Morwynion (teulu o bryfaid)

Mae Morwynion (Lladin: Calopterygidae; Ffrangeg: demoiselles; Saesneg: jewelwings) yn deulu o  'fursennod' sy'n aml yn cael eu galw ar lafar yn weision y neidr, gan eu bod yn eitha tebyg. Dyma'r grŵp mwyaf oddi fewn i Is-Urdd y mursennod ac maen nhw'n mesur rhwng 50–80 mm o un pen yr adenydd i'r llall, sy'n eu gwneud yr un faint a gweision y neidr. Dim ond 44 mm yw lled adenydd y fursen gynffon las, er nghraifft. Mae eu lliw'n aml yn fetalig ac mae'r teulu'n cynnwys oddeutu 150 o rywogaethau gwahanol.

Eu cynefin yw glannau nentydd araf, parhaol gyda thyfiant ar fin y dŵr.

Etymoleg
O'r Groeg y daw'r enw 'Calopterygidae': kalos sy'n golygu 'hardd' a ptery ('gydag adenydd').

Disgrifiad
Ar wahân i'w lliw metalig a'u hadenydd hirion yr hyn sy'n eu gwneud yn wahanol i'r rhan fwyaf o fursennod yw eu cyrff, sy'n fwy llydan na'r arfer. Maen nhw hefyd yn cadw eu hadenydd yn glos wrth eu cyrff pan maent yn gorffwys. Glas yw lliw adenydd y gwryw, fel arfer, heb pterostigma, ac mae adenydd y fenyw yn frown. Ceir cryn dipyn o wythiennau drwy'r adenydd: dros 18 yn aml. Maen nhw'n sgipio hedfan, a hynny bron fel igian, hopian ar adegau. Y lle gorau i'w canfod yw ar frigau llorweddol wrth ochr nant fechan.Dijkstra, 2006. Pages 23, 65.

Dosbarthiad
Isdeulu Caliphaeinae :
 Caliphaea 
 Noguchiphaea 
Subfamily Calopteryginae :
 Archineura 
 Atrocalopteryx 
 Calopteryx 
 Echo 
 Iridictyon 
 Matrona 
 Mnais 
 Neurobasis 
 Phaon 
 Psolodesmus 
 Sapho 
 Umma 
 Vestalis 
Subfamily Hetaerininae :
 Hetaerina 
 Mnesarete 

Dolen allanol
Geiriadur Enwau a Thermau Cymdeithas Edward Llwyd

Cyfeiriadau


Categori:Mursennod