Charles Watkin Williams-Wynn (1822–1896)

Roedd Charles Watkin Williams-Wynn  (4 Hydref 1822 – 25 Ebrill 1896) yn wleidydd Ceidwadol Cymreig a eisteddodd yn Nhŷ'r Cyffredin o 1862 i 1880 fel Aelod Seneddol  Maldwyn 

Cefndir
Roedd Charles yn fab ac etifedd y Gwir Anrhydeddus  Charles Watkin Williams Wynn, Pentrego, AS Maldwyn  o 1799 i 1850 a Mary merch hynaf Syr Foster Cuniliffe.

Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Westminster a Choleg Eglwys Crist Rhydychen lle graddiodd BA ym 1843 ac MA ym 1845.

Ym 1853 priododd y Ledi Annora Pierrepont, ail ferch yr ail Iarll Manvers, bu hi farw ym 1888. Bu iddynt wyth o blant:
Mary Williams-Wynne (1854–1951)
Arthur Watkin Williams-Wynne (1856–1948)
 Charles Hugh Williams-Wynne (1858–1858)
Agnes Sophia Williams-Wynne (1859–1954)
Annora Margaret Williams-Wynne (1860–1954)
Henry Cunliffe Williams-Wynne (1863–1914)
Constance Williams-Wynne (1863–?)
Frederick Watkin Williams-Wynne (1865–1940)

Gyrfa

Galwyd Williams-Wynne i'r bar yn Lincoln's Inn ym 1846 a fu'n gweithio fel Bargyfreithiwr Adolygol hyd iddo etifeddu ystâd ei dad ym 1850.

Roedd yn Cofiadur Llysoedd Croesoswallt o 1862 hyd at ychydig wythnosau cyn ei farwolaeth ac yn Ynad Heddwch Sir Drefaldwyn Carnarvon and Denbigh Herald 17 Ebrill 1896  adalwyd 19 Ebrill 2015

Gyrfa wleidyddol
Cyn fu newidiadau i'r drefn ddemocrataidd i ehangu'r bleidlais ac i fwrw pleidlais mewn dirgelwch ystyrid etholaeth Maldwyn yn eiddo i deulu Williams-Wynne. Rhagflaenydd Charles fel Aelod Seneddol oedd  Herbert Watkin Williams-Wynn ei gefnder (roedd y ddau yn ŵyr i  Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig). Rhagflaenydd Herbert oedd Charles Watkin Williams-Wynn yr hynaf, tad Charles Williams-Wynn; bu hen daid Charles Syr Watkin Williams-Wynne, 3ydd Barwnig yn cynrychioli'r sedd yn y 1740au.

Etholwyd Charles Williams-Wynn am y tro cyntaf mewn isetholiad ym 1862 a achoswyd trwy farwolaeth ei gefnder, dyma fu'r etholiad cystadleuol cyntaf yn yr etholaeth ers 1831. Llwyddodd Williams- Wynne i drechu ei wrthwynebydd Rhyddfrydol, Charles Hanbury-Tracy, yn weddol gyffyrddus. Bu'r etholiad yn un nodedig gan i dorf o ryw 400-500 o bobl tarfu ar gefnogwyr Williams-Wynn yn Llanidloes er mwyn ceisio eu rhwystro rhag pleidleisio; cafodd pedwar o arweinwyr y brotest eu carcharu am 3 mis am eu rhan yn y digwyddiad.The Llanidloes Election Riots Cardiff and Merthyr Guardian 21 Mawrth 1863  adalwyd 19 Ebrill 2015

Cafodd Williams-Wynne ei ailethol yn ddiwrthwynebiad mewn pob etholiad hyd 1880 pan wynebodd wrthwynebiad  gan ymgeisydd Rhyddfrydol, Stuart Rendel, a cholli ei sedd a chanrifoedd o ddylanwad ei deulu ar yr etholaeth. Ceisiodd adennill ei sedd yn etholiad cyffredinol 1885 ond heb lwyddiant, ac arhosodd yr etholaeth yn nwylo'r Rhyddfrydwyr am y nawdeg naw flwyddyn ddilynolSeats to be won in Wales Cambrian 19 Mawrth 1880  adalwyd 19 ebrill 2015

Roedd Williams-Wynn yn ystyried ei aelodaeth o'r Senedd fel dyletswydd bonheddig yn hytrach na gyrfa wleidyddol, gan hynny prin oedd ei gyfraniadau i waith Tŷ'r Cyffredin (dim ond naw araith mewn 12 mlynedd).

Marwolaeth
Bu farw Williams-Wynn yn ei gartref yn Llundain 2 Lower Berkeley Street a chladdwyd ei weddillion yn Eglwys Meifod

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1822
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1896
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Westminster