Llanwenllwyfo

Plwyf eglwysig ar Ynys Môn yw Llanwenllwyfo, sy'n gorwedd ar yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain ger Dulas, Ynys Môn. Enwir yr eglwys a'r plwyf ar ôl y santes leol Gwenllwyfo.Melville Richards, 'Enwau lleoedd', Atlas Môn (Llangefni, 1972). Fel gweddill plwyfi'r ynys, mae'n rhan o Esgobaeth Bangor.

bawd|canol|350px|Map o gymuned Llaneilian, gan ddangos hen blwyf Llanwenllwyfo a lleoliadau'r eglwysi.

Ni wyddys ddim o gwbl am y Santes Wenllwyfo. Dethlir ei gŵyl ar 30 Tachwedd.T. D. Berverton, The Book of Welsh Saints (Caerdydd, 2001). Mae'r hen eglwys yn adfail a dim ond rhannau isaf y muriau sy'n aros. Saif yr eglwys newydd ger pentref bychan Dulas.

Yn yr Oesoedd Canol roedd y plwyf yn rhan o gwmwd Twrcelyn yng nghantref Cemais. Cofnodir fod Llanwenllwyfo gyda Llanysgallog yn rhan o reithoriaeth Amlwch ac yn perthyn i Archddiacon Môn yn 1535.A. D. Carr, Medieval Anglesey (Llangefni, 191982), tud. 276.

Roedd y llenor Lewis William Lewis (1831–1901) yn frodor o'r plwyf. Fe'i ganed ym Mhenysarn ar 31 Mawrth 1831. Cymerodd ei enw barddol "Llew Llwyfo" o enw'r plwyf.

Lleoedd yn y plwyf
Pentrefi bychain:
Dulas
Gadlas
Llaneuddog
Nebo
Penysarn

Oriel

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
  Hen Eglwys Llanwenllwyfo ; disgrifiad gyda lluniau.
  Rhestr plwyfolion Llanwenllwyfo yng Nghyfrifiad 1801, ar wefan genuki.org.uk

Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn
Categori:Llaneilian
Categori:Hanes Ynys Môn
Categori:Plwyfi Cymru
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)