Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983

Cynhaliwyd Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983 ar 9 Mehefin 1983. Cafodd y Ceidwadwyr fwyafrif aruthrol o 144 sedd, dan arweinyddiaeth Margaret Thatcher - y mwyafrif mwyaf ers 1945.

Roedd yr wrthbleidiau wedi'u hollti'n eitha cyfartal, rhwng Llafur a Chynghrair y SDP-Rhyddfrydwyr. Dyma oedd perfformiad gwaethaf Llafur ers 1918, gyda'u canran o'r bleidlais yn syrthio tair miliwn ers yr etholiad blaenorol yn 1979. Golygai hyn i'r gogwydd o 4% fynd i gyfeiriad y Ceidwadwyr, a gafodd fwyafrif o 144 sedd. Er hyn, roedd cyfanswm pleidleisiau'r Ceidwadwyr wedi lleihau 700,000. Yn anarferol iawn, gwelwyd y blaid a oedd yn y Llywodraeth (y Ceidwadwyr) yn cynyddu nifer eu seddi.

Roedd y bedair mlynedd cyn yr etholiad wedi bod yn llawn o drafferthion i Thatcher: diweithdra wedi llamu wrth iddi ymdrechu i ffrwyno chwyddiant a oedd ar garlam am y rhan fwyaf o'r 70au. Ar ddechrau 1982 roedd y nifer a oedd yn ddiwaith ymhell dros dair miliwn - am y tro cyntaf ers yr Ail Ryfel Byd. Ac roedd dirwasgiad yn yr economi yn cnoi ers dwy flynedd. Ond, roedd penderfyniad Thatcher i hawlio'n filwrol Ynysoedd y Falklands, neu'r Malvinas, wedi troi'r etholwyr i'r gorlan Geidwadol, a daeth Thatcher yn boblogaidd unwaith eto - yn enwedig yn Lloegr.1983: Thatcher triumphs again - BBC News, 5 Ebrill 2005

Roedd y Gynghrair SDP-Rhyddfrydwyr yn agos iawn i Lafur yn y ras, dim ond cant neu ddau o bleidleisiau a 25% o'r bleidlais, ond roedd cryn dipyn yn llai o seddau ganddynt ar ddiwedd y dydd. Dyma'r ganran uchaf i drydedd plaid ei chael mewn etholiad cyffredinol yn y DU (cofnodir hyn yn 2014); canlyniad hyn oedd ymgyrch gref gan y Gynghrair i sefydlu system bleidleisio tecach a fyddai'n cynnwys elfen o gynrychiolaeth gyfrannol yn hytrach na System etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Etifeddwyd yr ymgyrch hon, flynyddoedd yn ddiweddarach gan y Blaid Ryddfrydol.

Ymddiswyddodd arweinydd y Blaid Lafur, Michael Foot, ychydig wedi'r etholiad; roedd wedi bod wrth y llyw ers ymddiswyddiad James Callaghan a oedd yn Brif Weinidog Llafur rhwng 1976 a 1979. Etholodd Llafur Gymro ar ei ôl - Neil Kinnock. Yn yr etholiad hon, gwelwyd dau lanc ifanc yn cael eu hethol yn Aelodau Seneddol am y tro cyntaf: Tony Blair a Gordon Brown.

Y Canlyniad

bawd|chwith|250px|Y seddi a enillwyd (cylch allanol) yn erbyn nifer o bleidleisiau (cylch mewnol).

Cyfeiriadau

Categori:1983
Categori:20fed ganrif yn y Deyrnas Unedig
1983