Henry Haydn Jones

Roedd Syr Henry Haydn Jones (27 Rhagfyr 1863 – 2 Gorffennaf 1950) yn Aelod Seneddol Rhydfrydol dros etholaeth Sir Feirionnydd.

 Magwraeth 
Ganwyd Henry Haydn Jones yn Rhuthun.  Roedd yn fab i Joseph David Jones (1827-70), ysgolfeistr y dref a cherddor a chyfansoddwr o fri. Wedi marwolaeth ei dad magwyd Haydn Jones gan ei Daid a'i Nain dadol yn Nhywyn ble cafodd ei addysgu yn Ysgol y Bwrdd.

Fel ei dad roedd Haydn Jones yn gerddor lled ddawnus a bu'n godwr canu yng Nghapel MC Tywyn pan oedd ei ddyletswyddau Seneddol yn caniatáu hynny.Seren Cymru  18 Chwefror 1910 http://papuraunewyddcymru.llgc.org.uk/cy/page/view/3298157/ART14

Ym 1903 fe ymbriododd Barbara Annie Gwendolen Davies Jones, merch Lewis D. Jones, un o Gymry Chicago a pherchennog gweithfeydd haearn a llechi.

 Gyrfa wleidyddol 
Ym 1889 etholwyd Haydn Jones yn gynghorydd ar Gyngor Sir Feirionnydd ac ym 1890 fe'i a ddyrchafwyd yn Gadeirydd y Cyngor, cafodd hefyd ei wneud yn un o henaduriaid y sir. Fe barhaodd ei yrfa wleidyddol wrth iddo gael ei ddewis fel ymgeisydd Seneddol ei blaid i olynu Syr Osmond Williams fel darpar ymgeisydd Rhyddfrydol Meirion ym 1909. Safodd ei etholiad cyntaf ym 1910 gan gadw'r sedd i'r achos Rhyddfrydol; parhaodd yn AS hyd 1945.

Cafodd ei urddo'n farchog ym 1937

 Gyrfa fusnes 
Ym 1909 rhoddwyd chwarel Bryn Eglwys Abergynolwyn, Rheilffordd Talyllyn ynghyd ag ystâd a thai gweithwyr cysylltiedig ar y farchnad ond prin oedd diddordeb i'w prynu. Gan wybod y byddai colli'r gwaith yn ergyd i'r gymuned penderfynodd Haydn Jones eu prynu am swm o £5,500, a ffurfiodd Abergynolwyn Slate & Slab Co. Ltd i weithredu'r busnes. Gwan bu'r busnes i gychwyn ond cafwyd rhywfaint o adferiad am gyfnod yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf, ond fe'i arafwyd eto wedyn. Bu cryn anghydfod rhwng Jones a'r gweithwyr wrth i'r chwarel weithio am ddim ond tridiau'r wythnos neu aros yn gyfan gwbl ar gau am gyfnodau.

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 Sir Haydn Jones Papers yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1863
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1950
Categori:Pobl o Ruthun
Categori:Rhyddfrydiaeth