Homininae

Isdeulu'r epaod mawr yw Homininae, sy'n cynnwys y llwythi Hominini a Gorillini. Gyda'i gilydd maent yn cynnwys bodau dynol a nifer o ddynolion diflanedig, y tsimpansî, y bonobo a'r gorilaod. Mae'r isdeulu hwn hefyd yn cynnwys pob epa mawr a ddatblygodd wedi i'r is-deulu o orangwtangiaid (neu ‘hen wŷr y coed’) sef y Ponginae hollti o linell yr epaod.

Mae gan y cladogram Homininae dair prif gangen, sy'n arwain at: gorilaod, dynolion a tsimpansîaid. Gwnaed hynny drwy esblygu dros amser drwy lwyth yr Hominini a'r islwythi Hominina a Panina, (gweler y siart isod). Ceir sawl rhywogaeth byw o tsimpansîaid a gorilaod ond dim ond un rhywogaeth byw o ddynolion, sef y bod dynol. Darganfuwyd olion o ddynolion diflanedig o deulu'r Homo gan gynnwys Homo floresiensis a Homo denisova, prin 12,000 o flynyddoedd yn ôl (CP). Disgrifir organebau yn y dosbarth hwn yn epaod Affrica (sy'n hollol wahanol i'r epaod mawr Hominidae a'r epaod dynaidd Hominini).


Dosbarthiad tacsonomegol
Homininae
 Llwyth Dryopithecini†
 Pierolapithecus
 Pierolapithecus catalaunicus
 Udabnopithecus
 Udabnopithecus garedziensis
 Oreopithecus (statws amheus)
 Oreopithecus bambolii
 Nakalipithecus
 Nakalipithecus nakayamai
 Anoiapithecus
 Anoiapithecus brevirostris
 Dryopithecus
 Dryopithecus wuduensis
 Dryopithecus fontani
 Dryopithecus brancoi
 Dryopithecus laietanus
 Dryopithecus crusafonti
 Rudapithecus†
 Rudapithecus hungaricus
 Samburupithecus†
 Samburupithecus kiptalami
 Llwyth Gorillini
 Chororapithecus †
 Chororapithecus abyssinicus
 Genws Gorilla
 Gorilla gorilla
 Gorilla gorilla gorilla
 Gorilla gorilla diehli
 Gorilla beringei
 Gorilla beringei beringei
 Gorila beringei graueri
 Llwyth Hominini
 Is-lwyth Panina
 Genws Pan
 Tsimpansî (tsimpansî cyffredin), Pan troglodytes
 Tsimpansî Canol, Pan troglodytes troglodytes
 Tsimpansî Gorllewinol, Pan troglodytes verus
 Tsimpansî Nigeria-Camerŵn, Pan troglodytes ellioti
 Tsimpansî y Dwyrain, Pan troglodytes schweinfurthii
 Bonobo (Tsimpansî pigmi), Pan paniscus
 Is-lwyth Hominina
 Sahelanthropus† (statws amheus)
 Sahelanthropus tchadensis
Orrorin†
 Orrorin tugenensis
 Ardipithecus†
 Ardipithecus ramidus
 Ardipithecus kadabba
 Kenyanthropus† (amheus)
 Kenyanthropus platyops
 Praeanthropus†
 Praeanthropus bahrelghazali
 Praeanthropus anamensis
 Praeanthropus afarensis
 Australopithecus†
 Australopithecus africanus
 Australopithecus garhi
 Australopithecus sediba
 Paranthropus†
 Paranthropus aethiopicus
 Paranthropus robustus
 Paranthropus boisei
 Homo – hynafiad agosaf at fodau dynol y presennol
 Homo gautengensis†
 Homo rudolfensis†
 Homo habilis†
 Homo floresiensis†
 Homo erectus†
 Homo ergaster†
 Homo antecessor†
 Homo heidelbergensis†
 Homo cepranensis†
 Denisovans (dim enw gwyddonol hyd yma)†
 Homo neanderthalensis†
 Homo rhodesiensis†
 Homo sapiens
 Bodau Dynol Modern, Homo sapiens sapiens
 Homo sapiens idaltu†
 Homo sapiens Hynafol (Cro-magnon)†
 Pobl Ogofâu'r Carw Coch† (dim enw gwyddonol hyd yma)

Gweler hefyd
Bodau dynol

Cyfeiriadau


Categori:Epaod
Categori:Bodau dynol
Categori:Homininae
Categori:Mïosen