John Wynne (diwydiannydd)

Diwydiannydd a dyngarwr o Gymru oedd John Wynne (1650 – 31 Rhagfyr 1714) a geisiodd troi pentref Trelawnyd yn dref marchnad a chanolfan y diwydiant mwyngloddio plwm.

Ganwyd yn nhŷ-fferm Copa'rleni, a adnabyddir fel "Plas y Gop" heddiw, yn ddisgynnydd i Edwin ap Gronw, arglwydd Tegeingl. Addysgwyd yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen o 1668, gan ymuno â Gray's Inn y flwyddyn ganlynol. Gwasanaethodd fel Uchel Siryf Sir y Fflint ym 1695, swydd a ddeliodd ei daid ym 1677.

Newidiodd enw pentref Trelawnyd i Newmarket (Cymraeg: "Marchnad Newydd") ym 1710, drwy ennill cynneddf gan Gofrestra'r Esgob i'w newid. Roedd Wynne eisoes wedi ail-adeiladu rhan helaeth o'r pentref, a sefydlodd nifer o ddiwydiannau, marchnad wythnosol a ffair flynyddol, ond yn bennaf credai mai yn y diwydiant plwm oedd gan y pentref rôl iw chwarae.

Bwriad newid enw Trelawnyd oedd i droi'r bentref yn dref farchnad ar gyfer yr ardal, ond methodd yr ymgyrch gan i'r Rhyl ddod yn brif dref marchnad yr ardal yn hytrach na Newmarket. Parhaodd yr enw Newmarket hyd 1954, pan ail-enwyd yn swyddogol yn Nhrelawnyd.

Bu farw Wynne ar 31 Rhagfyr 1714, gan adael arian yn ei ewyllys i sefydlu ysgol ramadeg Newmarket, ni barhaodd yr arian a gwariwyd yr arian rhywle arall yn erbyn ei ewyllys. Cafodd yr arian a adawodd er mwyn helpu tlodion Newmarket yr un dynged.

 Cyfeiriadau 

Categori:Pobl yr 17eg ganrif o Gymru
Categori:Pobl y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Diwydianwyr o Gymru
Categori:Dyngarwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1650
Categori:Marwolaethau 1714
Categori:Pobl o Sir y Fflint
Categori:Siryfion Sir y Fflint