Carnedd gylchog

Math o garnedd gynhanesyddol a godwyd gan y Celtiaid ydy carnedd gylchog (Saesneg: ring cairn); fe'i codwyd i nodi mangre arbennig, ar gyfer defodau neu i goffau'r meirw. Pentwr o gerrig ar gopa mynydd neu fryncyn ydy carnedd, ac mae llawer o garneddau cylchog ar safleoedd tebyg. Cawsant eu codi ar ddechrau neu ganol Oes yr Efydd.

Mae'r carneddi o'r math hwn yn cynnwys cerrig wedi'i chodi ar gylch neu goron o bridd sydd a'i ddiamedr rhwng 10 a 30 metr gyda'r canol yn wag gyda thwmpathau o siarcol neu olion claddu yn aml. Pan fo'r canol wedi'i lenwi gyda phridd fe'i gelwir yn garnedd lwyfan.

Caiff ei nodi ar fapiau'r Ordanance gyda'r gair 'Cairn'. Dyma'r term sy'n cael ei ddefnyddio yng ngeiriadur yr Academi, yn hytrach na "charnedd gylch". Bathwyd y term yn gyntaf ar ddiwedd y 19eg ganrif gan R Hansford Worth pan oedd yn disgrifio henebion claddu hynafol Dartmoor (cf. Grinsell 1978, 103).

