Capel Llwynrhydowen

Capel ger Rhydowen, Ceredigion yw Capel Llwynrhydowen. Adeiladwyd y capel Undodaidd hwn yn 1834.

Hanes
Dechreuodd yr achos yn Llwynrhydowen yn 1726 ac adeiladwyd y capel cyntaf yn 1733. Wrth i'r gynulleidfa dyfu yn 1745, codwyd estyniad a'i orffen yn 1791. Adeiladwyd y capel presennol, y trydydd, yn 1834. Llwynrhydowen oedd capel Arminaidd cyntaf Cymru, a throdd nifer o gapeli Arminaidd yn rhai undodaidd maes o law.

Caeodd y capel yn y 1960au.

Gwilym Marles a sgweiar Alltyrodyn 1876
Adeg etholiad cyffredinol 1868, penderfynodd rhai o ffermwyr Sir Aberteifi beidio â phleidleisio yn ôl dymuniad eu tirfeddianwyr Torïaidd. Cafodd cynulleidfa'r capel eu cloi allan o'r adeilad a'r fynwent yn 1876 am nad oedd John Lloyd Davies, sgweiar Alltyrodyn, yn cytuno gyda daliadau radical y gweinidog, Gwilym Marles. Cwynai Lloyd fod ideoleg Undodaidd ‘radicalaidd’, gwrth-Dorïaidd, yn torri amodau eu prydles.Arwr y Troad Allan : hen ewythr Dylan Thomas - cofnod ar flog Llyfrgell Genedlaethol Cymru gan Heini Davies, 30 Hydref 2014

Cyfeiriadau

Gweler hefyd
Rhestr capeli Cymru

Dolenni allanol
Llawer o wybodaeth am y capel ar wefan Addoldai Cymru
Capel Llwynrhydowen ar wefan Coflein 

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith y 19eg ganrif
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Ceredigion
Llwynrhydowen
Categori:Undodiaeth yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1834