Antigone (Anouilh)

Drama gan y dramodydd Ffrangeg Jean Anouilh (1910 – 1987) a gyhoeddwyd ym 1942 yw Antigone. Un o'i "dramâu tywyll newydd" ydyw, ond seilwyd hi ar hen glasuron Groeg, yn arbennig y ddrama o'r un enw, Antigone gan Soffocles.  Cyfieithwyd y ddrama i'r Gymraeg gan Roy Owen a'i chyhoeddi fel rhan o'r gyfres Dramâu'r Byd gan Wasg Prifysgol Cymru ym 1976.

Ystyr yr enw Antigone yw 'heb ildio' neu 'heb ymgrymu'.

Mae fersiwn Ffrangeg arall o Antigone (1922), gan Jean Cocteau ymhlith nifer fawr a addasiadau o'r gwaith gwreiddiol.

 Cymeriadau 
+Cymeriadau gwreiddiol 
yn FfrangegCyfieithiad CymraegDisgrifiadAntigoneAntigonemerch Oedipus; wedi dyweddïo â HaemonCréonCreonewythr Antigone; brenin ThebauHémonHaemonmab CreonIsmèneIsmenechwaer AntigoneEurydiceEurydicegwraig Creon (Nid oes ganddi ddim i'w ddwied. Ymddengys yn y prolog yn unig)La nourriceMamaethLe page du roiGwas bach Creonbachgen ifanc iawnLes trois gardesMilwyrLe messagerNegesyddLe Prologue/ChœurCorws

Disgrifiad
Ym mytholeg Roeg, roedd Antigone yn ferch i Oedipus (Brenin Thebau) a Jocasta. Bu i Jocasta, ei mam, lladd ei hun, a thynnodd Oedipus ei lygaid ei hun drwy anffawd a ddaeth i'r teulu. Crwydrodd Antigone a'i thad fel cardotwyr wedyn ond dychwelodd hi i Thebau wedi ei farwolaeth. Yno roedd ei hewythr yn frenin a threfnwyd i Antigone briodi ei chefnder Haemon.  Ond wedi brwydr rhwng dau frawd Antigone, a'r ddau wedi eu lladd mae anffawd yn disgyn arni eto. Yn ôl y gred, ni fyddai fyth heddwch i enaid un sy ddim wedi cael angladd addas.  Ond dyma benderfyniad y Brenin am gorff un o frodyr Antigone. Marwolaeth oedd y cosb am y rhai a feiddiai cynnal unrhyw ddefod i'r corff. Ac wrth gwrs dyna’r union beth a wnaeth Antigone. Oherwydd ei huchel dras roedd rhaid iddi wneud y defodau priodol a cholli ei bywyd i, hapusrwydd gyda Haemon a pharhau a'r rhwyg  ac anffawd yn y teulu. Er mwyn urddas ei theulu, yn hytrach nag hapusrwydd ei theulu, mae Antigone yn aberthu ei hun er mwyn i enaid ei brawd gorwedd mewn hedd.

Mae rhan bwysig yn nrama Anouilh i’r Corws. Swyddogaeth y Corws yn draddodiadol oedd egluro wrth y gynulleidfa yr hyn sy wedi digwydd oddi ar y llwyfan.  Mae Corws Anouilh, trwy siarad yn uniongyrchol â 'r gynulleidfa, yn eu gwneud nhw'n ymwybodol o'u rhôl yn dehongli moesau'r oes - a safiad rhag gormes Unben - cofier mai 1942, a Ffrainc dan y Natsiaid, oedd dyddiad y ddrama.

Llyfryddiaeth
Antigone, Jean Anouilh, trosiad gan Roy Owen. 1976. Gwasg Prifysgol Cymru. ISBN 0-7083-0614-4

Gweler hefyd
Antigone, sy'n cynnwys rhestr lawn o'r dramâu sy'n seiliedig ar ei hanes.

Categori:Jean Anouilh
Categori:Dramâu 1942
Categori:Dramâu Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Llenyddiaeth Ffrainc yn yr 20fed ganrif