Crug y Banc

Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug y Banc, yng nghymuned Llanpumsaint, Sir Gaerfyrddin; . Mae'n mesur 28 metr mewn diamedr ac 1.1m mewn uchder.

Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM120.Cofrestr Cadw. Ceir bron i  400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
 Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru
 Beddrod siambr
 Carnedd
 Siambr gladdu hir

Dolen allanol
 Crug y Banc ar wefan Coflein (Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru) 

Cyfeiriadau

Categori:Crugiau crynion Cymru
Categori:Safleoedd archaeolegol Sir Gaerfyrddin