Tour de France 2012

Tour de France 2012 oedd 99fed ras Tour de France. Cychwynnodd ar 30 Mehefin 2012 gyda chymal cyntaf yn Liège, Gwlad Belg a gorffen ar y Champs-Élysées ym Mharis ar 22 Gorffennaf. Ymwelodd y Tour â'r Swistir y flwyddyn hon yn ogystal.

Cafodd y llwybr ei gyhoeddi ar gam gan yr ASO ar eu gwefan ar 10 Hydref 2011. Cadarnhaodd yr ASO y llwybr yn y cyflwyniad swyddogol ar 18 Hydref.

Roedd y llwybr yn cynnwys 101.1 km a gwblhawyd ar ffurf treial amser ac ond tri chymal yn gorffen i fyny allt: La Planche des Belles Filles (cymal 7), La Toussuire - Les Sybelles (cymal 11) a Peyragudes (cymal 17).

Ymwelwyd â'r Col du Grand Colombier am y tro cyntaf yn hanes y Tour de France. Cafodd yr esgyniad ei ddefnyddio'n gynharach yn y Critérium du Dauphiné, Tour de l'Avenir ac yn gyson yn y Tour de l'Ain. Esgynnwyd hefyd mynyddoedd cyfarwydd y Col de la Madeleine a'r Col de la Croix de Fer (y ddwy yn Hors catégorie) wrth i'r ras deithio drwy'r Alpau. Ar y daith drwy'r Pyreneau, esgynnwyd y Col de Tourmalet, Col d'Aubisque, Col d'Aspin ar Col de Peyresourde; a phob un o'r pedwar yn ystod cymal 16.  Roedd cyfanswm o 25 esgyniad yng nghategori 1, 2, a HC yn cyfrif ar gyfer pwyntiau yng nghystadleuaeth brenin y mynyddoedd.

Timau
Roedd gan pob un o 18 o dimau ProTeam yr UCI yr hawl, ac roedd yn ofynnol iddynt, gymryd rhan yn y ras. Cafodd pedwar tîm UCI Professional Continental eu gwahodd yn ogystal, un Iseldiraidd a tair Ffrengig.

Ag2r-La Mondiale
Cofidis†
Lampre-ISD
Orica-GreenEDGE
Saur-Sojasun†
Team Sky
Argos-Shimano†
Euskaltel-Euskadi
Liquigas-Cannondale
Omega Pharma-Quick Step
Team Europcar†
Vacansoleil-DCM
Astana
FDJ-BigMat
Lotto-Belisol
Rabobank
Team Katusha
BMC Racing Team
Garmin-Sharp
Movistar Team
RadioShack-Nissan
Team Saxo Bank-Tinkoff Bank

†: Timau proffesiynol cyfandirol a wahoddwyd

Y ffefrynnau cyn y ras
Roedd Cadel Evans am amddiffyn ei deitl fel enillydd y Tour y flwyddyn gynt. Nid oedd Andy Schleck, enillydd 2010 (wedi i Alberto Contador gael ei ddi-gymhwyso am ddefnyddio cyffuriau), a ddaeth yn ail yn 2011, yn gallu cychwyn y Tour wedi iddo dorri ei asgwrn sacraidd yn ei belfis yn y Critérium du Dauphiné.  Ni fyddai cyn enillydd 2007, Alberto Contador, a ddi-gymhwyswyd wedi 2010, yn cymryd rhan oherwydd ei fod yn dal wedi ei wahardd rhag cystadlu ar y pryd.

Roedd cyn-enillwyr eraill Grand Tour a gychwynnodd y Tour de France yn 2012 yn cynnwys: Denis Menchov (2009 Giro d'Italia a 2005 a Vuelta a España 2007), Alexander Vinokourov (Vuelta a Espana 2006), Alejandro Valverde (Vuelta a España 2009), Vincenzo Nibali (Vuelta a España 2010), Juan José Cobo (Vuelta a España 2011), Ivan Basso (Giro d'Italia 2006 a Giro d'Italia 2010), Michele Scarponi (Giro d'Italia 2011) a Ryder Hesjedal (Giro d'Italia 2012).

