Siroedd cadwedig Cymru

Siroedd cadwedig Cymru yw'r ardaloedd cyfredol a ddefnyddir yng Nghymru at ddibenion seremonïol Rhaglawiaeth a Siryfiaeth. Maent yn seiliedig ar y siroedd a grëwyd gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 ac a ddefnyddiwyd ar gyfer llywodraeth leol a dibenion eraill rhwng 1974 a 1996.

Defnydd
Diddymodd Deddf Llywodraeth Leol (Cymru) 1994 yr wyth sir seremonïol a grëwyd gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972. Fodd bynnag, mae'n creu'r cysyniad o siroedd cadwedig yn seiliedig ar eu hardaloedd, i'w defnyddio at ddibenion megis Rhaglawiaeth. Roedd hyn yn ddefnydd gyfunol gan Ddeddf Rhaglawiaeth 1997.Deddf Rhaglawiaeth 1997 (c. 23)

Cafodd statudau penodol a oedd mewn grym eu diwygio i gynnwys cyfeiriad atyn nhw:

Deddf Siryfion 1887 (c. 55) - Y siroedd y penodir Uchel Siryfion iddynt yw'r siroedd cadwedig.
Deddf Amddiffyn 1842 (c. 94) - Rhaglawiaid yw'r rhai a benodir i'r siroedd cadwedig.
Deddf Pysgodfeydd Môr (Pysgod Cregyn) 1967 (c. 83) - ystyrir bod y rhannau perthnasol o lan y môr o fewn siroedd cadwedig.

Newidiadau Ffinau
Roedd y siroedd cadwedig yn wreiddiol bron yn union fel siroedd 1974-1996, ond gydag ychydig o newidiadau mân er sicrhau bod siroedd cadwedig yn cynnwys prif ardaloedd cyfan. Cafodd Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Llansilin a Llangedwyn eu trosglwyddo o Glwyd i Bowys, a chafodd Y Wig, Saint-y-brid, Ewenni a Phentyrch eu trosglwyddo o Forgannwg Ganol i Dde Morgannwg. Fodd bynnag, mae'r newidiadau hyn yn dal i adael dwy fwrdeistref sirol, Conwy a Bwrdeistref Sirol Caerffili wedi eu rhannu rhwng siroedd cadwedig.

Er mwyn cywiro hyn, gwnaeth Cynulliad Cenedlaethol CymruGorchymyn Siroedd Cadwedig (Newid Ffinau) (Cymru) 2003 ddau newid o sylwedd i'r ffiniau. Daeth y newidiadau hyn i rym ar 2 Ebrill 2003. Cafodd rhan o'r ardal llywodraeth leol o Gonwy a oedd wedi bod yng Ngwynedd ei drosglwyddo i Glwyd, a rhan o'r ardal llywodraeth leol o Fwrdeistref Sirol Caerffili a oedd wedi bod ym Morgannwg Ganol ei throsglwyddo i Went. Cafodd y ffin rhwng Morgannwg Ganol a De Morgannwg hefyd ei ail-lunio i adlewyrchu newidiadau bychan mewn ffiniau llywodraeth leol. Mae pob sir gadwedig yn awr yn cynnwys rhwng un a phump o ardaloedd llywodraeth leol cyfan.

Newidiwyd y ffin rhwng Morgannwg Ganol ar 1 Ebrill 2010 i adlewyrchu'r newidiadau yn 2009 i ffiniau llywodraeth leol yn ardal Faenor.Gorchymyn y Siroedd Cadwedig o Bowys a Morgannwg Ganol (Newid Ffinau) (Cymru) 2010

Rhestr o Siroedd Cadwedig
Mae'r ffigurau poblogaeth yn amcangyfrifon canol-blwyddyn ar gyfer 2007 gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol, yn grwpio ffigurau awdurdodau unedol yn eu siroedd cadwedig priodol.Statistics.gov.uk
<tr><th>Enw<th>Yn cynnwys<th>Arwynebedd (km²)<th>Poblogaeth
<tr><td>Clwyd<td>Conwy, Sir Ddinbych, Sir y Fflint, Bwrdeistref Sirol Wrecsam<td align="right">2,910<td align="right">491,100
<tr><td>Dyfed<td>Sir Gaerfyrddin, Ceredigion, Sir Benfro<td align="right">5,780<td align="right">375,200
<tr><td>Gwent<td>Blaenau Gwent, Bwrdeistref Sirol Caerffili, Sir Fynwy, Casnewydd, Torfaen<td align="right">1,553<td align="right">560,500
<tr><td>Gwynedd<td>Gwynedd, Ynys Môn<td align="right">3,262<td align="right">187,400
<tr><td>Morgannwg Ganol<td>Pen-y-bont ar Ogwr, Merthyr Tudful, Rhondda Cynon Taf<td align="right">781<td align="right">423,200
<tr><td>Powys<td>Powys<td align="right">5,196<td align="right" > 132,000
<tr><td>De Morgannwg<td>Caerdydd, Bro Morgannwg<td align="right">475<td align="right">445,000
<tr><td>Gorllewin Morgannwg<td>Castell-nedd Port Talbot, Abertawe<td align="right">820<td align="right">365,500

Gweler hefyd
Siroedd hynafol Cymru, h.y. y siroedd cyn ad-drefnu 1974
Llywodraeth leol yng Nghymru

Cyfeiriadau

Categori:Rhestrau Cymru