Cynrychiolaeth gyfrannol

Mae'r term cynrychiolaeth gyfrannol (Saesneg: Proportional representation; neu PR) fel arfer yn cyfeirio at system etholiadol fodern, ble ystyrir cyfran y bleidlais gan blaid, yn ogystal a'r person a gynrychiolir. Os yw 25% o'r bleidlais yn cael ei roi neu ei fwrw i un blaid neilltuol yna rhoddir yr un ganran o seddau i'r blaid honno. Canlynad hyn yw fod pob pleidlais yn cyfri tuag at ethol y cynrychiolydd ac felly ceir llai o bleidleisio strategol; mae'r dull hwn hefyd yn rhoi chwarae teg i bleidiau llai, i'r lleiafrifoedd.

Ceir dau fath: Rhestr Pleidiau a phleidlais sengl drosglwyddadwy:

Ceir trydydd math, sy'n gyfuniad o'r ddau yma, sef Cynrychiolaeth gyfrannol cymysg (mixed-member proportional representation),  un o'r rhain yw Dull D'Hondt, sef y system a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru. Yma, ceir dwy bleidlais: un i'r blaid (ar y ffurflen 'Rhestr Pleidiau' a'r llall i'r person / y cynrychiolydd.

Hanes
Gellir olrhain cynrychiolaeth gyfrannol yn ôl o leiaf i John Stuart Mill yn 1861 pan sygrifennodd draethawd Considerations on Representative Government:

Mae'r rhan fwyaf o academyddion gwleidyddol heddiw'n derbyn syniadau Mill, ac y dylai pob rhan o gymdeithas gael eu cynrychioli. 

Cyfeiriadau

Categori:Systemau etholiadol