Santes Tudful

Santes a roes ei henw i dref Merthyr Tudful oedd Tudful (bu farw c. 480).T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyn Dŵr, 2001).

Hanes a thraddodiad
bawd|200px|chwith|Eicon o Santes Tudful, yn Eglwys Santes Tudful, yng nghanol tref Merthyr

Roedd Tudful yn un o 24 o ferched Brychan Brycheiniog.T.T. Jones, "The daughters of Brychan", Brycheiniog 17 (1977) Priododd Cynged ap Cadell Deyrnllwg ac roedd hi yn fam i Brochwel Ysgithrog ac yn famgu i Tysilio. Yn 480 roedd ar ei ffordd i ymweld â thad pan cafodd ei lladd "gan baganiaid" ger Merthyr Tudful..

Fodd bynnag, gall 'merthyr' yn y Gymraeg olygu "eglwys (er cof am sant neu ar ei fedd)"; ceir enwau lleol tebyg eraill yn ne Cymru, e.e. Merthyr Cynog, Merthyr Dyfan a Merthyr Mawr, a cheir merther yn y Gernyweg a merzher yn Llydaweg hefyd, i gyd mewn enwau lleoedd.Geiriadur Prifysgol Cymru, cyfrol III, tud. 2436. Gall fod y hanes am ei lladd wedi datblygu fel ymgais i esbonio'r enw "Merthyr Tudful".

Bu yn santes poblogaidd gyda'r werin yn yr Oesoedd Canol ond ceisiodd yr Eglwys Catholig gwanychu cred y werin ynddi.

Ei dydd gŵyl yw 23 Awst.

 Gweler hefyd 
 Santesau Celtaidd 388-680

 Cyfeiriadau

Categori:Merched y 5ed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau'r 480au
Categori:Merthyron Cristnogol
Categori:Oes y Seintiau
Categori:Pobl o Ferthyr Tudful
Tudful
Tudful