Yn ôl nifer y feirniaid, y prif ffefryn oedd y reidiwr Prydeinig Bradley Wiggins. Roedd Wiggins, a orffennodd yn bedwerydd yn 2009, ac yn drydydd yn Vuelta a España 2011, wedi dangos ei gyflwr yn dda drwy gydol 2012, gan ennill rasus cymalog nodweddiadol Paris-Nice, Tour de Romandie a'r Critérium du Dauphiné. Cysidrwyd y cyn-reidiwr trac i fod yn un o dreialwyr amser gorau'r peleton, ac roedd y cyfanswm uchel o gilomedrau ar ffurf treialon amser yn Tour 2012 yn fantais iddo.

Canlyniad
Enillodd Bradley Wiggins (Team Sky) ddosbarthiad cyffredinol y ras, 3' 21" yn glir o'i gyd-aelod tîm Chris Froome. Daeth y ddau yn Brydeinwyr cyntaf erioed i orffen yn nhri safle uchaf y ras ers sefydliad y ras 109 mlynedd ynghynt. Gwisgwyd y crys melyn gan Fabian Cancellara (RadioShack-Nissan) o'r Swistir, a enillodd y prologue.  Cipiodd Wiggins, a ddaeth yn ail yn y prologue, y crys melyn ar gymal 7, y cymal mynyddig cyntaf, cymal a enillwyd gan Froome, a deliodd ar y safle drwy gydol gweddill y ras, gan ennill y ddau dreial amser hir, a heb golli unrhyw amser i'w brif wrthwynebwyr yn y mynyddoedd. Daeth Froome yn ail yn y ddau dreial amser, ac roedd ochr yn ochr, neu ychydig o flaen Wiggins yn y cymalau mynyddig. Yr Eidalwr Vincenzo Nibali (Liquigas-Cannondale) a orffennodd yn y drydydd safle, yr unig reidiwr i gadw fyny gyda'r ddau yn gyson yn y mynyddoedd.

Enillwyd y crys gwyrdd am y dosbarthiad bwyntiau gan gyd-aelod tîm Nibali, y Slofaciwr Peter Sagan. Enillodd Sagan dri cymal, a bu'n ail neu'n drydydd mewn pedwar cymal arall. Enillwyd dau gymal hefyd gan y sbrintiwr Almaenig André Greipel (Lotto-Belisol), a phencampwr y byd Mark Cavendish, Prydeiniwr arall ar Team Sky, ond roeddent yn llai cyson yn sbrintiau eraill y ras. Thomas Voeckler, y Ffrancwr ar Team Europcar, a gipiodd dosbarthiad Brenin y Mynyddoedd, wedi iddo gipio dau gymal mynyddig a bod y cyntaf i groesi copa saith mynydd yn olynol. Yr Americanwr Tejay van Garderen (BMC Racing Team), a ddaeth yn bumed yn y dosbarthiad cyffredinol, a enillodd y crys gwyn fel y reidiwr ifanc gorau. Cipiodd RadioShack-Nissan y dosbarthiad timau, a gwobrwywyd Chris Anker Sørensen fel y reidiwr mwyaf brwydrol.

