Cerrig Pryfaid

Heneb gynhanesyddol a chylch cerrig, o Oes yr Efydd yn ôl pob tebyg, ydy Cerrig Pryfaid, sy'n sefyll ger Bwlch y Ddeufaen i'r gorllewin o bentref Llanbedr-y-cennin, cymuned Caerhun, Sir Conwy; cyfeirnod OS: SH724713. Rhif SAM CADW ar y safle yma ydy: CN130.Data Cymru Gyfan, CADW

Disgrifiad
Nid yw cerrig y cylch anghyflawn hwn yn rhai mawr ac felly nid wy'r cylch ei hun yn amlwg iawn nes bod rhywun yn agos iddo. Ceir deg carreg yno, gyda bwlch o 3 metr o leiaf rhyngddynt, a dydy'r un ohonynt yn fwy na 0.5 metr o uchder. Ceir carnedd Barclodiad y Gawres, sef siambr gladdu o Oes yr Efydd, gerllaw.Christopher Houlder, Wales: an archaeological guide (Faber, 1978), tud. 61.

Yn ôl pob tebyg, defnyddiwyd yr heneb hon gan y Celtiaid i ddefodau crefyddol ac i gladdu neu gofio am y meirw. Mae ffordd Rufeinig Caer-Segontiwm yn mynd heibio i'r safle ac roedd Bwlch-y-ddeufaen yn dramwyfa bwysig cyn hynny hefyd. Ymddengys fod yr enw yn hynafol. Ystyr 'Pryfaid' yma yw "anifeiliaid" (Cymraeg Canol: pryf "anifail"; hefyd "sarff", "draig)Geiriadur Prifysgol Cymru, Cyf. III, tud. 2919. yn hytrach na thrychfilod, yn ôl pob tebyg. "Pry llwyd" yw gair arall am gadno.

Henebion eraill
Ceir sawl heneb gynhanesyddol arall gerllaw, gan gynnwys Meini Hirion Penmaenmawr, Maen y Bardd a'r ddau faen hir ar Fwlch-y-ddeufaen ei hun.

Cyfeiriadau

Categori:Caerhun
Categori:Cylchoedd cerrig Conwy