Jennie Eirian Davies

Gwleidydd ymarferol, awdures a chyn-olygydd Y Faner oedd Jennie Eirian Davies (6 Chwefror 1925Awdur: Elin Angharad; Bywgraffiadur Cymreig Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru.llanpumsaintwalk.org.uk;  adalwyd 3 Chwefror 2025. – 6 Mai 1982). Roedd yn wraig i'r prifardd Eirian Davies ac yn fam i'r bardd a'r dramodydd Siôn Eirian.

Magwraeth ac addysg
Ganwyd Jennie Eirian (née Howells) yn Llanpumsaint, Sir Gaerfyrddin yn un o chwech o blant ond bu tri ohonynt farw o'r diciâu. Wedi graddio ym Mhrifysgol Aberystwyth hyfforddodd i fod yn athrawes.Awdur: Elin Angharad; Bywgraffiadur Cymreig Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru.  Addysgwyd hi'n Ysgol Elfennol Llanpumsaint, Ysgol Sir y Merched, Caerfyrddin a Phrifysgol Cymru, Aberystwyth lle derbyniodd radd anrhydedd yn y dosbarth cyntaf yn y Gymraeg. Yn 1978 daeth yn Llywydd Cenedlaethol Merched y Wawr ac fe'i hurddwyd yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd yr un flwyddyn.

Priododd hi a'r gweinidog o fardd Bohemaidd Eirian Davies ar 19 Tachwedd 1949 a ganed dau o feibion iddynt, Siôn Eirian a Guto Davies (g. 1958). Ymgartrefodd y teulu yn Hirwaun (1949-54), Brynaman (1954-62) ac yn yr Wyddgrug (1962-82) lle y bu farw'n gynamserol.

Gwleidyddiaeth
Jennie oedd y fenyw gyntaf i ymgeisio dros Plaid Cymru yn Sir Gaerfyrddin, yn Etholiad Cyffredinol 1955 gan gipio 7.8% o'r bleidlais; ymladdodd eto yn is-etholiad 1957 a chynyddodd ei phleidlais i 11.5%. Blaenarodd y tir ar gyfer buddugoliaeth Gwynfor Evans yn 1966.

Awdur a darlledydd
bawd|Jennie Eirian Davies yn darllen un o'i storiau yn ystod awr stori Llyfrgell Yr Wyddgrug
Cyhoeddodd Jennie Eirian dri llyfr i blant: Bili Bawd (1961), Guto (1961) a Fflwffen (1963). Bu hefyd yn olygydd cylchgrawn Trysorfa'r Plant gan newid teitl y cylchgrawn i Antur yng Ngorffennaf 1966.

Bu'n golofnydd radio a theledu yn Y Cymro rhwng 1976 a 1978 ac yma tynnodd sylw at ddiffyg oriau darlledu Cymraeg a'i siom mai ailddarllediadau oedd y rhan fwyaf o'r rhaglenni a gaed yn y Gymraeg. Bu'n darlithio yn yr Adran Gymraeg yng Ngholeg Cartrefle, Wrecsam.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 1982
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin