Gemau Ymerodraeth Prydain 1930

Gemau Ymerodraeth Prydain 1930 oedd y cyntaf o'r hyn sydd bellach yn cael ei adnabod fel Gemau'r Gymanwlad. Fe'i cynhaliwyd yn Hamilton, Ontario, Canada  rhwng Awst 16–23, 1930.

Hanes
Yn dilyn cyfarfod ymysg athletwyr a swyddogion gwledydd yr Ymerodraeth Brydeinig yng Ngemau Olympaidd 1928 yn Amsterdam penderfynwyd sefydlu gemau rhwng gwledydd yr Ymerodraeth Brydeinig. Canada gafodd ei dewis i gynnal y Gemau agoriadol fel y wlad fuddugol yn Nhlws Londsdale; cystadleuaeth a drefnwyd i ddathlu coroni Brenin George V ym 1911.

Gordon Smallacombe, athletwr o Ganada, enillodd y fedal aur cyntaf erioed yn y naid driphlyg.

Chwaraeon

 Athletau
 Bocsio
 Bowlio Lawnt
 Nofio

 Plymio
 Reslo
 Rhwyfo

Timau yn cystadlu
Cafwyd 11 tîm yn cystadlu yng Ngemau'r Ymerodraeth Brydeinig, 1930

  Awstralia
  Bermiwda
 21px Canada  Cymru
 21px De Affrica
 22px Gaiana Brydeinig 22px Iwerddon
  Lloegr
 21px Newfoundland  Seland Newydd
  Yr Alban

Tabl Medalau
 Safle CenedlAurArianEfyddCyfanswm 1    25  22  13  60 2  21px Canada  20  16  18  54 3  21px De Affrica  6  4  8  18 4    3  4  2  9 5    3  4  1  8 6    2  3  5  10 7    0  2  1  3 8  22px Gaiana Brydeinig   0  1  1  2 9  22px Iwerddon  0  1  0  1 Cyfanswm  59  57  49  165

Medalau'r Cymry
Dim ond dau aelod oedd yn nhîm Cymru ar gyfer y Gemau yn Hamilton gyda'r medalau i gyd yn dod gan y nofwraig Valerie Davies. Ni chafodd Gymru wahoddiad i yrru tîm athletau i Hamilton gan nad oedd gan Gymru gorff athletau cenedlaethol ar y pryd, ond llwyddodd y Cymro, Reg Thomas i ennill medal aur tra'n gwisgo fest Lloegr. 
Yn yr un modd, enillodd Albert Love o Gaerdydd fedal efydd yn y sgwâr bocsio tra'n cynrychioli Lloegr oherwydd diffyg tîm bocsio Cymreig.

MedalEnwCystadleuaethArian  Valerie Davies  Nofio  400llath dull rhyddArian  Valerie Davies  Nofio  100llath dull rhyddEfydd  Valerie Davies  Nofio  100llath ar ei chefn

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
  Gwefan swyddogol Gemau'r Gymanwlad 
  Cyngor Gemau Gymanwlad Cymru

1930
Categori:1930