Cyfrifiad ieithyddol Gwlad Belg

Cafodd cyfrifiad ieithyddol Gwlad Belg ei gynnal, pob ugain mlynedd i gychwyn ac yna pob deng mlynedd, yng Ngwlad Belg rhwng 1846 ac 1947. Pwrpas y cyfrifiad oedd i ganfod pa ieithoedd roedd Belgwyr amlieithog yn siarad.

Ers cyflwyniad deddfau iaith ym 1932, roedd canlyniadau'r cyfrifiad ieithyddol hefyd yn rhoi cymorth penderfynu statws ieithyddol y fwrdeistrefi, fel bod mod addasu os bydd angen. Erbyn y gwyddir fod dros 30% o drigolion yn siarad iaith arall i iaith swyddogol y fwrdeistref, mae'n rhaid i'r fwrdeistref weinyddu yn yr iaith hwnnw yn ogystal. Roedd cyfrifiad yn offeryn defnyddiol pan fu unrhyw ddadleuon gwleidyddol ynglŷn â pa oedd prif iaith ardal.

bawd|200px|Canlyniadau cyfrifiad ieithyddol 1866 wedi eu cyhoeddi yn Moniteur Belge / Belgisch Staatsblad
Ni ofynwyd pa iaith a ddefnyddwyd yn rhugl yng nghyfrifiad 1846. Ers 1866, mae'r cyfrifiad wedi dangos faint o wybodaeth o'r amryw ieithoedd cenedlaethol oedd gan y bobl. Ers 1910, gofynnwyd hefyd pa iaith a ddefnyddwyd amlaf, ond heb ddweud ym mha gyd-destun (bywyd personol, cyhoeddus, gwaith).

Cafodd y cyfrifiad ei drefnu gan y fwrdeistrefi, ond mewn rhai llefydd cafodd asiantau eu cyflogi i gymryd y cyfrifiad ar eu rhan. Mewn ardaloedd megis Brwsel, oedd yn ddwyieithog, nid oedd iaith wedi cael ei ddeddfu felly roedd yn bosib anfon ffurflenni uniaith Ffrangeg allan i bobl uniaith Iseldireg. Yn 1920 cafodd ffurflenni uniaith Iseldireg eu rheoli'n llym yn ardal Brwsel, gan wrthod derbyn na fuasai gan unrhyw un oedd wedi ei eni yn Brwsel a mynychu'r ysgol unrhyw wybodaeth o'r Ffrangeg. Cafodd hyn ei weld gan Ffleminiaid fel ymgais gan yr awdurdodau i ymyrryd yn y cyfrifiad oamgylch Brwsel, a chynyddu'r canran Ffrangeg a ddychwelwyd yn y ffigyrau er mwyn ei throi'n fwrdeistref dwyieithog swyddogol.

Cynhaliwyd y cyfrifiad olaf ym 1947, ond ni gyhoeddwyd y canlyniadau tan 1954. Roedd y canlyniadau yn ddadleuol iawn yn Fflandrys, ac rhoddwyd staws dwyieithod i dri ardal a oedd gynt yn rai uniaith, sef Evere, Ganshoren a St.-Sainte-Agathe yn ardal Brwsel. Mewn pedwar maestref Brwsel, penderfynwyd y buasai'n rhaid cyflewni gwasanaethau Ffrangeg yn ogystal ar gyfer y lleiafrif oedd yn siarad yr iaith yn Drogenbos, Kraainem, Linkebeek a Wemmel.

Canlyniadau'r cyfrifiadau ieithyddol
Caiff yr ystadegau eu cyhoeddi yng nghyfrolau newyddiadur Belgaidd sy'n ymwneud â cyfrifiadau poblogaeth, yr enw Ffrangeg yw Moniteur Belge, a'r Iseldireg Belgisch Staatsblad.

