J. Tywi Jones

Gweinidog gyda'r Bedyddwyr, newyddiadurwr a dramodydd oedd J. Tywi Jones neu John Tywi Jones (7 Ionawr 1870 – 18 Gorffennaf 1948).

Fe'i ganed yn Henllys Lodge, ger Llanymddyfri. Addysgwyd ef yn lleol ac yna astudiodd yng Ngholeg y Bedyddwyr ym Mangor. Yn dilyn hynny fe’i hordeiniwyd yn weinidog gyda’r Bedyddwyr. Priododd ddwywaith; ar ôl marwolaeth ei wraig gyntaf, Ellen Davies, yn 1915, priododd L. M. Owen (y nofelydd ‘Moelona’). Bu’n weinidog yn Nhraeth-coch, Sir Fôn am wyth mlynedd a hanner, ac yna yn y Glais, Abertawe am naw mlynedd ar hugain, cyn ymddeol yn 1935. Roedd yn arloeswr ym myd y ddrama. Ef am flynyddoeddd oedd golygydd Y Darian, un o bapurau Cymraeg pwysicaf de-ddwyrain Cymru. Roedd yn sosialydd, yn genedlaetholwr ac yn heddychwr.

Llyfryddiaeth
 J. Tywi Jones, Eluned Gwyn Owen neu Yr Eneth Goll (Caerfyrddin, 1914).
 J. Tywi Jones, Jac Martin, neu Bobl Llandderwydd (Caerfyrddin, 1913). 
 J. Tywi Jones, Gwr y Cefen (Aberdâr, 1920).
 J. Tywi Jones, Chwedlau Hamdden (Aberdâr, 1911).
 J. Tywi Jones, Dic Sion Dafydd neu Richard Jones-Davies Esq. (Caerfyrddin, 1913). [Ailargraffiad gyda nodiadau gan yr awdur.]
 J. Tywi Jones, Y Cranc (Aberdâr, 1919).
 J. Tywi Jones, Richard Jones-Davies Esq. (Caerfyrddin, 1911).
 J. Tywi Jones, Eisteddfod y Pentre (Wrecsam, 1922).
 J. Tywi Jones, Y Bedydd Ysgrythyrol (Llanerchymedd, 1900).
 J. Tywi Jones, Dirgelwch Dig neu Gyfrinach y Ffermwyr Mawr (Aberdâr, 1908).
 J. Tywi Jones, Erthygl Di-enw, Y Darian (30 Hydref, 1919), t. 1.

Amdano

 Noel Gibbard, ‘Tywi yng Nghwm Tawe', yn Hywel Teifi Edwards (gol.), Cwm Tawe (Cyfres y Cymoedd) (Llandysul, 1993), tt. 240–265.
 Noel Gibbard, Tarian Tywi: Cofiant y Parch. J. Tywi Jones (Gwasg y Bwthyn, 2011).
 Dafydd Wyn Wiliam, ‘Enllib hen nofel’, Y Casglwr, rhif 41 (1990) t. 9.
 Noel Gibbard, ‘J. Tywi Jones a'i ohebwyr’, Y Traethodydd, cyfrol 163 (2008), tt. 180–189.
 Cecil Price, ‘Towards a National Theatre for Wales’, Anglo-Welsh Review, XII, 29 (1962), 21.
 D. T. Davies, ‘The Welsh Drama: important aspects of production’, The Western Mail (17 Mawrth 1920), t. 10.

Cyfeiriadau
 Cwm Tawe, tt. 246–65. Who's who in Wales, 1937, t. 115
 Bywgraffiadur ar-lein y Llyfrgell Genedlaethol

Categori:Dramodwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1870
Categori:Marwolaethau 1948