Samuel Holland

Gwleidydd Rhyddfrydol oedd Samuel Holland (17 Hydref 1803 - 27 Rhagfyr 1892) a oedd yn Aelod Seneddol Sir Feirionnydd rhwng 1870 a 1885.

Dyddiau cynnar
Ganwyd 17 Hydref 1803 yn Lerpwl yn fab i Samuel a Katherine (née Menzies) Holland, a'i fedyddio yng Nghapel Presbreteraidd Paradise Street Lerpwl ar 26 Ionawr 1804. Roedd ei dad wedi buddsoddi yn helaeth yn y diwydiant llechi yng Ngogledd Cymru.

Cafodd ei addysgu mewn ysgolion preswyl yn Lloegr a'r Almaen, pan yn 18 oed fe'i danfonwyd i oruchwylio mewn chwarel lechi newydd ei dad yn Rhiwbryfdir Ffestiniog a bu fyw ym Meirionnydd am weddill ei oes.

Bywyd personol
Priododd dair gwaith. Ei ail wraig oedd Anne Rose a briododd ym 1850 yn Allesley, Gorllewin Canolbarth Lloegr (ac a arferai fod yn Swydd Warwick), bu hi farw ym 1877 Aberystwyth Observer 31 Mawrth 1877 "Family Notices" http://papuraunewyddcymru.llgc.org.uk/cy/page/view/3041042/ART65

Priododd Caroline Jane Burt, merch y Parch J. T. Burt, Broadmoor yn Sandringham ym 1878 Cambrian News and Merionethshire Standard 25 Hydref 1878 "Local and District" http://papuraunewyddcymru.llgc.org.uk/cy/page/view/3309082/ART59 bu hi farw yng Nghaerdeon ger Dolgellau ym 1924.

Aelod Seneddol
Bu'n aelod Seneddol Rhyddfrydol dros etholaeth Meirionnydd am 14 mlynedd gan ennill dau etholiad yn gyffyrddus efo dros 60% o'r bleidlais a chael ei ethol yn ddiwrthwynebiad unwaith.

Cyfraniad y tu allan i'r senedd
Cofir am Samuel Holland yn bennaf fel un o arloeswyr y diwydiant llechi yn ardal Ffestiniog. Bu yn un o'r prif gymhellwyr i adeiladu Rheilffordd Ffestiniog i gysylltu'r gweithfeydd llechi yn Ffestiniog a phorthladd Porthmadog History - Ffestiniog Railway / Part 1 - A Railway Is Born http://www.festrail.co.uk/fr_history_1.htm

Fe fu hefyd yn un o brif gefnogwyr sefydlu Ysgol Dr Williams, ysgol bonedd i ferched yn Nolgellau gan brynu a thalu am y tir yr adeiladwyd yr ysgol arno fel rhodd i'r ymddiriedolwyr.Y Dydd Rhag 30 1892 "Samuel Holland Ysw" http://papuraunewyddcymru.llgc.org.uk/cy/page/view/3162826/ART25

Fe fu'n Ustus Heddwch ac yn is-gwnstabl Castell Harlech ac yn Siryf Sir Feirionydd ym 1862

Marwolaeth
Bu farw Rhagfyr 27 1892 yn 99 oed.

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1803
Categori:Marwolaethau 1892
Categori:Pobl o Feirionnydd
Categori:Pobl o Lerpwl
Categori:Meirionnydd