Margaret ferch Gruffudd ap Llywelyn Fawr

Un o ferched yr Arglwydd Gruffudd ap Llywelyn Fawr, tad Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru, oedd y Dywysoges Margaret ferch Gruffudd ap Llywelyn (fl. tua 1245–1280).

Bywgraffiad
Ychydig a wyddys amdani.  Roedd hi'n chwaer i Gwladus a merch arall, Catrin, ac i'w brodyr Llywelyn a Dafydd ap Gruffudd.  Ni chyfeirir ati yn yr achau, sy'n awgrymu efallai ei bod yn ferch llwyn a pherth i'w thad, Gruffudd.

Ymddengys fod Llywelyn wedi seilio ei berthynas a'i gynghreiriad Madog ap Gruffudd II, Arglwydd Powys Fadog, trwy drefnu iddo briodi ei chwaer Margaret, yn 1258, gweithred a ddigiodd frenin Lloegr.J. Beverley Smith, Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru (Caerdydd, 1986), tud. 38.

Etifeddodd Madog deyrnas Powys Fadog yn y flwyddyn 1269 ar farwolaeth ei dad, Gruffudd Maelor II.  Roedd yn un o gefnogwyr amlycaf Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru ac yn gynghreiriad hollbwysig oherwydd safle Powys Fadog yn rheoli'r mynediad i deyrnas Gwynedd o gyfeiriad Caer a'r Gororau.

Lladdwyd Madog yn ystod rhyfel 1277 rhwng Llywelyn a brenin Lloegr, wrth amddiffyn ei diroedd yn erbyn ymosodiad y brenin. Ni wyddys beth fu tynged Margaret ar ôl hynny, ond ceir cyfeiriad moel ati fel "chwaer Llywelyn" mewn dogfen sy'n dyddio i ddiwedd y 1270au.

 Cyfeiriadau 

Categori:Genedigaethau'r 13eg ganrif
Categori:Merched y 13eg ganrif o Gymru
Categori:Llinach Aberffraw
Categori:Marwolaethau'r 1280au
Categori:Tywysogesau Gwynedd
Categori:Tywysogesau Powys