Norn

Iaith a siaredid yn Shetland ac Ynysoedd Erch tan y cyfnod modern yw'r Norn.  Mae hi'n perthyn yn agos i'r Norwyeg a Ffaröeg.  Erbyn heddiw tafodiaith Albanaidd yw'r Shetlandeg a siaredir ar yr ynysoedd (er bod dylanwad y Norn yn gryf arni).

Cyflwynwyd yr iaith yn y 9g ar draul yr iaith Picteg. Bu farw siaradwr olaf yr iaith tua 1850. https://www.youtube.com/watch?v=sBt-bCnbhq0 Yn 1894 ymwelodd Jacob Jacobsen ieithydd o Ynysoedd Ffaro ag ynysoedd Shetland ac Erch, ond enwedig Shetland, er mwyn cofnodi'r iaith Norn fyddai'n debyg i'w Ffaröeg ef. Cofnododd oddeutu 10,000 o eiriau gan hen drigolion yr ynysoedd. Yn 1928 cyhoeddodd ei ymchwil yn y llyfr yn Daneg,Etymologisk ordbog over det norrøne sprog på Shetland (a gyfieithwyd yn ddiweddarach i'r Saesneg). Yn 1929 cofnododd Albanwr, Hugh Marwick, oddeutu 3,000 o eiriau o dafodiaeth Ynysoedd Erth o'r iaith.

Nynorn
Mae mudiad i adfywio'r iaith gan ei alw'n Nynorn. Ceir trafodaeth ar seineg ac orgraff yr iaith a faint dylid echdynnu o'r dylanwad yr iaith Sgoteg a dreiddiodd i'r iaith dros genedlaethau.https://www.youtube.com/watch?v=sBt-bCnbhq0

Enghraifft
Dyma Weddi'r Arglwydd yn Norn.

Fy vor or er i Chimeri.
Halaght vara nam dit.
La Konungdum din cumma.
La vill din vera guerde
i vrildin sin da er i chimeri.
Gav vus dagh u dagloght brau.
Forgive sindorwara sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.
Lia wus ikè o vera tempa, but delivra wus fro adlu idlu.
For do i ir Kongungdum, u puri, u glori, Amen

Dolenni allanol
 Fideo ar yr iaith

Categori:Ieithoedd yr Alban
Categori:Ieithoedd Germanaidd Gogleddol
Categori:Llychlyn
Categori:Shetland
Categori:Ynysoedd Erch