Gwylliaid llwyni Awstralia

Roedd y Gwylliaid Llwyni  (en: bushrangers) yn lladron oedd yn byw ar dir prysglwyn Awstralia (y Bwsh). Cafodd dros 2,000 o bobl eu disgrifio fel bushrangers gan y wasg, roedd y rhan fwyaf ohonynt yn lladron a throseddwyr cyffredin. Daeth ychydig o wylliaid llwyni yn enwog, gan cael eu cyfrif fel arwyr llên gwerin eu gwlad. Maent yn rhan o hanes hir o droi dihirod yn arwyr, megis yn hanesion Robin Hood a Dick Turpin yn Lloegr, Jesse James a Billy the Kid yn yr Unol Daleithiau, neu Gwylliaid Cochion Mawddwy a Twm Siôn Cati yng Nghymru.

Hanes 

Cafodd y  gair bushranger ei ddefnyddio gyntaf yn Awstralia yn y flwyddyn 1805 i ddisgrifio tri dyn a oedd wedi rhwystro cert ger Sydney er mwyn dwyn. Wedi hynny bu'r gair yn cael ei ddefnyddio ar gyfer troseddwyr a oedd yn ymosod ar bobl ar y ffyrdd neu yn y bwsh (cefn gwlad Awstralia) ystyr tebyg i Leidr pen ffordd yng ngwledydd Prydain. Daw'r bathiad Cymraeg o erthygl yn adrodd hanes safiad olaf Ned Kelly yn y Papur Baner ac Amserau Cymru ym mis Medi 1880.

Gwylliaid Enwog
Joe Byrne
Martin Cash
John Dunn
Ben Hall
Frank Gardiner
John Gilbert
Steve Hart
Dan Kelly (brawd Ned isod)
Ned Kelly
Moondyne Joe (enw iawn - Joseph Bolitho Johns)
John O'Meally
Harry Power
Captain Moonlight (enw iawn - Andrew George Scott)
Captain Thunderbolt (enw iawn - Frederick Ward)
Michael Howe
Charles Russell ("Black Douglas")

Diwylliant poblogaidd
Yn yr un modd ag y mae troseddwyr Americanaidd yn ymddangos mewn nifer o ffilmiau, llyfrau, cerddoriaeth a theledu diwylliant Gorllewinol Gwyllt America, bu'r gwylliaid llwyni yn ymddangos yn rheolaidd mewn llenyddiaeth, ffilm, cerddoriaeth a theledu Awstralia. Mae'r rhain yn cynnwys:
Robbery Under Arms, nofel gan Thomas Alexander Browne (o dan y ffugenw Rolf Boldrewood) a gyhoeddwyd fel cyfres yn y Sydney Mail rhwng 1882 a 1883. sef disgrifiad ffuglen cynnar o fywyd a gweithredoedd gwylliaid a fu'n sail i nifer o ffilmiau a chyfres deledu.
Y ddrama fawr gyntaf  a ysgrifennwyd, a gyhoeddwyd ac a gynhyrchwyd yn Awstralia oedd The Bushrangers gan Henry Melville.
Ned Kelly Oedd testun y ffilm hir cyntaf, The Story of the Kelly Gang, a gyhoeddwyd ym 1906.IDBM Ned Kelly 1906  adalwyd 3 Chwef 2016 
Ym 1970 bu Mick Jagger o'r grŵp pop The Rolling Stones yn chware rhan Ned Kelly  mewn ffilm
Bu Dan Morgan yn destun ffilm ym 1976, Mad Dog Morgan , gyda Dennis Hopper yn chware rhan y gwylliad.

Cyfeiriadau

Categori:Troseddwyr
Categori:Hanes Awstralia
Categori:Llên gwerin Awstralia