Stendhal

Llenor Ffrangeg o Ffrainc oedd Stendhal, sef Henri Beyle (23 Ionawr 1783 – 23 Mawrth 1842). Fe'i ystyrir yn un o'r ffigyrau mwyaf dylanwadol yn llenyddiaeth Ffrainc fel Rhamantwr ac arloeswr realaeth.

Bywgraffiad
Ganwyd Stendhal yn Grenoble, Ffrainc. Yn 1799 symudodd o Grenoble er mwyn astudio ym Mharis, ond yn fuan wedyn rhoddodd heibio astudio a dechreuodd ysgrifennu. Ei uchelgais cyntaf oedd ysgrifennu dramâu, ond bu rhaid iddo ildio i bwysau gan ei deulu a chymryd swydd yn y Weinidogaeth Rhyfel. Mewn canlyniad, cafodd ei anfon i Milan ym Mai 1800. Cafodd ei swyno gan y bywyd milwrol (roedd Napoleon ar ei anterth), yr Eidal, byd yr opera, serch a dedwyddwch. Yn wr swil o dueddiad rhamantaidd a oedd yn casáu rhagrith y gymdeithas fourgeois Ffrengig, sefydlodd er ei fwyn ei hun yr hyn a alwai yn "ddull ymarferol i gael dedwyddwch" (le bonheur), sef "Beylaeth".

Pan gollodd ei fywoliaeth gyda chwymp ymerodraeth Napoleon, ymroddodd yn llwyr i fywyd yr Eidal, cerddoriaeth a chelf. Ysgrifennodd fywgraffiadau Haydn a Mozart ac wedyn hanes paentio yn yr Eidal (Histoire de la peinture en Italie), a'r llyfr taith Rome, Naples et Florence. Yn 1819, wedi ei siomi mewn carwriaeth gyda Matilde Dembowski, ysgrifennodd yr ysgrif De l'amour sy'n ceisio dadansoddi seicoleg cariad. Yn 1827, yn 44 oed, ysgrifennodd ei nofel gyntaf Armance a ddilynwyd gan Le Rouge et le Noir. Daeth yn gonswl Ffrengig yn Civitavecchia ond parhaodd Stendhal i ysgrifennu: yno y dechreuodd ei ddau hunangofiant (Souvenir d'égotisme, Vie de Henry Brulard) a dwy nofel anorffenedig (Lucien Leuwen, Lamiel). Ar ymweliad i Baris ysgrifennodd ei nofel La Chartreuse de Parme a enillodd gymeradwyaeth Honoré de Balzac. Bu farw ym Mharis ar ôl cael trawiad calon yn y stryd ar 23 Mawrth 1842.

 Llyfrau 
 Nofelau 
 Armance (1827)
 Le Rouge et le Noir (1830)
 Lucien Leuwen (1835), heb ei orffen, cyhoeddwyd 1894
 La Chartreuse de Parme (1839)
 Lamiel (1839–1842), heb ei orffen, cyhoeddwyd

 Arall (detholiad)
 Vies de Haydn, Mozart et Métastase (1815)
 Histoire de la Peinture en Italie (1817)
 Rome, Naples et Florence (1817 ac 1827)
 De l'amour (1822)
 Racine et Shakespeare (1823, 1825)
 Vie de Rossini (1823)
 Promenades dans Rome (1829)
 Vie de Henry Brulard (1890), hunangofiant

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 Gweithiau Stendhal ar Prosiect Gutenberg

Categori:Genedigaethau 1783
Categori:Marwolaethau 1842
Categori:Diplomyddion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Hanesyddion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Hanesyddion Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Hunangofianwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Hunangofianwyr Ffrangeg  o Ffrainc
Categori:Llenorion straeon byrion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Llenorion straeon byrion Ffrangeg  o Ffrainc
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Nofelwyr Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Pobl o Grenoble
Categori:Pobl fu farw ym Mharis
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Ffrangeg o Ffrainc