Tshingiz Aitmatof

Awdur yn yr ieithoedd Cirgizieg (Kirghiz) a Rwsieg oedd Tshingiz Aitmatof (Чыңгыз Айтматов)  (Чингиз Торекулович Айтматов) (12 Rhagfyr 1928, Cirgizia Kirghiz ASSR, USSR - 10 Mehefin 2008, Nuremberg, Yr Almaen],".  
Roedd ei dad yn Cirgiz ond o bobl y Tatar oedd ei fam. Gweithiont fel gweision sifil. Ym 1937, dienyddwyd ei dad yn elyn "bourgeois" ym Moscow.

Astudiodd mewn ysgol Sofiet yn Sheker. Yn ei arddegau, roedd yn aelod o bwyllgor lleol, gweithiodd fel dyn treth, labrwr a phrentis peiriannydd. Aeth ymlaen i wneud gradd  Amaethyddiaeth yn Bishkek ond yn fuan newidiodd i astudio  llenyddiaeth Sefydliad Llenyddiaeth Maxim Gorky ym Moscow, rhwng 1956 a 1958.

Daeth yn ohebydd ar Pravda. Dechreuodd lenydda o 1952 (yn y Rwsieg): "Bachgen papurau Dziuio" ac "Ашым."  A dwy flynedd wedyn, ei waith cyntaf yn y Girgizieg "Ак Жаан" (Glaw gwyn, 1954), daeth yn llais y Cirgiziaid i'r byd a chyfieithwyd ei waith i sawl iaith arall. Enillodd Aitmatof Gwobr Lenin  ym 1963 am ei Straeon y Mynyddau a'r Stepiau.  Roedd e'n defnyddio straeon gwerin Cirgizia fel themâu yn ei gwaith, ond awdur cyfoes oedd e.

Yn ei lyfr enwocaf Ffarwel, Gwlsari ceir hanes dyn a'i geffyl, addas iawn mewn gwlad lle roedd miloedd o nomadiaid - ac ef wedi crwydro gyda nhw tra yn ifanc.  Y fo ei hun a gyfieithodd ei waith o Girgizieg i Rwsieg.  Ac o'r Rwsieg y cyfieithwyd Ffarwel Gwlsari i'r Gymraeg gan W. Gareth Jones yn 1971.

Bu farw Aitmatof tra yn yr Almaen ar 10 Mehefin 2008 yn 79 oed, aeth a'i gorf yn ôl i Girgizia (Kyrgyzstan) a chladdwyd ef ym mynwent "Ata Beyit" yn arwr cenedlaethol.

Disgrifiwyd ef gan y The New York Times fel "a Communist writer whose novels and plays before the collapse of the Soviet Union gave a voice to the people of the remote Soviet republic of Kyrgyz" a hefyd "later became a diplomat and a friend and adviser to the Soviet leader Mikhail Gorbachev."

 Gyrfa Diplomyddol 
Wedi dod i enwogrwydd daeth Aitmatof yn llysgennad i'r  Undeb Ewropeaidd, NATO, UNESCO a'r gwledydd Benelux

 Gwaith 
 Siwrne anodd (1956)
 Wyneb i Wyneb ("Лицом к лицу", 1957)
 Jamilya ("Джамиля", 1958)
 Yr Athro Cyntaf ("Первый учитель", 1962)
 Straeon y Mynyddau a'r Stepiau ("Повести гор и степей", 1963)
 Ffarwel, Gwlsari("Прощай, Гульсары", 1966)
 Y Llong Wen ("Белый пароход", 1970)
 Dringo Mynydd Fwji ("Восхождение на Фудзияму", 1973)
 Mae'r Garan yn Hedfan yn Gynnar (Ранние журавли, 1979)
 Y Diwrnod sy'n para am Ganrif ("И дольше века длится день", 1980)
 Y Scaffald ("Плаха", 1986)
 Brand Casandra ("Тавро Кассандры", 1996)
 Pan syrth y Mynyddau ("Когда горы падают", 2006)

 Cyfeiriadau 
 Ffarwel, Gwlsari("Прощай, Гульсары", 1966) cyfieithwyd gan W Gareth Jones Llyfrau'r Dryw, 1971.
 http://uk.reuters.com/article/stageNews/idUKL1059845020080612  Kyrgyz writer, perestroika ally Aitmatov dies
 http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/pp061108.shtml  |title=KYRGYZSTAN: CHINGIZ AITMATOV, A MODERN HERO, DIES
 http://www.nytimes.com/2008/06/15/books/15aitmatov.html

Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Llenorion Cirgiseg o Girgistan
Categori:Llenorion Rwseg o Girgistan
Categori:Llenorion o'r Undeb Sofietaidd