Leighton Andrews

Academydd a chyn-wleidydd o Gymru yw Leighton Andrews (ganwyd 11 Awst 1957). Fe'i etholwyd yn Aelod Cynulliad dros y Rhondda yn 2003 a chafodd ei ail-ethol yn 2007 a 2011. Collodd ei sedd i arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood yn etholiad y Cynulliad, 2016 a penderfynodd beidio ceisio am enwebiad Llafur i'r sedd wedi hynny.

 Bywyd cynnar ac addysg 
Ganwyd Leighton Andrews yng Nghaerdydd a chafodd ei fagu yn y Barri nes oedd yn 11 oed pan symudodd y teulu i Dorset. Mae ganddo radd mewn Saesneg a Hanes o Brifysgol Bangor ac MA mewn Hanes o Brifysgol Sussex.

 Gyrfa 
Roedd Andrews yn Weinidog Plant, Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau Llywodraeth Cymru rhwng 2009 a 2013.  Dilynodd Jane Hutt AC yn y swydd hon. Roedd ei weithgareddau yn cynnwys lansio y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg gyntaf erioed. Bu rhaid iddo ymddiswyddo yn Mehefin 2013 am iddo ar y teledu arddangos posteri a oedd yn erbyn ei bolisiau ef ei hunan. Fe'i benodwyd yn Weinidog dros Wasanaethau Cyhoeddus yn 2014.

Bu'n Athro anrhydeddus ym Mhrifysgol Westminster rhwng 1997 a 2002 a hefyd ym Mhrifysgol Caerdydd.

Roedd Leighton Andrews yn ffigwr dadleuol. Fe osododd, er enghraifft, y nod o sicrhau lle i Gymru yn yr 20 uchaf yn nhabl PISA erbyn 2015. Yn eu tro datganodd ei anfodlonrwydd ar ysgolion, awdurdodau lleol, prifysgolion, byrddau arholi a'i adran ef ei hun ym Mharc Cathays.Barn rhifyn 606/607 Gorffennaf/Awst 2013.

Wedi colli ei sedd, aeth yn athro yn Ysgol Busnes Caerdydd, rhan o Brifysgol Caerdydd. Yn Chwefror 2025, dywedodd ei fod yn flin am fod ei swydd dan fygythiad, fel rhan o gynllun y Brifysgol i ddi-swyddo hyd at 400 o staff a thorri adrannau. Pan oedd yn weinidog addysg fe oruchwyliodd cyfnod o newid i brifysgolion pan rybuddiodd nhw i "addasu neu farw".

 Bywyd personol 
Mae'n briod i Ann Beynon sy'n gyfarwyddwraig BT yng Nghymru; mae ganddyn nhw ddau o blant.

Cyfeiriadau

Categori:Addysg yng Nghymru
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2003–2007
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016
Categori:Genedigaethau 1957
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)
Categori:Llywodraeth Cymru