Uned Svedberg

Uned cemeg ffisegol i ddisgrifio cyflymder (buanedd) (dx/dt) gwaddodi gronyn mewn hylif yn ôl y grym disgyrchiant sydd arno yw Uned Svedberg. Fel rheol gwneir mesuriadau o'r math mewn allgyrchydd.

(ω = cyflymder tro; r = pellter o echel troi'r allgyrchydd)

Yn 1929 dyfeisiodd Theodor Svedberghttp://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1926/svedberg-bio.html hafaliad i gysylltu hwn a màs moleciwlar molecylau a gronynnau

(D = cyfernod trylediad,  = cyfaint rhannol sbesiffig y gronyn , ρ = dwysedd yr hylif)

Ar ôl hynny, defnyddir yr uned ei hun fel disgrifiad o'r gronyn. Gan fod gwerth y cysonyn gwaddodi (s) (mewn eiliadau) yn rhif mor fychan, defnyddir y gwerth wedi'i lluosogi a 1013, a diffinio hwn yn Uned Svedberg (S).  Felly 1S = 10−13 eiliad

Oherwydd effeithiau ffrithiant, nid yw unedau Svedberg yn fesur union o faint fel y cyfryw gan fod siâp, hefyd, yn ddylanwad arno. Bellach mae ffyrdd amgenach i fesur Mr (e.e. cromatograffi gel) ond erys yr uned yn ddefnyddiol fel label disgrifiadol. Er enghraifft, i nifer o ronynnau a macro-folecylau biocemeg - megis RNA a phroteinau.
+Enghreifftiau o werthodd S rhai gronynnau biolegolWalter J. Moore (1962) Physical Chemistry (4ed) LongmansSMr (Da)Myoglobin (ceffyl)2.0416,9000.741Hemoglobin (dyn)4.4863,0000.749Lysosym (melynwy)1.916,400(0.75)Tocsin Botulinus A17.3810,0000.755Firws Mosaic Tobaco18531.4 x 1060.73Is-uned bach ribosom
Procaryot30

Gweler hefyd
Unedau ychwanegol at yr Unedau SI

 Cyfeiriadau 

Categori:Unedau amser