Turtur

Mae'r Durtur (Streptopelia turtur) yn aderyn sy'n aelod o deulu'r Columbidae, y colomennod. Mae'n aderyn mudol, yn nythu yn Ewrop ac Asia cyn belled i'r de a Twrci, ac yn gaeafu yn rhan ddeheuol Affrica.

Yn Ewrop, mae ei niferoedd wedi gostwng yn sylweddol yn y blynyddoedd diwethaf, yn rhannol oherwydd newidiadau mewn amaethyddiaeth. Credir fod y niferoedd sy'n cael eu saethu yn rhai o wledydd Môr y Canoldir wrth iddynt fudo hefyd wedi cael effaith.

Bu gostyngiad mawr yn ei niferoedd yng Nghymru dros y blynyddoedd, a dim ond yn y de-ddwyrain, yn Sir Fynwy, y mae'n nythu'n rheolaidd bellach.

Ecoleg a chadwraeth
Mae y rhan fwyaf o’r adar sy’n ddibynol ar gynefinoedd amaethyddol yng Nghymru wedi bod yn prinhau yn gyflym ers degawdau. Er engraifft, mae'r
Betrisen lwyd Perdix perdix a ystyrir yn ddanghosydd amlwg o gynefinoedd tir ȃr ecolegol iach, eisoes wedi mynd i ddifodiant fel aderyn gwyllt sy’n magu yng Nghymru. Felly hefyd y Durtur (Streptopelia turtur), sydd bellach ond yn aderyn prin ac achlysurol, ac mae Bras yr ŷd (Emberiza calandra) yn fridiwr prin iawn ar y gororau erbyn hyn. Anaml iawn y gwelir Cornchwiglen (Vanellus vanellus) yn magu y tu allan i wlyptiroedd gaiff eu gwarchod, ac mae Golfan y mynydd (Passer montanus) a’r Bras Melyn (Emberiza citronella) yn prysur ddiflannu o’n tir amaeth.
Yn Sir Benfro mae’r Bras melyn wedi lleihau >99% o gymharu ȃ’i boblogaeth yn 1988, gyda’r ychydig sydd ar ȏl yn dibynnu ar orsafoedd bwydo i fedru goroesi dros y gaeaf, yn aml mewn gerddi. Mae’r Ehedydd (Alauda arvensis) a’r Ydfran (Corvus frugilegus) hefyd yn lleihau. Tybir mai prinder bwyd i’r cywion dros yr haf a phrinder hadau dros y gaeaf sydd i gyfrif am hyn Hurford, C (2025) Fferm a Thyddyn, rhif 76 (2025), tud. 6-9

Categori:Colomennod