Rhedynen ungoes

Rhedynen fawr a geir yn Ewrasia, Affrica a Gogledd America yw'r rhedynen ungoes neu'r rhedynen gyffredin (Pteridium aquilinum). Mae'n gyffredin iawn mewn coedydd, rhosydd, glaswelltir, twyni a pherthi. Gall hi fod yn bla mewn ffermdir ac mae'n cynnwys cemegyn carsinogenaidd.

Mae'n cynhyrchu ffrondiau sengl sy'n tyfu o risom hir tanddaearol. Gall y ffrondiau gyrraedd taldra o dri medr. Maent yn drianglog ac fe'u rhennir ddwywaith neu deirgwaith i ffurfio deilios bach.

Perthynas â dyn
Llosgi
Nododd Lewis Morris yn ei adroddiad dyddiedig 1748 mewn adran neilltuedig i ardal Dulas, Ynys Môn, bod gweithfeydd llosgi rhedyn upon all this Coast. Meddai: ...they make Fern-ashes, which is sold to Soapboilers, Glass-houses, Smelting-houses, Refiners, &c.Budenberg, GF (ed. 1987) Lewis Morris: Plans in St George's Channel -1748 (Lewis Morris Productions).

Ysgrifennwyd y canlynol, am y defnydd lleol hwn a wnaed o redyn, gan Rolant Williams, brodor o ogledd-orllewin Môn. Fe'i hysgrifennwyd ar gyfer prosiect Llên y Llysiau (Cymdeithas Edward Llwyd) yn y 1990au a dyma ei hatgyfodi yma:

Cyfeiriadau
 Hutchinson, G. (1996) Welsh Ferns, Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru.

Categori:Rhedyn