Tour de France 2015

Tour de France 2015 oedd y 102il ras yn hanes y Tour de France. Dechreuodd y ras yn Utrecht, yr Iseldiroedd ar 4 Gorffennaf 2015, cyn teithio drwy Wlad Belg a dychwelodd i Ffrainc wrth i'r pedwerydd cymal orffen yn Cambrai. Dyma 18fed ras Taith y Byd UCI, 2015. Yn cymryd rhan o Gymru roedd Luke Rowe a Geraint Thomas, dyma'r tro cyntaf erioed i ddau Gymro gychwyn y ras.

Hon oedd y chweched tro i'r Tour de France gychwyn yn yr Iseldiroedd, yn dilyn 1954 (Amsterdam), 1973 (Scheveningen), 1978 (Leiden), 1996 ('s-Hertogenbosch) a 2010 (Rotterdam). Mae hyn yn record ar gyfer gwlad sydd ddim yn ffinio'n uniongyrchol â Ffrainc.

Chris Froome enillodd y crys melyn (dosbarthiad cyffredinol).

 Rheolau newydd 
Ail-gyflwynwyd bonws amser ar gyfer rhifyn 2015 o'r ras. Yn rhan gyntaf y ras, o gymal 2 hyd 8, bydd y tri cyntaf i groesi'r llinell yn derbyn bonws o 10, 6 a 4 eiliad yr un. Ni wobrwyir bonws ar gyfer cymal treial amser. Newidir system bwyntiau'r gystadleuaeth gwibio yn ogystal: gwobrwyir 50 pwynt yn hytrach na 45 am fuddugoliaeth, 30 yn hytrach na 35 pwynt ar gyfer ail safle, ac 20 yn hytrach na 30 ar gyfer trydydd safle. Bwriad y newidiadau yw i wneud buddugoliaeth mewn cymal yn fwy werthfawr. Dim ond chwe cymal gwastad y Tour a gaiff eu heffeithio gan y newid hwn (cymalau 2, 5, 6, 7, 15 a 21). Mewn saith o'r cymalau (y cymal â choblau a'r chwe cymal mwy fryniog, sef 3, 4, 8, 10, 13, 14 ac 16) bydd yr enillydd yn derbyn 30 pwynt, 25 ar gyfer yr ail, ac yn y blaen. Yn y cymalau mynyddig a'r treial amser, (cymalau 1, 11, 12, 17, 18, 19, 20) rhoddir 20 pwynt i'r enillydd. Ni wobrwyir unrhyw bwyntiau ar gyfer cymal 9, sef y treial amser tîm.

Y Timau
Mae disgwyl i bob un o'r 17 tîm ar Gylchdaith Broffesiynol yr UCI gymryd rhan yn y ras ac mae trefnwyr y ras hefyd wedi rhoi gwahoddiad i bum tîm sy'n rasio ar yr haen nesaf o feicio proffesiynol.
Timau "World Tour"

Ag2r-La MondialeAstanaBMC Racing TeamCannondale-GarminEtixx-Quick StepFDJGiant-AlpecinIAM CyclingTeam Katusha
Lampre-MeridaLottoNL-JumboLotto-SoudalMovistar TeamOrica-GreenEDGETeam SkyTinkoff-SaxoTrek Factory Racing

Timau proffesiynol cyfandirol†

Bora-Argon 18Bretagne-Séché EnvironnementCofidis
Team EuropcarMTN-Qhubeka

†: timau sydd wedi derbyn gwahoddiad

Y ffefrynnau cyn y ras

Vincenzo Nibali o dîm Astana, oedd un o'r ffefrynnau i ennill y ras, gan mai ef a enillodd y flwyddyn gynt. Ymysg y ffefrynnau hefyd oedd Chris Froome (Sky), Alberto Contador (Tinkoff-Saxo) a Nairo Quintana (Movistar Team). Enillydd 2007 a 2009 oedd Contador ac enillydd 2013 oedd Froome, a oedd yn dychwelyd wedi iddo ymddeol o ras 2014 yn dilyn damwain, tra na chystadlodd Quintana yn 2014 yn dilyn ei fuddugoliaeth yn Giro d'Italia 2014. Roedd Contador wedi ennill Giro d'Italia 2015, ac yn anelu i fod y reidiwr cyntaf ers Marco Pantani ym 1998, i gyflawni'r gamp ddwbl o ennill y Giro a'r Tour yr un flwyddyn. Bu hefyd yn anelu at ddal teitl y tri Grand Tour yr un pryd, wedi iddo ennill Vuelta a España 2014.

Roedd cystadleuwyr eraill o nôd yn cynnwys Tejay van Garderen (BMC Racing Team), Thibaut Pinot (FDJ) a orffennodd ar y podiwm yn 2014, Alejandro Valverde (Movistar Team), Rui Costa (Ag2r-La Mondiale), Joaquim Rodríguez (Team Katusha) ac enillydd Giro d'Italia 2012 Ryder Hesjedal (Cannondale-Garmin).

Y ffefrynnau i ennill y cymalau oedd Mark Cavendish (Etixx-Quick Step), a oedd wedi profi ei ffitrwyd yn 2015 drwy ennill 12 sbrint mewn amryw o rasys a dosbarthiad cyffredinol Dubai Tour. Un o'r cystadlwyr eraill oedd Alexander Kristoff (Team Katusha), gyda 18 buddugoliaeth yn 2015 hyd y Tour. Roedd Andre Greipel (Lotto-Soudal), hefyd yn dod â'i drên arwain i'r Tour, fel Cavendish, gyda Peter Sagan (Tinkoff-Saxo) yn debygol o gipio nifer o'r sbrintiau yn y bryniau, lle byddai llai o sbrintiau, ac yntau wedi dangos ei fod yn gryfach na'r sbrintwyr eraill dros fryniau bychain yn y gorffennol. Roedd Sagan hefyd wedi cipio'r crys gwyrdd am dair mlynedd yn ganlynol, ond bydd hynny'n anos yn 2015 oherwydd y newid i'r rheolau, a'r ffaith mai ei swyddogaeth arall wrth reidio'r Tour oedd gefnogi arweinydd y tîm, Contador. Yn nodweddiadol hefydd oedd absenoldeb Marcel Kittel, a enillodd y nifer fwyaf o gymalau yn 2014, oherwydd diffyg ffitrwydd.

Cymalau
+Rhestr CymalauCymalDyddiadCwrsPellterMathEnillydd14 Gorffennaf Utrecht – Utrecht  20px|link=Cymal gwastad Treial amser unigol  Rohan Dennis25 Gorffennaf Utrecht – Neeltje Jans  22px|alt=|link= Cymal gwastad  André Greipel36 Gorffennaf Antwerp – Huy  22px|alt=|link= Cymal mynyddig canolig  Joaquim Rodríguez47 Gorffennaf Seraing – Cambrai   22px|alt=|link= Cymal gwastad with cobblestones  Tony Martin58 Gorffennaf Arras – Amiens  22px|alt=|link= Cymal gwastad  André Greipel69 Gorffennaf Abbeville – Le Havre  22px|alt=|link= Cymal gwastad  Zdeněk Štybar710 Gorffennaf Livarot – Fougères  22px|alt=|link= Cymal gwastad  Mark Cavendish811 Gorffennaf Rennes – Mûr-de-Bretagne  22px|alt=|link= Cymal mynyddig canolig  Alexis Vuillermoz912 Gorffennaf Vannes – Plumelec  20px|link=Cymal gwastad Treial amser tîm BMC Racing Team13 Gorffennaf 22px|alt=|link= Diwrnod gorffwys (Pau)1014 Gorffennaf Tarbes – La Pierre Saint Martin  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Chris Froome1115 Gorffennaf Pau – Cauterets  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Rafał Majka1216 Gorffennaf Lannemezan – Plateau de Beille  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Joaquim Rodríguez1317 Gorffennaf Muret – Rodez  22px|alt=|link= Cymal mynyddig canolig  Greg Van Avermaet1418 Gorffennaf Rodez – Mende  22px|alt=|link= Cymal mynyddig canolig  Steve Cummings1519 Gorffennaf Mende – Valence  22px|alt=|link= Cymal bryniog  André Greipel1620 Gorffennaf Bourg-de-Péage – Gap  22px|alt=|link= Cymal mynyddig canolig  Rubén Plaza21 Gorffennaf 22px|alt=|link= Diwrnod gorffwys (Gap)1722 Gorffennaf Digne-les-Bains – Pra Loup  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Simon Geschke1823 Gorffennaf Gap – Saint-Jean-de-Maurienne  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Romain Bardet1924 Gorffennaf Saint-Jean-de-Maurienne – La Toussuire – Les Sybelles  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Vincenzo Nibali2025 Gorffennaf Modane – Alpe d'Huez  22px|alt=|link= Cymal mynyddig  Thibaut Pinot2126 Gorffennaf Sèvres – Paris  22px|alt=|link= Cymal gwastad  André Greipel

Arweinwyr y dosbarthiadau
bawd|200px|Geraint Thomas

Roedd pedwar prif ddosbarth yn y Tour de France 2015 gyda'r dosbarthiad cyffredinol (Ffrengig: classement général) y pwysicaf. Cyfrifir y dosbarthiad cyffredinol trwy adio amser pob beiciwr ar ddiwedd pob cymal. Y beiciwr gyda'r cyfanswm isaf o amser yw arweinydd y ras ac sy'n cael yr hawl i wisgo'r Crys Melyn (Ffrangeg: Maillot Jaune).

Yn y dosbarthiad pwyntiau, lle mae'r arweinydd yn gwisgo'r Crys Gwyrdd (Ffrangeg: Maillot Vert) mae'r beicwyr yn casglu pwyntiau am orffen ymysg y goreuon ar ddiwedd cymal a hefyd mewn rasys gwibio sydd yn digwydd mewn mannau penodol yn ystod pob cymal.

Ceir pwyntiau tuag at y Crys Dot Polca (Ffrangeg: Maillot à Pois) am gyrraedd copâu'r gwahanol ddringfeydd ar bob cymal. Ceir gwahanol gategoriau o ddringfeydd gyda'r hors catégorie - y categori uchaf - yn werth mwy o bwyntiau na'r dringfeydd categori cyntaf, ail, trydydd neu bedwerydd.

Nodir y beiciwr ifanc gorau yn y ras gyda'r Crys Gwyn (Ffrangeg: Maillot Blanc) sy'n cael ei roi i'r beiciwr uchaf yn y dosbarthiad cyffredinol sydd wedi eu geni ar ôl neu ar 1 Ionawr 1989.

Ar gyfer dosbarthiad tîm, cymerir amser y tri beiciwr cyntaf o bob tîm i orffen pob cymal; y tîm sydd ar y blaen yw'r tîm sydd â'r cyfanswm amser lleiaf. Mae'r tîm sy'n arwain y dosbarthiad tîm yn gwisgo rhifau gyda chefndir melyn ar eu cefnau.

Mae rheithgor yn cyfarfod ar ôl pob cymal, heblaw treial amser a'r cymal derfynol, er mwyn pleidleisio dros y beiciwr maent yn ei ystyried sydd wedi brwydro'n fwy nag unrhyw un arall yn ystod y dydd. Yn ystod y cymal canlynol, mae'r enillydd yn gwisgo rhif gyda chefndir coch ar ei gefn, yn hytrach nag un gwyn. Ar ddiwedd y Tour de France, y reidiwr gyda'r cyfanswm mwyaf o bleidleisiau dros pob cymal sy'n cael ei adnabod fel y reidwr mwyaf brwydrol.

 Cymal EnillyddDosbarthiad cyffredinol25pxMaillot jauneDosbarthiad Pwyntiau25pxMaillot vertBrenin y Mynyddoedd25pxMaillot à pois rougesReidiwr Ifanc25pxMaillot blancDosbarthiad Tîm25pxClassement par équipeGwobr Brwydrol25pxPrix de combativité 1 Rohan Dennis Rohan Dennis Rohan Dennis dim gwobr Rohan Dennis LottoNL-Jumbo dim gwobr 2 André Greipel Fabian Cancellara André Greipel Tom Dumoulin BMC Racing Team Michał Kwiatkowski 3 Joaquim Rodríguez Chris Froome Joaquim Rodríguez Peter Sagan Jan Bárta 4 Tony Martin Tony Martin Vincenzo Nibali 5André Greipel Michael Matthews 6Zdeněk Štybar Daniel Teklehaimanot Perrig Quéméneur 7Mark Cavendish Chris Froome Anthony Delaplace 8 Alexis Vuillermoz Peter Sagan Bartosz Huzarski 9BMC Racing Team dim gwobr 10Chris Froome André GreipelChris Froome Nairo Quintana Team SKY Kenneth Vanbilsen 11Rafał Majka Peter Sagan Dan Martin 12 Joaquim Rodríguez Movistar Team Michał Kwiatkowski 13 Greg Van Avermaet Thomas De Gendt 14 Steve Cummings Pierre-Luc Périchon 15 André Greipel Peter Sagan 16 Rubén Plaza Peter Sagan 17 Simon Geschke Simon Geschke 18 Romain Bardet Joaquim Rodríguez Romain Bardet 19 Vincenzo Nibali Romain Bardet Pierre Rolland 20 Thibaut Pinot Chris Froome Alexandre Geniez 21 André Greipel dim gwobr Terfynol Chris Froome Peter Sagan Chris Froome Nairo Quintana Movistar Team Romain Bardet

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
Gwefan swyddogol Tour de France (ar gael yn Ffrangeg, Saesneg, Almaeneg neu Sbaeneg)

Categori:2015
2015