Eglwys Gadeiriol Caerwrangon

Cadeirlan Anglicanaidd a leolir yng Nghaerwrangon, Lloegr, yw Eglwys Gadeiriol Caerwrangon. Dyma sedd esgob Caerwrangon. Priordy ar gyfer Urdd Sant Bened oedd yr adeilad yn wreiddiol, ac fe'i dyrchafwyd i statws cadeirlan yn y Diwygiad Protestannaidd. Fe'i adeiladwyd rhwng 1084 a 1504 a gellir olrhain yno pob cam yn hanes pensaernïaeth Lloegr yn ystod y canrifoedd hynny: yr addull Normanaidd (Romanésg) yn y gladdgell, y cabidyldy cylchog ac ambell i fan arall, a'r tri math o arddull Gothig Seisnig (Cynnar, Addurnedig a Pherpendicwlar). Ceir nifer fawr o gofadeiladau yno gan gerflunwyr a phenseiri megis Jean-François Roubiliac, Joseph Nollekens, Robert Adam a Francis Chantrey. Fe'i adnewyddwyd yn helaeth rhwng 1857 a 1863 gan A. E. Perkins a George Gilbert Scott. Mae'n adeilad rhestredig Gradd I.

Priododd Llywelyn ap Gruffudd ac Elinor de Montfort yma ar 13 Hydref 1278.

Detholiad o bobl a gladdwyd yno
 John, brenin Lloegr
 John de Beauchamp (Prifustus Gogledd Cymru) a'i wraig Joan Fitzwith
 Arthur Tudur, Tywysog Cymru
 Syr Griffith Ryce
 Stanley Baldwin, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig

Cyfeiriadau

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Swydd Gaerwrangon
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I yn Lloegr
Caerwrangon
Categori:Pensaernïaeth Romanésg
Categori:Pensaernïaeth Gothig