Cabinda (talaith)

Allglofan a thalaith o Angola yw Cabinda. Ei phrifddinas yw Cabinda.

 Hanes 
 Hanes cynnar 
Roedd Cabinda cynnar yn cynnwys tair theyrnas: Loango a Kakongo a N'Goyo i ogledd Afon y Congo, a Ndongo i dde Afon y Congo.

 Dan reolaeth Portiwgal 
Ymwelodd y Portiwgaliaid â Cabinda yn gyntaf yn hwyr y 15g. Daeth Cabinda yn Brotectoriaeth Bortiwgalaidd yn sgîl arwyddo Cytundeb Simulambuco ym 1885 wrth i Bortiwgal geisio gyfnerthu ei hymerodraeth yn ystod yr Ymgiprys am Affrica yn hwyr y 18g. Yng nghyfansoddiad yr Estado Novo ym 1933, diffiniwyd Cabinda ac Angola fel rhannau ar wahân o Bortiwgal, ond ym 1956 ymunodd Bortiwgal weinyddiaeth Cabinda ac Angola.

 Dan reolaeth Angola 

 Daearyddiaeth 
bawd|Map o Dalaith Cabinda. Mae prif dir Angola i'r de ddwyrain gyda Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (DRC) rhwng y ddwy diriogaeth (labelir y DRC ar y map gan ei chyn-enw, Saïr).
Lleolir Cabinda rhwng Gweriniaeth y Congo a Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (DRC), gydag arwynebedd o dua 10,000 km². Mae ganddo ffin ogleddol o 201 km â Gweriniaeth y Congo, ffin ddwyreiniol a deheuol o 225 km â'r DRC, a morlin gorllewinol o 150 km â Chefnfor yr Iwerydd. Mae llain 60 km ei lled o diriogaeth y DRC yn gwahanu Cabinda o brif dir Angola.

 Economi 
Mae Cabinda yn cynhyrchu dros hanner o olew Angola, ac yn cyfri am bron ei holl enillion cyfnewid tramor. Mae Cabinda yn derbyn tua 10% o'r trethi a dalir gan ChevronTexaco a'i bartneriaid sydd yn gweithredu alltraeth y dalaith.

 Demograffeg 
Dim ond traean o'r 300,000 o bobl frodorol Cabinda ohonynt sydd yn byw o fewn tiriogaeth y dalaith ei hunan. Mae'r gweddill yn byw yn agos at y ffiniau yn nhiriogaethau Gweriniaeth y Congo a'r DRC.

Iaith genedlaethol Cabinda yw Cabindês. Mae tua 90% o Gabindiaid yn siarad Ffrangeg, a 10% yn siarad Portiwgaleg. Mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn Gristnogion.

 Cyfeiriadau 

 Dolen allanol 
  In-depth: Cabinda 

Categori:Allglofannau

Categori:Cyn-drefedigaethau Ymerodraeth Portiwgal
Categori:Taleithiau Angola
Categori:Tiriogaethau dadleuol
Categori:Ymwahaniad