Teddy Morgan

Roedd Edward "Teddy" Morgan (22 Mai 1880 – 1 Medi 1949)WRU player profile yn chwarae rygbi'r undeb dros Gymru. Roedd yn aelod o'r tim a drechodd y Crysau Duon yn 1905 ac mae'n cael ei gofio am sgorio'r cais i ennill y gem. Chwaraeodd rygbi i glybiau Cymry Llundain ac Abertawe.

Gyrfa
Daeth Morgan yn feddyg yn Sgeti, Abertawe, cyn symud i feddyga newydd yn East Anglia. Tra oedd yn Sgeti ar ddechrau'r 1920au, ymunodd chwaraewr rygbi rhyngwladol arall ag ef yn y feddygfa, D. Bertram, a enillodd gyfanswm o 11 cap i'r Alban.Swansea R.F.C. player profiles Bu farw Morgan ar 1 Medi 1949 yng Ngogledd Walsham. Yn 2008, cafodd Morgan ei goffau gan y cyngor lleol pan benderfynwyd gosod llechen las ar ei fan geni.Blue plaques mark proud heritage BBC News 24 September 2008

Gyrfa rygbi

Cymru
bawd|chwith|Carfan Cymru 1905, Morgan, y rhes flaen, ar y chwith
Symudodd Morgan o Gasnewydd i Lundain yn 1902 i lenwi swydd yn Ysbyty Guy's, a dechreuodd chwarae rygbi i Gymry Llundain. Yn y cyfnod hwnnw y cafodd ei alw i chwarae dros Gymru am y tro cyntaf, a hynny yn erbyn Lloegr. Sgoriodd 14 o geisiau dros Gymru, gan gynnwys y gais i ennll y gem yn erbyn y Crysau Duon yn 1905. Yn y gem fawr rhwng dim Crysau Duon nad oedd wedi eu curo o'r blaen a thim Cymru a oedd wedi ennill y Goron Driphlyg, mae'n debyg bod Morgan wedi ysgogi ei dim i ganu anthem genedlaethol Cymru mewn ymateb i'r haka. Dyma'r tro cyntaf i anthem genedlaethol gael ei chanu mewn digwyddiad chwaraeon. Mewn gem ffyrnig o gystadleuol, un sgor oedd yn gwahanu'r ddau dim. Yn y pumed munud ar hugain, pasiodd y mewnwr Dicky Owen y bell i Cliff Pritchard, a dderbyniodd y bel wrth ei bigyrnau cyn gwibio ymlaen. Wedi iddo fynd heibio i Bob Dean, pasiodd Pritchard y bel i Rhys Gabe ac yntau wedyn i Morgan. Ffugiodd Morgan bas i dwyllo George Gillet a gosod y bel yn y gornel.Parry-Jones (1999), pg 152.

Yn ogystal â sgorio'r cais i ennill y gem yn erbyn y Crysau Duon yn 1905, bu Morgan yn rhan o ddigwyddiad dadleuol yn ystod y gem. Yn ystod y gem, plymiodd Bob Deans am linell gais y Cymry a chafodd ei daclo gan Cliff Pritchard a Rhys Gabe. Penderfynodd y dyfarnwr nad oedd Deans wedi cyrraedd y llinell, a gwrthodwyd y cais. Dywedodd Morgan yn ddiweddarach bod y bel wedi ei thirio ac y dylai'r cais fod wedi ei rhoi i'r Crysau Duon.Thomas (1979), pg39.Parry-Jones (1999), pg 156.

Gemau rhyngwladol a chwaraeodd
CymruSmith (1980), pg 467.
  1902, 1904, 1905, 1906
  1908
  1902, 1903, 1904, 1905, 1906
  1905
  1902, 1904, 1905, 1906
  1906

Ynysoedd Prydain
In 1904 Morgan was one of the Welsh players chosen to tour AustralasiaSmith (1980), pg 148. under the captaincy of Bedell-Sivright. Morgan would captain the British team against both Australia and New Zealand during this tour.

Llyfryddiaeth





Cyfeiriadau

Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Marwolaethau 1949
Categori:Pobl o Aberdâr
Categori:Pobl addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu