William Marshal, Iarll 1af Penfro

Milwr ac uchelwr Anglo-Normanaidd oedd William Marshal, 1af Iarll Penfro (1146 - 14 Mai 1219) (hefyd: William the Marshal a Guillaume le Maréchal). Galwyd ef gan yr hanesydd Steven Langton "y marchog mwyaf a fu erioed". Gwasanaethodd bedwar o frenhinoedd Lloegr gan dyfu o fod yn neb i fod yn un o ddynion mwyaf pwerus Ewrop ar y pryd. Galwyd ef gan bobloedd led led Ewrop fel "y Marshal".

Priododd Isabel de Clare, merch Richard Fitz Gilbert de Clare, 2il Iarll Penfro, ym 1189. Roedd yn dad i William Marshal, 2il Iarll Penfro.

Gwasanaethodd Richard a John, brenin Lloegr yn ffyddlon, gan amddiffyn yr ail rhag barwniau gwrthryfelgar Ffrainc a Lloegr yn Rhyfel 1af y Barwniaid. Roedd hefyd yn bresennol pan arwyddwyd y Magna Carta yn 1215.  Ar farwolaeth John yn 1216, enwebwyd Marshal, a oedd yn 70 oed erbyn hynny, yn Ddirprwy Frenin y frenhiniaeth ac amddiffynnwr y brenin ifanc, Harri III. Gorchfygodd y gwrthryfelwyr a'u cefnogwyr Ffrengig, ac ail-gyhoeddodd y Magna Carta er mwyn cadarnhau'r heddwch. Gwaethygodd ei iechyd yn 1219, ac ar 14 Mai bu farw yn ei faenor yn Caversham, ger Reading. Ei olynydd fel Dirprwy Frenin oedd Hubert de Burgh, Iarll 1af Caint, ac olynwyd ef yn ei iarllaeth gan ei bum mab.

Gweler hefyd
 Iarllaeth Penfro
 William Marshal, 2il Iarll Penfro

Categori:Ieirll Penfro
Categori:Genedigaethau 1146
Categori:Marwolaethau 1219
Categori:Y Normaniaid