Pibonwyen

Cethren iâ sydd yn ffurfio wrth i ddŵr sy'n diferu rewi yw pibonwyen, a elwir hefyd yn rhew bargod.

Gaeaf 1813-14...From many buildings, icicles full 1 1⁄2 yard long were seen suspended. One fall of snow continued 48 hours incessantly, after the ground had been covered with a condensation, the result of [nearly] 4 weeks’ continued frost. A fair was kept on the Thames. This winter was long, but not remarkable for intensity of cold.Diaries of Walter Davies (Gwallter Mechain) for various periods from 1822–1845 (Gyda diolch i Cerys Jones, Myfyrwraig ôl-radd, Prifysgol Aberystwyth)

Ar wahân i pibonwy, mae Geiriadur Prifysgol Cymru yn rhestru cloÿn iâ a chloch iâ ar gyfer y nodwedd hynod hon. Mae’r gair pibonwy yn mynd yn ôl i gyfres yr `Oianau' yng Nghanu Myrddin yn yr 13ganrif: 
Eiry hid impen clun. gan cun callet
Pibonvy imblev. blin wy russet
sef, o’i gyfieithu i’r iaith fodern, “Eira hyd ym mhen clun; gyda chwn NEU fleiddiaid y coedydd [yn gwmni]. Pibonwy mewn blew [= barf a gwallt]. Blin yw fy rhawd”.Gyda diolch i’r Athro Gwyn Thomas am y cyfieithiad

 Cyfeiriadau 

Categori:Iâ