Man geni

Mefl neu farc cynhenid sy'n ymddangos ar y croen pan gaiff person ei eni neu yn fuan weddi iddo gael ei eni yw man geni. Yn aml mae mannau geni sy'n ymddangos yn hwyrach wedi'u lleoli lle ceir nam ar y croen.

Anhysbys yw achos mannau geni, ond nid yw'r mwyafrif ohonynt yn etifeddol.

Mathau
Staen gwin port (naevus flammeus)
bawd|Staen gwin port ar ben y gwladweinydd Rwsiaidd Mikhail Gorbachev
Casgliad o'r gwaedlestri lleiaf sy'n creu marc gwastad sy'n amrywio o liw pinc golau i goch/porffor tywyll yw staen gwin port. Mae'n bresennol, fel arfer ar un ochr o'r wyneb, pan fydd y plentyn yn cael ei eni ac yn barhaol. Maent yn digwydd mewn tua 0.3% o fabanod ac maent yn fwy cyffredin mewn merched.

Gall y math hwn o fan geni bod yn gysylltiedig â syndrom Sturge-Weber neu syndrom Klippel-Trénaunay-Weber. Yn achos syndrom Sturge-Weber mae'n gysylltiedig ag annormaledd yn y gwaedlestri dyfnach sy'n effeithio ar weithrediad yr ymennydd, a gall cyd-fynd ag anawsterau dysgu ac epilepsi. Gyda Syndrom Klippel-Trénaunay-Weber, ceir staeniau gwin port ar un o aelodau'r corff (y fraich neu'r goes), gan achosi twf ychwanegol yn yr aelod hwnnw. Gall staeniau gwin port o amgylch y llygaid hefyd arwain at risg uwch o ddioddef o glawcoma. Mae'n bosib drin staeniau gwin port â laserau dermatolegol gyda chanlyniadau da a nifer fychan o sgîl-effeithiau. Fel arfer, bydd angen triniaeth ailadroddus.

Man geni storc
Gelwir marciau gwastad a phinc rhwng yr aeliau neu ar gefn y gwddf yn fannau geni storc. Maent yn dod yn fwy amlwg pan fydd y baban yn crio, ond yna maent yn pylu'n gyflym, dros gyfnod o fisoedd fel arfer. Anaml byddant yn methu â diflannu erbyn pen-blwydd cyntaf yr unigolyn.

Man geni melanosytig cynhenid (CMN)
Fel arfer ffurfir mannau geni melanosytig cynhenid (CMNau),O'r Saesneg: congenital melanocytic nevus. sydd gan tua 1% o fabanod newydd-anedig, gan ordyfiant diniwed yn y melanosytau, y celloed sy'n gyfrifol am liw arferol y croen. Maent yn amrywio mewn maint o'r rhai lleiaf sy'n 1-2mm; y mwyafrif ohonynt sydd yn fwy na 2.5 cm o led; i'r CMNau enfawr anghyffredin sy'n fwy nag 20 cm o led a cheir mewn 0.01% o fabanod newydd-anedig. Mewn pobl â gwallt golau, bydd CMNau yn dueddol o fod o liw brown, a bron yn ddu mewn unigolion a chanddynt groen tywyllach. Fel arfer, mae CMNau yn fwy blewog na rhannau arferol y croen, ond mae hyn yn amrywiol iawn.

Mae perygl bach o falaenedd yn gysylltiedig â mannau geni melanosytig cynhenid. Fel staen gwin port, gall CMN amharu ar weithrediad yr ymennydd (os oes croniad o felanosytau yn bresennol ar wyneb yr ymennydd) neu achosi perygl bach o glawcoma (os yw'n agos iawn at lygad). Weithiau caiff CMNau eu gwaredu trwy lawdriniaeth os oes ganddynt olwg wael neu os oes pryder ynglŷn â malaenedd. Oherwydd y gallant fod yn fawr ac yn aml fe'u lleolir mewn mannau lletchwith, gall eu tynnu trwy lawdriniaeth fod yn anodd neu'n amhosib ac efallai y bydd yn arwain at ychydig o greithio.

Hemangioma
bawd|chwith|Hemangioma
Casgliad o waedlestri bychain sy'n cynhyrchu lwmp ar y croen yw hemangioma, sydd gan tua 5% o fabanod. Mae'n bosib i hemangioma ger y llygad, y trwyn, y geg, neu ardal cewyn baban achosi problemau o ran bwydo, anadlu, neu weithrediadau corfforol eraill, ac efallai y bydd angen triniaeth yn fuan ar ôl genedigaeth. Gall rhai hemangiomâu anffurfio neu ymestyn y croen hyd yn oed ar ôl iddynt ddiflannu'n gyfan gwbl. Mewn achosion prin mae hemangiomâu yn bresennol yn yr organau mewnol, a dyler monitro'r rhain. Mae angen triniaeth, a all gynnwys triniaeth laser, llawdriniaeth ac/neu steroidau, ar tua 20% o hemangiomâu oherwydd cymhlethdodau.

Gelwir hemangioma ar wyneb y croen yn hemangioma capilari, neu'n fan geni lliw mefus, sydd yn farc meddal, lympiog, bach, o liw coch llachar. Ymddangosa hemangioma capilari ar y croen yn ystod yr wythnosau cyntaf o fywyd. Mae'n tyfu i'w faint llawn yn ystod y chwe mis neu'r flwyddyn gyntaf ac yna, fel arfer, yn dechrau pylu a gwastatau; gan amlaf bydd wedi diflannu'n gyfan gwbl erbyn i'r plentyn gyrraedd pum mlwydd oed. Oherwydd nid ydynt yn gyffredinol yn para ymhellach na hyn, ac oherwydd gall llawdriniaeth arnynt achosi cymhlethdodau a chreithio, ni argymhellir ceisio trin mannau geni lliw mefus yn llawfeddygol, hyd yn oed os ydynt yn effeithio ar ymddangosiad ac yn tyfu wrth i'r plentyn tyfu.

Gelwir hemangioma sydd yn ddyfnach yn y croen yn hemangioma ceudodol, sef y math amlycaf o fan geni. Mae'n dalpiog ac yn chwyddedig ac o liw porffor/glas oherwydd bod y gwythiennau annormal yn ddyfnach yn y croen. Mae rhai yn diflannu erbyn i'r plentyn gyrraedd pum mlwydd oed, ond mae angen triniaeth ar rai eraill.

Cyfeiriadau

Categori:Anhwylderau cynhenid
Categori:Croen