Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru

Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru () yw'r tîm sy'n cynrychioli Cymru mewn pêl-droed dynion ar lefel ryngwladol. Rheolir y tîm gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru.

Tîm Cymru yw'r trydydd hynaf o holl dimau pêl-droed cenedlaethol y byd. Chwaraeodd ei gêm ryngwladol gyntaf yn erbyn yr Alban ar 25 Mawrth 1876 yn Glasgow. Chwaraewyd y gêm ryngwladol gyntaf yng Nghymru ar y Cae Ras, Wrecsam ar 5 Mawrth 1877, eto yn erbyn yr Alban.

Mae Cymru wedi llwyddo i gyrraedd rowndiau terfynol prif bencampwriaethau'r byd pêl-droed ddwywaith, sef Cwpan y Byd Pêl-droed 1958 a phencampwriaeth Ewro 2016. Llwyddodd Cymru hefyd i gyrraedd rownd yr wyth olaf o Bencampwriaethau Ewrop 1976, sef y flwyddyn olaf y cafodd y gystadleuaeth honno ei chynnal dros ddau gymal. Yn 2022, curodd Cymru dîm Wcráin, gan gyrraedd Cwpan y Byd am y tro cyntaf ers 1958, cyfnod o 64 o flynyddoedd. 

Yn Ebrill 2013, agorodd Parc y Ddraig, Canolfan Datblygu Pêl-droed Cenedlaethol Cymru, yng Nghasnewydd.

Hanes
Y Blynyddoedd Cynnar

Chwaraeodd Cymru ei gêm gystadleuol gyntaf ar 25 Mawrth 1876 yn erbyn yr Alban yn Glasgow gan ei gwneud y trydydd tîm pêl-droed rhyngwladol hyna'n y byd. Yr Alban enillodd y gêm gyntaf 4-0. Trefnwyd gêm gyfatebol yng Nghymru y flwyddyn ganlynol ac felly y cafwyd y gêm bêl-droed ryngwladol gyntaf ar dir Cymru, ar Gae Ras Wrecsam ar 5 Mawrth 1882. Enillodd yr Alban eto, 2-0 y tro hwn. Roedd y gêm gyntaf yn erbyn Lloegr yn 1879 pan welwyd Cymru'n colli 2-1 yn Kennington Oval, Llundain ac yn 1882 wynebodd Cymru Iwerddon am y tro cyntaf gan ennill 7-1 yn Wrecsam.

Cyfarfu cynrychiolwyr y pedair gwlad ym Manceinion ar 6 Ragfyr 1882 i greu rheolau a thrwy hyn sefydlwyd Bwrdd y Cymdeithasau Pêl-droed Rhyngwladol. Yn 1883-84 ffurfiwyd Pencampwriaeth Cartref Prydain, twrnameint a chwaraewyd yn flynyddol rhwng Lloegr, yr Alban, Iwerddon a Chymru hyd 1983-84. Bu Cymru'n bencampwr 12 gwaith.

Gemau Rhagbrofol Cwpan y Byd Pêl-droed 2014

Gosodwyd Cymru yng Ngrŵp A ar gyfer gemau Rhagbrofol Cwpan y Byd 2014 ynghyd â Croatia, Serbia, Gwlad Belg, yr Alban a Macedonia.  Ni lwyddodd Cymru i gyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd, gan orffen yn bumed yn y grŵp rhagbrofol.

Gemau Rhagbrofol Ewro 2016

Gosodwyd Cymru yng Ngrŵp B ar gyfer gemau Rhagbrofol Ewro 2016 ynghyd ag Andorra, Gwlad Belg, Bosnia-Hertsegofina, Cyprus ac Israel.  Ar 10 Hydref 2015, er colli yn erbyn Bosnia-Hertsegofina, llwyddodd Cymru i gyrraedd rowndiau terfynol Ewro 2016, gan fod Cyprus wedi curo Israel.  Dyma'r tro cyntaf i Gymru gyrraedd rowndiau terfynol twrnamaint pêl-droed rhyngwladol ers Cwpan y Byd Pêl-droed 1958.BBC Cymru  Gorffennodd Cymru yn ail yn y grŵp ar ôl curo Andorra o 2-0 yng Nghaerdydd ar 13 Hydref 2015.Golwg360

