Pont Fawr Dolgellau

Saif Y Bont Fawr ar Afon Wnion, un o lednentydd Afon Mawddach, ar gwr Dolgellau ym Meirionnydd, de Gwynedd. Cafodd y bont wreiddiol ei hadeiladu yn 1638 ond mae wedi cael ei atgyweirio a'i newid sawl gwaith ers hynny. Mae'n dwyn y briffordd A470 dros afon Wnion.

Codwyd y bont wreiddiol yn 1638 yn bont faen gyda deg bwa, ffaith a gofnodir ar garreg yn ochr ddwyreiniol y bont.Llwybr Tref Dolgellau Daethpwyd i'w galw "Y Bont Fawr" i wahaniaethu rhyngddi a phont lai yn is i lawr yr afon, sef 'Y Bont Fach'. Collwyd tri o'r bwau gwreiddiol ar yr ochr ogleddol pan adeiladwyd y rheilffordd yn 1868. Yn 1903 gorlifiodd afon Wnion a difrodwyd y bont yn sylweddol.

Yn 1981 bu newidiadau eto pan adeildawyd ffordd osgoi Dolgellau ar hyd llwybr yr hen reilffordd. Wrth ben dwyreiniol y bont, ochr y dref, ceir maes parcio mawr ar lan yr Afon Wnion ac adeilad Neuadd Sir Feirionnydd a ddefnyddir fel llys ynadon. Wrth ymyl y neuadd ceir parc bychan Cae Marian ar lan yr afon. Stryd y Bont yw enw'r stryd sy'n mynd o'r bont i Sgwar Eldon yng nghanol y dref.'Rhodfa Tre Dolgellau' (pamffledyn), Cyngor Tref Dolgellau.

Cyfeiriadau

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yr 17eg ganrif
Categori:Dolgellau
Dolgellau
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Gwynedd