Talfyriadau: IS = Iseldireg - FR = Ffrangeg - AL = Almaeneg

Gwlad Belg gyfan
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846 2.471.248 --------- 1.827.141     57,5% ----- 42,5%     1866 2.406.491 308.361 2.041.784 20.448 35.356 1.625 4.966 50,6% 6,5% 42,9% 0,4% 0,7% 0,0% 0,1% 1880 2.485.384 423.752 2.230.316 35.250 39.550 2.956 13.331 48,4% 8,2% 43,4% 0,7% 0,8% 0,1% 0,3% 1890 2.744.271 700.997 2.485.072 58.590 32.206 6.920 36.165 46,3% 11,8% 41,9% 1,0% 0,5% 0,1% 0,6% 1900 2.822.005 801.587 2.574.805 66.447 28.314 7.238 42.889 45,5% 12,9% 41,5% 1,0% 0,4% 0,1% 0,7% 1910 3.220.662 871.288 2.833.334 74.993 31.415 8.652 52.547 46,5% 12,9% 40,9% 1,1% 0,4% 0,1% 0,7% 1920 3.187.073 960.960 2.855.835 45.073 16.877 2.350 34.158 45,5% 13,7% 40,8% 0,6% 0,2% 0,0% 0,5% 1930 3.473.291 1.045.601 3.039.315 67.140 69.033 9.332 54.086 46,0% 13,8% 40,2% 0,9% 0,9% 0,1% 0,7% 1947 3.554.230 1.325.911 2.910.523 83.315 58.955 23.318 215.985 45,6% 17,0% 37,6% 1,0% 0,7% 0,3% 2,6%

Anvers
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 430.403 28.592 3.887 214 700 304 780 92,6% 6,2% 0,8% 0,0% 0,2% 0,1% 0,2% 1880 477.570 49.283 7.957 721 2.286 746 2.845 88,2% 9,1% 1,5% 0,1% 0,4% 0,1% 0,5% 1890 592.193 78.890 11.716 1.519 2.118 3.526 9.213 84,7% 11,3% 1,7% 0,2% 0,3% 0,5% 1,3% 1900 630.224 104.041 10.035 1.798 3.675 3.581 13.024 82,2% 13,6% 1,3% 0,2% 0,5% 0,5% 1,7% 1910 762.414 113.606 12.289 2.660 5.048 5.651 17.857 82,9% 12,4% 1,3% 0,3% 0,5% 0,6% 1,9% 1920 807.043 133.131 12.642 369 427 1.065 9.520 83,7% 13,8% 1,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1,0% 1930 934.834 138.181 17.892 1.385 3.806 5.525 18.808 83,4% 12,3% 1,6% 0,1% 0,3% 0,5% 1,7% 1947 979.642 176.649 9.661 1.019 1.134 9.277 56.786 79,4% 14,3% 0,8% 0,1% 0,1% 0,8% 4,6%

Brabant
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Nifer IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 456.175 130.722 216.098 2.084 1.973 493 2.092 56,3% 16,1% 26,7% 0,3% 0,2% 0,1% 0,3% 1880 501.670 153.436 260.589 4.723 4.250 639 4.793 53,9% 16,5% 26,0% 0,5% 0,5% 0,1% 0,5% 1890 504.166 299.992 274.459 7.335 2.518 1.450 14.074 45,7% 27,2% 24,9% 0,7% 0,2% 0,1% 1,3% 1900 524.030 336.847 305.150 10.011 3.008 1.818 16.411 43,8% 28,1% 25,5% 0,8% 0,3% 0,2% 1,4% 1910 603.507 381.997 382.947 14.533 3.987 1.367 18.963 42,9% 27,1% 27,2% 1,0% 0,3% 0,1% 1,3% 1920 563.544 451.593 431.920 3.919 676 264 13.567 38,5% 30,8% 29,5% 0,3% 0,0% 0,0% 0,9% 1930 597.007 480.677 512.844 11.296 2.502 960 17.307 36,8% 29,6% 31,6% 0,7% 0,2% 0,1% 1,1% 1947 556.253 571.759 527.722 17.746 2.065 3.136 65.046 31,9% 32,8% 30,3% 1,0% 0,1% 0,2% 3,7%

Flandre-Occidentale
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer enkel FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 564.840 48.677 26.559 186 337 28 266 88,1% 7,6% 4,1% 0,0% 0,1% 0,0% 0,0% 1880 553.609 76.595 24.874 149 132 139 606 84,4% 11,7% 3,8% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 604.320 103.752 27.375 175 70 151 1.807 81,9% 14,1% 3,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1900 605.575 123.121 26.982 270 140 166 2.189 79,8% 16,2% 3,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1910 669.081 123.938 31.825 467 165 192 3.197 80,7% 15,0% 3,8% 0,1% 0,0% 0,0% 0,4% 1920 621.574 113.290 30.189 124 41 76 1.919 81,0% 14,8% 3,9% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1930 676.338 137.270 42.808 240 121 262 4.439 78,5% 15,9% 5,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,5% 1947 693.152 197.219 43.131 361 118 1.945 23.651 72,2% 20,6% 4,5% 0,0% 0,0% 0,2% 2,5%

Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Flandre-Occidentale yn Hainaut:

Ploegsteert - Warneton - Bas-Warneton - Houthem - Comines - Mouscron - Luingne - Herseaux - Dottignies

Flandre-Orientale
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 744.251 51.819 7.837 199 211 94 586 92,5% 6,4% 1,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1880 749.050 77.313 8.541 272 264 227 1.166 89,5% 9,2% 1,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 828.722 107.100 9.084 233 130 295 3.509 87,3% 11,3% 1,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4% 1900 843.142 116.638 8.164 320 178 331 3.840 86,7% 12,0% 0,8% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4% 1910 934.143 116.889 9.311 397 256 401 5.233 87,6% 11,0% 0,9% 0,0% 0,0% 0,0% 0,5% 1920 919.536 123.606 11.156 113 96 118 3.269 86,9% 11,7% 1,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1930 952.020 132.714 13.239 314 135 428 5.717 86,2% 12,0% 1,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,5% 1947 951.077 178.403 12.168 414 248 3.952 28.522 81,0% 15,2% 1,0% 0,0% 0,0% 0,3% 2,4%

Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Flandre-Occidentale yn Hainaut:

Orroir - Amougies - Russeignies

Hainaut
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 15.476 17.566 810.260 681 318 28 183 1,8% 2,1% 95,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 13.836 23.804 889.478 1.587 443 65 1.634 1,5% 2,6% 95,6% 0,2% 0,0% 0,0% 0,2% 1890 11.303 36.946 996.602 2.348 246 60 859 1,1% 3,5% 95,1% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 15.231 40.828 1.033.959 2.259 300 102 981 1,4% 3,7% 94,5% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 17.283 49.575 1.113.738 2.560 432 50 1.028 1,5% 4,2% 94,0% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 14.724 57.265 1.104.521 1.122 77 27 919 1,2% 4,9% 93,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 10.252 71.182 1.131.019 2.606 839 36 1.210 0,8% 5,8% 92,9% 0,2% 0,1% 0,0% 0,1% 1947 6.036 82.439 1.050.044 6.764 6.327 175 9.119 0,5% 7,1% 90,5% 0,6% 0,5% 0,0% 0,8%

Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Hainaut o:

Brabant - Biévène - Sint-Pieters-Kapelle

Flandre-Orientale - Everbeek

Liège
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 21.490 16.338 499.103 7.793 10.793 502 677 3,9% 2,9% 89,7% 1,4% 1,9% 0,1% 0,1% 1880 20.216 22.054 556.397 14.919 14.068 440 1.269 3,2% 3,5% 88,4% 2,4% 2,2% 0,1% 0,2% 1890 17.743 43.286 651.098 27.530 11.217 1.052 4.315 2,3% 5,7% 86,1% 3,6% 1,5% 0,1% 0,6% 1900 15.772 46.237 683.060 27.694 9.853 596 4.162 2,0% 5,9% 86,8% 3,5% 1,3% 0,1% 0,5% 1910 14.726 50.068 748.504 28.627 9.744 474 4.229 1,7% 5,8% 87,4% 3,3% 1,1% 0,1% 0,5% 1920 14.996 46.418 742.312 15.626 8.313 449 3.342 1,8% 5,6% 89,3% 1,9% 1,0% 0,1% 0,4% 1930 13.764 46.339 790.481 29.294 51.081 345 3.930 1,5% 5,0% 84,5% 3,1% 5,5% 0,0% 0,4% 1947 11.931 55.861 748.777 42.704 43.181 1.301 18.404 1,3% 6,1% 81,2% 4,6% 4,7% 0,1% 2,0%

Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i  Liège o:

Brabant: Attenhoven - Eliksem - Laar - Landen - Neerhespen - Neerlanden - Neerwinden - Overhespen - Overwinden - Rumsdorp - Waasmont - Walsbets - Walshoutem - Wange - Wezeren.

