Jim Henson

Pypedwr o'r Unol Daleithiau oedd James Maury "Jim" Henson (24 Medi, 1936 – 16 Mai, 1990) a greodd sioeau poblogaidd fel y Muppets, a pherfformiodd ar Sesame Street a The Muppet Show. Mae'n bosibl taw Henson yw'r pypedwr mwyaf llwyddiannus erioed. Ceisiodd foderneiddio pypedwaith ag arbenigedd technegol i'w addasu i'r sgrîn, a defnyddio pypedau fel modd o adrodd straeon.

Y dyddiau cynnar
Ganwyd Henson yn Greenville, Mississippi, ar 24 Medi 1936 a chafodd ei fagu yn Leland, Mississippi, gan deulu o Seientiaid Cristnogol. Agronomegwr oedd ei dad oedd yn gweithio i Adran Amaeth yr Unol Daleithiau. Symudodd y teulu i Maryland a phan oedd Jim ym Mhrifysgol Maryland cafodd ei hurio gan sianel deledu leol i gynhyrchu rhaglen fer o'r enw Sam and Friends. Cyd-weithiodd â Jane Nebel, myfyrwraig, a phriododd y ddau ym 1959. Cafodd y ddau, bump o blant cyn iddynt wahanu ym 1986, ond ni wnaethont ysgaru a pharhaodd y berthynas yn glos hyd at ei farwolaeth.

Gyrfa
Creodd Jim byped o froga ym 1956 ac fe'i enwodd yn "Kermit the Frog" ar ôl ffrind o'i blentyndod. Creodd ragor o 'Muppets', sef cyfansoddair o marionette a puppet, o rwber a brethyn, ac oedd yn gallu dangos emosiwn yn well na phypedau pren a rhoes iddynt "fywyd a sensitifrwydd" ar gyfer y teledu. Yn y 1950au a'r 1960au ymddangosodd y Muppets mewn hysbysebion ac ar sioeau adloniant megis The Ed Sullivan Show a The Today Show.

Cyflogwyd Henson ym 1969 gan y Children's Television Workshop i berfformio'i bypedau ar y rhaglen blant Sesame Street. Cyflwynodd Henson y cymeriadau Bert ac Ernie, Big Bird, Grover ac eraill i'r sioe. Darlledwyd The Muppet Show o 1976 hyd 1981, a llwyddodd i ennill 235 miliwn o wylwyr ar draws y byd ar adegau. Cydweithiodd â'r pypedwr Frank Oz ar Sesame Street a The Muppet Show. Cynhyrchodd Henson The Muppet Movie (1979), a chyfarwyddodd The Great Muppet Caper (1981), ffilmiau oedd yn serennu'r Muppets. Yn y 1980au creodd y rhaglen blant Fraggle Rock a'r gyfres The Storyteller. Gweithiodd hefyd ar y ffilmiau ffantasi The Dark Crystal (1982) a Labyrinth (1986), ond nid oedd yn llwyddiannus yn y swyddfa docynnau.

Gwobrau
Yn ystod ei yrfa, enillodd Henson 18 Gwobr Emmy, saith Gwobr Grammy, a phedair Gwobr Peabody. Roedd yn enwog am ei garedigrwydd, ei ostyngeiddrwydd a'i daldra o 6'3". Bu farw Henson ar 16 Mai 1990 o niwmonia. Ar y cychwyn ni ddymunodd Henson fynd i'r ysbyty gan nad oedd eisiau trafferthu eraill, ac yn ôl ei wraig Jane mae'n debyg i gredoau Seientiaeth Gristnogol ei deulu "effeithio ei feddwl", er nad oedd Henson yn Seientiad Cristnogol gweithredol ers 15 mlynedd. Cafwyd gwasanaeth coffa gyda 5000 o alarwyr yn Eglwys Gadeiriol Ioan Ddwyfol, Dinas Efrog Newydd.

 Cyfeiriadau 

 Llyfryddiaeth 
 Bacon, Matt. No Strings Attached: The Inside Story of Jim Henson’s Creature Shop. New York: MacMillan, 1997.
 Finch, Christopher. Of Muppets and Men: The Making of The Muppet Show. New York: Muppet Press/Alfred A. Knopf, 1981.
 Finch, Christopher, a Charles S. Finch. Jim Henson: The Works: The Art, the Magic, the Imagination. New York: Random House, 1993.
 Henson Associates. The Art of the Muppets: A Retrospective Look at Twenty-five Years of Muppet Magic. New York: Bantam, 1980.
 Henson, Jim. The Muppet Show Book. New York: Abrams, 1978.
 St. Pierre, Stephanie. The Story of Jim Henson: Creator of the Muppets. N.p.: Gareth Stevens, 1997.

 Dolenni allanol 
  Jim Henson ar IMDb
  Jim Henson Legacy

Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Marwolaethau 1990
Categori:Actorion llais yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-Seientiaid Cristnogol
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cynhyrchwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned ym Mississippi
Categori:Pobl fu farw ym Manhattan
Categori:Pobl fu farw o niwmonia
Categori:Pypedwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Sgriptwyr ffilm yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Sgriptwyr ffilm Saesneg o'r Unol Daleithiau