Lecwydd

Mae'r erthygl hon yn cyfeirio at bentref ym Mro Morgannwg; am yr ardal o'r un enw yng Nghaerdydd, gweler Lecwydd, Caerdydd.

Pentref yng nghymuned Llanfihangel-y-pwll a Lecwydd, Bro Morgannwg, Cymru, yw Lecwydd"Enwau Lleoedd Safonol Cymru" , Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 26 Ebrill 2023 (Saesneg: Leckwith).British Place Names; adalwyd 25 Ebrill 2023

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU (San Steffan) gan .Gwefan y Cynulliad; adalwyd 24 Chwefror 2014Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014

Tarddiad yr enw
Credir bod yr enw yn deillio o ffurf fer ar yr enw personol Helygwydd (ar Helygwydd/Helycwydd cymharer Tegwyn/Tecwyn). Ni wyddys pwy oedd Helygwydd, ond gall mai sant o Gymro ydoedd. Ystyr yr enw fyddai '[man sy'n eiddo i] Helygwydd'.Gwynedd O. Pierce, The Place-names of Dinas Powys Hundred. Cardiff: University of Wales Press, 1968 ISBN 0-7083-0338-2, tt. 49–52.

Gwelir weithiau y ffurfiau Llechwydd a Llechwedd mewn ffynonellau Cymraeg o'r 19g. Honnid bod yr enw Llechwedd yn cyfeirio at y llethr serth sy'n codi o lan orllewinol afon Elái ym mhlwyf Lecwydd, ac mai ffurf ar Llechwedd oedd Lecwydd.Er enghraifft, Samuel Lewis, A Topographical Dictionary of Wales, cyf. 2 (London, 1840). Gw. hefyd Owen Jones, Cymru: Yn Hanesyddol, Parthedegol a Bywgraphyddol (London: Blackie & Son, 1875), t. 188. Ond nid oes modd olrhain cyswllt ieithyddol rhwng Lecwydd a llechwedd ac mae'n debyg fod y ffurf Llechwedd yn enghraifft o darddiad gwerin.Dywedir am yr enw Leckwith: 'popularly believed to be W(elsh) llechwedd 'slope' ', yn Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, Dictionary of the Place-Names of Wales (Gwasg Gomer, 2007), t. 212. Er hynny, mae'r esboniad hwn yn dal i'w weld mewn rhai mannau.Er enghraifft, Cyngor Caerdydd, 'Dyffryn Elái: Teithiau Cerdded Traws-ffiniol, Parc Trelái i Goedwig Lecwydd' ; gwelwyd 10 Chwefror 2015.

 Cyfeiriadau 

Dolenni allanol
Blog 'Diferion o'r Pwll Coch' Dylan Foster Evans ar leoliad Lecwydd.
www.geograph.co.uk: Lluniau o Lecwydd a'r ardal cyfagos

Categori:Llanfihangel-y-pwll a Lecwydd
Categori:Pentrefi Bro Morgannwg