Jafar Panahi

Mae Jafar Panahi yn gyfarwyddwr ffilm ac ysgrifennwr sgriptiau o Iran. Yn un o enwau mwyaf amlwg y dôn newydd o sinema Iran a bellach y byd sinema rhyngwladol tu allan i system Hollywood.

Yn dilyn nifer o flynyddoedd o gyd-weithio gyda'r cyfarwyddwr Abbas Kiarostami mae Panahi wedi ennill nifer o wobrau o fri yn cynnwys Gŵyl Filmiau Cannes am The White Balloon (1995) ac gwobrau Gŵyl Ffilmiau Berlin am Offside (2006) a Taxi Tehran.http://www.imdb.com/name/nm0070159/awards

Mae ei arestio a'r gwaharddiadau yn ei erbyn gan Lywodraeth Iran, wedi'u condemio ar draws y byd. Mae nifer fawr o enwogion Hollywood wedi codi'u llais yn erbyn ei arestio ac mae Barack Obama wedi darlledu apêl ar ei ran.

Ffilmiau a gwaharddiadau
Graddiodd o Brifysgol Ffilm a Theledu Tehran ac aeth ymlaen i weithio fel cynorthwy-ydd i'r cyfarwyddwr Iranaidd enwog Abbas Kiarostami ar Through the Olive Trees (1994). Daeth ei ymddangosiad cyntaf fel cyfarwyddwr ym 1995 gyda'r ffilm The White Balloon, a ysgrifennwyd gan Abbas Kiarostami. Gyda gwaith hwn enillodd y Caméra d'Or yng Ngŵyl Ffilm Cannes.

Ym 1997, gyda The Mirror, enillodd y wobr Wyl Ffilm Locarno. Enillodd Circle (2000) y Golden Lion yn Fenis a Crimson Gold (2003) gwobrau Cannes  a Chicago ond ni ryddhawyd y ddau yn Iran oherwydd sensoriaeth.

Roedd ei ffilm nesaf Offside (2006),  yn gyfuniad o gomedi a rhaglen ddogfen gan ddilyn hanes criw o ferched sy'n gwisgo fel dynion i geisio wylio gêm peldreod rhyngwladol (mae merched wedi'u gwahadd o stadiwms pêl-droed Iran). Fel ei ffilmiau blaenorol enillodd rai o brif wobrau y byd ffilm rhyngwladol ond fe'i waharddwyd yn Iran.http://www.notcoming.com/2006/leo.php

Arestiwyd ar 2 Mawrth 2010 am ei wrthwynebiad i gyfundrefn Iran. Yn dilyn apêl gan rhai o enwau mawrion Hollywood a mudiadau hawliau sifil rhyngwladol, cafodd Panahi ei ryddhau ar fechnïaeth ar 24 Mai y flwyddyn honno. Ar  Ragfyr 20, 2010 ddedfrydwyd Panahi i chwe blynedd yn y carchar - mae'r carchariad bellach wedi'i ohirio. Mae hefyd yn cael ei atal rhag cyfarwyddo, ysgrifennu a chynhyrchu ffilmiau, teithio a gwneud cyfweliadau y tu mewn a'r tu allan i Iran am 20 mlynedd.

Yng nghanol yr holl helynt am ei arestio llwyddodd i gymryd ran yn y ffilm This Is Not a Film  (2011) sydd yn ei ddangos yn ei fflat yn ffonio ei gyfreithiwr, gwylio'r teledu a disgrifio ffilm hoffai ei gwneud. Yn 2011 llwyddodd Panahi smyglo'r ffeil This Is Not a Film ar go-bach USB allan o Iran wedi'i cuddio mewn cacen pen-blwydd.  Unwaith eto enillodd y ffilm rhai o brif wobrau y byd ffilm rhyngwladol ond fe'i waharddwyd yn Iran.

Mae'r 14 Chwefror 2015 enillodd wobr y Golden Bear yng Ngŵyl Ffilm Ryngwladol Berlin gyda Taxi Tehran a ffilmiwyd yn gudd tu fewn i dacsi ar strydoedd Iran oherwydd y gwaharddiadau.  
http://www.theguardian.com/film/2015/feb/15/berlin-film-festival-golden-bear-jafar-panahi

 Gweler hefyd 
 Abbas Kiarostami
 Asghar Farhadi
 Samira Makhmalbaf

Cyfeiriadau

Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o Iran
Categori:Genedigaethau 1960