TîmChECyfCollDrosY/e+/-P10721245+192310631114+721105231712+517104151614+213104061617-112100010436-320

Allwedd i'r lliwiau yn y tablSymud ymlaen i brif gemau Ewro 2016Symud ymlaen i'r gemau ail-gyfle

Rowndiau Terfynol Ewro 2016

Ar 12 Rhagfyr 2015, tynnwyd enwau y timau i chwarae yn rowndiau terfynol Ewro 2016.  Gosodwyd Cymru yng ngrŵp B, ynghyd â Lloegr, Rwsia a Slofacia.BBC Cymru

Ar 20 Mehefin 2016, llwyddodd Cymru i ennill Grŵp B, a chyrraedd rownd yr 16 olaf yng nghystadleuaeth Ewro 2016 wedi iddynt guro Rwsia o dair gôl i ddim.

TîmChECyfCollDrosY/E+/-P320163+36312032+1531113304301226-41

Allwedd i'r lliwiau yn y tablSymud ymlaen i'r 16 olafPosibilrwydd o gyrraedd yr 16 olaf (os yn un o'r pedwar tîm trydydd safle gorau)
bawd|Ar ôl cyrraedd rownd gyn-derfynol pencampwriaeth UEFA Euro 2016, dychwelodd Tîm Pêl-droed Cymru i Gymru gan fynd ar daith bws agored drwy ganol dinas Caerdydd.
Ar 22 Mehefin, cyhoeddwyd y byddai Cymru yn wynebu Gogledd Iwerddon ym Mharis ar 25 Mehefin 2016 yn rownd yr 16 olaf.  Enillodd Cymru y gêm 1-0, gan sicrhau eu lle yn y rownd go-gynderfynol.  Enillodd Cymru'r rownd honno o 3-1 yn erbyn Gwlad Belg, gan sicrhau eu lle yn rownd gynderfynol cystadleuaeth bêl-droed ryngwladol am y tro cyntaf erioed.  Portiwgal oedd gwrthwynebwyr Cymru yn y rownd gynderfynol. Nid oedd Ben Davies nac Aaron Ramsey yn gallu chwarae oherwydd gwaharddiad, wedi iddynt dderbyn dau gerdyn melyn yr un yn ystod y gystadleuaeth.  Cafwyd gêm agos, ond colli 2-0 fu hanes Cymru, gan roi terfyn ar y freuddwyd o gyrraedd y rownd derfynol.

Dychwelodd carfan Cymru a'r tîm hyfforddi i Gymru ar 8 Gorffennaf 2016.  Ar ôl glanio ym Maes Awyr Caerdydd, teithiodd y garfan i Gastell Caerdydd, lle roedd torfeydd o filoedd yn aros i'w croesawu.  Teithiodd y chwaraewyr ar fws to agored drwy ganol y brifddinas, gan orffen yn Stadiwm Dinas Caerdydd, lle cynhaliwyd cyngerdd gan amrywiol artistiaid, gan gynnwys y Manic Street Preachers a Kizzy Crawford.

Gemau Rhagbrofol Cwpan y Byd Pêl-droed 2018
Yn dilyn eu llwyddiant yng Ngemau Rhagbrofol Ewro 2016, gosodwyd Cymru ymhlith y deg tîm gorau yn y Byd yn rhestr safleoedd FIFA am y tro cyntaf erioed ym mis Gorffennaf 2015. Golygodd hynny fod Cymru ymhlith y detholion uchaf ar gyfer dewis y grwpiau ar gyfer Gemau Rhagbrofol Cwpan y Byd Pêl-droed 2018.  Fe dynnwyd enwau'r timau ar 25 Gorffennaf 2015 yn St Petersburg, Rwsia.  Gosodwyd Cymru yng Ngrŵp D ynghyd ag Awstria, Serbia, Gweriniaeth Iwerddon, Moldofa a Georgia.

