Difodiant

Difodiant yw diwedd bywyd organeb byw, grwp o organebau byw (tacson) neu rywogaeth, fel arfer. Gellir diffinio difodiant o ran amser fel y foment honno pan fo aelod ola'r rhywogaeth yn marw. Defnyddir y term gan mwyaf o fewn daeareg, bywydeg ac ecoleg. Ar adegau, ceir hyd i rywogaeth a gredwyd oedd wedi difodi; mae'n ailymddangos, yn dal yn fyw a gelwir hon yn rhywogaeth Lasarus, oherwydd i Lasarus, yn ôl y chwedl atgyfodi.

Cred gwyddonwyr fod dros 99% o'r holl rywogaethau sydd erioed wedi byw ar wyneb Daear wedi difodi; mae hyn yn gyfystyr â phum biliwn o rywogaethau. Mewn cymhariaeth, amcangyfrifir fod rhwng 10 miliwn a 14 miliwn o rywogaethau'n fyw heddiw, gyda dim ond 1.2 miliwn ohonynt wedi eu cofnodi.

Gellir dweud i raddau fod difodiant yn broses cwbwl naturiol o ran esblygiad. Y ddau reswm mwyaf dros ddifodiant yw: yn gyntaf, amgylchiadau sy'n newid yn sydyn e.e. daeargrynfeydd ysgytwol neu newid tymheredd ac yn ail cystadleuaeth gan rywogaeth arall. Ar gyfartaledd mae rhywogaeth yn difodi wedi 10 miliwn o fodolaeth, er bod yr hyn a elwir yn 'ffosiliau byw' yn parhau am gannoedd o filiynau rhagor o fodolaeth, heb fawr o newid esblygol, morffolegol.

Statws cadwraeth

Statws cadwraeth unrhyw rywogaeth yw'r tebygrwydd y gallai'r rhywogaeth honno wynebu difodiant. Y mwyaf adnabyddus o'r rhestri statws cadwraeth yw Rhestr Goch yr IUCN.

Mae categoriau'r IUCN yn cynnwys:
 Wedi ei ddifodi: dim unigolion o'r rhywogaeth ar ôl, er enghraifft y Dodo.
 Wedi ei ddifodi yn y gwyllt: rhai unigolion ar ôl, ond dim poblogaeth naturiol yn y gwyllt.
 Mewn perygl difrifol: siawns uchel iawn o ddifodiant yn y dyfodol agos, er enghraifft Rheinoseros Jafa.
 Mewn perygl: siawns uchel o ddifodiant yn y dyfodol, er enghraifft y Morfil Glas, Teigr, Albatros
 Archolladwy: siawns uchel o ddifodiant yn y tymor hir, er enghraifft y Llew, Gaur.
 Dibynnu ar gadwraeth: er nad oes bygythiad ar hyn o bryd, mae'n ddibynnol ar raglenni cadwraeth, er enghraifft Caiman Du
 Bron dan fygythiad: gall ddod dan fygythiad yn y dyfodol agos.
 Dim bygythiad: dim bygythiad ar hyn o bryd.

Statws IUCN 3.1
Delwedd:Status iucn3.1 CY.svg
Delwedd:Status iucn3.1 blank cy.svg

+Categoriau Risg Lleiaf2001 Categoriau a Meini Prawf(fersiwn 3.1)DisgrifiadImage:Status iucn3.1 LC cy.svgPryder Lleiaf (LC), risg lleiaf. Ceir llawer o rywogaethau ledled y byd yn y categori hwn.Image:Status iucn3.1 NT cy.svgBron dan fygythiad (NT), yn agos i gael eu rhoi mewn categori o fygythiad, neu posib y bydd y rhywogaeth o dan fygythiad ynb y dyfodol agos.

+Categoriau o fygythiad2001 Categoriau a Meini Prawf(version 3.1)DisgrifiadImage:Status iucn3.1 VU cy.svgArcholladwy (VU), siawns uchel o ddifodiant yn y tymor hir, yn y gwyllt.Image:Status iucn3.1 EN cy.svgMewn perygl (EN), siawns uchel o ddifodiant yn y dyfodol.Image:Status iucn3.1 CR cy.svgMewn perygl difrifol (CR), siawns uchel iawn o ddifodiant yn y dyfodol agos.

+Categoriau eraill2001 Categoriau a Meini Prawf(version 3.1)DisgrifiadImage:Status iucn3.1 EW cy.svgWedi ei ddifodi yn y gwyllt (EW), rhai unigolion ar ôl, ond dim poblogaeth naturiol yn y gwyllt.Image:Status none DD cy.svgDiffyg Data (DD), diffyg data'n bodoli i wneud asesiad risg o ddifodiant. Image:Status none NE cy.svgHeb ei Werthuso (NE), heb ei werthuso yn erbyn y meini prawf.Image:Status iucn3.1 PE cy.svgWedi'i ddifodi, o bosibl (EX neu CR), crewyd y categori hwn gan BirdLife International. Image:Status iucn3.1 PEW cy.svgO bosib wedi'i ddifodi yn y gwyllt (EW neu CR), Term a ddefnyddir oddi fewn i'r Rhestr Goch. Image:Status iucn3.1 EX cy.svgDifodwyd (EX), does dim dwywaith amdani - mae unigolyn olaf y rhywogaeth wedi marw. 

Galeri o faneri Statws IUCN 3.1
(Hen gofrestriadau)

Gweler hefyd
Difodiannau Mawr Bywyd
Statws cadwraeth

Cyfeiriadau

Categori:Daeareg
Categori:Esblygiad