Teigr ôl-adain goch

Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw teigr ôl-adain goch, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy teigrod   ôl-adain goch; yr enw Saesneg yw Scarlet Tiger, a'r enw gwyddonol yw Callimorpha dominula. Yng ngwarchodfa Cothill, Rhydychen, mae'r gwyfyn hwn wedi'i astudio'n fanwl o safbwynt geneteg. Fe'i ceir drwy Ewrop, Twrci a Gogledd Iran.

Mae'r oedolyn yn hedfan yn ystod y dydd.

Symphytum officinale ydy prif fwyd y siani flewog.

Bioleg
Mae'r oedolion yn weladwy yn ystod y dydd ym mis Mai a mis Mehefin. Mae gan y rhywogaeth hon un genhedlaeth. Mae'r lindys yn amlffagaidd. Maent yn bwydo'n bennaf ar cwmffri (Symphytum officinale), ond hefyd ar nifer o blanhigion eraill (rhywogaethau Urtica, Cynoglossum, Fragaria, Fraxinus, Geranium, Lamium, Lonicera, Myosotis, Populus, Prunus, Ranunculus, Rubus, Salix a Ulmus) Paolo Mazzei, Daniel Morel, Raniero Panfili Gwyfynod a Gloÿnnod Byw Ewrop a Gogledd Affrica.

Cyffredinol 
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r teigr ôl-adain goch yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Ecoleg
Mae lliwiau llachar y gwyfyn hwn yn rhybudd i reibwyr o bresenoldeb neurotocsinau yn y corff aposematiaeth. Fodd bynnag nid yw rhybuddion o'r fath yn gweithio yn y tywyllwch ac i amddiffyn eu hunain yn erbyn ystlumod liw nos mae gan y gwyfyn ddull acwsteg o ddrysu a chloi uwchseinedd yr ystlum wrth iddo fforio.

Bioleg
Mae'r oedolion yn weithredol yn ystod y dydd ym mis Mai a mis Mehefin. Mae gan y rhywogaeth hon un genhedlaeth. Mae'r lindys yn amlffagaidd. Maent yn bwydo'n bennaf ar comfrey (Symphytum officinale), ond hefyd ar nifer o blanhigion eraill (rhywogaethau Urtica, Cynoglossum, Fragaria, Fraxinus, Geranium, Lamium, Lonicera, Myosotis, Populus, Prunus, Ranunculus, Rubus, Salix a Ulmus)Paolo Mazzei, Daniel Morel, Raniero Panfili "Callimorpha dominula (Linnaeus, 1758)". Gwyfynod a Gloÿnnod Byw Ewrop a Gogledd Affrica.

Mae'r tri ffurf neu morff sy'n digwydd yn y boblogaeth yng ngwarchodfa Cothill yn Swydd Rydychen, Prydain, wedi bod yn destun astudiaeth enetig sylweddol (McNamara 1998), gan gynnwys ymchwil gan E. B. Ford, Ronald Fisher a Denis Owen. Mae Don McNamara (1998) yn disgrifio sut y gall amaturiaid fagu'r rhywogaeth hon.McNamara, Don (1998). "Nodiadau ar fagu'r gwyfyn Teigr Ysgarlad Callimorpha dominula (L.)". Cymdeithas Entomolegwyr Amatur.

Gallery

Profiadau Unigolion
Y cofnodion hyn wedi eu codi o Grwp FB Cymuned Llên Natur
 Callimorpha dominula, Teigr Ôl-Adain Goch, Scarlet Tiger. Mynydd Llandegai 29/6/25. Bryan Dickinson
 Gwyfyn yn yr ardd (Llanddulas) bore 'ma - ai Teigr yr Ardd ydy o? 26 Mehefin 2020.   Meinir Huws https://www.facebook.com/share/p/1GzBESJ9JJ/?mibextid=wwXIfr
 Oes ‘na enw Cymraeg i’r gwyfyn yma tybed? Scarlet Tiger yn Saesneg. Denise Williams. https://www.facebook.com/share/p/1FKNqM5CGf/?mibextid=wwXIfr
 Beth yw enw ar y gwyfyn yma oedd yn yr ardd neithiwr plis- ardal Llanrhaeadr-Yng-Nghinmeirch. 6 Mehefin Diolch yn fawr     Nia Thomas https://www.facebook.com/share/p/15imqbC1ka/?mibextid=wwXIfr
 Aberystwyth, prynhawn ddoe [10 Mehefin 2019].  Pa fath o bili-pala?   Tegwen Morris. https://www.facebook.com/share/p/1FJnopcrQR/?mibextid=wwXIfr
 Teigr ôl-adain Foch, ddoe, Llanddeiniol, Ceredigion  Alison Heal 13 Mehefin 2021 https://www.facebook.com/share/p/1CQ8dRCrbp/?mibextid=wwXIfr
 Mwy o wyfynnod 🧡 Teigr yr ardd, Teigr Dyfnaint a theigr ôl-adain goch, ar wely o flodau crib y ceiliog, erwain a phys pêr.  Lleucu Gwenllian https://www.facebook.com/share/p/1H5dmKeZNq/?mibextid=wwXIfr
 Y gwybedyn bach lliwgar yn yr ardd bore ma. Rioed wedi gweld un o’r blaen a dim syniad beth ydi’r enw. John Ginger Vevar (19 Gorffennaf 2021) https://www.facebook.com/share/p/19jNDDJX4p/?mibextid=wwXIfr
 Hwn yn yr ardd yn Llandysul, sir Drefaldwyn heddiw. Gorffennaf 2021   Iolo Williams https://www.facebook.com/share/p/1EoacbEEFW/?mibextid=wwXIfr (yn y sylwadau)
 Bethesda. 10 y bora, heddiw, 15/6/20.  Mae fy ffôn yn deud na Epicallia Villica ydi hwn. Os felly, ma'n bosib  ei fod wedi dod yr holl ffor o Sbaen neu Twrci i fwyta ein mefus.   Cream-spot Tiger moth ydi'r enw Saesneg. A oes enw cynhenid Cymraeg arno  tybed?  Gwynfor Dafydd https://www.facebook.com/share/p/196DwVrd3b/?mibextid=wwXIfr

Gweler hefyd
 Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
 Cymdeithas Edward Llwyd

Cyfeiriadau

Categori:Gwyfynod