Louis Feutren

Llydawr oedd yn aelod o Gwenn ha Du ac Uned Perrot oedd Louis Feutren (1922 – 2010). Fel aelod o Uned Perrot, mudiad cenedlaetholgar Llydewig, cydweithiodd â'r Schutzstaffel yn ystod meddiannaeth Ffrainc gan yr Almaen yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Wedi diwedd y rhyfel wnaeth ffoi o Ffrainc i Gymru, ac yna i Weriniaeth Iwerddon lle bu farw.

O 1957 i 1985, gweithiodd yn athro Ffrangeg yn ysgol St Conleth's yn ne Dulyn. Fe'i cyhuddwyd gan gyn-ddisgyblion o ddefnyddio cosbau eithafol yn yr ysgol. Rory Carroll, "Former pupils demand apology from Irish school over Nazi teacher’s bullying", The Guardian (3 Hydref 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 3 Hydref 2023.

 Ffrae'r Llyfrgell Genedlaethol 
Yn 2011 derbynodd Llyfrgell Genedlaethol Cymru gymynrodd o £300,000 a nifer o ddogfennau a thapiau o Feutren, gan beri ffrae dros foesoldeb derbyn arian gan unigolyn a wnaeth cydweithio â'r Natsïaid. Derbynwyd yn ôl cytundeb y Siarter Frenhinol a pholisi casglu'r Llyfrgell, sy'n nodi ei rôl i gasglu a sicrhau mynediad cyhoeddus i ddeunydd Celtaidd: dywedodd y bydd archif Feutren yn amlygu bywyd aelod o ddau grŵp genedlaetholgar Lydewig yn ystod yr Ail Ryfel Byd, a bydd rhan o'r rhodd ariannol yn cyllido prosiectau yn ymwneud ag effaith rhyfel a ffasgaeth.

Yn ôl ymchwiliad gan y Llyfrgell Genedlaethol, ni elwodd Feutren yn ariannol o'i weithgareddau fel aelod o Uned Perrot. Dywedodd Llywydd y Llyfrgell, Dafydd Wigley, ni allai aelodau bwrdd y Llyfrgell adael eu "teimladau i ymyrryd yn ein penderfyniad".

Cyn i'r Llyfrgell benderfynu i dderbyn y gymynrodd, dywedodd Llywodraeth Cymru wrthi na fyddent yn gwrthwynebu derbyn y dogfennau a'r tapiau, ond na fyddent yn cefnogi derbyn yr arian. Wedi'r penderfyniad i dderbyn yr holl gymynrodd, dywedodd y Gweinidog Treftadaeth, Huw Lewis:

 Cyfeiriadau 

 Dolen allanol 
 Casgliad Louis Feutren  ar wefan Archifau Cymru

Categori:Anghydfodau gwleidyddol
Categori:Cenedlaetholdeb Llydewig
Categori:Cydweithredwyr â'r Natsïaid
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Llydawyr
Categori:Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Categori:Marwolaethau 2010