Catherine Prichard (Buddug)

Bardd a merch a amddiffynai hawliau merched oedd Catherine Jane Pritchard (ffugenw: BuddugY Geiriadur Ffugenwau ar Google Books; 4 Gorffennaf 1842 – 29 Mawrth 1909). Ei thad oedd Robert John Pryse (Gweirydd ap Rhys), llenor a hanesydd, a'i brawd oedd y bardd John Robert Pryse (Golyddan).books.google.co.uk; Teitl: Dwy Gymraes, Dwy Gymru: Hanes Bywyd a Gwaith Gwyneth Vaughan a Sara Maria ... gan Rosanne Reeves. Bu farw ar 29 Mawrth 1909.

Yng Nghae Catrin, Ynys Môn y'i ganed ar 4 Gorffennaf 1842 ac efallai mai o'r enw 'Catrin' y daeth ei henw. Fe'i derbyniwyd i'r Orsedd yn Eisteddfod Dinbych yn 1860, a hithau'n ddeunaw oed. Cyfrannai'n helaeth i'r cylchgrawn Udgorn Cymru, gan gynnwys amddiffyn lle'r ferch yn y gyfres 'Ffoledd Ffasiwn'.Y Bywgraffiadur Cymreig Arlein; awdur: Dr Enid Pierce Roberts, M.A., D.Litt., Bangor; adalwyd 16 Ebrill 2016. Roedd yn lladmerydd huawdl iawn i'r mudiad dirwest yng Nghymru.google.co.uk; Nineteenth-Century Women's Writing in Wales: Nation, Gender and Identity gan Jane Aaron.

Priodi
Priododd Owen Prichard (Cybi Felyn) ar 2 Ionawr 1863; gŵr o Gaergybi oedd Owen.

Awdur
Sgwennodd lawer o gerddi gan gynnwys cerdd 'O na byddai'n haf o hyd' a 'Neges y Blodyn'.  Cyhoeddodd O. M. Edwards gyfrol o'i gwaith yn y gyfres 'Cyfres y Fil', sef  ''Caniadau Buddug''. worldcat.org; Caniadau Buddug [pseud.] Wedi eu casglu a'u dethol gan i phriod [i.e. Owen Prichard]. Gol: O M Edwards; Cyhoeddwyd yng Nghaernarfon, Swyddfa "Cymru", 1911.  Mae copi o Ganiadau Buddug i'w cael ar Wicidestun. Mae peth o'i gwaith ar gael yn y Llyfrgell Genedlaethol gan gynnwys llyfr lloffionarchiveswales.org.uk;  adalwyd 16 Ebrill 2016. a dyddiadur 
cynhwysfawr sy'n sôn gan mwyaf am ei myfyrdodau Cristnogol. Dengys y gwaith hwn iddi ddarllen yn helaeth, gan gynnwys cerddi Saesneg.

Cyfeiriadau

Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present, 1908
Bye–Gones, relating to Wales and the Border Counties, 1889 , 236
Cymru (O.M.E.), xii, 16; xxxix, 221
Y Geninen, 1890, 119, 200
Y Geninen (Gŵyl Dewi), 25
Y Llenor, 1936 , 97
Y Traethodydd, 1903, 437; 1947, 61
T. Parry, Hanes Llenyddiaeth Gymraeg, 1944 hyd 1900, 261-2, 264
E. P. Roberts, Detholion o Hunangofiant Gweirydd ap Rhys, Aberystwyth, 1949.

Dolenni allanol
Archif y Llyfrgell Genedlaethol 
Ei thudalen ar wefan Cymdeithas yr Iaith 

Categori:Beirdd Cymraeg benywaidd
Categori:Genedigaethau 1842
Categori:Marwolaethau 1909
Categori:Pobl o Ynys Môn
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru