Brigwrn Capel Garmon

Brigwrn Celtaidd o Oes yr Haearn yw Brigwrn Capel Garmon (neu Frigwn Capel Garmon). Cafodd ei ddarganfod yn 1852 ar dir fferm "Carreg Goedog" ger Capel Garmon yn Nyffryn Conwy. Mae ar gadw yn Amgueddfa Cymru, Caerdydd. Tybir ei fod yn dyddio o tua 50CC-OC50.Brigwrn Capel Garmon.

Disgrifiad
Yn Oes yr Haearn a'r cyfnod hanesyddol cynnar, roedd brigyrnau (neu 'frigynau')Geiriadur Prifysgol Cymru ar-lein; adalwyd 21 Ionawr 2015 yn cael eu gosod, fel pâr gan amlaf, ar y naill ochr a'r llall i aelwyd ganolog mewn tŷ crwn ("Cytiau Gwyddelod").

Pan gafodd y brigwrn hwn ei ddarganfod gan lafurwr fferm lleol yn 1852, roedd ar ei ochr, yn ddwfn yn y mawn, gyda charreg fawr wedi'i rhoi ar y naill ben a'r llall iddo. Mae'n debyg mai pwll oedd yno yn wreiddiol, a lenwyd â mawn gyda'r canrifoedd.H.N. Savory, Guide Catalogue of the Early Iron Age Collections (Amgueddfa Genedlaethol Cymru, 1976). Mae'r ffordd y cafodd ei osod yn ofalus fel hyn yn awgrymu ei fod yn offrwm i'r duwiau Celtaidd, efallai, yn enwedig gan fod sawl offrwm gan y Celtiaid i bylloedd a llynnoedd wedi ei darganfod a bod safleoedd dŵr yn sanctaidd i'r Celtiaid cynnar ac i bobl hynafol eraill.Gwyn Thomas, Duwiau'r Celtiaid (Gwasg Carreg Gwalch, 1992) Mae safon gwaith haearn y gof a'i luniodd yn uchel a dim ond rhywun o statws byddai'n berchen ar waith fel hyn; roedd haearn, a weithiwyd am y tro cyntaf yng Nghymru tua 750CC, yn gymharol brin a drud yn Oes yr Haearn.

Ceir pen a gwddw anifail ar y naill ben a'r llall i'r brigwrn. Mae'n edrych yn debyg i darw neu geffyl ond mae'n bosibl mai creadur chwedlonol ydyw yn hytrach nag anifail cyffredin.

Mae'r brigwrn, sydd o waith haearn gyr (wrought-iron), yn mesur 75 cm o uchder a 1068 cm ar draws ar y top a 865 ar draws ar y gwaelod.

Llyfryddiaeth
H.N. Savory, Guide Catalogue of the Early Iron Age Collections (Amgueddfa Genedlaethol Cymru, 1976), tud. 62. Disgrifiad technegol.

Cyfeiriadau

Dolen allanol
 Brigwrn Capel Garmon, gwefan Amgueddfa Cymru

Categori:Amgueddfa Cymru
Categori:Arteffactau Cymru
Categori:Bro Garmon
Categori:Celf gynhanesyddol yng Nghymru
Categori:Hanes Conwy
Categori:Oes yr Haearn yng Nghymru