Eirwen Davies

Darlledwraig o Gymru oedd Eirwen Davies (Mehefin 1925 – 12 Mawrth 2014). Hi oedd y cyflwynydd newyddion benywaidd cynta yng Nghymru a gweithiai drwy gyfrwng y Gymraeg ar doriad gwawr darlledu Cymraeg.

Bywyd cynnar ac addysg
Fe'i magwyd yng Nghwm Gwendraeth ac roedd yn byw Pum Heol ger Llanelli. Ei mam oedd Thomas Davies a'i mam oedd Eleanor H Thomas. Roedd ganddi ddwy chwaer, Glesni a Betty. 

Cychwynnodd adrodd tua 7 neu 8 mlwydd oed a chafodd wersi gan Tommy Williams. Cafodd gyngor i wrando ar y radio i ddysgu sut i adrodd a bu'n cystadlu mewn eisteddfodau lleol. Cystadlodd yn y gystadleuaeth adrodd am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Rhosllannerchrugog 1945 ac enillodd yn adrodd y darn "Seimon, mab Jona". Cyfarfu I. D. Hooson, awdur y darn, yn y rhagbrawf. Mynychodd Ysgol Ramadeg Llanelli a pherfformiodd mewn dramâu yn ystod y cyfnod yma. Roedd ei bryd ar fod yn actores a gwnaeth gais i astudio yn RADA, Llundain. Cafodd ei derbyn gan y coleg drama ond gwrthododd ei thad iddi fynd gan ddweud fod angen swydd fwy sicr arni.

Gyrfa
Penderfynodd geisio am swydd gyda'r BBC yng Nghaerdydd a gwnaeth ei chlyweliad yn swyddfa'r BBC yn Plas y Parc. Y drefn oedd ei bod yn eistedd o flaen meicroffôn mewn stafell wag ac adrodd darn o stori, gan weld neb ond clywed llais anhysbys o'r uchelseinydd. Cafodd wybod o fewn pythefnos ei bod yn llwyddiannus.

Ar y pryd roedd yn gweithio yn llawn amser fel ysgrifenyddes gyda'r Bwrdd Glo ac yn cael amser i fynd i weithio ar y cyfryngau.

Cychwynnodd weithio ar y radio, yn gyntaf ar raglenni i ysgolion ac yna drama radio Teulu'r Mans ar ddiwedd y 1950au. Cychwynodd weithio yn achlysurol i TWW yn 1958 gan adrodd storïau i blant amser tê, unwaith yr wythnos. Wedyn daeth y cyfle i adrodd y newyddion ar deledu TWW yn 1958. Un diwrnod nid oedd y darllenwyr newyddion eraill ar gael a chafodd wahoddiad i ddod fewn, ac ar ddiwedd y darllediad gofynnodd y cynhyrchydd Wyn Roberts iddi ddod nôl eto yr wythnos ganlynol. Wedi sawl ymddangosiad cafodd gynnig swydd llawn amser gan Wyn Roberts a gadawodd ei swydd yn y Bwrdd Glo.

Cyflwynodd y rhaglen Gymraeg O Ddydd i Dydd am y tro cyntaf ar 1 Mehefin 1960 ac am rai blynyddoedd wedyn ar TWW. Wedyn daeth yn adnabyddus fel un o gyflwynwyr y rhaglen newyddion ddyddiol Y Dydd. Yn ystod ei chyfnod cafodd gyhoeddi'r newyddion am ddyn yn glanio ar y lleuad. Yn ôl rhai, hi oedd y cyflwynwraig benywaidd cyntaf yng ngwledydd Prydain.

Yn 1966 cafodd ei chydnabod fel Personoliaeth y Flwyddyn.

Marwolaeth
Bu farw ar y 12 Fawrth 2014 yn Ysbyty Athrofaol, Caerdydd. Dywedodd Gwilym Owen a fu’n bennaeth Newyddion yn HTV ''"ei chryfder mawr oedd ei thrylwyredd ac mi fyddai’n talu i rai o ddarlledwyr heddiw edrych ar hen dapiau ohoni...Roedd hi'n gwbl, gwbl broffesiynol."

Dolenni allanol
 Fideo Archif HTV - Eirwen Davies yn adrodd hanes gwyliau haf 'pit ponies' pwll glo Graig Merthyr

Cyfeiriadau

Categori:Cyflwynwyr teledu o Gymru
Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif