Llŷr

Cymeriad y ceir sôn amdano ym Mhedair Cainc y Mabinogi ac yn y Trioedd Cymreig yw Llŷr. Credir ei fod yn wreiddiol yn cyfateb i Lir ym mytholeg Iwerddon, ac yn dduw'r môr: ystyr y gair Cymraeg Canol llŷr yw 'môr, eigion'.Geiriadur Prifysgol Cymru, Cyfrol II, tud. 2275.

Yn y Pedair Cainc, nid yw'n ymddangos fel cymeriad yn y stori, ond ef yw tad Brân, Branwen a Manawydan; Penarddun yw eu mam. Yn y Trioedd, rhestrir Llŷr (fel Llŷr Llediaith) yn un o 'Dri Goruchel Garcharor Ynys Prydain' am iddo gael ei ddal yn garcharor gan Euroswydd. Yn chwedl Branwen ferch Llŷr yn y Pedair Cainc, dywedir mai Euroswydd yw tad dau fab ieuengaf Penarddun, Nisien ac Efnisien, felly dichon fod yr hanes yn y Trioedd yn deillio o chwedl goll am ymryson rhwng Euroswydd a Llŷr am gariad Penarddun.Rachel Bromwich (gol.), Trioedd Ynys Prydein (Caerdydd, 1991), Triawd.

Credir mai Llŷr oedd sail y cymeriad Leir yn hanesion Sieffre o Fynwy, a thrwyddo ef y cymeriad Lear yn nrama King Lear gan William Shakespeare.

Llys Llŷr

Nodyn: Blwch heb ffin: teulu drwy briodas, nid gwaed.

Gyda'i gilydd, enw torfol ar blant Llŷr ydy Plant y Tywyllwch, o gymharu â Phlant y Goleuni Dôn.

Llyfryddiaeth
 Sorita d'Este a David Rankine, The Isles of the Many Gods: An A-Z of the Pagan Gods & Goddesses of Ancient Britain worshipped during the First Millennium through to the Middle Ages'' (Llundain: Avalonia, 2007)

Cyfeiriadau

Gweler hefyd
Llŷr Marini

Categori:Duwiau
Categori:Pedair Cainc y Mabinogi
Categori:Mytholeg Gymreig

Categori:Duwiau môr ac afonydd
Categori:Duwiau Cymru
Categori:Cymeriadau mytholegol