Neuadd Rolls, Trefynwy

Neuadd Fictorianaidd ydy Neuadd Rolls, a leolwyd yn Nhrefynwy, Sir Fynwy, de-ddwyrain Cymru. Bellach, caiff ei defnyddio fel Llyfrgell y Dref. Rhodd i'r dref ydoedd fel rhan o ddathliadau Jiwbili Aur y Frenhines Victoria gan John Maclean Rolls, Ail Farwn Llangadog a ddaeth yn ei dro'n Arglwydd Llangadog.

Fe'i cofrestrwyd fel adeilad Gradd II yn Hydref 2005, British Listed Buildings: The Rolls Hall.  Adalwyd 15 Ionawr 2012 ac mae'n un o ddau-ddeg-pedwar adeilad yn Nhrefynwy sydd ar y Llwybr Treftadaeth (plac glas).Monmouth Civic Society, Monmouth Heritage Blue Plaque Trail, n.d., t.14

Hanes
Codwyd yr adeilad yn 1887-8 gan F. A. Powell mewn arddull Jacobeaidd a hynny ar gost o £8,000.Keith Kissack, Monmouth and its Buildings (Logaston Press, 2003), t.64 Defnyddiwyd tywodfaen goch ac ashlar.John Newman, The Buildings of Wales: Gwent/Monmouthshire (Penguin Books, 2000), t.408  Roedd teulu Rolls yr Hendre yn dirfeddianwyr cefnog iawn yn yr ardal ar roedden nhw'n bresennol yn yr agoriad swyddogol ar 24 Mai 1888. Cynlluniwyd y Neuadd gan F. A. Powell, sef mab Maer y Dref ar y pryd. Gosodwyd organ gerdd ynddo yn 1889 - un blaenllaw iawn a wnaed gan William Sweetland, a'r flwyddyn ddilynol rhoddwyd nifer o baentiadau ar y waliau. Ym Medi 1890, cynhaliwyd arddangosfa lwyddiannus ynddo ac mae copi o'r catalog ar gael o fewn ei furiau.

Rhwng 1897 a 1903, defnyddiwyd y Neuadd ar gyfer dramâu gan Ben Greet.

Gweler hefyd
 MonmouthpediA Cymraeg
 Afon Troddi
 Llwybr Clawdd Offa
 Camlas Sir Fynwy a Brycheiniog
 Rheilffordd Mynwy
 Castell Mynwy
 Terfysg Casnewydd

Cyfeiriadau

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Nhrefynwy
Categori:Erthygl Pedia Trefynwy
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith y 19eg ganrif
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Sir Fynwy
Categori:Hanes Sir Fynwy