Rockies

Mynyddoedd sy'n ymestyn ar hyd ochr orllewinol Gogledd America yw'r RockiesJones, Gareth (gol.). Yr Atlas Cymraeg Newydd (Collins-Longman, 1999), t. 60. neu'n achlysurol Mynyddoedd CreigiogGeiriadur yr Academi (6ed argraffiad, 2006), t. 1180. (). Maent yn ymestyn am dros 4,800 km (3,000 o filltiroedd) o ran ogleddol British Columbia, Canada, hyd New Mexico yn yr Unol Daleithiau. Y mynydd uchaf yw Mynydd Elbert, Colorado, sy'n 4,401 m (14,440 troedfedd) o uchder. I'r dwyrain o'r Rockies mae'r Gwastadeddau Mawr.

Dyma'r system fynyddoedd fwyaf yng Ngogledd America. Mae ei bwynt mwyaf deheuol ger ardal Albuquerque ger Basn Rio Grande.

Ffurfiwyd y Rockies 80 miliwn i 55 miliwn o flynyddoedd yn ôl (Cyn y Presennol) yn ystod y Cretasaidd Hwyr, pan ddechreuodd nifer o blatiau tectonig lithro o dan blât Gogledd America. Roedd ongl y subduction yn fas, gan arwain at gadwyn eang o fynyddoedd yn codi ar hyd gorllewin Gogledd America. Ers hynny, mae gweithgaredd tectonig pellach ac erydiad gan rewlifoedd wedi cerflunio'r Rockies yn gopaon a chymoedd dramatig. Ar ddiwedd yr oes iâ ddiwethaf (Rhewlifiant Cwaternaidd) dechreuodd bodau dynol fyw yn y mynyddoedd hyn. Ar ôl i Ewropeaid fel Syr Alexander Mackenzie, a Lewis a Clark  archwilio'r gadwen, ecsbloitiwyd y mynydoedd o'u hadnoddau naturiol ee mwynau a ffwr ond ni chafwyd gor-drefoli yma erioed.

O'r 100 copa uchaf ym Mynyddoedd y Rockies, mae 78 (gan gynnwys y 30 uchaf) wedi'u lleoli yn nhalaith Colorado, deg yn Wyoming, chwech ym Mecsico Newydd, tri yn Montana, ac un yn Utah. Amddiffyn llawer o'r mynyddoedd gan barciau cyhoeddus a choedwigoedd ac maent yn gyrchfannau poblogaidd i dwristiaid, yn enwedig ar gyfer heicio, gwersylla, mynydda, pysgota, hela, beicio mynydd, cysgodi eira, sgïo ac eirafyrddio.

 Geirdarddiad 
Mae enw'r mynyddoedd yn gyfieithiad o enw Amerindiaidd yr iaith Cree  fel, "O edrych arnyn nhw o bob rhan o'r paith, mae nhw'n edrych fel lympiau creigiog". Cofnodwyd yr enw am y tro cyntaf  yn y Ffrangeg, yng nghyfnodolyn Jacques Legardeur de Saint-Pierre ym 1752, lle cawsant eu galw'n "".

 Daearyddiaeth 
chwith|bawd| Copaon y Gadwen Teton yn Wyoming
Y Rockies yw'r rhan fwyaf dwyreiniol  o Gordillera Gogledd America. Fe'u diffinnir yn aml fel mynyddoedd sy'n ymestyn o Afon Liard yn British Columbia  i'r de i flaenddyfroedd Afon Pecos, un o lednentydd y Rio Grande, yn Mecsico Newydd. Mae'r Rockies yn amrywio o ran lled o 70 i 300 milltir (110 – 480 km). Mae'r Rockies yn cynnwys y copaon uchaf yng nghanol Gogledd America, a chopa uchaf yr ystod yw Mount Elbert yn Colorado sy'n 14,440 troedfedd (4,401 metr) uwch lefel y môr. Mynydd Robson yn British Columbia, sy'n 12,972 troedfedd yw copa uchaf Rockies Canada.

Mae ymyl ddwyreiniol y Rockies yn codi'n ddramatig uwchben Gwastadeddau Mewnol canol Gogledd America, gan gynnwys Mynyddoedd Sangre de Cristo ym Mecsico Newydd a Colorado, Bryniau Blaen Colorado, Bryniau Afon Gwynt a Mynyddoedd Big Horn Wyoming, mynyddoedd yr Absaroka - Beartooth  a Rocky Mountain Front ym Montana a Mynyddoedd Clark yn Alberta. 

