Dafydd Jenkins (hanesydd)

Awdur, bargyfriethiwr ac ymgyrchydd iaith o Gymru oedd Dafydd Jenkins neu David Arwyn Jenkins fel y’i bedyddwyd (1 Mawrth 1911 – 5 Mai 2012). Daeth yn arbennigwr ar Gyfreithiau Hywel Dda.

Bywyd cynnar
Fe’i  ganed yn Llundain i rieni a oedd â’u gwreiddiau yng Ngheredigion. Mynychodd Ysgol Merchant Taylor ac yn dilyn cael ysgoloriaeth yn y gwyddorau aeth i Goleg Sidney Sussex, Caergrawnt, lle newidiodd at y Gyfraith ar gyfer ail ran ei radd.

Gwaith fel bargyfriethiwr
Pan alwyd ef i’r bar yn 1934, ymunodd â Chylchdaith Cyfraith De Cymru a symudodd i fyw i Gaerfyrddin.

Ymgyrchu
Daeth yn weithgar gyda Phlaid Genedlaethol Cymru ac yn 1936 cyhoeddodd lyfr Tân yn Llŷn am achos ‘Yr Ysgol Fomio’. Gadawodd ei waith yn y llysoedd ac yn 1938 trefnodd Ddeiseb yr Iaith a alwodd am ddefnydd swyddogol o’r Gymraeg yn y Llysoedd Barn. Roedd yn wrthynebwr cydwybodol gan ei fod yn heddychwr o argyhoeddiad, ac yn ystod yr Ail Ryfel Byd ffermiai yn Nhrawsnant Isaf yng Ngheredigion.

Yr academydd
Dechreuodd ddarlitho yn Adran y Gyfraith, Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1965, ac o 1975 hyd ei ymddeoliad yn 1978, daliai Gadair bersonol yn Hanes Cyfraith a Chyfraith Hywel Dda.Yr Athro Dafydd Jenkins yn 100 oed  Tudalen newyddion gwefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru Enillodd Y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberpennar 1946 am Hanes y Nofel Gymraeg. Cyfansoddod lu o adroddiadau ar amaethyddiaeth ac ar bynciau gwleidyddol a hanesyddol.

Cyhoeddiadau
Tân yn Llŷn (1936)
Llyfr Colan (1963)
Cyfraith Hywel (1970)
Hywel Dda: The Law (1986) – cyfieithiad o Gyfraith Hywel

Teulu
Priododd Gwyneth Owen ac fe gawsant un mab.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Professor Dafydd Jenkins: Barrister and authority on the laws of medieval Wales  Ysgrif coffa yn The Independent.

Categori:Pobl o Lundain
Categori:Pobl o Gaerfyrddin
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Hanes cyfreithiol Cymru
Categori:Heddychwyr o Gymru
Categori:Cyfraith Hywel