Gemau'r Gymanwlad 1998

Gemau'r Gymanwlad 1998 oedd yr unfed tro ar bymtheg i Gemau'r Gymanwlad gael eu cynnal. Kuala Lumpur, Maleisia, oedd cartref y Gemau rhwng 11 - 21 Medi a dyma'r tro cyntaf i'r Gemau ymweld ag Asia. Llwyddodd Kuala Lumpur i ennill yr hawl i gynnal y Gemau yn ystod Gemau Olympaidd 1992 yn Barcelona gan sicrhau 40 pleidlais gydag Adelaide, Awstralia yn sicrhau 25. Roedd Gemau'r Gymanwlad wedi eu beirniadu yn dilyn y penderfyniad i wrthod ceisiadau New Dehli i gynnal Gemau 1990 a 1994 gan arwain at lywodraeth Canada'n nodi bod angen i Gemau'r Gymanwlad gael eu cynnal ym mhob rhan o'r Gymanwlad ac nid i'w cyfyngu i'r gwledydd traddodiadol fel Lloegr, Awstralia, Seland Newydd a Chanada.http://www.academia.edu/932294/The_Bidding_Games_The_Games_Behind_Malaysias_Bid_to_Host_the_XVIth_Commonwealth_Games

Cafwyd campau i dimau am y tro cyntaf yn y Gemau gyda Chriced, Hoci, Pêl-rwyd a Rygbi Saith-bob-ochr yn ogystal â Bowlio Deg a Sboncen a chafwyd athletwyr o Ciribati a Twfalw am y tro cyntaf yn ogystal â dwy wlad oedd wedi ymuno â'r Gymanwlad er nad oeddent yn gyn-diriogaethau Prydeinig; Camerŵn a Mosambic.

Uchafbwyntiau'r Gemau
Cafodd Mosambic ddechrau delfrydol i'w Gemau cyntaf wrth i Maria Mutola ac Argentina Paulino gipio'r fedal aur ac arian yn ras yr 800m i ferched a dathlodd Camerŵn eu hymddangosiad cyntaf yn y gemau gyda thair medal arian a thair medal efydd. Cipiodd Lesotho a Mawrisiws eu medalau aur cyntaf yn hanes y Gemau wrth i Thabiso Paul Moqhal ennill y Marathon i Lesotho gyda Richard Sunee yn dod yn fuddugol yn y sgwâr bocsio i Mawrisiws.

Gyda champau i dimau yn ymddangos am y tro cyntaf, cafwyd medal aur i dîm criced De Affrica, Crysau Duon Seland Newydd oedd yn fuddugol yn y rygbi saith-pob-ochr tra bo Awstralia'n fuddugol yn y pêl-rwyd yn ogystal â chystadlaethau hoci'r dynion a'r merched.

Ar y trac Athletau llwyddodd Atto Boldon o Trinidad a Tobago i dorri record y Gymanwlad yn y 100m i ddynion wrth ennill y fedal aur mewn 9.88 eiliad gyda Frankie Fredericks o Namibia, gasglodd y fedal arian, hefyd yn torri 10 eiliad wrth orffen mewn amser o 9.96 eiliad. Obadele Thompson o Barbados gafodd yr efydd gydag amser o 10.00 eiliad ar ei ben.http://www.thecgf.com/sports/results.asp

Torrodd Iwan Thomas o Gymru record 400m y Gymanwlad wrth ennill y fedal aur mewn amser o 44.52 eiliad gan ychwanegu pencampwriaeth y Gymanwlad i'w fedal aur o Bencampwriaethau'r Byd a Phencampwriaethau Ewrop.

Casglodd Bradley Wiggins o Loegr medal cyntaf ei yrfa beicio wrth gasglu'r fedal arian fel aelod o dîm ras yn erbyn y cloc Lloegr ac yn y pwll nofio gwnaeth Ian Thorpe o Awstralia ei ymddangosiad cyntaf yn y Gemau wrth gasglu pedair medal aur yn y 200m dull rhydd, 400m dull rhydd, 4x100m dull rhydd a 4x200m dull rhydd.

Chwaraeon

 Athletau
 Badminton
 Beicio
 Bocsio

 Bowlio Lawnt
 Bowlio Pin-deg
 Criced
 Codi Pwysau

 Gymnasteg
 Hoci
 Nofio
 Pêl-rwyd

 Plymio
 Rygbi Saith-bob-ochr
 Saethu
 Sboncen

Timau yn cystadlu
Cafwyd 70 tîm yn cystadlu yng Ngemau'r Gymanwlad, 1998 gyda Camerŵn, Namibia, Montserrat a Mosambic yn ymddangos am y tro cyntaf.

