Esther (drama)

Drama gan Saunders Lewis yw Esther a gyhoeddwyd gyntaf yn 1960.Gwefan y BBC Comisiynwyd Esther yn wreiddiol gan y BBC fel drama radio yn 1958 ac fe'i llwyfannwyd am y tro cyntaf mewn gŵyl drama flynyddol yn Llangefni. Seiliodd Saunders Lewis ei ddrama ar hanes yr Iddewes, Esther, a geir yn y Beibl - stori llawn hunan aberth a chynllwyn. Roedd Esther (enw sy'n golygu seren neu hapusrwydd, yn yr Hebraeg) yn wraig i Ahasferus, Brenin Persia rhwng 485-465 CC ac yn Iddewes.

Addaswyd y ddrama ar gyfer plant a phobol ifanc gan CBAC yn 2000, yn un o dair drama Saunders Lewis.Ynys Môn

 Cymeriadau 

 Y Frenhines Esther
 Y Brenin Ahasferus - Brenin Persia
 Haman - y Prif Weinidog
 Harbona - Swyddog yn y Palas
 Mordecai - Cefnder y Frenhines

 Cynyrchiadau nodedig 

 1950au 
Cynhyrchiad o'r ddrama radio ar gyfer BBC Cymru.

Llwyfannwyd y ddrama am y tro cyntaf gan "Gwmni Môn" yng Ngŵyl Ddrama Genedlaethol Llangefni yn 1959. Cyfarwyddwr H. Pierce Jones.

 1960au 
Cynhyrchiad Cwmni Drama Coleg y Gogledd gyda John Gwilym Jones yn cyfarwyddo yng Ngŵyl Theatr Garthewin yn 1960. Bu beirniadu hallt am y ffaith bod y cwmni wedi dewis "gwisg fodern" i'w chyflwyno.

 Esther - Wenna Thomas
 Ahasferus - Elwyn Jones
 Haman - R. Alun Evans
 Harbona - Gwyn Cadnant Griffith
 Mordecai - Gwyn Morgan Lloyd

 1970au 
bawd|Rhaglen y cynhyrchiad o Esther 1979
Llwyfannwyd y ddrama gan Gwmni Theatr Cymru yn 1979. Cyfarwyddwr David Lyn; cynllunydd Martin Morley; rheolwr llwyfan Iestyn Garlick; dirprwy reolwr Elinor Roberts; cynorthwywr Julia Jones; goleuo a sain Gareth Jones; cynorthwyr Siôn Havard Gregory; gwisgoedd Gwyneth Roberts a Janice Dickson; prif saer: Glyn Richards; cast: 
bawd|Llun o gast cynhyrchiad Cwmni Theatr Cymru o Esther 1979
 Esther - Maureen Rhys
 Ahasferus - John Ogwen
 Haman - Stewart Jones
 Harbona - Cefin Roberts
 Mordecai - Glyn Williams
 Carcharorion : Marion Fenner, [Ifan] Huw Dafydd, Sioned Mair ac Hannah M Roberts. 

"Penderfyniad David oedd i ni fod yn Iddewon yn per[ff]ormio'r ddrama ar ŵyl y 'Purum'," yn ôl Maureen Rhys yn ei hunangofiant, "pryd mae'r Iddewon yn dathlu bod y Frenhines Esther wedi eu hachub nhw fel cenedl. Esther wahanol oeddwn i ar y llwyfan i'r llun ohona i ar y poster. Dillad carpiog oedd ganddon ni i gyd, ac actorion dan hyfforddiant y Cwmni yn cymryd rhan fel y cyd-garcharorion. Fe wnaeth David y cynhyrchiad yn un ensemble lle'r oedd pawb yn cyfrif. Doeddwn i ddim yn teimlo mod i'n chwarae'r brif ran, dim ond yn un o dîm," ychwanegodd.

 2000au 
bawd|Cynhyrchiad 2006 Theatr Genedlaethol Cymru
Ail lwyfannwyd y ddrama gan Theatr Genedlaethol Cymru yn 2006, pan oedd y cwmni o dan oruchwyliaeth Cefin Roberts. Dewiswyd Daniel Evans i gyfarwyddo'r cynhyrchiad, yr ail gynhyrchiad iddo'i gyfarwyddo'n broffesiynol. Cynllunydd Guto Humphreys; cerddoriaeth Dyfan Jones; cast:

 Y frenhines Esther - Nia Roberts
 Y brenin Ahasferus - Julian Lewis Jones
 Haman - Rhys Parry Jones
 Harbona - Carwyn Jones
 Mordecai - Rhys Richards
 Cantores - Karen Evans.

Derbyniodd y cynhyrchiad adolygiadau ffafriol iawn yn y Wasg. Dyma oedd gan Paul Griffiths i'w ddweud yn Y Cymro: "Mae Gŵyl y Purim yn ddiwrnod pwysig i’r Iddewon. Dyma’r dydd maen nhw’n diolch am ddewrder y Frenhines Esther am achub eu hil. Mi fydda innau’n fythol ddiolchgar am yr unfed-ar-hugain o Ebrill 2006, oherwydd dyma pryd y bu i Daniel Evans adfer fy ffydd innau yn y Ddrama Gymraeg! [...] Heb egwyl rhwng bob Act, fe blethwyd y cyfan yn fedrus a theatrig a hynny gyda graen brofiadol."

"Ar ddechrau eu Tymor o Glasuron, mae'n braf cael datgan yn hyderus fod y Theatr Genedlaethol wedi dod i'w hoed," oedd barn Eifion Lloyd Jones ar wefan BBC Cymru; "Dyma gynhyrchiad teilwng a chaboledig, gyda sawl perfformiad nodedig ac un cwbl arbennig [...] Heb amheuaeth, Rhys Parry Jones oedd brenin y cynhyrchiad [...] 'Fedra'i ddim cofio gweld Rhys mewn cynhyrchiad llwyfan safonol o'r fath o'r blaen. A 'fedra'i ddim cofio gweld unrhyw actor yn rhagori ar ei berfformiad yma mewn unrhyw ddrama arall, ychwaith."

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 "Esther (1960)", gwefan Dramâu Cymru

Categori:Dramâu 1960
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Dramâu radio Cymraeg
Categori:Gweithiau Saunders Lewis
Categori:Llyfrau Cymreig 1960
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru