Moel Goedog

Bryn a safle archaeolegol yn ne Gwynedd yw Moel Goedog (370 metr). Fe'i lleolir tua 2.5 milltir i'r gogledd-ddwyrain o Harlech yn ardal Ardudwy, Meirionnydd: .

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: ME059.Cofrestr Cadw. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Caer Moel Goedog
Mae'r bryngaer ar gopa Moel Goedog yn dyddio o Oes yr Haearn.Christopher Houlder, Wales: an archaeological guide (Faber & Faber, 1978), tud. 102.

Amddiffynir y gaer gron hon gan ddau glawdd pridd a cherrig. Gan fod olion y cloddiau hyn mor ansylweddol, mae archaeolegwyr yn credu mae sylfeini dau balisâd pren oeddynt. Ceir caer gyffelyb yn Llŷn, sef Castell Odo, lle gellir dyddio'r palisadau pren a godwyd yno i'r 3edd neu'r 4g CC. Tybir y codwyd caer Moel Goedog gan ffermwyr y bryniau hyn fel noddfa iddyn nhw a'u hanifeiliaid adeg argyfwng. Ceir cytiau cynhanesyddol ar lethrau Moel Goedog ond does dim modd profi eu bod yn perthyn i'r un cyfnod â'r gaer ei hun, er bod hynny'n debygol. Mae bwlch syml yn y cloddiau yn dynodi'r fynedfa, a thybir mai amddiffynwaith o bren oedd hynny hefyd.

Carneddau
Ceir dwy garnedd gylchog ar lethrau'r bryn ( a ).
250px|bawd|chwith|Copa Moel Goedog gyda rhan o'r fryngaer.

Math o garnedd gynhanesyddol a godwyd gan y Celtiaid ydy “carnedd gylchog”. (Saesneg: ring cairn); fe'i codwyd i nodi mangre arbennig, ar gyfer defodau neu i goffau'r meirw, a hynny yn Oes yr Efydd, mae'n debyg. Caiff ei nodi ar fapiau'r Ordanance gyda'r gair 'Cairn'. Sylwer, hefyd, mai “carnedd gylchog” ydy'r term sy'n cael ei ddefnyddio yng ngeiriadur yr Academi, yn hytrach na "charnedd gylch". Cofrestrwyd yr heneb gyntaf gan Cadw gyda'r rhif SAM: ME058.Data Cymru Gyfan, CADW Cofrestrwyd yr ail gyda'r rhif SAM: ME100.

Mynediad
Gellir cyrraedd Moel Goedog o'r lôn fynydd sy'n cysylltu Harlech a Llandecwyn. Ceir sawl heneb ar hyd y ffordd hon, sy'n cyrraedd o fewn chwarter milltir o ben y bryn, sy'n awgrymu fod cysylltiad rhwng y gaer a'r llwybr cynhanesyddol hwn hefyd.

 Cyfeiriadau 

Gweler hefyd 
 Rhestr o fryngaerau Cymru
 Cylchoedd cerrig
 Rhestr copaon Cymru
 Llwythau Celtaidd Cymru

Categori:Bryngaerau Gwynedd
Categori:Carneddau cylchog Cymru
Categori:Harlech
Categori:Mynyddoedd a bryniau Gwynedd
Categori:Safleoedd archaeolegol Gwynedd
Categori:Talsarnau