 Cymalau 
CymalDyddiadDechrau – GorffenPellterMathEnillyddP30 Mehefin  Liège – Liège  6.4 km 20px|alt=|link=  Treial amser unigol   Fabian Cancellara11 Gorffennaf Liège – Serain  198 km  22px|alt=|link=  Cymal gwastad   Peter Sagan22 Gorffennaf  Visé – Tournai  207.5 km  22px|alt=|link=  Cymal gwastad   Mark Cavendish33 Gorffennaf  Orchies – Boulogne-sur-Mer  197 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig canolig   Peter Sagan44 Gorffennaf  Abbeville – Rouen  214.5 km  22px|alt=|link=  Cymal gwastad   André Greipel55 Gorffennaf  Rouen – Saint-Quentin  196.5 km  22px|alt=|link=  Cymal gwastad   André Greipel66 Gorffennaf  Épernay – Metz  207.5 km  22px|alt=|link=  Cymal gwastad   Peter Sagan77 Gorffennaf Tomblaine – La Planche des Belles Filles 199 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig canolig   Chris Froome88 Gorffennaf  Belfort – Porrentruy  157.5 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig canolig   Thibaut Pinot99 Gorffennaf  Arc-et-Senans – Besançon  41.5 20px|link=Flat stage  Treial amser unigol   Bradley Wiggins10 Gorffennaf Diwrnod gorffwys1011 Gorffennaf  Mâcon – Bellegarde-sur-Valserine  195.5 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig   Thomas Voeckler1112 Gorffennaf  Albertville – La Toussuire/Les Sybelles  148 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig   Pierre Rolland12 13 Gorffennaf  Saint-Jean-de-Maurienne – Annonay/Davézieux  226 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig canolig   David Millar13 14 Gorffennaf  Saint-Paul-Trois-Châteaux – Cap d'Agde  217 km  22px|alt=|link=  Cymal gwastad   André Greipel1415 Gorffennaf  Limoux – Foix  191 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig   Luis León Sánchez1516 Gorffennaf  Samatan – Pau  158.5 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig   Pierrick Fedrigo17 Gorffennaf Diwrnod gorffwys16 18 Gorffennaf  Pau – Bagnères-de-Luchon  197 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig   Thomas Voeckler 17  19 Gorffennaf  Bagnères-de-Luchon – Peyragudes  143.5 km  22px|alt=|link=  Cymal mynyddig   Alejandro Valverde 18  20 Gorffennaf  Blagnac – Brive-la-Gaillarde  222.5 km   22px|alt=|link=  Cymal gwastad   Mark Cavendish 19  21 Gorffennaf  Bonneval – Chartres  53.5 km  20px|link=Flat stage  Treial amser unigol   Bradley Wiggins2022 Gorffennaf   Rambouillet – Paris (Champs-Élysées)  120 km 22px|alt=|link=  Cymal gwastad   Mark Cavendish 

 Arweinwyr y dosbarthiadau 
 Cymal EnillyddDosbarthiad cyffredinol25pxMaillot jauneDosbarthiad Pwyntiau25pxMaillot vertBrenin y Mynyddoedd25pxMaillot à pois rougesReidiwr Ifanc25pxMaillot blancDosbarthiad Tîm25pxClassement par équipeGwobr Brwydrol25pxPrix de combativité P Fabian Cancellara Fabian Cancellara Philippe Gilbert dim gwobr Tejay van Garderen Team Sky dim gwobr 1 Peter Sagan Michael Mørkøv Nicolas Edet 2 Mark Cavendish Peter Sagan Anthony Roux 3 Peter Sagan Michael Mørkøv 4 André Greipel Yukiya Arashiro 5 André Greipel Matthieu Ladagnous 6 Peter Sagan David Zabriskie 7 Chris Froome Bradley Wiggins Chris FroomeRein Taaramäe Luis León Sánchez 8 Thibaut Pinot Fredrik Kessiakoff RadioShack-Nissan Fredrik Kessiakoff 9 Bradley WigginsTejay van Garderen dim gwobr 10 Thomas Voeckler Thomas Voeckler Thomas Voeckler 11 Pierre Rolland Fredrik Kessiakoff Pierre Rolland 12 David Millar Robert Kišerlovski 13 André Greipel Michael Mørkøv 14 Luis León Sánchez Peter Sagan 15 Pierrick Fédrigo Nicki Sørensen16 Thomas Voeckler Thomas Voeckler Thomas Voeckler17 Alejandro Valverde Alejandro Valverde18 Mark Cavendish Alexander Vinokourov19  Bradley Wiggins dim gwobr20  Mark Cavendish dim gwobr Terfynol Bradley Wiggins Peter Sagan Thomas Voeckler Tejay Van Garderen RadioShack-Nissan Chris Anker Sørensen

Nodiadau
Pan yw un reidiwr yn arwain mwy nag un gystadleuaeth ar ddiwedd cymal mae'n derbyn pob crys, ond dim ond un crys gaiff ei wisgo y diwrnod canlynol. Mae'n gwisgo crys y gystadleuaeth pwysicaf (yn y drefn yma - melyn, gwyrdd, dot polca, gwyn). Mae'r crysau eraill a ddeilir gan y reidiwr yn cael eu gwisgo gan y reidiwr sy'n ail yn y gystadlauaeth eilradd hwnnw (neu'r trydydd, pedwerydd reidiwr ayb. fel bo'r angen).
 Yng nghymal 1, gwisgodd Bradley Wiggins, a oedd yn ail yn y gystadleuaeth, y crys gwyrdd, gan fod Fabian Cancellara yn gwisgo'r crys melyn.
 Yng nghymal 2, gwisgodd Peter Sagan, a oedd yn ail yn y gystadleuaeth, y crys gwyrdd, gan fod Fabian Cancellara yn gwisgo'r crys melyn.

