Penelope Wilton

Mae Penelope Alice Wilton, OBE (ganed 3 Mehefin 1946) yn actores Seisnig. Fe'i hadnabyddir am serennu gyda Richard Briers yng nghomedi sefyllfa y BBC Ever Decreasing Circles (1984–89); chwarae Homily yn The Borrowers (1992) a The Return of the Borrowers (1993); ac am ei rôl fel Isobel Crawley yn y gyfres ddrama ITV Downton Abbey (2010–15). Chwaraeoedd hefyd y rôl Harriet Jones yn Doctor Who (2005–08).

Mae Wilton wedi cael gyrfa eang ar y llwyfan, yn derbyn chwe enwebiad Gwobr Olivier. Fe'i henwebwyd ar gyfer Man and Superman (1981), The Secret Rapture (1988), The Deep Blue Sea (1994), John Gabriel Borkman (2008) a The Chalk Garden (2009), cyn ennill y Wobr Olivier yn 2015 ar gyfer yr Actore Orau ar gyfer Taken at Midnight. Mae ei ymddangosiadau ffilm yn cynnwys Clockwise (1986), Calendar Girls (2003), Shaun of the Dead (2004), Match Point (2005), Pride & Prejudice (2005), The Girl (2012), The Best Exotic Marigold Hotel (2012), The Second Best Exotic Marigold Hotel (2015) a The BFG (2016).

 Bywyd cynnar 
Ganwyd Wilton yn Scarborough, North Riding of Yorkshire, yn ferch i Alice Travers, dawnswraig tap a chyn actores, a Clifford William Wilton, dyn busnes.http://www.oxforddnb.com/templates/article.jsp?articleid=69552&back= Mae'n nith i'r actorion Bill Travers a Linden Travers ac yn gyfnither i'r actor Richard Morant."Biography for Richard Morant" at IMDb Roedd ei mam-gu a thad-cu ar ochr ei mam yn berchen theatrau. Mynychodd Wilton a'i chwiorydd Rosemary a Linda, yr ysgol lleiandy yn Newcastle upon Tyne, lle roedd eu mam yn arfer addysgu. Mynychodd y Drama Centre yn Llundain.Drama Centre: watch this face .
bawd|Wilton gyda'i chyd-seren Downton Abbey Jim Carter

 Gwobrau a chydnabyddiaeth 
Yn 2001, fe'i henwebwyd ar gyfer Gwobr Theatr yr Evening Standard Llundain ar gyfer ei pherfformiad yn The Little Foxes yn y Donmar Warehouse. Yn 2004, daeth yn Swyddog yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE) ar gyfer ei gwasanaethau i ddrama. Yn 2012, derbyniodd ddoethuriaeth er anrhydedd gan Gampws Scarborough Prifysgol Hull. 
BlwyddynGwobrau OlivierGwaith a enwebwydCanlyniad1981Gwobr Olivier ar gyfer Actores y Flwyddyn mewn AdfywiadMan and SupermanEnwebwyd1988Gwobr Olivier ar gyfer Actores y Flwyddyn mewn Drama NewyddThe Secret RaptureEnwebwyd1994Gwobr Olivier ar gyfer yr Actores OrauThe Deep Blue SeaEnwebwyd2008Gwobr Olivier ar gyfer yr Actores OrauJohn Gabriel BorkmanEnwebwyd2009Gwobr Olivier ar gyfer yr Actores OrauThe Chalk GardenEnwebwyd2015Gwobr Olivier ar gyfer yr Actores OrauTaken at MidnightEnilloddGwobrau eraill1981Gwobr Gylch Beirniaid Theatr ar gyfer yr Actores OrauMuch Ado About NothingEnillodd1993Gwobr Gylch Beirniaid Theatr ar gyfer yr Actores OrauThe Deep Blue SeaEnillodd2012Gwobr Gymdeithas yr Actorion Sgrîn ar gyfer yr Ensemble Gorau mewn Cyfres DdramaDownton AbbeyEnillodd2014Enillodd2015Enillodd

