Isadain felen fawr

Gwyfyn eitha mawr sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw isadain felen fawr, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy isadenydd  melyn mawr (-ion); yr enw Saesneg yw Large Yellow Underwing, a'r enw gwyddonol yw Noctua pronuba. Geiriadur enwau a thermau  ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012. Fe'i ceir drwy Ewrop ac yn eitha cyffredin; fe'i ceir hefyd o Ogledd Affrica hyd at India. Mae'n hoff iawn o deithio'n bell ar adegau.

Mae hyd ei adenydd yn 50–60 mm. Mae'n cael ei atynnu at olau ac at flodau megis Buddleia, Senecio, a Valeriana officinalis.

Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r isadain felen fawr yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Enwau
Noctua pronuba yw’r enw a roes Linneaus arno, a hynny am reswm ychydig yn risqué. Mae’r adennydd pwl, gwinau yn cuddio flach o isadain oren trawiadol (i ddychryn aderyn sy’n ceisio’i ddal mae’n debyg). Ond ffansi Linneaus oedd bod yr isadain liwgar yn ei atgoffa o bais merched yn yr oes sedét a phiwritanaidd yr oedd yn byw ynddo... pronuba, pronuptial, morwyn briodas - oes rhaid dweud mwy? Y syniad oedd bod y fflach o liw ar bais y merched hyn yn ddigon i gynhyrfu dyn. Enwodd eraill o deulu’r isadennydd melyn wrth enwau awgrymog tebyg, ee. Noctua comes (=gwraig byw tali).Bwletin Llên Natur rhif 32

Gweler hefyd
 Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
 Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Cyfeiriadau

Categori:Gwyfynod