Ffynnon Cegin Arthur

Lleolir Ffynnon Cegin Arthur ym mhlwyf Llanddeiniolen yn Arfon, Gwynedd. Saif ar dir fferm Yr Hendref tua milltir i'r de-ddwyrain o bentref Llanddeiniolen. Ers canrifoedd lawer mae pobl wedi credu fod gan ddŵr y ffynnon hon rinweddau iachaol ac mae ei henw yn ei chysylltu â'r Brenin Arthur.

Yn ôl y traddodiad, fe'i gelwir yn Ffynnon Cegin Arthur am fod pobl yn credu mai braster cig hydd oedd yr irad sy'n nofio ar wyneb y dŵr, a'i fod yn cael ei ddwyn yno gan y ffrydiau oedd yn rhedeg trwy gegin llys Arthur.John Jones (Myrddin Fardd), Llên Gwerin Sir Gaernarfon (Caernarfon), tud. 170. Yn y 19g, cofnodwyd i fochyn gael ei iachau trwy yfed dŵr y ffynnon.Francis Jones, The Holy Wells of Wales (Caerdydd, 1954, argraffiad newydd 1992), tud. 107. Codwyd ymdrochdy ('spa house') ger y ffynnon ar gyfer ymwelwyr yn y 19g; mae'n adfail erbyn hyn.

Mae'r ffynnon yn gorwedd mewn ardal lle ceir nifer o olion o'r cyfnodau cynhanesyddol, yn cynnwys bryngaer Dinorwig, tua hanner milltir i'r gogledd-orllewin. Hefyd yn yr ardal, ceir Carnedd Glyn Arthur - cylch cerrig o Oes Newydd y Cerrig.

 Mewn llenyddiaeth 
Mae'r is-deitl "Ar y gaer uwch Ffynnon Gegin Arthur" yn ymddangos ar y soned Ymson Ynghylch Amser gan Robert Williams Parry, sy'n cyfeirio at y Mabinogi yn ogystal â chwedl Arthur:Yma bu Arthur, yma bu Arthur dro,

Yn torri syched hafddydd ar ryw rawd;

Ac odid na ddaeth Gwydion heibio ar ffo:

Ni ddaw ddim eto, na Gilfaethwy'i frawd.

Cyfeiriadau

Categori:Cylch Arthur
Categori:Daearyddiaeth Gwynedd
Cegin Arthur
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:Llên gwerin Cymru