Peter O'Toole

Actor o Loegr oedd Peter Seamus Lorcan O'ToolePeter O'Toole, Esq  Debrett's Limited. 2013. Adalwyd 22 Hydref 2013 (2 Awst 1932 – 14 Rhagfyr 2013). Daeth i sylw byd-eang ym 1962 pan chwaraeodd ran T. E. Lawrence yn  y ffilm epig Lawrence of Arabia. Cynigiwyd ei enw ar gyfer wyth Gwobr yr Academi a hynny ar gyfer: Lawrence of Arabia (1962), Becket (1964), The Lion in Winter (1968), Goodbye, Mr. Chips (1969), The Ruling Class (1972), The Stunt Man (1980), My Favorite Year (1982) a Venus (2006). Enillodd bedair gwobr Golden Globes, un wobr BAFTA ac un Emmy, ac yn 2003 cafodd ei anrhydeddu gyda Honorary Academy Award.

Tra yn y coleg yn y 1950au, gwrthwynebai ymyrriad Lloegr yn Rhyfel Corea a Rhyfel Fietnam yn y 1960au. Priododd yr actores Siân Phillips ym 1959 a chawsant ddwy ferch: Kate a Patricia. Ysgarodd y O'Toole a Siân ym 1979. Cafodd O'Toole a'i bartner Karen Brown fab (Lorcan Patrick O'Toole) a anwyd ar 17 Mawrth 1983, pan oedd O'Toole yn 50 oed.

Bywyd cynnar
Ganwyd Peter Seamus O'Toole ym 1932. Mae rhai ffynonellau'n nodi ei fan geni fel Connemara, Swydd Galway, Iwerddon, ac eraill yn nodi Leeds, Lloegr, ble cafodd ei fagu. Ni wyddai O'Toole ei hun yr union fan, na'r union ddyddiad. Yn ei hunangofiant mae'n nodi'r ail o Awst. Roedd ganddo dystysgrif geni o'r ddwy wlad gyda'r ddogfen o Iwerddon yn nodi Mehefin 1932. Constance Jane Eliot (née Ferguson) oedd enw'i fam, Albanes O'Toole, Peter, Loitering with Intent: Child (Large print edition), Macmillan London Ltd., London, 1992. ISBN 1-85695-051-4; tud. 10, "My mother, Constance Jane, had led a troubled and a harsh life. Orphaned early, she had been reared in Scotland and shunted between relatives;..." o nyrs, a Patrick Joseph O'Toole, oedd enw'i dad a oedd yn Wyddel ac a weithiai gyda metel, chwaraewr pêl-droed a bwci ceffylau. Pan oedd O'Toole yn flwydd oed aeth ei deulu ar daith pum mlynedd o drefi rasio ceffylau yng Ngogledd Lloegr. Cafodd ei fagu'n Babydd.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, dihangodd Leeds fel faciwi. Treuliodd saith neu wyth mlynedd yn Ysgol Uwchradd Babyddol St Joseph's yn Holbeck, Leeds, ble anogwyd ef i beidio â defnyddio'i law chwith i sgwennu. “I used to be scared stiff of the nuns: their whole denial of womanhood – the black dresses and the shaving of the hair – was so horrible, so terrifying,” meddai'n ddiweddarach, “Of course, that's all been stopped. They're sipping gin and tonic in the Dublin pubs now, and a couple of them flashed their pretty ankles at me just the other day.”

Wedi gorffen ei gyfnod yn yr ysgol, dechreuodd weithio fel cyw newyddiadurwr gyda'r Yorkshire Evening Post, nes iddo gael ei alw  fel consgript gyda Llynges Frenhinol Lloegr.

Yna rhwng 1952 a 1954  bu'n fyfyriwr yn y Royal Academy of Dramatic Art (RADA), wedi derbyn ysgoloriaeth. Cafodd ei wrthod fodd bynnag gan ysgol ddrama yn Nulyn gan nad oedd yn siarad Gwyddeleg. Cyfoedion iddo yn RADA oedd Albert Finney, Alan Bates a Brian Bedford. Disgrifwyd y dosbarth ganddo fel y dosbarth mwyaf hynod a fu ers sefydlu'r coleg: "the most remarkable class the academy ever had, though we weren't reckoned for much at the time. We were all considered dotty."

Marwolaeth
Bu farw O'Toole ar 14 Rhagfyr 2013 yn Ysbyty Wellington, Llundain, yn 81 oed wedi gwaeledd hir.Booth, Robert (2013) "Peter O'Toole, star of Lawrence of Arabia, dies aged 81", theguardian.com, 15 Rhagfyrr 2013. Adalwyd 15 Rhagfyr 2013

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1932
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Actorion o Loegr