Cyffur gwrthlid ansteroidol

Cyffur meddyginiaethol i drin nifer o wahanol gyflyrau yw cyffur gwrthlid ansteroidol neu NSAID.O'r Saesneg: non-steroidal anti-inflammatory drug. Defnyddir NSAIDau i leddfu poen ac anesmwythder, er enghraifft straen y cyhyrau, ysigiad, meigryn, a mislif poenus; i dynnu twymyn i lawr; ac i drin cyflyrau llidus megis arthritis gwynegol. Dangoswyd fod NSAIDau yn effeithiol hefyd wrth drin cyflyrau eraill nad yw'n ffitio i mewn i un o'r categorïau yma, megis mislif trwm.

Gellir cymryd NSAIDau yn eneuol ar ffurf tabledi, capsiwlau, neu hylif; drwy bigiad i'r croen; neu drwy dawddgyffuriau (a roddir i mewn i'r rectwm). Gellir rhoi NSAIDau argroenol, megis diferion llygaid a hufenau a geliau croen, yn uniongyrchol ar yr ardal yr effeithir arni.

 Mecanwaith eu heffaith 
Pan datblygwyd cyffuriau gwrthlid ansteroidol yn gyntaf, nid oedd gwyddonwyr yn deall yn iawn sut oeddent yn gweithio, a dim ond yn dilyn mwy o ymchwil yn y maes y daethant i ddeall mecanwaith eu heffaith.

Mae cyffuriau gwrthlid ansteroidol yn gweithio trwy amharu ar yr ensym cyclo-ocsiganas (COX), yr ensym sy'n rheoli cynhyrchiad prostaglandinau, cemegion sydd â nifer o wahanol swyddogaethau ond sydd yn gyfrifol am achosi poen a llid.

 Enghreifftiau 
Yn y Deyrnas Unedig y tri math o gyffur gwrthlid ansteroidol sydd ar gael dros y cownter yw aspirin, ibuprofen, a naproxen, tra bo rhaid i NSAIDau eraill, yn cynnwys asid mefenamig, celecoxib, diclofenac, etodolac, etoricoxib, indometacin, meloxicam, a nabumetone, gael eu rhoi ar bresgripsiwn gan feddyg teulu neu arbenigwr.

 Sgîl-effeithiau 
Anaml yw sgîl-effeithiau cyffuriau gwrthlid ansteroidol, ond caiff adwaith claf i ddefnydd o'r feddyginiaeth am gyfnod estynedig ei fonitro'n fanwl rhag ofn bod sgîl-effeithiau difrifol yn digwydd. Mae'r sgîl-effeithiau mwyaf cyffredin sy'n deillio o ddefnydd hirdymor o NSAIDau yn effeithio ar y llwybr gastroberfeddol, sef y stumog a'r perfedd, ac yn cynnwys diffyg traul ac wlser stumog. Gall wlserau stumog achosi cymhlethdodau mwy difrifol weithiau, megis gwaedu gastroberfeddol, anemia, a thrydylliad gastroberfeddol. Yn llai cyffredin, a gan amlaf dim ond os oes gan y claf cyflwr cardiofasgwlaidd cyfredol, gall NSAIDau effeithio ar y system gylchredol, gan gynnwys y galon, ac achosi methiant y galon, trawiad ar y galon, neu orbwysedd. Mewn achosion prin iawn fe effeithir yr afu neu'r arennau, ond mae'n fwyaf tebygol o effeithio ar y rheiny sydd â chyflyrau'r organau hyn yn barod.

 Cyfeiriadau 

Categori:Poenliniarwyr
Categori:Sylweddau gwrthlidiol