Brithenig

Iaith artiffisial a grëwyd gan Andrew Smith o Seland Newydd yw Brithenig.  Cafodd yr iaith ei chreu fel arbrawf i ddarganfod sut gallai iaith Romáwns fod wedi datblygu ym Mhrydain petai'r siaradwyr Lladin yn ystod yr Ymerodraeth Rufeinig wedi bod yn ddigonol i ddisodli'r siaradwyr Brythoneg. Yn ogystal â'r iaith, crëwyd llinell amser amgen, Ill Bethisad ("y Bydysawd"). Yn ôl hanes amgen Ill Bethisad mae'r newidiadau seiniol a ddigwyddodd tra ddatblygai Lladin i Frithenig yn Ynysoedd Prydain yn debyg i'r rhai a effeithiodd y Gymraeg tra ddatblygai o Frythoneg i Hen Gymraeg. Tardd nifer o eiriau yn yr iaith Romáwns hon o Frythoneg ac fe fenthycwyd nifer o eiriau o Saesneg yn ystod ei hanes.

Geirfa
Mae'r rhan fwyaf o eirfa Brithenig yn tarddu o Ladin er bod y newidiadau seiniol wedi gwneud i'r geiriau ymddangos yn fwy Celtaidd. Yn y tabl canlynol, mae'r geiriau Brithenig wedi'u cymharu gyda naw iaith Romáwns arall gan gynnwys Wenedyk. Y rheswm dros y tebygrwydd rhwng Brithenig a Chymraeg yn rhai o'r geiriau yw'r tarddiad Indo-Ewropeaidd cyffredin, tra bod rhai fel "ysgol" yn fenthyciadau diweddarach i'r Gymraeg o'r Lladin.

+Brithenig wedi'i chymharu â Romáwns a'r GymraegLladin  Portiwgaleg  Sbaeneg  Ffrangeg  Eidaleg  Romaunsch  Rwmaneg  Wenedyk  Brithenig  Cymraeg brachium  braço  brazo  bras  braccio  bratsch  braţ  brocz  breich  braich nĭger  negro  negro  noir  nero  nair  negru  niegry  nîr  (du) cīvĭtas  cidade  ciudad  cité  città  citad  oraş  czytać  ciwdad  (dinas) mŏrs  morte  muerte  mort  morte  mort  moarte  mroć  morth  (marwolaeth) canis  cão  perro  chien  cane  chaun  câine  kań  can  (ci) auris, aurĭcŭla  orelha  oreja  oreille  orecchio  ureglia  ureche  urzykła  origl  (clust) ovum  ovo  huevo  œuf  uovo  ov  ou  ów  ew  wy ŏcŭlus  olho  ojo  œil  occhio  egl  ochi  okieł  ogl  (llygad) pater  pai  padre  père  padre  bab  tată  poterz  padr  (tad) ignis, fŏcus  fogo  fuego  feu  fuoco  fieu  foc  fok  ffog  (tân) pĭscis  peixe  pez, pescado  poisson  pesce  pesch  peşte  pieszcz  pisc  pysgod pĕs  pé  pie  pied  piede  pe  picior  piedź  pedd  (troed) amīcus  amigo  amigo  ami  amico  ami  prieten  omik  efig  (cyfaill) vĭrĭdis  verde  verde  vert  verde  verd  verde  wierdzi  gwirdd  gwyrdd ĕquus, cabăllus  cavalo  caballo  cheval  cavallo  chaval  cal  kawał  cafall  ceffyl ĕgo  eu  yo  je  io  jau  eu  jo  eo  (i) īnsŭla  ilha  isla  île  isola  insla  ostrov  izła  ysl  (ynys) lĭngua  língua  lengua  langue  lingua  linguatg, lieunga  limbă  lęgwa  llinghedig, llingw  (iaith) vīta  vida  vida  vie  vita  vita  viaţă  wita  gwid  (bywyd) lac  leite  leche  lait  latte  latg  lapte  łoc  llaeth  llaeth nōmen  nome  nombre  nom  nome  num  nume  numię  nôn  (enw) nŏx  noite  noche  nuit  notte  notg  noapte  noc  noeth  (nos) vĕtus  velho  viejo  vieux  vecchio  vegl  vechi  wiekły  gwegl  (hen) schŏla  escola  escuela  école  scuola  scola  şcoală  szkoła  yscol  ysgol caelum  céu  cielo  ciel  cielo  tschiel  cer  czał  cel  (wybr) stēlla  estrela  estrella  étoile  stella  staila  stea  ścioła  ystuil (seren) dēns, dĕntem  dente  diente  dent  dente  dent  dinte  dzięć  dent  dant vōx  voz  voz  voix  voce  vusch  glas  wucz  gwg  (llais) aqua  água  agua  eau  acqua  aua  apă  jekwa  ag  (dŵr) vĕntus  vento  viento  vent  vento  vent  vânt  więt  gwent  gwynt

Testun enghreifftiol
Dyma Weddi'r Arglwydd yn Frithenig:

Nustr Padr, ke sia i llo gel:
sia senghid tew nôn:
gwein tew rheon:
sia ffaeth tew wolont,
syrs lla der sig i llo gel.
Dun nustr pan diwrnal a nu h-eidd;
e pharddun llo nustr phechad a nu,
si nu pharddunan llo nustr phechadur.
E ngheidd rhen di nu in ill temp di drial,
mai llifr nu di'll mal.
Per ill rheon, ill cofaeth e lla leir es ill tew,
per segl e segl. Amen.

Dolenni allanol
Cyflwyniad i Frithenig 
Cyflwyniad i Frithenig
Gwefan Ill Bethisad
Wiki Ill Bethisad

Categori:Ieithoedd artiffisial