Rheilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn

Rheilffordd yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Rheilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn.

Hanes y rheilffyrdd gwreiddiol
Ym 1844, cyfluniwyd lein, yn gadael y rheilffordd rhwng Manceinion a Bolton o Gyffordd Clifton ac yn mynd i Bury, Summerseat, Ramsbottom, a Rawtenstall. Erbyn 1846 – cyn agoriad y lein – daeth y rheilffordd yn rhan o Reilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn.

Agorwyd lein arall ym 1841, yn mynd o Reilffordd Manceinion a Leeds i Heywood. Estynnwyd y lein i Bury ym Mai 1848 a chyrhaeddodd Bolton yn Nhachwedd 1848. Erbyn 1849, daeth y Rheilffordd Manceinion a Leeds yn rhan o Rheilffordd Swydd Gaerhirfryn a Swydd Efrog. Ym 1859, daeth y Rheilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn hefyd yn rhan y  Rheilffordd Swydd Gaerhirfryn a Swydd Efrog.
Ym 1922, daeth  y  Rheilffordd Swydd Gaerhirfryn a Swydd Efrog yn rhan o Reilffordd Llundain a'r Gogledd Orllewin, sydd wedi dod yn rhan o'r Rheilffordd Llundain, Canolbarth a'r Alban, un o'r bedwar cwmni mawrion a ffurfiwyd ym 1923. Daeth y bedwar yn Rheilffyrdd Prydeinig ym 1948.
Yn dilyn addroddiad Dr. Richard Beeching, caewyd y lein o Gyffordd Clifton i Bury ar 5 Rhagfyr 1966.
Daeth y lein rhwng Bury a Rawtenstall yn trac sengl ym 1969, a dymchwelwyd sawl adeilad a phontydd dros y trac. Daeth y wasanaeth rhwng Bolton a Rochdale i ben ar 5 Hydref 1970, a chaewyd gorsafoedd yn Bradley Fold, Broadfield a Heywood. Daeth y wasanaeth rhwng Bury a Rawtenstall i ben ar 5 Mehefin 1972. Agorwyd Bury Interchange, a symudwyd trenau Manceinion - Bury i'r orsaf newydd o orsaf Stryd Bolton.

Adfywiad
Ffurfiwyd Cymdeithas Warchodaeth Rheilffordd Ardal Helmshore a Chyffiniau ym 1966, yn gobeithio ailagor y lein o Gyffordd Stubbins (ar y lein o Bury i Rawtenstall) i Accrington, sydd wedi cau ar 5 Rhagfyr 1966. Erbyn 1968, disodlwyd y gymdeithas gan Gymdeithas Warchodaeth Rheilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn, yn bwriadu ailagor y lein rhwng Cyffordd Stubbins a Haslingden. Llogwyd Iard Castlecroft oddi ar Gyngor Bury ac agorwyd  Amgeuddfa Drefnidigaeth Bury ar y safle ar 26 Awst 1972. Yn dilyn trafodaethau rhwng  y gymdeithas, Cyngor Swydd Manceinion Mwy a Chyngor Bwrdeistref Rossendale, prynwyd y lein o Bury i Rawtenstall ac yr adeiladau sydd yn weddill gan yr awdurdodau. Ffurfiwyd ymddiriedolaeth yn cynnwys yr awdurdodau lleol a Chwmni  Rheilffordd Ysgafn Dwyrain Swydd Gaerhirfryn. Disodlwyd Cyngor Swydd Manceinion Mwy gan Gyngor Bwrdeistref Bury ar 31 Mawrth 1986.

Ailagorwyd y lein rhwng Bury a Ramsbottom ar 25 Gorffennaf 1987, ac agorwyd adeiladau newydd, seiliedig ar adeiladau yng ngorsafoedd Summerseat a Helmshore, ar 19 Mehefin 1989.ilagorwyd y lein hyd at Rawtenstall ar 27 Ebrill 1991.

Dechreuodd ymdrech i gyrraedd Heywood, a daeth Cyngor Bwrdeistref Rochdale yn rhan o'r Ymddiriedolaeth.Adeiladwyd dwy bont newydd gan Cyngor Bwrdeistref Bury. Daeth cysylltiad i weddill y rheilffyrdd efo'r lein i Heywood, ac roedd ymweliadau gan locomotifau eraill yn bosibl. Ailagorwyd y lein rhwng Bury a Heywood i deithwyr ar 6 Medi 2003.

Y dyfodol
Mae cynllun i gyrraedd Castleton, ar y lein rhwng Manceinion a Rochdale.. cynllunir adeiladu gorsaf i gynnwys gwasanaethau’r Rheilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn a gwasanaethau’r rhwydwaith cenedlaethol. Mae Cyngor Bwrddeistref Rochdale yn cefnogi’r cynllun ac yn gobeithio cyllido’r prosiect gan ddatblygu tir cyfagos.Lisa Gray (12 Medi 2014) "Plans to link Castleton Station to the East Lancashire Railway remain on track", Manchester Evening News

Locomotifau stêm
Gweithredol
 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun32 'Gothenburg'0-6-0T Cwmni Camlas Longau ManceinionAdeiladwyd ym 1903Tomos y Tanc~1370 'May'0-4-0ST Cwmni PeckettAdeiladwyd ym 1915~132 'Sapper'0-6-0ST 'Austerity'Adeiladwyd ym 1944~47324Dosbarth 3F 0-6-0T Fowler 'Jinty' LMSAdeiladwyd ym 1926.200px80080Dosbarth 4 2-6-4T RiddlesAdeiladwyd ym 1954. Ar fenthyg o Butterley~

Nid yn weithredol
 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun13065Dosbarth 5P/4F 2-6-0 LMS Hughes 'Crab'Adeiladwyd ym 1927. Atgyweirir.200px80097Dosbarth 4 BR 2-6-4TAdeiladwyd ym 1954. Yn cael atgyweiriad hir-dymor~3855Dosbarth 2884 2-8-0 GWRAdeiladwyd ym 1942. Atgyweirir~10-4-0ST Cwmni Andrew BarclayAdeiladwyd ym 1927. Yn Amgueddfa Cludiant Bury~46428Dosbarth 2 2-6-0 IvattAdeiladwyd ym 1948. Yn storfa~49395Dosbarth G2 0-8-0 LNWRAdeiladwyd ym 1921, ar fenthyg o'r Amgueddfa Reilffordd Genedlaethol. Yn gollwng dŵr o diwbau'r boeler.~

Locomotifau cedwir gan eraill ar y rheilffordd

 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun35009 'Shaw Savill'Dosbarth 'Merchant Navy' 4-6-2 SRAdeiladwyd ym 1942. Atgyweirir.~35022 'Holland America Line'Dosbarth 'Merchant Navy' 4-6-2 SRAdeiladwyd ym 1948. Atgyweirir.~35027 'Port Line'Dosbarth 'Merchant Navy' 4-6-2 SRAdeiladwyd ym 1948. Atgyweirir.~45407 'The Lanashire Fusilier'Dosbarth 5 4-6-0 LMSAdeiladwyd ym 1937~44871Dosbarth 5 4-6-0 LMSAdeiladwyd ym 1945~45212Dosbarth 5 4-6-0 LMSAdeiladwyd ym 1935, Atgyweirir~7564Dosbarth Y14 0-6-0 GEAdeiladwyd ym 1912. Atgyweirir.~47298Dosbarth 3F 0-6-0T LMS 'Jinty'.Adeiladwyd ym 1924Tomos y Tanc~7229Dosbarth 7200 2-8-2T GWRAdeiladwyd ym 1935. Yn storfa yn Iard Stryd Baron.~

Locomotifau ac unedau diesel
Mae'r rheilffordd yn nodedig am ei niferoedd o locomotifau diesel. Mae llawer ohonynt yn eiddo unigolion neu grwpiau annibynnol, sy'n.cydweithio fel Grwp Diesel y Rheilffordd Dwyrain Swydd Gaerhirfryn.
Gweithredol
 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun9009Motor Rail/Motorail Simplex 4WDM~4002 'Arundel Castle'Locomotif Cwmni Camlas Llongau Manceinion.Adeiladwyd gan Gwmni Hudswell Clarke~D2956Dosbarth 01 BRpeilot sied Castlecroft~D2062Dosbarth 08 BRGlas~13594Dosbarth 08 BRpeilot gweithdy Stryd Barondu~D9531 'Ernest'Dosbarth 14 BRgwyrdd golau a thywyll~D9539Dosbarth 14 BRAr fenthyg o Reilffordd Stêm Ribble.gwyrdd golau a thywyll~31466Dosbarth 31 BRAdeiladwyd ym 1959. Ar fenthyg o Reilffordd Fforest y Ddenacoch ac aur Rheilffordd EWS~33109 'Captain Bill Smith RNR'Dosbarth 33 BRAdeiladwyd ym 1960Glas BR~D7076Dosbarth 35 BRAdeiladwyd ym 1962Glas BR200px37109Dosbarth 37 BRAdeiladwyd ym 1963Glas BR~37304 'Clydebridge'Dosbarth 37 BRGlas BR~D335Cymdeithas Warchodaeth Dosbarth 40Dosbarth 40 BRGwyrdd BR~345Dosbarth 40 BRAdeiladwyd ym 1960Glas BR~D1501Dosbarth 47 BRgwyrdd golau a thywyll~50015 'HMS Valiant'Dosbarth 50 BRAdeiladwyd ym 1968Glas BR; logo mawr~D9009 'Alycidion'Dosbarth 55 BRGwyrdd BR~51562 a 51922Uned dosbarth 108 BR~51339, 59506 a 51382Uned dosbarth 117 BRGweithio heb 59506 ar hyn o bryd~54289Uned dosbarth 121 BR~W55001Uned dosbarth 122 BRAdeiladwyd ym 1958Glas BR~

Locomotifau diesel sydd yn rhywle arall

 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun37901 'Mirrlees Pioneer'Dosbarth 37 BRar log i Reilffordd Canol Hampshire~ 37518 'Fort William/An Gearasdan'Dosbarth 37 BRAdeiladwyd ym 1963. Yn Gweithio dros Gwmni Rheilffordd yr Arfordir Gorllewin.Lifrai Gwennol Intercity.200pxD832 'HMS Onslaught'Dosbarth 42 BRAr Rheilffordd Gorllewin Gwlad yr Haf200px

Locomotifau ac unedau diesel yn cael eu hatgyweirio

 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun438 'Planet'Cwmni HibberdAtgyweirir yn Sied Castlecroft.~07013Dosbarth 07 BRHeb weithio ers 2002/3. Yn disgwyl am atgyweiriad llawn.~D3232Dosbarth 08 BRAngen trwsiad i'r modur.~08944Dosbarth 08 BRAngen trwsiad i'r modur.~20087 'Hercules'Dosbarth 20 BRAdeiladwyd ym 1961. Problem drydanol.Glas BR~D9537Dosbarth 14 BRAngen atgyweiriad llawn~D8233Dosbarth 15 BRAtgyweirir yng Ngweithdy Stryd Baron.~D5054 'Phil Southern'Dosbarth 24 BRAngen gwaith ar brif generadur a boeler cynhesu trenau.200pxD5705Dosbarth 28 BRYn storfa yng Ngweithdy Stryd Baron.~6536Dosbarth 33 BRAtgyweirir yn sied Buckley Wells,~37418Dosbarth 37 BRTrwsir peiriant ac ailbeintio.Glas BR logo mawr.~45135 ' 3rd Carabiniers'Dosbarth 45 BRAdeiladwyd ym 1961. Atgyweirir yn sied Buckley Wells.~D1041 'Western Prince'Dosbarth 52 BRAdeiladwyd ym 1962. Dechreuwyd gwaith corff ac ailweirio yn sied Castlecroft.Glas BR~51485+56121 Uned dosbarth 105 BRAtgyweirir yn sied Buckley Wells.~ 1305 (207202) 60130+70549+60904 Uned dosbarth 207 BRAtgyweirir cyrff 60130 a 60904 yn sied Buckley Wells.~

Locomotifau diesel mewn storfa

 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun33046Dosbarth 33 BRPrynwyd i roi darnau sbâr i 33109 (6525) & 6536 (33117).Glas~8099Dosbarth 80 Rheilffordd Gogledd IwerddonPrynwyd i roi darnau sbâr i 1305. Wedi newid ar gyfer trac maint safonol yn sied Buckley Wells.~

Trydanol

 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun 65451+77172 Uned dosbarth 504 BRAtgyweirir yn Buckley Wells, i ddod yn gerbydau teithwyr.~

Tramiau

 Rhif ac enw Disgrifiad Hanes a statws presennol Lifrai Llun752Cerbyd llyfnu cledrauCynt o Blackpool, yn storfa yn Stryd Baron. Eiddo Cymdeithas Amgueddfa Cludiant Manceinion.~702Dosbarth 'Balloon' Blackpool.yn storfa, disgwyl am le yn Parc Heaton, Manceinion.  Eiddo Cymdeithas Amgueddfa Cludiant Manceinion.~

Cyfeiriadau

Oriel

Dolenni allanol
 Gwefan y rheilffordd 

Categori:Cludiant yn Swydd Gaerhirfryn
Dwyrain Swydd Gaerhirfryn
Dwyrain Swydd Gaerhirfryn
Categori:Twristiaeth yn Lloegr