 Ffilmyddiaeth 

 Teledu a ffilmiau 
Blwyddyn Ffilmiau Rôl Nodiadau 1972 Thirty-Minute TheatreCyfres deledu (1 bennod: "An Affair of Honour") 1972 Country Matters Rachel Sullens Cyfres deledu (1 bennod: "The Sullens Sisters") 1972 Play of the Month:
Mrs. Warren's Profession (BBC) Vivie Warren Drama deledu (G.B. Shaw) 1973 The Pearcross Girls Anna Pearcross/Helen Charlesworth/Julia Pearcross/Lottie Merchant Cyfres deledu (4 pennod) 1973 The Song of Songs Lilli Czepanek Drama deledu 1975Play of the Month:
King Lear Regan Shakespeare, (c. Jonathan Miller) 1976 The Widowing of Mrs Holroyd Drama deledu 1977 Joseph Andrews Mrs. Wilson 1977 The Norman Conquests: Living Together AnnieDrama deledu 1977 The Norman Conquests: Round and Round the Garden Annie Drama deledu 1977 The Norman Conquests: Table Manners Annie Drama deledu 1980 Play for Today Helen/Virginia Carlion Cyfres deledu (2 bennod: 1980–1981) 1981 The French Lieutenant's Woman Sonia 1981 Othello Desdemona Shakespeare (c. Jonathan Miller) 1982 The Tale of Beatrix Potter Beatrix Potter Drama deledu 1982 King Lear Regan Shakespeare (c. Jonathan Miller) 1984 Laughterhouse Alice Singleton 1984 Ever Decreasing Circles Ann Bryce Cyfres deledu (27 o benodau: 1984–1989) 1986 Clockwise Pat 1986 C.A.T.S. Eyes Angela Lane Cyfres deledu (1 bennod: "Good as New") 1986 The Monocled Mutineer Lady Angela Forbes Cyfres deledu (2 bennod) 1987 Cry Freedom Wendy Woods 1990 4 Play Julia Cyfres deledu (1 bennod: "Madly in Love") 1992 Blame It on the Bellboy Patricia Fulford 1992 Screaming Beatrice Cyfres deledu 1992 The Borrowers Homily Cyfres deledu 1993 The Secret Rapture Marion French 1993 The Return of the Borrowers Homily Cyfres deledu 1994 Performance: The Deep Blue Sea Hester Collyer Cyfres deledu (2 bennod: 1994–1995) 1995 Carrington Lady Ottoline Morrell 1998 This Could Be the Last Time Marjorie Ffilm deledu 1998 Talking Heads 2 Rosemary Mini-gyfres deledu (1 bennod: "Nights in the Gardens of Spain") 1998 Alice Through the Looking Glass White Queen Ffilm deledu 1999 Gooseberries Don't DanceRhaglen fer 1999 Kavanagh QC Barbara Watkins Cyfres deledu (1 bennod: "Time of Need") 1999 Tom's Midnight Garden Aunt Melbourne 1999 Wives and Daughters Mrs. Hamley Mini-gyfres deledu (2 bennod) 2000 Rockaby Rhaglen fer 2001 The Whistle-Blower Heather Graham Ffilm deledu 2001 Victoria & Albert Princess Victoria, Duchess of Kent Ffilm deledu 2001 Bob & Rose Monica Gossage Cyfres deledu (3 pennod) 2001 Iris Janet Stone 2003 Lucky Jim Celia Welch Ffilm deledu 2003 Calendar Girls Ruth 2004 Shaun of the Dead Barbara 2005 Falling Daisy Langrish Ffilm deledu 2005 Match Point Eleanor Hewett 2005 Pride & Prejudice Mrs. Gardiner 2005-2008 Doctor Who Harriet Jones Cyfres deledu (4 pennod: 2005–2008) 2006 Celebration Julie Ffilm deledu 2006 The History Boys Mrs. Bibby 2007 Five Days Barbara Poole Cyfres deledu (4 pennod) 
Enwebwyd – Gwobr RTS – Actor Gorau 2007 Half-Broken Things Jean Ffilm deledu 2008 The Passion Mary Mini-gyfres deledu 2009 Marple: They Do It with Mirrors Carrie Louise Serrocold Ffilm deledu 2009 Margot B.Q. Ffilm deledu 2010 My Family Rosemary Matthews Cyfres deledu (1 bennod: "Wheelie Ben") 2010–2015 Downton Abbey Isobel Crawley latterly Baroness (Lady) MertonCyfres deledu 2011 South Riding Mrs. Beddows Cyfres deledu (3 pennod) 2012 The Best Exotic Marigold Hotel JeanEnwebwyd -Gwobr Cymdeithas yr Actorion Sgrîn ar gyfer Perfformiad Rhagorol gan Gast mewn Ffilm
Enwebwyd - Gwobr Gymdeithas Feirniaid Darlledu Ffilmiau ar gyfer y Cast Gorau 2012 The Girl Peggy RobertsonFfilm deledu 2013 Belle Lady Mary Murray 2015 The Second Best Exotic Marigold Hotel Jean 2016 The BFG The QueenÔl-gynhyrchu 2016 Brief Encounters PaulineFfilmio

