Crwbach arian y bedw

Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw crwbach arian y bedw, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy crybachau arian y bedw; yr enw Saesneg yw Lesser Swallow Prominent, a'r enw gwyddonol yw Pheosia gnoma. Geiriadur enwau a thermau  ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r crwbach arian y bedw yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Disgrifiad
Gellir drysu'r imago yn hawdd â Pheosia tremula ond mae P. gnoma fel arfer yn llai, ac mae gan y lliw daear fel arfer lai o frown ynddo. Y prif nodwedd y gellir ei wahaniaethu drwyddo yw'r marc gwyn ehangach a chliriach siâp lletem rhwng gwythiennau 1 a 2 ar adenydd blaen P. gnoma.

Seitz - Yn debyg iawn i tremula, fel arfer ychydig yn llai, y smotyn lletem gwyn o dan wythïen 1 yr adenydd blaen yn fyrrach ac yn hollol wyn, heb graenio tywyll ynddo. Ongl anal yr adenydd cefn yn frown heb linell ymylol wen. Yn yr Alpau Uchaf mae ffurf dywyll o'r rhywogaeth hon, ab. leonis Stichel sydd prin yn wahanol i'r ffurf Arctig frigida Zett. (45f) o Lapdir, lle mae smotyn lletem yr adenydd blaen yn llwyd yn lle gwyn. — Ledled Canolbarth Ewrop, tua'r gogledd i Lapdir, tua'r de i Dde Ffrainc, Gogledd yr Eidal, Croatia, a Bukovina; Dwyrain Asia (Amurland). Wy ar y dechrau'n wyrdd gwyn, yn raddol yn mynd yn dywyllach, yn y pen draw yn llwyd fel hadau pabi. Larfa brown tywyll-goch neu wyrdd golau llachar, sgleiniog, gyda bar traws du ar y tiwbercwl a llinell ochrol lydan oren-felyn, ar ymyl uchaf y mae'r stigmata du ag ymyl gwyn wedi'u gosod; ar yr ochr isaf streipen hydredol felen debyg. Gorffennaf i Fedi ar Fedwen. Chwiler brown tywyll. Gwyfyn mewn 2 nythaid, Mai—Mehefin ac eto ym mis Awst. Yn y Gogledd dim ond un nythaid. Seitz, A., 1913, in Seitz, Gross-Schmett. Erde 6: 22., The Macrolepidoptera of the Palearctic Fauna 2. Volume: The Palearctic Bombyces & Sphinges. pdf  


Planhigyn cynnal y wennol llai amlwg yw'r bedwen (Betula) (Ynysoedd Prydain), Betula pendula (Y Ffindir) Betula pubescens (Y Ffindir).

Mae'r gwyfyn yn goroesi'r gaeaf fel chwiler tanddaearol.

Gweler hefyd
 Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
 Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Cyfeiriadau