Luxor

Prif ddinas De'r Aifft a phrifddinas yr ardal o'r un enw yw Luxor (Arabeg: الأقصر al-Uqṣur), gyda phoblogaeth o 451.318  (cyfrifiad 2006), mewn ardal o 416km2.  Mae Luxor yn sefyll ar safle dinas hynafol Thebes. Mae cymaint o olion archaeolegol yno fel bod rhai wedi cyferio at Luxor fel "amgueddfa awyr agored fwyaf y byd"; mae olion teml Karnak a Teml Luxor o fewn y ddinas fodern. Dros yr afon, sef Afon Nîl, mae rhagor o demlau a beddau'r Lan Orllewinol sef Necropolis Thebes, yn cynnwys Dyffryn y Brenhinoedd a Dyffryn y Breninesau. Prif ddiwydiant Luxor erbyn heddiw yw twristiaeth.

bawd|dim|Balwnio Awyr Poeth dros y Nîl
bawd|dim|Golygfa Panoramaidd dros Luxor

Hanes
Gweler hefyd: Thebes.
O dan y Deyrnas Newydd daeth Luxor, neu Thebes, yn brifddinas yr Aifft, roedd hefyd yn ddinas grefydd y duw Amon-Ra.  Ar y pryd  fe'i gelwid yn "Waset".  Dan oruchafiaeth y Groegwyr daeth yn Thebai neu Thebes. Dinas y gan porth oedd Thebes (Yr Aifft).

O dan y 11ed Brenhinllin, tyfodd i fod yn ddinas grefydd, gyfoeth, bwer a masnach.  Dan Montuhotep II unwyd yr Aifft. Concrodd Kush, yng ngogledd Swdan, a thiroedd Canaan, Ffenicia, a Syria. Parhaodd ei phwysigrwydd o gyfnod y 18fed Frenhinllin hyd at yr 20fed Frenhinllin.

Erbyn amser y Groegwyr disodlwyd Thebes gan Alexandria yn cyfnod Ptolemi. Ond roedd Thebes yn ddinas y duw Amon-Ra, ac arhosodd fel prif ddinas crefydd yr Aifft.  Y tri duw pwysicaf oedd Amon, ei wraig, y duwies Mut, a'u mab Khonsu, duw y lleuad. Teml i frenin y duwiau Amon-Ra yw Karnak i'r gogledd o Thebes. Daeth, Alexander Fawr i addoli yn Nheml Amun, ac yn y canrifodd cyntaf OC daeth mynachod Cristnogol dan yr Ymerodraeth Rufeinig i Luxor i ymsefydlu ymhlith y temlau paganaidd fel un Hatshepsut, erbyn heddiw Deir el-Bahri ("mynachlog y gogledd").

bawd|dim|Teml Luxor

Hinsawdd

LuxorIonChwMawEbrMaiMehGorAwstMediHydTachRhagTymheredd- Uchafbwynt cyfartalog (°C)(°C) 23.0  23.0  25.4 27.4 35.0 39.2  41.4 40.4 38.8 35.3 28.9 24.4Glawiad misol cyfartalog (mm)000000001001

Mae llai na 3mm o law bob blwyddyn ac y tymheredd ar adegau yn mynd dros 50c.

Hynafiaethau ardal Luxor
Teml Luxor
Teml Karnak
Amgueddfa Luxor
Amgueddfa Mumiffeiddio
Dyffryn y Brenhinoedd
Dyffryn y Breninesau
Medinet Habu (teml Ramesses III)
Ramesseum (teml goffa Ramesses II)
Deir el-Medina (pentre'r gweithwyr)
Deir el-Bahri (Teml y Meirw Hatshepsut)
Malkata (palas  Amenophis III)
Colossi Memnon (teml goffa Amenophis III)

bawd|dim|Strydoedd Luxor yn 2004

Trafnidiaeth
dim|bawd|175px|Maes Awyr Luxor

Dolenni allanol
 www.luxor.gov.eg Gwefan Luxor 
 Theban Mapping Project
 Safle Treftadaeth y Byd Luxor 
 Map hinsawdd
 Teml Luxor: oriel 

Categori:Dinasoedd yr Aifft
Categori:Yr Hen Aifft