Lowri Gwilym

Cynhyrchydd radio-a-theledu Cymreig oedd Lowri Gwilym (14 Hydref 1954 – 21 Gorffennaf 2010). Bu'n gweithio i BBC Cymru ac i S4C.

 Bywyd cynnar 
Ganwyd Lowri Williams yn Aberystwyth i Daisy a David Gwyn Williams, awdur ac academydd. Fe'i magwyd yn Nhwrci a Libya, lle'r oedd ei thad yn Athro Saesneg. Pan oedd yn 18 oed, newidiodd ei chyfenw Williams i'r ffurf Gymraeg, Gwilym. Astudiodd y Gymraeg ym Mhrifysgol Bangor a chwblhaodd gradd Meistr o Lythyrau ym Mhrifysgol Rhydychen. Yna fe ddarlithiodd ym Mhrifysgol Bologna am ddwy flynedd.

 Gyrfa 
Ymunodd Gwilym a BBC Cymru yn yr 1980au a chynhyrchodd a chyfarwyddodd nifer o raglenni dogfen i deledu dros ddau ddegawd. Roedd y rhain yn cynnwys y gyfres i S4C, O Flaen dy Lygaid ac yn y Saesneg, cyfres Women in Politics. Yn y 1980au hwyr cynhyrchodd rhaglenni dogfen am wahanol ferched mewn gwleidyddiaeth, gan gynnwys Eugenia Charles, Simone Veil, Tatyana Zaslavskaya a Benazir Bhutto. Creodd y rhaglen radio Beti a'i Phobol, a gyflwynir gan Beti George, ar gyfer BBC Cymru. Ar achlysur pen-blwydd 25 oed y rhaglen, hi oedd gwestai Beti, ar 14 Mawrth 2010.

Wedi symud i fyd teledu, cynhyrchodd y rhaglen ddogfen 'pry ar y wal' Aber yn 1998 - rhaglen oedd yn dilyn hynt a helynt criw o myfyrwyr flwyddyn gyntaf ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Cyflogwyd Gwilym gan S4C yn 2004 fel golygydd rhaglenni ffeithiol a chyd-gynyrchiadau. Roedd ei chynyrchiadau ar gyfer S4C yn cynnwys O'r Galon, Wynebau Newydd, Cefn Gwlad, Ffermio, a rhaglenni natur Iolo Williams. Bu'n olygydd cynnwys ar y rhaglenni materion cyfoes Y Byd ar Bedwar a Wedi 7. Yn 2010, enillodd wobr BAFTA Cymru am ei gwaith ar Dwy Wraig Lloyd George.

 Marwolaeth 
Bu farw Gwilym yn sydyn o waedlif ar yr ymennydd ar 21 Gorffennaf 2010; yn 55 mlwydd oed. Ei phartner oedd y newyddiadurwr teledu Meic Birtwistle, ac roedd ganddynt ddau fab, Ifan a Glyn.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1954
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rhydychen
Categori:Cynhyrchwyr teledu o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru