George McGovern

Hanesydd a gwleidydd o'r Unol Daleithiau oedd George Stanley McGovern (19 Gorffennaf 1922 – 21 Hydref 2012) oedd yn ymgeisydd y Blaid Ddemocrataidd ar gyfer etholiad arlywyddol 1972.

Ganwyd yn Ne Dakota, a gwasanaethodd fel peilot bomio yn Ewrop yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Ar ôl y rhyfel aeth i brifysgol, gan ennill doethuriaeth ym 1953, a dysgodd hanes a gwyddor gwleidyddiaeth. Cafodd ei ethol i Dŷ'r Cynrychiolwyr ym 1956, y Cyngreswr Democrataidd cyntaf yn Ne Dakota mewn 20 mlynedd. Gadawodd y Tŷ ym 1960 i ymgyrchu am y Senedd, ond collodd yr etholiad. Cafodd ei benodi'n gyfarwyddwr y rhaglen Bwyd am Heddwch dan yr Arlywydd John F. Kennedy. Ym 1962 cafodd ei ethol i'r Senedd.

Ef oedd y seneddwr cyntaf i godi ei lais yn erbyn ymyrraeth yr Unol Daleithiau yn Rhyfel Fietnam. Enillodd enwebiad y Blaid Ddemocrataidd am yr arlywyddiaeth ym 1972, ac ymgyrchodd ar bolisïau rhyddfrydol, gan bwysleisio encilio lluoedd Americanaidd rhag Fietnam a diddymu gorfodaeth filwrol. Collodd yr etholiad i'r deiliad Richard Nixon, ac i nifer o geidwadwyr roedd McGovern yn symbol o fethiant polisïau'r Democratiaid. Gadawodd gwleidyddiaeth wedi iddo gael ei drechu mewn etholiad seneddol ym 1980. Ym 1997, penododd yr Arlywydd Bill Clinton McGovern yn llysgennad i Sefydliad Bwyd ac Amaeth y Cenhedloedd Unedig.

Mae etifeddiaeth McGovern i'r Blaid Ddemocrataidd yn ddadleuol. O ganlyniad i'w wrthwynebiad i Ryfel Fietnam daeth yn arweinydd i adain chwith y blaid, a llwyddodd ei ymgyrch arlywyddol i ddenu nifer o fyfyrwyr a blaengarwyr, ond cyhuddwyd McGovern gan nifer o Ddemocrataidd o gyfeiliorni'r blaid a dieithrio pleidleiswyr.

 Cyfeiriadau 

Categori:Derbynwyr Medal Rhyddid yr Arlywydd
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Gwleidyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Pobl o Dde Dakota