Castell Caerau

Mae Castell Caerau yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Dolbenmaen yng Ngwynedd, Cymru; cyfeirnod OS: SH508439.

Disgrifiad
Bryngaer fach yw hon ond gyda mur amddiffynnol sylweddol o gerrig mawr hir (headers) sy'n dros 1 metr ar eu hyd. Cafodd ei chodi ar fryncyn creigiog sy'n gadael digon o le i gwt neu ddau yn unig - er na cheir olion - ac sy'n awgrymu ei bod yn gaer o loches i deulu.Christopher Houlder, Wales: an archaeological guide (Llundain, 1978), tud. 53.

Cefndir
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN044.Cofrestr Cadw. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop.References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru. Mae ei harwynebedd  oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod  y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Gweler hefyd 
 Rhestr o fryngaerau Cymru
 Cylchoedd cerrig
 Rhestr copaon Cymru
 Llwythau Celtaidd Cymru

Cyfeiriadau

Categori:Dolbenmaen
Categori:Bryngaerau Gwynedd