David Pugh (AS Caerfyrddin)

Roedd David Pugh (1806 – 12 Gorffennaf 1890) yn dirfeddiannwr ac yn wleidydd o Gymru a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin a Dwyrain Caerfyrddin.

Bywyd personol
Ganwyd David Pugh ym Manorafon, plasty ger Llandeilo, yn blentyn hynaf o dri i'r Cyrnol David Heron Pugh ac Elizabeth Benyon ei wraig.Annals and antiquities of the counties and county families of Wales ; adalwyd 16 Chwefror 2015

Cafodd ei addysgu yn ysgol Rugby a Choleg Balliol, Rhydychen, lle raddiodd BA ym 1828.

Roedd yn ddibriod.

Gyrfa
Cafodd Pugh ei alw i'r Bar ym 1837 yn y Deml Ganol a bu yn ymarfer y gyfraith yn achlysurol ar Gylchdaith Gogledd Lloegr. O 1843 i 1852 yr oedd yn gadeirydd Llysoedd Chwarter Caerfyrddin.

Ei brif waith oedd fel meistr ei ystâd o tua 10,000 erw a'r dyletswyddau cyhoeddus y disgwyliwyd i sgweier o'i radd eu cyflawni yn y cyfnod. Fel amaethwr yr oedd yn cael ei hystyried yn arbenigwr ar fridio gwartheg byrgorn."The Smithfield Club Show", Aberdare Times, 12 Rhagfyr 1885; adalwyd 16 Chwefror 2015

Gwasanaethodd fel Uchel Siryf Sir Gaerfyrddin yn y flwyddyn 1874.

Fe fu yn gapten yng nghatrawd filisia The Llandeilo Riffles"The Death of Mr David Pugh MP"; Cardiff Times, 19 Gorffennaf 1890; adalwyd 16 Chwefror 2015

Gyrfa wleidyddol
Ar farwolaeth David Saunders Davies, un o Aelodau Seneddol Ceidwadol Sir Gaerfyrddin ym 1857 etholwyd David Pugh i'w olynu yn ddiwrthwynebiad. Roedd ei ymrwymiad gwleidyddol ar adeg yr isetholiad yn amwys"Carmarthenshire Election", Welshman, 19 Mehefin 1857; adalwyd 16 Chwefror 2015. Mae'n cael ei gyfrif fel aelod Rhyddfrydol, gan amlaf, er ei fod wedi derbyn sêl bendith y bonheddwyr Ceidwadol i'w ethol ac yn cael ei ddisgrifio fel un "annibynnol ei farn" yn ei gynhadledd dewis. Cafodd ei ailethol yn ddiwrthwynebiad yn etholiadau Cyffredinol 1859 a 1865. Bu cystadleuaeth yn Sir Gaerfyrddin yn etholiad Cyffredinol 1868 a safodd Pugh fel ymgeisydd Annibynnol gan ddod ar waelod y pôl. Gan mae'r ymgeisydd Rhyddfrydol daeth i'r brig, mae'n bosib y byddai Pugh wedi cadw ei sedd pe bai wedi sefyll dros yr achos Rhyddfrydol.

(Ymgeiswyr efo * wedi eu hethol)



Ail afaelodd yn ei ddiddordebau seneddol ym 1884. Pan geisiodd Tŷ'r Arglwyddi rhwystro cynlluniau William Gladstone i ehangu'r bleidlais cafwyd protest mawr yng Nghaerfyrddin i gefnogi'r Prif Weinidog, ymysg y sawl oedd yn cefnogi'r brotest oedd David Pugh.

Cafodd Pugh ei ddewis fel ymgeisydd y Rhyddfrydwyr yn etholaeth newydd Dwyrain Caerfyrddin"Liberal Meeting at Carmarthen", Cardiff Times, 24 Hydref 1885; adalwyd 16 Chwefror 2015 gan ennill y sedd gyda mwyafrif mawr dros ei wrthwynebydd Ceidwadol.

Cafodd ei ailethol yn ddiwrthwynebiad yn etholiad 1886. Penderfynodd beidio â sefyll yn etholiad 1890, ac y bu farw ychydig ddyddiau cyn yr etholiad.

Marwolaeth
Bu farw David Pugh yn yr Hotel Metropol yn Llundain ar 12fed Gorffennaf 1890 yn 84 mlwydd oed, claddwyd ei weddillion ym mynwent Llandeilo"Marwolaeth Mr D Pugh AS", Carmarthen Journal and South Wales Weekly Advertiser, 18 Gorffennaf 1890;  adalwyd 16 Chwefror 2015

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1806
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1890
Categori:Plaid Ryddfrydol (DU)
Categori:Pobl o Landeilo