Muhammadu Buhari

Gwleidydd o Nigeria oedd Muhammadu Buhari GCFR (17 Rhagfyr 1942 – 13 Gorffennaf 2025). Bu'n Arlywydd Nigeria rhwng 2015 a 2023. Cyn ei benodi'n Arlywydd roedd yn Uwch-frigadydd ym myddin y wlad ac yn bennaeth y wladwriaeth rhwng 31 Rhagfyr 1983 a 27 Awst 1985 wedi i'r fyddin greu clymblaid milwrol (neu 'jynta') yn dilyn coup d'état gan y fyddin. Defnyddir y term 'Buharism' i ddisgrifio llywodraeth filwrol y cyfnod.

Bu'n llwyddiannus yn etholiadau Arlywyddiaeth Nigeria yn 2003, 2007 a 2011. Yn Rhagfyr 2014 daeth i'r brig fel ymgeisydd yr All Progressives Congress ar gyfer etholiadau Mawrth 2015. Cafodd ei ethol yn Arlywydd, gan drechu Goodluck Jonathan. Dyma'r tro cyntaf i arlywdd yn Nigeria drosglwyddo'r awenau i arlywydd arall, heb ymyrraedd filwrol na threisiol ac o dan drefn ddemocrataidd a theg.

Cafwyd beirniadaeth, dros y blynyddoedd, ei fod wedi mynd yn groes i hawliau dynol ei ddinasyddion, drwy garcharu'r rhai oedd yn ei wrthwynebu. fel ymateb i'r feirniadaeth hon, yn 2015, dywedodd y bydd yn dilyn llythyren y ddeddf ac y bydd pob Nigeriad yn cael mynediad i gyfiawnder y gyfraith ac y perchir hawliau dynol pob dinesydd y wlad.

Bu farw, yn Llundain, yn 82 mlwydd oed.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1942
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Arlywyddion Nigeria
Categori:Gwleidyddion o Nigeria
Categori:Milwyr o Nigeria