Teim

bawd|de|250px|Y perlysieuyn wedi'i sychu
Llysieuyn a pherlysieuyn blodeuol ydy Teim (Lladin: Thymus vulgaris a rhywogaethau eraill o'r genws Thymus; Sa: Thyme) a dyfir mewn gerddi drwy Ewrop a'r Dwyrain Canol i'w ddefnyddio yn y gegin ac er mwyn ei briodweddau iachusol. Mae ganddo flas cryf (heb fod yn llethol chwaith) oherwydd ei fod yn cynnwys cryn dipyn o theimol (thymol). Fe'i defnyddiwyd gan y Rhufeiniaid a'r Eifftiaid a thrwy'r Oesoedd Canol fel persawr ar y corff, i awyru ystafelloedd a hyd yn oed mewn gobennydd i atal hunllefau.Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan..

Coginio
Fe'i defnyddir ynghyd â dail 'bae' a phersli mewn coginio Ffrengig i wneud bouquet garni a herbes de Provence. Caiff ei werthu'n ffres (blas cryfach) ac yn sych (haws ei storio).

Rhinweddau meddygol
Dywedir ei fod yn dda at beswch, y pâs a rhyndod.Llysiau Rhinweddol gan Ann Jenkins, cyhoeddwyd gan Wasg Gomer, 1982. Mae olew Thymus vulgaris yn cynnwys 20 - 54% o theimws sy'n wrthseptig gwych (dyma ydy cynnwys y glanhawr ceg Listerine).Thymus Vulgaris. PDR for Herbal Medicine. Montvale, NJ:  Medical Economics Company.  Tudalen 1184.Pierce, Andrea.  1999.  American Pharmaceutical Association Practical Guide to Natural Medicines.  Efrog Newydd: Stonesong Press.  Tudalen 338-340. Mae'r te yn medru cael ei ddefnyddio hefyd i wella dolur gwddw drwy ei oeri a'i garglo deirgwaith y dydd.

Llenyddiaeth
Ceir ambell gyfeiriad at teim mewn llenyddiaeth gan gynnwys yr hen bennill:

Ar lan y môr mae carreg wastad,
Lle bum yn siarad gair a’m cariad,
O amgylch hon mae teim yn tyfu
Ac ambell sbrigyn o rosmari

Dyma drosiad Gwyn Thomas o Midsummer Night’s Dream (Breuddwyd Nos Wyl Ifan) gan Shakespeare a chyfeiriad at y teim (Bwletin 30):
Mi wn am lain lle tyf y teim yn wyrdd, 
A llysiau'r parlys, fioledau fyrdd,
A glwys yn do i'r fan mae gwyddfid pêr, 
Miaren Mair a rhosys dan y sêr.Bwletin Llên Natur rhif 31

Cyfeiriadau

Gweler hefyd
Meddygon Myddfai
Llysiau Rhinweddol
Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Lamiaceae
Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau

af:Tiemie
bg:Мащерка
bs:Majčina dušica
da:Timian
de:Thymiane
el:Θυμάρι
eo:Timiano
es:Thymus
fa:کاکوتی
fr:Thym
he:קורנית (צמח)
hr:Timijan
hsb:Babyduška
hu:Kakukkfű
hy:Ուրց
it:Thymus
ja:タイム (植物)
la:Thymus (planta)
lb:Teimerjännchen
mk:Мајчина душичка
nl:Tijm
nn:Timian
no:Timian
nrm:Thŷmbe
pt:Thymus
ro:Cimbru (Thymus)
ru:Тимьян
sl:Materina dušica
sr:Мајчина душица
sv:Timjansläktet
wa:Pilé (plante)