Siroedd hynafol Cymru

Hyd at 1974 roedd Cymru wedi'i rhannu'n 13 sir, a elwir bellach yn siroedd hynafol Cymru neu siroedd traddodiadol Cymru. Sefydlwyd y rhain dan y drefn Seisnig yng Nghymru rhwng 1284 a 1536. Defnyddiwyd y siroedd hynafol at ddibenion llywodraeth leol rhwng 1889 a 1974.

Ar ôl y Deddf Llywodraeth Leol 1972 disodlwyd y 13 hen sir gan wyth sir weinyddol newydd (Clwyd, De Morgannwg, Dyfed, Gorllewin Morgannwg, Gwent, Gwynedd, Morgannwg Ganol a Phowys). Yn 1996 disodlwyd yr wyth sir hyn yn eu tro gan y 22 o brif ardaloedd sydd bellach mewn grym. Mae'r wyth sir a grëwyd yn 1974 yn dal i gadw rôl seremonïol fel siroedd cadwedig.

Mae pedwar o'r prif ardaloedd cyfoes yn cymryd eu henwau o siroedd hynafol – sef Sir Benfro, Sir Ddinbych, Sir Fynwy, Sir y Fflint. Fodd bynnag, nid yw ffiniau'r ardaloedd modern hyn yn cyd-fynd â ffiniau'r siroedd hynafol.

 Y siroedd hynafol 
200px|bawd|de
 (5) Sir Aberteifi
 (4) Sir Benfro
 (8) Sir Drefaldwyn
 (9) Sir Ddinbych
 (7) Sir Faesyfed
 (11) Sir Feirionnydd
 (13) Sir Fôn
 (2) Sir Forgannwg
 (6) Sir Frycheiniog
 (1) Sir Fynwy
 (10) Sir y Fflint
 (3) Sir Gaerfyrddin
 (12) Sir Gaernarfon

Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Categori:Rhanbarthau hanesyddol