Turku

Dinas ar arfordir de-orllewin y Ffindir ar aber Afon Aura yw Turku (Ffinneg: [ˈturku], Swedeg: Åbo [ˈoːbu]). Gwladychwyd y dref yn ystod y 13eg ganrif a sefydlwyd hi ar ddiwedd y ganrif honno, sy'n golygu mai dinas hynaf y Ffindir yw hi. Daeth yn ddinas bwysicaf y wlad, a bu felly am ganrifoedd. Ar ôl i'r Ffindir ddod yn rhan o Ymerodraeth Rwsia ym 1809, symudwyd prifddinas Uchel Ddugiaeth y Ffindir i Helsinki ym 1812, ond Turku oedd y ddinas fwyaf poblog yn y Ffindir tan ddiwedd y 1840au. Mae'n dal yn brifddinas ranbarthol ac yn ganolbwynt busnes a diwylliant.

Enw
Mae'r enw Ffinneg Turku yn deillio o air Hen Slafeg Dwyreiniol tǔrgǔ, sy'n golygu "marchnad". Mae'r gair turku yn dal i olygu "marchnad" mewn rhai idiomau yn y Ffinneg. Torg yw'r gair Swedeg am farchnad ac mae'n debyg iddo gael ei fenthyg o Hen Slafeg Dwyreiniol, ond roedd eisoes yn cael ei ddefnyddio yn Hen Swedeg.

Mae'r enw Swedeg Åbo i'w weld yn hawdd ei esbonio, oherwydd iddo gynnwys y geiriau å ("afon") a bo ("nyth, annedd") a allai olygu rhyweth tebyg i "dŷ'r afon". Er hynny, mae geirdarddwyr yn credu bod yr esboniad hwn yn anghywir gan mai hen enw yw ef ac nad oes dim enwau tebyg eraill. Ceir hen derm cyfreithiol o'r enw åborätt (sy'n golygu "hawl i fyw yn"), a oedd yn rhoi'r hawl etifeddadwy i ddinasyddion ("åbo") i fyw ar dir a oedd yn perthyn i'r goron.http://sv.wikipedia.org/wiki/Åborätt

Awgrymwyd hefyd fod yr enw Ffinneg Turku yn cyfeirio at y farchnad yn wreiddiol ond bod yr enw Swedeg Åbo yn cyfeirio at y castell.

Yn Ffinneg, Turun yw cyflwr genidol Turku, felly mae llawer of enwau Ffineg ar sefydliadau Turku yn dechrau gyda'r gair hwn, er enghraifft, Turun yliopisto am Brifysgol Turku.

Gefeilldrefi
Gefeilliwyd Turku â:

 25px Göteborg yn Sweden (er 1946)
 25px Aarhus yn Nenmarc (er 1946)
 25px Bergen yn Norwy (er 1946)
 25px St Petersburg yn Rwsia (ar y pryd Leningrad, Yr Undeb Sofietaidd) (er 1953)
 25px Gdańsk yng Ngwlad Pwyl (er 1958)
 25px Rostock yn yr Almaen (ar y pryd Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen) (er 1963)
  Varna ym Bwlgaria (er 1963)
 25px Constanţa yn Rwmania (er 1963) 25px Cwlen yn yr Almaen (er 1967)
 25px Szeged yn Hwngari (er 1971)
 25px Bratislafa yn Slofacia (ar y pryd Tsiecoslofacia) (er 1976)
 25px Fflorens yn yr Eidal (er 1992)
 25px Tianjin yn Ngweriniaeth Pobl Tsieina (er 2000)
 25px Tartu yn Estonia (er 2008)

Mae gan Turku gytundebau cydweithredu â'r dinasoedd hyn:
 25px Tallinn yn Estonia (cyundeb cydweithredu)
 25px Kuressaare yn Estonia (cyundeb cydweithredu)

Oriel

Cyfeiriadau

Categori:Dinasoedd y Ffindir