Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dolgellau 1949

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1949 yn Nolgellau, Sir Feirionydd (Gwynedd bellach).

+Prif GystadlaethauCystadleuaethTeitl y DarnFfugenwEnwY GadairY Graig"Coed y Gell"Rowland JonesY GoronMeirionnydd"Llywarch"John Tudor Jones (John Eilian)Y Fedal Ryddiaith *Diwinyddiaeth Karl Barth R. Ifor ParryTlws y Ddrama Catrin "Merwys"F. G. Fisher
* dyfarnwyd Y Fedal ym 1951 [nid oes beirniadaeth ohoni yn y Cyfansoddiadau 1949]

Am y tro cyntaf erioed cyhoeddwyd wythnos yr eisteddfod rifyn arbennig o'r Cymro yn ogystal â'r un arferol.Llais Cenedl - Cyfrol Deyrnged John Roberts Williams Gwasg Gwynedd

 Cystadlaethau Perfformio Dramâu 
Y Ddrama Hir

Ymgeisiodd 12 cwmni drama i gystadlu ar Y Ddrama Hir ym 1949 gyda W. Emlyn James a Cynan yn beirniadu. Bu'n rhaid i 3 ohonynt [Cwmni Bethel, Cross Hands; Cwmni Pontrhydyfen a Chwmni Tabor, Cross Hands] dynnu'n ôl.

 Cwmni Abergele - Dwy Frân Ddu gan Eynon Evans cyf. J. Ellis Williams.
 Cwmni Beulah, Castell Newydd Emlyn - Cyfrinachau y Môr gan J. Eddie Parry.
 Cwmni Castle Street, Llundain - Gŵr Busnes gan C. John.
 Cwmni Dyffryn Madog - Plas Madog gan Edward Rees.
 Cwmni'r Felinheli - Canmlwydd Oed gan Serafín Álvarez Quintero [dim nodyn o'r cyfieithydd]
 Cwmni Llanerchymedd - Abel Simon gan J. Eddie Parry.
 Cwmni Llanfair Caereinion - Awel Gref gan Emlyn Williams cyf. J. Ellis Williams.
 Cwmni Llangollen - Gadael Tir gan Sutton Vane cyf. R. Willliams Parry o Outward Bound.
 Cwmni Ponthenry, Llanelli - Yr Arch Olaf gan J.D. Howells.
Cwmni Llanerchymedd a Chwmni Llanfair Caereinion aeth i'r ornest derfynol, yn ystod yr ŵyl.

Y Ddrama Fer

Ymgeisiodd 18 cwmni drama i gystadlu ar Y Ddrama Fer. Irene Edwards oedd yn beirniadu.

 Cwmni Castle Street, Llundain - Y Gŵr Drwg
 Cwmni Hammersmith, Llundain  - Joni Ni
 Cwmni Walthamstow, Llundain - Y Dymestl
 Cwmni Falmouth Road, Llundain - Y Fargen
 Cwmni Ealing Green, Llundain - Rhaff
 Cwmni Llangefni - Dychmygion
 Cwmni Rhoscefnhir - Arian am Ddim
 Cwmni Cymrodorion, Wyddgrug A - Rwscala
 Cwmni Cymrodorion, Wyddgrug B - Gwerthoedd
 Cwmni Bethania, Blaenau Ffestiniog A - John Huws Drws Nesa'.
 Cwmni Bethania, Blaenau Ffestiniog B - Pawen y Mwnci
 Cwmni Glyn Nedd - Atgofion
 Cwmni Talybont, Ceredigion - Y Gwanwyn
 Cwmni Machynlleth - Bechgyn y Coleg 'ma
 Cwmni Llanbedr Pont Steffan - Tlawd a Balch
 Cwmni Porthmadog - Hullabaloo
 Cwmni Y Felinheli - Pawen y Mwnci
 Cwmni Caerfyrddin - Jesebel.
Cwmni Walthamstow, Cwmni Cymrodorion, Wyddgrug B a Chwmni Llanbedr Pont Steffan fu'n perfformio yn ystod yr ŵyl.

 Oriel 

Gweler hefyd
 Eisteddfod Genedlaethol Cymru – hanes yr Eisteddfod Genedlaethol

Cyfeiriadau

Categori:Dolgellau
Dolgellau 1949
Dolgellau 1949
1949
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:1949 yng Nghymru