Ffurf Ysgrifenedig Safonol

Ffordd o sillafu'r iaith Gernyweg yw'r Ffurf Ysgrifenedig Safonol (Cernyweg: Furv Skrifys Savonek), a grëwyd er mwyn "darparu orgraff dderbyniol, gynhwysol a niwtral i gyrff cyhoeddus a'r system addysg"., Cornish Language Partnership Roedd hyn yn ganlyniad i broses a gychwynnwyd drwy greu corff cyhoeddus Partneriaeth yr Iaith Gernyweg, a welai angen cytuno ar un dull sillafu safonol er mwyn rhoi terfyn ar anghytundeb y gorffennol ynglŷn â'r orgraff, sicrhau cyllid oddi wrth y llywodraeth a chynyddu defnydd y Gernyweg yng Nghernyw. Daeth y cytundeb i fodolaeth wedi degawdau o drafod ar ba orgraff ddylid defnyddio ar gyfer yr iaith yn sgîl adfywiad yr iaith yn yr 20g.

Cytunwyd ar y ffurf newydd fis Mai 2008 ar ôl dwy flynedd o drafod ac roedd wedi'i dylanwadu gan y systemau sillafau blaenorol. Roedd y bwrdd trafod yn cynnwys aelodau o bob prif gymdeithas iaith Gernyweg: Kesva an Taves Kernewek, Kowethas an Yeth Kernewek, Agan Tavas a Cussel an Tavas Kernuak, ac fe dderbyniodd fewnbwn gan arbenigwyr ac academyddion o Ewrop a'r Unol Daleithiau. Golygai'r cytundeb i'r Gernyweg gael ei derbyn a'i hariannu'n swyddogol, gyda chefnogaeth oddi wrth llywodraeth y DU a'r Undeb EwropeaiddCornish language makes a comeback, The Daily Telegraph, 21 Mai 2008

Ym Mehefin 2009, pleidleisiodd Gorsedd Cernyw â mwyafrif mawr dros dderbyn y Ffurf Ysgrifenedig Safonol.Gorsedh Kernow adopts SWF , LearnCornish.net, 31 July 2009

Yn 2013 adolygwyd y Ffurf er mwyn dod o hyd i broblemau â'r orgraff. Yn sgil hyn, gwnaethpwyd ambell newid er mwyn ei gwneud yn haws i ddysgwyr ac i leihau'r gwahaniaethau sillafu rhwng y tafodieithoedd.SWF Review - Cornish Language Partnership

Orgraff
Mae'r Ffurf Ysgrifenedig Safonol yn cydnabod Cernyweg Canol Adfywiedig (CCA), Cernyweg Tuduraidd (CT) a Chernyweg Diweddar Adfywiedig (CDA) fel amrywiadau cyfartal ac yn seilio'i system arnynt. Mae'r Fanyleb wreiddiol yn 2008 yn datgan bod "yr orgraff ar y cyfan yn tueddu at sylfaen Gernyweg Canol, oherwydd y gellir casglu ynganiad cywir yn CDA a CT o edrych ar ffurf CCA mewn llawer o achosion, ond nid y ffordd arall"., Partneriaeth yr Iaith Gernyweg

