Ray Mala

Actor ffilm a sinematograffydd o'r Unol Daleithiau oedd Ray Mala (ganwyd Ray Wise; 27 Rhagfyr 1906 – 23 Medi 1952). Ymddangosodd mewn dros 25 o ffilmiau gan amlaf yn chwarae cymeriadau Inuit neu Hawäiaidd. Fe oedd seren gyntaf y sinema oedd yn Americanwr Brodorol, ac fe'i elwir yn "y Clark Gable Esgimoaidd".

Ganwyd Ray yn Candle ar ochr ogleddol Gorynys Seward, Alaska, yn fab i fasnachwr Iddewig o Rwsia o'r enw Bill Wise, a mam Inupiaq o'r enw Casina Armstrong. Cafodd blentyndod anodd: priododd Casina berchennog pwb o Sweden, a gadawodd ei mab gyda'i mam, Nancy Armstrong. Cafodd ei fwlio gan blant eraill oherwydd ei dras gymysg, ond cryfhaodd gymeriad Ray o ganlyniad i hyn. Dysgodd Ray sut i hela gan ddefnyddio bwa a saeth, a gwaywffon, ac roedd yn ddisgybl astud yn yr ysgol leol. Pan oedd yn 14 oed, a nifer o'i deulu wedi eu lladd gan y pandemig ffliw, aeth Ray i Nome i weithio fel llafurwr. Canfuwyd Mala yn ei arddegau gan y fforiwr Frank Kleinschmidt i weithio camera wrth ffilmio yn yr Arctig. Oherwydd yr oedd yn frodor roedd Mala'n medru defnyddio'r camera mewn hinsawdd oer, a chafodd ei sgiliau y tu ôl i'r camera eu sylwi yn Hollywood. Symudodd i Galiffornia i weithio fel dyn camera cynorthwyol i Fox Studios. Denodd sylw am fod yn olygus a chafodd ei ddewis i chwarae'r brif ran mewn ffilm ffug-ddogfen o'r enw Igloo, a ffilmiwyd yn Barrow, Alaska.

Mala oedd yr actor cyntaf nad oedd yn wyn i chwarae prif ran mewn ffilm Hollywood, yn Eskimo (1933). Roedd y prif actoresau oedd yn chwarae gyferbyn â Mala yn y ffilm o dras Tsieineaidd a Ffrengig, ac Hawäiaidd a Japaneaidd. Eskimo oedd y ffilm fawr gyntaf gan stiwdio a ffilmiwyd yn Alaska, ac roedd yn y ffilm gyntaf i ennill Wobr yr Academi am olygu ffilm. Enillodd y ffilm glod yng Ngogledd America ac yn Ewrop a daeth Mala yn eilun matinée. Roedd y mwyafrif o gymeriadau Mala yn Inuit neu Bolynesiaid, ond chwaraeodd hefyd Indiaid Cochion mewn ambell ffilm y Gorllewin Gwyllt, a hefyd amryw o gymeriadau eraill, gan gynnwys estron yn Flash Gordon Conquers the Universe. Actiodd Mala gyferbyn nifer o sêr Oes Aur Hollywood, a ffilmiodd nifer ohonynt yn ei waith fel sinematograffydd i Howard Hawks, Otto Preminger ac Alfred Hitchcock. Gweithiodd fel sinematograffydd ar Shadow of a Doubt (1943), un o ffilmiau Hitchcock. Bu farw Mala yn Hollywood yn 45 oed o gymhlethdodau o ganlyniad i afiechyd y galon, a waethygwyd gan ffilmio mewn jynglau Mecsico.

 Ffilmyddiaeth 
 Actor 
 Igloo (1932)
 Eskimo neu Mala the Magnificent (1933)
 The Last of the Pagans (1935)
 Robinson Crusoe of Clipper Island (1936)
 Union Pacific (1939)
 Flash Gordon Conquers the Universe (1940)
 The Girl from Alaska (1942)
 Red Snow (1952)

 Sinematograffydd 
 How Death Was Cheated in the Great Race to Nome (1925). Adluniad gan Pathé News o'r rhediad serwm i Nome.
 Les Misérables (1952)

 Cyfeiriadau 

 Llyfryddiaeth 
 Morgan, Lael.Eskimo Star: From the Tundra to Tinseltown the Ray Mala Story (Epicenter Press, 2011). ISBN 9781935347125

 Dolenni allanol 




Categori:Actorion ffilm yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Americanwyr Brodorol
Categori:Genedigaethau 1906
Categori:Marwolaethau 1952
Categori:Pobl a aned yn Alaska
Categori:Pobl fu farw yng Nghaliffornia
Categori:Sinematograffwyr o'r Unol Daleithiau