Janet Street-Porter

Newyddiadurwraig, golygydd, cyflwynydd a chynhyrchydd teledu o Loegr o dras Gymreig ydy Janet Vera Street-Porter (née Bull, ganwyd 27 Rhagfyr 1946), sy'n bersonoliaeth adnabyddus yn y cyfryngau. Bu'n olygydd The Independent on Sunday am ddwy flynedd cyn dod yn olygydd "at-large" yn 2002. Mae ei acen de Llundain nodedig a'i dannedd wedi ei gwneud yn destun sbri nifer o ddigrifwyr.

Bywyd cynnar
Ganwyd Street-Porter yn Brentford, Middlesex, yn ferch i Cherry Cuff Ardern (née Jones), oedd yn gweithio fel dynes cinio ysgol ac yn y gwasanaeth sifil fel cynorthwydd clerigol mewn swyddfa dreth. Roedd hi'n Gymraes Gymraeg ac yn hanu o Benmaenmawr. Ei thad oedd Stanley W G Bull, peiriannydd trydanol a wasanaethodd fel  uwch-sarsiant yn Royal Corps of Signals yn yr Ail Ryfel Byd. Ar y pryd, roedd ei thad dal yn briod i'w gŵr cyntaf, George Ardern, a ni briododd Stanley nes 1954, felly cofnodwyd ei chyfenw fel Ardern yn y cofnodion geni. Yn ddiweddarach cymerodd gyfenw ei thad.

Roedd hi'n gyfnither lawn i Brynle Rees Parry, archifydd Sir Gaernarfon.Gwybodaeth lafar oddi wrth ei chefnder.

Fe'i magwyd yn Fulham, Gorllewin Llundain a symudodd y teulu i Perivale, Llundain Fwyaf pan oedd yn 14 mlwydd oed. Byddai'r teulu yn mynd ar wyliau i dref enedigol ei mam, Llanfairfechan. Mynychodd Ysgol Ramadeg y Fonesig Margaret Tudor yn Parsons Green rhwng 1958 ac 1964 lle pasiodd 8 Lefel-O a 3 Lefel-A yn Saesneg, Hanes a Chelf. Cymerodd Lefel-A ym mathemateg pur hefyd ond ni phasiodd. Tra'n astudio lefelau-A, cafodd erthyliad anghyfreithlon.Generation '66, BBC Four, 31 July 2016 Yna treuliodd ddwy flynedd yn yr Architectural Association School of Architecture, lle cyfarfu ei gŵr cyntaf, Tim Street-Porter.

Gyrfa
Disgynodd allan o'r coleg gan ganfod gwaith yn y cyfryngau. Wedi cyfnod byr gyda chylchgrawn merched Petticoat, ymunodd â'r Daily Mail ym 1969, lle daeth yn is-olygydd ffasiwn. Daeth yn olygydd ffasiwn yr Evening Standard ym 1971.

Pan ddechreuodd orsaf radio'r LBC ddarlledu ym 1973, cyd-gyflwynodd Street-Porter sioe ganol bore gyda'r colofnydd Fleet Street, Paul Callan. Y bwriad oedd i gyferbynnu Callan trefol a Street-Porter cockney. Daeth eu hacenion yn adnabyddus i'r cynhyrchwyr fel "cut-glass" a "cut-froat". Bu rhithiant rhwng y ddau, gyda one-upmanship cyson yn denu gwrandawyr.

Yn gynnar ym 1975, daeth Street-Porter yn olygydd lawnsiad Sell Out, cangen o gylchgrawn Time Out Llundain, ynghyd a'i gyhoeddwr a'i hail ŵr Tony Elliott. Nid oedd y cylchgrawn yn llwyddiant.

Teledu
Dechreuodd Street-Porter weithio ar y teledu ar LWT ym 1975, fel gohebydd i gychwyn, ar gyfres o raglenni wedi ei anelu at ieuenctid, gan gynnwys The London Weekend Show (1975–1979). Aeth ymlaen i gyflwyno sioe sgwrsio hwyr y nos, Saturday Night People (1978–1980), gyda Clive James a Russell Harty. Yn ddiweddarach cynhyrchodd Twentieth Century Box (1980–1982), a gyflwynwyd gan Danny Baker.

Street-Porter oedd golygydd rhaglen arloesol Channel 4, Network 7 o 1987, yr un flwyddyn ag apwyntwyd hi'n bennaeth erthyglau ieuenctid ac adloniant BBC 2 gan Alan Yentob. Hi oedd yn gyfrifol am DEF II, a chomisiynodd Rapido, Red Dwarf a Rough Guide. Enillodd ei rhaglen Network 7 BAFTA ar gyfer y graffeg ym 1988.

Ym 1992, darparodd y stori ar gyfer The Vampyr: A Soap Opera, addasiad y BBC o opera Heinrich August Marschner, Der Vampyr, a gynhwysodd libreto newydd gan Charles Hart.

Ni anwylodd ymdriniaeth Street-Porter o'i gwaith hi at ei beirniaid, a wrthwynebodd ei hynganiad gan gwestiynu ei haddasrwydd fel dylanwad ar ieuenctid Prydain. Yn ei blwyddyn olaf gyda'r BBC, daeth yn bennaeth comisiynu annibynnol. Gadawodd y BBC i weithio gyda'r Mirror Group Newspapers ym 1994, gan ddod yn gyfarwyddwr rheoli ar y cyd o sianel L!VE TV gyda Kelvin MacKenzie. Gadawodd y swydd ar ôl pedwar mis. Ym 1996, sefydlodd Street-Porter ei chwmni cynhyrchu ei hun.

Mae wedi ymddangos ar nifer o raglenni teledu realiti, gan gynnwys Call Me a Cabbie a So You Think You Can Teach lle bu'n ceisio gweithio fel athrawes ysgol gynradd. Bu'n gystadleuydd yng nghyfres I'm a Celebrity... Get Me Out of Here! ITV, gan orffen yn bedwerydd.

Mae Street-Porter wedi cyfweld â nifer o bobl fusnes ac eraill ar gyfer Bloomberg TV.

Enwebwyd Street-Porter ar gyfer gwobr "Mae West Award for the most outspoken woman in the industry" yn 2000, yng ngwobrau Merched mewn Ffilm a Theledu, Carlton Television.

Yn 2006, ymddangosodd yn rheolaidd ar raglen The F-Word y cogydd Gordon Ramsay, lle bu'n ohebydd y maes. Ei swydd hi oedd canfod bwydydd anarferol a denu pobl i'w bwyta. Yn y drydedd gyfres achosodd ymryson wedi iddi geisio gweini cig ceffyl yn Cheltenham Racecourse. Ataliwyd hi gan yr heddlu, a ddisgrifiodd y gamp fel un andros o brofoclyd, a gorfodwyd iddi weini'r bwyd rhywle arall. Daeth Ramsay ei hun yn darged i brotestwyr hawliau anifeiliaid, a adawodd tunnell o dail tu allan i'w fwyty, Claridge's.

Yn 2007, serenodd Street-Porter ar raglen deledu realiti ITV2, Deadline, fel golygydd llym a oedd yn gweithio gyda tîm o enwogion oedd yn chwarae ar fod yn ohebwyr a chynhyrchu cylchgrawn clebran wythnosol. Roedd rhaid i'r enwogion oddef lymder tafod Street-Porter tra bu'n penderfynu pwy i ddiswyddo pob wythnos.

Yn 2008, roedd Street-Porter yn westai Celebrity Big Brother Hijack.

Mae ei llais unigryw wedi ei gwneud yn ffefryn ymysg dynwaredwyr. Mae Pamela Stephenson wedi gwatwar Street-Porter ar Not the Nine O'Clock News (1979–82), ac roedd Kenny Everett hefyd wedi ei dynwared.

Gwaith papurau newydd
Daeth Street-Porter yn olygydd yr Independent on Sunday ym 1999. Er i'w beirniaid ei dirmygu, cynyddodd gylchrediad y papur i 270,460, a oedd yn gynnydd o 11.6%. Yn 2002, daeth yn olygydd "at-large", gan ysgrifennu colofn rheolaidd. Mae hefyd wedi ysgrifennu ar gyfer amryw o bapurau newydd a chylchgronau eraill.

Colofn ar Ian Tomlinson
Yn dilyn marwolaeth Ian Tomlinson yn 2009, cysegrodd Street-Porter ei cholofn yn yr Independent on Sunday i baentiad o Tomlinson fel "dyn wedi ei drafferthu gyda cryn dipyn o broblemau" ("troubled man with quite a few problems"):

Pryfociodd hyn ymateb negyddol gan y darllenwyr a'i chyhuddodd o geisio pardduo enw da Tomlinson er mwyn rhyddhau'r heddlu o fai. Gwadodd Street-Porter mai dyma oedd ei bwriad.

