Dialog etre Arzur roe d'an Bretouned ha Guinglaff

Gwaith llenyddol Llydaweg Canol yw Dialog etre Arzur roe d'an Bretouned ha Guinglaff, sef 'Ymddiddan rhwng Arthur, brenin y Brythoniaid a Gwinglaff'. Ysgrifennwyd yr ymddiddan tua'r flwyddyn 1450. Mae'n perthyn i ddosbarth arbennig o lenyddiaeth ganoloesol lle mae Arthur yn ymddiddan gyda rhywun, fel arfer ar bynciau sy'n ymwneud â doethineb (cymharer Ymddiddan Arthur a'r Eryr yn Gymraeg).

Dyma'r cyfansoddiad Llydaweg hynaf sydd wedi goroesi fel testun cyfan. Ymddiddan ydyw rhwng y Brenin Arthur a doethwr o'r enw 'Gwinglaff' (Gwynglaff=Gwynglain efallai). Mae'r cymeriad hwn yn anhysbys fel arall ond mae'n dwyn rhai o nodweddion Myrddin Wyllt, fel gŵr doeth sy'n byw fel meudwy yn y goedwig. Mae'n broffwyd neu ddaroganwr hefyd, sy'n dweud wrth Arthur ei fod yn barod i ddarogan am unrhyw beth a enwir gan y brenin, heblaw am ei farwolaeth ef a marwolaeth Gwinglaff ei hun. Mae'n bosibl felly mai ffurf ar Fyrddin yw'r Gwinglaff hwn.J. E. Caerwyn Williams, 'Brittany and the Arthurian Legend', yn The Arthur of the Welsh (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991), tud. 263.

Yn ieithyddol, nodweddir y testun gan fenthyciadau sylweddol iawn o'r Ffrangeg. Roedd y testun ar gadw yn Abaty Landévennec yn Finistère, Llydaw hyd at y 18g ond diflanodd. Am gyfnod dim ond dyfyniadau oedd ar gael i ysgolheigion ond darganfuwyd copi cyfan o'r testun mewn llawysgrif mewn chateau ger Morlaix yn 1924.Francis Gourvil, Langue et littérature bretonnes (Presses Universitaires de France, 1952), tud. 113.

Cyfeiriadau

Llyfryddiaeth
Ceir y testun wedi ei olygu yn y cylchgrawn Annales de Bretagne 38 (1928-9), tt. 627-74.

Herve Le Bihan: An dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guynglaff and its connection with Arthurian Traditions in Kassandra Conley, Erin Boon, Margaret Harrison (Hrsg.): Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium, 29: 2009
Herve Bihan: An Dialog etre Arzur Roe d’an Bretounet ha Guynglaff - « Le dialogue entre Arthur roi des Bretons et Guynglaff », Maison d'édition: T.I.R., 2013, ISBN 978-2-917681-21-3 
Christian Souchon: An dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guynglaff. Le Dialogue entre Arthur Roy des Bretons Et Guinglaff

Categori:Cylch Arthur
Categori:Darogan
Categori:Llenyddiaeth Llydaweg Canol