David Lewis (cyfreithiwr)

Cyfreithiwr a barnwr o'r Fenni oedd David Lewis (neu Lewes;Y Bywgraffiadur Ar-lein; adalwyd 17 Medi 2015 c. 1520 – 27 Ebrill 1584); ef hefyd oedd Prifathro cyntaf Coleg yr Iesu, Rhydychen am gyfnod byr rhwng sefydlu'r coleg ar 27 Mehefin 1571 a 1572 cyn mynd yn farnwr i Gwrt y Morlys.

Magwraeth
Fe'i ganwyd yn y Fenni yn fab i Lewis Wallis, ficer y Fenni a Llandeilo Pertholau. Priododd Lleucu (Lucy), merch Llewelyn Thomas Lloyd o Fedwellte.

Ysgol a choleg
Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Harri VIII yn y dref. Graddiodd yn Fachellor mewn Cyfraith Sifil (BCL) yn Ngholeg yr Holl Eneidiau, Rhydychen yn 1540 a DCL yn 1548, gan ddod yn gymrawd yn y coleg hwnnw yn 1541.

Gyrfa
Yn 1546 fe'i penodwyd yn Brifathro'r New Inn Hall, coleg a drodd yn 1881 yn rhan o Goleg Balliol, Rhydychen. Yn 1549 fe'i derbyniwyd yn gyfreithiwr-adfocad yn Doctors' Commons (neu 'Goleg y Sifiliaid'), sef cymdeithas o gyfreithwyr. Roedd yn Feistr y Siawnseri yn 1553 a bu'n Aelod Seneddol dros etholaeth Steyning rhwng 26 Hydref a Rhagfyr 1553 ac yna dros etholaeth Sir Fynwy rhwng 8 Tachwedd 1554 a Ionawr 1555.

Penodwyd Lewis yn farnwr uchel y Morlys yn 1558 a bu ynghanol achosion am ysbeilio yn erbyn Sbaenwyr a chyhuddiadau eraill yn ymwneud â morladrata e.e. roedd yn ymwneud a'r achos yn erbyn Martin Frobisher.

Fe oedd  Prifathro cyntaf Coleg yr Iesu, Rhydychen (1571-2). Yn ystod y cyfnod byr hwnnw arwyddodd ddeiseb y gellid cosbi llysgennad Mari I, Brenhines yr Alban am gynllwynio yn erbyn Elisabeth I, brenhines Lloegr. Yn 1575 daeth yn Gomisiynydd y Llynges, ynghyd â John Herbert.

Marwolaeth
Hen lanc ydoedd pan y bu farw ar 27 Ebrill 1584 (). Claddwyd ei gorff ym Mhriordy'r Santes Fair, y Fenni ar y 4ydd o Fai.Y Bywgraffiadur Ar-lein; adalwyd 8 Hydref 2015Monmouthshire gan George Wöosung Wade; adalwyd 17 Medi 2015

Cyfeiriadau

Categori:Barnwyr o Gymru
Categori:Bargyfreithwyr
Categori:Genedigaethau 1520
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Pobl o Sir Fynwy
Categori:Pobl yr 16eg ganrif o Gymru