Chwarel Ratgoed

Chwarel lechi gerllaw Aberllefenni yn ne Gwynedd oedd Chwarel (y) Ratgoed neu Chwarel (y) Ralltgoed (ffurfiau amgen: yr Atgoed; yr Alltgoed). Hi yw'r fwyaf gogleddol o'r chwareli a wasanaethir gan Reilffordd Corris.

 Enw 
'Yr Atgoed' yw'r enw gwreiddiol ar yr ardal. Ystyr 'atgoed' yw coed sydd wedi aildyfu ar ôl cael eu torri. Cymharol gyfoes yw'r enwau sy'n cynnwys yr elfen 'allt'.

 Hanes 
Dechreuodd gweithio llechi yma cyn 1840, pan grybwyllir y chwarel yn ewyllys Horatio Nelson Hughes. Caeodd y chwarel am gyfnod tua diwedd y 1840au, cyn ail-agor yn 1851. Yn y 1850au, roedd yn cael ei rhedeg gan John Rowlands fel rhan o Alltgoed Consols, partneriaeth oedd hefyd yn berchen ar Chwarel Braich Goch. Tua dechrau'r 1860au, diswyddwyd Rowlands a dychwelodd y chwarel i feddiant Horatio Nelson Hughes.

Agorwyd Tramffordd Ratgoed yn 1859 i gysylltu â Rheilffordd Corris. Roedd wedi cau erbyn 1900; ail-agorodd yn 1901 ond roedd wedi cau eto erbyn 1903. Ail-agorodd eto yn 1907. Yn 1924, prynwyd y chwarel gan Harber & Thomas Ltd., perchenogion Chwarel Llwyngwern. Caeodd yn derfynol yn 1946.

 Llyfryddiaeth 
 Alun John Richards, Slate Quarrying at Corris (Gwasg Carreg Gwalch, 1994)

Cyfeiriadau

Ratgoed
Categori:Corris