Niwcleotid

Bas Nitrogen Ribonucleosid Deoxyribonucleosid 58px|Chemical structure of adenineAdenin 95px|Chemical structure of adenosineAdenosinA 95px|Chemical structure of deoxyadenosineDeoxiadenosindA 86px|Chemical structure of guanineGwanin 123px|Chemical structure of guanosineGwanosinG  123px|Chemical structure of deoxyguanosineDeoxigwanosindG 86px|Chemical structure of thymineThymin 87px|Chemical structure of 5-methyluridine5-Methyluridinm5U  87px|Chemical structure of thymidineThymidindT 51px|Chemical structure of uracilWracil 87px|Chemical structure of uridineWridinU 87px|Chemical structure of deoxyuridineDeoxiwridindU 51px|Chemical structure of cytosineCytosin 87px|Chemical structure of cytidineCytidinC 87px|Chemical structure of deoxycytidineDeoxicytidindC

Dosbarth o folecylau cemeg organig a biocemeg yw'r niwcleotidau. Fe'i enwir ar ôl cnewyllyn celloedd (nucleus), oherwydd presenoldeb polymerau ohonynt yn yr organnyn hwnnw ar ffurf DNA ac RNA (yr asidau niwclëig). Dim ond niwcleotidau sydd yn macro-molecylau'r asidau niwclëig, ond hefid ceir niwcleotidau yn rhan o nifer o fiocemegolion eraill, megis NAD a CoA.

Cyfansoddir pob niwleotid o dair rhanMichael Kent (cyf Lynwen Rees Jones) (2005)  Bioleg Uwch. Oxford/CBAC (tud 36).
bas organig sy'n cynnwys nitrogen
siwgr pum carbon (pentos). Ribos a deocsiribos yw'r pentosau mewn niwcleotidau naturiol.
un neu rhagor o grwpiau ffosffad.

Yn unigol gelwir hwynt yn mononiwcleoditau. Oligoniwcleotidau a pholyniwcleotidau yw'r termau ar gyfer y polymerau.  Gelwir y molecylau cyfatebol heb y ffosffad yn niwcleosidau.

A (mono)niwcleotidau mwyaf cyffredin yn y gell yw ATP (adenosin triffosffad) ac ADP  (adenosin deuffosffad). Y rhain sydd wrth wraidd un o brif gyfundrefnau egnibiocemeg.

Cyfeiriadau

Categori:Biocemeg
Categori:Cemeg organig
Categori:Niwcleotidau