Andrew Jones Brereton (Andreas o Fôn)

Bardd a llenor Cymraeg oedd Andrew Jones Brereton (1827 - 1885), a adnabyddid hefyd wrth ei enw barddol Andreas o Fôn. Roedd yn frodor o Sir Fôn.R. Môn Williams, Enwogion Môn 1850-1912 (Bangor, 1913).

Bywgraffiad
Ganed Andrew Jones ym mhlwyf Llanfechell, Sir Fôn, yn 1827, yn fab Andrew Brereton, ysgolfeistr cyntaf y plwyf. Cafodd ei addysg yn Llanfechell a chychwynnodd ei yrfa fel clerc yn Lerpwl. Yn fuan wedyn cafodd swydd clerc yn yr Wyddgrug lle arosodd hyd ei farwolaeth yn 1885. Cafodd ei gladdu yn yr Wyddgrug.

Llenor
Ysgrifennodd lawer o gerddi a rhyddiaith i gylchgronau Cymraeg y cyfnod. Golygodd Gyfansoddiadau Eisteddfod yr Wyddgrug 1851. Bu'n weithgar mewn sawl mudiad cenedlaethol yng Nghymru. Yn 1875, casglwyd y swm o £320 (swm pur sylweddol yn y cyfnod hwnnw) fel tysteb o werthfawrogiad iddo am ei wasanaeth i lenyddiaeth ei wlad, ond cyflwynodd Andreas y rhodd i sefydlu ysgoloriaeth yn ei enw yng Ngholeg Aberystwyth, Prifysgol Cymru.

Gweler hefyd
Rhestr awduron Cymraeg (1600–heddiw)

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1827
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1885
Categori:Pobl o Ynys Môn