Rhestr cyffuriau sydd wedi eu gwahardd yn y Gemau Olympaidd

Penderfynnir y rhestr cyffuriau sydd wedi eu gwahardd yn y Gemau Olympaidd gan y World Anti-Doping Agency, a sefydlwyd yn 1999 er mwyn delio gyda'r broblem cynyddol o amhureddu ym myd chwaraeon. Mae'r sylweddau a'r dulliau sydd wedi eu gwahardd yn cael eu categoreiddio fel y canlynol: androgenau, amhureddu gawed, hormonau petid, symbylyddion, diwretigion, narcotigion, a channabinoidiau. Mae defnydd alcohol (ethanol) hefyd wedi ei wahardd mewn rhai chwaraeon, ond dim ond yn ystod cystadleuaeth.

Amhureddu gwaed
Mae amhureddu gwaed yn golygu cwistrelliad celloedd gwaed coch neu ddeunyddiau gwaed eraill sy'n cynnwys celloedd gwaed coch, neu gynhwysydd ocsigen artiffisial. Gwneir hyn drwy alldynnu gwaed chwarawr ymhell cyn y gystadleuaeth, fel bod y corff yn gallu eu ailcyflenwi i'r lefel naturiol, cyn ail chwistrellu'r gwaed (mewn trallwysiad gwaed‎) cyn y gystadleuaeth. Mae hyn yn achosi lefel uwch an-naturiol o gelloedd gwaed coch yn y corff, sy'n gwella cludiad oscigen a dygner y chwaraewr ac felly caiff y dulliau rhain eu gwahardd.

 Cyfryngau androgenic 
Mae'r cyfryngau androgenic sydd wedi eu gwahardd ynteu yn steroid anabolic, sy'n cynyddu testosterone a epitestosterone, ac felly'n gwella cryfder a dygner cyhyr, neu agonist beta-2  (gweler beta-agonist adrenergig). Mae andro, DHEA, stanozolol, testosterone, a nandrolone, neu eu deilliadau (gweler isod) hefyd yn steroidau anabolig ac wedi eu gwahardd. Gall agonist beta-2 weithredu fel bronchodilatorau a chynnyddu graddfa'r galon, yn ogystal â'u effeithiau androgenic gwan. Mae'r cyfryngau androgenic eraill sydd wedi eu gwahardd yn cynnwys bambuterol, clenbuterol, salbutamol, tibolone, zeranol, zilpaterol a rhai modylyddion derbynnydd androgen. Tra bod rhai o'r cyffuriau sydd wedi eu gwahardd yn rai mewndarddol, sy'n cael eu creu o fewn y corff, mae'r rhanfwyaf yn gyffuriau aildarddol a gaiff eu creu'n gemegol.

 Steroidau androgenic anabolic aildarddol 
Dyma'r rhestr gyflawn o steroidau aildarddol (an-naturiol) a chyfryngau androgenic sydd wedi eu gwahardd (o 1 Ionawr 2008):
 1-androstendiol
 1-androstendione
 Bolandiol
 Bolasterone
 Boldenone
 Boldione
 Calusterone
 Clostebol
 Danazol
 Dehydrochlormethyltestosterone
 Dexosymethytestosterone
 Drostanolone
 Ethylestrenol
 Fluoxymesterone
 Formebolone
 Furazabol
 Gestrinone
 4-hydroxytestosterone
 Mestanolone
 Mesterolone
 Mestenolone
 Methandienone
 Methandriol
 Methasterone
 Methyldienolone
 Methyl-1-testosterone
 Methylnortestosterone
 Methyltrienolone
 Methyltestosterone
 Mibolerone
 Nandrolone
 19-norandrostenedione
 Norboletone
 Norclostebol
 Norethandrolone
 Oxabolone
 Oxandrolone
 Oxymesterone
 Oxymetholone
 Prostanozol
 Quinbolone
 Stanozolol
 Stenbolone
 1-testosterone
 Tetrahydrogestrinone
 Trenbolone
Caiff cyffuriau gyda strwythurau a gweithref fiolegol tebyg eu gwahardd hefyd oherwydd fod cyffuriau dylunydd yn cael eu datblygu'n gyson er mwyn gallu curo'r profion cyffuriau.

