Elfen Grŵp 13

Grŵp → 13 ↓ Cyfnod 2  3  4  5  6 
Enw arall y teulu hwn o elfennau ydy'r Grŵp Boron. Grŵp o un-deg-tri o elfennau (metalau tlawd) a nodir yn y tabl cyfnodol ydy Grŵp 13. Yn nhrefn safonnol IUPAC mae grŵp 13 yn cynnwys: boron (B), alwminiwm (Al), galiwm (Ga), indiwm (In), thaliwm (Tl) ac ununtriwm (Uut).

Mae patrwm yr electronnau rhwng aelodau unigol y teulu yn debyg iawn, yn enwedig ar du allan y gragen, ac oherwydd hyn mae eu hymddygiad yn debyg hefyd:

Z  Elfen  Nifer yr electronnau   5  boron  2, 3 13  alwminiwm  2, 8, 3 31  galiwm  2, 8, 18, 3 49  indiwm  2, 8, 18, 18, 3 81  thaliwm  2, 8, 18, 32, 18, 3

Ymhlith yr enwau eraill a gafwyd dros y blynyddoedd ar Grŵp 13 y mae: "metalau'r ddaear" a'r "trielau" a ddaw o'r Lladin 'tri' gan mai hen enw'r grŵp oedd IIIB. Priodwedd, neu nodwedd pennaf y grŵp yw fod gan bob elfen dri electron ar y tu allan - yn yr haen 'valence'.

Meteloid ydy boron, ac mae gweddill aelodau'r teulu yn fetalau. Mae boron yn elfen brin iawn, yn wahanol felly i alwminiwm - sef y trydydd elfen mwyaf cyffredin ar blaned Daear (4.7%).

+ Allwedd y tabl, uchod: Metaloidau Metalau tlawd mae'r rhif atomig du yn solid mae'r ffiniau solid yn cynnwys elfennau primordaidd sy'n hŷn na'r Ddaear) mae'r ffiniau toredig yn cynnwys dadfeiliad ymbelydrol, Elfennau synthetig


Categori:Rhestrau gwyddonol