Agosti Xaho

Brodor o Tardets-Sorholus yn Zuberoa, Gwlad y Basg Ffrengig, oedd Joseph-Augustin Chaho (10 Hydref 1811 - 23 Hydref 1858) (neu Joseph-Augustin Chaho): dyfeisydd chwedl creadigaeth y Basgiaid, Aitor, awdur y gwaith cenedlaetholgar Voyage en Navarre pendant l’Insurrection des Basques de 1830-1835 (1836) a nifer o astudiaethau ieithyddol mewn Basgeg (Euskara).

Gweriniaethwr a radical yn nhraddodiad y Chwyldro Ffrengig oedd Chaho yn y bôn ond cefnogodd y mudiad brehinol traddodiadol Carliaeth yn Sbaen oherwydd ei ymrwymiad i amddiffyn fueros y taleithiau Basgaidd ac annibyniaeth wleidyddol i Euskal Herria. Mewn cyfres o weithiau ac erthyglau yn ei gylchgrawn ei hun, galwodd Chaho am ffederasiwn Basgaidd ar sail hunaniaeth ddaearyddol, ieithyddol a chyfreithiol y Basgiaid a hynny hanner canrif cyn i Sabino Arana ddatblygu syniadau tebyg.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
CHAHO, Joseph Augustin Sbaeneg; Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia
Cyhoeddiad ar-lein 'Azti-Begia' 

Categori:Pobl o Wlad y Basg
Categori:Genedigaethau 1811
Categori:Ieithyddion
Categori:Llenorion o Wlad y Basg
Categori:Llenorion Ffrangeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif
Categori:Marwolaethau 1858