Yr Eglwys Farmor

Eglwys ym Modelwyddan, Sir Ddinbych yw'r Eglwys Farmor neu Eglwys y Santes Fererid, Bodelwyddan, sy'n nodwedd amlwg yn nhirwedd Dyffryn Clwyd a welir o bell. Mae'n gorwedd ger priffordd yr A55. Mae'n cael ei hadnabod yn lleol fel 'Yr Eglwys Farmor' am iddi gael ei hadeiladu o farmor gwyn yn bennaf ac 14 math arall, gan gynnwys marmor Môn.
250px|bawd|chwith|Yr Eglwys Farmor

Hanes a disgrifiad
Codwyd yr eglwys gan yr Arglwyddes Willoughby de Broke er cof am ei gŵr, Henry Peyto-Verney, 16eg Barwn Willoughby de Broke. Gosododd hi'r garreg sylfaen ar 24 Gorffennaf 1856 a chafodd yr eglwys newydd, a gynlluniwyd gan y pensaer John Gibson, ei gysegru gan Esgob Llanelwy ar 23 Awst 1860. Costiodd y gwaith adeiladu £22,000.The Gentleman's Magazine and Historical Review: Vol 10; Sylvanus Urban, 1861, t.156 Mewn canlyniad, crewyd plwyf newydd Bodelwyddan ar 3 Awst 1860, o gymunedau bychain Bodelwyddan, Faenol a Phengwern, a fuont tan hynny yn rhan o blwyf Llanelwy.

Mae'r eglwys wen drawiadol yn cynnwys pileri o farmor coch Belgaidd oddi mewn, ac mae'r mynedfa i gorff yr eglwys wedi'i gwneud o farmor o Ynys Môn. Mae'r tŵr yn cynnwys ffenestri gwydr lliw o'r Santes Fererid o Antiochia a Sant Cyndeyrn.The Ecclesiologist; The Ecclesiological Society, Chwefror 1859, t. 350

Mynwent yr eglwys
Mae'r fynwent yn cynnwys bedd Elizabeth Jones, mam yr arloeswr Fictoraidd enwog, Syr Henry Morton Stanley. Yn ychwanegol, gorwedd cyrff 83 o filwyr o Ganada yn y fynwent. Bu farw rhai o'r milwyr hyn o Wersyll Parc Cinmel ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf oherwydd y ffliw, ond credir bod rhai o'r claddedigion yn filwyr a saethwyd ar ôl miwtini yn y gwersyll ar Fawrth 5ed, 1919.Yr Eglwys Farmor, gwefan BBC Cymru.

Oriel

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Yr Eglwys Farmor, ar wefan BBC Cymru, Gogledd-ddwyrain Cymru.

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Sir Ddinbych
Categori:Bodelwyddan
Farmor
Categori:Esgobaeth Llanelwy
Categori:Hanes Sir Ddinbych
Categori:Pensaernïaeth Fictoraidd yng Nghymru