Lodnwm

Tinctur opiwm yw lodnwm a ddefnyddid yn hanesyddol fel poenliniarydd a thawelydd. Fe'i wneir o fwydion crai opiwm, ac mae'n cynnwys 1 y cant morffin.A Dictionary of Nursing (2008), laudanum. Cafodd y toddiant hydroalcoholig hwn ei gymysgu'n gyntaf yn Ewrop gan Paracelsus yn yr 16g. Ar y pryd, na wyddys taw cyffur caethiwus yw lodnwm. Defnyddid hyd ddiwedd y 19g i drin nifer o afiechydon. Roedd nifer o lenorion, cyfansoddwyr ac arlunwyr enwog yn cymryd lodnwm, gan gynnwys Iolo Morganwg,Ceri W. Lewis, Iolo Morganwg (Caernarfon: Gwasg Pantycelyn, 1998), t. 55. Samuel Taylor Coleridge, Edgar Allan Poe, Modest Mussorgsky, a Thomas De Quincey.The Columbia Encyclopedia, 6ed argraffiad (2015), laudanum.

Defnydd hanesyddol yng Nghymru

Cofnododd William Bulkeley, Brynddu, Llanfechell yn ei ddyddiadur fel hyn tra roedd yn aros yn Nulyn ar 25 Hydref 1735:

The wind S.W.; rained almost all day. Paid 6/- for a pair of shoes ; paid 4d. for 1/4 dr. of opium; paid at my lodging house 4/6 for Punch.

Meddai Twm EliasTwm Elias (cys. personol DB: “roedd ‘na ddefnyddiau meddygol pwysig iawn i opiwm (sug y pabi gwyn) ac fe’i ceid fel soled wedi ei sychu o sug y ffrwyth. Neu gellid ei doddi mewn alcohol a dŵr (cyfartaledd 1 : 1 : 1) i greu Laudanum, oedd yn fwy cyfleus ac yn gweithio’n gynt. Fel hypnotig a thawelydd (‘sedative’) roedd yn ddefnyddiol iawn i leddfu poen a thawelu rhywun oedd wedi gor- gynhyrfu. Roedd ei effeithiau astringent yn dda ar gyfer y dolur rhydd a dysentri a’i effeithiau expectorant, diafforetig, tawelyddol a gwrth-spasmodig yn ei wneud yn dda ar gyfer rhai mathau o beswch. Mae ‘na dros 20 o wahanol alcaloidiau mewn opiwm, a’r ddau fwyaf cyfarwydd erbyn heddiw ydi Codeine a Morphine. Mae’n cael ei dyfu dan drwydded mewn sawl gwlad i gyflenwi’r cyffuriau meddygol hyn ond mae ‘na gryn dyfu arno fo hefyd i gyflenwi’r farchnad gyffuriau anghyfreithlon! ‘Swn i’n feddwl mai i bwrpas meddygol yr oedd Bulkeley yn ei brynu...?''

Datgelwyd yn ddiweddar bod tad yr actor enwog Kenneth Williams yn gaeth i heroine ar ffurf y moddion cyffredin Gee’s Linctussylw personol

 Cyfeiriadau 

Categori:Hanes meddygaeth
Categori:Opiwm