Edward Breese

Cyfreithiwr a hynafiaethydd o Gymru oedd Edward Breese (13 Ebrill 1835 - 10 Mawrth 1881).

Bywyd cynnar
Ganwyd Edward Breese yng Nghaerfyrddin 13 Ebrill 1835 yn ail fab i John Breese, gweinidog gyda'r Annibynwyr a Margaret Williams (chwaer i David Williams AS Castell Deudraeth). Cafodd ei dad alwad i wasanaethu capel yn Lerpwl ac yno y magwyd Edward am y mwyafrif o'i blentyndod."Breese, Edward", yn Eminent Welshmen (1908); adalwyd 17 Chwefror 2014

Byd y gyfraith
Cafodd ei addysg yng Ngholeg Lewisham cyn cael ei erthyglu yn swyddfa gyfreithiol ei ewyrth ym Mhorthmadog lle y cymhwysodd fel cyfreithiwr ym 1857. Ym 1859 olynodd ei ewythr fel Clerc yr Heddwch ar gyfer Sir Feirionnydd. Gan fod David Williams yn brif reolydd Ystâd William Alexander Madocks, bu Breese hefyd yn chware rhan bwysig yng nghynllunio a datblygu tref newydd Porthmadog.

Sefydlodd cwmni cyfreithiol Breese, Jones & Casson ym Mhorthmadog, lle ddaeth David Lloyd George i gyflawni ei erthyglau. Gwasanaethodd Breese fel asiant y Rhyddfrydwyr yn etholaeth Meirionnydd yn ystod etholiad 1880.

Yr hynafiaethydd
Ysgrifennodd nifer o erthyglau i'r cylchgrawn hynafiaethol Archaeologia Cambrensis, a chylchgronau hynafiaethol eraill ond daeth yn fwyaf adnabyddus fel awdur, ar y cyd â Mr R M Wynne, Peniarth, o Kalendars of Gwynedd, cyfrol yn cynnwys rhestrau llawn o Raglawiaid, Custos Rotulorum, Siryfion, ac Aelodau Seneddol etholaethau Siroedd Môn, Caernarfon, Meirionnydd, a Bwrdeistrefi Caernarfon a Biwmares, a nifer o swyddi cyhoeddus eraill.Kalendars of Gwynedd gan Edward Breese ac R M Wynne; J. C. Hotten ynys Môn 1873 Mae'r gyfrol, a gyhoeddwyd ym 1873, yn parhau i gael ei ystyried yn waith safonol a dibynadwy hyd heddiw.Breese, Edward yn y Bywgraffiadur ar lein

Bywyd personol
Priododd ym 1863 a Margaret Jane, merch Lewis Williams, Dolgellau, (Uchel siryf Sir Feirionnydd ym 1865). Bu iddynt chwech o blant (pedwar mab a dwy ferch). Bu un o'i feibion, Charles Edward Breese yn aelod Seneddol Rhyddfrydol Sir Gaernarfon o 1918 i 1922.

Bu farw 10 Mawrth 1871 a'i gladdu ym mynwent eglwys Penrhyndeudraeth ar y 15fed o'r un mis.

Cyfeiriadau

Categori:Hynafiaethwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1835
Categori:Marwolaethau 1881
Categori:Cyfreithwyr o Gymru