Canlyniadau
Dosbarthiad cyffredinol
ReidiwrTîmAmser 1  Bradley Wiggins 20px  Team Sky 87h 34' 47" 2  Chris Froome Team Sky + 3' 21″ 3  Vincenzo Nibali Liquigas-Cannondale + 6' 19″ 4  Jurgen Van Den Broeck  Lotto-Belisol + 10' 15″ 5  Tejay van Garderen 20px  BMC Racing Team + 11' 04″ 6  Haimar Zubeldia 20px RadioShack-Nissan + 15' 41″ 7  Cadel Evans BMC Racing Team + 15' 49″ 8  Pierre Rolland Team Europcar + 16' 26″ 9  Janez Brajkovič Astana + 16' 33″ 10  Thibaut Pinot  FDJ-BigMat + 17' 17″

Dosbarthiad bwyntiau
ReidiwrTîmPwyntiau 1  Peter Sagan 20px|Green jersey Liquigas-Cannondale 421 2  André Greipel  Lotto-Belisol 280 3  Matthew Goss  Orica-GreenEDGE 268 4  Mark Cavendish Team Sky 220 5  Edvald Boasson Hagen  Team Sky 160 6  Bradley Wiggins 20px Team Sky 144 7  Chris Froome Team Sky 126 8  Luis León Sánchez Rabobank 104 9  Juan José Haedo Team Saxo Bank-Tinkoff Bank 102 10  Cadel Evans  BMC Racing Team 100

Brenin y Mynyddoedd
ReidiwrTîmPwyntiau 1  Thomas Voeckler 20px|Polka-dotted jersey  Team Europcar 135 2  Fredrik Kessiakoff Astana 123 3  Chris Anker Sørensen Team Saxo Bank-Tinkoff Bank 77 4  Pierre Rolland Team Europcar 63 5  Alejandro Valverde Movistar Team 51 6  Chris Froome Team Sky 48 7  Egoi Martínez Euskaltel-Euskadi 43 8  Thibaut Pinot FDJ-BigMat 40 9   Brice Feillu Saur-Sojasun 38 10   Daniel Martin Garmin-Sharp 34

Dosbarthiad reidiwr ifanc
ReidiwrTîmAmser1  Tejay van Garderen 20px BMC Racing Team 2  Thibaut Pinot  FDJ-BigMat + 6' 13″3  Steven Kruijswijk  Rabobank + 1h 05' 48″4  Rein Taaramäe Cofidis + 1h 16' 32″5  Gorka Izagirre  Euskaltel-Euskadi + 1h 20' 40″6  Rafael Valls Vacansoleil-DCM + 1h 26' 37″7  Peter Sagan 20px  Liquigas-Cannondale + 1h 27' 42″8  Dominik Nerz Liquigas-Cannondale + 1h 31' 08″9  Edvald Boasson Hagen Team Sky + 1h 41' 39″10  Davide Malacarne  Team Europcar + 1h 46' 06″

Dosbarthiad timau
SafleTîmAmser1RadioShack-Nissan 20px 263h 12' 01″2Team Sky + 5' 54″3BMC Racing Team + 36' 36″4Astana + 43' 35″5Liquigas-Cannondale + 1h 04' 58″6Movistar Team + 1h 08' 19″7Team Europcar + 1h 08' 54"8Team Katusha + 1h 12' 49″9FDJ-BigMat + 1h 19' 28″10Ag2r-La Mondiale + 1h 41' 18″

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
Gwefan swyddogol Tour de France (ar gael yn Ffrangeg, Saesneg, Almaeneg neu Sbaeneg)

2012
Categori:2012