Crugiau Llanddunwyd

Crugiau crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crugiau Llanddunwyd, yng nghymuned Llanddunwyd, Bro Morgannwg; . "Maes yr Hwyaid" ydy un o'r mwyaf o'r crugiau, sy'n 11.4 metr o ddiametr ac a gloddiwyd yn archaeolegol rhwng 1970 a 1975. Darganfuwyd crochenwaith sy'n dangos i'r Rhufeiniaid a Chymry'r Oesoedd Canol hefyd ei ddefnyddio dros y canrifoedd.

Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: GM321.Cofrestr Cadw. Ceir bron i  400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Dau grug arall
Ceir dau grug arall gerllaw, ar . Cofrestrwyd y crugiau hyn gan Cadw a chânt eu hadnabod gyda'r rhif SAM: GM390. Maent i'w canfod 300 metr i'r gogledd o "Tair Onnen".Gwefan Coflein

Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
 Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru
 Beddrod siambr
 Carnedd
 Siambr gladdu hir

Dolen allanol
 Crugiau Llanddunwyd ar wefan Coflein (Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru) 

Cyfeiriadau

Crugiau Llanddunwyd
Categori:Safleoedd archaeolegol Bro Morgannwg