Gweithgareddau eraill
Bu Street-Porter yn lywydd y Ramblers' Association am ddwy flynedd rhwng 1994 ac 1996. Cerddodd ar draws Brydain o Dungeness yng Nghaint i Gonwy yng Nghymru yng nghyfres Coast to Coast ym 1998. Cerddodd hefyd mewn llinell syth o Gaeredin i Lundain ym 1998, ar gyfer cyfres deledu a'i llyfr As the Crow Flies. Ym 1994, for the documentary series The Longest Walk, cyd-deithiodd gyda'r cerddwraig pellter-hir, Ffyona Campbell, ar y darn olaf o'i thaith cerdded oamgylch y byd.

bawd|dde|Tŷ a gomisiynwyd gan Janet Street-Porter, Clerkenwell, Llundain
Ym 1987, comisiynodd Street-Porter CZWG Architects i ddylunio tŷ. Mae'r adeilad yn sefyll allan ymysg tai Sioraidd Clerkenwell, gyda'r tu allan ôl-fodern, sy'n ein atgoffa fymryn o Broadcasting House.

Ymddangosodd fel rhodiwr mewn sîn clwb nos yn Blowup ym 1966. Yn 2003, ysgrifennodd a chyflwynodd sioe un-dynes yng Ngŵyl Caeredin, sef All the Rage. Cyhoeddodd lyfr hunangofianol, Baggage, yn 2004, am ei phlentynod yn Llundain dosbarth-gweithio. Mae hefyd ddilyniant i'r llyfr hwn, sef Fallout. Cyhoeddodd hefyd Life's Too F***ing Short, lle mae'n cyflwyno, yn ei geiriau ei hun, sut i gael beth rydych eisiau allan o fywyd gan fynd ar y trywydd mwyaf uniongyrchol.

Mae Janet Street-Porter yn adnabyddus am siarad yn ddi-flewyn ar dafod am ystod eang o bynciau, mae'n ysgrifennu erthyglau hreolaidd ar gyfer y Daily Mail. Yn 2009, ysgrifennodd erthygl gyda'r teitl "Why I hate Facebook", yn datgan fod ystafelloedd sgwrs ar y we yn "druenus" ac yn rhybuddio rhag peryglon twyll, rhwydo, gwastrodio a datgan fod rhwydweithio cymdeithasol yn drosedd yn erbyn preifatrwydd.

Er gwaethaf (neu efallai oherwydd) iaith gyntaf ei mam, mae hi wedi bod yn ddilornus iawn o'r Gymraeg ar adegau, er iddi ymuno â dosbarth dysgu'r Gymraeg ar gyfer rhaglen S4C.

Bywyd personol
Mae Street-Porter yn ffrind i'r model Elizabeth Hurley, a dawnsiodd gyda Hurley a chwech o eraill yn nathliadau Indiaidd y noson cyn priodas Hurley ac Arun Nayar yn 2007.

Mae Street-Porter wedi priodi bedair gwaith:  
 Tim Street-Porter - ffotograffydd (1967–1975)
 Tony Elliott - Time Out (1975–1977)
 Frank Cvitanovich - gwneuthurwr ffilmiau Canadiaidd, 19 yn hŷn na hi (1979–1981)
 David Sorkin - priodias a barhaodd 14 mis, gan ddechrau pan oedd ef yn 27 oed.

Erbyn hyn mae mewn perthynas gyda'r dyn busnes bwytai, Peter Spanton.

Mae'n byw ar hyn o bryd yn Thurlton yn Norfolk, Caint a Llundain. Cyn hynny roedd ganddi dŷ yn Nidderdale, Swydd Efrog.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol

 Gwefan bersonol Janet Street-Porter
 Janet Street-Porter, Screenonline, British Film Institute

Categori:Colofnwyr o Loegr
Categori:Cyflwynwyr radio o Loegr
Categori:Cyflwynwyr teledu o Loegr
Categori:Cynhyrchwyr teledu o Loegr
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Golygyddion o Loegr
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Newyddiadurwyr yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Loegr o dras Gymreig
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Loegr