John Allan Rolls, Barwn 1af Llangatwg

Roedd  John Allan Rolls, Barwn 1af Llangatwg (19 Chwefror 1837 – 24 Medi 1912) yn dirfeddiannwr ac yn wleidydd Ceidwadol Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol  Sir Fynwy o 1880  i 1885. Roedd yn byw yn Yr Hendre, plasty enfawr i'r gogledd o Drefynwy. Ei fab oedd Charles Stewart Rolls (1877–1910) o a gyd-sefydlodd y cwmni ceir Rolls-Royce.

 Bywyd personol 
Roedd Rolls yn unig fab John Etherington Welch Rolls, Yr Hendre ac Elizabeth Mary Long, ei wraig.

Cafodd ei addysgu yng Ngholeg Eton ac Eglwys Crist, Rhydychen

Ym 1868 priododd Georgiana Marcia Maclean, merch i Syr Charles Maclean Fitzroy, 9fed Barwnig  Morvaren a bu iddynt bedwar o blant:

 Yr Anrh. John Maclean Rolls (1870-1916) 2il Farwn Llangatwg; a fu farw yn ddi-briod yn y Rhyfel Byd Cyntaf
 Yr Anrh. Henry Alan Rolls (1871-1916)
 Yr Anrh. Eleanor Georgiana Rolls (1872-1961) 
 Yr Anrh. Charles Stewart Rolls (1877-1910) y Rolls yng nghwmni  Rolls-Royce 

Gwasanaeth milwrol

Gwasanaethodd Rolls fel  Capten yng Nghatrawd Iwmyn Royal Hussars, Swydd Gaerloyw ac fel Cyrnol, er anrhydedd, ym mhedwaredd frigâd  y Royal Field Artillery (Cymru)

Gyrfa gyhoeddus
Penodwyd Rolls  yn Uchel Siryf Sir Fynwy ym 1875, a bu'n aelod seneddol dros Sir Fynwy o 1880  i 1885. Ym 1892 fe'i codwyd i'r bendefigaeth fel Barwn LlangatwgLondon Gazette 23 Medi 1892  adalwyd 19 Mehefin 2015. Gwasanaethodd fel Maer Trefynwy ym 1896 - 1897.

Roedd yn aelod blaenllaw o'r Seiri Rhyddion, gan wasanaethu fel  Uwch Meistr Talaith De Cymru o'r urdd ym 1894. Roedd, hefyd,  yn aelod blaenllaw o'r Gymdeithas Gwrth Fywddyraniad, (arbrofi ar anifeiliaid byw S: vivisection), er gwaetha'r ffaith ei fod yn frwd dros yr helfa; sefyllfa a barodd i rai meddygon i'w gyhuddo o ragrithJournal of the BMA: Correspondence  Cyhoeddwyd: 9 Mai 1901.

Bu yn gymwynaswr i nifer o achosion cyhoeddus yn Sir Fynwy a Threfynwy;  yn Ebrill 1901 derbyniodd Rhyddid Bwrdeistref Trefynwy 'mewn cydnabyddiaeth o'i haelioni.

Roedd yn Gymrawd o Gymdeithas yr Hynafiaethwyr ac adferwyd nifer o eglwysi Sir Fynwy ar haelioni ei gyfraniadau ariannol.

Gardd achau







Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1837
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1912