Wicipedia Cymraeg

Gwyddoniadur rhydd Cymraeg y gall unrhyw un gyfrannu iddo yw'r Wicipedia Cymraeg. Mae'n rhan o deulu Wikipedia ac fe'i lansiwyd yng Ngorffennaf 2003. Erbyn heddiw ( ), mae ganddi oddeutu  o erthyglau. Yn 2023 daeth y Gymraeg yn 45ed allan o 600 o ieithoedd mwya'r byd ar restr World Language Barometer, yn bennaf oherwydd cryfder Wicipedia Cymraeg.World Language Barometer] adalwyd 15 Tachwedd 2024</ref>

Hon, mae'n debyg, yw'r wefan Gymraeg fwyaf poblogaidd o ran nifer y darllenwyr, gyda chyfartaledd o 840,000 o dudalennau'n cael eu hagor pob mis gan ddarllenwyr unigryw (nid bots).Gwefan Wikistats ; adalwyd 25 Mawrth 2013 Mae'r cyfan o gynnwys Wicipedia a'i chwiorydd (testun, delweddau, ffilm ayb) wedi'u cofrestru ar drwydded CC-BY-SA sy'n drwydded sy'n caniatáu defnydd masnachol ohoni, neu ar drwydded agored debyg: gall cwmni cyfyngedig ddefnyddio'r cynnwys a'i werthu am elw, ar rai amodau er enghraifft.Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License Gwefan Comin; adalwyd 12 Mai 2013.

Ers 15 Rhagfyr 2016 ceir mwy o erthyglau ar ferched ar y Wicipedia Cymraeg nag o ddynion - yr iaith gyntaf (allan o dros 330) i gyrraedd hynny.Blog Wikimedia UK adalwyd 3 Hydref 2017. Yn ôl arolwg o ddarllenwyr Wicipedia a gyhoeddwyd yn Chwefror 2017 roedd mwy o'r darllenwyr o'r farn fod yr wybodaeth ar yr Wicipedia Cymraeg yn 'gywir ac yn ddibynadwy' na'r ganran fyd-eang a wnaed yn 2011 mewn arolwg o'r Wicipedia Saesneg.Arolwg o ddarllenwyr y Wicipedia Cymraeg - Cam bach i Wici Cymru, cam ENFAWR i ddynoliaeth - Blog Wikimedia UK; adalwyd 3 Hydref 2017.

Yng Ngorffennaf 2013, yn dilyn ffurfio Wici Cymru, penodwyd Rheolwr Cymru, swydd lawn amser, wedi'i noddi gan Lywodraeth Cymru a Wicimedia DU, er mwyn hyfforddi golygyddion i wella ac ychwanegu i gynnwys Wicipedia. Yn Ionawr 2014 penodwyd Trefnydd Hyfforddi sgiliau wici, a'r un mis hysbysebodd Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol am Gydlynydd Wicipedia yn y cylchgrawn Golwg. Yn Ionawr 2015 penododd Llyfrgell Genedlaethol Cymru Jason Evans yn Wicipediwr Preswyl llawn amser a phenodwyd ef yn Wicimediwr Cenedlaethol y Llyfrgell_Genedlaethol ym Medi 2017.Library of Wales with a birthday gift to Wikipedia Gwefan Wicimedia DU;  adalwyd 20 Ionawr 2015Gwefan Llyfrgell Genedlaethol, Cymru; enw'r blog: Wicipediwr i breswylio yn y Llyfrgell Genedlaethol; adalwyd 20 Ionawr 2015Wicimediwr Cenedlaethol y Llyfrgell Genedlaethol - blog; adalwyd 3 Hydref 2017.

Ers Haf 2016 mae Geiriadur Rhywogaethau Llên Natur ('Y Bywiadur') yn tynnu llif o dros 12,000 o ffotograffau o Gomin Wicimedia, drwy Wicidata, ac yn cynnwys dolen i dros 10,000 o erthyglau ar y Wicipedia Cymraeg.'Bwletin Llên Natur',  Rhif 67, Medi 2013; top tudalen 2 Caiff Wicipedia hefyd ei rhestru fel adnodd Cymraeg ar wefannau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r BBC, a chan borwr Mozilla Firefox. Mae S4C yn awgrymu Wicipedia fel adnodd i isdeitlwyr Cymraeg y gellir ei defnyddio "gyda gofal".

Hanes
bawd|Yr ymgais i ddatblygu'r Wicipedia, Mawrth 2014. Ch- dde: Robin Owain, Marc Haynes ac Aled Powell
Roedd y Wikipedia (fersiwn Saesneg) wedi'i chreu gan Jimmy Wales a Larry Sanger ar 15 Ionawr 2001. Dechreuwyd y Wicipedia Cymraeg yng Ngorffennaf 2003. Cyrhaeddodd mil o erthyglau ar 9 Ebrill 2004, 2500 erbyn 15 Awst 2004, ac erbyn 23 Mehefin 2007 cyhoeddwyd 10,000 erthygl. Ar 20 Tachwedd 2008 roedd 20,000 erthygl, a llai na flwyddyn yn ddiweddarach, cyrhaeddwyd y targed o 25,000 erthygl ar 28 Hydref 2009. Yn Ebrill 2013, roedd dros 40,000 o erthyglau gan y Wicipedia Cymraeg, ac roedd y 71ain Wicipedia mwyaf allan o dros 280 o ieithoedd. Erbyn Gorffennaf 2013 roedd dros 50,000 o erthyglau ac roedd yn y 62ain mwyaf. Ddechrau mis Medi 2014 roedd gan y Wicipedia Cymraeg dros 60,000 o erthyglau ac roedd yn y 63ain mwyaf. Roedd gan y wefan 16 o weinyddwyr, 93 o ddefnyddwyr gweithgar, a "dyfnder" o 59. Mesuriad bras o safon Wicipedia yw dyfnder sy'n ystyried nifer yr erthyglau, nifer y golygiadau a nifer y tudalennau "cynhaliaeth" (megis tudalennau sgwrs, categorïau a nodiadau).

bawd|Ar 02 Mehefin 2015 rhoddwyd botwm 'Dyfynwch ar Wicipedia' ar bob un o dudalennau Papurau Newydd Cymru Arlein y Llyfrgell Genedlaethol.
bawd|Cyfweliad gyda Marc Haynes, Cydlynydd Wicipedia llawn amser yn y Coleg Cymraeg.

Ar 12 Medi 2012 cyflwynwyd Cynllun Datblygu gyda saith maes i'w datblygu, gan gynnwys marchnata'r Wicipedia yn well, rhyddhau ffeiliau Cadw, y Llyfrgell Genedlaethol ayb drwy drwyddedi agored Comin a hyfforddi golygyddion newydd i Wicipedia. Er mwyn gwireddu'r rhain ffurfiwyd cymdeithas newydd i gefnogi'r Wicipedia Cymraeg: Cymdeithas Wici Cymru a gyfarfu 23 Ebrill 2013 yn Rhuthun. Cytunodd Barry Morgan, Archesgob Cymru a'r actor Rhys Ifans i fod yn un o ddau Noddwr y Wicipedia Cymraeg (gweler Wicipedia:Wici Cymru).

Yng Ngorffennaf 2012 cafwyd cyfarfod rhwng y Gweinidog dros Dechnoleg Gwybodaeth Llywodraeth Cymru, sef Leighton Andrews, a Robin Owain, gyda'r ddau yn cytuno ar saith pwynt a godwyd, gan gynnwys rhyddhau cynnwys cyrff cyhoeddus ar drwydded agored. Ers y cyfarfod hwn, mae'r Llywodraeth wedi bod yn flaenllaw yn y maes, gyda Phrif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, yn Awst 2013 yn cyfarfod Robin i agor y drws ymhellach.Y Prif Weinidog Carwyn Jones a Robin Owain; Awst 2012. Yn Nhachwedd 2013 agorwyd cynhadledd addysg Wikimedia UK gan Gareth Morlais, a draddododd am bwysigrwydd Wicipedia Cymraeg i addysg Gymraeg.

Ystadegau
Hyd yma ( ), cafwyd  o olygiadau ar y wici Cymraeg gan  o olygyddion cofrestredig a miloedd rhagor o olygyddion nad ydynt wedi mewngofnodi. Mae ganddi oddeutu  o erthyglau ( ). Ceir  o Weinyddwyr sy'n ceisio cadw trefn ar bethau, a hynny mor agored a phosibl. Roedd nifer y golygyddion gweithgar (dros 25 golygiad) yn ystod y mis diwethaf yn .

Cyrhaeddodd y wefan 100,000 o erthyglau ym Mawrth 2018https://blog.wikimedia.org.uk/2018/03/welsh-wikipedia-reaches-100000-articles/ a 200,000 ar 12 Medi 2022 yn dilyn creu erthyglau newydd ar ffilmiau.

Rhwng Mai 2017 a Mai 2019 dyblodd y nifer o olygiadau; yn yr un cyfnod gostyngodd nifer y golygiadau ar yr Wicipedia Saesneg -9%. Gellir cymharu hefyd y sefyllfa ar ddiwedd Mai 2019 gyda'r ieithoedd Celtaidd eraill:

700px

 Prosiectau 
 Uwchlwytho delweddau Llyfrgell Genedlaethol Cymru 
bawd|Jason Evans, Wicipediwr Preswyl y Llyfrgell genedlaethol; penodwyd 19 Ionawr 2015. Ym Medi 2017 penodwyd ef gan y Llyfrgell yn 'Wicimediwr Cenedlaethol y Llyfrgell Genedlaethol'.

Yn 2008 cydweithiodd y Wicipedia Cymraeg â Llyfrgell Genedlaethol Cymru mewn rhaglen beilot i uwchlwytho delweddau i'r Wicipediau Cymraeg a Saesneg, yn bennaf ffotograffau o gasgliad John Thomas.:Categori:Delweddau o gasgliad John Thomas, categori'r Wicipedia Cymraeg sy'n cynnwys delweddau a uwchlwythwyd o gasgliad John Thomas, y Llyfrgell Genedlaethol. Ni chafodd y delweddau eu huwchlwytho dan drwydded rydd, ond yn hytrach gyda chaniatâd perchennog yr hawlfraint (sef y Llyfrgell Genedlaethol) i'w defnyddio.Defnyddiwr:Paul Bevan, tudalen defnyddiwr y Llyfrfgell Genedlaethol ar y Wicipedia Cymraeg. Yn 2009 ymunodd y Llyfrgell Genedlaethol â'r wefan Flickr, gan uwchlwytho delweddau heb unrhyw gyfyngiadau hawlfraint er mwyn annog pobl i ddefnyddio'r lluniau, a chychwynnodd defnyddwyr Wicipedia uwchlwytho'r delweddau hyn i Wicipedia ym Mehefin 2012.Y Llyfrgell Genedlaethol yn Rhyddhau holl luniau Geoff Charles i Wicipedia, trafodaeth ar y Wicipedia Cymraeg.
bawd|Nifer yr erthyglau ar yr Wici Cymraeg; Mehefin 2013.

Ar 02 Mehefin 2015 rhoddwyd botwm 'Dyfynwch ar Wicipedia' ar bob un o dudalennau Papurau Newydd Cymru Arlein y Llyfrgell Genedlaethol - yn Gymraeg ac yn Saesneg. Roedd hyn yn galluogi pobl i gyfeirio at ffynhonellau'r wybodaeth ar Wicipedia yn seiliedig ar bapurau newydd a sganiwyd yn y Llyfrgell.

