Llywelyn Ddu ab y Pastard

Un o Feirdd yr Uchelwyr oedd Llywelyn Ddu ab y Pastard (bl. ail chwarter y 14g).

Bywgraffiad
Prin yw ein gwybodaeth amdano. Priododd ei ferch Angharad David Hanmer, a chawsant blentyn: Margaret Hanmer a briododd Owain Glyn Dŵr, Tywysog Cymru.Ann Parry Owen (gol.), Gwaith Llywelyn Brydydd Hoddnant, Dafydd ap Gwilym, Hillyn ac eraill (Aberystwyth, 1996). Rhagymadrodd.

Rydym yn dibynnu yn llwyr ar dystiolaeth ei gerddi a'i enw anghyffredin am ein gwydobaeth am Llywelyn Ddu ab y Pastard. Nid oedd y term bastard yn golygu 'plentyn siawns' o reidrwydd. Yn ôl Cyfraith Hywel ceid sawl lefel o briodas ac mae'n bosibl mae'r ffaith nad arddelwyd Llywelyn yn aer gan ei dad yw'r rheswm am y term yn yr achos hwn (ceir sawl enghraifft arall o'r term 'bastard' fel rhan o lysenw heb iddo fod yn derm difrïol fel heddiw). Yn ei gerddi cyfeiria'r bardd at Lyn Aeron, Ceredigion a Llawhaden, Sir Benfro; rhydd y bardd bwyslais arbennig ar y cyntaf ac felly mae'n bosibl ei fod yn frodor o'r ardal honno yn ne Ceredigion.

Cerddi
Cedwir dwy gerdd gan y bardd. Mae un yn awdl farwnad i deulu Trefynor, Mebwynion; awgrymwyd mai'r Pla Du a'u lladdodd. Mae'r ail gerdd yn ddychan i ŵr o'r enw Madog ap Hywel a'i osgordd. Ceir y testunau yn Llyfr Coch Hergest.Ann Parry Owen (gol.), Gwaith Llywelyn Brydydd Hoddnant, Dafydd ap Gwilym, Hillyn ac eraill (Aberystwyth, 1996).

Llyfryddiaeth
Ann Parry Owen (gol.), Gwaith Llywelyn Brydydd Hoddnant, Dafydd ap Gwilym, Hillyn ac eraill (Aberystwyth, 1996). ISBN 0-947531-39-4

Cyfeiriadau

Categori:Marwolaethau'r 14eg ganrif
Categori:Beirdd y 14eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg y 14eg ganrif
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Pobl o Geredigion