 Llwyfan 
Dechreuodd Penelope Wilton ei gyrfa broffesiynol yn y Nottingham Playhouse, ac ymddangosodd gyda Nicholas Clay yn The Dandy Lion. Chwaraeoedd Regan King Lear Michael Hordern yn y Nottingham Playhouse yn 1970; gyda Anna Calder-Marshall yn chwarae Cordelia, a Thelma Ruby yn chwarae'r chwaer hŷn, Goneril.
 Blwyddyn Teitl RôlTheatr 1971 West of Suez Mary Theatr y Llys Brenhinol, Llundain 1971 The Philanthropist Araminta Theatr y Llys Brenhinol, wedyn Theatr Ethel Barrymore, Dinas Efrog Newydd 1972 The Great Exhibition Maud Clwb Theatr Hampstead, Llundain  1973 The Director of the Opera Sophia Theatr y Llys Brenhinol, Llundain 1973 The Seagull Masha Gŵyl Chichester 1974 Something's Burning Dikson Theatr y Mermaid, Llundain 1974 The Norman Conquests Ruth Theatr Greenwich, Llundain 1974 Bloomsbury Dora Carrington Theatr y Phoenix, Llundain 1975 Measure For Measure Isabella Theatr Greenwich, Llundain 1976 "Play," Play and Others Second woman Theatr y Llys Brenhinol, Llundain  1978 Plunder Prudence Malone Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Lyttelton, Llundain 1978 The Philanderer Julia Craven Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Lyttelton, Llundain 1978 Betrayal Emma Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Lyttelton, Llundain 1979 Tishoo Barbara Theatr Wyndham, Llundain 1981 Man and Superman Ann Whitefield and Dona Ana Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Olivier, Llundain 1981 Much Ado about Nothing Beatrice Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Olivier, Llundain 1982 Major Barbara Barbara Undershaft Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Lyttelton, Llundain 1988 The Secret Rapture Marion French Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Lyttelton, Llundain 1988 Andromache Hermione Theatr y Old Vic, Llundain 1990 Piano Theatr y Cottesloe, Llundain 1993 The Deep Blue Sea Hester Collyer Theatr yr Almeida, Llundain 1999 A Kind of Alaska, The Collection, and The Lover Deborah Donmar Warehouse, Llundain 2000 The Seagull Arkadina Theatr y Barbican, Llundain 2001 Lillian Hellman's Little Foxes Regina Donmar Warehouse, Llundain 2002 Afterplay Sonya Theatr Gielgud, Llundain
Theatr y Gate, Dulyn 2005 The House of Bernarda Alba Bernada Cwmni Theatr Genedlaethol, Theatr Lyttelton, Llundain 2006 Eh Joe Llais benywaidd Theatr y Gate, Dulyn
Duke of York's, Westminster, Llundain 2006 Women Beware Women Livia Theatr y Swan, Stratford 2007 John Gabriel Borkman Ella Rentheim Donmar Warehouse, Llundain 2008 The Chalk Garden Miss Madrigal Donmar Warehouse, Llundain 2008 The Family Reunion Agatha Donmar Warehouse, Llundain 2009 Hamlet Gertrude Theatr Wyndham, Llundain 2011 A Delicate Balance Agnes Theatr yr Almeida, Llundain 2014–15 Taken At Midnight Irmgard Litten Theatr y Minerva, Chichester/ Theatr Frenhinol Haymarket, Llundain

 Bywyd personol 
Rhwng 1975 a 1984, roedd Wilton yn briod i'r actor Daniel Massey. Cawsant ferch, Alice, fe'i ganwyd yn 1977. Yn 1991 priododd Wilton Syr Ian Holm (yn 1998, ar ôl iddo gael ei urddo'n farchog, daeth yn Lady Holm) ac ymddangosant gyda'i gilydd fel Pod ac Homily yn addasiad 1993 y BBC o The Borrowers. Ysgarant yn 2001.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Swyddogion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif