Chwarel Coed Cochion

Mae Chwarel Coed Cochion wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 1 Ionawr 1981 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru');  adalwyd 25 Rhagfyr 2013 Mae ei arwynebedd yn 0.04 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle. Mae daeareg y safle wedi cadw ffosiliau Cyn-Gambriaidd prin.

 Y dystiolaeth gynharaf a ddarganfuwyd o organebau amlgellog 

Yn ôl y Grŵp Llinell-Amser Systemau Mwynau (Timescales of Mineral Systems Group) fe gafwyd hyd yn y chwarel ffosiliau hynaf o fywyd cymhleth a hynny drwy'r byd.[https://www.itv.com/news/wales/2024-01-17/oldest-signs-of-life-could-have-been-discovered-in-carmarthenshire www.itv.com; adalwyd 17 Ionawr 2024.] Trwy osod y ffosiliau hyn o greaduriaid tebyg i slefrod môr ar linell amser hanesyddol, dywed archaeolegwyr ac anthropolegwyr eu bod wedi gallu olrhain cyfnod allweddol yn esblygiad yr anifeiliaid cyntaf ar y Ddaear. Y ffosiliau hyn, felly, yw'r dystiolaeth gynharaf a ddarganfuwyd o organebau amlgellog.

Mae'r safle yn enghraifft brin iawn drwy'r byd o gofnodion ffosil Cyn-Gambriaidd - mwy na 0.5 biliwn o flynyddoedd CP (cyn y presnnol) - a geir yn y graig waddodol lleidfaen (siltstone), llychlyd. Mae nifer o ffosilau o greaduriaid mediwsoid - sy'n edrych yn debyg i'w gilydd, ond efallai ddim mewn gwirionedd i'w cael yno, yn ogystal â llwybrau bwydo creaduriaid eraill. Y dystiolaeth yw bod y safle ar un adeg yn draethlin tywodlyd, lleidiog, lle claddwyd ffawna meddal.

 SoDdGA (SSSI) 
Mae SoDdGA Chwarel Coed Cochion yn chwarel fechan iawn o 0.4 hectar (0.99 acer) sydd wedi'i leoli tua 1 filltir (1.6 km) i'r de o Langynog ac 1.3 milltir (2.1 km)  i'r gogledd o Lan-y-bri, Sir gaerfyrddin, i'r gogledd-ddwyrain o Aber Taf."Site of Special Scientific Interest, Carmarthenshire, Coed Cochion Quarry" (PDF). Natural Resources Wales.

Math o safle
Fel nodwyd, dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Gweler hefyd
 Gwarchodfa Natur Genedlaethol
 Cymdeithas Edward Llwyd
 Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
 Rhestr o SoDdGA yn Sir Gaerfyrddin a Dinefwr

 Dolenni allanol 

 Dyfodiad SoDdGA ar gyfer Chwarel Coed Cochion
 Map cyfeirnod ar gyfer Chwarel Coed Cochion
 Eich Safle Arbennig a'i Ddyfodol - Trosolwg o SoDdGA Chwarel Coed Cochion gan Cyfoeth Naturiol Cymru
 SoDdGA Chwarel Coed Cochion wedi'i nodi ar Fap MAGIC DEFRA

 Cyfeiriadau 

Coed Cochion
Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn Sir Gaerfyrddin
Categori:Llwybrau Byw