Elfen Grŵp 15

Grŵp → 15 ↓ Cyfnod 2  3  4   5  6  7 
Grŵp pymtheg elfen yn y tabl cyfnodol ydy Grŵp 15, neu'r grŵp nitrogen. Yn nhrefn safonnol IUPAC mae grŵp 15 yn cynnwys: nitrogen (N) (sy'n anfetel), ffosfforws (P) (anfetel), arsenig (As) (meteloid), antimoni (Sb) (meteloid), bismwth (Bi) (metel tlawd) ac ununpentiwm (Uup) (metel tlawd), mae'n debyg.

Mae IUPAC yn ei alw'n swyddogol efo'r teitl Grŵp 15. Yr hen enw i'r grŵp oedd "Grŵp VB" a "Grŵp VA".Fluck, E. New notations in the periodic table. Pure & App. Chem. 1988, 60, tud 431-436.

Mae patrwm yr electronnau rhwng aelodau unigol y teulu yn debyg iawn i'w gilydd, yn enwedig ar du allan y gragen, ac oherwydd hyn mae eu hymddygiad cemegol yn debyg i'w gilydd:

Z  Elfen  Nifer yr electronnau   7  nitrogen  2, 5 15  ffosfforws  2, 8, 5 33  arsenig  2, 8, 18, 5 51  antimoni  2, 8, 18, 18, 5 83  bismwth  2, 8, 18, 32, 18, 5 115  ununpentiwm  2, 8, 18, 32, 32, 18, 5

Mae gan bob un o'r elfennau hyn 5 electron yn haen allanol y gragen; 2 electron yn yr isgragen 's' a 3 electron yn yr isgragen 'p', .

Yr elfen bwysicaf, mae'n debyg, yn y teulu hwn o elfennau ydy nitrogen (symbol cemegol N) sef prif elfen yr aer sydd o'n cwmpas.

bawd|Casgliad o rai o'r elfennau o'r grŵp nitrogen.

Cyfeiriadau


Categori:Metaloid
Categori:Metel tlawd
Categori:Anfetelau
Categori:Rhestrau gwyddonol