Gemau'r Gymanwlad 2002

Gemau'r Gymanwlad 2002 oedd yr ail tro ar bymtheg i Gemau'r Gymanwlad gael eu cynnal. Manceinion, Lloegr oedd cartref y Gemau rhwng 25 Gorffennaf - 4 Awst. Pleidleisiodd Cyngor Gemau Gymanwlad Lloegr i enwebu Manceinion ar draul Llundain fel ymgeisydd y wlad ar gyfer cynnal Gemau 2002 ac wedi i ddiddordeb Adelaide, Awstralia a Cape Town, De Affrica bylu, cafodd Manceinion eu dewis fel lleoliad Gemau 2002 yn ystod cyfarfod o ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad yn Bermiwda ym 1995.

Cyflwynwyd Tenis Bwrdd a Triathlon i'r Gemau am y tro cyntaf gyda Bowlio Deg a Chriced yn diflannu, dychwelodd Jiwdo i'r Gemau am y tro cyntaf ers 1990 ac am y tro cyntaf cafwyd cystadlaethau i athletwyr elît gydag anabledd ochr yn ochr ag athletau heb anabledd.

Dyma oedd y Gemau olaf i Simbabwe fynychu cyn gadael y Gymanwlad yn 2003.

Uchafbwyntiau'r Gemau
Llwyddodd David Morgan i ddod yr athletwr Cymreig mwyaf llwyddiannus yn hanes y Gemau wrth ennill dwy fedal aur ac un arian yn y gystadleuaeth Codi Pwysau er mwyn sicrhau cyfanswm o naw medal aur a thair medal arian rhwng 1982 a 2002. Roedd yna lwyddiant arbennig i ynys Nawrw yn y gystadleuaeth Codi Pwysau hefyd wrth i'r ynys fechan yn y Môr Tawel sydd a phoblogaeth o 9,434 sicrhau dwy fedal aur, pump medal arian ac wyth medal efydd.

Casglodd Sant Kitts-Nevis eu hunig medal yn hanes y Gemau hyd yma pan enillodd Kim Collins y 100m i ddynion a llwyddodd Ynysoedd Caiman a Sant Lwsia i gasglu eu medalau cyntaf yn hanes y Gemau wrth i Kareem Streete-Thompson ennill y fedal efydd yn y naid hir ar ran Ynysoedd Caiman gyda Dominic Johnson yn ennill medal efydd yn y naid â pholyn i Sant Lwsia.

Ar ôl methu cystadlu yng Ngemau Olympaidd 2000 yn Sydney am ei bod yn rhy ifanchttp://news.bbc.co.uk/sportacademy/hi/sa/special_events/cycling/newsid_3909000/3909169.stm, llwyddodd Nicole Cooke i gasglu medal aur i Gymru yn y ras lôn yn y gystadleuaeth Feicio..http://www.thecgf.com/sports/results.asp

Yn y pwll Nofio llwyddodd Ian Thorpe o Awstralia i ennill chwe medal aur ac un arian a llwyddodd i dorri record byd yn y 400m dull rhydd gan ddod y person cyntaf i ennill 10 medal aur yn holl hanes y Gemau.http://news.bbc.co.uk/sport3/commonwealthgames2002/hi/swimming/newsid_2166000/2166261.stm

Chwaraeon

 Athletau
 Badminton
 Beicio
 Bocsio
 Bowlio Lawnt

 Codi Pwysau
 Gymnasteg
 Hoci
 Jiwdo
 Nofio

 Pêl-rwyd
 Plymio
 Reslo
 Rygbi Saith-bob-ochr

 Saethu
 Sboncen
 Tenis Bwrdd
 Triathlon

Timau yn cystadlu
Cafwyd 72 tîm yn cystadlu yng Ngemau'r Gymanwlad, 2002

  Anguilla
  Antigwa a Barbiwda
  Awstralia
  Bahamas
  Bangladesh
  Barbados
 21px Belîs
  Bermiwda
  Botswana
  Brwnei Darussalam
  Camerŵn
  Canada  Cymru
  Cyprus
  De Affrica
  Dominica
  Ffiji
  Gambia
  Ghana
  Gibraltar
  Gogledd Iwerddon
  Grenada
  Guernsey
  Gaiana 21px Hong Cong
  India
  Jamaica
  Jersey
  Cenia
  Ciribati
 21px Lesotho
  Lloegr
  Malawi
  Maleisia
  Maldives
  Malta  Mawrisiws
  Montserrat
 21px Mosambic
  Namibia
  Nawrw
  Nigeria
  Niue
  Pacistan
  Papua Gini Newydd
  Samoa
  Seland Newydd
  Seychelles
  Sierra Leone  Singapôr
  Sri Lanca
  St Helena

 21px Sant Lwsia

 21px Gwlad Swasi
  Tansanïa
  Tonga
  Trinidad a Thobago
  Twfalw
  WgandaYnysoedd Caiman
 21px Ynysoedd Cook
 21px Ynysoedd y Falklands
 21px Ynys Manaw
 21px Ynys Norfolk
  Ynysoedd Solomon
  Ynysoedd Turks a Caicos
 21px Ynysoedd Virgin Prydeinig
  Yr Alban
  Fanwatw
  Sambia
  Simbabwe

Tabl Medalau
 Safle CenedlAurArianEfyddCyfanswm 1   Awstralia  82  62  63  207 2   Lloegr  54  52  60  166 3   Canada  31  41  46  118 4   India India  30  22  17  69 5   Seland Newydd  11  13  21  45 6   De Affrica  9  20  17  46 7   Camerŵn  9  1  2  12 8   Maleisia  7  6  18  34 9   Cymru  6  13  12  31 10   Yr Alban  6  8  16  30 11   Nigeria  5  3  12  20 12   Cenia  4  8  4  16 13   Jamaica  4  6  7  17 14   Singapôr  4  2  7  13 15   Bahamas  4  0  4  8 16   Nawrw  2  5  8  15 17   Gogledd Iwerddon  2  2  1  5 18   Cyprus  2  1  1  4 19   Pacistan  1  3  4  8 20   Ffiji  1  1  1  3 20   Sambia  1  1  1  3 22   Simbabwe  1  1  0  2 23   Namibia  1  0  4  5 24   Tansanïa  1  0  1  2 25   Bangladesh  1  0  0  1 25   Gaiana  1  0  0  1 25  21px Mosambic  1  0  0  1 25    1  0  0  1 29   Botswana  0  2  1  3 30   Wganda  0  2  0  2 31   Samoa  0  1  2  3 32   Trinidad a Tobago  0  1  0  1 33   Barbados  0  0  1  1 33 Ynysoedd Caiman  0  0  1  1 33   Ghana  0  0  1  1 33  21px Lesotho  0  0  1  1 33   Malta  0  0  1  1 33   Mawrisiws  0  0  1  1 33  21px Sant Lwsia  0  0  1  1 Cyfanswm  282  280  336  898

Medalau'r Cymry
Roedd 214 aelod yn nhîm Cymru; y nifer fwyaf erioed. Llwyddodd David Morgan i ddod yr athletwr Cymreig mwyaf llwyddiannus yn hanes y Gemau wrth ennill dwy fedal aur ac un arian yn y gystadleuaeth Codi Pwysau er mwyn sicrhau cyfanswm o naw medal aur a thair medal arian rhwng 1982 a 2002.

MedalEnwCystadleuaethAur  Nicole Cooke  Beicio  Ras lônAur  Jamie Arthur  Bocsio  60 kgAur  David Morgan  Codi Pwysau  77 kg (Cyfuniad)Aur  David Morgan  Codi Pwysau  77 kg (Pont a hwb)Aur  Michaela Breeze  Codi Pwysau  56 kg (Cipiad)Aur  Ceri Dallimorea Johanne Brekke  Saethu Parau Reiffl 50m Tra'n GorweddArian  Colin Jackson  Athletau  110m dros y clwydiArian  Matt Elias  Athletau  400m dros y clwydiArian  Hayley Tullett  Athletau  1500mArian  Iwan ThomasJamie BaulchTim Benjamina Matt Elias  Athletau  4x400mArian  Huw Pritchard  Beicio  Ras scratch 20 kmArian  John GronowDerek Dowlinga Kevin George Woolmore  Bowlio Lawnt  Triawd gydag anabledd corfforolArian  David Morgan  Codi Pwysau  77 kg (Cipiad)Arian  Michaela Breeze  Codi Pwysau  56 kg (Cyfuniad)Arian  Michaela Breeze  Codi Pwysau  56 kg (Pont a hwb)Arian  Jo Melen  Jiwdo  o dan 78 kgArian  Angharad Sweet  Jiwdo  dros 78 kgArian  Ryan Jenkinsac Adam Robertson  Tenis Bwrdd  Dyblau'r dynionArian  Leanda Cave  Triathlon  MerchedEfydd  Richard Vaughan  Badminton  Senglau'r dynionEfydd  Kevin Evans  Bocsio  dros 91 kgEfydd  Anwen Buttenac Joanna Weale  Bowlio Lawnt  Parau Efydd  Robert Weale  Bowlio Lawnt  Senglau Efydd  Jason GreensladeDavid WilkinsRichard Bowen ac Ian Slade  Bowlio Lawnt  Pedwarawd dynionEfydd  Ann SutherlandGillian Dawn MilesNina Shipperlee ac Pam John  Bowlio Lawnt  Pedwarawd merched Efydd  Gary Cole  Jiwdo  o dan 60 kg Efydd  Claire Scourfield  Jiwdo  o dan 63 kg Efydd  Timothy Davies  Jiwdo  o dan 66 kg Efydd  Luke Preston  Jiwdo  o dan 81 kg Efydd  David Roberts  Nofio  100m Dull rhydd i'r anablEfydd  James Birkett-Evansa Michael Wixey  Saethu  Parau trap

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
  Gwefan swyddogol Gemau'r Gymanwlad 
  Cyngor Gemau Gymanwlad Cymru

2002
Categori:2002