Loggerheads

Pentref bychan yn Sir Ddinbych yw Cyfarthfa (Saesneg: Loggerheads) (); ni cheir enw Cymraeg swyddogolEnwau Cymru ond yr enw hynafol yw Rhyd y Gyfarthfa.https://www.cymdeithasenwaulleoedd.cymru/wp-content/uploads/2019/07/Cronfa-Ddata-KLGF-Database-List-C.pdfhttp://www.casglwr.org/pdf/Rhifyn%2074/74%2007.pdfhttps://www.s4c.cymru/clic/programme/803925049 Fe'i lleolir ger y ffin rhwng Sir Ddinbych a Sir y Fflint, tua 4 milltir i'r gorllewin o'r Wyddgrug ger Gwernymynydd, wrth droed llethrau dwyreiniol Bryniau Clwyd.

Llifa Afon Alun, un o lednentydd Afon Dyfrdwy, trwy Loggerheads. Dim ond ychydig o dai a thafarn sydd yno.
250px|bawd|chwith|Yr arwydd uwchben Carreg Carn Arthur.

Nodir y ffin rhwng siroedd Dinbych a'r Fflint gan Garreg Carn Mawrth Arthur. Yn ôl y chwedl, gadawodd Mawrth y Brenin Arthur ôl ei garn arni pan neidiodd i lawr o ben Moel Famau. Saif y garreg ar ymyl y briffordd A494, wedi'i chysgodi dan fwa. Gosodwyd plac Saesneg yno yn esbonio ei harwyddocad yn 1763. Bu gan y dafarn leol arwydd ar un adeg yn dangos dau ddyn yn ysgyrnygu ar ei gilydd dan y geiriau "We Three Loggerheads": y gwyliwr oedd y trydydd "loggerhead".

Ceir Parc Gwledig Loggerheads ger y pentref.

Parc Gwledig Loggerheads
Dylanwadodd y creigiau calchfaen yn fawr ar bob rhan o’r parc a'r pentrefi o'i gwmpas, gan siapio edrychiad y tirlun yn ogystal â’r planhigion sy’n tyfu yma. Ceir nodweddion daearegol hynod, megis Ogof Ceunant y Cythrael. Oherwydd y calchfaen, daeth diwydiant i’r ardal:  mwyngloddiwyd plwm yma yn ystod y 18g a'r 19g, a chodwyd pentref Cadole yn arbennig yn un pwrpas ar gyfer y mwynwyr. Ceir llawer o lwybrau i'w cerdded, bellach, ac mae'n lle poblogaidd i ymwelwyr a thrigolion lleol.

Cyfeiriadau

Categori:Pentrefi Sir Ddinbych
Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg