Gwledig (teitl)

Teitl Cymraeg neu Frythoneg a roddid i rai arweinwyr yn y 4g a'r 5g oedd Gwledig. Yr enghreifftiau mwyaf adnabyddus yw Macsen Wledig (Magnus Maximus yn Lladin, tua 335 - 28 Gorffennaf, 388), Emrys Wledig (Ambrosius Aurelianus, tua chanol y 5g) a Cunedda Wledig (teyrnasai efallai yn y 440au neu'r 450au).

Gwraidd y gair gwledig yw gwlad (gwlad + -ig) a'r ystyr yw "arglwydd, teyrn, llywodraethwr", h.y. "un sy'n rheoli gwlad". Cymharer y term Hen Lydaweg guletic ested sy'n golygu "eisteddle tywysog".Geiriadur Prifysgol Cymru, cyfrol 2, tud.1682.

Gan amlaf mae'r enghreifftiau Cymraeg Canol ynghlwm wrth enw personol, fel teitl, ond ceir enghreifftiau fel enw cyffredin yng ngwaith Beirdd y Tywysogion. e.e. gan Meilyr Brydydd yn ei farwnad i'r brenin Gruffudd ap Cynan (1137):

Yfais gan dëyrn o gyrn eurawg
Arfodd faedd feiddiad angad weiniawg;
Yn llys Aberffraw, er ffaw ffodiawg,
Bûm o du gwledig yn lleithigawg.J. E. Caerwyn Williams (gol.), Gwaith Meilyr Brydydd a'i Ddisgynyddion (Caerdydd, 1994). Cerdd 3: 'Marwnad Gruffudd ap Cynan', llau. 73-77.

Ceir enghreifftiau o'r gair yn Llyfr Taliesin hefyd. Yn y 14g, mae Iorwerth Beli yn cyfarch Esgob Bangor fel "Pendefig gwledig gwlad y Brython".

Cyfeiriadau

Categori:Brenhiniaeth Cymru
Categori:Cyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru