Gorsaf reilffordd Afon Wen

Roedd gorsaf reilffordd Afon Wen yn orsaf reilffordd ym mhentref bychan Afon Wen ar Benrhyn Llŷn, Gwynedd, cafodd ei agor yn 1867 ac wedyn ei chau yn 1964.

Roedd yr orsaf yn ffurfio cyffordd rhwng Rheilffordd Aberystwyth ac Arfordir Cymru a Rheilffordd Sir Gaernarfon.

 Hanes 
Daeth Rheilffordd Aberystwyth ac Arfordir Cymru yn rhan o Reilffyrdd Cambrian yn 1864 a Rheilffordd y Great Western yn 1923. Daeth Rheilffordd Carnarvonshire yn rhan o Reilffordd Llundain a Gogledd Orllewin Lloegr ac yn  rhan o Reilffordd Llundain, y Canolbarth a'r Alban yn 1923. Fel rhan o Reilffordd y Great Western, trosglwyddodd yr orsaf i Ranbarth Gorllewinol Rheilffyrdd Prydain ar wladoli ym 1948 (gan basio yn ddiweddarach i Ranbarth Canolbarth Lloegr yn 1963 gyda gweddill llinellau Rheilffordd Cambrian yng ngogledd Cymru).

Roedd 3 platfform, ystafell aros, ystafell aros i fenywod, swyddfa tocynnau, swyddfa porthorion, toiled a phont rhwng y platfformau. Roedd llinell basio er mwyn i drenau ar y llinell sengl basio ei gilydd, ardal ar gyfer siyntio gwaegnnu nwyddau o un llinell i'r llall ond dim cyfleusterau i ddosbarthu neu casglu nwyddau yn yr orsaf. Roedd peiriant troi injanau o gwmpas a thanciau dŵr i injanau stêm.

Pan caewyd y lein rhwng Afon Wen a Chaernarfon fel rhan o gynllun Beeching ar 7 Rhagfyr 1964, caewyd yr oraf ar yr un pryd. Prif bwriad yr orsaf odd fel cyffordd, er bod mynediad i'r orsaf o'r pentref dros bont cerdded ond yn wahanol i orsaf Morfa Mawddach oedd gyda phwrpas tebyg, roedd orsaf arall (Penychain) yn ddigon agos i wasanaethu pentref Afon Wen.

Arhosodd y blwch arwyddion ar agor wedi cau’r orsaf fel llinell basio ar y lein rhwng Cricieth a Phwllheli tan 1967. Cafodd adeiladau’r orsaf eu dymchwel tua diwedd y 1970au er bod un platform dal i weld ar y safle. Mae trenau rhwng Machynlleth a Phwllheli dal yn pasio’r trwy’r safle.

 Cân 
Daeth gorsaf Afon Wen yn enwog i nifer o bobl o ganlyniad y gan Ar y Trên i Afon Wen gan, Sobin a'r Smaeliaid, gyda Bryn Fôn

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 Gwefan Disused Stations

Afon Wen
Categori:Sefydliadau 1867
Categori:Dadsefydliadau 1964