Magnus Erlendsson

Iarll yr Ynysoedd Erch o 1106 hyd 1117 oedd Magnus Erlendsson, yn hwyrach Sant Magnus (1080 – 16 Ebrill 1117). Roedd ei fab i Erlend Thorfinsson a oedd yn Iarll yr Ynysoedd Erch hyd at 1098. Cymerwyd Magnus yn wystl gan Frenin Magnus III o Norwy ym 1098 ac aethont ar fordaith ysbeilio trwy Ynysoedd Heledd, Gogledd Iwerddon ac Ynys Manaw. Roedd yn frwydr ar Afon Menai rhwng byddin Brenin Magnus a byddin Normaniaid o dan arweiniad Hugh D'Avranches o Gaer a Hugh de Montgomery.Crynodeb Orkneyinga Saga ar wefan archive.org Canodd Sant Magnus salmau ar y cwch yn hytrach nag ymuno â'r frwydr.

Daeth o'n Iarll Ynysoedd Erch, yn cydlawodraethu efo'i gefnder Hakon Paulsson rhwng 1105 a 1114. Wedyn roedd problemau rhyngddynt, a phenderfynwyd cyfarfod ar Ynys Egilsay i setlo cytundeb. Dylai'r ddau wedi cyrraedd efo dau gwch llawn dynion, ond cyrhaeddodd Hakon efo wyth ohonynt. Wedi trafodaeth, penderfynwyd  dylai Lifolf, cogydd Hakon, ladd Magnus. Maddeuodd Magnus Lifolf, a chafodd ei ladd.

Adroddir hanes Magnus yn tair saga Hen Norseg: Orkneyinga Saga (penodau 34–57), Magnús saga skemmri a Magnús saga lengri.

Mae Orkneyinga Saga yn cyfeirio at wyrthiau ynglŷn â bedd Sant Magnus. Daeth Esgob William yr Hen, esgob yr ynysoedd, yn ddall ar ôl beirniadu'r holl sôn am sanctrwydd Magnus, ond gwelodd o eto ar ôl gweddïo ar bedd Magnus, felly newidodd ei feddwl. Ond mae'n bosibl hefuyd fod o wedi newid ei feddwl ar ôl ymweld â Rognvald yn Norwy. Roedd Rognvald yn awyddus i ddod yn Iarll yr ynysoedd, a llwyddodd o ar ôl iddo addo adeiladu Cadeirlan Sant Magnus yn Kirkwall.Gwefan Cadeirlan Sant Magnus

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau'r 1080au
Categori:Marwolaethau'r 1110au
Categori:Seintiau Cristnogol
Categori:Yr Alban
Categori:Ynysoedd Erch