Tywyll Heno (nofel)

Nofel (neu "stori fer hir") Gymraeg am iechyd meddwl gan Kate Roberts yw Tywyll Heno a gyhoeddwyd gan Wasg Gee ym 1962. Cafwyd sawl addasiad o'r nofel dros y degawdau o ddrama radio ym 1969 i ffilm Gymraeg ym 1986.

Teitl
Mae teitl y nofel yn adleisio llinell ailadroddus o'r ddilyniant englynion Canu Heledd – "Stafell Gynddylan ys tywyll heno".The Oxford Book of Welsh Verse, gol. Thomas Parry (Rhydychen: Clarendon Press, 1961), t.12

 Cymeriadau 
 Bet Jones
 Magi
 Nyrs
 Juliet
 Meddyg
 Y Parch Gruff Jones
 Llywydd y Gwragedd
 Jane Owen
 Dyn y Seiat

 Crynodeb 
"Stori fer hir am fenyw ganol oed, Bet, sy'n profi cyfnod o iselder ysbryd, ac yn canfod ei hun dan ofal ysbyty iechyd meddwl. Trwy'r stori, mae Bet yn olrhain yr amgylchiadau a arweiniodd at ei dadfeiliad emosiynol - dadfeiliad sydd, yn ei barn hi, wedi ei achosi gan golled ffydd. Yn wraig i weinidog, mae hi wedi ei throchi yn gymdeithas y capel ac wedi digalonni â'r holl ragrith mae hi'n ei weld o'i chwmpas. Ar ben hynny mae'n dechrau cwestiynu os oes Duw yn bodoli o gwbl; ac yn dechrau teimlo bod bywyd yn ddibwrpas."

 Cefndir 
"Cyhoeddwyd y stori fer hon ym 1962 - prin oedd problemau iechyd meddwl yn cael eu trafod yn agored bryd hynny, ac mae'r gwahaniaeth rhwng dealltwriaeth yr oes o'i gymharu â nawr [21ain ganrif] yn amlwg. Serch hynny, mae'r stori dal i fod yn datguddio sawl gwirionedd am salwch meddwl a sut mae'n aml wedi ei wreiddio mewn materion cymdeithasol. Mae hi hefyd yn feirniadaeth graff o Gymry'r capel yng nghanol yr ugeinfed ganrif."

 Addasiadau 
Addaswyd y nofel fel drama radio a ddarlledwyd gan y BBC yn 1969, ac yn ddiweddarach fel ffilm deledu a ddarlledwyd gan S4C yn 1986.

 Cyfeiriadau 

Categori:Gweithiau Kate Roberts
Categori:Nofelau 1962
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1962