Gwaedlif isaracnoid

Gwaedlif i mewn i'r gofod isaracnoid yw gwaedlif isaracnoid. Mae'n digwydd pan fydd rhydweli sy'n agos at wyneb yr ymennydd yn rhwygo ac yn gollwng gwaed i'r hylif serebro-sbinol sy'n amgylchynu'r rhwydwaith o waedlestri rhwng y pia mater (pilen fewnol y meninges) a'r arachnoid mater (pilen ganol y meninges). Mae'n gyflwr difrifol iawn, a all fod yn farwol, sydd angen sylw meddygol brys arno.

Symptomau
Mae symptomau cyffredin gwaedlif isaracnoid yn cynnwys cur pen difrifol iawn sy'n digwydd yn gyflym, chwydu, cysgadrwydd, colli ymwybyddiaeth, ffitiau, a dryswch. Gall symptomau ychwanegol gynnwys atgasedd o olau llachar (ffotoffobia) a gwddf anystwyth. Gall symptomau amrywio yn ôl y claf neu ddifrifoldeb yr achos. Weithiau gall symptomau fod yn debyg i feningitis.

Achosion
Achosir tua 75% o waedlifau isaracnoid gan nam mewn gwaedlestr a elwir yn berry aneurysm, sydd yn gyflwr cynhenid. Chwydd bychan mewn cyffordd yn un o'r gwaedlestri yw'r fath hon o ymlediad. Mae gan tua 1% o bobl berry aneurysm, ond dim ond cyfran fach o'r rhain sy’n achosi rhwyg yn y gwaedlestr.

Achos llai cyffredin o waedlif isaracnoid yw camffurfiad rhydwythiennol, cyflwr cynhenid lle bo màs clymog o waedlestri sy'n cysylltu rhydwelïau a gwythiennau. Mae gwaedlifau isaracnoid a achosir gan gamffurfiadau rhydwythiennol yn llai difrifol yn gyffredinol na'r rheiny a achosir gan ymlediadau, ond maent dal yn argyfyngau meddygol difrifol.

Diagnosis
Gwneir diagnosis cychwynnol o waedlif isaracnoid ar sail y symptomau nodweddiadol. Ymysg y profion a wneir i gadarnháu diagnosis a phenderfynu ar y driniaeth fwyaf priodol yw: sgan CT, i ddangos lleoliad a maint y gwaedlif; sgan MRI ac/neu angiogram, i chwilio am berry aneurysm os yw'n bresennol yn y rhwydwaith o waedlestri; a phigiad meingefnol, a ddefnyddir yn anaml i ganfod os oes olion gwaed yn hylif serebro-sbinol y claf.

Triniaeth
Gan fod gwaedlif isaracnoid yn gyflwr difrifol mae angen llawdriniaeth gymhleth ar yr ymennydd i'w drin, ac o bosib bydd angen i glaf derbyn gofal mewn uned gofal dwys a derbyn llawdriniaeth mewn uned niwrolawdriniaeth. Mae niwrolawfeddygon yn rhoi cyngor i gleifion penodol ar y driniaeth fwyaf priodol.

Yn aml defnyddir llawfeddygaeth twll clo i drin berry aneurysm. Trwy broses coilio endofasgwlaidd (math o emboleiddio) caiff lleoliad yr ymlediad ei gyrraedd drwy rydweli, a gosodir coil metel bychan yng nghanol yr ymlediad.

Mewn achos o gamffurfiad rhydwythiennol, gwneir creuandoriad i waredu'r camffurfiad yn llwyr. Mae'r llawdriniaeth hon yn cynnwys defnyddio clip metel bychan i selio'r ymlediad fel na all waedu eto.

Defnyddir cyffuriau megis atalyddion sianel calsiwm i gadw pwysedd gwaed i lawr, i leihau'r risg o gael strôc, ac i leihau'r risg o gymhlethdodau.

Epidemioleg
Cyflwr prin iawn yw gwaedlif isaracnoid. Mae llai na 10,000 achos yn y Deyrnas Unedig bob blwyddyn. Mae'r mwyafrif o bobl sy'n cael eu heffeithio ganddo rhwng 35 a 65 oed. Er hyn, mae'n anodd dweud bob amser pwy sy'n wynebu risg o gael gwaedlif isaracnoid.

Cyfeiriadau

Categori:Anhwylderau niwrolegol
Categori:Gwaed
Categori:Meddygaeth gofal dwys