TîmChECyfCollDrosY/E+/-P106312010+102110541126+61910451136+717104331412+21510055814-6510028423-192

Allwedd i'r lliwiau yn y tablSymud ymlaen i brif gemau Cwpan y Byd Pêl-droed 2018Symud ymlaen i'r gemau ail-gyfle

Cynghrair y Cenhedloedd UEFA 2018-19

Fe osodwyd Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru yng Ngrŵp 4, Cynghrair B y gystadleuaeth gychwynnol Cynghrair y Cenhedloedd UEFA yn 2018-19.  Ynghyd ag Gweriniaeth Iwerddon a Denmarc.Cynghrair y Cenhedloedd: Ail haen i Gymru, BBC Cymru, 11 Hydref 2017; adalwyd 21 Chwefror 2026

TîmChECyfCollDrosY/E+/-P422041+38420265+16402215-42

Allwedd i'r lliwiau yn y tablDyrchafiad i Gynghrair A Cynghrair y Cenhedloedd UEFAGostwng i Gynghrair C Cynghrair y Cenhedloedd UEFA

Gemau Rhagbrofol Ewro 2020

Gosodwyd Cymru yng Ngrŵp E ar gyfer gemau Rhagbrofol Ewro 2020 ynghyd ag Aserbaijan, Croatia, Hwngari a Slofacia.  Fe fydd y ddau dîm fydd ar frîg y tabl ar ddiwedd y rowndiau rhagbrofol yn symud yn uniongyrchol i rowndiau terfynol Ewro 2020.

TîmChECyfCollDrosY/e+/-P8521177+10178422106+41484131311+2138404811-3128017518-131

Cywir ar 19 Tachwedd 2019

Allwedd i liwiau'r tablSymud ymlaen i brif gemau Ewro 2020

Canlyniadau Diweddar a Gornestau'r Dyfodol

DyddiadCystadleuaeth Canlyniad15 Hydref 2013  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2014    1 - 1  16 Tachwedd 2013  Cyfeillgar    1 - 1  5 Mawrth 2014  Cyfeillgar    3 - 1  4 Mehefin 2014  Cyfeillgar    2 - 0  9 Medi 2014  Rhagbrofol Ewro 2016     1 - 2  10 Hydref 2014  Rhagbrofol Ewro 2016     0 - 0  13 Hydref 2014  Rhagbrofol Ewro 2016     2 - 1  16 Tachwedd 2014  Rhagbrofol Ewro 2016     0 - 0  28 Mawrth 2015  Rhagbrofol Ewro 2016     0 - 3  12 Mehefin 2015  Rhagbrofol Ewro 2016     1 - 0  3 Medi 2015  Rhagbrofol Ewro 2016     0 - 1  6 Medi 2015  Rhagbrofol Ewro 2016     0 - 0  10 Hydref 2015  Rhagbrofol Ewro 2016     2 - 0  13 Hydref 2015  Rhagbrofol Ewro 2016     2 - 0  13 Tachwedd 2015  Cyfeillgar     2 - 3  24 Mawrth 2016  Cyfeillgar    1 - 1   28 Mawrth 2016  Cyfeillgar    1 - 0   5 Mehefin 2016  Cyfeillgar    3 - 0  11 Mehefin 2016  Ewro 2016    2 - 1  16 Mehefin 2016  Ewro 2016     2 - 1  20 Mehefin 2016  Ewro 2016     0 - 3  25 Mehefin 2016  Ewro 2016 (Rownd yr 16 Olaf)     1 - 0  1 Gorffennaf 2016  Ewro 2016 (Rownd Gogynderfynol)     3 - 1  6 Gorffennaf 2016  Ewro 2016 (Rownd Gynderfynol)     2 - 0  5 Medi 2016  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018     4 - 0   6 Hydref 2016  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018     2 - 2  9 Hydref 2016  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018     1 - 1  12 Tachwedd 2016  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018     1 - 1  24 Mawrth 2017  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018     0 - 0  11 Mehefin 2017  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018    1 - 1 2 Medi 2017  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018    1 - 0 5 Medi 2017  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018    0 - 2 6 Hydref 2017  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018    0 - 1 9 Hydref 2017  Rhagbrofol Cwpan y Byd 2018    0 - 1 10 Tachwedd 2017  Cyfeillgar    2 - 0 14 Tachwedd 2017  Cyfeillgar    1 - 1 22 Mawrth 2018  Cwpan Tsiena 2018    0 - 6 26 Mawrth 2018  Cwpan Tsiena 2018    1 - 0 29 Mai 2018  Cyfeillgar   0 - 0 6 Medi 2018  Cynghrair y Cenhedloedd UEFA     4 - 1 9 Medi 2018  Cynghrair y Cenhedloedd UEFA     2 - 0 11 Hydref 2018  Cyfeillgar     1 - 4 16 Hydref 2018  Cynghrair y Cenhedloedd UEFA     0 - 1 16 Tachwedd 2018  Cynghrair y Cenhedloedd UEFA     1 - 2 20 Tachwedd 2018  Cyfeillgar   1 - 0 20 Mawrth 2019  Cyfeillgar    1 - 0 24 Mawrth 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    1 - 0 8 Mehefin 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    2 - 1 11 Mehefin 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    1 - 0 6 Medi 2019  Rhagbrofol Ewro 2020     2 - 1 10 Medi 2019  Cyfeillgar    1 - 0 10 Hydref 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    1 - 1 13 Hydref 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    1 - 1 16 Tachwedd 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    0 - 2 19 Tachwedd 2019  Rhagbrofol Ewro 2020    2 - 0 

Chwaraewyr
Carfan ddiweddaraf
Enwodd Craig Bellamy y tîm ar gyfer y gêmau yn erbyn Casachstan a Canada ym mis Awst 2025.

Capiau a goliau yn dilyn 9 Mehefin 2025



Chwaraewyr eraill a alwyd i'r garfan yn ddiweddar

INJ

INJ



INJ
 INJ
INJ 

INJ

INJ Anaf

Prif sgorwyr
Cywir ar 21 Gorffennaf 2025 (Mae'r chwaraewyr sy'n dal i chwarae mewn print trwm):

#EnwGoliauCapiauCyfartaledd1Gareth Bale411112Ian Rush28733Trevor Ford2338Ivor Allchurch23685Dean Saunders22756Aaron Ramsey21867Craig Bellamy19788Robert Earnshaw1659Cliff Jones1659Mark Hughes1672
Mwyaf o Gapiau
Cywir ar 10 Mehefin 2025 (Mae'r chwaraewyr sy'n parhau i chwarae mewn print trwm):

#EnwGyrfaCapiauGoliau1Gareth Bale2006–2022111412Chris Gunter2007-20221090Wayne Hennessey2007–202310904Ben Davies2012-9635Neville Southall1992–19979206Aaron Ramsey2008–8621Ashley Williams2008–20198628Gary Speed1990-20048579Craig Bellamy1998-2013781910Joe Allen2009-2025772Joe Ledley2005-2018774

Chwaraewyr Eraill gyda 50 neu fwy o gapiau
Cywir ar 2 Chwefror 2025 (Mae'r chwaraewyr sy'n parhau i chwarae mewn print trwm):
Dean Saunders
Peter Nicholas
Ian Rush
James Collins
Dai Davies
Simon Davies
Robert Earnshaw
Ryan Giggs
John Hartson
Barry Horne
Leighton James
Cliff Jones
Paul JonesJohn Mahoney
Andy Melville
Mark Pembridge
David Phillips
Leighton Phillips
Kevin Ratcliffe
Sam Ricketts
Carl Robinson
Mickey Thomas
Rod Thomas
Sam Vokes
Terry Yorath

Rheolwyr
Rhestrir rheolwyr dros dro yn italig.
Cyn 1954 roedd tîm Cymru yn cael ei ddewis gan banel o ddewiswyr, gyda'r capten yn chwarae rôl hyforddwr.

  Walley Barnes (1954–1955)
  Jimmy Murphy (1956–1964)
  Dave Bowen (1964–1974)
  Ron Burgess (1965)
  Mike Smith (1974–1979)
  Mike England (1979–1987)
  David Williams (1988)
  Terry Yorath (1988–1993)
  John Toshack (1994)
  Mike Smith (1994–1995)
  Bobby Gould (1995–1999)
  Neville Southall (1999)
  Mark Hughes (1999–2004)
  John Toshack (2004–2010)
  Brian Flynn (2010)
  Gary Speed (2010–2011)
  Chris Coleman (2012–2017)
  Ryan Giggs (2018–2022)
  Robert Page (2020–2024)
  Craig Bellamy (2024-)

Nodiadau

 Delwedd y tîm 

 Darlledu yn y cyfryngau 
Mae hawliau darlledu teledu byw yn nwylo S4C (sylwebaeth yn y Gymraeg) a BBC Cymru Wales (sylwebaeth yn y Saesneg).

 Lliwiau a logo 
Ers tro, mae'r prif git wedi bod yn goch i gyd. Mae bathodyn Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn cynnwys Draig Goch ar ei thraed ôl ar darian wen. O 1920 ymlaen, cafodd yr arfbais ei hamgylchynu gan ymyl goch, ac ychwanegwyd y llythrennau “FAW” yn 1926. Ailgynlluniwyd y bathodyn yn 1951, gan ychwanegu ymyl werdd gydag 11 cennin Pedr, ynghyd â’r arwyddair “Gorau Chwarae Cyd Chwarae”. Cafodd yr arwyddair ei hepgor dros dro yn 1984, ond arhosodd y bathodyn yn debyg iawn hyd at 2010, pan newidiwyd y darian i gynnwys ochrau crwn, a newidiwyd lliw’r faner ar yr arwyddair o wyn i goch a gwyrdd. Cafodd yr arwyddair ei dynnu eto yn 2019, yn dilyn ailgynllun mawr arall ar y bathodyn, a welodd frig y darian yn cael ei wastatáu a’r ochrau’n cael eu newid fel nad oeddent yn cromlinio allan; cafodd yr ymyl werdd ei deneuo a thynnwyd y cennin Pedr hefyd.

 Darparwr cit 
Darparwr citCyfnod Admiral1976–1980 Adidas1980–1987 Hummel1987–1990 Umbro1990–1996 Lotto1996–2000 Kappa2000–2008 Champion2008–2010 Umbro2010–2013 Adidas2013–

 Enw 
Weithiau, cyfeirir at y tîm ac fe’i brandir yn un-enwol fel “Cymru” yn y ddwy iaith gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru, gan fod y Gymdeithas yn defnyddio’r term yn ei chyfathrebiadau mewnol ac allanol. Ym mis Hydref 2022, cyhoeddodd y Gymdeithas ei bod yn ystyried ail-frandio’r tîm i ddefnyddio dim ond enw Cymraeg y wlad, gan hepgor y term “Wales”, yn dilyn Cwpan y Byd FIFA 2022. Dywedodd y Gymdeithas ei bod mewn trafodaethau gydag UEFA ynghylch sut i newid yr enw, ac iddi gael ei hysbrydoli gan ail-frandio Twrci i Türkiye, a pheidio bod y wlad olaf yn nhrefn yr wyddor mewn rhai digwyddiadau pêl-droed. Dywedodd yr Athro Owen Worth o Brifysgol Limerick fod y cynnig hwn yn enghraifft o’r cysylltiad rhwng clybiau cefnogwyr y tîm a grwpiau o blaid annibyniaeth i Gymru megis YesCymru ac AUOB Cymru.

 Trefn llun y garfan cyn gêm 
alt=Photo of the Welsh national team posing before a game. There are four players standing and seven plays squatting, unevenly.|bawd|Llun cyn gêm Cymru yn erbyn Awstria mewn gêm i gyrraedd Cwpan y Byd FIFA 2018
Yn ystod pencampwriaeth Ewro 2016, aeth lluniau cyn gêm y garfan yn feiral oherwydd trefniad anarferol a lletchiwth y chwaraewyr ynddynt. Ar y pryd, nododd Joe Ledley nad oeddent yn dda ar gael tynnu eu lluniau, ond roedd peidio â chymryd llun go iawn yn dod a lwc iddynt. Yn 2025, ar ôl i dîm merched Cymru wneud yr un peth yn ystod pencampwriaeth Ewros y Merched 2025, dyweoddd llefarydd ar ran tîm Cymru ei fod wedi dechrau ar ddamwain ond ers hynny mae wedi dod yn draddodiad i osod eu hunain mewn modd anghonfensiynol i'r ddau dîm. Nodwyd hefyd bod trefniad lletchwith llun cyn gêm y Cymru yn mynd yn ôl mor bell â 2002.
 Gweler hefyd 

 Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 21 Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 20 Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 19 Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 18 Cymru
 Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 17 Cymru
 Tîm futsal cenedlaethol Cymru

Cyfeiriadau


Cymru
* Cymru
Categori:Pêl-droed yn Ewrop