Mae canol y Rockies yn cynnwys Bryniau La Sal ar hyd ffin Utah -Colorado, Bryniau Uinta Utah a Wyoming, a Mynyddoedd Teton Wyoming ac Idaho.

Mae ymyl orllewinol y Rockies yn cynnwys ystodau fel y Wasatch ger Salt Lake City, Mynyddoedd San Juan ym Mecsico Newydd a Colorado, y Bitterroots ar hyd ffin Idaho-Montana, a'r Sawtoothiaid yng nghanol Idaho. M

Yng Nghanada, mae ymyl orllewinol y Rockies yn cael ei ffurfio gan Ffos y Rockies, sy'n rhedeg ar hyd British Columbia.

 Daeareg 
Ffurfiwyd creigiau'r Rockies cyn i'r mynyddoedd gael eu codi gan rymoedd tectonig. Y graig hynaf yw'r graig fetamorffig Cyn-Gambriaidd sy'n ffurfio craidd cyfandir Gogledd America. Ceir yma hefyd gleifaen  (argillite) gwaddodol Cyn-Gambriaidd, sy'n dyddio'n ôl i 1.7 biliwn o flynyddoedd CP. Yn ystod y Paleosöig, roedd gorllewin Gogledd America yn gorwedd o dan fôr bas, a gosodwyd haen ar ben haen o dyddodiad - sawl cilometrau o galchfaen a dolomit.
chwith|bawd| Mae rhewlifoedd, fel Rhewlif Jackson ym Mharc Cenedlaethol y Rhewlif, Montana wedi siapio'r Rockies yn ddramatig.

Yn y Rockies deheuol, ger Colorado heddiw, aflonyddwyd ar y creigiau hyn tua 300 megaannum (neu Ma), yn ystod y Pennsylvanian (un o isgyfnodau'r Carbonifferaidd). Yn y cyfnod hwn yr adeiladwyd mynyddoedd hynafol y Rockies. Fe'u gwnaed yn rhanol o graig fetamorffig Cyn-Gambriaidd a orfodwyd i fyny trwy haenau o'r garreg galch a osodwyd yn y môr bas. Erydodd y mynyddoedd trwy gydol y cyfnod Paleosöig hwyr a Mesosöig cynnar, gan adael dyddodion helaeth o graig waddodol.

 Ecoleg a'r hinsawdd 
de|bawd| Twyni Tywod Mawr Colorado
Mae yna ystod eang o amgylcheddau gwahanol yn y Rockies, sy'n amrywio mewn lledred rhwng Afon Liard yn British Columbia (ar 59 ° Gog) a'r Rio Grande ym Mecsico Newydd (ar 35 ° Gog). Ceir paith ar 1,800 troedfedd (550 m); y copa uchaf yn y mynyddoedd yw Mynydd Elbert ar 14,440 tr (4,400 m).

Mae'r dyodiad yn amrywio o 10 mod (250 mm) yn y cymoedd deheuol i 60 mod (1,500 mm) y flwyddyn yn y copaon gogleddol. Gellir cymharu hyn gyda dyodiad ar y Grib Goch ym Mharc Cenedlaethol Eryri, un o'r mannau gwlypaf yn y Deyrnas Unedig, gyda glawiad o 4,473 milimetr (176.1 mod) ar gyfartaledd y flwyddyn dros y 30 mlynedd diwethaf.

Gall tymereddau cyfartalog mis Ionawr amrywio o  ym Mwlch y Tywysog George, British Columbia, i  yn Trinidad, Colorado. Felly, nid oes yr un ecosystem cyson ar gyfer y Rockies cyfan.

