Llys Gwenllian

Tua tri-chwarter milltir i'r de o Ddinbych, ger Pont Ystrad, saif olion Llys Gwenllian, sef caer neu gastell mwnt a beili. Galwyd y llys am flynyddoedd yn 'Llys Gwenllian' (Cyfeirnod OS: SJ06SE1) ac yn Hen Ddinbych. Dictionary of Place-names gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan; Gwasg Gomer, 2008. Dywed rhai mai dyma leoliad gwreiddiol Dinbych.

Mae'r olion a welir heddiw mewn siâp petryal ac yn mesur  tua 75m wrth 54m.coflein.gov.uk; adalwyd 4 Tachwedd 2020, gyda ffos o'i gwmpas. Mae'r mwnt ei hun tua 6.5m o uchder.

Cyflwynodd Llywelyn Fawr (c.1173 – 1240) y tir yn anrheg i'w ferch anghyfreithlon Gwenllian a briododd William de Lacey.ffish.com; achau Llywelyn Fawr. Adalwyd 4 Tachwedd 2020. Mapiau a lluniau lloeren o'r hen lys Yn 1283, flwyddyn wedi lladd y Tywysog Llywelyn ap Gruffudd. Rhoddodd Edward I, brenin Lloegr orchymun i godi'r castell presennol (tua milltir oddi yma) yn ei ymgais o orchfygu Cymru.

Cyfeiriadau

Categori:Cestyll mwnt a beili Cymru
Categori:Cestyll Tywysogion Gwynedd
Categori:Cestyll Sir Ddinbych