Cas-bach

Pentref bychan yng nghymuned Maerun, Casnewydd, Cymru, yw Cas-bach ().British Place Names; adalwyd 13 Ebrill 2022 Saif i'r gorllewin o ddinas Casnewydd, hanner ffordd rhwng canol y ddinas hon a Chaerdydd. Y sillafiad yn 1536-9 oedd 'Castelle Behan'.Dictionary of the Place-Names of Wales; Gwasg Gomer (2007)

Mae'r pentref yn lleoliad i hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol o'r un enw, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Maerun, Casnewydd; . Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g  allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry. Fe'i cofrestrwyd  gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: MM131  .Data Cadw

Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw. Gwefan English Heritage; adalwyd 22/10/2010 

Cyfeiriadau

Cas-bach
Cas-bach
Categori:Pentrefi Casnewydd
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (y DU)