Trahaearn Brydydd Mawr

Un o'r cynharaf o Feirdd yr Uchelwyr oedd Trahaearn Brydydd Mawr (bl. dechrau'r 14g). Roedd yn frodor o Ystrad Tywi, yn ôl pob tebyg, ac yn cael ei ystyried yn un o feirdd mwyaf ei gyfnod gan ei gyfoeswyr.Gwaith Gruffudd ap Dafydd ap Tudur, Gwilym Ddu o Arfon, Trahaearn Brydydd Mawr ac Iorwerth Beli (Aberystwyth, 1995).

Bywgraffiad
Cymharol ychydig a wyddom am Drahaearn ei hun ar wahân i dystiolaeth ei gerddi. Mae'r llysenw '[P]rydydd Mawr' yn dangos dau beth, sef ei fod yn brydydd a hefyd ei fod yn ŵr o faintioli corfforol anghyffredin (cf. Cynddelw Brydydd Mawr), ffaith a ategir gan gyfeiriadau ato gan rai o'i gydfeirdd. Mae cofnodion achyddol yn awgrymu mai Goronwy Foel ap Robert ap Bleddri o Defnynnog yn y Cantref Mawr (Tewdos) ym Mrycheiniog oedd ei dad, ond cysylltir y mab ag ardal Ystrad Tywi (Sir Gaerfyrddin) a chanodd hefyd ym Morgannwg.

Cerddi
Mae pump o gerddi gan Drahaearn ar glawr heddiw ond gwyddys mai cyfran fach o'i waith yw hyn. Ceir awdl grefyddol a marwnad i Hywel o Landingad, plwyf yng nghwmwd Hirfryn yn y Cantref Bychan yn Ystrad Tywi: canu yn null y Gogynfeirdd a geir yn y cerddi hyn. Ceir yn ogystal tair cerdd dychan, yn cynnwys un deifiol iawn i'w gyd-fardd Casnodyn, yn gyfres hir o englynion, sy'n taflu golwg gwrthfawr ar fywyd y bardd mawr hwnnw.

Llyfryddiaeth
N.G. Costigan (Bosco) ac eraill (gol.), Gwaith Gruffudd ap Dafydd ap Tudur, Gwilym Ddu o Arfon, Trahaearn Brydydd Mawr ac Iorwerth Beli (Aberystwyth, 1995).

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau'r 13eg ganrif
Categori:Marwolaethau'r 14eg ganrif
Categori:Beirdd y 14eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg y 14eg ganrif
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin