Granville Charles Henry Somerset

Roedd Yr Arglwydd Granville Charles Henry Somerset (27 Rhagfyr 1792 – 23 Chwefror 1848) yn wleidydd Torïaidd Cymreig a wasanaethodd fel un o Aelodau Seneddol Sir Fynwy o 1816 i 1848.Margaret Escott, ‘Somerset, Lord Granville Charles Henry (1792–1848)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009 adalwyd 14 Rhagfyr 2015

Bywyd personol
Roedd Somerset yn ail fab Henry Somerset, 6ed dug Beaufort a'r Ledi Charlotte Sophia merch Granville Leveson-Gower, Ardalydd 1af Stafford. Bu ei frawd hyn, Henry Somerset Ardalydd Caerwangon, yn AS Bwrdeistrefi Sir Fynwy rhwng 1813 a 1831.

Derbyniodd ei addysg elfennol gan diwtoriaid cartref cyn mynd i Goleg Eglwys Crist, Rhydychen ym 1811 gan raddio yn BA ym 1813 gyda'r ail ddosbarth yn y clasuron, MA ym 1817 a DCL ym 1834

Ym 1822 priododd Emily Smith (bu farw 1869), merch Robert Smith, Barwn 1af Carrington, bu iddynt bump o blant.

Gyrfa wleidyddol
Roedd gan Dugiaeth Bedford ystadau a dylanwad yn Sir Frycheiniog, Sir Fynwy, Sir Forgannwg, Sir Gaerloyw, Swydd Rhydychen a Wiltshire, gan hynny roedd gan Somerset sicrwydd o sedd Seneddol mewn cyfnod lle fu dylanwad tirfeddiannwr pwerus yn bwysicach na dylanwad yr etholwyr.

Ym 1816 olynodd Somerset ei ewythr, Yr Arglwydd Arthur John Henry Somerset, (1780-1816) fel ail AS Sir Fynwy gan gadw'r sedd am weddill ei fywyd.

Gwasanaethodd fel Arglwydd y Trysorlys yng ngweinyddiaeth yr Arglwydd Lerpwl ym 1819 gan ymddiswyddo ym 1827 ar etholiad George Canning fel prif weinidog gan ei fod yn anghytuno a pholisïau Canning parthed rhoi hawliau i Gatholigion. Cafodd ei ail benodi i'r Trysorlys gan Ddug Wellington ym 1829. Pan syrthiodd llywodraeth Wellington ym 1830 cynigiodd Somerset enw Syr Robert Peel fel arweinydd y Torïaid.

Rhwng 1830 a 1834 bu'r Chwigiaid mewn grym yn San Steffan a fu Somerset yn aelod o'r wrthblaid. Ar etholiad Peel fel Prif Weinidog cafodd Somerset ei benodi'n Gomisiynydd Coedwigoedd a Fforestydd a chael ei benodi'n aelod o'r Cyfrin Gyngor. Rhwng 1841 a 1846  gwasanaethodd fel Canghellor Dugiaeth Caerhirfryn gyda sedd yn y cabinet o 1844.The History of Parliament on line SOMERSET, Lord Granville Charles Henry (1792-1848), of Troy, Mon.   adalwyd 14 Rhagfyr 2015

Dim ond unwaith bu'n rhaid i Somerset sefyll etholiad cystadleuol yn ei yrfa wleidyddol hir, sef etholiad cyffredinol 1847, safodd tri Ceidwadwr ar gyfer ddwy sedd Mynwy, y deiliaid Charles Octavius Swinnerton Morgan a Granville Somerset a chefnder Granville, Edward Arthur Somerset; cefnogodd Henry, 7fed Dug Beaufort a brawd Granville, eu cefnder. Bu Granville yn llwyddiannus, ond codwyd deiseb yn herio'r etholiad gan ei frawd a'i gefnder, bu farw Granville cyn i'r deiseb cael ei chlywed gyda rhai yn beio ei farwolaeth ar yr anghydfod teuluol.



Marwolaeth
Bu farw Somerset yn Harley Street, Llundain a'i gladdu ym mynwent Kensal Green, Llundain 

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1792
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Aelodau Seneddol Cymru 1832-1835
Categori:Marwolaethau 1848