  Anguilla
  Antigwa a Barbiwda
  Awstralia
  Bahamas
  Bangladesh
  Barbados
 21px Belîs
  Bermiwda
  Botswana
  Brwnei Darussalam
  Camerŵn
  Canada  Cymru
  Cyprus
  De Affrica
  Dominica
  Gambia
  Ghana
  Gibraltar
  Gogledd Iwerddon
  Guernsey
  Gaiana
 21px Hong Cong
  India  Jamaica
  Jersey
  Cenia
  Ciribati
 21px Lesotho
  Lloegr
  Malawi
  Maleisia
  Maldives
  Malta
  Mawrisiws
  Montserrat 21px Mosambic
  Namibia
  Nawrw
  Nigeria
  Pacistan
  Papua Gini Newydd
  Samoa
  Seland Newydd
  Seychelles
  Sierra Leone
  Singapôr
  Sri Lanca  St Helena

 21px Sant Lwsia

 21px Gwlad Swasi
  Tansanïa
  Tonga
  Trinidad a Thobago
  Twfalw
  Wganda
Ynysoedd Caiman 21px Ynysoedd Cook
 21px Ynysoedd y Falklands
 21px Ynys Manaw
 21px Ynys Norfolk
  Ynysoedd Solomon
  Ynysoedd Turks a Caicos
 21px Ynysoedd Virgin Prydeinig
  Yr Alban
  Fanwatw
  Sambia
  Simbabwe

Tabl Medalau
 Safle CenedlAurArianEfyddCyfanswm 1   Awstralia  82  61  57  200 2   Lloegr  36  47  52  135 3   Canada  30  31  40  101 4   Maleisia  10  14  12  36 5   De Affrica  9  11  14  34 6   Seland Newydd  8  6  20  34 7   India  7  10  8  25 8   Cenia  7  5  4  16 9   Jamaica  4  2  0  6 10   Cymru  3  4  8  15 11   Yr Alban  3  2  7  12 12   Nawrw  3  0  0  3 13   Gogledd Iwerddon  2  1  1  4 14   Simbabwe  2  0  3  5 15   Ghana  1  1  3  5 16   Mawrisiws  1  1  2  4 17   Cyprus  1  1  1  3  Tansanïa  1  1  1  3  Trinidad a Tobago  1  1  1  3 20   Bahamas  1  1  0  2 21px Mosambic  1  1  0  2 22   Barbados  1  0  2  3 23  21px Lesotho  1  0  0  1 24   Camerŵn  0  3  3  6 25   Namibia  0  2  1  3 26   Seychelles  0  2  0  2 27   Sri Lanca  0  1  1  2 28   Bermiwda  0  1  0  1  Ffiji  0  1  0  1 21px Ynys Manaw  0  1  0  1  Pacistan  0  1  0  1 32   Papua Gini Newydd  0  0  1  1  Wganda  0  0  1  1  Sambia  0  0  1  1 Cyfanswm  215  215  245  675

Medalau'r Cymry
Roedd 105 aelod yn nhîm Cymru.

MedalEnwCystadleuaethAur  Iwan Thomas  Athletau  400mAur  Kelly Morgan  Badminton  SenglauAur  Desmond Davies  Saethu SkeetArian  Christian Malcolm  Athletau  200mArian  David Morgan  Codi Pwysau  77 kg (Cipiad)Arian  William Thomas a Robert Weale  Bowlio Lawnt  ParauArian  John Price  Bowlio Lawnt  SenglauEfydd  Iwan ThomasJamie BaulchPaul Gray a Doug Turner  Athletau  4 x 400mEfydd  Shaun Pickering  Athletau  Taflu PwysauEfydd  Kevin Evans  Bocsio  91 kgEfydd  Rita Jonesac Anne Sutherland  Bowlio Lawnt  Parau Efydd  Mark AnsteyDavid WilkinsNeil Rees ac Ian Slade  Bowlio Lawnt  Pedwarawd Efydd  Tony Morgan  Codi Pwysau  69 kg (Cipiad)Efydd  Christopher Hockleya David Davies  Saethu  Reiffl bôr llawnEfydd  Alex Gough  Sboncen  Senglau

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
  Gwefan swyddogol Gemau'r Gymanwlad 
  Cyngor Gemau Gymanwlad Cymru

1998
Categori:1998
Categori:Mahathir Mohamad