Parc Fictoria, Caerdydd

Parc cyhoeddus yn ardal Treganna, Caerdydd (ger Trelái) ydy Parc Fictoria (Saesneg: Victoria Park). Fe'i crewyd i ddathlu jiwbilî ddeimwnt Brenhines Fictoria ym 1897. Ardelir hefyd yr enwau Cymraeg Parc Buddug, ac yn llai cyffredin, Parc y Cimdda.

Nodweddion
Mae gan y parc rhestredig gradd 2 ardal o tua 20 erw. Mae'n cynnwys lawntiau, coed aeddfed, borderi blodau, cyrtiau tenis a lawnt fowlio. Cafodd yr hen bwll ymdrochi ei ddisodli yn 2016 gan y Pad Sblasio, sy'n cynnwys 33 o nodweddion difyr i blant.

Yn wreiddiol roedd cynllun i ddatblygu'r parc fel gardd swolegol, ac o tua 1900 i'r 1950au roedd casgliad bychan o anifeiliaid ac adar yn cael ei gadw yno. Daeth y parc enwog am Billy'r Morlo, morlo llwyd sy'n byw ym mhwll y parc o 1912 i 1939 ar ôl cael ei ddal ym Môr Hafren gan treill-long o Gaerdydd;"Croeso 'nôl i Billy'r Morlo" (BBC); adalwyd 4 Awst 2017. mae cerflun Billy gan David Petersen yn y parc heddiw.

Roedd llwyfan band haearn a osodwyd yn wreiddiol yn Chwefror 1897; cafodd replica ei osod ym 1996. Mae canopi ffynnon haearn a gyflwynwyd gan I. Samuel Ysw. ym 1908; adferwyd y canopi a chafodd ei symud i'w safle presennol ym 1986.Gwefan Cyngor Caerdydd; adalwyd 4 Awst 2017.

Enwau Cymraeg
Parc Buddug
Arddelir enw Cymraeg answyddogol ar y Parc, sef, Parc Buddug. Nid oes tadogiad swyddogol i'r enw ond fe'i harddelir fel gwrthbwynt neu wrthwynebiad i'r gwrogaeth i frenhines Victoria. Mae "Buddug" yn cyfeirio at yr arweinyddes Frythonaidd o'r un enw, Buddug (a elwir hefyd yn 'Boudica' yn Lladin) a ymladdodd yn erbyn y Rhufeiniaid ac a ystyrir yn arwres Gymreig. Mae'r enw Buddug hefyd, mewn rhyw fodd, yn cyfateb i 'Victoria' gan fod yn sail i'r gair "buddugoliaeth" fel ceir "victory" yn y Saesneg.

Parc y Cimdda
Enw arall, efallai hŷn ar yr ardal lle mae Parc Fictoria heddiw, ac a arddelir yn achlysurol iawn i'r parc yw Parc y Cimdda. Gwelir yr enw 'Cimdda' ar fap Caerdydd Tanddaearol a gyhoeddwyd i godi arian ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 2018 gyda chefndir i hanes cymdeithasol y Gymraeg yng Nghaerdydd gan Dylan Foster-Evans o Brifysgol Caerdydd.

Mae "cimdda" neu ffurf arall, 'cimle' o'r gwraidd "cim" sy'n golygy "tir comin". Y Cimdda neu Cimdda Llandaf (ac amrywiaethau ar y sillafiad a'r ynganiad) oedd yr enw Cymraeg ar yr hyn hyd nes o leiaf yr 1840au a elwid yn Ely Common neu Llandaff Common yn Saesneg. Bu ffermdy'r Cimdda ar ochr ogleddol Cowbridge Rd, ychydig i'r gollewin o le mae'r Parc presennol yn sefyll. Roedd hefyd fferm arall 'Cimdda Bach' ar gornel lle mae Ninian Rd a Shirley Rd heddiw yn agos i waelod Parc y Rhath  gyfoes.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
  Parciau a Gerddi De Cymru 
 "Sw? Ym Mharc Fictoria, Caerdydd?", BBC Cymru Fyw, 26 Tachwedd 2021

Oriel

Fictoria
Categori:Treganna