 Unseiniau 
Mae llafariaid diacen yn fyr bob tro. Mae llafariaid acennog mewn unseiniau yn hir o flaen cytsain sengl neu ddim cytsain o gwbl, e.e. gwag CCA , CDA  ('gwag'), lo CCA , CDA  ('llwy'), ac yn fyr o flaen cystain ddwbl neu glwstwr o gytseiniaid, e.e. ass CCA , CDA  ('am'); hons CCA , CDA  ('hwnt'). Ceir eithriadau, er enghraifft, mae llafariad hir o flaen st, e.g. lost CCA , CDA  ('cynffon'), a hefyd o flaen sk a sp yn CCA, e.e. Pask  ('Pasg'). Mae llafariaid acennog mewn lluosilliau yn fyr heblaw gan siaradwyr CCA, a all ynganu cytseiniaid yn hir o flaen cysteiniaid sengl a st (a, gan rai, sk a sp), e.e. gwagen RMC , RLC  ('bwlch').
{| class="wikitable"
! rowspan="2" | Llythyren
! colspan="2" | CCA
! colspan="2" | CT & CDA
|-
! Ber
! Hir
! Ber
! Hir
|-
| align="center" |a
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |e
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |eu
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |i
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |o
| align="center" |, 
| align="center" |
| align="center" |, 
| align="center" |
|-
| align="center" |oa
| align="center" |-
| align="center" |-
| align="center" |-
| align="center" |
|-
| align="center" |oo 
| align="center" |-
| align="center" |
| align="center" |-
| align="center" |, 
|-
| align="center" |ou
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |u
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |y
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
|}

Gellir ei gwanhau i  yn ddiacen, a oedd yn  yn y Fanyleb wreiddiol  ond yn  yn y geiriadur ar-lein diweddaraf.

  anghrwn yn ddiacen

 Rhoddir  yn y Fanyleb wreiddiol ond ceir  yn y geiriadur ar-lein diweddaraf.

 Yngenir fel  yn CDA mewn silliau agored acennog, ac felly fe'i hysgrifennir â'r llythyrennau amrywio ei.

 Gall gynrychioli , y ffurf fer ar o hir , neu , ffurf fer oo hir . Pan fydd yn cynrychioli , mae Adolygiad 2013 yn awgrymu y gellid ysgrifennu o fel ò er eglurder mewn "geiriaduron a deunydd dysgu".

 Defnyddir fel llythyrennau amrywio gan siaradwyr CDA mewn ambell air pan fydd siaradwyr CCA a CT yn defnyddio a hir, sef CCA  a CT . Ar ôl Adolygiad 2013, ceir yn y geiriau boas ('bod'), broas ('mawr'), doas ('dod'), moas ('mynd') a geiriau sy'n tarddu ohonynt.

 Fe'i defnyddir pan fydd Cernyweg Cyffreddin (CC) yn ysgrifennu oe yr un pryd ag y bydd CDA yn defnyddio'r sain . Felly, nid yw oo yn cyfateb i oe CC bob tro, e.e. FfYS loor, CC loer ('lleuad') , ond FfYS hwor , CC hwoer  ('chwaer'). Mae hyn oherwydd bod tystiolaeth i'r ail grŵp o eiriau ddatblygu'n  wahanol yn ffonolegol i'r grŵp cyntaf ag oe.

Dim ond  yn CDA.

 Rhoddir  yn y Fanyleb wreiddiol ond ceir  yn y geiriadur ar-lein diweddaraf. Wedi'i gwanhau i  yn ddiacen.

 Mae'n cael ei gwanhau i  o flaen gh neu yn ddiacen ar ddiwedd gair. Mewn ychydig o eiriau, gall u gynrychlioli  yn fer neu  neu  yn hir yn CT a CDA. Argymell Adolygiad 2013 y gellid sillafu'r rhain fel ù fer ac û hir mewn "geiriaduron a deunydd dysgu".

Gallant gael eu hynganu'n  ac felly eu sillafu'n e yn CT a CDA.

 Deuseiniaid 
{|class="wikitable"
! Llythyren
! CCA
! CT
! CDA
|-
|align="center"|aw
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|ay
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|, 
|-
|align="center"|ei
|colspan=2 align="center"|
|align="center"|
|-
|align="center"|ew
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|ey
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|iw
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|ow
|colspan=2 align="center"|
|align="center"|, 
|-
|align="center"|oy
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|uw
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|yw
|colspan=2 align="center"|
|align="center"|
|}

Mae geiriau benthyg sy'n cael eu sillafu ag aw yn gallu cael eu hynganu'n  yn CT a CDA.

Defnyddir fel llythyrennau amrywio yn CDA pan fydd i yn cael ei deuseinoli i  mew silliau agored acennog.

Ceir ar ddiwedd sillaf o flaen llafariad sy'n cychwyn sillaf newydd.

Bydd ychydig o unseiniau'n cadw'r ynganiad mwy ceidwadol  yn CDA, e.e. moy  ('mwy'), oy  ('wy').

Rhoddir  yn y Fanyleb wreiddiol ond ceir  yn y geiriadur ar-lein diweddaraf.

Gall ddefnyddio'r llythyrennau amrywio ew yn lle yw er mwn cynrychioli'r ynganiad .

 Cytseiniaid 

{|class="wikitable"
! Llythyren
! CCA
! CT
! CDA
|-
|align="center"|b
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|c
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|cch
| align="center" |
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|ch
|colspan=3 align="center"|
|-
| align="center" |ck
|align="center"|, 
|colspan=2 align="center"|
|-
| align="center" |cy
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|d
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|dh
|align="center"|
|align="center"|, 
|align="center"|
|-
|align="center"|f
|colspan=2 align="center"|
|align="center"|, 
|-
|align="center"|ff
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|g
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|gh
|colspan=2 align="center"|
|align="center"|
|-
|align="center"|ggh
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|h
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|hw
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|j
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|k
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|kk
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|ks
|colspan=3 align="center"|, 
|-
|align="center"|l
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|ll
|align="center"|
| align="center"|, 
|align="center"|
|-
|align="center"|m
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|mm
|align="center"|
|align="center" |
|align="center" |
|-
|align="center"|n
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|nn
|align="center"|
| align="center"|, 
| align="center"|
|-
|align="center"|p
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|pp
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|r
|align="center"|
|align="center"|
|align="center"|,
|-
|align="center"|rr
|align="center"|
| align="center"|, 
|align="center"|
|-
|align="center"|s
|colspan=3 align="center"|, 
|-
|align="center"|sh
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|ss
|align="center"|, 
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|ssh
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|t
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|th
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|tt
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|tth
|align="center"|
|colspan=2 align="center"|
|-
|align="center"|v
|align="center"|
|align="center"|, 
|align="center"|
|-
|align="center"|w
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|y
|colspan=3 align="center"|
|-
|align="center"|z
|colspan=3 align="center"|
|}

Defnyddir mewn geiriau y mae'n sicr mai geiriau benthyg ydynt.

Mewn rhai geiriau benthyg, fel fondacyon RMC , RLC  ('sefydliad') o'r Saesneg foundation.

Gall siaradwyr CT ynganu dh yn  a v yn  ar ddiwedd gair mewn sillaf ddiacen. Gall siaradwyr CDA beidio ag ynganu'r seiniau hyn o gwbl, ond caiff hyn ei adlewyrchu yn y sillafiad, e.e. CT menedh , CDA mena  ('mynydd').

Ceir  yn aml ar ddechrau morffem o flaen llafariaid. Nid yw treiglo  i , sy'n digwydd mewn rhai amrywiadau Cernyweg, yn cael ei gynrychioli yn yr orgraff.

Ceir diffyg rhagffrwydroli mewn rhai geiriau sy'n cynnwys mm a nn yn CDA. Mae'r rhain yn cynnwys geiriau y tybir iddynt ddod i mewn i'r iaith ar ôl i ragffrwydroli ddigwydd, e.e. gramm ('gram'), a geiriau nad oeddynt yn cael eu defnyddio erbyn cyfnod CDA, e.e. gonn ('gwn (i)').

Mae dosbarthiad  a  yn wahanol ymhob amrywiad ar y Gernyweg. Mae rhai rheolau yn gyffredin i bawb, e.e. bydd s olaf neu s rhwng llafariaid neu gytsain soniarus a llafariad yn cael ei hynganu'n . Gall rheolau eraill berthyn i amrywiadau penodol, e.e. fel arfer, bydd siaradwyr CCA yn ynganu s gychwynnol fel  ond bydd CDA yn tueddu i ddefnyddio  (heblaw am mewn clystyrau fel sk, sl, sn, sp a st). Nid yw treiglo  i , sy'n digwydd mewn rhai amrywiadau ar yr iaith, yn cael ei gynrychioli yn yr orgraff.

 Llythrennau eraill 
O bryd i'w gilydd, mae'r gwahanol fersiynau o Gernyweg adfywiedig yn ynganu seiniau'n wahanol. Defnyddia'r Ffurf Ysgrifenedig Safonol nifer o strategaethau i ymdrin â'r gwahaniaethau hyn er mwyn i bawb gael defnyddio'r Ffurf.

 Llythrennau rhychwantu 
Pan fydd sain CCA yn un sain wahanol yn gyson yn CDA, bydd y FfYS yn defnyddio llythrennau rhychwantu (Saesneg: umbrella graphs).
{| class="wikitable"
! Llythyren
! CCA
! CDA
|-
| align="center" |eu
| align="center" |,  
| align="center" |, 
|-
| align="center" |gh
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |oo
| align="center" |
| align="center" |
|-
| align="center" |u
| align="center" |, 
| align="center" |, 
|}

 Llythrennau amrywio 
Pan nad oes modd defnyddio llythyren rychwantu i sillafu gair, gellir defnyddio llythren amrywio (Saesneg: variant graphs) yn ei lle. Nid yw'r FfYS yn mynnu bod yn rhaid defnyddio llythrennau amrywio CCA yn unig neu CDA yn unig. Er enghraifft, bydd siaradwr CT yn dewis y llythrennau o'r ddwy set sy'n adlewyrchu ei ynganiad ei hun orau.
{| class="wikitable"
! colspan="2" | CCA
! colspan="2" | CDA
|-
! Llythyren
! Ynganiad
! Llythyren
! Ynganiad
|-
| align="center" |a
| align="center" |
| align="center" |oa
| align="center" | 
|-
| align="center" |ew
| align="center" |
| align="center" |ow
| align="center" |
|-
| align="center" |i
| align="center" |
| align="center" |ei
| align="center" |
|-
| align="center" |mm
| align="center" |
| align="center" |bm
| align="center" |
|-
| align="center" |nn
| align="center" |
| align="center" |dn
| align="center" |
|-
| align="center" |s
| align="center" |, 
| align="center" |j
| align="center" |
|-
| align="center" |y
| align="center" |, 
| align="center" |e
| align="center" |, 
|}

 Llythrennau traddodiadol 
Y llythrennau traddodiadol (Saesneg: traditional graphs) yw'r drydedd set o lythrennau wahanol. Mae'r llythrennau hyn yn nes at y rhai yr oedd ysgrifenwyr Cernyweg yn eu defnyddio'n draddodiadol, ac felly mae'n well gan rai siaradwyr Cernyweg y rhain heddiw. Er y caiff llythrennau traddodiadol eu derbyn yn llwyr fel ffordd gywir o sillafu a bod croeso i unigolion eu defnyddio, maent yn wahanol i lythrennau amrywio gan nad ydynt yn gyfartal â llythrennau safonol, ac "ni fyddant yn ymddangos mewn gwerslyfrau iaith sylfaenol neu mewn dogfennau swyddogol a gynhyrchir gan gyrff cyhoeddus".

{| class="wikitable"
! Safonol
! Traddodiadol
|-
| align="center" |hw
| align="center" |wh
|-
| align="center" |i
| align="center" |y
|-
| align="center" |k
| align="center" |c
|-
| align="center" |ks
| align="center" |x
|-
| align="center" |kw
| align="center" |qw
|}

 Diacen ar ddiwedd gair

 O flaen a, l, o, r ac u

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Standard Written Form , Partneriaeth yr Iaith Gernyweg
 , Partneriaeth yr Iaith Gernyweg
 SWF Dictionary (2012)

Categori:Cernyweg
Categori:Orgraff