Holosen

Epoc daearegol ydy Holosen a gychwynodd tua 12,000 blwyddyn yn ôl hyd at y presennol; mae'n dilyn y Pleistosen. Mae'r rhan o'r cyfnod Chwarteraidd.

Tardd yr enw o'r geiriau Groeg holos () ‘cyfan’ a kainos () ‘newydd, diweddar’; a'r cyfieithiad llythrennol, felly, ydy ‘hollol newydd, cwbl ddiweddar’.

Caiff yr Holosen ei gysylltu gyda'r cyfnod cynnes, presennol, a adnabyddir gan naturiaethwyr a biolegwyr fel Marine Isotope, Stage 1, a daw'r dystiolaeth o hanes elfennau gymharol ddiweddar o'r ddaear, megis rhewlifau a ffurfiwyd yn ystod yr Oes Iâ Fawr. Nodwedd arall ohono yw datblygiad bodau dynol, a'u heffaith ar amgylchedd y Ddaear a'r dull y maent wedi cofnodi ei hanes. Oherwydd hyn, bathwyd term arall (yn answyddogol) sef Anthroposen er mwyn cynnwys yr elfen yma o effaith dyn ar ecosystemau bregys y Ddaear, gan fod yr effaith hwn ar fioamrywiaeth mor sylweddol.
bawd|chwith|Map dychmygol o gyfnod cynnar yr Holosen tua 9,000 o flynyddoedd yn ôl; Ynys Prydain, y gwledydd Sgandinafaidd a Môr y Gogledd.

Y cyd-destyn ehangach
Mae'r epoc hwn yn dilyn yr Oes Iâ ddiwethaf, sef y Wisconsinan Glacial Period. the Baltic-Scandinavian Ice Age, or the Gellir ei rannu'n bump is-epocau o ran newidiadau o bwys yn yr hinsawdd:

Cyn-Foreaidd (Preboreal) (10 ka – 9 ka),
Boreaidd (Boreal) (9 ka – 8 ka),
Atlantaidd (Atlantic) (8 ka – 5 ka),
Isforeaidd (Subboreal) (5 ka – 2.5 ka) and
Isatlantaidd (Subatlantic) (2.5 ka – presennol).
''Nodyn: Ystyr "ka" yw "mil o flynyddoedd".

Gweler hefyd
 Cyfres (stratigraffeg)
 Cyfnodau daearegol

Cyfeiriadau

Categori:Cyfnodau daearegol