Breuan

Erfyn carreg a ddefnyddid er mwyn melino ystod eang o ddeunyddiau â llaw oedd y freuan. Caent eu defnyddid mewn parau, gydag un garreg sefydlog ar y gwaelod, ac un ar ei phen a gâi ei throelli. Cawsant eu defnyddio am y tro cyntaf yn yr oes Neolithig er mwyn melino grawnfwydydd yn flawd. http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe/q/quern_stone_for_making_flour.aspx

Enghreiffitiau unigol
Cafwyd darn o freuan yng nghloddfa Oes yr Haearn yn nyffryn Abergwyngregyn yn 2007.

Mathau o freuan
Mae dau faen yn ofynnol i wneud par o feini y felin hon. Mae'r isaf yn grwbi a'r uchaf yn geuol, yr hwn a roddir am yr isaf fel dodi het am ben. Mae y meini cyntefig at faint meipen go fawr, neu ben dyn, ac eraill diweddarach yn debyg i faen llifo bychan, ac eraill diweddarach eto yn meddu rhychau i gario y blawd allan, fel meini y melinau dwfr presennol. Ceir hwynt yn y mynydd a'r hendref, ac yn fynychaf yn nghytiau crynion y ddau le, ac wrth ffosio, dyfndroi y tir, neu ladd mawn. Caed amryw o bryd i bryd yn mawnogydd Gwaen Gynfi, Deiniolen.

Cyfeiriadau

Categori:Technoleg gynhanesyddol