John Philip Sousa

Cyfansoddwr ac arweinydd cerddorfa o'r Unol Daleithiau oedd John Philip Sousa (;Merriam-Webster. Hefyd yn aml: . 6 Tachwedd 1854 – 6 Mawrth 1932). Mae'n enwog am ei ymdeithganau milwrol a gwladgarol, ac fe'i elwir yn aml yn "Frenin yr Ymdeithganau" ().Bierley, Paul E. John Philip Sousa: American Phenomenon (Miami, Warner Bros. Publications, 2001 [1973]).

Roedd yn fab i Bortiwgead ac Almaenes a chafodd ei eni a'i fagu yn Washington, D.C. Dysgodd y fiolin a damcaniaeth cerddoriaeth pan oedd yn blentyn, ac yn ei arddegau dysgodd y trombôn a dechreuodd arwain a chyfansoddi. Ymunodd â Chorfflu Môr-filwyr yr Unol Daleithiau ym 1868 fel prentis ym Mand y Môr-filwyr, ac o 1880 hyd 1892 roedd yn arweinydd y seindorf hon. Ffurfiodd fand ei hunan ym 1892 a theithiodd ar draws yr Unol Daleithiau ac Ewrop (1900–05) ac yn hwyrach y byd (1910–11) yn perfformio cerddoriaeth filwrol a symffonig.Warfield, Patrick. "Making the Band: The Formation of John Philip Sousa's Ensemble", American Music, 24(1) Gwanwyn 2006, tt. 30–66.

Cyfansoddodd 136 o ymdeithganau milwrol gan gynnwys "The Washington Post" (1889), "The Liberty Bell" (1893), a "The Stars and Stripes Forever" (1897), a "Semper Fidelis" (1888) sydd yn ymdeithgan swyddogol Corfflu'r Môr-filwyr. Cyfansoddodd 11 o operetâu rhwng 1879 a 1915, gan gynnwys El Capitan (1896), The Bride Elect (1897), a The Free Lance (1906).  Ysgrifennodd gasgliad o ganeuon o nifer o wledydd dan y teitl National, Patriotic and Typical Airs of All Lands (1890) ar gyfer Adran y Llynges. Yn y 1890au datblygodd yr offeryn a elwir heddiw yn sousaffon.

Ymunodd Sousa â Llynges yr Unol Daleithiau yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a daeth yn bennaeth y ganolfan hyfforddi cerddorol yng Nghanolfan Lyngesol y Llynnoedd Mawr yn Illinois. Ym 1928 cyhoeddodd ei hunangofiant, Marching Along. Cyflwynodd ei gyfansoddiad "The Royal Welch Fusiliers" i'r Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ym 1930 i nodi cysylltiad y gatrawd honno â Chorfflu Môr-filwyr yr Unol Daleithiau, perthynas a ffurfiwyd yn ystod Gwrthryfel y Bocswyr ym 1900.Griffin, P. D. Encyclopedia of Modern British Army Regiments (Thrupp, Sutton, 2006), t. 135. Bu farw Sousa yn 77 oed yn Reading, Pennsylvania, o drawiad ar y galon.

 Gweler hefyd 
 Kenneth J. Alford, cyfansoddwr Prydeinig a elwir hefyd yn "Frenin yr Ymdeithganau"

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 

  John Philip Sousa ar wefan AllMusic
  John Philip Sousa yn y Performing Arts Encyclopedia ar wefan Llyfrgell y Gyngres

Categori:Genedigaethau 1854
Categori:Marwolaethau 1932
Categori:Arweinyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Canwyr tiwba
Categori:Cyfansoddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Washington, D.C.
Categori:Pobl fu farw o drawiad ar y galon
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Bortiwgalaidd
Categori:Swyddogion Corfflu Môr-filwyr yr Unol Daleithiau
Categori:Swyddogion Llynges yr Unol Daleithiau