Bryngaer Tregaron

Bryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, wedi'i lleoli tua hanner milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref Tregaron, Ceredigion, Cymru, yw  Bryngaer Tregaron (y cyfeirir ato yn Saesneg yn ôl ei lleoliad fel bryngaer Sunnyhill Wood).

 Disgrifiad 
Lleolir y fryngaer ar lethrau bryn ger Tregaron tua 230 metr i fyny. Bryngaer gyda dau fur amddiffynnol ydyw, y naill o fewn y llall, ac fe'i disgrifir fel "caer ar drwyn o dir (promontory fort) wedi'i hamddiffyn yn gryf" sy'n "nodweddiadol o Oes yr Haearn".Christopher Houlder, Wales: an Archaeological Guide (Llundain, 1978), t.173

 Cefndir 
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CD108.Cofrestr Cadw. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop.References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru. Mae ei harwynebedd  oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod  y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Gweler hefyd 
 Rhestr o fryngaerau Cymru
 Cylchoedd cerrig
 Rhestr copaon Cymru
 Llwythau Celtaidd Cymru

Cyfeiriadau

Tregaron
Categori:Tregaron