Pegwn daearyddol

Pegwn daearyddol (lluosog: pegynau daearyddol) yw unrhyw un o'r ddau bwynt ar blaned, neu loeren neu gorff mawr arall, ble mae'r echel gylchdro (axis of rotation) yn cyfarfod yr wyneb; ni all fod o dan yr wyneb. Ar y Ddaear, ceir dau begwn: Pegwn y Gogledd a Phegwn y De. Defnyddir y ddau derm yma hefyd gyda chyrff eraill: "pegwn deheuol"  y gwrthrych (lloeren ayb) a "phegwn deheuol" y gwrthrych. Mae'r naill yn gorwedd 90 gradd o gyhydedd y gwrthrych a'r llall 90 gradd i'r cyfeiriad croes. Every planet has geographical poles.

Ceir aflonyddiadau yn y cylchdro sy'n effeithio ar y pegynau hyn, gan beri iddynt symud ychydig ar yr wyneb. Er enghraifft, mae pegynau Gogledd a De'r Ddaear yn symud rhyw fetr neu ddwy dros gyfnod o ychydig flynyddoedd. Mae cartograffeg (gan ei fod yn 'wyddoniaeth') yn mynnu lleoliad union, disymud i'r cyfesurynnau (coordinates) ac felly pennwyd lleoliad cyfartalog i'r pegynnau a gelwir y rhain yn "begynau cartograffig".

Pan fo gan unrhyw gorff faes magnetig (fel sydd gan y Ddaear) yna mae ganddo hefyd bolau magnetig.

 Gweler hefyd 
 Cyhydedd
 Hydred a Lledred
 Gwynt

Cyfeiriadau

Daearyddol