Rowland Filfel

Roedd Syr Rowland Filfel (neu Roland de Velville; hefyd  Vielleville, Veleville, neu Vieilleville) (1474 – 25 Mehefin 1535)Peter Beauclerk-Dewar & Roger Powell, "King Henry VII (1457–1509): Roland de Velville (1474–1535)", yn Royal Bastards: Illegitimate Children of the British Royal Family (Stroud, 2008), e-lyfr, tud. 177–186. efallai yn fab anghyfreithlon i Harri VII, brenin Lloegr a Llydawes na wyddys bellach mo'i henw.Alison Weir, Britain's Royal Families: The Complete Genealogy (Llundain, 1999), tud. 152.. Roedd Harri tua 14 oed pan gafodd Rowland ei genhedlu. Wedi marwolaeth Rowland Filfel, canodd y bardd Dafydd Alaw farwnad iddo gan ddweud ei fod o "linach brenhinol", a gwyddwn fod ei gyfoeswyr yn credu mai Harri Tudur oedd ei dad yr adeg honno.

Mae'n debygol iddo gyd-deithio gyda Harri mewn llong o Lydaw i Benfro pan gychwynodd ar ei daith drwy Gymru i Frwydr MaesBosworth.Beauclerk-Dewar & Powell, tud. 177–186, yn cyfeiro at Prof S. B. Chrimes, Prifysgol Caerdydd, a W. R. B. Robinson, ar wahân yn Welsh Historical Review, a Prof R. A. Griffiths & R. S. Thomas, Coleg Prifysgol, Abertawe, yn The Making of the Tudor Dynasty. Dychwelodd i Lydaw, fel rhan o daith gan lu bychan o filwyr yn 1489, lle nodir ei enw fel "Roland de Bella Vill".

Er nad oedd ganddo safle /swydd swyddogol, roedd yn ŵr llys poblogaidd ac yn "cael ei ffafrio gan y brenin, gan gymryd rhan mewn ymwaniadau a hela, gyda Harri VII". Cafodd ei hyfforddi'n filwr yn Llydaw yn 1489 ac o bosib yn Ffrainc hefyd yn 1492. Dyrchafwyd ef yn farchog wedi Brwydr Blackheath yn 1497 a derbyniodd lawer o ffafrau gan y brenin drwy gydol ei oes.The British Monarchy (The official website of), 2014, "Accession", see , adalwyd 22 Mehefin 2014.

Rowland oedd tad Jane Velville, mam Catrin o Ferain. Claddwyd ef yng Nghapel y Forwyn Fair ym Miwmares.

Ynys Môn
Yn ôl yr haneswyr Beauclerk-Dewar a Powell dengys y dystiolaeth hanesyddol i Filfel fod yn bresennol mewn llawer o ymwaniadau swyddogol megis priodasau uchelwyr, ymweliadau brenhinoedd tramor, rhwng 1494–1507. Ym Mai 1509 roedd yn brennol yn angladd Harri VII, fel Marchog o'r Gosgordd Brenhinol ac yna bu'n rhan o ddathliadau dyrchafu Harri VIII i orsedd Lloegr. Ychydig wedyn, yn 1509, fe'i hapwyntiwyd yn Gwnstabl a Chapten Castell Biwmares, Ynys Môn, swydd y daliodd tan iddo farw ym Mehefin 1535.

Priodi a phlant
Priododd Agnes (née Griffith), gweddw Robert Dowdyng a merch Gwilym Griffith Fychan (m. 1483) o'r Penrhyn, rywdro rhwng 1520-8; roedd Agnes felly'n chwaer i Syr William Griffith, Siambrlen Gogledd Cymru. O'r briodas hon, cafwyd dwy ferch: Grace a Jane. Jane oedd mam Catrin o Ferain a elwid yn "Fam Cymru".John Ballinger, "Katheryn of Berain", Y Cymmrodorion 40 (1929), gweler , adalwyd 22 Mehefin 2014. Roedd teulu'r Giffiths yn un o deulu mwayf pwerus Cymru yr adeg honno, ac perthyn i'r Tuduriaid drwy Ednyfed Fychan.Royal Bastards; adalwyd 26 Rhgfyr 2015

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1474
Categori:Tuduriaid Môn
Categori:Marwolaethau 1535
Categori:Llydawyr
Categori:Pobl y 15fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl yr 16eg ganrif o Gymru