Gwenafwy

Santes o'r 6g oedd Gwenafwy neu Gwenabwy. Fe'i cysylltir ag Ynys Môn., T.D. Breverton The Book of Welsh Saints (Glyndwr Publishing, 2000).

Hanes
Ychydig a wyddys am y santes hon. Roedd Gwenafwy yn un o ferched Caw neu Coel o Rheged, tad y seintiau Gildas, Allgo (sefydlydd Llanallgo ym Môn) ac Eugrad (sefydlydd Llaneugrad ym Môn). Roedd ganddi ddwy chwaer, hwythau hefyd yn santesau o Ynys Môn, sef Cywyllog a Peithien. Rhoddwyd tir i'r teulu ar Ynys Môn gan Maelgwn Gwynedd ar ôl iddynt gorfod ffoi rhag y Pictiau ar yr amod y dylent canolbwyntio ar grefydd a pheidio datblygu gwladfa iddynt eu hunain.Baring-Gould s. a Fisher J. gol.Bryce 1990 Lives of the British Saints, Llanerch

Ni ddylid ei chymysgu gyda: Gwen Teirbron, Gwen o Dalgarth Gwen o Gernyw a elwir weithiau Gwenap.

Gwylmabsant: Y Sulgwyn neu 1 Gorffennaf The lives of the saints. With introd. and additional lives of English martyrs, Cornish, Scottish, and Welsh saints, and a full index to the entire work" ar 246.

Chwedl Culhwch ac Olwen
Yn y chwedl ganoloesol Culhwch ac Olwen, mae gan Gwenafwy fab o'r enw Gwydre mab Llwydew sy'n cael ei lofruddio gan ei ewythr Huail mab Caw. Dienyddwyd Huail am hynny (ceir Maen Huail yn Rhuthun).Rachel Bromwich a D. Simon Evans (gol.), Culhwch ac Olwen (Gwasg Prifysgol Cymru, 1988).

 Gweler hefyd 
Santesau Celtaidd 388-680

Cyfeiriadau

Categori:Santesau Celtaidd
Categori:Culhwch ac Olwen
Categori:Marwolaethau'r 6ed ganrif
Categori:Merched y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Ynys Môn
Categori:Seintiau o Gymru