Alexandr Pushkin

Bardd a llenor Rwsaidd oedd Alexandr Sergeyevich Pushkin (Rwsieg: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин) (6 Mehefin 1799 – 10 Chwefror 1837). Ystyrir ef yn fardd mwyaf Rwsia.

Bywgraffiad
Ganed ef ym Moscfa, a chyhoeddodd ei gerdd gyntaf pan oedd yn bymtheg oed. Addysgwyd ef yn y Lyceum Ymerodrol yn Tsarskoe Selo. Roedd o blaid newidiadau cymdeithasol, a daeth i wrthdrawiad a'r llywodraeth yn nechrau'r 1820au. Alltudiwyd ef i dde Rwsia, a thra yno ysgrifennodd ei ddrama enwocaf, Boris Godunov, er na allodd ei chyhoeddi am rai blynyddoedd. Cyhoeddodd ei nofel farddonol Eugene Onegin rhwng 1825 a 1832.

Priododd Pushkin Natalya Goncharova yn 1831, a daethant yn rhan o'r llys ymerodrol yn St. Petersburg. Yn 1837, roedd sibrydion fod Natalya wedi dechrau carwriaeth a Georges d'Anthès. Rhoddodd Pushkin sialens iddo i ymladd, ond clwyfwyd Pushkin yn ddifrifol yn yr ornest a bu farw ddau ddiwrnod yn ddiweddarach.

Gwaith llenyddol
 Barddoniaeth 
 1820 – Ruslan a Ludmila (Руслан и Людмила).
 1820–21 – Kavkazsky plennik (Кавказский пленник) ("Carcharor y Caucasus").
 1821 Gavriiliada (Гавриилиада) ("Y Gabrieliad").
 1821–22 – Bratya razboyniki (Братья разбойники) ("Y lleidr-frodyr").
 1823 – Bakhchisaraysky fontan (Бахчисарайский фонтан) ("Ffynnon Bakhchisaray").
 1824 – Tsygany (Цыганы) ("Y Sipsiwn").
 1825 – Graf Nulin (Граф Нулин) ("Cownt Nulin").
 1829 – Poltava (Полтава) ("Poltava").
 1830 – Domik v Kolomne (Домик в Коломне) (Y Tŷ bychan yn Kolomna").
 1833 – Medny vsadnik (Медный всадник) ("Y Marchog Efydd").

 Nofel farddonol 
 1825-32 – Yevgyeny Onyegin (Евгений Онегин) (Eugene Onegin).

Cyfieithiadau i'r Gymraeg
 Pedair Drama Fer o'r Rwseg (Tri awdur), cyfieithwyd gan T. Hudson Williams. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 1964.
'Y Marchogion' (Medny vsadnik Медный всадник 1833).
'Don Juan' (Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин).

Categori:Beirdd Rwseg o Rwsia
Categori:Dramodwyr Rwseg o Rwsia
Categori:Genedigaethau 1799
Categori:Llenorion straeon byrion Rwseg o Rwsia
Categori:Marwolaethau 1837
Categori:Nofelwyr Rwseg o Rwsia
Categori:Pobl fu farw mewn gornestau
Categori:Pobl o Foscfa