Gareth Ffowc Roberts

Mae Gareth Ffowc Roberts (ganwyd 23 Mai 1945) yn awdur ac yn Athro Emeritws mewn Addysg ym Mhrifysgol Bangor ac yn ŵr sydd wedi poblogeiddio mathemateg drwy gyfrwng y Gymraeg ers y 1980au mewn erthyglau a llyfrau ac ar y cyfryngau. Mae ganddo ddiddordeb arbennig yn y dulliau newydd o gaffael cysyniadau mathemategol mewn cyd-destunau dwyieithog. Dywed ar ei wefan: "Poblogeiddio mathemateg yw fy nod trwy ddangos fod y pwnc difyr hwn yn cyffwrdd pob un ohonom."Gwefan Gareth Ffowc Roberts; adalwyd 27 Tachwedd 2015

Yn 2010 dyfarnwyd iddo'r Fedal Gwyddoniaeth a Thechnoleg gan yr Eisteddfod Genedlaethol a blwyddyn yn ddiweddarach, yn Eisteddfod Wrecsam a'r Fro yn 2011, fe'i derbyniwyd i wisg wen er anrhydedd, Gorsedd y Beirdd.

Mae'n gosod posau mathemategol dyddiol ar Twitter ers 2012 yn ogystal â phosau wythnosol ar Radio Cymru ers 2012 ac ar gyfer Radio Wales ers 2014.

Magwraeth a gwaith
Mae'n hanu o Dreffynnon, Sir y Fflint lle derbyniodd ei addysg gynradd ac uwchradd.

Bu'n Ymgynghorydd Mathemateg gyda Chyngor Sir Gwynedd cyn symud i’r Coleg Normal, Bangor ble daeth yn Brifathro’r coleg ac yna'n Ddirprwy Is-Ganghellor Prifysgol Cymru, Bangor ac yna'n Athro Addysg yn y brifysgol honno.Gwefan Llenyddiaeth Cymru;  adalwyd 27 Tachwedd 2015

Enillodd ei radd Meistr mewn Mathemateg ym Mhrifysgol Rhydychen (dosbarth cyntaf dwbl) yn 1967, enillodd ddoethuriaeth mewn Cemeg Ddamcaniaethol o Brifysgol Nottingham yn 1970 ac ym Mawrth 2018 ac MEd ym Mhrifysgol Cymru yn 1981. Yn ddiweddarach, fe'i gwnaed yn Gymrodor y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

Traddododd ddarlith ar y cyd gyda Dr Rowland Wynne yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar 7 Hydref 2015 ar y teitl "Copenhagen a Chymru".https://www.llgc.org.uk/blog/?p=9976&lang=cy Roedd y ddarlith yma'n un o gyfres o ddarlithiau gwyddonol a drefnwyd i gyd-fynd ag arddangosfa "Dirgel Ffyrdd"Dirgel Ffyrdd  Natur  yn y Llyfrgell Genedlaethol rhwng 7 Gorffennaf 2015 a 9 Ionawr 2016.https://www.llgc.org.uk/blog/?m=201506&lang=cy

Cyflogaeth
 1996-05 Dirprwy Is-Ganghellor, Prifysgol Bangor
 1996-04 Pennaeth Ysgol Addysg, Prifysgol Bangor
 1994-96 Prifathro Coleg Normal, Bangor
 1988-93 Prif Ddarlithydd mewn Mathemateg, Coleg Normal, Bangor
 1982-88 Ymgynghorydd Mathemateg, Awdurdod Addysg Gwynedd
 1981-82 Uwchddarlithydd, Politechnig Cymru
 1980-81 Tiwtor Staff, y Brifysgol Agored
 1971-80 Darlithydd ac Uwch-ddarlithydd Politechnig Cymru
 1970-71 Cymrawd Ymchwil, Coleg Prifysgol Gogledd Cymru

O ran ei gyfrifoldebau allanol cyfredol perthnasol: bu'n Gadeirydd panel cystadleuaeth fathemategol flynyddol yn Gymraeg ar gyfer ysgolion uwchradd mewn partneriaeth â’r Urdd (1983-) a bu'n olygydd cyfres Gwyddonwyr Cymru / Scientists of Wales (Gwasg Prifysgol Cymru, 2015–).

