Yr Academi Frenhinol Gymreig

Sefydliad annibynnol sy'n ymwneud â rhagoriaeth ym myd celf yng Nghymru oedd yr Academi Frenhinol Gymreig (Saesneg: Royal Cambrian Academy). Lleolwyd ei phrif oriel ger Plas Mawr yn nhref Conwy, Sir Conwy.

Hanes
Sefydlwyd yr academi gan grŵp o artistiaid gyda ddiddordeb ynglyn a thirlun Gogledd Cymru. Cafodd artistiaid o Ogledd Cymru, Lerpwl a Manceinion cyfarfod â’i gilydd yng Nghyffordd Llandudno ym 1881, yn galw eu hunain "Academi Gelf Gymreig". Yn 1882 rhoddodd y Frenhines Victoria y teitl "Frenhinol" iddynt. Yn yr un blwyddyn trefnodd yr academi arddangodfa enfawr yng Nghaerdydd, gyda chatalog o 200 tudalen. Yn 1885 rhoddodd Arglwydd Mostyn brydles ei blasdy Plas Mawr, Conwy, i'r academi am eu defnydd fel oriel.

Yn 1994 adeiladodd yr academi oriel newydd tu ol i Plas Mawr, gan adael yr hen adeilad yn barhaol. Caewyd yr oriel newydd ym mis Awst 2025 oherwydd diffyg cyllid."Cau Academi Frenhinol Gymreig y Celfyddydau wedi bron i 150 o flynyddoedd", Golwg360, 18 Awst 2025; adalwyd 21 Awst 2025

Llyfryddiaeth
 Academi Frenhinol Gymreig. Llawlyfr

Cyfeiriadau

Dolenni allanol


Categori:Academïau y celfyddydau
Categori:Y celfyddydau yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1881
Categori:Sefydliadau Cymru