Beti George

Newyddiadurwraig a darlledwraig o Gymraes yw Beti George (ganwyd 19 Ionawr 1939). Mae'n cyflwyno'r rhaglen Beti a'i Phobol ar Radio Cymru ers 1987.

Bywyd cynnar
Ganwyd Jane Elizabeth Jones yng Nghoed-y-bryn ger Llandysul mewn cymuned bron yn uniaith Gymraeg. Roedd ei mam wedi bod yn forwyn ac roedd ei thad yn wehydd. Yn y tridegau nid oedd ei thad yn gallu dod o hyd i waith ac roedd rhaid iddo symud i Bendyrus a gweithio o dan ddaear. 

Yn ei hysgol gynradd, Beti oedd yr unig blentyn a basiodd yr arholiad yr "Eleven-plus" er mwyn mynd i Ysgol Ramadeg Llandysul. Hi oedd y gyntaf yn ei theulu i allu mynd i'r brifysgol ac fe aeth i astudio Cymraeg yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd. Aeth i ddysgu mewn ysgol gynradd yn Aberystwyth ac yna yn ysgolion gramadeg y Merched a'r Bechgyn yn Aberhonddu am 18 mis.

 Gyrfa 
Yn y 1970au cynnar, cychwynodd ei gyrfa yn y cyfryngau pan gafodd swydd gyda'r BBC yn Abertawe fel gohebydd ar ei liwt ei hun i'r rhaglen Bore Da, oedd yn cael ei chyflwyno gan T. Glynne Davies. Aeth ymlaen i gyflwyno Heddiw, rhaglen deledu nosweithiol BBC Cymru. Wedi cychwyn S4C bu'n cyflwyno rhaglen Newyddion gyda Gwyn Llewelyn. Roedd hefyd yn un o brif gyflwynwyr y rhaglenni etholiadol yn yr wythdegau.

Bu'n cyflwyno nifer o raglenni eraill ar S4C gan gynnwys Ar y Bocs a Sbectrwm (rhaglenni yn trafod y cyfryngau), a nifer fawr o raglenni cerddorol yn cynnwys Lleisiau Cymru, Byd Cerdd, Cadwyn Carolau a Meistri Fienna. Bu hefyd yn y gyfres ddrama Heliwr (1996).

Roedd yn un o gyflwynwyr cyfres DNA Cymru; darlledwyd rhaglen arbennig ar Ddydd Gŵyl Dewi 2015 a dangoswyd cyfres o bedair rhaglen ym mis Tachwedd a mis Rhagfyr 2015.Datgelu canlyniadau DNA hynafiadol Angharad Mair yn fyw ar Heno Cymru DNA Wales – Y Prosiect; Adalwyd 2015-11-29 Cyflwynodd y rhaglen Cysgu o Gwmpas lle'r oedd hi a Huw Stephens yn ymweld a rhai o westai a bwytai gorau Cymru.

Yn yr 1980au cynnar ar BBC Radio Cymru roedd yn gweithio ar raglen gylchgrawn Cil y Drws bob bore Llun. Yna cafodd ei hannog gan y diweddar Lowri Gwilym a phennaeth Radio Cymru ar y pryd, Meirion Edwards, i gyflwyno rhaglen newydd – rhywbeth tebyg i Desert Island Discs yn Gymraeg. Dywedodd Beti nad oedd hi’n “rhy awyddus” i wneud y rhaglen i ddechrau. Cychwynnodd Beti a'i Phobol yn Hydref 1984, gyda Beti yn sgwrsio gyda gwestai gwahanol bob wythnos yn trafod hanes eu bywyd, ac yn dewis eu hoff gerddoriaeth. Yn 2024, dathlwyd 40 mlynedd o'r rhaglen gyda phennod arbennig gyda Beti a'i mab, Iestyn.

 Anrhydeddau 

Daeth Beti'n aelod o Orsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Abergwaun 1986.

Yn 2016, derbyniodd y Wobr am Gyfraniad Eithriadol yng Ngwobrau Cyfryngau Cymru. Ym mis Awst 2017, enillodd Wobr Geraint Stanley Jones am "ei chyfraniad i gyfathrebu cerddoriaeth trwy ddarlledu".

Mae’n Gymrawd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant, Prifysgol Bangor a Phrifysgol De Cymru.

Ar ddiwedd 2020, fe'i henwebwyd ar gyfer MBE ond fe'i gwrthododd. Ar 20 Gorffennaf 2022, derbyniodd radd er anrhydedd gan Brifysgol Abertawe.

 Bywyd personol 
Ei phartner hyd ei farwolaeth ym mis Ebrill 2017 oedd yr awdur a'r darlledwr David Parry-Jones; roeddent yn byw yng Nghaerdydd. Ers 2009, roedd David yn dioddef o glefyd Alzheimer a bu Beti yn codi ymwybyddiaeth o'r cyflwr yn y cyfryngau. Darlledwyd rhaglen am y clefyd o'r enw Un o Bob Tri ar S4C yn 2013 ac fe gyflwynodd Beti raglen The Dreaded Disease – David's Story ar Radio Wales. Cyflwynodd hefyd y rhaglen ddogfen Beti and David: Lost for Words a ddarlledwyd ar y BBC ledled gwledydd Prydain.

Mae ganddi fab, Iestyn George, sy'n byw yn Brighton, a fu'n newyddiadurwr ac yn olygydd cerddoriaeth ar gylchgronau yr NME a GQ.Many things define former GQ music editor Iestyn George, as Sarah Welsh discovered Mae bellach yn ddarlithydd ym Mhrifysgol Brighton. Gwahanodd Beti George a thad Iestyn pan oedd yn ifanc.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol

Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru
Categori:Cyflwynwyr radio o Gymru
Categori:Cyflwynwyr teledu o Gymru