Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes

Sefydlwyd Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes gyda'r amcan o draddodi a chyhoeddi atgofion am ardal Dyffryn Nantlle, Gwynedd ac agweddau ar hanes y fro honno. Cafodd y gyfres o ddarlithoedd cyhoeddus blynyddol hyn ei sefydlu ym mis Mai 1967 gan bwyllgor lleol Llyfrgell Sir Gaernarfon mewn cyfarfod yn llyfrgell Penygroes. Y nod oedd "cael un gŵr enwog i roi darlith yn flynyddol ar ei hen ardal, sef Dyffryn Nantlle, a chyhoeddi'r ddarlith honno".Gwilym R. Jones, "Yn Nhal-y-sarn ers talwm ..." (Llyfrgell Sir Gaernarfon, 1968; adargraffiad 1971). Rhagair gan T. Gwilym Pritchard. Traddodwyd y ddarlith gyntaf, sef  "Yn Nhal-y-sarn ers talwm ..." gan Gwilym R. Jones, yn haf 1968.

Cyhoeddwyd y darlithoedd cynnar gan Gyngor Sir Gaernarfon. Erbyn hyn cyhoeddir y darlithoedd gan Adran Addysg a Diwylliant Cyngor Gwynedd.

Rhestr o'r darlithoedd
Mae'r rhestr hon yn anghyflawn: mae croeso i chi ychwanegu ati.

 1968 - Gwilym R. Jones, "Yn Nhal-y-sarn ers talwm ..."
 1969 - R. Alun Roberts, Y Tyddynnwr a’r Chwarelwr yn Nyffryn Nantlle
 1970 - Kate Roberts, Dau Lenor o Ochr Moeltryfan
 1970/71 - John Gwilym Jones, Capel ac Ysgol
 1971/72 - Syr Thomas Parry, Tŷ a Thyddyn
 1972/73 - Mathonwy Hughes, Bywyd yr Ucheldir
 1973/74 - Hywel D. Roberts, Prifardd y Dyffryn: R. Williams Parry
 1974/75 - Gruffudd Parry, Blwyddyn Bentre
 1975/76 - Alwyn Thomas, Tyfu mewn Cymdeithas
 1976/77 - Idwal Jones, Codi Mhac o'r Dyffryn
 1977/78 - Ffowc Williams, Yr Ochr Draw
 1978 - Huw Davies, Fy Hen Fro 
 1979 - R. Owen Jones, Tyred Drosodd
 1979/80 - Gwynfryn Richards, A Fynn Esgyn, Mynn Ysgol: Datblygiad Addysg yn Nyffryn Nantlle
 1980/81 - Katie Olwen Pritchard, Y Glas a'r Coch
 1981/82 - Althea Williams, Codi Allorau: Datblygiad Crefydd yn Nyffryn Nantlle
 1983 - William Jones (Wil Tyddyn), O Benygroes i Ben Draw'r Byd 
 1983/84 - R. Gordon Williams, Atgofion Plentyndod
 1984 - Brinley Ross Williams, Addysg a Chelfyddyd: A Oes Cyfiawnder?
 1986 - Hugh Hughes, Atgofion
 1986 - Melfyn R. Williams, Y Teithwyr Talog
 1987 - Dafydd Glyn Jones, Y Bedwaredd Gainc
 1990 - Cledwyn Jones, "O na byddai’n haf o hyd: Hanes Cerddoriaeth yn Nyffryn Nantlle"
 1991 - John Roberts, Ernes
 1992 - Elfed Roberts, Hafan, Bwlch a Dyffryn
 1994 - Meirion Parry, Dwyn Mae Cof
 1995 - Dewi Jones, Datblygiad Cynnar Botaneg yn Eryri
 1997 - Dewi Tomos, Atgof Atgof Gynt
 1998 - Bleddyn Owen Huws, Delfryd Dysg Cymeriad: Canmlwyddiant Ysgol Dyffryn Nantlle, 1898-1998
 2001 - Elan Closs Stephens, Y Moderneiddwyr: Cipolwg ar Ddau Ddramodydd 1966-1991
 2002 - Huw Geraint Williams, Tros fy Ysgwydd
 2003 - Elfyn Thomas, Bysys Bach y Wlad a'r Byd
 2004 - Haydn E. Edwards, Cemeg yw Bywyd
 2005 - Karen Owen, O Ben'groes i Beersheba
 2006 - Bet Davies, Pobl Ddŵad Dyffryn Nantlle
 2007 - Dewi R. Jones, Hiraeth Doeth
 2008 - Gwynfor Pierce Jones, Chwarelyddiaeth Dyffryn Nantlle
 2009 - Menna Baines, Fi, Kate a'r Gwyddoniadur: Merched o A i Z
 2010 - Mary Hughes, Gobaith a Gorthrwm: Golwg ar Addysg Elfennol a Chynradd Dalgylch Penygroes
 2012 - Ann Beynon, Atgofion Plentyndod 2
 2014 - Angharad Tomos, Tua'r Dyfodol
 2018 - Gareth Haulfryn Williams, Sŵn y Trên sy'n Taranu: Effaith y Rheilffordd ar Ddyffryn Nantlle
 2022 - Len Jones
 2023 - Grug Muse
 2024 - John Dilwyn Williams, Does ond un llyn ym Maladeulyn mwy: Cynllun Sychu Dyffryn Nantlle 1893

Gweler hefyd
 Rhestr atgofion a hunagofiannau Cymraeg
 Rhestr llyfrau hanes, hanes lleol, aeferion gwlad a llên gwerin Cymraeg

Cyfeiriadau

Categori:Diwylliant Cymraeg
Categori:Dyffryn Nantlle
Categori:Llyfrau am hanes Gwynedd
Categori:Llyfrau Cymreig yr 20fed ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig yr 21ain ganrif
Categori:Llyfrau hanes Cymraeg
Categori:Sefydliadau 1967