Theophilus Jones

Hanesydd o Gymru sy'n adnabyddus fel awdur llyfr ar hanes Brycheiniog, ei sir enedigol, oedd Theophilus Jones (1759 - 1812).  Roedd yn wŷr i Theophilus Evans (1693 - 1797), awdur y llyfr enwog Drych y Prif Oesoedd.

Bywgraffiad
Ganwyd Theophilus Jones yn Aberhonddu yn 1759.  Roedd ei dad Hugh Jones yn fab-yng-nghyfraith Theophilus Evans.  Etifedodd Hugh lawer o ysgrifau hynafiaethol ei dad-yng-nghyfraith a throsglwyddodd hwy i'w fab yntau, Theophilus Jones.

Addysgwyd Theophilus Jones yng Ngholeg Crist yn ei dref enedigol.  Yno daeth yn gyfaill oes i hynafiaethydd arall, Edward Davies ("Celtic Davies").

Gwaith mawr Theophilus Jones yw A History of the County of Brecknock (2 gyfrol, 1805, 1809).  Mae'n waith ysgolheigaidd o safon uchel sy'n ffynhonnell bwysig i haneswyr.  Cyfranodd nifer o bapurau ar hanes Cymru i gylchgronau dysgedig hefyd, yn cynnwys y cylchgrawn gwladgarol The Cambrian Register.

Casglai Theophilus Jones lawysgrifau Cymraeg hefyd.  Y diddordeb hyn yn hanes a llenyddiaeth Brycheiniog a ddaeth ag ef i gysylltiad â'r hanesydd Thomas Price (Carnhuanawc).  Gohebai'n gyson â sawl awdur a hanesydd arall, yn cynnwys Gwallter Mechain.

Llyfryddiaeth
Theophilus Jones, A History of the County of Brecknock (2 gyfrol, 1805, 1809)
Edwin Davies, Theophilus Jones (1905). Cyfrol goffa sy'n cynnwys detholiad o'i ohebiaeth.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1759
Categori:Hanesyddion o Gymru
Categori:Llenorion Saesneg o Gymru
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1812
Categori:Pobl o Aberhonddu