Cymdeithas Ryngwladol y Gweithwyr

Cyfundrefn ryngwladol o sawl grŵp asgell chwith sosialaidd, comiwnyddol, ac anarchaidd oedd Cymdeithas Ryngwladol y Gweithwyr (1864-1876) neu'r Undeb Rhyngwladol Cyntaf. Ei phwrpas, yn ôl y rheolau cyhoeddwyd yn Nhachwedd 1864, oedd i sicrhau cyfathrebiad a chydweithrediad rhwng cyfundrefnau gweithwyr yng ngwledydd gwahanol, at amcan hollol ryddfreiniad y dosbarth gweithiol.libcom.org, General Rules of the International Working Mens Association

Hanes
Cyfarfod o radicaliaid amrywiol yn Neuadd Saint Martin, Llundain, ar y 28ain o Fedi, 1864 oedd genedigaeth y gyfundren. Er i'r cyfarfod cynnwys radicaliaid amrywiol y gyfnod, o genedlaetholwyr Pwylaidd a Gwyddelig a chefnogwyr Mazzini i sosialwyr Prydeinig ac Almaeneg, erbyn Tachwedd 1864 roedd yn gyfundrefn bur asgell chwith. Ond nid oedd yn athrawiaethol unffurf chwaith, gan adlewyrchu amrywiaeth tueddiadau sosialaidd y cyfnod: Siartwyr, gydweithredwyr yn dilyn traddodiadau y Cymro Robert Owen a Pierre-Joseph Proudhon o Ffrainc, ddilynwyr Louis Auguste Blanqui, nifer o sosialwyr Almaeneg a syniadau tebyg i Karl Marx, ac anarchwyr megis Mikhail Bakunin; daeth cynrychiolwyr o wledydd Ewrop a'r Unol Daleithiau. Aeth nifer o'r sosialwyr Almaeneg ymlaen i fod yn aelodau o Blaid Sosialaidd yr Almaen yn 1872 - roedd yr undeb yn cynnwys diwygwyr a chwyldroadwyr ill ddau. Roedd Karl Marx ei hun yn aelod allweddol, gan ysgrifennu'r rheolau gyntaf crybwyllwyd uchodmarxisthistory.org, The First International in America ac eistedd ar Gyngor Cyffredinol y gyfundrefn hyd at 1872. Cynhaliwyd y cyngres cyntaf yn Geneva yn 1866.

Yn ystod Cyngres y Hague yn 1872, holltwyd carfanau y gyfundrefn mewn dau. Diarddelwyd Bakunin a sosialwyr gwrth-wladwriaethol tebyg o'r gyfundrefn gan Marx a'i ddilynwyr. Dyma oedd canlyniad datblygiadau yn syniadau sosialaeth wedi Comiwn Paris 1871. I Marx, methodd y Comiwn oherwydd ei ddiffyg canoli a thrwy wastraff amser ar ddulliau democrataidd yn ystod argyfwng, ond i Bakunin ei lwyddiant oedd yr union wrthodiad hyn o'r wladwriaeth canolig. Daeth Bakunin i ddatgan syniadau Marx yn awdurdodol ac yn 1871 wnaeth cynhadledd yn Llundain o'r Cyngor Cyffredinol (a bennwyd gan Marx) datgan yr angen i'r dosbarth gweithiol ffurfio plaid gwleidyddol.IWMA, Resolution of the London Conference on Working Class Political Action Yn ogystal, roedd anghytundebau dros strwythur y gyfundrefn (rhai megis Bakunin yn ffafrio un ffederal) a lleoliad y Cyngor Cyffredinol (Marx a'i ddilynwyr yn cefnogi ei adleoliad i Efrog Newydd). Roedd cystadleuaeth personol eisoes wedi bydoli rhwng y ddau ffigwr blaengar hyn.James Guillaume, Michael Bakunin A Biographical Sketch I nifer, diffinia'r digwyddiad dechreuad y rhwyg parhaol rhwng Marcsiaeth ac anarchiaeth.

Yn dilyn cyngres 1872, datganodd y garfan o anarchwyr y penderfyniad yn null gan sefydlu cyfundrefn newydd ei hun, Undeb Rhyngwladol Anarchwyr St. Imier wnaeth parhau tan 1877, yn St. Imier, y Swistir. Symudodd y gyfundrefn wreiddiol i Efrog Newydd, ond nid oedd ganddo niferoedd na fri ei dyddiau cynt, gan ddod i ben yn 1876. Ers hyn, sefydlwyd nifer o undebau rhyngwladol Marcsaidd ac anarchaidd gan weld eu hun yn olynwyr i'r gyfundrefn wreiddiol.

O'r gyfundrefn daw y gân sosialaidd enwog Yr Undeb Rhyngwladol.

Cyfeiriadau

Categori:Anarchiaeth
Categori:Sosialaeth
Categori:Comiwnyddiaeth
Categori:Marcsiaeth
Categori:Gwleidyddiaeth