Clun lidus

Llid ym mhilen synofaidd cymal y glun sy'n ei gwneud yn anodd sefyll a cherdded yw clun lidus.

Mae clun lidus yn eithaf cyffredin mewn plant, yn enwedig bechgyn, ac yn gyffredinol bydd yn effeithio ar blant rhwng 3 a 10 mlwydd oed. Yn aml cyflwr byrdymor yw clun lidus ac nid oes cymhlethdodau pellach.

Achosion
Aneglur yw achos clun lidus, ond yn y rhan fwyaf o achosion bydd plentyn wedi dioddef haint firaol, megis annwyd neu wddf tost, yn ystod yr wythnos cyn datblygu clun lidus neu cyn hynny.

Gall clun lidus ddigwydd fel cymhlethdod hefyd os yw'r claf yn dioddef cyflwr mwy difrifol, megis clefyd Perthe neu fathau amrywiol o arthritis ieuenctid.

Symptomau
Fel arfer, mae symptomau clun lidus yn datblygu'n gyflym, yn para am 1–2 wythnos, ac yna'n diflannu yr un mor gyflym. Cychwynnir â phoen cryf a symudiad cyfyngedig yn un o gymalau'r glun; yn anghyffredin effeithia'r cyflwr ar y ddwy glun. Mewn rhai achosion, gall y poen ledaenu i'r forddwyd, yr afl, a'r pen-glin. Efallai y daw cerdded neu hyd yn oed sefyll yn anghyfforddus iawn i'r claf.

Diagnosis
Yn aml, mae tystiolaeth y claf o'r symptomau yn ddigon i feddyg gwneud diagnosis o glun lidus. Ond o bryd i'w gilydd bydd meddyg am gyfeirio'r claf i gael pelydr-X, sgan uwchsain, neu brofion gwaed yn yr ysbyty i gadarnháu'r diagnosis a diystyru achosion eraill posib, mwy difrifol. Gellir cynnal prawf cyfradd gwaddodi erythrosytau (ESR) i fesur pa mor gyflym mae celloedd coch y gwaed yn disgyn i waelod tiwb profi; yn gyffredinol, byddant yn disgyn yn gyflymach pan fydd rhan o'r corff yn llidus. Yn ogystal cynhelir prawf protein C-adweithiol (CRP) i fesur faint o CRP—protein a gynhyrchir gan yr afu—sydd yng ngwaed y claf. Bydd lefel uchel neu gynyddol o CRP yn awgrymu llid yn y corff.

Triniaeth
Trinnir llawer o achosion o glun lidus yn yr ysbyty, lle rhoddir triniaeth hydynnu, a ystyrir fel y driniaeth orau. Rhoddir rhwymyn gludiog o amgylch coes y claf a fydd yn cyrraedd y forddwyd, a atodir wedi hynny at bwysau sy'n hongian dros y gwely wrth gortyn a phwli. Yn aml dim ond am dri neu bedwar diwrnod bydd y claf yn aros yn yr ysbyty.

Os na fydd angen aros yn yr ysbyty, bydd yn hanfodol i'r claf orffwyso. Y safle mwyaf cyfforddus a di-boen yw gorwedd ar y cefn gyda'r pen-glin wedi'i blygu allan rhyw ychydig ar yr ochr boenus, a'r droed yn pwyntio ymaith o'r corff.

Gall cyffuriau lladd poen neu gyffuriau wrthlidiol (NSAID) helpu i leddfu'r poen a lleihau'r llid.

Cyfeiriadau

Categori:Llidau
Categori:Paediatreg