 Pedia Trefynwy 
bawd|Arwydd Trefynwy
Cymerodd y Wicipedia Cymraeg ran mewn prosiect Pedia Trefynwy, cynllun avant-garde, ar y pryd, i ddatblygu erthyglau a chyfryngau Wicipedia am Drefynwy mewn nifer o ieithoedd. Gweithiodd Wikimedia UK â Chyngor Sir Fynwy i hybu'r prosiect. Gosodwyd dros fil o godau QRpedia ar draws y dref, gan alluogi defnyddwyr ffonau clyfar i gael mynediad i erthyglau Wicipedia ar eu ffonau.

Eraill
Ar wahân i brosiect Llwybrau Byw ac yna prosiectau Llyfrgell Genedlaethol a ariannwyd gan Lywodraeth Cymru (WiciPop a Wici Iechyd), cafwyd prosiect Prosiect WiciMôn a phenodwyd Aaron Morris yn Ionawr 2017 am gyfnod o ddwy flynedd, ac yn achlysurol wedi hynny.

Digwyddiadau cynnar
 Golygathon 2012 
bawd|Y poster a grewyd i hyrwyddo golygathon cyntaf y Wicipedia Cymraeg
Fel ymateb i'r Cynllun Datblygu, cynhaliwyd "Golygathon" gan gyfranwyr y Wicipedia Cymraeg ar 30 Mehefin 2012 yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd. Hwn oedd y cyfarfod Wicipedia Cymraeg cyntaf. Pwrpas y Golygathon oedd i greu golygwyr newydd a dod a'r gwirfoddolwyr cyfoes at ei gilydd drwy wella erthyglau am Gaerdydd a'i phobl.
bawd|Golygathon yn Llyfrgell Abertawe, Ionawr 2014. Yn fuan ar ei ôl cafwyd golygathonau mewn nifer o lefydd ledled Cymru gan gynnwys Abertawe, Dolgellau, Rhuthun a Wrecsam.

 Eisteddfod 2012 
bawd|Y bardd Les Barker mewn gweithdy Wicipedia yn Eisteddfod 2012
Yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Morgannwg 2012 cafodd y Wicipedia bartner: Hacio'r Iaith a rhannwyd pabell. Ymwelodd Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, â'r babell, gan gael ei dywys o gwmpas y wefan gan Robin Llwyd. Ar gyfer yr ŵyl, trefnwyd baner dwy fetr ac arni'r geiriau "Wicipedia Cymraeg: Byd o Wybodaeth".

Cafwyd prosiect gyda'r Eisteddfod Genedlaethol a Menter Môn hefyd, sef 'Wici Môn', prosiect dair mlynedd, gydag Aaron Morris yn Gydlynydd y Prosiect.
bawd|Rhan o restr o ieithoedd a oedd yn defnyddio rhestri Wicidata yn Hydref 2016. Roedd tair gwaith mwy ohonynt ar y Wicipedia Cymraeg na phob un o'r 290 iaith arall gyda'i gilydd!

 Cymdeithas Wici Cymru 

Ym mis Medi 2012 ffurfiwyd Cymdeithas Llwybrau Byw i gefnogi gweithgareddau'r Wicipedia Cymraeg, gan fabwysiadau'r Cynllun Datblygu fel cynllun gweithredu'r gymdeithas. Yn hwyrach, newidiwyd yr enw yn Gymdeithas Wici Cymru a chytunodd yr actor a chanwr o Gymro Rhys Ifans ac Archesgob Cymru y Gwir Barchedig Athro Barry Morgan i fod yn Noddwyr Anrhydeddus y Gymdeithas.. Cofrestwyd y parth www.wicicymru.org a chrewyd gwefan ar gyfer y gymdeithas. Ar Orffennaf 2013 penodwyd Rheolwr Wikimedia UK yng Nghymru wedi'i secondio i Wici Cymru.

Grŵp Defnyddwyr Wicimedia Cymru
Cyflwynwyd y cynnig yn y Caffi, yng Ngorffennaf 2017 a sefydlwyd y grŵp yn Aberystwyth ar 27 Mawrth 2018.

