Griffith J. Griffith

Americanwr Cymreig, diwydiannwr a dyngarwr oedd Griffith Jenkins Griffith (4 Ionawr 1850 – 5 Gorffennaf 1919).  Ar ôl gwneud ei ffortiwn o syndicâd mwynglawdd yn yr 1880au, rhoddodd Griffith 12.20 km2 o dir i Ddinas Los Angeles a ddaeth yn Barc Griffith.

Cafodd ei eni ym Metws, Sir Forgannwg, Cymru ar 4 Ionawr, 1850. Ymfudodd i'r Unol Daleithiau ym 1865, yn 16 oed, i Ashland, Pennsylvania gan aros gyda chwpwl, mynychu'r ysgol leol a thalu am ei le drwy weithio iddynt.

Ym 1873 symudodd i San Francisco, California pan benodwyd ef fel gohebydd yn arbenigo ar fwyngloddio i bapur newydd yn San Francisco, yn dilyn y rhuthr am aur yng Nghaliffornia. Arweiniodd hyn at gyfleoedd mewn syndicetiau mwyngloddio a thrwy'r rhain y llwyddodd i wneud ei ffortiwn. Pan y bu farw, roedd ei ystâd yn werth  $1.5 miliwn; fe'i claddwyd ym Mynwent Hollywood Forever yn Los Angeles ym mhen gogleddol Adran 7, sef "The Griffith Lawn". Wrth sefyll ger ei obelisg ac edrych tua'r gogledd, gellir gweld Arsyllfa Griffith.[14]

Trais a charchar

Symudodd i dde California, gan brynu 4,000 erw yn Rancho Los Feliz yng ngogledd-ddwyrain y ddinas cyn cadarnhau ei safle fel cymdeithaswr trwy briodi merch teulu amlwg ym 1887, sef Mary Agnes Christina Mesmer (1864-1948). Dywedir iddo geisio llofruddio ei wraig Christina yn ddiweddarach, gan ei gadael ag anafiadau i'w hwyneb. Fe'i carcharwyd am flwyddyn a naw mis yng Ngharchar San Quentin am hyn a ffein o $5,000. Ar Tachwedd 4, 1904, tra yr oedd yn y carchar, caniatawyd ysgariad i Mrs. Griffith ar sail creulondeb, a dyfarnwyd iddi warchodaeth o'u mab Vandell a oedd yn 16 oed.Los Angeles Daily Examiner, 5 Tachwedd 1904

bawd|275px|Mynedfa i Barc Griffith
bawd|275px|Arsyllfa Griffith uwchben Los Angeles
bawd|275px|Cofeb i Griffith
Enwyd Parc Griffith ac Arsyllfa Griffith yn Los Angeles ar ei ôl.

Parc Griffith

Dyma barc dinesig mwyaf yr Unol Daleithiau."Death Claims G. J. Griffith," Los Angeles Times, 7 Gorffennaf 1919 Ar 16 Rhagfyr 1896, cyflwynodd Griffith a'i wraig Christina 3,015 erw (1,220 hectar) o'i dir (y Rancho Los Feliz) i ddinas Los Angeles i'w ddefnyddio fel parc cyhoeddus. Galwodd Griffith y rhodd hwn yn "anrheg Nadolig."

Arsyllfa Griffith

Saif yr arsyllfa poblogfaidd hwn ar lethr sy'n wynebu'r de o Mount Hollywood ym Mharc Griffith. O'r copa gellir gweld Basn Los Angeles gan gynnwys Downtown Los Angeles i'r de-ddwyrain, Hollywood i'r de

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1850
Categori:Marwolaethau 1919
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig
Categori:Diwydianwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Dyngarwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Ymfudwyr o Gymru i'r Unol Daleithiau