Antigone

Cymeriad ym mytholeg Roeg yw Antigone. Fe'i phortreadir yn nramâu Groeg Soffocles (497–406 CC) ac eraill.

Roedd Antigone yn ferch i Oidipos (Brenin Thebai) a Iocasta. Bu i Iocasta, ei mam, lladd ei hun, a thynnodd Oidipos ei lygaid ei hun drwy anffawd a ddaeth i'r teulu. Crwydrodd Antigone a'i thad fel cardotwyr wedyn ond dychwelodd hi i Thebai wedi ei farwolaeth. Yno roedd ei hewythr [Creon] yn frenin a threfnwyd i Antigone briodi ei chefnder Haemon.  Ond wedi brwydr rhwng dau frawd Antigone, [Poluneices ac Eteocles] a'r ddau wedi eu lladd mae anffawd yn disgyn arni eto. Yn ôl y gred, ni fyddai fyth heddwch i enaid un sy ddim wedi cael angladd addas.  Ond dyma benderfyniad y Brenin am gorff Poluneices. Marwolaeth oedd y cosb am y rhai a feiddiai cynnal unrhyw ddefod i'r corff. Ac wrth gwrs dyna’r union beth a wnaeth Antigone.

Oherwydd ei huchel dras roedd rhaid iddi wneud y defodau priodol a cholli ei bywyd hi, hapusrwydd gyda Haemon a pharhau a'r rhwyg  ac anffawd yn y teulu. Er mwyn urddas ei theulu, yn hytrach nag hapusrwydd ei theulu, mae Antigone yn aberthu ei hun er mwyn i enaid ei brawd gorwedd mewn hedd.

Fersiynau o Antigone
  Antigone, un o'r  Tair Drama Thebaidd gan Soffocles -  y fersiwn enwocaf efallai
 Antigone, 1922 drama gan Jean Cocteau (1889-1963)
 Antigone, 1949 opera gan Carl Orff (1895-1982)
 Antigone, 1942 drama gan Jean Anouilh (1910-1987)
 Antigone-Legend, am soprano a piano (geiriau Bertolt Brecht), gan Frederic Rzewski (b. 1938)
 Antigone, opera gan Mikis Theodorakis (g. 1925)
 Antigone, 1990, opera gan Ton de Leeuw (g. 1926)
 Antígona Furiosa (Furious Antigone), 1986 drama gan Griselda Gambaro (g. 1928)
 The Island, 1972 De Affrica, drama gan Athol Fugard   (g. 1932)
 La Pasión Según Antígona Pérez 1959 drama gan ddramodydd o Puerto Rica Luis Rafael Sánchez (b. 1936), wedi ei gosod yn America  Ladin
 Tegonni, An African Antigone gan Femi Osofisan (g. 1946)
 Antigone, gan y bardd Periwaidd José Watanabe (g. 1946)
 Antigone, opera gan Mark Alburger (g. 1957)
 Antigone 1997 gan Henry Bauchau
 The Burial at Thebes 2004 drama gan Seamus Heaney
 The Burial At Thebes (2008) opera gan Dominique Le Gendre i libretto gan Seamus Heaney a Derek Walcott
 Antigone, 1949 gan Bertolt Brecht a Caspar Neher. Seilwyd ar drosiad Friedrich Hölderlin (1770–1843) dan y teitl Antigonemodell 1948.

Trosiadau Cymraeg o waith Soffocles gyda Antigone yn brif gymeriad ynddynt
  Oidipos Frenin, un o'r Tair Drama Thebaidd gan Soffocles -  cyfieithiad Euros Bowen (Y Drama yn Ewrop, Gwasg Prifysgol Cymru 1972)
  Oidipos yn Colonos, un o'r Tair Drama Thebaidd gan Soffocles -  cyfieithiad Euros Bowen (Dramâu'r Byd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1979)
 Antigone, cyfieithiad W. J. Gruffydd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1950)

Gweler hefyd
Cyfieithiadau i'r Gymraeg

Categori:Cymeriadau ym mytholeg Roeg
Categori:Groeg yr Henfyd