John Brooks, Barwn Brooks o Dremorfa

Gwleidydd a gweinyddwr bocsio o Gymru oedd John Edward "Jack" Brooks, Baron Brooks o Dremorfa DL (12 Ebrill 1927 – 4 Mawrth 2016).

 Bywyd cynnar 
Ganwyd Brooks yng Nghaerdydd yn 1927, yn fab i Edward George Brooks a Rachel White, a fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Harlech.Brooks, John  Edward. 

 Gyrfa 
Rhwng 1966 a 1984, roedd Brooks yn Ysgrifennydd Y Blaid Lafur i etholaeth De-ddwyrain Caerdydd. Yn etholiad cyffredinol Chwefror 1974 a Hydref 1974, ymgeisiodd dros Lafur yn etholaeth Y Barri. Bu'n asiant i'r cyn prif-weinidog Jim Callaghan a gynrychiolodd sawl etholaeth yng Nghaerdydd.

Etholwyd Brooks fel cynghorydd yn ward Splott yng Nghaerdydd."Jack Brooks", South Wales Echo, 25 February 2005. Daeth yn arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg (CSDM), ac roedd yn adnabyddus am ei "arweinyddiaeth gadarn" a'i reolaeth effeithiol o grŵp y Blaid Lafur yn yr 1980au Daeth Brooks i'w weld fel dylanwad mawr ar Russell Goodway a fyddai'n dod yn arweinydd y Cyngor Sir a Chyngor Chaerdydd yn ddiweddarach.

Ar 17 Gorffennaf 1979, daeth yn Arglwydd am oes, fel Barwn Brooks o Dremorfa, o Dremorfa yn Sir Forgannwg. Cafodd anrhydedd pellach gyda Chymrodoriaeth er Anrhydedd yn Athrofa Prifysgol Cymru (UWIC). Fel Dirprwy Gadeirydd Corfforaeth Datblygu Bae Caerdydd (a chynrychiolydd y Cyngor), roedd yn allweddol yn ail-ddatblygu ardal y Dociau yng Nghaerdydd a adnabyddir heddiw fel Bae Caerdydd.

Roedd Brooks yn Is-gadeirydd Bwrdd Rheoli Bocsio Prydain rhwng 1999 a 2000 a daeth yn llywydd y bwrdd yn 2004. Yn 2001 enillodd y cyn-focsiwr Michael Watson achos o esgeulustod yn erbyn y Bwrdd, roedd yn rhaid iddynt dalu £400,000 o iawndal ac roedd yn rhaid gwerthu ei phencadlys yn Llundain. I osgoi methdaliad roedd yn rhaid i'r bwrdd arbed arian ac roedd Brooks yn allweddol i'r cynnig i symud pencadlys y bwrdd i swyddfeydd newydd yng Nghaerdydd. Roedd Brooks yn gyn-gadeirydd Oriel Enwogion Chwaraeon Cymru o 1988, a Sportsmatch Cymru ers 1992. Yn 1994, fe'i gwnaed yn Ddirprwy Raglaw dros Dde Morgannwg.

 Bywyd personol 
Priododd Brooks gyntaf yn 1948 ond fe ysgarodd yn 1956. Yn 1958, priododd Margaret Pringle. Roedd ganddo fab a merch o'r briodas gyntaf a dau fab gyda Margaret. Bu farw ar 4 Mawrth 2016 yn 88 mlwydd oed.

 Cyfeiriadau 

Categori:Arglwyddi am oes
Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)