Allgo

Sant o Gymru oedd Allgo neu Gallgo (Lladin: Allectus) (bl. 6g). Fe'i cysylltir â phlwyf Llanallgo ger Moelfre ar Ynys Môn., T.D. Breverton The Book of Welsh Saints (Glyndwr Publishing, 2000). Mae ei ddydd gŵyl ar 27 Tachwedd.Lives of British Saints; adalwyd 8 Ionawr 2017.
bawd|Eglwys Sant Gallgo.

Bywgraffiad
Roedd Allgo yn frawd i Sant Eugrad, sefydlydd Llaneugrad ym Môn, ac yn un o feibion Gildas fab Caw yn ôl yr achau traddodiadol a elwir yn Bonedd y Saint. Fel ei frawd Eugrad, dywedir iddo gael ei ddysgu gan Sant Illtud yn ei glas enwog yn Llanilltud Fawr ym Morgannwg a hefyd, yn ôl rhai ffynonellau, yn Llancarfan.

Cysegrwyd eglwys plwyf Llanallgo yng ngogledd-ddwyrain Ynys Môn i Allgo. Mae'n gapel dan eglwys ei frawd yn Llaneugrad. Ceir Ffynnon Allgo ger yr eglwys a gerllaw mae safle Capel y Ffynnon lle arferai'r plwyfolion weddïo i Allgo er cael iachad o anhwylderau; mae lefel uchel o fwyn swlffaidd yn y dŵr.Francis Jones, The Holy Wells of Wales.

Roedd gan Peithien, chwaer Allgo ac Eugrad yn ôl rhai ffynonellau, eglwys yn Nghapel Lligwy yn yr un ardal.

Culhwch ac Olwen
Ceir cyfeiriad at 'Calcas (Kalcas) fab Caw' fel un o farchogion Arthur yn y chwedl ganoloesol Culhwch ac Olwen a thybir mai llygriad o 'Gallgo' ydyw.Rachel Bromwich a D. Simon Evans (gol.), Culhwch ac Olwen (Gwasg Prifysgol Cymru, 1988).

Cyfeiriadau

Categori:Cylch Arthur
Categori:Marwolaethau'r 6ed ganrif
Categori:Pobl o Ynys Môn
Categori:Pobl y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Seintiau o Gymru