyddol, ger y Drenewydd a'i gwmni mewnforio te David Lloyd and Piggot, Rood Lane, Llundain, un o fasnachwyr te mwyaf gwledydd Prydain hyd y 1920au.

Roedd Pugh yn Gapten yng Nghatrawd Gwŷr Meirch Gwirfoddol Sir Drefaldwyn o 1819 hyd i'r gatrawd gael ei ddiddymu ym 1828. Ar ymgorfforiad y Gwŷr Meirch Iwmyn Sir Drefaldwyn ym 1831, fe'i penodwyd yn uwch gapten; cyn iddo ymddiswyddo'i gomisiwn ym 1844.

Roedd yn Gofiadur Llys y Trallwng.

Gyrfa wleidyddol
Safodd fel ymgeisydd Torïaidd / Ceidwadol yn etholiad cyffredinol 1832 gan ennill y frwydr yn erbyn ei wrthwynebydd Chwig/Rhyddfrydol John Edwartds; Heriodd Edwards y canlyniad ger bron Llys Etholiadol y Senedd; enillodd yr achos a gorchymynnwyd etholiad newydd, gan wahardd Pugh rhag ail ymgeisio.

Safodd eto yn etholiad 1847, fel Ceidwadwr mwy Rhyddfrydol na'r ymgeisydd Ceidwadol swyddogol Hugh Cholmondeley. Canlyniad yr etholiad oedd bod y ddau ymgeisydd yn gyfartal.

Gan fod y ddau ymgeisydd yn gyfartal bu'n rhaid i bwyllgor seneddol pennu'r buddugol; gan na wnaed cais i'r pwyllgor i gefnogi achos Cholmondeley dros gadw'r sedd etholwyd Pugh.James, Arnold J a Thomas, John E. Wales at Westminster - A History of the Parliamentry Representation of Wales 1800-1979 Gwasg Gomer 1981 ISBN 0 85088 684 8Curious Welsh Elections Cardiff Times  10 Tachwedd 1900 [ http://papuraunewyddcymru.llgc.org.uk/cy/page/view/3426819/ART14] adalwyd 14 Ebrill 2015
Cadwodd ei sedd hyd ei farwolaeth ym 1861. Ni ynganodd gair mewn dadl yn Nhŷ'r Cyffredin, ond yr oedd yn ffyddlon ei gefnogaeth i'w blaid gyda'i bleidlais ar bob achlysur gofynnwyd amdano.

Gwasanaethodd fel Uchel Siryf Sir Drefaldwyn ym 1823.

Marwolaeth
Bu farw yn Llanerchyddol, yn 71 mlwydd oed a'i chladdu yn Eglwys y Drenewydd.

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1789
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Aelodau Seneddol Cymru 1832-1835
Categori:Marwolaethau 1861