 Steroidau androgenic anabolic mewndarddol 
 Androstenediol
 Androstenedione
 Dihydrotestosterone
 Prasterone (dehydroepiandrosterone DHEA)
 Testosterone

 Metabolion a isomerau 
 5-androstane-3,17-diol
 5-androstane-3,17-diol
 5-androstane-3,17-diol
 5-androstane-3,17-diol
 Androst-4-ene-3,17-diol
 Androst-4-ene-3,17-diol
 Androst-4-ene-3,17-diol
 Androst-4-ene-3,17-diol
 Androst-5-ene-3,17-diol
 Androst-5-ene-3,17-diol
 Androst-5-ene-3,17-diol
 4-androstenediol
 5-androstenedione
 epi-dihydrotestosterone
 3-hydroxy-5-androstan-17-one
 3-hydroxy-5-androstan-17-one
 19-norandrosterone
 19-noretiocholanolone

 Hormonau a sylweddau eraill cysylltiedig 
Mae rhai hormonau peptid yn cynyddu swmp, cryfder, a nifer celloedd gwaed coch. Mae'r hormonau peptid erythropoietin (EPO), hormon twf (hGH), Ffactorau twf cyffelyb-Inswlin (IGF-1, ayb.), Ffactor twf Mechano (MGFs), chorionic gonadatrophin (wedi ei wahardd mewn dynion yn unog), somatotrophin (hormon twf), inswlin a corticotrophin, dynwaredwyr corticosteroid a'u ffactorau rhyddhau wedi eu gwahardd.

 Gwrthwynebyddion beta-2 
Mae'r holl wrthwynebyddion beta-2 a'u isomerau D- ac L-, wedi eu gwahardd. Ond, gellir deffnyddio formoterol, salbutamol, slmeterol, ac terbualine wrth eu anadlu yn unig gyda tystysgrif esgusodiad therapiwtig.

 Gwrthwynebwyr a modylyddion hormonau 
Gall lefelau hormonau arbennig, megis testosteron, cael eu newid nid yn unig wrth ei weinyddu ond hefyd drwy altro'r hormonau cysylltiedig. Er enghraifft, mae'r estrogenau estrone ac estradiol yn cael eu creu'n fio-synthetig gan yr ensym aromatase, allan o androstenedione a testosteron, caiff y ddau yma eu creu o 17-hydroxyprogesterone. Felly, pan mae'r corff yn canfod lefelau isel o estrogen, mae'r cyfansoddion rhagsylweddyn 17-hydroxyprogesterone, androstenedione, a testosterone yn cael eu cynyddu. Yn yr un modd, drwy ymyrryd gyda derbynnydd hormon gellir cynyddu faint o'r hormon a gynhyrchir gan y corff. Oherwydd fod y hormonau yn gyd-ddibynol, caiff pob atalydd aromatase, yn cynnwys ond nid yn gyfyngdig i anastrozole, letrozole, aminoglutethimide, exemestane, formestane, a testolactone eu gwahardd. Mae modylyddion derbynyddion estrogen deeisol, yn cynnwys ond nid yn gyfyngdig i raloxifene, tamoxifen a toremifene hefyd yn cael eu gwahardd. Mae clomiphene, cyclofenil, fulvestrant, a sylweddau gwrth-estrogenaidd eraill hefyd wedi eu gwahardd, yn ogystal ag atalyddion myostatin.

 Symbylyddion 
Mae symbylyddion yn effeithio'r system nerfol canolig yn uniongyrchol, drwy gynnyddu llif y gwaed a graddfa'r galon. Mae'r symbylyddion a ceir eu gwahardd yn cynnwys, ond nid yw'n gyfyngedig i'r canlynol:

 Adrafinil
 Adrenalin (caniateir defnydd lleol)
 Amfepramone
 Amiphenazole
 Amphetamine
 Amphetaminil
 Benphetamine
 Benzylepiperazine
 Bromantan
 Cathine (cyfyngiad wrin 5 ug/ml)
 Clobenzorex
 Cocaine
 Cropropamide
 Crotetamide
 Cyclazodone
 Dimethylamphetamine
 Ephedrine
 Etamivan
 Etilamphetamine
 Etilefrine
 Famprofazone
 Fenbutrazate
 Fencamfamin
 Fencamine
 Fenetylline
 Fenfluramine
 Fenproporex
 Furfenorex
 Heptaminol
 Isometheptene
 Levmethamfetamine
 Meclofenoxate
 Mefenorex
 Mephentermine
 Mesocarb
 Methamphetamine (D-)
 Methylenedioxyamphetamine
 Methylephedrine
 Methylphenidate
 Modafinil
 Nikethamide
 Norfenefrine
 Norfenfluramine
 Octopamine
 Ortetamine
 Oxilofrine
 Parahydroxyamphetamine
 Pemoline
 Pentetrazol
 Phendimetrazine (carphedon)
 Prolintane
 Propylhexedrine
 Selegiline
 Sibutramine
 Strychnine
 Tuaminoheptane

 Diwretigion a chyfryngau masgio 
Mae diwretigion, sy'n cynyddu cynhyrchiad wrin, a chyfryngau masgio, cyfansoddion cemegol sy'n ymyrryd gyda phrofion cyffuriau, yn cael eu gwahardd am ddau reswm. Yn gyntaf, drwy leihau dargadwad dŵr ac felly lleihau pwysau chwaraewr, gall gael cryn effaith mewn rhai chwaraeon, drwy gynyddu cyflymder y chwaraewr. Yn ail, gall gynyddu cynhyrchiad wrin leihau crynhodiad cyffuriau a'u metabolion yn y corff, gan ei wneud yn anoddach i'w datgelu. Mae cyfryngau masgio yn gweithio drwy wneud profion cyffuriau yn aneffeithlon gan arwain at ganlyniadau negatif-ffug.

Diwretigion 
Caiff y diwretigion, a chemegau eraill â strwythur tebyg neu adwaith fiolegol tebyg, eu gwahardd:
 Acetazolamide
 Amiloride
 Bendroflumethiazide
 Chlothiazide
 Furosemide
 Hydrochlorothiazide
 Indapamide
 Metolazone
 Spironolactone
 Triamterene

 Narcotigion a channabinoids 
Mae poenliniaryddon narcotig yn lleihau'r synhwyriad a geir gyda anafiadau difrifol, gan alluogi i chwaraewyr barhau i hyfforddi neu gystadlu wedi derbyn anaf. Tra caniateir rhai cyffuriau lleddfu poen, gan gynnwys codeine, caiff y canlynol eu gwahardd: 
 Buprenorphine
 Dextromoramide
 Diamorphine (heroin)
 Fentanyl a'i ddeilliadau
 Methadone
 Morphine
 Oxycodone
 Oxymorphone
 Pentazocine
 Pethidine

Mae'r cannabinoids marijuana a hashish wedi eu gwahardd hefyd.

 Glucocorticoids 
Mae glucocorticoids yn fath o corticosteroids sy'n effeithio metabolaeth carbohydrads, braster, a phrotinau, ac yn rheoli lefelau glycogen a phwysedd gwaed. Maent yn rhoi effaith pendant gwrth-enynnol sy'n achosi newid yn y meinwe cyswllt mewn ymateb i anafiadau. Gall effeithiau'r glucocorticoids felly guddio anafiad, gan arwain at anafiadau mwy difrifol mewn chwaraewyr. Oherwydd hyn a rheolaeth y metabolaeth, mae gweinyddiad unrhyw glucorticoid mewn unrhyw fodd yn cael ei wahardd ac mae angen tystysgrif esgusodiad therapiwtig i allu eu defnyddio. Nid oes angen esgusodiad ar gyfer ei ddefnyddio mewn modd argroenol.

 Beta blockers 
Caiff beta blockers eu gwahardd yn ystod cystadleuaeth yn unig (gyda rhai eithriadau), mewn rhai chwaraeon. Maent yn cynnwys, ond nid yn gyfyngedig i'r canlynol: 
 Acebutolol
 Alprenolol
 Atenolol
 Betaxolol
 Bisoprolol
 Bunolol
 Carteolol
 Carvedilol
 Celiprolol
 Esmolol
 Labetalol
 Levobunolol
 Metpranolol
 Metoprolol
 Nadolol
 Oxprenolol
 Pindolol
 Propranolol
 Sotalol
 Timolol

Nodiadau

Categori:Gemau Olympaidd