Parc Gwledig Llynnoedd Cosmeston

Lleolir Parc Gwledig Llynnoedd Cosmeston (Saesneg: Cosmeston Lakes Country Park), a adnabyddir fel rheol fel Llynnoedd Cosmeston, yn nwyrain Bro Morgannwg, tua phum milltir i'r gorllewin o ddinas Caerdydd rhwng Penarth a'r Sili. Noder mai 'Costwn' yw'r enw frodorol Gymraeg ar yr ardal, er pur anaml gwelir Parc Gwledig Llynnoedd Costwn.

Mae'r parc yn cynnwys dros 100 hectar. Ceir llyn mawr yng nghanol y parc gyda phyllau eraill, gwlybtiroedd a choed o'i gwmpas. Ger y llyn mwyaf darganfuwyd safle pentref canoloesol. Ar gwr dwyreiniol y parc ceir maes criced Clwb Golff Morgannwg.

Nodweddion
200px|chwith|bawd|Eleirch ar y llyn
Prif nodwedd y parc gwledig hwn yw'r ddau lyn mawr sydd wedi'u rhannu gan bont ar y prif lwybr troed 'ffordd filltir'. Mae gan y parc gwledig amrywiaeth o gynefinoedd sy'n gorchuddio dros 100 hectar o dir a dŵr, gyda rhai ardaloedd wedi'u dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, gan warchod y rhywogaethau planhigion ac anifeiliaid prin ac amrywiol.

Mae hanes y llynnoedd sy'n ganolbwynt i'r parc yn cychwyn gyda datblygu chwareli calchfaen yno yn y 1890au. Peidiodd y gwaith yn 1970. Llenwyd rhai o'r pyllau gan ffynonellau naturiol i greu llynnoedd a welir heddiw. Cafodd y tipiau gwastraff eu tirweddu wedyn. Agorodd y parc i’r cyhoedd yn 1978 a’i ddyrchafu i statws Gwarchodfa Natur Leol ym mis Mai 2013.

Mae'r llyn yn cynnwys amrywiaeth eang o adar dŵr, gan gynnwys elyrch, hwyaid gwyllt, gwyachod, a chwtieir ac ati. Mae hanner dwyreiniol y llyn ar agor i'w llogi i glybiau chwaraeon dŵr di-fodur, megis cychod rhwyfo, sy'n gysylltiedig â Chyngor Bro Morgannwg.

O fewn y parc gwledig gellir dod o hyd i Pentref Canoloesol Cosmeston.

Dechreuodd parkrun Llynnoedd Cosmeston ar 7 Rhagfyr 2019 ac fe'i cynhelir bob dydd Sadwrn am 09:00am.

Gweler hefyd
 Pentref Canoloesol Cosmeston

Dolen allanol
 Tudalen swyddogol  ar wefan Cyngor Sir Bro Morgannwg
 Cosmeston Lakes Country Park fideo drôn gan Gyngor Sir Bro Morgannwg (2016)
 Cosmeston Lakes Country Park fideo o'r Parc (2023)

Cyfeiriadau

Cosmeston
Llynnoedd Cosmeston
Categori:Sili a Larnog