Cyhoeddiadau
bawd|Gareth yn 2020.
Cychwynnodd ei yrfa gydag ymchwil mewn cemeg ddamcaniaethol cyn newid i addysg mathemateg, gan hefyd gwmpasu datblygiadau cwricwlaidd ac adnoddau, gyda phwyslais ar y cyd-destun Cymraeg ac addysg ddwyieithog. Ym maes cemeg ddamcaniaethol cyhoeddodd nifer o erthyglau arbenigol mewn cylchgronau gwyddonol. Mae'r cyhoeddiadau ym maes addysg ac addysg mathemateg yn cynnwys erthyglau niferus mewn cylchgronau athrawon ac adnoddau dosbarth amrywiol, ynghyd â’r canlynol:

 Roberts, Gareth (2000)  Bilingualism and Number in Wales.  International Journal of Bilingualism and Bilingual Education 3 (1), 44-56.
 Roberts, Gareth (gol.) (2002) Addysgu dwyieithog mewn cyrsiau HAGA – Bilingual teaching in ITET courses.   ESCalate (Education Subject Centre Advancing Learning and Teaching in Education)
 Roberts, Gareth a Cen Williams (goln)  (2003) Addysg Gymraeg – Addysg Gymreig.  Prifysgol Bangor.
 Roberts, Gareth a W. Gwyn Lewis (goln)  Trafodion Addysg – Education Transactions, Ysgol Addysg, Prifysgol Bangor.

Ers ymddeol mae wedi cyhoeddi ar gyfer cynulleidfa mwy cyffredinol ym maes hanes mathemateg a mathemateg boblogaidd, gan gynnwys:

 Roberts, Gareth (cyd-olygydd) (2012, 2013) Robert Recorde: The Life and Times of a Tudor Mathematician (Gwasg Prifysgol Cymru)
 Roberts, Gareth Ffowc (2012) Mae Pawb yn Cyfrif (Gwasg Gomer)
 Roberts, Gareth Ffowc (2013) Posau Pum Munud (Gwasg Gomer), (2014) Posau Pum Munud 2 (Gwasg Gomer), (2016) Posau Pum Munud 3 (Gwasg Gomer)
 Roberts, Gareth Ffowc (2016) Count Us In (Gwasg Prifysgol Cymru)
 Roberts, Gareth Ffowc a Helen Elis Jones (2018, 2019) Posau Bach – Mini Puzzles (Atebol Cyfyngedig)
 Roberts, Gareth Ffowc (2020, yn y wasg) Cyfri’n Cewri (Gwasg Prifysgol Cymru)

Cyhoeddiadau ar y we
 Gareth Ffowc Roberts, Pi-day-2015 William Jones, The Welshman who invented pi  The Guardian online 14 Mawrth 2015 https://www.theguardian.com/science/alexs-adventures-in-numberland/2015/mar/14/pi-day-2015-william-jones-the-welshman-who-invented-pi 
 Gareth Ffowc Roberts, The Conversation: How a farm boy from Wales gave the world pi 14 Mawrth 2016
https://theconversation.com/how-a-farm-boy-from-wales-gave-the-world-pi-55917
 Gareth Ffowc Roberts, Institute of Mathematics and its Applications, cyfraniad yn Gymraeg a Saesneg i wefan gyrfaeodd mewn mathemateg: Y dihafal Robert Recorde a The unequalled Robert Recorde (2016).http://www.mathscareers.org.uk/article/unequalled-robert-recorde/http://www.mathscareers.org.uk/article/y-dihafal-robert-recorde/

 Bywyd personol 
Mae'n briod a Menna ac mae ganddo ddau o blant - Llinos, sy'n feddyg teulu yng Nghaerfyrddin ac sydd wedi ymddangos yn rheolaidd ar deledu (cyfres Doctor Doctor a Prynhawn Da), a Huw Meredydd, sy'n gweithio gyda'r BBC ac yn fwy adnabyddus fel y cerddor Huw M.Beti a'i Phobol

Llyfryddiaeth
Robert Recorde (The Life and Times of a Tudor Mathematician) (Gwasg y Brifysgol; 15 Hyd 2013)<ref>[http://www.uwp.co.uk/editions/9780708326824 'Robert Recorde]  (The Life and Times of a Tudor Mathematician); Gwasg Prifysgol Cymru; EAN: 9780708326824; Cyhoeddwyd: 15 Hyd 2013</ref>Mae Pawb yn Cyfrif (Gwasg Gomer 2012) - Trafodaeth ar agweddau cyfoes y Cymry at rifau a rhifoGwefan gwales; adalwyd Tachwedd 2015Posau Pum Munud (cyfrol 1 a 2) (Gwasg Gomer 2014) - Pigion o bosau dyddiol a drydarwyd ar TwitterCyfri Twitter Gareth Roberts; adalwyd Tachwedd 2015Count Us In (Gwasg Prifysgol Cymru; 2016) - cyfrol Saesneg am le mathemateg yng Nghymru a Chymru o fewn y byd mathemateg

Erthyglau o bwysMeddiannu ein Mathemateg, Taliesin, 140, Gaeaf 2010, tt. 19–24.Trafodion Addysg: Ennill Iaith'' (2002) Cyd-olygydd

Cyfeiriadau

Categori:Academyddion Prifysgol Bangor
Categori:Academyddion Prifysgol Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Mathemategwyr o Gymru