Maen Madog

Carreg Gristionogol gynnar gydag arysgrif Ladin arni yw Maen Madog, sy'n sefyll ger llwybr hen ffordd Rufeinig ger Ystradfellte, de Powys. 

Disgrifiad a hanes
Colofn dal denau o hen dywodfaen coch yw Maen Madog. Mae'n sefyll wrth ymyl ffordd Rufeinig a adnabyddir yn lleol fel "Sarn Helen". Ar ei ymyl de-orllewinol ceir arysgrif Ladin wedi'i cherfio ar ei hyd sy'n darllen:

DERVAC—FILIUS
IUST—(H)IC IACIT

Sef:

Carreg Dervacus mab Justus.
Yma mae'n gorwedd.

Digon amrwd yw'r gwaith cerfio gyda rhai llythrennau wedi eu gosod o'r chwith, sy'n awgrymu fod y saer maen yn anghyfarwydd ag ysgrifen Ladin.

Mae'n debyg mai cofgolofn bersonol ydyw, yn dyddio o rywbryd yn y cyfnod is-Rufeinig (ceir gwersyll Rhufeinig gerllaw) neu'r Oesoedd Canol Cynnar pan roedd y rhan yma o'r wlad yn rhan o Deyrnas Brycheiniog.

Cafodd y garreg ei symud tua 5 medr o'i safle gwreiddiol yn y 19g a'i gosod ar blatfform o gerrig. Ni chafwyd bedd Dervacus ac mae'n bosibl felly fod y garreg yn gofgolofn yn unig yn hytrach na beddfaen.

Ffynhonnell
Helen Burnham, A Guide to Ancient and Historic Wales: Clwyd and Powys (Llundain: HMSO, 1995)

Gweler hefyd
Gwersyll Rhufeinig Maen Madog

Categori:Arysgrifau Lladin yng Nghymru
Categori:Cristnogaeth yng Nghymru
Madog
Categori:Safleoedd archaeolegol Powys
Categori:Teyrnas Brycheiniog