Crugiau Tir Lan

Pump crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crugiau Tir Lan, yng nghymuned Treharris, Merthyr Tudful; . Bellach, dim ond 4 sydd yma oherwydd effaith aredig. Mae diamedr pob un rhwng 7 a 12 metr a'u huchder rhwng 0.6 ac 1.8 metr.

Cofrestrwyd y crugiau hyn dan un rhif SAM gan Cadw, sef: GM270.Cofrestr Cadw. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
 Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru
 Beddrod siambr
 Carnedd
 Siambr gladdu hir

Cyfeiriadau

Tir Lan
Categori:Safleoedd archaeolegol Merthyr Tudful
Categori:Treharris