Y Gwyll

Rhaglen deledu dditectif wedi'i lleoli yng Ngheredigion, ac yn Aberystwyth yn bennaf, yw Y Gwyll. Darlledwyd y gyfres am y tro cyntaf ar S4C yn Hydref 2013.

Yr actor Cymreig Richard Harrington sydd yn chwarae rôl y prif gymeriad, DCI Tom Mathias.

 Plot 

 Cynhyrchiad 
Crëwyd y gyfres gan y dramodydd Ed Thomas, cyfarwyddwr creadigol y cwmni ffilm Fiction Factory a leolir yng Nghaerdydd, ac Ed Talfan. Mathias oedd enw gwreiddiol y gyfres Gymraeg a Hinterland yr enw Saesneg, ond newidiwyd yr enw Cymraeg i Y Gwyll ym mis Ebrill 2013. Datganwyd yn Rhagfyr 2012 y bydd rhai o actorion mwyaf adnabyddus Cymru yn ymddangos yn ystod y gyfres, gan gynnwys Siân Phillips, Matthew Rhys, Ioan Gruffudd a Rhys Ifans.

Cynhyrchiad yw Y Gwyll gan Fiction Factory mewn cydweithrediad â S4C, Tinopolis, BBC Cymru Wales, Cronfa Gyd-gynhyrchu S4C ac All3Media International Ltd. Costiodd £4.2 miliwn i gynhyrchu'r gyfres, a chymerodd ddwy flynedd a hanner i godi'r swm hwnnw. Derbyniodd y cynhyrchwyr £215,000 gan Lywodraeth Cymru fel cyllid busnes y bydd rhaid ei ad-dalu. Cafodd y gyfres ei ffilmio'n gyfan gwbl yng Ngheredigion, ac yn ddwywaith: yn Gymraeg ac yn Saesneg. Bu rhai o fyfyrwyr Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu Prifysgol Aberystwyth yn cael profiad gwaith yn ystod cynhyrchu'r gyfres. Tra'n ffilmio bu'r actorion yn treulio amser gyda ditectifs lleol, gan gynnwys rhai a weithiodd ar achos April Jones. Cafodd ei ffilmio tan fis Mai 2013, a bu'r gwaith ôl-gynhyrchu yn digwydd yng Nghaerdydd. Penderfynwyd i ddefnyddio'r enw Cymraeg a'r enw Saesneg (Y Gwyll/Hinterland) wrth frandio'r gyfres. Yn ôl Ed Thomas y prif reswm dros y penderfyniad i greu rhaglen "gefn-wrth-gefn" Cymraeg a Saesneg oedd er mwyn denu buddsoddiad ychwanegol at y gyllideb gan S4C, ond ym mis Medi 2013 dywedodd mi fyddai'n "fwy ffyddiog [...] yn fwy optimistig y gallen ni ddosbarthu stwff nawr yn Gymraeg ar ôl bod trwy’r profiad hyn, achos mae gymaint o bobl wedi dangos cyn gymaint o ddiddordeb ynddo fe".

Ar ddiwedd darllediad y gyfres gyntaf ar S4C fe gyhoeddwyd bod gwaith wedi dechrau ar ail gyfres i'w darlledu mewn blwyddyn.. Cyhoeddodd S4C a BBC Cymru fod ail gyfres wedi ei chomisiynu yn Ebrill 2014. Darlledwyd un pennod arbennig ar Ddydd Calan 2015 a fe gychwynodd yr ail gyfres ym mis Medi 2015.press level2.shtml?id=2715|Y Gwyll yn dychwelyd ar S4C, Adalwyd ar 13 Medi 2015 Dechreuwyd ffilmio trydydd cyfres yn Ionawr 2016 a fe'i ddangoswyd ar S4C ar ddiwedd Hydref 2016.

 Cast 
 Richard Harrington – DCI Tom Mathias
 Mali Harries – DI Mared Rhys
 Alex Harries – DC Lloyd Elis
 Hannah Daniel – DS Siân Owen
 Aneirin Hughes – Prif Arolygydd Brian Prosser
 Anamaria Marinca - Meg Mathias
 Rhodri Evan
 Catrin Arwel

 Darllediad 
Dangoswyd clipiau o'r rhaglen yn gyhoeddus am y tro cyntaf ym mhabell S4C yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013, mewn sesiwn gyda'r prif actorion Richard Harrington a Mali Harries, â'r uwch gynhyrchydd Ed Thomas. Cafodd ei dangos hefyd yng nghynhadledd MIPCOM yn Cannes ar 8 Hydref 2013. Dangoswyd première y bennod gyntaf ar 17 Hydref 2013 yn yr Hen Goleg, Prifysgol Aberystwyth. Darlledwyd y bennod gyntaf ar S4C nos Fawrth 29 Hydref 2013.

