De Morgannwg (etholaeth seneddol)

Roedd De Morgannwg yn etholaeth seneddol a oedd yn dychwelyd un Aelod Seneddol i Dŷ'r Cyffredin Senedd y Deyrnas Unedig rhwng 1885 a 1918.

Cefndir
Crëwyd yr etholaeth o dan Ddeddf Ailddosbarthu Seddi 1885 ar gyfer etholiad cyffredinol 1885, a chafodd ei diddymu ar gyfer etholiad cyffredinol 1918. O holl seddi Morgannwg a grëwyd trwy ailddosbarthu 1885, De Morgannwg oedd yr unig un lle na allai'r Blaid Ryddfrydol fod yn sicr o fuddugoliaeth. Roedd teuluoedd Bute a Dunraven yn ddylanwad pwerus yn yr etholaeth. Roedd ardaloedd glofaol y Rhondda a thref gosmopolitan y Barri yn gefnogol i'r Rhyddfrydwyr ond roedd ardaloedd mwy llewyrchus Bro Morgannwg, Penarth a Llandaf yn dueddol o gefnogi'r Ceidwadwyr.

Ffiniau
Crëwyd yr etholaeth allan o ran o hen etholaeth Sir Forgannwg a oedd wedi bod mewn bodolaeth ers 1541. Roedd ffiniau'r sedd newydd yn cynnwys Pen-y-bont ar Ogwr, Porthcawl, Coety, Ewenni, Ogwr, Llanhari, Llanharan, Y Bont-faen, Llanilltud Fawr, Dinas Powys, Pendeulwyn, Tresimwn, Y Barri, Penarth, yr Eglwys Newydd, Llys-faen, Radur, Sain Ffagan, Llanisien, Llantrisant, Tonyrefail, Pontyclun, a'r Beddau.

Aelodau Seneddol
BlwyddynAelwydPlaid 1885 Arthur John Williams Rhyddfrydol 1895  Henry Wyndham-Quin Ceidwadol 1906 William Brace Rhyddfrydwr Llafur 1918 dileu'r etholaeth

Canlyniad etholiadau
Etholiadau yn y 1910au
200px|bawd|William Brace ym 1906

Etholiadau yn y 1900au

Etholiadau yn y 1890au

bawd|Arthur J Williams AS Cartŵn Papur Pawb 1893

Etholiadau yn y 1880au

Cyfeiriadau

Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru