Niwmonia

Llid heintiol sy'n effeithio'r ysgyfaint yw niwmonia. Mae'n effeithio ar y codenni aer bach (alfeoli)
lle mae ocsigen yn mynd i mewn i’r gwaed a charbon deuocsid yn dod allan. Gall pob un o'r canlynol ei achosi: bacteria, feirws, ffwng, paraseit, cemegolion neu niwed corfforol.

Mae'n afiechyd eitha cyffredin ac mae'n achosi marwolaeth yn yr henoed, plant dan 5 oed neu'r gwan a'r llesg ledled y byd.Cyfundrefn Iechyd y Byd: "Global causes of under 5 mortality." http://www.who.int/entity/child_adolescent_health/media/causes_death_u5_neonates_2004.pdf.

Ceir brechiadau ar gyfer rhai mathau o niwmonia. Mae prognosis y claf, fodd bynnag, yn dibynnu ar math o niwmonia mae wedi ei ddal. Mae hefyd yn dibynnu ar y driniaeth, unrhyw gymhlethdodau ac iechyd cyffredinol y claf.

 Achosion 
Gall llawer o wahanol fathau o facteria a firysau achosi niwmonia. Os mai bacteria neu firysau sy’n achosi niwmonia, yna mae’n heintus – hynny yw, fe allwch chi ei ddal gan rywun arall. Bacteriwm o’r enw streptococcus pneumoniae yw achos mwyaf cyffredin niwmonia. Mae’n llawer llai heintus na ffliw neu annwyd, oherwydd gall system imiwnedd pobl ei ladd cyn iddo achosi haint. Mae mwy o bobl yn cael niwmonia yn y gaeaf oherwydd bod heintiau eraill sy’n lledaenu’n hawdd  o’r naill berson i’r llall, fel ffliw, yn fwy cyffredin yn y gaeaf. Os gewch chi ffliw, mae gennych fwy o siawns o ddatblygu niwmonia.

 Symtomau 
 Fel rheol 
Fel rheol, gall gymryd rhwng diwrnod i ddau ddiwrnod i'r symtomau ymddangos. Mae niwmonia'n peri i'r claf beswch, mae'r llid hwn hefyd yn ei gwneud yn anoddach i chi anadlu (dyspnoea) ac mae'r corff yn ei chael hi'n anodd i amsugno ocsigen i mewn i'r corff, felly fe allwch fynd yn fyr eich gwynt. Gellir wrth y symtomau hyn hefyd:

 yr anadlu'n troi'n wichian
 fflem (miwcws trwchus)
 chwysu a chrynu a hyd yn oed twymyn (pobl ifanc fel arfer)
 colli awydd bwyd
 poen yn y frest 
 teimlo'n sâl yn gyffredinol

 Yn bur anaml 
Mae'r symptomau canlynol yn llai cyffredin:
 pesychu gwaed (hemoptysis)
 blinder
 cyfogi
 cur pen
 poen cyffredinol yn y cymalau

 Symtomau difrifol 
 eich croen yn troi'n llwyd neu'n las (cyanosis)
 teimlo'n ddryslyd a digyfeiriad

 Cyfeiriadau 

Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Erthyglau BLF

Categori:Clefydau anadlol
Categori:Clefydau heintus
Categori:Llidau