R. Geraint Gruffydd

Ysgolhaig ac Athro prifysgol oedd Robert Geraint Gruffydd, MA DPhil DLitt (9 Mehefin 1928 - 24 Mawrth 2015),http://www.bbc.com/cymrufyw/32031727Golwg 360; adalwyd 26 Mawrth 2015 a arbenigodd mewn llenyddiaeth y Dadeni, y Diwygiad Protestannaidd a’r Piwritaniaid cynnar.

Roedd yn fab i Moses Griffith, a fu'n Drysorydd Plaid Cymru.

Bu farw'n 86 oed. Cyhoeddwyd cyfrol deyrnged iddo yn Ebrill 1996, sef Beirdd a Thywysogion.

Bywgraffiad
Dyddiau cynnar
Ganwyd Geraint Gruffydd yn Nhal-y-bont, Meirionnydd yn 1928, a’i fagu yng Ngheredigion yng Nghwm Ystwyth a Chapel Bangor.

Cafodd ei addysg ym Mhrifysgol Bangor (lle y graddiodd yn y Gymraeg) ac yn 1948 cychwynodd fel myfyriwr yng Ngholeg Iesu, Rhydychen. Enillodd ei Ddoethuriaeth o Brifysgol Rhydychen â'i draethawd ymchwil Religious Prose in Welsh from the Beginning of the Reign of Elizabeth to the Restoration (1953).

Gyrfa
Bu’n olygydd cynorthwyol Geiriadur Prifysgol Cymru cyn cychwyn fel darlithydd yn y Gymraeg ym Mhrifysgol Cymru Bangor yn 1955.

Yn 1970 fe'i penodwyd yn Athro Cymraeg ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth ac yna'n llyfrgellydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 1980. Rhwng 1985 a 1993 bu'n gyfarwyddwr Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru.

 Gweler hefyd 

 Rhestr o Gymry a wrthododd "Anrhydedd Brydeinig"

Llyfryddiaeth
"In that gentile country …": The Beginnings of Puritan Nonconformity in Wales (Pen-y-bont ar Ogwr: Evangelical Library of Wales, 1976)
 (gyda Emyr Roberts) Revival and its Fruit (Pen-y-bont ar Ogwr: Evangelical Library of Wales, 1981)
 (golygydd) Bardos (1982)
 (golygydd) Meistri'r Canrifoedd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1982) - detholiad o ysgrifau llenyddol gan Saunders Lewis
 Y Gair ar Waith (Gwasg Prifysgol Cymru, 1988)
 "Y Beibl a droes i'w bobl draw": William Morgan yn 1588 / "The Translating of the Bible into the Welsh Tongue" by William Morgan in 1588 (Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig, 1988)
 Llenyddiaeth y Cymry: Cyflwyniad Darluniadol 2 (Llandysul: Gwasg Gomer, 1989)
 William Morgan: Dyneiddiwr (Darlith Goffa Henry Lewis) (1989)
 (golygydd) Cerddi Saunders Lewis (Gwasg Prifysgol Cymru, 1992)
 "Edmyg Dinbych": Cerdd Lys Gynnar o Ddyfed (1992)
 Y Ffordd Gadarn: Ysgrifau ar Lên a Chrefydd, gol. E. Wyn James (2008)
Y Gair a'r Ysbryd: Ysgrifau ar Biwritaniaeth a Methodistiaeth, gol. E. Wyn James (2019)

Fel golygydd llawysgrifau Canoloesol, bu'n olygydd cyffredinol Cyfres Beirdd y Tywysogion a chyfrannodd i sawl cyfrol, yn cynnwys:
Gwaith Cynddelw Brydydd Mawr (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991)
Gwaith Meilyr Brydydd a'i Ddisgynyddion (Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
Gwaith Llywarch ap Llywelyn 'Prydydd y Moch' (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991)
Gwaith Bleddyn Fardd a Beirdd Eraill Ail Hanner y Drydedd Ganrif ar Ddeg (Gwasg Prifysgol Cymru, 1996)
Gwaith Llywelyn Fardd I ac Eraill o Feirdd y Ddeuddegfed Ganrif (Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
Gwaith Dafydd Benfras ac Eraill o Feirdd hanner cyntaf y Drydedd Ganrif ar Ddeg (Gwasg Prifysgol Cymru, 1995)

Yn ogystal, cyfranodd i sawl cyfrol yng Nghyfres Beirdd yr Uchelwyr.

Ceir llyfryddiaeth lawn o'i waith hyd at 1995 yn Beirdd a Thywysogion, gol. B. F. Roberts ac M. E. Owen (1996), a llyfryddiaeth o'i gyhoeddiadau rhwng 1996 a 2015 yn Y Gair a'r Ysbryd: Ysgrifau ar Biwritaniaeth a Methodistiaeth, gol. E. Wyn James (2019).

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2015
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Academyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Academyddion Prifysgol Aberystwyth
Categori:Academyddion Prifysgol Bangor
Categori:Beirniaid llenyddol Cymraeg o Gymru
Categori:Cyn Gymrodyr y Gymdeithas Ddysgedig Cymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg yr Iesu, Rhydychen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Bangor
Categori:Golygyddion llyfrau o Gymru
Categori:Hanesyddion llenyddol o Gymru
Categori:Llyfrgellwyr o Gymru
Categori:Pobl o Feirionnydd
Categori:Trawsfynydd
Categori:Ysgolheigion Cymraeg o Gymru