Huw Cae Llwyd

Un o Feirdd yr Uchelwyr yn ail hanner y 15g oedd Huw Cae Llwyd (ganed tua 1431 - bu farw ar ôl 1505). Fe'i cofir yn bennaf fel bardd mawl a ganodd i rai o wŷr enwocaf y cyfnod. Roedd ei fab, Ieuan ap Huw Cae Llwyd, yn fardd hefyd, ac mae'n debygol y bu Huw yn athro barddol iddo.Leslie Harries (gol.), Gwaith Huw Cae Llwyd ac eraill (Gwasg Prifysgol Cymru, 1953). Rhagymadrodd.

Bywgraffiad
Ychydig iawn a wyddom am fywyd y bardd ar wahân i'r dystiolaeth a geir yn ei gerddi. Mae bron yn sicr iddo gael ei eni yn Llandderfel, Sir Feirionnydd, tua'r flwyddyn 1431. Yn ddyn ifanc, gadawodd Gogledd Cymru i ymsefydlu ym Mrycheiniog (1456), gan alw yn Llinwent, Maesyfed, ar ei ffordd i'r De. Yn 1475 aeth gyda'i fab Ieuan ar bererindod i Rufain.

Canodd i rai o arglwyddi Cymreig pwysicaf y dydd ym Mrycheiniog, Gwent a Morgannwg. Roedd ei noddwyr yn cynnwys disgynyddion Dafydd Gam, Syr Rosier o'r Tretŵr, Syr Rhys ap Thomas, a sawl aelod o deulu'r Herbertiaid yn cynnwys Syr Walter Herbert.

Yn ôl un traddodiad cafodd ei gladdu ym mynwent eglwys Llanuwchllyn, ond does dim prawf o hynny.

Cerddi
Canu mawl traddodiadol yw swmp gwaith y bardd. Canodd sawl cywydd mawl a marwnad i arweinwyr Cymreig y Deheudir (gweler uchod). Roedd hyn yng nghyfnod Rhyfeloedd y Rhosynnau ac ymgyrch Harri Tudur, ond ni cheir cerdd ganddo i'r gwron hwnnw. Canodd gywyddau a cherddi crefyddol hefyd, yn cynnwys un a gyfansoddodd yn Rhufain, cerddi i Grist a'r Seintiau, ac un i Grog Aberhonddu. Dim ond un gerdd serch sydd ganddo.

Dyma ddarn o'i gywydd i Greiriau Rhufain fel enghraifft o'i waith:

A rifai greiriau Rufain,
A rifai'r môr, ef, a'r main,
Gwyrthiau heb ei gywerthydd
Gan un o'r rhain a'm gwnâi'n rhydd.Gwaith Huw Cae Llwyd ac eraill, gol. Harries

Llyfryddiaeth
Gwaith Huw Cae Llwyd ac eraill, gol. Leslie Harries (Gwasg Prifysgol Cymru, 1953). Y golygiad safonol o waith y bardd.

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Genedigaethau 1431
Categori:Llenorion y 15fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau'r 1510au
Categori:Pobl o Feirionnydd