Shirley Valentine

Drama lwyfan Saesneg gan Willy Russell yw Shirley Valentine, a lwyfannwyd am y tro cyntaf ym 1986. Monolog i un actores yw'r ddrama. Cyfieithwyd i'r Gymraeg gan Manon Eames a'i llwyfannu'n wreiddiol gan Sara Harris-Davies drwy Theatr Gorllewin Morgannwg ym 1992.

Noreen Kershaw oedd yr actores gyntaf i bortreadu'r cymeriad, ond daeth y ddrama a'r cymeriad yn fwy cyfarwydd yn sgil portread Pauline Collins ar lwyfan ac mewn addasiad ffilm.

 Plot 
bawd|Clawr cyfieithiad Manon Eames o'r ddrama
Monolog gan wraig ddosbarth gweithiol, ganol-oed o Lerpwl yw'r ddrama hon. Mae'r ddrama yn canolbwyntio ar fywyd Shirley Valentine a'r trawsnewidiad sy'n digwydd i'r bywyd hwn pan mae'n mynd am wyliau tramor. Treulia Shirley gryn dipyn o amser yn meddwl beth ddigwyddodd i'r Shirley Valentine ifanc a heriol a oedd yn llawn dewrder ac nad oedd yn ofni'r un dim. Bellach, mae ei bywyd yn rhigolaidd ac undonog ac o ganlyniad siarada Shirley â'r wal tra'n paratoi wy a tships ar gyfer ei gŵr Joe. Yn y ddrama, enilla ffrind Shirley wyliau i ddau i Wlad Groeg ac mae Shirley'n benderfynol o fynd. Pacia'i bag, gadawa nodyn ar fwrdd y gegin ac aiff i Wlad Groeg am bythefnos o ymlacio. Tra yng Ngwlad Groeg, caiff Shirley berthynas gyda gŵr o'r enw Costas ac o ganlyniad i'r perthynas hwn, daw Shirley'n ymwybodol o'i hunaniaeth a sylweddola pa fath o fodolaeth a allai fod ganddi pe bai'n ymdrechu ychydig yn fwy.

 Cymeriadau 

 Shirley Valentine - gwraig tŷ 42 oed

 Cynyrchiadau nodedig 

 1980au 
Comisiynwyd y ddrama gan yr Everyman Theatre yn Lerpwl, a chafodd ei pherfformiad cyntaf ym 1986 gyda Noreen Kershaw wedi'i chyfarwyddo gan Glen Walford. Dwy flynedd yn ddiweddarach, agorodd y ddrama yn West End Llundain yn y Vaudeville Theatre, gyda Pauline Collins wedi'i chyfarwyddo gan Simon Callow.
bawd|chwith|Pauline Collins fel Shirley Valentine yn siarad â'r wal mewn perfformiad ar Broadway
Agorodd y cynhyrchiad ar Broadway ar yr 16eg o Chwefror, 1989 yn y Booth Theatre. Unwaith eto, chwaraewyd y brif ran gan Collins a chynhyrchwyd y ddrama gan Callow. Parhaodd y sioe am 324 o berfformiadau. Yn hwyrach, cymerodd Ellen Burstyn le Collins yn y ddrama.

 1990au 
Chwaraeodd Loretta Swit ran Shirley Valentine yn y daith ryngwladol o amgylch yr Unol Daleithiau yn 1995.

Addasodd Russell ei waith ar gyfer y fersiwn ffilm ym 1989, a gyfarwyddwyd gan Lewis Gilbert. Pauline Collins oedd yn portreadu'r wraig tŷ ac ychwanegwyd cymeriadau fel y gŵr a'r cariad Groegaidd. Ymysg y cast roedd Tom Conti, Alison Steadman, Joanna Lumley, Bernard Hill, a Sylvia Sims. Ffilmiwyd rhannau o'r ffilm yn Mykonos un o'r Ynysoedd Groegaidd yn y Môr Aegean.

 Cynyrchiadau Cymraeg 
bawd|Flyer Shirley Valentine 1992

 1990au 
Llwyfannwyd yr addasiad Cymraeg am y tro cyntaf gan Theatr Gorllewin Morgannwg yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ceredigion 1992. Cyfarwyddwr Tim Baker; cast Sara Harris-Davies.

Derbyniodd Sara Harris-Davies ganmoliaeth enfawr am ei phortread, gyda rhai adolygwyr yn cyfeirio at y cynhyrchiad fel "pinacl darpariaeth theatr yr Ŵyl Genedlaethol [...] Ym mherfformiad sensitif Sara Harris-Davies, roedd yna bortread lawn cystal ag a gafwyd gan bobl fel Julie Walters ar y Ilwyfan a Pauline Collins ar y sgrin." [Golwg Awst 1992]

 2020au 
bawd|Delwedd hysbysebu Shirley Valentine 2022
Ail-lwyfannwyd y ddrama gan Theatr Na NÓg yn 2022 gyda Shelley Rees fel y prif gymeriad. Cyfarwyddydd Geinor Styles; cynllunydd Jacob Hughes. 

 Gwobrau ac Enwebiadau 
Gwobr Laurence Olivier am y Comedi Gorau (enillydd)
Gwobr Laurence Olivier am yr Actores Orau (enillydd)
Gwobr Tony am y Ddrama Orau (enwebwyd)
Gwobr Tony am yr Actores Orau mewn Drama (enillydd)
Gwobr Theatre World am Sioe Newydd Arbennig ar Broadway (enillydd)
Gwobr Drama Desk am Ddrama Newydd Arbennig (enwebwyd)
Gwobr Drama Desk am Actores Arbennig mewn Drama (enillydd)
Gwobr Drama Desk Award am Cyfarwyddo Arbennig o Ddrama (enwebwyd)
Gwobr Outer Critics Circle am Actores Orau (enillydd)

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
Rhestr Bâs-data Broadway ar y wê

Categori:Dramâu 1986
Categori:Dramâu Saesneg
Categori:Dramâu Willy Russell
Categori:Dramâu Broadway
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au
Categori:Theatr Gymraeg y 2020au