Tomen y Gwyddel

Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Tomen y Gwyddel, yng nghymuned Ceiriog Ucha, Bwrdeistref Sirol Wrecsam; . Mae'n mesur 9 metr wrth 0.6m gydag olion ffos yn ei amgylchynnu. Cafodd ei rannol ddinistrio tuag 1854.

Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: DE171.Cofrestr Cadw. Ceir bron i  400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
 Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru
 Beddrod siambr
 Carnedd
 Siambr gladdu hir

Dolen allanol
 Tomen y Gwyddel ar wefan Coflein (Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru)

Cyfeiriadau

Categori:Crugiau crynion Cymru
Categori:Safleoedd archaeolegol Wrecsam