Lucy Thomas

Diwydiannwr o Gymru oedd Lucy Thomas (1781- 27 Medi 1847) a elwir weithiau'n "Fam Diwydiant Glo Cymru". Gyda'i gŵr Robert Thomas (1770-1829) a ddaeth yn wreiddiol o Lansamlet, a'i mab William, yn 1830, sefydlodd system i fasnachu glo Cymru yn Llundain yn ogystal â chloddio llawer o'r glo a oedd yng Nglofa Waun Wyllt ger Troed-y-rhiw ac Abercannaid, Merthyr Tudful, i'w gwerthu'n uniongyrchol i'r cwsmer yn hytrach na thoddi haearn yn unig. Agorwyd y lofa gan ei gŵr yn 1824,mtht.co.uk; cofebau Cadw;  adalwyd 30 Ionawr 2016 ac ystyriwyd ar y pryd mai dyma'r glo gorau, o ran safon y llosgi, drwy'r Cymoedd.

Codwyd ffynnon yn 1906 i gofio am eu gwaith, ac mae i'w weld heddiw, wedi'i adleoli yn 1966, ger Eglwys Sant Tudful, Merthyr Tudful ar ochr deheuol yr hewl fawr.Nodyn ar y cerflun (ffynnon):  ERECTED BY / SIR WILLIAM T. LEWIS / AND / WILLIAM THOMAS REES / OF ABERDARE / AND PRESENTED TO THEIR NATIVE / TOWN, IN COMMEMORATION OF / ROBERT AND LUCY THOMAS / OF WAUNWYLLT THE PIONEERS IN 1828 / OF THE / SOUTH WALES STEAM COAL TRADE IN THIS PARISHpmsa.org.uk; Public Monuments and Sculpture Association;  adalwyd 30 Ionawr 2016 Gwnaed y ffynnon gan W Macfarlane & Co, mewn ffwndri haearn yn Glasgow.

Wyres iddi oedd Anne (m. 1902; merch ei mab William), etifedd glofa Llety-Shenkin, Aberdâr.Y Bywgraffiadur Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru; adalwyd 30 Ionawr 2016 Priododd Anne Syr William Thomas Lewis, yr arglwydd Merthyr o Senghenydd cyntaf a mab Thomas William Lewis, peiriannydd gwaith haearn 'Plymouth' ym Merthyr Tydfil. Daeth y ddau'n berchnogion nifer o byllau glo gan gynnwys y pyllau yn rhan isaf Cwm Rhondda a adwaenid yn ddiweddarach fel 'Glofa Lewis Merthyr'.

Cyfeiriadau

Categori:Diwydianwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1781
Categori:Marwolaethau 1847
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Merched y 19eg ganrif