Gwladys ferch Dafydd Gam

William ap Thomas.
Un o uchelwyr yr Oesoedd Canol oedd Gwladys ferch Dafydd Gam (bu farw 1454) a merch Dafydd ap Llewelyn ap Hywel (a adnabyddir fel 'Dafydd Gam').Prichard pp. 431-433

Ei llysenw oedd Seren y Fenni ac fe'i cymharwyd yn y gorffennol gyda'r Frenhines Marchia am ei dylanwad a'i didwylledd.Prichard p. 441

Oherwydd i'w thad ochri gyda'r Saeson yn erbyn Owain Glyn Dŵr, llosgwyd eu cartref ac erlidiwyd y teulu i Loegr, a chawasant gryn groeso gan frenin Lloegr sef Harri IV a Prichard p. 421 gweithiodd Gwladys fel morwyn i'r frenhines Mary de Bohun (c. 1368–1394), ac yna i Joan of Navarre, (c. 1370–1437), ei ail-wraig.Hodgdon & Thomas pp. 128-129

Priododd ddwywaith, y tro cyntaf i Syr Roger Vaughan  a fu farw gyda'i thad ym Mrwydr Agincourt a'r ail dro i William ap Thomas o Gastell Rhaglan.

Bu farw yn 1454 ac fe'i chladdwyd ym Mhriordy'r Fenni, ble roedd gyda William ei gŵr yn noddwyr. Yno, yn Eglwys y Santes Fair, ceir cofeb alabaster i'r ddau. Wedi ei marwolaeth ysgrifennodd Lewys Glyn Cothi marwnad iddi sy’n cychwyn efo’r geiriau:

Y Seren o y Fenni
At Dduw a’r saint y troes hi;
Gwladys, lwyddiannus ddi-nam
Oedd o gorff syr Dafydd Gam.Gwaith Lewis Glyn Cothi, The Poetical Works of Lewis Glyn Cothi, Y Cymrodorion, 1837; Tud 1 Marwnad Gwladus Erch Davydd Gam adalwyd 20 Awst 2017

Cyfeiriadau

Gwladys ferch Dafydd Gam
Gwladys ferch Dafydd Gam
Gwladys ferch Dafydd Gam
Gwladys ferch Dafydd Gam
Categori:Merched y 15fed ganrif
Categori:Merched yr 16eg ganrif