Rhyddid Panorama

Pob dydd, mae miliynau o bobl yn torri deddfau hawlfraint, heb yn wybod iddynt drwy gyhoeddi lluniau o gerfluniau. Mae'r rheol Rhyddid Panorama yn diffinio'r hawl i dynnu ffotograff o adeiladau modern, ac mewn rhai gwledydd fel Gwlad Belg, yr Eidal neu Ffrainc; mae hynny'n cael ei wahardd a'i gyfri'n 'dorr hawlfraint'. Yma yng Nghymru a gweddill gwledydd Prydain a gogledd Iwerddon, a gwledydd fel yr Almaen, caniateir i chi wneud hynny, ond mae trafodaethau'n digwydd yn Senedd Ewrop ar hyn o bryd ynglŷn ag ailwampio'r rheolau hyn a all weld dileu'r hawl neu'r rhyddid hwn.

Daw'r term o'r Almaeneg Panoramafreiheit (hawliau panorama),Seiler, D.: Gebäudefotografie in der EU – Neues vom Hundertwasserhaus , in Photopresse 1/2 (2006), tud. 16. Adalwyd 2007-09-20. yn erthygl 59 o Ddeddf Urheberrechtsgesetz,Seiler, D.: Fotografieren von und in Gebäuden , in visuell 5/2001, tud. 50. Gweler hefyd: §59 UrhG (Germany). Adalwyd 2007-09-20. Ceir deddf debyg ym Mhrydain: rhan 62 o Ddeddfau Hawlfraint, Dylunio a Phatentau 1988,Lydiate, H.:  Advertising and marketing art: Copyright confusion . Gweler hefyd: section 62 of the Copyright, Designs and Patents Act 1988. Adalwyd 2007-09-20. a gwledydd eraill.

bawd|chwith|Rhyddid i Banorama yng ngwledydd Ewrop.

Mae'r ddau lun o'r 'Atomiwm', ar y dde, yn dangos mor wahanol yw'r sefyllfa mewn dwy wlad agos: ceir dau gerflun o'r Atomium, y naill yng Ngwlad Belg a'r llall yn Awstria. Mae'n ddigon posib y torrwyd deddfau Gwlad Belg sawl tro, drwy gyhoeddi llun o'r 'Atomium' ar Trydar a Facebook. Dan arweiniad Julia Reda ASE, ceisir cysoni'r rheolau ar draws Ewrop, gan ddefnyddio deddfau agored gwledydd Prydain fel model i weddill Ewrop. Mae Adroddiad Reda'n galw ar Senedd Ewrop i “sicrhau fod y defnydd o ffotograffau, fideo neu ddelweddau eraill sydd wedi'u gosod yn barhaol mewn llefydd cyhoeddus yn cael eu caniatáu.”

Fodd bynnag, mae nifer o Aelod Senedd Ewrop yn ceisio cyflwyno'r isgymal 'anfasnachol' gan newid yr hawl i banorama, sydd felly'n nacàu'r hawl i gyhoeddi lluniau o gerfluniau modern. Byddai hyn yn golygu y byddai ffotograffydd yn torri deddfau Ewropeaidd pe bai'n rhoi llun ar Facebook neu eu huwchlwytho i erthygl ar Owain Glyn Dŵr ar y Wicipedia Cymraeg!

Pe bai'r ddeddf newydd i wrthwynebu Rhyddid neu'r hawl i banorama, yna mae elfen chwerthinllyd yn dod i'r darlun! Caniateir tynnu llun y Tŵr Eiffel (oherwydd ei oed) - os tynnir y llun yn ystod y dydd. Ond fin nos, mae'r golau arno cael ei ystyried yn osodiad 3-dimensiwn gwahanol, felly ni fydd hawl gan unrhyw berson i dynnu llun o'r Tŵr yn ystod y nos!

Gweithiau Dau-ddimensiwn
Mae'r erthygl hon yn trafod Rhyddid Panorama tri-dimensiwn, ac fel yr awgryma'r gair 'panorama': mae'n gymwys ar gyfer lluniau o'r tu allan neu'r awyr agored,See e.g. Lydiate. sy'n barhaol eu natur. Ystyr "parhaol" yma yw "am oes y cerflun neu'r gwaith".Rehbinder, M.: Schweizerisches Urheberrecht rhifyn 3., tud. 158, Stämpfli Verlag, Berne, 2000. ISBN 3-7272-0923-2. Gweler hefyd: §27 URG (Switzerland). Adalwyd 2007-09-20.Dix, B.: Christo und der verhüllte Reichstag , 21 Chwefror 2002.  Yn y Swistir caniateir y rhyddid i dynnu lluniau gwaith 2-ddimensiwn hyd yn oed e.e. paentiad olew modern ar wal, mewn man cyhoeddus - ar yr amod nad yw'r defnydd o'r llun ddim yr un defnydd a'r gwaith gwreiddiol.

Gweler hefyd
Hawlfraint
Cynnwys rhydd
Cedwir pob hawl
Cyfraith hawlfraint yr Unol Daleithiau

Cyfeiriadau

Dolen allanol
Blog ar Wefan Wikimedia UK

Categori:Cyfraith hawlfraint