Rhestr o garneddi cylchog yng Nghymru
Ffynhonnell: Cadw.
RHIF SAM    ENW    Cyfeirnod OSSafle mapiauSir    CymunedBR163Maen Llia (carnedd)SN923189  PowysMaescarBR181Waun GynllwchSO061411  PowysErwdBR208Esgair Ceiliog (carnedd)SN897606  PowysLlanwrthwlBR211Esgair HafodSN891606  PowysLlanwrthwlBR214Garn LwydSN919618  PowysLlanwrthwlBR217Garnau Cefn-y-FforddSN956605  PowysLlanwrthwlBR291Pen TirSO170257  PowysLlanfihangel CwmduBR302Darren (carnedd)SO212213  PowysCrickhowellBR327Bryn LlechwenSN815103  PowysYstradgynlaisBR332Sand HillSN898157  PowysYstradfellteBR335Cefn CulSN855187  PowysLlywelBR338Garn LasSN828250  PowysLlywelBR363Esgair GarnSN830498  PowysLlanwrtydBR367Llethyr Waun LlwydSN978600  PowysLlanafanfawrBR371Pen TŵrSN896521  PowysLlanwrtydBR379Carn PantmaenllwydSH956589  PowysLlanafanfawrBR381Carnedd gylchog BrynSN910549  PowysLlanafanfawrBR385Gurnos (carnedd)SN922578  PowysLlanafanfawrCD131PantcamddwrSN634683  CeredigionLledrodCD165WhilgarnSN448517  CeredigionLlanarthCD187Nant Bryn IsafSN700704  CeredigionYstrad MeurigCD189Bryn-y-CrofftauSN742634  CeredigionYstrad FflurCD204Ffos GauSN839768  CeredigionPontarfynachCD232Nant GeifaesSN731833  CeredigionMelindwrCD278Carnedd gylchog HengwmSN823910   CeredigionBlaenrheidolCM036Hengwm (carnedd)SN430361  Sir GaerfyrddinLlanfihangel-ar-ArthCM218Crug (carnedd)SN736493  Sir GaerfyrddinCilycwmCM224Garn Fawr (carneddi)SN725480   Sir Gaerfyrddin Cynwyl GaeoCM229Carnedd gylchog y GarnSN561309  Sir GaerfyrddinLlanfynyddCM230Heol Ddu (carnedd)SN541152  Sir GaerfyrddinGorslasCM246Efailwen (carnedd)SN139262  Sir GaerfyrddinCilymaenllwydCM247Meini GwŷrSN140264  Sir GaerfyrddinCilymaenllwydCM304Cefn y BrynSN712432  Sir GaerfyrddinCynwyl GaeoCM329Cilgerddan (carnedd)  Sir GaerfyrddinLlanddeusantCM330Bodyst UchafSN662121  Sir GaerfyrddinCwmammanCM344Bryn-poeth UchafSN799443  Sir GaerfyrddinLlanfair-ar-y-brynCM346Mynydd Myddfai (carnedd)SN811300  Sir GaerfyrddinMyddfaiCM350Pen Caenewydd  Sir GaerfyrddinMyddfaiCM352Mynydd TroedrhiwhirSN748477  Sir GaerfyrddinCilycwmCM362Mynydd LlansadwrnSN687346  Sir GaerfyrddinLlansadwrnCN260Llyn y Wrach (carnedd)SH746758  ConwyConwyCN345Cras (carnedd i'r Gorllewin)SH654712  GwyneddAberCN352Bryniau BugeilyddSH718740  ConwyLlanfairfechanCN357Afon Dulyn (carnedd)SH733674  ConwyCaerhunDE043Capel Hiraethog (carnedd)SJ036546  Sir DdinbychCyffylliogDE273Maes MerddynSH859546  ConwyPentrefoelasDE283Hafoty WenSH976536  ConwyCerrigydrudionDE299Moel yr HenfaesSJ074387  Sir DdinbychCynwydGM330Pebyll (carnedd)SS910972  Castell-nedd Port TalbotGlyncorrwgGM353Tor ClawddSN670062  SwanseaMawrGM443Bodfog (carnedd)SS830887  Castell-nedd Port TalbotMargamGM510Henebion CoedpenmaenST079902  Rhondda Cynon Taf PontypriddGM558Gwernlas (carnedd)SN968098  Rhondda Cynon TafHirwaunGM563Gallt MorlaisSO052096  Merthyr TudfulPantGM567Cefn Cil-SanwsSO024108  Merthyr TudfulY Faenor (Merthyr Tudful)GM569Garn PontsticillSO052117  Merthyr TudfulY Faenor (Merthyr Tudful)GM586Carn Castell y MeibionSO035031  Merthyr TudfulCyfarthfaGM592Coed DduSN807062  Castell-nedd Port TalbotCrynantME058Henebion Moel GoedogSH609323  GwyneddHarlechME135Bedd GorfalSH612311  GwyneddLlanfairME145Henebion Cwm TywyllSJ041338  Sir DdinbychLlandrilloME146Henebion PennantSJ047332  Sir DdinbychLlandrilloME147Ffridd CamenSJ047344  Sir DdinbychLlandrilloME156Mynydd Egryn (carnedd)SH616203  GwyneddDyffryn ArdudwyME200Tyddyn Sion WynSH614330  GwyneddTalsarnauME209Llyn Eiddew BachSH645349  GwyneddTalsarnauME211Cefn ClawddSH683341  GwyneddTrawsfynyddME217Ffridd Braich LlwydSH912137  GwyneddMawddwyME247Nant HelygogSH802185  GwyneddBrithdir and LlanfachrethMG180Carnedd Llyn y TarwSO013969  PowysCaerswsMG209Yr AllorSH898004  PowysLlanbrynmairMG279Blaen y Cwm (carnedd)SN981986  PowysCarnoMG302Glan HafonSJ071276  PowysLlanrhaeadr-ym-MochnantMG304Henebion Bryn yr AranSN932957  PowysCarnoMG308Craig y DullfanSN771887   PowysCadfarchMG310Esgair y FforddSN791923  PowysCadfarchMG313Carnedd Mynydd Lluest FachSH898081  PowysLlanbrynmair

Gweler hefyd
 Carnedd gellog (chambered cairn)
 Carnedd ymylfaen (kerb cairn)
 Carnedd lwyfan (platform cairn)
 Carnedd gron (round cairn)


Cylchog
Categori:Carneddau cynhanesyddol Cymru
Categori:Oes yr Efydd