John Prescott

Gwleidydd o Gymru ac aelod o'r Blaid Lafur oedd John Leslie Prescott (31 Mai 1938 – 20 Tachwedd 2024). Bu'n Aelod Seneddol ar gyfer Hull East ac yn gyn Ddirprwy Brif Weinidog y Deyrnas Unedig a Phrif Ysgrifennydd Gwladol y Deyrnas Unedig. Etholwyd ef yn Ddirprwy Arweinydd y Blaid Lafur ar ôl dod yn ail yn etholiad arweinydd y blaid ym 1994, a chafodd swydd fel Dirprwy Brif Weinidog ar ôl buddugoliaeth Llafur yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997.

 Bywyd cynnar 
Cafodd ei eni ym Mhrestatyn ac er symudodd ei deulu i ffwrdd pan oedd yn 4 mlwydd oed, roedd yn ystyried ei hun yn Gymro. Yn ei amser bu'n gyn-stiward ar long ac yn actifydd undeb llafur. Yn 1962, mynychodd Coleg Ruskin, Rhydychen, lle cafodd ddiploma mewn economeg a gwleidyddiaeth, cyn mynd ymlaen i Brifysgol Hull i astudio am radd mewn economeg.

 Gyrfa 
Cyflwynwyd ef gan "Lafur Newydd" fel dolen rhwng y dosbarth gweithiol a gwleidyddiaeth, mewn plaid a oedd yn cael ei redeg gan bobl broffesiynol, dosbarth canol. Fe fethodd basio'i arholiad eleven plus er mwyn mynd i ysgol ramadeg, ond fe aeth ymlaen i raddio yng Ngholeg Ruskin yn Rhydychen. Cafodd Prescott enw da fel cymodwr allweddol yn y berthynas rhwng y ddau brif gymeriad yn y llywodraeth ar y pryd, sef y canghellor Gordon Brown a'r Prif Weinidog Tony Blair.

Ar 27 Mehefin 2007, ymddeolodd o'i swydd fel Dirprwy Brif Weinidog, gan gyd-daro gydag ymddiswyddiad y Prif Weinidog, Tony Blair. Yn dilyn ethoiad o fewn y blaid Lafur, fe gymerodd Harriet Harman ei swydd fel y Prif Ysgrifennydd Gwladol, ond ni apwyntwyd Dirprwy Brif Weinidog yn ei le. Ar 27 Awst 2007, datganodd na fyddai'n sefyll i gael ei ail-ethol fel AS yn yr etholiad nesaf.

 Bywyd personol 
Priododd Pauline Tilston yn 1961 a ganwyd dau fab iddynt.

Bu farw yn 86 mlwydd oed. Roedd wedi dioddef strôc yn 2019 ac fwy diweddar roedd yn byw mewn cartref gofal ar ôl byw gydag Alzheimer's.

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Dirprwy Brif Weinidogion y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)
Categori:Pobl o Brestatyn
Categori:Prif Ysgrifenyddion Gwladol y Deyrnas Unedig