Crugiau Boncath

Crugiau crynion a godwyd gan bobl Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crugiau Boncath, yng nghymuned Boncath, Sir Benfro; .

Cofrestrwyd y crug ar ochr ddwyreiniol y Freni Fawr gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: PE290.Cofrestr Cadw. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb. Mae'n mesur 9 metr mewn diamedr wrth hanner metr gyda modrwy neu goron o gerrig (hyd at 3 metr) yn ei amgylchynnu ar ffurf cylch sydd a'i ddiamedr yn 17m. Darganfuwyd wrn a oedd yn cynnwys llwch dynol yma pan archwiliwyd y crug yn y 19eg ganrif.Crug dwyreiniol; gwefan Coflein.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Ail grug
Ceir ail grug ar ochr gogledd-orllewinol y mynydd, ar gyfeirnod grid: SN202349. Mae hwn hefyd wedi ei gofrestru gan Cadw; rhif SAM:  PE291. Mae'n 1.5m o uchder ac fel y crug cyntaf (uchod) darganfuwyd wrn dal lludw dynol yma yn y 19eg ganrif.

Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
 Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru
 Beddrod siambr
 Carnedd
 Siambr gladdu hir

Cyfeiriadau

Dolen allanol
 Crugiau Boncath ar wefan Coflein (Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru) 

Categori:Boncath, Sir Benfro
Categori:Crugiau crynion Cymru
Categori:Safleoedd archaeolegol Sir Benfro