La Liga

Y Primera División (Cymraeg: Adran Gyntaf) o'r Liga Nacional de Fútbol Profesional (LFP), sy'n cael ei adnabod fel La Liga, yw prif adran system bêl-droed Sbaen ac fe'i hadnabyddir, am resymau nawdd, fel LA LIGA EA SPORTS (Cynghrair EA SPORTS). Fe'i gweinyddir gan Ffederasiwn Frenhinol Pêl-droed Sbaen, yr RFEF.

Mae 20 tîm yn yr adran gyda'r tri tîm sy'n gorffen ar waelod yr adran yn disgyn i'r Segunda División (Ail Adran) ar ddiwedd y tymor gyda'r ddau dîm ar frig y Segunda ac enillydd gêm ail gyfle yn esgyn yn eu lle. Mae 60 o dimau gwahanol wedi cystadlu yn La Liga gyda naw tîm gwahanol yn cael eu coroni'n bencampwyr. Real Madrid a Barcelona sydd wedi rheoli'r bencampwriaeth gyda Real Madrid yn ei hennill 32 o weithiau a Barcelona 22 o weithiau.

Hanes
Cafwyd y syniad o greu pencampwriaeth cenedlaethol i brif dimau Sbaen ym 1927 gan José María Acha, cyfarwyddwr â chlwb Arenas Club de Getxo, ac estynnwyd gwahoddiad i Barcelona, Real Madrid, Athletic Bilbao, Real Sociedad, Arenas Club de Getxo a Real Unión fel cyn enillwyr y Copa del Rey a cafodd Atlético Madrid, Espanyol ac Europa o ddinas Barcelona wahoddiad fel clybiau oedd wedi colli yn y rownd derfynol o’r Copa.

Ers sefydlu’r gynghrair ym 1929, ‘dyw Barcelona, Real Madrid ac Athletic Bilbao erioed wedi disgyn allan o’r Primera ond mae un neu ddau o’r clybiau gwreiddiol wedi disgyn yn bell iawn. Mae Arenas Club de Getxo ac Europa bellach yn chwarae yng Ngrwpiau rhanbarthol y Tercera División, sef pedwaredd rheng o bêl-droed Sbaen, tra bo Real Unión yn chwarae yn y drydedd rheng o’r pyramid, y Primera RFEF.

Clybiau presennol
Isod mae rhestr o glybiau fydd yn chwarae yn nhymor 2024–25.

 Clwb Dinas Alavés Vitoria-Gasteiz, Gwlad y Basg Athletic Bilbao Bilbao, Gwlad y Basg Atlético Madrid Madrid, Madrid Barcelona Barcelona, Catalwnia Celta Vigo Vigo, Galisia Espanyol Cornellà de Llobregat, Catalwnia Falensia Falensia, Falensia Getafe Getafe, Madrid Girona Girona, Catalwnia Las Palmas Las Palmas, Ynysoedd Dedwydd Leganés Leganés, Madrid Mallorca Palma de Mallorca, Ynysoedd Balearig Osasuna Pamplona, Navarre Rayo Vallecano Madrid, Madrid Real Betis Seville, Andalwsia Real Madrid Madrid, Madrid Real Sociedad San Sebastián, Gwlad y Basg Real Valladolid Valladolid, Castille a León Seville Seville, Andalwsia Villarreal Villarreal, Falensia

Pencampwyr

 Clwb Enillwyr Ail Tymhorau buddugolReal Madrid <center>33 <center>23 1931–32, 1932–33, 1953–54, 1954–55, 1956–57, 1957–58, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, 2011–12, 2016-17, 2019-20, 2021-22, 2023-24  
Barcelona <center>26 <center>25 1929, 1944–45, 1947–48, 1948–49, 1951–52, 1952–53, 1958–59, 1959–60, 1973–74, 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1997–98, 1998–99, 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014-15, 2015-16, 2017-18, 2018-19, 2022-23Atlético Madrid <center>10 <center>8 1939–40, 1940–41, 1949–50, 1950–51, 1965–66, 1969–70, 1972–73, 1976–77, 1995–96, 2013–14, 2020-21Athletic Bilbao <center>8 <center>7 1929–30, 1930–31, 1933–34, 1935–36, 1942–43, 1955–56, 1982–83, 1983–84  Valencia <center>6 <center>6 1941–42, 1943–44, 1946–47, 1970–71, 2001–02, 2003–04Real Sociedad <center>2 <center>3 1980–81, 1981–82  Deportivo La Coruña <center>1 <center>5 1999–2000  Sevilla <center>1 <center>4 1945–46  Real Betis <center>1 <center>0 1934–35

Cyfeiriadau

Liga
Categori:Pêl-droed yn Sbaen
Categori:Sefydliadau 1929
Sbaen
Categori:Cynghreiriau pêl-droed