William David Owen

Nofelydd Cymraeg oedd William David Owen (21 Hydref 1874 – 4 Tachwedd 1925), a ysgrifennai wrth yr enw W. D. Owen. Fe'i cofir yn bennaf fel awdur y rhamant hanesyddol Madam Wen.Mairwen Gwynn Jones, "W. D. Owen", yn Dewiniaid Difyr (Gwasg Gomer, 1983)

Bywgraffiad
200px|bawd|Tŷ Franan, Bryngwran; man geni a magu W. D. Owen

Ganed W. D. Owen yn "Nhŷ Franan", ychydig i'r gogledd-orllewin o bentref Bryngwran, ond ym mhlwyf Bodedern, Ynys Môn yn 1874.Y Bywgraffiadur Arlein; gwybodaeth gan ei chwaer ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru.Ffotograff o'r tŷ, a lleoliad ar wefan anglesey.info;  adalwyd 15 Rhagfyr 2016. Astudiodd yng Ngholeg y Normal, Bangor, ac aeth ymlaen i astudio'r gyfraith a daeth yn fargyfreithiwr. Aeth i weithio i Lundain ond bu'n wael iawn a bu'n rhaid iddo ddychwelyd adref i Fôn lle gweithiodd fel cyfreithiwr yn Rhosneigr am rai blynyddoedd. Dyma'r cyfnod pan aeth ati i lenydda. Bu farw ar 4 Tachwedd 1925, yn 50 oed.R. Maldwyn Thomas, 'W. D. Owen', Gwŷr Môn (Y Bala, 1979).

Gwaith llenyddol
Cyhoeddodd ddwy nofel fel cyfres yn Y Genedl Gymreig, newyddiadur Cymraeg a gyhoeddid yng Nghaernarfon. Ni roddir llawer o sylw gan feirniaid heddiw i'r gyntaf, sef Elin Cadwaladr (1914), ond mae'r ail, Madam Wen (1914-1917) yn llyfr poblogaidd o hyd ac wedi ysbrydoli ffilm teledu a ddangoswyd ar S4C. Ymddengys fod yr awdur wedi tynnu ar draddodiadau lleol i lunio'r rhamant gyffrous a leolir ar yr ynys ganol y 18g. Yn ôl traddodiad yn ardal Bodedern, roedd ogof Madam Wen mewn hafn ar ochr Llyn Traffwll, ger Bodedern.

Llyfryddiaeth
Nofelau W. D. Owen
Elin Cadwaladr (1914)
Madam Wen (1914-17) yn Y Genedl Gymreig; cyhoeddwyd fel llyfr gan Hughes a'i Fab (1925)

Erthyglau amdano
Mairwen Gwynn Jones, "W. D. Owen", yn Dewiniaid Difyr (Gwasg Gomer, 1983)
R. Maldwyn Thomas, "W. D. Owen", yn Gwŷr Môn, gol. Bedwyr Lewis Jones (Y Bala, 1979)

Cyfeiriadau

Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1925
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o Ynys Môn