Y Wisg Sidan

Nofel gan Elena Puw Morgan yw Y Wisg Sidan a gyhoeddwyd gyntaf gan y Y Clwb Llyfrau Cymreig ym 1939.Gwefan Gwales; adalwyd 16 Hydref 2013 Stori am eneth o'r enw Mali Meredur yw'r nofel, sy'n datblygu drwy'r nofel o fod yn eneth ddiniwed, anwybodus i fod yn wraig ddeugain oed gref ac arwrol. Addaswyd y nofel yn gyfres deledu lwyddiannus gan Eigra Lewis Roberts ym 1995, gyda Betsan Llwyd yn portreadu'r prif gymeriad. Enillodd Eigra a Betsan wobrau BAFTA Cymru ym 1996, am eu cyfraniadau i'r gyfres 4 pennod. 

Disgrifiad byr
Mae Mali yn byw adref gyda’i brawd crintachlyd Seimon, sy’n ei thrin yn wael. Nid yw’n talu cyflog iddi, ac mae ei dillad yn brin. Rhydd yntau allwedd i gist ddillad eu mam iddi, ac ynddo mae hi’n darganfod y wisg sidan “lliw’r gwin” - hen ffrog brydferth a roddwyd i’w mam, pan oedd hi’n gweini mewn plasdy cyfagos. Mae peth dirgelwch yn perthyn i’r ffrog ac “anlwc” yn ogystal. Gofynna Mali i Saro’r Wern i altro’r ffrog iddi, ac mae hithau yn adnabod y ffrog o dyddia pan oedd hitha’n gweini, ac yn ei rhybuddio i fod yn ofalus ohoni, gan mai anlwc sy'n gysylltiedig â hi.

Caiff Mali wahoddiad i ymweld â’r Ffair, a thra’n gwisgo’r ffrog sidan, caiff ei hudo gan Timothy Huws, "gŵr y Plas", sy'n ei chamdywysu a'i chusanu, gan gynnig gwaith iddi fel morwyn yn y plas. Derbynia Mali’r swydd, yn y gobaith bod y serch a deimlai at Timothy am droi'n gariad, ond wedi cyrraedd Plas-yr-Allt, daw siom o ddeall ei fod eisoes yn briod, gydag Ann.

Tra yn y plas, ar gyflog isel, mae serch Timothy yn ail danio a cymer fantais o Mali, nes peri iddi feichiogi. Ceisia Mali gadw tad y babi yn gyfrinach, ond mae'r gweision eraill yn gwybod y gwir. Caiff Mali ei throi ymaith o'r plas, a genir y ferch fach gyda chymorth Saro'r Wern. Gwnaent gynllun i 'adael y baban ar stepen drws cwpl cyfoethog, sydd wedi colli sawl plentyn, er mwyn rhoi'r gobaith gorau iddi gael ei magu'n dda.

Dychwela Mali i weithio yn y plas, ac wedi marwolaeth ei brawd Seimon, Ann Huws a Saro'r Wern, mae gobeithion Mali hefyd yn cael eu gwireddu. Er i Timothy ail-briodi â Lili, Mali sy'n gorfod ei nyrsio hyd ei farwolaeth, wedi iddo golli popeth. Gwnaiff hynny ym mwthyn Saro, sy'n eiddo iddi hithau, bellach. Llosga'r wisg sidan ar y tân, ac fel mae Eigra'n nodi yn ei hunangofiant, "mae'r diweddglo cynnil, tawel, yn cynnwys un o'r brawddegau mwyaf eironig a geir mewn unrhyw nofel:"Plygodd Timothy Huws ymlaen, gan rythu i'r fflamau. 'Sidan lliw'r gwin', meddai, a'i wyneb yn goleuo. 'Gan bwy y gwelais i ffrog fel yna? Gan Lili mae'n siŵr'."

 Addasiadau 
Addaswyd y nofel yn gyfres ddrama i S4C ym 1995 gyda Betsan Llwyd fel y prif gymeriad.Botwm Crys yn cadw lle

Gweler hefyd
Rhestr llyfrau Cymraeg
Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau

Categori:Elena Puw Morgan
Categori:Llyfrau Cymreig 1939
Categori:Nofelau 1939
Categori:Nofelau Cymraeg