Geraint H. Jenkins

Academydd a hanesydd o Gymru oedd yr Athro Geraint Huw Jenkins (24 Ionawr 1946 – 7 Ionawr 2025). Cafodd ei ddisgrifio fel "un o haneswyr mwyaf nodedig Cymru dros yr hanner canrif diwethaf".

Cafodd ei fagu ym Mhenparcau a bu'n byw ym Mlaenplwyf, Ceredigion am flynyddoedd. Bu'n Athro a phennaeth Adran Hanes Cymru Prifysgol Aberystwyth cyn ei benodi'n gyfarwyddwr Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru yn 1993. O 1993 hyd 2007 bu’n Gadeirydd a Chyfarwyddwr Ymchwil Bwrdd Gwybodau Celtaidd Prifysgol Cymru. Ymddeolodd ym mis Medi 2008 ac fe'i gwnaed yn Athro Emeritws Hanes Cymru ym Mhrifysgol Cymru.

Roedd ef hefyd yn Gymrawd Cychwynnol o Gymdeithas Ddysgedig Cymru ac yn Aelod o’r Cyngor cychwynnol.

 Bywyd personol 
Roedd yn briod â Ann Ffrancon ac roedd ganddynt tri o blant. Bu farw yn 78 mlwydd oed a chynhaliwyd ei angladd am 2 o'r gloch ddydd Sadwrn, 1 Chwefror 2025, yng Nghapel Seion, Stryd y Popty, Aberystwyth.

Cyhoeddiadau
 Cewri'r Bêl-droed yng Nghymru (Gwasg Gomer, 1977)
 Literature, Religion and Society in Wales, 1660-1730 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1978)
 Thomas Jones yr Almanaciwr, 1648-1713 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1980)
 Hanes Cymru yn y Cyfnod Modern Cynnar, 1530-1760 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1983) (Traethawd PhD, Ysgol y Gymraeg Prifysgol Caerdydd
Ionawr 2022)
 Pêl-droed (Y Lolfa, 1983)
 The Foundation of Modern Wales, 1642-1780 (Rhydychen: Clarendon Press, 1987)
 (gol. gyda J. Beverley Smith) Politics and Society in Wales, 1840-1922 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1988)
 Llunio Cymru Fodern (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1989)
 Cadw Tŷ mewn Cwmwl Tystion (Gwasg Gomer, 1990)
 Cymru, Ddoe a Heddiw (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1990) 
 Protestant Dissenters in Wales 1639-1689 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1992)
 Thomas Wynne (1627-1692) (Trefor: Pwyllgor Cymreig Cymdeithas y Cyfeillion, 1992)
 Prifysgol Cymru: Hanes Darluniadol / The University of Wales: An Illustrated History (Gwasg Prifysgol Cymru, 1993)
 Theophilus Evans (1693-1767) (Aberystwyth: Adran Gwasanaethau Diwylliannnol Dyfed, 1993)
 Dr Thomas Richards: Hanesydd Piwritaniaeth ac Anghydffurfiaeth Gymreig (Abertawe: Prifysgol Cymru, 1995)
 (gol.) Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb: Yr Iaith Gymraeg Cyn y Chwyldro Diwydiannol (Gwasg Prifysgol Cymru, 1997)
 (gol.) Iaith Carreg fy Aelwyd: Iaith a Chymuned yn y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg (Gwasg Prifysgol Cymru, 1998)
 (gol. gyda Ieuan Gwynedd Jones) Cardiganshire County History, 3: Cardiganshire in Modern Times (Gwasg Prifysgol Cymru, 1998)
  'Doc Tom': Thomas Richards (Gwasg Prifysgol Cymru, 1999)
 (gol.) Gwnewch Bopeth yn Gymraeg: Yr Iaith Gymraeg a'i Pheuoedd 1801-1911 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1999)
 (gol. gyda Mari A. Williams) 'Eu Hiaith a Gadwant'?: Y Gymraeg yn yr Ugeinfed Ganrif (Gwasg Prifysgol Cymru, 2000)
 (gol.) Cymru a'r Cymry 2000 (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, 2001)
 (gol.) A Rattleskull Genius: The Many Faces of Iolo Morganwg (Gwasg Prifysgol Cymru, 2005)
 A Concise History of Wales (Cambridge University Press, 2007)
 (gol. ac eraill) The Correspondence of Iolo Morganwg (Gwasg Prifysgol Cymru, 2007)
 (gol. gyda Gareth Elwyn Jones) Degrees of Influence: A Memorial Volume for Glanmor Williams (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008)
 Iolo Morganwg y Gweriniaethwr  (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, 2009)
 Bard of Liberty: The Political Radicalism of Iolo Morganwg (Gwasg Prifysgol Cymru, 2012)
 Yr Elyrch: Dathlu'r 100 (Y Lolfa, 2012)
 (gol. gyda Richard Suggett ac Eryn M. White) Cardiganshire County History, 2: Medieval and Early Modern Cardiganshire (Gwasg Prifysgol Cymru, 2019)

Golygydd cyfres
 Diwylliant Gweledol Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru, 6 cyfrol, 1997–2003)
 Hanes Cymdeithasol yr Iaith Gymraeg (Gwasg Prifysgol Cymru, 11 cyfrol, 1997–2000)
 Cof Cenedl (Gwasg Gomer, 24 cyfrol, 1986–2009)

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Hanesyddion o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion Saesneg o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Aberystwyth
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Ardwyn, Aberystwyth