John Talbot Dillwyn Llewellyn

Roedd Syr John Talbot Dillwyn-Llewellyn, Barwnig 1af (26 Mai 1836 – 6 Gorffennaf 1927) yn Aelod Seneddol Ceidwadol Cymreig a oedd yn nodedig  am ei gysylltiadau â chwaraeon yng Nghymru.

 Cefndir ac addysg 
Roedd Llewellyn yn fab i'r ffotograffydd a'r gwyddonydd John Dillwyn Llewellyn ac Emma Thomasina Talbot, merch ieuangaf Thomas Mansel Talbot a'r Fonesig Mary (née Fox Strangways) Pen-rhys, ac yn gefnder i William Henry Fox Talbot. Fe'i addysgwyd  yng Ngholeg Eton a Choleg Eglwys Crist, Rhydychen.

 Gyrfa wleidyddol 
Roedd Llewellyn yn Uchel Siryf Morgannwg ym 1878 ac yn Faer Abertawe ym 1891.

Ym 1889 cafodd ei ethol yn un o aelodau cyntaf Cyngor Sir Forgannwg a chafodd ei ddyrchafu ar ei union yn  henadur gan gael ei eil ethol fel henadur eto ym 1895. Gwnaed ef yn Farwnig, Penllergaer a Llangyfelach ym  1890.

Safodd Llywellyn fel ymgeisydd Ceidwadol yn isetholiad Gŵyr 1888. Roedd rhengoedd y Blaid Ryddfrydol wedi eu heffeithio gan ymgecru parthed dewis ymgeisydd, o'r herwydd llwyddodd  Llywellyn i bolio'n dda gan gael ei drechu o drwch blewyn gan David Randell.

Wedi marwolaeth ei ewythr Lewis Llewelyn Dillwyn ym 1892 cafodd Llewellyn ei fabwysiadau fel ymgeisydd Ceidwadol ar gyfer etholaeth Tref Abertawe ond cafodd ei  drechu gan yr ymgeisydd Rhyddfrydol Robert John Dickson Burnie. Safodd yn yr un etholaeth yn Etholiad Cyffredinol 1895 gan gipio'r sedd a'i dal hyd 1900, pan gafodd ei drechu eto gan ymgeisydd Rhyddfrydol

 Chwaraeon 
Roedd cysylltiadau Llewellyn a'r byd chwaraeon yn cynnwys chware fel capten Clwb Criced De Cymru. Ym 1885 fe lwyddodd i ddisodli Iarll Jersey fel  llywydd Undeb Rygbi Cymru; swydd y byddai'n dal hyd 1906, pan gafodd ei ddisodli gan Horace Lyne. Dywedodd Lyne ei hun eu bod (URC) 'wedi bod yn hynod o ffodus o gael gŵr bonheddig fel Mr JTD Llewellyn i weithredu fel llywydd '.Smith (1980), pg 48.

 Teulu 
Priododd Llewellyn ym 1861 a Caroline Julia, merch Syr Michael Hicks Beach, 8fed Barwnig. Priododd eu mab ieuengaf  Charles aeres y teulu Venables gan ychwanegu'r cyfenw Venables at ei enw. Daeth yn aelod seneddol dros sir Faesyfed ac yn Uchel Siryf y sir honno.

 Marwolaeth 
Bu farw Llewellyn yn 1927 a chafodd ei gladdu gyda'i wraig a wrth ymyl ei dad yn Eglwys Dewi Sant Penlle'r-gaer.

 Llyfryddiaeth 


 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by Sir John Dillwyn-Llewelyn 

Categori:Genedigaethau 1836
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Marwolaethau 1927
Categori:Hen Etoniaid
Categori:Pobl o Abertawe
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru