Andrew Mountbatten-Windsor

Aelod o deulu brenhinol y Deyrnas Unedig yw Andrew Albert Christian Edward Mountbatten-Windsor, a oedd yn cael ei adnabod gynt fel y Tywysog Andrew, Dug Caerefrog (ganwyd 19 Chwefror 1960). Ef yw ail fab a thrydydd plentyn Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig a'r Tywysog Philip.

Yn yr 1980au roedd yn adnabyddus am ei wasanaeth milwrol a'r rhan a chwaraeodd yn Rhyfel y Falklands, ac am ei garwriaeth gyda Koo Stark. Ei lysenw a gafodd ers dyddiau ysgol oedd "Randy Andy"http://www.express.co.uk/news/royal/471095/Koo-Stark-s-racy-past-ended-her-relationship-with-Prince-Andrew Express; cyrchwyd 11 Hydref 2014. Priododd Sarah Ferguson yn 1986 a cawsant ddau ferch, Eugenie a Beatrice. Gwahanodd y cwpl yn 1992 cyn ysgaru yn 1996, digwyddiad a gafodd gryn dipyn o sylw gan y papurau newyddion tabloid.

 Cysylltiadau â Jeffrey Epstein 

O ddiwedd y 2010au ymlaen bu Andrew yn rhan o'r sgandal ynghylch y troseddwr rhyw Jeffrey Epstein. Oherwydd ei gysylltiad ag Epstein roedd Andrew eisioes wedi colli ei rôl fel Cynrychiolydd Arbennig y Deyrnas Unedig o ran Buddsoddiad a Masnach Rhyngwladol yn 2011. Honnir iddo gael rhyw gyda merch a oedd o dan oed, sef Virginia Giuffre, ar 10 Mawrth 2001. 

Ym mis Tachwedd 2019 ymddangosodd ar y rhaglen Newsnight gan wadu'r honiadau hyn. Ar 20 Tachwedd 2019 dywedodd na fyddai'n ymgymryd â dyletswyddau brenhinol rhagor.

Gyda ryddhau ffeiliau Epstein yn 2025 cafwyd rhagor o fanylion am y berthynas a'r dystiolaeth yn erbyn ef a'i gyfaill. Ar 19 Chwefror 2026, diwrnod ei ben-blwydd, cafodd Mountbatten-Windsor ei arestio ar amheuaeth o "gamymddwyn mewn swydd gyhoeddus", gan Thames Valley Police. Cafodd ei ryddhau dan ymchwiliad yn ddiweddarach yr un diwrnod.

 Colli teitlau 
Ar 13 Ionawr 2022, collodd y Tywysog y rhan fwyaf o'i deitlau milwrol a'r defnydd o'r teitl Ei Uchelder Brenhinol. Ar 17 Hydref 2025 cytunodd i beidio defnyddio ei deitlau, gan gynnwys y teitl Dug Caerefrog. Bydd yn parhau i fod yn berchen ar ddugiaeth am fod honno wedi ei chreu gan Ddeddf Seneddol. 

Ar 30 Hydref 2025, cyhoeddodd y Brenin y byddai proses yn cychwyn i dynnu ei deitl fel Tywysog Andrew ac o hynny ymlaen byddai'n cael ei adnabod fel Andrew Mountbatten Windsor. Bydd hefyd yn gadael ei gartref yn y Royal Lodge gan symud i stâd Sandringham yn Norfolk. Cyhoeddwyd hefyd y byddai'n colli ei deitl anrhydeddus milwrol o Is-Lyngesydd. Gwnaed cyhoeddiad swyddogol am golli ei deitl fel Tywysog, yn The Gazette, dyddiedig 3 Tachwedd 2025.

 Bywyd cynnar ac addysg 

Ganwyd Andrew yn yr Ystafell Felgaidd ym Mhalas Buckingham ar y 19eg o Chwefror 1960. Ef oedd trydydd plentyn ac ail fab Elizabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig, a'r Tywysog Philip, Dug Caeredin, a thrydydd ŵyr y Frenhines Elizabeth, y Fam Frenhines. Cafodd ei fedyddio yn Ystafell Gerddoriaeth y palas ar 8 Ebrill 1960 gan Archesgob Caergaint ar y pryd, sef Geoffrey Fisher. Ei rieni bedydd oedd y Tywysog Henry, Dug Caerloyw; y Dywysoges Alexandra, Arglwyddes Anrhydeddus Ogilvy; John Elphinstone, Arglwydd Elphinstone; Hugh FitzRoy, Iarll Euston; a Georgina, yr Arglwyddes Kennard, a chafodd ei enwi ar ôl ei dad-cu ar ochr ei dad, y Tywysog Andrew o Wlad Groeg a Denmarc.

Penodwyd athrawes i edrych ar ôl y tywysog, fel y gwnaethpwyd gyda'i frawd a'i chwaer, a hi oedd yn gyfrifol am ei addysg gynnar ym Mhalas Buckingham. Yna, danfonwyd Andrew i Ysgol Baratoi Heatherdown cyn iddo fynychu Gordonstoun yng ngogledd yr Alban ym mis Medi 1973. Graddiodd Andrew ym mis Gorffennaf ddwy flynedd yn ddiweddarach gyda Lefel A mewn Hanes, Economeg a Gwyddor Wleidyddol. Nid aeth Andrew i'r brifysgol ond mynychodd Goleg Llyngesol Brenhinol Brittania yn Dartmouth.

 Gweler hefyd 

 Andrew Mountbatten-Windsor a Jeffrey Epstein (Cyhuddiadau am ei berthynas gyda phlant dan oed).

Cyfeiriadau

Categori:Dugiaid Efrog
Categori:Genedigaethau 1960
Categori:Pobl o Lundain
Categori:Teulu Mountbatten-Windsor
Categori:Tywysogion Seisnig