Darlledwyd y gyfres yn Saesneg ar BBC Cymru Wales a BBC Four yn 2014, yn ogystal â'r darlledwr DR yn Nenmarc, drwy gytundeb gydag All3Media International. Cred DR y bydd tirlun Cymru yn apelio at wylwyr Danaidd . Y fersiwn Saesneg fydd yn cael ei ddarlledu yn Nenmarc.

Darlledwyd yr ail gyfres ar S4C ar ddechrau mis Medi 2015 a'r drydedd gyfres ar ddiwedd Hydref 2016.

 Derbyniad 
 Y gyfres gyntaf 
Gwyliodd 116,000 o bobl y penodau cyntaf ar S4C, gan gynnwys 32,000 o wylwyr teledu y tu allan i Gymru a thros 10,000 a wyliodd ar y gwasanaeth ar-lein Clic. Nid yw'r niferoedd hyn yn cynnwys y rhai a wyliodd yn fyw ar wefan S4C na'r rhai a ddefnyddiodd y gwasanaeth TVCatchup. Bu nifer o wylwyr yn trafod y rhaglen ar y wefan Twitter gyda'r tag stwnsh "#ygwyll", ac hwn oedd ail bwnc trafod mwyaf poblogaidd Twitter ar draws y Deyrnas Unedig ar noson ddarlledu'r bennod gyntaf. Cynigwyd early day motion yn Nhŷ'r Cyffredin i groesawu'r gyfres, gyda 14 o Aelodau Seneddol yn cefnogi'r cynnig.

Roedd ymateb y beirniaid i'r gyfres gyntaf yn ffafriol. Derbynodd Harrington yn arbennig glod am ei berfformiad. Canai clodydd y rhaglen yn adolygiad yr awdur Lyn Ebenezer yn Y Cymro: "stori afaelgar, actio gwirioneddol ddarbwyllol a gwaith cyfarwyddo cofiadwy [...] Deg allan o ddeg i Fiction Factory ͏– ac i S4C am fentro." Dyfarnwyd taw "eneiniedig" oedd dewis Harrington yn y rhan arweiniol, a bod yr actor yn ei atgoffa o Philip Madoc, a chwaraeodd y prif gymeriad yn y ffilm Noson yr Heliwr a gafodd ei chyd-sgriptio gan Ebenezer. Cymeradwyodd hefyd perfformiadau Philip Hughes a Sara Lloyd-Gregory.Lyn Ebenezer. "Yn y gwyll yn ymgolli", Y Cymro (8 Tachwed 2013), t. 9. Cymeradwyodd nifer o feirniaid y defnydd o'r tirlun i ffurfio naws noir y rhaglen. Yn ôl Nico Dafydd ym mhlog celfyddydau Golwg360, "nid darlunio’r gorffennol sydd yma ond deall esthetig y Gymru fodern fel y mae, gan ychwanegu ysgrifennu crefftus i greu stori. Wedi ei leoli yn Aberystwyth, mae’n falch o’r adeiladau, o’r bryniau, y golygfeydd, ac yn eu clymu’n rhan o’r stori." Yn y Wales Arts Review ysgrifennodd Gary Raymond bod Y Gwyll yn llawn ystrydebau'r rhaglen dditectif nodweddiadol, ond ei bod yn llwyddiannus ar y cyfan wrth ymdrin â'r ystrydebau hyn mewn ffordd effeithiol.

Cafwyd llawer o gymharu Y Gwyll â chyfresi "noir Nordig", gan gynnwys y rhaglen Ddanaidd Forbrydelsen (a ddarlledwyd ym Mhrydain dan yr enw The Killing), a'r gyfres Swedaidd Wallander. Cafodd y gyfres Gymraeg hefyd adolygiadau ffafriol gan argrafflenni Llundain. Ar y rhaglen Pethe, dangoswyd y fersiynau Cymraeg (gydag isdeitlau) a Saesneg gerbron tri o fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth – Cymro, Sais, a Norwyes – a'r Gymraeg oedd y ffefryn gan y tri ohonynt. Sylwodd Dylan Wyn Williams, beirniad teledu Golwg bod "clywed y ddeialog Gymraeg yn cynnig elfen ychwanegol egsotig bron mewn byd sy'n gyforiog o dditectifs drama. Gwers fach bwysig i S4C ganolbwyntio ar greu fersiwn uniaith yn y dyfodol efallai."Dylan Wyn Williams. "Ar y bocs – Nefoedd yr adar", Golwg (7 Tachwedd 2013), t. 25. Roedd panel y rhaglen Pethe – Gary Slaymaker, Elin Haf Gruffydd Jones, a Keith Morris – hefyd yn gytûn taw peth gwych oedd y gyfres newydd.Pethe - Adolygiad 'Y Gwyll' ar wefan You Tube (1 Tachwedd 2013). Adalwyd ar 27 Ebrill 2017. Efallai'r unig anghydffurfiwr oedd yr awdur nofelau ditectif Alun Cob yng nghylchgrawn Golwg, a roddai sgôr hanner cystal dyfarniad Lyn Ebenezer: "yn anffodus: pump allan o ddeg". Beirniadodd realedd y gyfres am ei bod yn gwbl Gymraeg: "Diflas, anonest, a diwylliannol anaeddfed ydi mynnu bod sefyllfa'r iaith mor iach ag y mae hi'n cael ei phortreadu yn Y Gwyll." Ar ben hynny, fe bigodd bai ar stori'r bennod gyntaf, "gwbl anhygoel ac ar yr un amser cwbl ystrydebol".Alun Cob. "Colli cyfle i greu ffilm ddwyieithog", Golwg (7 Tachwedd 2013), t. 10–11.