Limbourg: Mouland - Fouron-le-Comte - Fouron-Saint-Martin - Fouron-Saint-Pierre - Teuven - Rémersdael

Limbourg
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 173.282 12.476 8.734 101 135 107 237 88,8% 6,4% 4,5% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 1880 168.573 18.605 10.513 298 234 634 744 84,5% 9,3% 5,3% 0,1% 0,1% 0,3% 0,4% 1890 184.885 26.930 8.744 170 115 335 1.491 83,0% 12,1% 3,9% 0,1% 0,1% 0,2% 0,7% 1900 187.340 29.306 8.306 185 131 539 1.316 82,5% 12,9% 3,7% 0,1% 0,1% 0,2% 0,6% 1910 218.622 29.386 9.123 251 225 435 1.209 84,3% 11,3% 3,5% 0,1% 0,1% 0,1% 0,3% 1920 244.870 29.355 9.171 119 52 317 749 86,0% 10,3% 3,2% 0,0% 0,0% 0,1% 0,3% 1930 288.434 31.650 11.751 530 4.736 1.765 1.764 84,7% 9,3% 3,4% 0,2% 1,4% 0,5% 0,5% 1947 355.066 47.938 9.406 282 4.550 3.454 9.193 82,6% 11,2% 2,2% 0,1% 1,1% 0,8% 2,1%

Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Limbourg yn Liège:

Corswarem - Otrange- Roclenge-sur-Geer - Bassenge - Wonck - Ében-Émael - Lanaye

Talaith Lwcsembwrg
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 184 461 169.460 8.717 20.799 26 95 0,1% 0,2% 84,8% 4,4% 10,4% 0,0% 0,0% 1880 416 500 168.128 11.824 17.698 20 105 0,2% 0,3% 84,6% 6,0% 8,9% 0,0% 0,1% 1890 54 788 176.947 17.654 15.704 28 510 0,0% 0,4% 83,6% 8,3% 7,4% 0,0% 0,2% 1900 167 1.058 174.092 22.470 10.899 47 464 0,1% 0,5% 83,2% 10,7% 5,2% 0,0% 0,2% 1910 153 1.393 183.218 24.099 11.487 32 391 0,1% 0,6% 83,0% 10,9% 5,2% 0,0% 0,2% 1920 170 1.177 183.178 23.162 7.167 5 494 0,1% 0,5% 85,1% 10,8% 3,3% 0,0% 0,2% 1930 84 1.382 183.915 20.647 5.765 9 469 0,0% 0,7% 86,6% 9,7% 2,7% 0,0% 0,2% 1947 218 3.323 187.142 11.711 825 26 2.119 0,1% 1,6% 91,1% 5,7% 0,4% 0,0% 1,0%

Namur
 Blwyddyn IS
Nifer IS & FR
Nifer FR
Nifer FR & AL
Nifer AL
Nifer AL & IS
Nifer IS & F & D
Nifer IS
Canran IS & FR
Canran FR
Canran FR & AL
Canran AL
Canran AL & IS
Canran IS & FR & AL
Canran 1846               1866 390 1.710 299.846 473 90 43 50 0,1% 0,6% 99,1% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 444 2.162 303.839 757 175 46 169 0,1% 0,7% 98,8% 0,2% 0,1% 0,0% 0,1% 1890 885 3.313 329.047 1.626 88 23 387 0,3% 1,0% 98,1% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 524 3.511 325.057 1.440 130 58 502 0,2% 1,1% 98,1% 0,4% 0,0% 0,0% 0,2% 1910 733 4.436 342.379 1.399 71 50 440 0,2% 1,3% 98,0% 0,4% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 616 5.125 330.746 519 28 29 379 0,2% 1,5% 98,0% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 558 6.206 335.366 828 48 2 442 0,2% 1,8% 97,6% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 855 12.320 322.472 2.314 507 52 3.145 0,3% 3,6% 94,4% 0,7% 0,1% 0,0% 0,9%

Ieithyddol Gwlad Belg
Categori:Demograffeg Gwlad Belg
Categori:Ieithoedd Gwlad Belg
Categori:Ieithyddiaeth
Categori:Ystadegaeth