Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1954

Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1954 oedd y pumed tro i'r hyn sydd bellach yn cael ei adnabod fel Gemau'r Gymanwlad gael eu cynnal ond y tro cyntaf i'r Gymanwlad cael ei grybwyll yn nheitl y Gemau. Daeth y penderfyniad i newid yr enw mewn cyfarfod yn ystod Gemau Olympaidd 1952 yn Helsinki. Vancouver, Canada sef cartref y Gemau rhwng 30 Gorffennaf - 7 Awst.

Cafwyd y Gemau mwyaf hyd yma yn Vancouver gyda saith o wledydd yn ymddangos am y tro cyntaf; Ghana, Bahamas, Barbados, Gogledd Rhodesia, Cenia, Pacistan ac Wganda.

Yn ystod Gemau 1954 cafwyd y defnydd o systemau electronig i amseru'r cystadleuwyr am y tro cyntaf erioed gyda system ffotograffiaeth yn cael ei ddefnyddio ar linell derfyn y rasys athletau.

Mae Gemau 1954 yn enwog am y 'Miracle Mile' lle roedd Roger Bannister o Loegr a John Landy o Awstralia - yr unig ddau ddyn yn y byd ar y pryd i fod wedi rhedeg milltir mewn llai na 4 munud - yn wynebu ei gilydd am y tro cyntaf.
Landy oedd ar y blaen tan ytroad olaf pan garlamodd Bannister heibio i ennill mewn amser o 3'58.8" gyda Landy 0.8 eiliad ar ei ôl - y tro cyntaf erioed i ddau redwr i dorri 4 munud yr yr un ras.

200px|bawd|Roger Bannister a John Landy
Chwaraeon

 Athletau
 Beicio
 Bocsio
 Bowlio Lawnt
 Codi Pwysau

 Ffensio
 Nofio
 Plymio
 Reslo
 Rhwyfo

Timau yn cystadlu
Cafwyd 24 tîm yn cystadlu yng Ngemau'r Ymerodraeth Brydeinig a'r Gymanwlad, 1954 gyda'r  Arfordir Euraidd, Bahamas, Barbados, Gogledd Rhodesia, Cenia, Pacistan ac Wganda yn ymddangos am y tro cyntaf.

 21px Arfordir Euraidd
  Awstralia
 21px Bahamas
 21px Barbados
  Bermiwda
 21px Canada  Cymru
 21px De Affrica
 21px De Rhodesia
 21px Ffiji
 21px Gogledd Rhodesia
 22px Guiana Prydeinig  Gogledd Iwerddon
  India
 21px Jamaica
 21px Hong Cong
 21px Cenia
  Lloegr 21px Nigeria
  Pacistan
  Seland Newydd
 21px Trinidad a Tobago
 21px Wganda
  Yr Alban

Tabl Medalau
 Safle CenedlAurArianEfyddCyfanswm 1   Lloegr  23  24  20  67 2   Awstralia  20  11  17  48 3  21px De Affrica  16  6  13  35 4  21px Canada  9  20  14  43 5   Seland Newydd  7  7  5  19 6   Yr Alban  6  2  5  13 7  21px Simbabwe  3  6  3  12 8  21px Trinidad a Tobago  2  2  0  4 9   Gogledd Iwerddon  2  1  0  3 10  21px Nigeria  1  3  3  7 11   Pacistan  1  3  2  6 12   Cymru  1  1  5  7 13  21px Jamaica  1  0  0  1 14  21px Barbados  0  1  0  1 21px Hong Cong  0  1  0  1 21px Wganda  0  1  0  1 17  22px Guiana Prydeinig  0  0  1  1 21px Gogledd Rhodesia  0  0  1  1 Cyfanswm  92  89  89  270

Medalau'r Cymry
Roedd 20 aelod yn nhîm Cymru.

MedalEnwCystadleuaethAur  John Brockway  Nofio  110llath ar ei gefnArian  Malcolm Collins  Bocsio  Pwysau pluEfydd  Ken Jones  Athletau  220llathEfydd  Don Skene  Beicio  10milltirEfydd  Ron Jenkins  Codi Pwysau  Pwysau pluEfydd  Aileen Harding  Ffensio  ffoil

Dolenni allanol
  Gwefan swyddogol Gemau'r Gymanwlad 
  Cyngor Gemau Gymanwlad Cymru

1954
Categori:1954