Yn hytrach, mae ecolegwyr yn rhannu'r Mynydd Creigiog yn nifer o barthau biotig. Diffinnir pob parth gan y meincnod " a all coed dyfu yno, a phresenoldeb un neu fwy o rywogaethau dangosol. Dau barth lle na all coed dyfu yw'r Paith (rhy sych) a'r twndra Alpaidd (rhy oer). Gorwedd y Gwastadeddau Mawr (The Great Plains) i'r dwyrain o'r Rockies ac fe'i nodweddir gan laswelltau paith (islaw tua 1,800 tr / 550 m). Mae twndra alpaidd i'w gael mewn rhanbarthau uwchlaw'r llinell goed,  sy'n amrywio o 12,000 tr (3,700 m) ym Mecsico Newydd i 2,500 tr (780 m) ym mhen gogleddol y Rockies, ger yr Yukon.
de|bawd| Mae defaid bighorn (fel yr oen hwn yn Alberta ) wedi lleihau'n ddramatig o ran nifer, ers dyfodiad y dyn gwyn
Mae'r Rockies yn gynefin pwysig i lawer iawn o fywyd gwyllt adnabyddus, fel bleiddiaid, yr elc, moose, mul-geirw a cheirw cynffon-wen, pronghorn, geifr mynydd, defaid corn hir, moch daear, eirth duon, eirth gwynion, coyotes, lyncsau, cougars, a bolgwn. Er enghraifft, mae buchesi mwyaf Gogledd America o'r mŵs yn y coedwigoedd ar lethrau byniau  Alberta-British Columbia.

Ni wyddys beth yw statws y mwyafrif o rywogaethau yn y Rockies, oherwydd gwybodaeth anghyflawn. Mae dyfodiad y dyn gwyn wedi cael effaith andwyol ar rywogaethau brodorol. Ceir llawer o rywogaethau sydd wedi dirywio, gan gynnwys: llyffantod gorllewino, brithyll torch gwyrdd, styrsiynod gwyn, grugieir gynffonwen, elyrch utganol, a defaid bighorn. Yn rhan yr Unol Daleithiau o'r mynyddoedd, roedd y prif ysglyfaethwyr fel eirth gwyn a bleiddiaid wedi cael eu tynnu allan o'u cynefinoedd gwreiddiol, ond maent wedi cynyddu o ran niferoedd, yn rhannol oherwydd mesurau cadwraeth ac ailgyflwyno. Mae rhywogaethau eraill sy'n cynyddu'n cynnwys yr eryr moel a'r hebog tramor.

 Hanes 
 Pobl frodorol 
bawd|chwith|Adfeilion Mesa Verde yn Colorado

Ers yr oes iâ fawr ddiwethaf, a than yn ddiweddar, bu'r Rockies yn gartref i'r bobl frodorol America, gan gynnwys: yr Apache, Arapaho, Bannock, Blackfoot, Cheyenne, Coeur d'Alene, Kalispel, Crow Nation, Flathead, Shoshone, Sioux, Ute, Kutenai (Ktunaxa yn Canada), Sekani, Dunne-za, ac eraill. Bu Paleo-Indiaid yn hela'r mamoth a'r bual hynafol sydd bellach wedi diflannu (anifail a oedd 20% yn fwy na'r bison modern) yng nghesail a chymoedd y mynyddoedd. Fel y llwythau modern a'u dilynodd, mae'n debyg bod Paleo-Indiaid wedi mudo i'r gwastadeddau yn yr hydref a'r gaeaf i ddal bualod ac i'r mynyddoedd yn y gwanwyn a'r haf i ddal pysgod, ceirw, elc, gwreiddiau ac aeron. Yn Colorado, ynghyd â chrib y Rhaniad Cyfandirol, mae waliau creigiau a godwyd gan yr Americanwyr Brodorol hyn ar gyfer gyrru gêm, ac sy'n  dyddio'n ôl 5,400-5,800 o flynyddoedd. Mae corff cynyddol o dystiolaeth wyddonol yn dangos bod y bobl frodorol wedi cael effaith bositif a sylweddol ar niferoedd y mamaliaid trwy hela ac ar batrymau llystyfiant trwy losgi bwriadol.

 Archwiliad Ewropeaidd 
Mae hanes dynol diweddar y Rockies yn un o newid cyflymach. Martsiodd yr archwiliwr gwyn, Sbaenaidd Francisco Vázquez de Coronado - gyda grŵp o filwyr, cenhadon, a chaethweision Affricanaidd - i ardal y Rockies o'r de ym 1540. Yn 1610, sefydlodd y Sbaenwyr ddinas Santa Fe, sedd lywodraethol hynaf yr Unol Daleithiau, wrth droed y Rockies ym Mecsicio Newydd heddiw. Cyflwynwyd y ceffyl, offer metel, reifflau ac afiechydon newydd i'r ardal, gan ladd a newid a diwylliannau brodorol yn sylweddol. Cafodd poblogaethau brodorol America eu tynnu o'r rhan fwyaf o'u hardaloedd hanesyddol gan afiechyd, rhyfela, colli cynefinoedd (dileu'r bual), ac ymosodiadau parhaus ar eu diwylliant. Rhoddwyd llawer mewn Neilldiroedd Indiaidd a oedd yn dal i fodoli yn 2021.
bawd|Mwyngloddio am arian; Aspen, Colorado; 1898

