Cyngor Caerdydd

Y cyngor sy'n rheoli awdurdod Caerdydd ydy Cyngor Dinas a Sir Caerdydd neu Cyngor Caerdydd fel ei adnabyddir yn gyffredin. Mae 75 cynghorwr yn cynrychioli 29 o wardiau etholaethol Caerdydd. Nid yw'r ffurf Cyngor Sir Caerdydd yn ffurf ffurfiol o'r enw, ond mae'n ymddangos ar gam rwan ac yn y man.

Wedi etholiad 2004, a newidiodd y cyngor o fod o dan reolaeth Llafur i fod heb unrhyw blaid mewn rheolaeth cyffredin. ffurfiodd y Democratiaid Rhyddfrydol weinyddiaeth lleiafrif o dan arweiniaeth y cynghorwr Rodney Berman. Y Democratiaid oedd y brif blaid wedi etholiad lleol 2008, a ffurfiwyd gweinyddiaeth ar y cyd gyda Phlaid Cymru.

Yn 2012, fe gymerodd y Blaid Lafur reolaeth lawn o gyngor Caerdydd, a fe gollodd arweinydd Democrat Rhyddfrydol y cyngor, Rodney Berman, ei sedd.

Arweinydd y Cyngor ers Mai 2017 yw'r cynghorydd Huw Thomas, sy'n cynrychioli ward Y Sblot.

Cyfansoddiad gwleidyddol
Cynhelir etholiadau pob pedair mlynedd. Cynhaliwyd yr etholiad diwethaf ar 5 Mai 2022.

Blwyddyn   Dem. Rhydd.  Ceidwad.  Llafur  Plaid C.  Annibynnol2022101154202017112040312012  17  7    46  2    4 2008  35  17  13  7  32004  33  12  27  3  01999  18  5  50  1  11995  9  1  61  1  0

Bu'r Blaid Lafur mewn rheolaeth rhwng 1995 a 2004. Rhedodd y Democrataid Rhyddfrydol weinyddiaeth lleiafrif rhwng 2004 a 2008. Yn 2012 ail-enillodd Lafur reolaeth lawn o'r cyngor, gan aros mewn grym ar ôl etholiad 2017.

Yn dilyn etholiadau lleol 2008 yng Nghaerdydd, doedd dal dim plaid gyda mwyafrif. Enillodd y Democratiaid dri cynghorwr, gan ddod a'u cyfanswm i 35, a ffurfiont weinyddiaeth ar y cyd gyda Plaid Cymru, gyda Rodney Berman yn arweinydd y cyngor. Cymerodd y Blaid Geidwadol lle Llafur fel yr wrth-blaid swyddogol. Dioddefodd Llafur golled mawr o 14 cynghorwr, gan ddod a'u cyfanswm i lawr i 13. Enillodd Plaid Cymru bedwar cynghorwr gan ddod a'u cyfanswm hwy i saith. Etholwyd tri cynghorwr annibynnol; dau gyn-aelod o'r Blaid Geidwadol a adawodd y blaid yn 2006 ac un arall.

Hanes
Dinas Caerdydd yw tref sirol Morgannwg, er nad yw'r swyddogaeth hyn fawr o bwys bellach, ers i'r awdurdodau unedol yng Nghymru gael eu ail-drefnu, ym 1974 cafodd Caerdydd a Bro Morgannwg eu uno fel De Morgannwg. Daeth Caerdydd yn awdurdod unedol wedi ail-drefnu unwaith eto ym 1996.Mayoralty
The first Mayor of Cardiff is listed by the County Borough Records as Ralph "Prepositus de Kardi" who took up office in 1126. In 1835, Thomas Revel Guest became the first elected Mayor of Cardiff when the first council elections were held. When Cardiff was granted city status in 1905 Cardiff's First Citizen became 'Lord Mayor'. Robert Hughes, the Mayor in 1904, was re-elected to become Cardiff's first Lord Mayor in the following year. The Lord Mayor was granted the right to the style "The Right Honourable". The Lord Mayor now bears the style "The Right Honourable the Lord Mayor of Cardiff".

Municipal Year  Lord Mayor  Deputy Lord Mayor2009-2010  Brian Griffiths (Con)  Keith Hyde (Lib Dem)2008-2009  Kate Lloyd (Lib Dem)  Jaswant Singh (Plaid)2007-2008  Gill Bird (Lab)  Brian Griffiths (Con)2006-2007  Gareth Neale (Con)  Kate Lloyd (Lib Dem)2005-2006  Freda Salway (Lib Dem)  Monica Walsh (Lab)2004-2005  Jacqui Gasson (Lib Dem)  Delme Bowen (Plaid)

Electoral divisions
The unitary authority area is divided into 29 electoral wards. Most of these wards are coterminous with communities of the same name. Each community can have an elected council. The following table lists council wards, communities and associated geographical areas. Communities with a community council are indicated with a '*':

bawd|chwith|600px|Electoral ward map of Cardiff

WardCommunitiesOther geographic areas1 AdamsdownAdamsdownCardiff city centre, Roath2 ButetownButetownAtlantic Wharf, Cardiff Bay, Cardiff city centre, Tiger Bay3 CaerauCaerauCyntwell, Culverhouse Cross4 CantonCantonCardiff city centre, Leckwith, Victoria Park5 CathaysCathays and CastleBlackweir, Cardiff city centre, Cathays, Cathays Park, Maindy6 Creigiau & St. FagansPentyrch* (Creigiau ward) and St Fagans*Coedbychan, Capel Llanilltern, Rhydlafar7 CyncoedCyncoedRoath Park, Lakeside8 ElyElyCulverhouse Cross, Michaelston-super-Ely9 FairwaterFairwaterPentrebane10 GabalfaGabalfaMynachdy, Maindy, Heath11 GrangetownGrangetownCardiff Bay, Cardiff city centre, Saltmead12 HeathHeathBirchgrove13 LisvaneLisvane*14 LlandaffLlandaffDanescourt15 Llandaff NorthLlandaff NorthHailey Park, Lydstep Park, Mynachdy, Gabalfa16 LlanishenLlanishenThornhill17 LlanrumneyLlanrumney18 PentwynPentwynLlanedeyrn19 PentyrchPentyrch* (Gwaelod-y-Garth and Pentyrch wards)20 PenylanRoath21 PlasnewyddPlasnewyddRoath, Cardiff city centre22 Pontprennau & Old St. MellonsOld St. Mellons* and PontprennauLlanedeyrn Village23 Radyr & MorganstownRadyr & Morganstown*Morganstown24 RhiwbinaRhiwbinaPantmawr, Rhydwaedlyd, Wenallt25 RiversideRiversideCardiff city centre, Llandaff Fields, Pontcanna, Sophia Gardens26 RumneyRumney27 SplottSplottPengam Green, Splott, Tremorfa28 TrowbridgeTrowbridgeSt Mellons estate, Cefn Mably, Wentloog29 Whitchurch & TongwynlaisTongwynlais* and WhitchurchBlaengwynlais, Bwlch-y-cwm, Coedcefngarw, Coryton, Cwmnofydd, Graig-goch, Llandaff North

 Gweler hefyd 
 Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Nodiadau

Cyfeiriadau

Dolen allanol
Dinas a Sir Caerdydd 

Caerdydd
Categori:Gwleidyddiaeth Caerdydd