Deilen gron

{{Blwch tacson
| name               = Umbilicus rupestris | image              = Umbilicus rupestris red.jpg

| image_width        = 
| image_alt          = Delwedd o'r rhywogaeth
| image_caption      = 
| image2             = 
| image2_width       = 
| image2_alt         = 
| image2_caption     = 
| regnum             = Plantae
| divisio            = 
| classis            = 
| ordo               = Saxifragales
| familia            = Crassulaceae
| genus              = Umbilicus (genws)
| species            = U. rupestris
| unranked_divisio   = Angiosbermau
| unranked_classis   = Ewdicotau
| unranked_ordo      = Ewdicotau craidd
| status             = 
| status_system      = 
| subdivision        = 
| binomial           = Umbilicus rupestris
| binomial_authority = Richard Anthony Salisbury
| range_map          = 
| range_map_width    = 
| range_map_alt      = 
| range_map_caption  = 
| synonyms           = 'Umbilicus gaditanusUmbilicus neglectusCotyledon rupestris <small>Richard Anthony Salisbury
}}

Planhigyn blodeuol a deugotyledon suddlon yw'r ddeilen gron (enw benywaidd). Mae'n perthyn i'r teulu Crassulaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Umbilicus rupestris a'r enw Saesneg yw Navelwort.Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015 Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Deilen Gron, Bara Ceiniogen, Bogail Gwener, Bogail y Bugail, Bogail y Forwyn, Bogeil-lys, Bogel Gwener, Bogel y Forwyn, Ceiniogllys y Fagwyr, Crondoddaidd, Dail Ceiniog, Llysiau Ceiniog, Llysiau y Fogel.

Esblygodd y planhigyn hwn tua 100-60 miliwn o flynyddoedd yn ôl yn nwyrain Affrica a thiroedd Môr y Canoldir.

Meddyginiaethau a Llên Gwerin

"Roedd nain yn tyfu'r planhigyn i gael gwared o gyrn ar fodia'i thraed." Roedd yn enedigol o’r Fanod a bu’n rhaid iddi ddod a dŵr o Ffynnon Doctor i'w dyfrio. "Mae'r planhigion yn dal i dyfu'n ein gardd fach".Hugh G. Roberts ym Mwletin Llên Natur 33"Pan oeddwn i ́n blentyn byddai fy mam yn torri ́r ddeilen gron yn fach a ́i rhoi mewn  ́gauze ́ i'w rhoi ar ben ddyn [pen düyn] neu fyddigiad. Mi fyddai ́n saff o fod wedi torri mewn rhyw awr."Bethan Wyn Jones ym Mwletin Llên Natur 33"Cofio defnyddio blodau hwn i wneud "pwdin reis" wrth chwarae ty bach".Ann Jones, Necyn, ar lafar i DB''

Gweler hefyd
Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Planhigion
Categori:Crassulaceae