Homo habilis

Roedd Homo habilis ("Dyn celfydd") yn rhywogaeth o'r genws Homo a oedd yn byw rhwng 2.8 miliwn a
1.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP), yn ystod y Plïosen Hwyr a'r Pleistosen Cynnar. Tarddoodd o'r australopithecines ac esblygodd yn Ne a Dwyrain Affrica. O ran ymddangosiad a morffoleg, dyma'r rhywogaeth lleiaf tebyg i fodau dynol y presennol.Friedemann Schrenk, Ottmar Kullmer, Timothy Bromage, "The Earliest Putative Homo Fossils", chapter 9 in: Winfried Henke, Ian Tattersall (eds.), Handbook of Paleoanthropology, 2007, pp 1611–1631, doi:10.1007/978-3-540-33761-4_52
Villmoare B, Kimbel H, Seyoum C, Campisano C, DiMaggio E, Rowan J, Braun D, Arrowsmith J, Reed K. (2015). Early Homo at 2.8 Ma from Ledi-Geraru, Afar, Ethiopia. Science. DOI:10.1126/science.aaa1343	
This date range overlaps with the emergence of Homo erectus. New York Times article Fossils in Kenya Challenge Linear Evolution cyhoeddwyd Awst 9, 2007. Mae cilddannedd Homo habilis yn llai na dannedd yr australopithecines', a'i ymennydd yn fwy; roedd ganddynt hefyd y gallu i wneud a defnyddio oofer llaw o garreg ac esgyrn anifail. Dyma darddiad ei enw "dyn clyfar".

Roedd yn byw yn Nwyrain Affrica, ac roedd yn llai na dyn modern, gyda thaldra rhwng 1.20 m a 1.55 m. Cred rhai ei fod yn rhy gyntefig i'w roi yn y genws Homo, ac yn dylai fod yn y genws Australopithecus. Credir o ddarganfyddiadau yn ardal Llyn Turkana fod Homo habilis a Homo erectus ill dau yn byw yn yr ardal tua 1.5 neu 1.4 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Cafwyd hyd i ffosiliau o benglogau rhywogaeth arall yn yr ardal hon, sef Homo rudolfensis a gydoesai gyda 'Homo habilis tua 1.9 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol (CP).

Yr Homo habilis yw un o'r hominins cynharaf. Cred rhai Paleoanthropolegwyr y dylid symud y rhywogaeth hwn allan o Homo ac at yr Australopithecus, gan fod morffoleg ei ysgerbwd yn awgrymu mai yn y coed roedd ei gynefin, yn hytrach nag ar ddwy goes fel Homo sapiens.

Cymharu penglogau
700px

Cyfeiriadau

Categori:Hen Oes y Cerrig
Categori:Hominini
Categori:Rhywogaethau cynnar o Homo