Ystrad

Ystyr y gair ystrad yw 'dyffryn', 'glyn' neu 'wastadedd'. Mae'n air Cymraeg cynhenid sy'n tarddu o'r gwraidd Celteg *strato-. Dan ddylanwad y gair Lladin cytras strata, datblygodd yr ystyr hynafiaethol 'stryd' hefyd.Geiriadur Prifysgol Cymru, cyfrol IV, tud. 3865. Mae'n elfen gyffredin mewn enwau lleoedd, yn cynnwys:

Ystrad Aeron, pentref yn Nyffryn Aeron, Ceredigion
Ystrad Alun, cantref canoloesol yn ne-ddwyrain Cymru
Ystrad Clud, teyrnas Frythonig yn yr Hen Ogledd
Ystrad Fflur (Abaty Ystrad Fflur; Strata Florida), Ceredigion
Ystradgynlais, tref yng Nghwm Tawe Uchaf, Powys
Ystrad Marchell, cwmwd canoloesol, Powys
Abaty Ystrad Marchell (Strata Marcella)
Ystrad Meurig, pentref yng Ngheredigion
Castell Ystrad Meurig
Ystrad Mynach, tref ym Mwrdeistref Sirol Caerffili 
Ystrad Rhondda (neu 'Ystrad'), pentref yn Rhondda Cynon Taf
Ystrad Tywi, rhanbarth hanesyddol, Sir Gaerfyrddin

Hefyd:
Afon Ystrad, Clwyd
Llanfihangel Ystrad, Ceredigion
Yr Ystrad, enw arall am gymuned Ystrad Rhondda, Rhondda Cynon Taf

 Cyfeiriadau