Thomas Phillips Price

Roedd Thomas Phillips Price (1844 – 28 Mehefin, 1932) yn fargyfreithiwr, yn dirfeddiannwr, ac yn wleidydd Rhyddfrydol Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol  Gogledd Sir Fynwy.

Bywyd personol
Ganwyd Price yn Llanarth, Sir Fynwy, yn fab i'r Parchedig William Price, offeiriad y plwyf, a Mary ei wraig. Fe'i bedyddiwyd yn Eglwys Plwyf Llanarth ym mis Awst 1844.Cofrestr Bedydd Llanarth 1844 T52 Rhif409 (Gwasanaethau Archifau Cymru) Cafodd ei addysgu yng Ngholeg Caerwynt a Choleg y Brifysgol, Rhydychen.

Bu'n briod dair gwaith. Priododd Frances Anne Rowlett, merch y Parch. Ganon J. C. Rowlett, Caerwysg, ym 1882; bu hi farw ym 1897. Ym 1899 priododd Florence Cecilia Konstamm, merch Berman Konstam, marsiandwr o Pimlico, Llundain; bu hi farw ym 1926. Ym 1927 priododd Mary Elizabeth Swann, merch y Gwir Barch. Robert Swann, Deon Nassau."Court and Social", Chelmsford Chronicle, 23 Medi 1927

Gyrfa
Galwyd Price i'r Bar yn y Deml Fewnol  ym 1869.

Ym 1867 etifeddodd Price ffortiwn ei ewyrth Syr Thomas Phillips a rhan mewn mwyngloddiau yn Sir Gaerloyw a Dyffryn Aman. Ategodd at ei ddiddordebau mwynol trwy agor pyllau glo yn Llanhiledd ac Ebbw Fach. Fe adeiladodd rheilffordd a glanfa ym Mrynbuga a bu'n gyfrifol am ddatblygu ac ehangu ystâd Llys Triley yn y Fenni.

Bu'n gwasanaethu fel Capten ym Milisia Sir Fynwy hyd ymddiswyddo o'i gomisiwn ym 1883.

Ym 1898 brynodd Marks Hall, plasty Jacobiaid ac ystâd ger Coggeshall yn Essex; gwnaeth darpariaeth yn ei ewyllys i adael y stad i'r genedl er lles amaethyddiaeth, coedyddiaeth a choedwigaeth.Marks Hall – Thomas Phillips Price   adalwyd 4 Gorffennaf 2015

Bu'n gwasanaethu fel ynad heddwch yn Sir Fynwy ac Essex."Death of T P Price JP", Chelmsford Chronicle, 1 Gorffennaf 1932

Gyrfa wleidyddol
Ym 1882 gwasanaethodd Phillips fel Uchel Siryf Sir Fynwy. Bu yn weithgar dros yr achos Rhyddfrydol yn etholaeth Sir Fynwy yn etholiad cyffredinol 1880 a bu yn gweithredu fel Llywydd Cymdeithas Ryddfrydol Casnewydd; cafodd ei enwebu i sefyll fel yr ymgeisydd Rhyddfrydol yn sedd newydd Gogledd Sir Fynwy ar gyfer etholiad cyffredinol 1885, gan ennill y sedd a'i gadw hyd ei ymddeoliad o'r Senedd ym 1895.

Wedi ymneilltuo o'r senedd, symudodd i fyw i Essex lle fu'n gwasanaethu fel cynghorydd sir dros ward Coggeshall o 1903; fe fu hefyd yn aelod o'r awdurdod addysg y sir.

Marwolaeth
Bu farw yn ei gartref, Marks Hall, yn 88 mlwydd oed, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Eglwys Marks Tey."The late T P Price JP funeral at Marks Tey", Chelmsford Chronicle, 8 July 1932

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1844
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1932
Categori:Rhyddfrydiaeth