Undeb Cenedlaethol y Glowyr

Undeb llafur yn cynrychioli glöwyr yn y Deyrnas Unedig yw Undeb Cenedlaethol y Glowyr (Saesneg: National Union of Mineworkers), a dalfyrrir yn aml i NUM.

Sefydlwyd yr undeb yn 1945, pan ail-drefnwyd Ffederasiwn Glowyr Prydain Fawr (Miners' Federation of Great Britain, MFGB). Roedd yr MFGB wedi ei sefydlu yn  1888. Nid oedd yn un undeb canolog, ond yn hytrach yn gorff oedd yn cyd-drefnu gweithgareddau sefydliadau lleol. Ffurfiwyd Ffederasiwn Glowyr De Cymru (South Wales Miners' Federation),  "y Ffed", yn 1898.

Cymerodd yr undeb ran mewn sawl anghydfod diwydiannol, yn cynnwys Streic Genedlaethol y Glowyr 1912 a Streic Fawr 1926. Dan lywyddiaeth Arthur Scargill, daeth i amlygrwydd yn ystod Streic y Glowyr (1984-5), oedd yn brotest yn erbyn cynlluniau'r Bwrdd Glo a'r llywodraeth i gau pyllau glo. Wedi blwyddyn o streic, gorfodwyd y glowyr i ddychwelyd i'r gwaith, a thros y blynyddoedd nesaf, caewyd nifer fawr o byllau glo. Oherwydd hyn, collodd yr undeb ei ddylanwad.

Llywyddion
1889: Ben Pickard
1904: Enoch Edwards
1912: Robert Smillie
1922: Herbert Smith
1929:
1931: Ebby Edwards
1932:
1938: Joseph Jones
1939: Will Lawther
1954: Ernest Jones
1960: Sidney Ford
1971: Joe Gormley
1982: Arthur Scargill (Llywydd Mygedol o 2002)
2002: Ian Lavery

Is-lywyddion
1889: Sam Woods
1909: Robert Smillie
1912:
1917: Herbert Smith
1922: Stephen Walsh
1924:
1929: Ebby Edwards
1930:
1933: S. O. Davies
1934: Will Lawther
1939: Jim Bowman
1950: Ernest Jones?
1972: Mick McGahey
1987: Sammy Thompson
1989: Swydd yn wag
1992: Frank Cave
2002: Keith Stanley

Ysgrifenyddion Cyffredinol
1889: Thomas Ashton
1919: Frank Hodges
1924: A. J. Cook
1932: Ebby Edwards
1946: Arthur Horner
1959: Will Paynter
1968: Lawrence Daly
1984: Peter Heathfield
1992:
2002: Steve Kemp

Gweler hefyd
Lesbiaid a Hoywon yn Cefnogi'r Glowyr

Glowyr
Categori:Diwydiant glo
Categori:Diwydiant glo Cymru