Teulu Salusbury

Tirfeddianwyr cyfoethog yn ardal Dyffryn Clwyd oedd y teulu Salusbury neu'r Salbriaid (neu Salisbury, Salsbri, Salesbury neu Salbri). Roedden nhw'n noddwyr y celfyddydau ac fe'u nodweddwyd yn y ddrama The Phoenix and the Turtle gan William Shakespeare a gweithiau eraill. Cododd y teulu mewn grym yn bennaf trwy gefnogi'r Tuduriaid oedd yn cynyddu mewn pwer.

Hanes
Syr John Salusbury (m. 1289) a sefydlodd y teulu ac ef a sefydlodd Brodordy Dinbych, sef priordy Carmelaidd yn nhref Dinbych. Sefydlodd nifer o'i ddisgynyddion deuluoedd dylanwadol, uchelwrol a Chymreig iawn megis Lleweni (Dinbych) a'r Rug (Edeirnion).

Roedd John Salusbury (neu Sion y Bodiau; cyn 1520 - 1578), o Leweni yn swyddog sirol, un o deulu pwerus y Salbriaid, ac aelod seneddol; ceir beddrod cain, drud iddo yn Eglwys Sant Marchell, Dinbych. Ef oedd mab hynaf Syr Roger Salusbury, hefyd o Blas Lleweni. Dilynodd ei dad yn 1530 a gwnaed ef yn farchog ar 22 Chwefror 1547. Priododd Jane, merch a chydaeres David Myddelton, Caer, Swydd Gaer, a bu iddynt chwe mab a dwy ferch. Bu ei fab hynaf a'i etifedd John, gŵr cyntaf Catrin o Ferain, farw yn 1566, 12 mlynedd o'i flaen.Ballinger, John. "Katheryn of Berain", Y Cymmrodon, Vol. XL, The Honourable Society of Cymmrodian, London, 1929

Syr John Salusbury (m. 1566) neu 'Siôn Salsbri o Leweni' (marw yn 1566) oedd gŵr cyntaf Catrin o Ferain. Dienyddiwyd eu mab hynaf Thomas (1564 - 1586) am fod yn  rhan yng Nghynllwyn Babington i ddiorseddu Elisabeth I, brenhines Lloegr a choroni Mari, Brenhines yr Alban. Roedd mab arall John (1567 - 1612) yn fardd Saesneg cynhyrchiol ac yn perthyn i gylch o ddeallusion a oedd yn cynnwys Syr Walter Raleigh.

Roedd un o gyfieithwyr y Beibl, sef William Salesbury hefyd yn perthyn i'r teulu yn ogystal a'r gramadegydd Henry Salusbury. Ymhlith aelodau eraill y teulu roedd y llenor a gwleidydd Syr Thomas Salusbury (1612-1643) o'r Waun a'r Cyrnol William Salesbury o Fachymbyd (llysenw: "Yr Hen Hosannau Gleision") a gynhaliodd warchae ar Gastell Dinbych yn 1646.

Daeth llinach wrywaidd teulu Lleweni i ben yn 1684 a daeth llinach wrywaidd cangen y Rug i ben yn 1658 a daeth y stâd yn ddiweddarach yn eiddo i Wynniaid Glynllifon.

Aelodau nodedig o'r teulu
John Salusbury (m. 1566) neu 'Siôn Salsbri o Leweni' (marw yn 1566); gŵr cyntaf Catrin o Ferain
Thomas Salusbury (ganed 1564), mab hynaf Catrin o Ferain a John Salusbury (m. 1566)
Thomas Salusbury (ganed 1612), Uchelwr Cymreig ac awdur Saesneg
Hester Lynch Salusbury (1741–1821; ar ôl priodi Hester Thrale, wedyn Hester Piozzi), awdures a chyfaill i Samuel Johnson

 Gweler hefyd 
Bachymbyd, plasty ger Rhuthun a sefdlwyd gan Pyrs Salbri
Robert Salbri, bardd
Cefn Berain
Bachegraig, plasty Syr Rhisiart Clwch
Salbri, Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ar Ynys Môn.

Cyfeiriadau

Categori:Teulu'r Salbriaid
Categori:Hanes Sir Ddinbych
Categori:Pobl o Sir Ddinbych