Eglwys Sant Beuno, Penmorfa

Saif Eglwys Sant Beuno ger pentrefan Penmorfa, tua dwy filltir i'r gogledd-orllewin o Borthmadog, Gwynedd, Cymru; ac mae bellach yn nwylo'r elusen Cyfeillion Eglwysi Digyfaill. "Penmorfa" ; Gwefan Friends of Friendless Churches; adalwyd 30 Mehefin 2019 Fe'i cofrestrwyd gan Cadw yn adeilad cofrestredig Gradd II*.

Mae'r eglwys yn nodedig am nifer o resymau pensaernïol, ond hefyd am y beddau sydd yn ei mynwent, ac yn eu plith y mae cist William Maurice a fu farw yn 1622, sydd wedi'i chofrestru'n Gradd II. Ceir porth arbennig ar ochr ddwyreiniol y fynwent, a godwyd yn 1698 a'i hatgyweirio yn y 19g, ac a wnaed o garreg, gyda tho llechen ac mae ynddo ddwy fainc bren y naill ochr a'r llall, sydd hefyd yn Radd II.

Hanes
Mae'r safle'n hynafol iawn ac yn dyddio'n ôl i oes Sant Beuno, pan oedd yn cael ei defnyddio fel cell meudwy tua diwedd y 6g. Mae corff yr eglwys yn dyddio'n ôl i'r 14g a'r gangell o'r 15g. Ychwanegwyd y festri bychan a'r porth deheuol yn y 18g. Yn ystod y 19g atgyweiriwyd yr eglwys deirgwaith: yn 1851–53, 1880 a 1889, a'r pensaer a oedd yn gyfrifol am y gwaith yn 1880 a 1889 oedd John Douglas o Gaer. Wedi digysegru'r eglwys yn 1999, rhoddwyd lês 999 mlynedd ar yr eglwys i Gyfeillion Eglwysi Digyfaill, sy'n gyfrifol am y gwaith atgyweirio o ddydd i ddydd. Maent hefyd wedi comisiynu cabined i ddal y casgliad o Feiblau a gedwir yno.

Gweler hefyd
Eglwys Penmorfa, Gwynedd

Cyfeiriadau

Oriel

 Dolenni allanol 
  Cofnod yr eglwys yng nghronfa ddata Church Heritage Cymru 
  Cofnod yr eglwys yng nghronfa ddata Coflein
  Cofnod yr eglwys ar wefan Friends of Friendless Churches 

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Gwynedd
Categori:Eglwysi yng Nghymru a gedwir gan Gyfeillion Eglwysi Digyfaill
Categori:Eglwysi Gwynedd
Categori:Porthmadog