Gwaun Troed-rhiw-seiri a Llyn Mynydd-gorddu

Mae Gwaun Troed-rhiw-seiri a Llyn Mynydd-gorddu, yng nghymunedau Trefeurig a Cheulan-a-Maesmor yng ngogledd Ceredigion, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 29 Rhagfyr 1982 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.Gwaun Troed-rhiw-seiri a Llyn Mynydd-gorddu ar wefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); adalwyd 28 Awst 2014 Mae ei arwynebedd yn 10.83 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Disgrifiad y SoDdGA
Ceir yn y SoDdGA gymysgedd o gynefinoedd gwahanol sy'n cynnal amrywiaeth helaeth o lystyfiant, gan gynnwys torreth o flodau drilliw'r mynydd mewn amryfal liwiau. Glaswelltir mynydd heb ei wella sydd yma, ar dir sych asidaidd ar ben y llethr, ar uchder o 220m, a glaswelltir corsiog asidaidd o gwmpas y llyn a'r nant islaw. Mae Llyn Mynydd-gorddu yn llyn oligotroffig gydag is-haen fawnog.  Mae'n gymharol brin o faetholion ac felly'n cynnal planhigion anghyffredin sy'n ffynnu yn y fath gynefin. Ar y safle ceir hefyd cors siglennaidd, mignenni, trylifiadau, prysgwydd a tharddellau.

Dynodwyd y safle yn SoDdGA ar 29 Rhagfyr 1982 yn ôl y Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981. Nid oes mynediad i'r cyhoedd i'r safle.

Planhigion y SoDdGA
 Peisgwellt y waun (Festuca ovina)
 Briwydd y rhostir (Galium saxatile)
 Llysiau’r groes (Polygala serpyllifolia) 
 Fioled y mynydd (Viola lutea)
 Ffyngau o nifer o rywogaethau
 Perwellt y gwanwyn (Anthoxanthum odoratum) 
 Grugwellt (Sieglingia decumbens)
 Hesg cynnar (Carex caryophyllea)
 Fioled gyffredin (Viola riviniana)
 Cloch yr eos (Campanula rotundifolia)
 Tresgl (Potentilla erecta)
 Effros (Eurphrasia sp)
 Pys y ceirw (Lotus corniculatus) 
 Clychau’r gog (Endymion non-scriptus)
 Cnau daear (Conopodium majus) 
 Gwreiddiriog (Pimpinella saxifraga)
 Tafod y neidr (Ophioglossum vulgatum)
 Lloerlys (Botrychium lunaria)
 Eithin (Ulex europaeus)
 Rhedyn (Pteridium aquilinum)
 Dyfrllys llydanddail (Potamogeton natans)
 Marchrawn yr afon (Equisetum fluviatile)
 Tinboeth (Polygonum hydropiper)
 Hesg gylfinfain (Carex rostrata)
 Helyg crynddail (Salix atrocinerea)

 Cyfeiriadau 

Gweler hefyd
 Cymdeithas Edward Llwyd
 Tudalen y SoDdGA ar wefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru

Categori:Ceulan-a-Maesmor
Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Ngheredigion
Categori:Trefeurig
Categori:Llwybrau Byw