Y Pandy, Wrecsam

Am leoedd eraill o'r un enw, gweler Pandy (gwahaniaethu).

Pentref yng nghymuned Gwersyllt, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, Cymru, yw Y Pandy (hefyd Pandy; Saesneg: The Pandy). Fe'i lleolir yng ngogledd-ddwyrain y sir, 1 filltir i'r dwyrain o Wersyllt ar Afon Alun, ger Gresffordd. Ceir dwy stad ddiwydiannol fechan yn y pentref.

Mae olion hen felin dŵr ar lan yr afon o hyd, dyma'r lle oedd y merched yn pannu, ac ar y bryn yma bydd safle canolfan sgio llethr sych Cymru, ar y tip glo enfawr.  Gohirwyd y cynllun mwy nag unwaith yn ddiweddar.  Mae cylchfan i'r ffordd osgoi Wrecsam-Caer yn wneud y lle yn addas i ddatblygiad o'r fath.  Mae cynllun arall i agor mynwent newydd i Wrecsam ar ochr gogleddol y pentref.

250px|bawd|dim|Y gofeb i Drychineb Gresffordd

Y pentrefi agosaf yw Llai i'r gogledd, a Gresffordd i'r gorllewin.  Mae'r Pandy yn rhan o Gymuned Gwersyllt.

Yng nghanol y pentref mae safle Glofa Gresffordd, sy'n enwog am y drychineb a ddigwyddodd ar 22 Medi 1934.  Cafodd 265 o bobl eu lladd wedi ffrwydrad nwy. Mae hi'n un o'r trychinebau pyllau glo mwyaf yn hanes Prydain.   Cauwyd y pwll yn Nhachwedd 1973 a datblygwyd rhan o'r safle.  Er gwaethaf enwocrwydd y Ddrychineb  roedd rhaid aros tan 1982 i gael cofeb deilwng yn defnyddio olwyn o'r gêr weindio.  Ers 1998 mae stad o dai newydd ar safle y siediau glo, ceiswyd newid enw'r pentref i Gresford Heath gan y datblygwyr (am fod prisiau tai yn uwch yng Ngresffordd ac i Seisnigo ar yr enw).  Mae cofeb i'r rhai bu farw yn Nrychineb Gresffordd yn Y Pandy o flaen Clwb y Glowyr.

Dolenni allanol
Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam
 Pwll Glo Gresffordd (CBSW) 
  Llyfr Coffadwriaeth Gresffordd Ar-Lein (CBSW) 

Categori:Gwersyllt
Categori:Pentrefi Wrecsam