Hugh Brython Hughes

Awdur llyfrau plant Cymraeg oedd Hugh Brython Hughes (8 Ebrill 1848 – 24 Gorffennaf 1913), a gyhoeddai wrth yr enw H. Brython Hughes.  Cyhoeddodd nifer o straeon, cerddi a thestunau eraill ar gyfer plant a phobl ifanc ar droad yr 20g.

Bywgraffiad
Ganed Hughes ym mhentref Tregarth, ger Bangor yn yr hen Sir Gaernarfon (Gwynedd) yn 1848, yn unig fab y llenor Hugh Derfel Hughes.  Cafodd ei addysg yng Ngholeg y Normal, Bangor, ac ar ôl graddio bu'n gweithio fel athro ysgol yn Walsall, Abercain, Gwalchmai, Y Bala a Llaneilian.  Bu farw yn Aberystwyth yn 1913.

Gwaith llenyddol
Bu'n gyfranwr cyson i gylchgronau Cymraeg, yn enwedig Cymru'r Plant, cylchgrawn O. M. Edwards.  Cyhoeddodd sawl llyfr o gyfieithiadau o chwedlau gwerin, yn cynnwys Rhamant Plât y Pren Helyg o Tsieina a fersiwn o ddamhegion Aesop.  Mae llawer o'i gyfieithiadau o chwedlau gwerin yn aros heb ei gyhoeddi.  Ysgrifennodd nifer o straeon gwreiddiol hefyd, yn arddull rhamantaidd y cyfnod, a fwriedid yn bennaf fel llyfrau i ddysgu darllen Cymraeg i blant.

Ystyrir bod gwaith H. Brython Hughes yn pontio'r cyfnod rhwng llenyddiaeth plant foesol y 19g a llenyddiaeth fwy anturus yr 20g.  Mae'r rhan fwyaf o'i gyfrolau yn ddarlunedig gan arlunwyr Cymreig cyfoes fel Downing Williams a T. Prytherch ac yn llyfrau deniadol.

 Llyfryddiaeth ddethol 
Gwaith H. Brython Hughes
Tlysau Ynys Prydain (Hughes a'i Fab, Wrecsam, 1902). Seiliedig ar y rhestr o Dri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain chwedlonol.
Ystorïwr y Plant (Cyfres y Ffynnon Loew, 1908)
Damhegion Aesop (Hughes a'i Fab, 1908)
Brenin yr Afon Aur (Gwasg Gee, 1908). Cyfieithiad o stori gan John Ruskin
Tair Cwpan Aur (Gwasg Gee, Dinbych, 1909)
Melin Law y Tylwyth Teg (Caernarfon, d.d.)
Rhamant Plât y Pren Helyg (1916). Cyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth.

Sawl cyfrol yn y gyfres Cyfres y Brython (1909-13)

 Llyfryddiaeth 
Gwynn Jones, 'Hugh Brython Hughes', yn Dewiniaid Difyr (Gwasg Gomer, 1983)

Categori:Cyfieithwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1848
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion plant Cymraeg
Categori:Marwolaethau 1913
Categori:Pobl o Arfon