Denis Mukwege

Gynecolegydd o Weriniaeth Ddemocrataidd y Congo (DRC) yw'r Dr Denis Mukwege Mukengere (ganwyd 1 Mawrth 1955). Mae'n arbenigo mewn trin menywod a ddioddefodd trais rhywiol. Mae Mukwege yn ymgyrchu dros ymrwymiad gan y gymuned ryngwladol i ddod â therfyn i'r gwrthdaro yn y Congo, gan alw ar fandad cryf gan y Cenhedloedd Unedig yn y wlad.

Ganwyd yn fab i weinidog Pentecostaidd yn Bukavu yn nhalaith De Kivu yn y Congo Felgaidd, sydd heddiw yn y DRC. Astudiodd feddygaeth ym Mwrwndi a dychwelodd i'r DRC i weithio mewn ysbyty ym mhentref Lemera. Cychwynnodd ei yrfa mewn pediatreg ond trodd i obstetreg a gynecoleg wedi iddo weld yr amodau llym oedd gan fenywod y cefn gwlad wrth iddynt esgor ar blant. Astudiodd rhagor ym Mhrifysgol Angers, Ffrainc, ac ym 1989 sefydlodd wasanaeth obstetreg a gynecoleg yn Lemera.

Cafodd yr ysbyty ei ddinistrio yn ystod Rhyfel Cyntaf y Congo. Symudodd Mukwege i Bukavu a sefydlodd Ysbyty Panzi ym 1998. Amcan gwreiddiol yr ysbyty oedd i ddarparu gofal i famau a babanod, ond yn fuan bu'n derbyn nifer fawr o ddioddefwyr trais rhywiol. Bu rhyfelwyr ar bob ochr yn treisio menywod a merched fel arf i frawychu a dadleoli sifiliaid. Ers 1998 mae Mukwege a'i gydfeddygon wedi llaw-drin mwy na 30,000 o fenywod a merched i atgyweirio eu horganau cenhedlu.

Ym mis Hydref 2012 bu cais ar fywyd Mukwege yn ei gartref yn Bukavu gan bum dyn â drylliau, ac yn sgil hwn symudodd â'i deulu i Frwsel. Dychwelodd i Bukavu yn Ionawr 2013 wedi i gleifion ei ysbyty godi arian trwy werthu pinafalau a winwns.

Enillodd Wobr Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig yn 2008, Gwobr Olof Palme ac "Affricanwr y Flwyddyn" yn 2009, Gwobr Sakharov yn 2014, a Gwobr Heddwch Nobel (ar y cyd â Nadia Murad) yn 2018. "The Nobel Peace Prize 2018", Sefydliad Nobel. Adalwyd ar 4 Tachwedd 2018.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Denis Mukwege ar wefan Twitter
 Araith gan Denis Mukwege i Gynulliad Cyffredinol y  Cenhedloedd Unedig (25 Medi 2012)

Categori:Enillwyr Gwobr Heddwch Nobel
Categori:Enillwyr Gwobr Sakharov
Categori:Genedigaethau 1955
Categori:Gynecolegwyr
Categori:Meddygon o Weriniaeth Ddemocrataidd y Congo
Categori:Pobl o Dde Kivu
Categori:Trais rhywiol
Categori:Ymgyrchwyr hawliau dynol