 Penodau 

 Cyfres 1 (2013) 

 #  Teitl  Cyfarwyddwr  Awduron  Darlledwyd (S4C)  Gwylwyr (S4C)Ffigyrau gan S4C. Gweler Ffigurau Gwylio S4C.

 Cyfres 2 (2015) 
 #  Teitl  Cyfarwyddwr  Awduron  Darlledwyd (S4C)  Gwylwyr (S4C)

 Cyfres 3 (2016) 

 #  Teitl  Cyfarwyddwr  Awduron  Darlledwyd (S4C)  Gwylwyr (S4C)

 Penodau Arbennig 
 #  Teitl  Cyfarwyddwr  Awduron  Darlledwyd (S4C)  Gwylwyr (S4C)

Darlledwyr rhyngwladol

Sianeli teledu
 Gwlad Belg: Cychwynodd y corff darlledu cyhoeddus Fflemaidd VRT ddangos y fersiwn Cymraeg yn cychwyn 14 Gorffennaf 2014.
 Denmarc: Dangosodd y darlledwr DR y fersiwn dwyieithog, o dan y teitl "Mord i Wales", ar 12, 19 a 26 Mai a 2 Mehefin 2014.
 Y Ffindir: Dangosodd YLE y fersiwn dwyieithog, o dan y teitl "Syrjäinen maa", yn cychwyn 12 Hydref 2014.
 Yr Almaen: Dangoswyd fersiwn wedi ei ddybio i Almaeneg. gyda'r teitl Inspector Mathias – Mord in Wales, ar deledu Almaenaidd Das Erste yn cychwyn 12 Gorffennaf 2015.
 Norwy: Dangosodd NRK y fersiwn dwyieithog yn cychwyn 11 Ebrill 2014.
 Gwlad Pwyl: Dangosodd Ale Kino+ y gyfres cyntaf yn ei fersiwn dwyieithog, gyda'r teitl Hinterland, ar 5, 12, 19 a 26 Tachwedd 2014.
 Slofenia: Dangoswyd y fersiwn dwyieithog ar ei darlledwr cyhoeddus RTVSLO, yn cychwyn 14 Ebrill 2014, o dan y teitl "Zločini v Walesu" (Troseddau yng Nghymru). Parhaodd y gyfres gyntaf ar 21, 28 Ebrill a 5 Mai. Ail-ddarlledwyd y gyfres cyntaf y flwyddyn ganlynol yn Ebrill a Mai.
 Yr Iseldiroedd: Dangoswyd y fersiwn dwyieithog ar KRO yn cychwyn 20 Mai 2014.
 Y Deyrnas Unedig: Darlledwyd y fersiwn dwyieithog ar BBC Four yn 2014, yn cychwyn ar 28 Ebrill.
 Ffrainc: Mae ar gael ar Netflix gyda fersiwn Ffrengig a dangoswyd fersiwn Llydewig (Serr-Noz) ar sianeli lleol, Tébéo, Tébésud et TVR, gyda isdeitlau Ffrangeg

Netflix
Mae gwasanaeth fideo ar alw Netflix yn cynnwys fersiwn Saesneg y gyfres Hinterland sydd ar gael ar draws Japan, Gogledd America a De America. Mae'r fersiwn sydd ar Netflix yn wahanol i'r rhai a ddarlledwyd ar y BBC ac yn yr iaith Saesneg.

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Y Gwyll  ar wefan S4C


Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2013
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 2010au
Categori:Rhaglenni teledu ditectif
Categori:Rhaglenni teledu drama drosedd Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu drama drosedd o Gymru
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Rhaglenni teledu sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru
Categori:Cyfresi drama S4C