Ym 1739, darganfu'r masnachwyr ffwr o Ffrainc, Pierre a Paul Mallet, wrth deithio trwy'r Gwastadeddau Mawr (y Great Plains) gadwynni o fynydddoedd wrth flaenddyfroedd Afon Platte, a alwodd gan y llwythau brodorol, lleol yn "Rockies", gan ddod yr Ewropeaid cyntaf i gyfnodi fod y Rockies yn bodoli.

Aeth miloedd trwy'r Rockies ar Lwybr Oregon (the Oregon Trail) gan ddechrau yn y 1840au. Dechreuodd y Mormoniaid ymgartrefu ger Llyn Great Salt ym 1847. Rhwng 1859 a 1864, darganfuwyd aur yn Colorado, Idaho, Montana, a British Columbia, gan sbarduno sawl rhuthr am aur,  gan ddod â miloedd o chwilwyr a glowyr i archwilio pob mynydd, clogyn a cheunant ac i greu diwydiant mawr cynta'r Rockies. Cynhyrchodd rhuthr am aur Idaho yn unig fwy o aur na rhuthr am aur California ac Alaska gyda'i gilydd, ac roedd yr arian hwn yn bwysig wrth ariannu Byddin yr Undeb yn ystod Rhyfel Cartref America. Cwblhawyd y rheilffordd draws-gyfandirol ym 1869, a sefydlwyd Parc Cenedlaethol Yellowstone fel parc cenedlaethol cynta'r byd ym 1872. Fe wnaeth swyddogion rheilffordd Canada hefyd argyhoeddi'r Senedd i neilltuo rhannau helaeth o Rockies Canada fel Parciau Cenedlaethol Jasper, Banff, Yoho a Llynnoedd Waterton, gan osod y sylfaen ar gyfer diwydiant twristiaeth sy'n ffynnu hyd heddiw. Sefydlwyd y Glacier National Park (MT) gyda'r nod o hyrwyddo twristiaeth gan Reilffordd Fawr y Gogledd (y Great Northern Railway). Tra bod ymsefydlwyr yn rheibio'r cymoedd, yn codi trefi mwyngloddio ac yn lladd y bual, dechreuodd y syniad o gadwraeth hefyd gydio. Sefydlodd yr Arlywydd yr UD Benjamin Harrison sawl gwarchodfa goedwig yn y Rockies ym 1891-1892. Ym 1905, estynnodd Arlywydd yr UD Theodore Roosevelt Medicine Bow Forest Reserve i gynnwys yr ardal a reolir bellach fel Parc Cenedlaethol Rocky Mountain. Dechreuodd datblygu economaidd ganolbwyntio ar fwyngloddio, coedwigaeth, amaethyddiaeth a hamdden, yn ogystal ag ar y diwydiannau gwasanaeth cefnogol. Trodd gwersylloedd o bebyll yn ffermydd, a throdd y caerau amddiffynnol a'r gorsafoedd trên yn drefi, a daeth rhai trefi'n ddinasoedd.

 Diwydiant a datblygiad 
de|bawd|Platfform drilio am nwy naturiol, ger Bryniau Afon Gwynt
Mae adnoddau economaidd y Rockies yn amrywiol ac yn doreithiog. Ymhlith y mwynau a geir yn y Rockies mae dyddodion sylweddol o gopr, aur, plwm, molybdenwm, arian, twngsten, a sinc. Mae Basn Wyoming a sawl ardal lai yn cynnwys cronfeydd sylweddol o lo, nwy naturiol, siâl olew a phetroliwm.

Araf iawn y gwelwyd technoleg gwyrdd ac ynni gwyrdd yn y Rockies. Mwynglawdd Climax, a leolir ger Leadville, Colorado, oedd y cynhyrchydd mwyaf o folybdenwm yn y byd. Defnyddir molybdenwm mewn dur sy'n gwrthsefyll gwres mewn nwyddau fel ceir ac awyrennau. Roedd mwynglawdd Climax yn cyflogi dros 3,000 o weithwyr. Mae mwynglawdd Coeur d'Alene yng ngogledd Idaho'n cynhyrchu arian, plwm a sinc. Gger Fernie, British Columbia, saif pyllau glo mwyaf Canada; mae mwyngloddiau glo ychwanegol yn parhau heddiw (2021) ger Hinton, Alberta, ac yn y Northern Rockies o amgylch Tumbler Ridge, British Columbia.

