Eos (asiantaeth hawliau darlledu)

Corff sy'n cynrychioli rhai cannoedd o gyfansoddwyr cerdd Cymraeg yw Eos. Ffurfiwyd gan fod yr aelodau'n anhapus â'r taliadau a gant drwy asiantaeth freindaliadau PRS for Music (Performing Rights Society).

Yn 2007 torrwyd ar y ffioedd i 15% yr oedd gan y PRS, sef oddeutu £110,000. Yn Ionawr 2007 cytunodd y BBC i godi'r ffi i dair gwaith y swm presennol ond gwrthododd Eos gan fynnu eu bont yn talu ffi "blanced".Golwg, 25:17 (10 Ionawr 2013) Golyga hyn y byddai taliadau'r BBC yn nes at un filiwn o bunnoedd. Yn 2013 a chynt roedd cerddorion Cymraeg a Chymreig yn derbyn 42c y funud.

Yn ôl  Eos mae'r BBC yn rhoi taliad flanced o tua £50 miliwn i PRS. Dywedodd llefarydd hefyd fod y £110,000 a gafodd cerddorion Cymraeg yn llai nag 1% o holl gyllideb Radio Cymru er bod cyfanswm yr amser y chwaraeir cerddoriaeth ar y sianel yn 40%.

Yn 2019 cyhoeddwyd i'r BBC ac Eos arwyddo cytundeb newydd ar gyfer telerau cytundeb ‘blanced’ ar gyfer hawlfreintiau darlledu cerddoriaeth. Roedd y cytundeb i bara am bum mlynedd.

Aelodau Bwrdd cyntaf Eos yn 2012
Sefydlwyd Eos yn ffurfiol ar 27 Tachwedd 2012 mewn cyfarfod cyffredinol yn Llanidloes. Yno etholwyd bwrdd Eos:
 Ruth Myfanwy – Cadeirydd, Cwmni cyhoeddi Curiad a dylunydd 
 Huw Chiswell, Canwr-cyfansoddwr 
 Bryn Fôn, Canwr-cyfansoddwr ac actor
 Gwenan Gibbard, Telynores a chantores
 Mei Gwynedd, Canwr-cyfansoddwr efo Recordiau Jigcal 
 Rhys Harris, Cyfrifydd a Chyn-gerddor
 Jim O'Rourke gynt o Jim O'Rourke a'r Hoelion Wyth, Cerddor ac ymgynghorydd
 Emyr Rhys, Cerddor a Cynhyrchydd  
 Dafydd Meirion Roberts, Cynhyrchydd ac Ymgynghorydd Hawlfreintiau
 Ynyr Roberts, Cerddor a dylunydd 
 Neil Rosser, Canwr-cyfansoddwr 
 Tomos I. Jones, Gweinyddwr Eos

Taliadau
Yn 2014 dosbarthodd Eos £163,994 mewn breindaliadau i'r haelodau. Cynyddodd hynny i £223,854 yn 2022.

Cronfa Eos
Sefydlodd Eos – Yr Asiantaeth Hawliau Darlledu, elusen o’r enw Cronfa Nawdd Eos fydd yn cynnig nawdd er budd y diwydiant cerddoriaeth Gymraeg.

Mae Cronfa Nawdd Eos yn gwahodd cynigion ar gyfer cynlluniau eithriadol fydd yn cyfrannu i lwyddiant y diwydiant cerdd yng Nghymru. Mae Cronfa Nawdd Eos yn cefnogi cynlluniau cyffrous fydd yn ysbrydoli cerddorion, cyfansoddwyr, artistiaid, hyrwyddwyr, trefnwyr a chynhyrchwyr o bob rhan o Gymru i gyfrannu i’r diwydiant cerdd.

Mae’r alwad ar agor i geisiadau am hyd at £1,000 (hyd at 70% o gyfanswm y costau) i gefnogi gweithgaredd yn ystod y 12 mis yn cychwyn o ddyddiad cadarnhau llwyddiant y cais. Mae’r arian sy’n cael ei gynnig yn arian preifat, ac nid yn rhan o unrhyw gynllun neu gronfeydd y Llywodraeth na’r Loteri.  Gall yr arian felly gael ei ddefnyddio fel arian cyfatebol (match funding) ar gyfer unrhyw gais arall.

Ym mis Mawrth 2024 cyhoeddodd Eos bod y Gronfa, sy'n gwerth £10,000 ar agor ac yn gwahodd ceisiadau rhwng £100 a £1,000 yr un. Yn y gorffennol, mae’r Gronfa wedi rhoi cyfraniad i Sŵnami gynhyrchu albwm, i Gai Toms gael nawdd i brynu offer stiwdio newydd, ac i Bwncath fynd ar daith i hyrwyddo’u halbwm diwethaf.

“Y bwriad yw ceisio cynorthwyo’r diwydiant cerddorol Gymraeg drwy gynnig nawdd mewn ffordd syml a didrafferth, a heb y rhwystrau arferol,” dywedodd Dafydd Roberts ar ran Bwrdd Eos.

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
 Gwefan swyddogol Eos

Categori:Cerddoriaeth Cymru
Categori:Diwydiant cerddoriaeth
Categori:Sefydliadau 2012
Categori:Sefydliadau Cymru