Arthur Balfour

Gwleidydd a gwladweinydd o'r Alban a oedd yn aelod o'r Blaid Geidwadol oedd Arthur James Balfour, KG, OM, PC, DL (25 Gorffennaf 1848 – 19 Mawrth 1930). Bu'n Brif Weinidog y Deyrnas Unedig o Orffennaf 1902 tan Rhagfyr 1905, ac fel Arweinydd y Blaid Geidwadol o pan gafodd ei apwyntio'n Brif Weinidog tan fis Tachwedd 1911. Bu'n Aelod Seneddol o 1874–1922 a gwasanaethodd fel Ysgrifennydd Tramor yn llywodraeth glymbeidiol David Lloyd George rhwng 1916-1919. 

Ym 1917, ysgrifennodd Datganiad Balfour oedd yn rhoi cefnogaeth i gartref i'r Iddewon ym Mhalesteina.  Nid yw'r rhesymau dros gefnogaeth Balfour i Seioniaeth yn gwbl amlwg.  Yn 1905, pan gyfarfu am y tro cyntaf â'r arweinydd Seionaidd Chaim Weizmann i drafod Seioniaeth a dyfodol Palesteina, rhoddodd Balfour ei gefnogaeth i'r Ddeddf Estroniaid (Aliens Act) ei nod oedd rhwystro'r mewnlifiad o Iddewon o ddwyrain Ewrop yn sgil y pogromau. Wrth geisio perswadio arweinwyr ym Mhrydain a'r Almaen o rinweddau Seioniaeth, byddai Theodor Herzl yn dadlau y byddai sefydlu gwladwriaeth Iddewig ym Mhalesteina yn datrys y "broblem Iddewig" drwy ddargyfeirio'r llif o Iddewon o ddwyrain Ewrop i orllewin Ewrop i Balesteina. Cyfarfu Weizmann a Balfour eto yn 1906 ac yn ôl Weizmann, nid ymdrechodd Balfour i guddio ei wrthsemitiaeth, ond deallodd Weizmann hynny fel gelyniaeth at fathau penodol o Iddew - teimlad roedd Weizmann ei hun yn ei rannu.

Ar sail y Datganiad enwog, cafodd Balfour ei anrhydeddu yn Israel drwy enwi gwladychfa (Balfouria) ym Marj ibn Amir / dyffryn Jezreel ar ei ôl ac mae nifer o strydoedd yn Israel wedi eu henwi ar ei ôl e.e. yn Tel Aviv.

Categori:Arweinwyr y Blaid Geidwadol (DU)
Categori:Genedigaethau 1848
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o'r Alban
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o'r Alban
Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)
Categori:Hen Etoniaid
Categori:Marwolaethau 1930
Categori:Prif Weinidogion y Deyrnas Unedig