Sali Mali

Cymeriad plant poblogaidd Cymreig yw Sali Mali, sy'n ymddangos mewn llenyddiaeth ac ar y teledu. Crewyd hi'n wreiddiol gan Mary Vaughan Jones yn y llyfr Sali Mali a cyhoeddwyd gan Gymdeithas Lyfrau Ceredigion ym 1969 gyda darluniau gan Rowena Wyn Jones.
Ymddangosodd Sali Mali mewn nifer o lyfrau eraill gan Mary Vaughan Jones a daeth yn adnabyddus i lawer o blant ifanc sy'n dysgu darllen Cymraeg. Ers 2000 mae Sali Mali hefyd wedi dod yn boblogaidd yn rhyngwladol fel cymeriad teledu animeiddiedig, ac mae llyfrau gan awduron eraill wedi cael eu hychwanegu at y gyfres.

Dathlwyd pen-blwydd Sali Mali yn 50 oed ar 19 Mehefin 2019 gyda pharti yn Yr Egin yng Nghaerfyrddin a goleuwyd y Senedd a'r Llyfrgell Genedlaethol yn oren.

Llyfrau
Yn dilyn marwolaeth Mary Vaughan Jones, ail-gyhoeddwyd nifer o'i llyfrau. Roedd yr hawlfraint yn perthyn i Gymdeithas Lyfrau Ceredigion hyd i'r wasg gael ei phrynnu gan Wasg Gomer yn 2009. Ysgrifennwyd nifer o storïau newydd gan Dylan Williams a darlunwyd nhw gan Simon Bradbury. Bu dadlau ynghylch un o'r llyfrau hyn, yn Rhagfyr 2007, pan gyhoeddwyd Sali Mali a'r Hwdi Chwim, yn y stori hon mae hwdi yn dwyn iPod Sali Mali. Cafodd y llyfr ei foicotio gan sawl siop a wrthododd ei werthu.

Llyfryddiaeth
Cyfres Straeon Sali Mali
Cyhoeddwyd y gyfres hon gan Cymdeithas Lyfrau Ceredigion (2000–2003)
 1. Teisen i De (Siân Lewis yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 2. Traed Budr (Siân Lewis yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 3. Cwymp y Dail (Siân Lewis yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 4. Oen Bach ar Goll (Siân Lewis yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 5. Chwilio am Drysor (Siân Lewis yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 6. Y Wiwer Ddireidus (Siân Lewis yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 7. Chwarae Cuddio (Dylan Williams yn seiliedig ar sgript wreiddiol Bethan a Llinos Gwanas)
 8. Y Model Perffaith (Dylan Williams, 2002 yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 9. Cwlwm ar Gwlwm (Siân Lewis, 2003 yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 10. Tric Toc! (Gwen Angharad Jones, 2003 yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 11. Digon o Sioe (Dylan Williams, 2003 yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)
 12. Am Wyneb! (Gwen Angharad Jones yn seiliedig ar sgript wreiddiol Meinir Lynch)

Cyfres Anturiaethau Sali Mali
Ysgrifennwyd y gyfres hon gan Dylan Williams, a cyhoeddwyd gan Cymdeithas Lyfrau Ceredigion (2006–8).
 1. Sali Mali a'r Ceffyl Gwyllt
 2. Sali Mali a'r Bwystfil Cudd
 3. Sali Mali a'r Hwdi Chwim
 4. Sali Mali a'r Dderwen Fawr

Cyfres deledu
Animeiddio
Cynhyrchwyd cyfres Sali Mali wedi ei hanimeiddio gan gwmni Siriol ar gyfer S4C yn 2000. Recordiwyd y gân thema gan Cerys Matthews, ac mae Rhys Ifans yn adrodd y stori. Darlledir Sali Mali yn Saesneg ar Nickelodeon, ac mae hefyd wedi cael ei werthu i wledydd Scandinafeg.

Dyma restr o'r teitlau ym Mhwyleg, Saesneg a Chymraeg. Mae rhai wedi eu seilio ar y gyfres lyfrau  "Straeon Sali Mali".

RhifTeitl PwylegTeitl SaesnegTeitl Cymraeg Seria pierwsza 1 Owieczka Little Lost Lamb Oen Bach ar Goll 2 Brudne ślady Dirty Feet  Traed Budron 3 Zegar Time FliesAmser Bwyd 4 Wietrzny dzień Windy Day Diwrnod Gwyntog 5 Ciasto Bake A Cake Teisen i De 6 Jesienne liście Autumn Leaves Dail yr Hydref 7 Spadające liście  Falling Leaves  Cwymp y Dail 8 Przyjęcie urodzinowe Stowaway Guest Gwestai Cudd 9 Wyprawa Leaving Home Gadael Cartref 10 Wielkie pranie Wash Splash Day Diwrnod Golchi 11 Poszukiwcze skarbów Digging For Treasure  Chwilio am Drysor 12 Gapek mamą  Mama Jackdaw Mami Jac Do 13 Raz, dwa, trzy One, Two, Three Un, Dau, Tri 14 Urodziny Gapka Happy Birthday Jackdaw Pen-blwydd Hapus Jac Do 15 Lekcja śpiewu Sing-Along-A-Sali Canu efo Sali 16 Wiewiórka Naughty Day Diwrnod Direidus 17 Śnieg Snowed In  Eira Mawr 18 Wigilia Christmas Eve Noswyl Nadolig 19 Zabawy na śniegu Playing In The Snow  Chwarae yn yr Eira 20 Upał Hot And Bothered Chwys Diferol 21 Wiązanie sznurowadeł  All Tied Up Cwlwm Clwngwm 22 Jesteś w ukrytej kamerze He's Been Framed  Seren y Sgrîn 23 Bu Boo! Bw! 24 Maski Making Masks Gwneud Mygydau 25 Dobra forma Keep Fit Cadw'n Heini 26 Muzykowanie Making Music Canu'n Iach 27 Nowy miś The New Teddy Y Tedi Newydd 28 Lepkie toffi Sticky Toffee  Taffi Triog 29 Burza The Storm Y Storm 30 Nieproszony gość  The Visitor Yr Ymwelydd 31 Deszczowy dzień Snap!Snap! 32 Lodowisko Have An Ice Day Hwyl ar y Rhew 33 Zawody balonowe  The Balloon Race Y Ras Falŵns 34 Co rośnie w ogródku? How Does Your Garden Grow? Blodau Hardd yn yr Ardd? 35 Płacz w kominie Chimney Weep Glanhau'r Simdde 36  Snow Fun Hwyl Eira 37  Mushroom Madness Madarch Mawr! 38 Wielkanocne pisanki Easter Eggstravaganza Llanast Wyau Pasg! 39 Wyprawa na jeżyny Blackberry Belly Mwyar Digon 40 Pozowanie A Model Model  Model Perffaith 41 Upalny dzień  Hot Day  Diwrnod Poeth 42  Say Cheese Gwena! 43 Zagubieni przyjaciele Lost Friends Ffrindiau ar Goll 44 Zabawa w chowanego  Hide and Seek  Chwarae Cuddio! 45  Who Ate The Lettuce?  Lle Mae'r Letys? 46 Bliźniaki Twins Gefeilliaid 47  Let's Go Camping Gwersylla 48 Apsik AchooAtishw! 49 Wiosna  Spring Clean Diwrnod Glanhau 50 Karmnik Feeding The Birds Bwydo'r Adar 51 Malowanie Wet Paint  Paent Gwlyb 52 Na plaży At The Seaside Ar Lan y Môr

Caffi Sali Mali a Pentre Bach
Cynhyrchwyd cyfres deledu Caffi Sali Mali i blant iau gan Sianco ar gyfer S4C yn 1994. Ysgrifennwyd gan Ifana Savill, gan ddefnyddio'r cymeriadau a grewyd gan Mary Vaughan Jones, gan gynnwys aderyn dof Sali Mali, Jac-do, a'i ffrind, Jac y Jwc. Yn y gyfres hon, mae Sali Mali yn rhedeg caffi ym Mhentre Bach. Mae pobl yn gwisgo siwtiau'r cymeriadau ac yn actio yn y gyfres hon. Yn dilyn hyn ar 6 Medi 2004, cynhyrchwyd cyfres newydd Pentre Bach, ac adeiladwyd pentref yn arbennig ar ei gyfer, lleolir ym Mlaenpennal, ac mae hefyd yn ganolfan ymwelwyr a gaiff ei redeg gan Ifana ac Adrian Savill. Gwerthwyd yr hawliau i gyfres deledu Sali Mali i Al-Jazeera ym mis Ebrill 2006, i gael ei ddarlledu ar draws y Dwyrain Canol mewn Arabeg.

Arall
Mae cyfeiradau at Sali Mali mewn diwylliant poblogaidd yn ogystal, oherwydd ei dylanwad ar gynifer o bobol yn ystod eu plentyndod. Enwyd cân ar ei hôl ar ddisg bonws albwm Mwng gan y Super Furry Animals yn 2000. Mae'r Threatmantics hefyd wedi enwi sengl ar ei hôl, a ryddhawyd ym mis Awst 2007.

Disgyddiaeth
Rhoddwyd rhai o'r caneuon a fu ar y rhaglen Sali Mali (S4C) ar dvd gan Sain (Recordiau):

 Teitl y gân Clip sain Blwyddyn cyhoeddi Rhif Catalog 'Dan ni'n Mynd i'r Dre   2001  SAIN SCD 2327 Blwyddyn Newydd Dda   2001  SAIN SCD 2327 Can Jac y Jwc   2001  SAIN SCD 2327 Can Sul y Mamau   2001  SAIN SCD 2327 Can y Bysedd Traed   2001  SAIN SCD 2327 Chwith, De, Chwith, De   2001  SAIN SCD 2327 Cyfri'r Ceiniogau   2001  SAIN SCD 2327 Dydd Gŵyl Ddewi   2001  SAIN SCD 2327 Eisteddfod yr Urdd   2001  SAIN SCD 2327 Faint o Bys sy'n y Botel   2001  SAIN SCD 2327 Ffisig Nain at yr Ig   2001  SAIN SCD 2327 Golchi 'Ngwallt   2001  SAIN SCD 2327 Jeli ar y Plat   2001  SAIN SCD 2327 Mynd am Drip   2001  SAIN SCD 2327 Nadolig Llawen   2001  SAIN SCD 2327 Troi'r Cloc   2001  SAIN SCD 2327 Y Barbeciw   2001  SAIN SCD 2327 Y Carnifal   2001  SAIN SCD 2327 Y Ffair Sborion   2001  SAIN SCD 2327 Y Llithr Sgio   2001  SAIN SCD 2327 Bwgi Bwgi'r Bwgan Brain   2003  SAIN SCD 2415 Can Mop Llwy a Sosban   2003  SAIN SCD 2415 Can y Deintydd   2003  SAIN SCD 2415 Can yr Eisteddfod   2003  SAIN SCD 2415 Car y Pry Bach Tew   2003  SAIN SCD 2415 Dwi'n dwli am fanana   2003  SAIN SCD 2415 Faint yw yr oren Sali   2003  SAIN SCD 2415 Fi yw Jaci Soch   2003  SAIN SCD 2415 Glanhau Ffenestri   2003  SAIN SCD 2415 Gwyliau Sali Mali   2003  SAIN SCD 2415 Oes gen ti gariad Jac   2003  SAIN SCD 2415 Pen  2003  SAIN SCD 2415 Sbaen yw'r lle i ni   2003  SAIN SCD 2415 Sblish, Sblash   2003  SAIN SCD 2415 Taflu Crempog   2003  SAIN SCD 2415 Tic Toc, Tic Toc   2003  SAIN SCD 2415 Y Briodas   2003  SAIN SCD 2415 Y Gwanwyn   2003  SAIN SCD 2415 Ymarfer   2003  SAIN SCD 2415 Ymarfer Corff   2003  SAIN SCD 2415

Ffynonellau

Categori:Cymeriadau ffuglen
Categori:Llenyddiaeth plant Gymraeg
Categori:Llyfrau 1969
Categori:Rhaglenni teledu animeiddiedig
Categori:Rhaglenni teledu i blant
Categori:Rhaglenni teledu S4C