Tomen y Castell

Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Tomen y Castell (hefyd: Tomen Castell), heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: ger Dolwyddelan, Sir Conwy; .

Cyn i Gastell Dolwyddelan gael ei godi roedd Dyffryn Lledr yn cael ei amddiffyn gan gastell llai, a adwaenir heddiw fel Tomen y Castell. Ar y safle ceir craig gydag olion aneglur muriau twr amddiffynnol sy'n gorwedd chwarter milltir i'r de-ddwyrain o'r castell presennol.

Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g  allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry. Mae'n debyg mai Tywysogion Gwynedd a gododd Domen y Castell.

Fe'i cofrestrwyd  gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CN196  .Data Cadw

Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.[ Gwefan English Heritage; adalwyd 22/10/2010 ]

Cyfeiriadau

Castell
Castell
Castell
Categori:Dolwyddelan