Sefydlwyr yr Unol Daleithiau

Arweinwyr gwleidyddol a gwladweinwyr oedd â rhan yn Chwyldro America oedd Sefydlwyr yr Unol Daleithiau (hefyd y Tadau Sefydlu neu'r Tad-Sefydlwyr; Saesneg: Founding Fathers of the United States) trwy arwyddo Datganiad Annibyniaeth yr Unol Daleithiau, cymryd rhan yn Rhyfel Annibyniaeth America, sefydlu Cyfansoddiad yr Unol Daleithiau, neu gyfraniadau allweddol eraill. O fewn grŵp mawr y "Sefydlwyr" ceir dwy brif garfan: "Arwyddwyr y Datganiad Annibyniaeth" (a'u harwyddodd ym 1776) a "Llunwyr y Cyfansoddiad" (cynrychiolwyr i'r Gynhadledd Gyfansoddiadol a gymerodd rhan wrth lunio ac ysgrifennu'r Cyfansoddiad). Diffinnir "y Sefydlwyr" gan y mwyafrif o hanesyddion fel grŵp eangach sydd yn cynnwys nid yn unig yr Arwyddwyr a'r Llunwyr ond hefyd pob un wnaeth cymryd rhan mewn ennill annibyniaeth Americanaidd a chreu'r Unol Daleithiau, gan gynnwys gwleidyddion, cyfreithegwyr, gwladweinwyr, milwyr, diplomyddion, a dinesyddion cyffredin.R. B. Bernstein, The Founding Fathers Reconsidered (Efrog Newydd a Rhydychen: Oxford University Press, 2009). Yn ei lyfr Seven Who Shaped Our Destiny: The Founding Fathers as Revolutionaries (1973), nododd yr hanesydd o Americanwr Richard B. Morris saith dyn yn y prif Sefydlwyr:
 Benjamin Franklin
 George Washington
 John Adams
 Thomas Jefferson
 John Jay
 James Madison
 Alexander HamiltonRichard B. Morris, Seven Who Shaped Our Destiny: The Founding Fathers as Revolutionaries (Efrog Newydd: Harper & Row, 1973).

Bathodd y cyhoeddwr papurau newydd Warren G. Harding, Seneddwr Gweriniaethol o Ohio ar y pryd, y term Saesneg "Founding Fathers" yn ei araith gyweirnod i'r Gynhadledd Genedlaethol Weriniaethol ym 1916. Defnyddiodd yr ymadrodd nifer o weithiau ar ôl hynny, yn amlycaf yn ei anerchiad agoriadol fel Arlywydd yr Unol Daleithiau ym 1921.Bernstein, Founding Fathers Reconsidered, rhagymadrodd (sydd yn casglu pob defnydd Harding o'r ymadrodd ac amrywiolion ohono rhwng 1912 a 1921).

Cyfeiriadau


Categori:Pobl y 18fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl yr Oleuedigaeth
Categori:Rhyfel Annibyniaeth America