Trydar a chyfryngau torfol eraill
Ceir rhaglen (app) ar iTunes ac ar ffonau Android i lawrlwytho Wicipedia er mwyn pori'r gwyddoniadur heb angen cysylltu â'r we. Yng Ngorffennaf 2009 crewyd cyfrif i'r Wicipedia Cymraeg ar Twitter i gyhoeddi erthyglau newydd fel "tweets" (@Wicipedia). Ceir hefyd yr URL http://wicipediacymraeg.org sy'n arwain at yr URL swyddogol, http://cy.wikipedia.org. Ym Medi 2013 dechreuwyd y cyfri @WiciCymru ac erbyn Mehefin 2019 roedd ganddo dros bum mil o ddilynwyr; mae'n trydar 'Ar y dydd hwn' rhng 8.00 a 9.00 y bore a syniadau am erthyglau newydd, neu awgrymiadau er mwyn ehangu erthyglau. Mae @MonWici a @WiciCaerdydd hefyd yn trydar ac ill dau wedi'u sefydlu ym Mehefin 2017. Yn 2019 sefydlodd Carl Morris gyfri 'Menywod Mewn Coch' gyda'r bwriad i gynyddu niferoedd yr erthyglau ar fenywod.

 Cymuned Wicimedia 
Wicipedia Cymraeg yw'r mwyaf o'r prosiectau Wicimedia yn y Gymraeg. Y prosiectau eraill yw Wiciadur, Wicidata, Wicitestun, Wicilyfrau, Wiciddyfynnu, a thudalennau croeso Cymraeg ar Meta-Wici, Comin Wicifryngau, a Wicirywogaeth. Nid oes fersiynau Cymraeg o Wikinews nac Wikiversity.

 Geirfa 
Bathwyd termau Cymraeg ar gyfer nifer o nodweddion y Wicipedia Cymraeg, gan gynnwys "eginyn" (Saesneg: stub), "Y Caffi" (Village Pump), "nodyn" (template), "gwybodlen" (infobox), "tudalen wahaniaethu" (disambiguation page) ac 'amrodor' a gwrthrychau technoleg newydd eraill.

 Sylwadau amdani 

Yn 2023 daeth y Gymraeg yn 45ed allan o 600 o ieithoed mwya'r byd ar restr World Language Barometer, yn bennaf oherwydd cryfder Wicipedia Cymraeg.<ref>[https://nation.cymru/news/welsh-among-the-top-50-most-influential-languages-in-the-world/ World Language Barometer; adalwyd 15 Tachwedd 2024

Mewn cyfweliad yn Awst 2007, cyfeiriodd Jimmy Wales, sylfaenydd Wicipedia, at y Wicipedia Cymraeg wrth drafod Wicipediau mewn ieithoedd lleiafrifol:

Mae Golwg,Jac Codi Baw, "Wiki-peidio", Golwg, 16 Hydref 2008, t. 30 Planet, a'r Western Mail wedi cyhoeddi erthyglau sy'n trafod y Wicipedia Cymraeg.

Gweler hefyd
Category:Wicipedia Cymraeg
Wicipedia Saesneg
Wicimedia DU

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Hafan y Wicipedia Cymraeg
 Y Wicipedia Cymraeg ar Twitter
 Blog answyddogol am y Wicipedia Cymraeg
  Tell us about Welsh Wikipedia ar Meta-Wici
Wikimedian Jason Evans: Sut mae’r Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn cydweithio gyda Wicipedia: Erthygl ddywiethog

Ystadegau
 Ystadegau gan Erik Zachte
 Crynodeb o ystadegau'r Wicipedia Cymraeg 
 Ystadegau'r Wicipedia Cymraeg (tablau)
 Ystadegau'r Wicipedia Cymraeg (siartiau) 
 Tudalennau uchaf eu trawiadau , wikistics.falsikon.de
 Tudalennau uchaf eu trawiadau, stats.grok.se
 Ystadegau rhyngweithiol 

Categori:Gwefannau Cymraeg
Categori:Gwyddoniaduron Cymraeg
Categori:Sefydliadau 2003
Cymraeg
Cymraeg
Categori:Prosiectau Wicimedia