Llwyn cwrens duon

Planhigyn blodeuol collddail ag arni ffrwyth bwytadwy yw Llwyn cwrens duon sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Grossulariaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Ribes nigrum a'r enw Saesneg yw Black currant.Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015 Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Rhyfon Duon, Coeden Gyrains, Cyrains Duon, Eurddraenen Ddu, Rhesinwydd Du, Rhesinwydd Duon, Rhyfwydd Duon, Rhyfwydden Ddu.

Mae'n perthyn yn agor i'r cwraints duon, cwraints cochion ac Eirin Mair. Mae hefyd yn perthyn i'r genws Ribus, sef tarddiad y gair masnachol Robena.

Enwau
Yr enw generig Lladin yw Ribes, a addaswyd fel y brand-enw am ddiod honedig llesol Ribena
Mae’n debyg mai tarddiad yr enw Cymraeg “rhyfon” yw ribes hefyd. Dyma Eiriadur Prifysgol Cymry:
rhyf 
[?bnth. dysg. Llad. Diw. rib(es), cf. rhyfwydd] eg. (bach. g. rhyfyn) ll. rhyfion, rhyfon (un. b. rhyfonen).
Cyrensen; eirinen Mair, gwsberen; aeronen; ?llwyn cyrans neu eirin Mair:
18-19g. Llr C 36 220, Berry … Rhŷf, Rhyfyn.
18-19g. Llr C 51 241, Rhyfonen Rhyfon … Rhŷf  ribes, goosberies.
1801 MMf 292, Rhibes, rhyf … rhyfon.
1803 P, Rhyv, s. m.—pl. t. ion … a berry; a currant.
1813 WB 232, Rhyf: Rhyfon; Ribes;—Currant.
Ar lafar, ‘ryfon’ ‘cyrens’, GTN 699.

Roedd fy mam yn arfer galw cyrens cochion yn Ribiserl yn nhafodiaeth Almaeneg o Awstria. Mae'r Almaenwyr ‘go iawn’ yn cyfeirio at y ffrwythau duon fel Johanisbeere, hynny yw, aeron Ieuan.Lari Parc ym Mwletin Llên Natur rhifyn 41

Gweler hefyd
Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Planhigion
Categori:Grossulariaceae