Mae amaethyddiaeth a choedwigaeth yn ddiwydiannau mawr ac yn cynnwys tir sych a ffermio drwy ddyfrio cyson a phori da byw. Symudir y da byw yn aml rhwng porfeydd haf uchel a phorfeydd gaeaf drychiad isel, arfer a elwir yn transhumance ond a adnabyddir yn hanesyddol yng Nghymru fel 'hafod a hendre'.

 Twristiaeth 
de|bawd|Castle Geyser ym Mharc Cenedlaethol Yellowstone
Bob blwyddyn mae'r golygfeydd a'r bywyd gwyllt yn  denu miliynau o dwristiaid. Prif iaith y Mynyddoedd Creigiog yw'r Saesneg ond mae yna hefyd bocedi o Sbaeneg ac ieithoedd brodorol.

Mae pobl o bob cwr o'r byd yn ymweld â'r safleoedd i heicio, gwersylla, neu gymryd rhan mewn chwaraeon mynydd. Yn nhymor yr haf, yr atyniadau twristaidd mwyaf yw:

Yn yr Unol Daleithiau:

 Parc Cenedlaethol Yellowstone
 Parc Cenedlaethol Rhewlif
 Parc Cenedlaethol Grand Teton
 Parc Cenedlaethol Rocky Mountain
 <i>Great Sand Dunes National Park and Preserve</i>
 Ardal Hamdden Genedlaethol Sawtooth
 Llyn Flathead

Yng Nghanada, mae'r mynyddoedd yn cynnwys y parciau cenedlaethol hyn:

 Parc Cenedlaethol Banff
 Parc Cenedlaethol Jasper
 Parc Cenedlaethol Kootenay
 Parc Cenedlaethol Llynnoedd Waterton
 Parc Cenedlaethol Yoho

Mae Parc Cenedlaethol Rhewlif (Glacier National Park) yn Montana a Pharc Cenedlaethol Llynnoedd Waterton yn Alberta yn ffinio â'i gilydd ac fe'u gelwir gyda'i gilydd yn Barc Heddwch Rhyngwladol Waterton-Glacier.

Yn y gaeaf, sgïo yw'r prif atyniad, gyda dwsinau o ardaloedd sgïo a chyrchfannau gwyliau.

 Y copaon mawr uchaf 

Er mwyn cymharu, cofier bod yr Wyddfa'n 1,085 metr.

O'r 100 copa mawr uchaf yn y Rockies, ceir 62 copa sydd dros 4,000 metr, ac mae pob un o'r 100 yma dros 3,746 m. 

O'r 100 copa hyn, mae 78 (gan gynnwys y 30 uchaf) wedi'u lleoli yn Colorado, deg yn Wyoming, chwech yn New Mexico, tri yn Montana, ac un yr un yn Utah, British Columbia, ac Idaho.

+Y 100 copa uchaf o fynyddoedd y Rockies sydd ag o leiaf 500 metr o amlygrwydd topograffigSafleCopaArdalCadwynUchterAmlygrwyddYnysigLleoliad1ColoradoSawatch Range2ColoradoSawatch Range3ColoradoSawatch Range4ColoradoSangre de Cristo Mountains5ColoradoSawatch Range6ColoradoSan Juan Mountains7ColoradoSangre de Cristo Range8ColoradoMosquito Range9ColoradoElk Mountains10ColoradoFront Range11ColoradoSawatch Range12ColoradoFront Range13ColoradoFront Range14ColoradoSan Miguel Mountains15ColoradoSawatch Range16ColoradoSawatch Range17ColoradoElk Mountains18ColoradoSneffels Range19ColoradoElk Mountains20ColoradoFront Range21ColoradoNeedle Mountains22ColoradoSan Juan Mountains23ColoradoCulebra Range24ColoradoLa Garita Mountains25ColoradoSawatch Range26ColoradoSawatch Range27ColoradoSawatch Range28ColoradoSan Juan Mountains29ColoradoFront Range30ColoradoSan Juan Mountains31WyomingWind River Range32WyomingTeton Range33ColoradoFront Range34ColoradoSan Juan Mountains35ColoradoSawatch Range36ColoradoFront Range37ColoradoSpanish Peaks38ColoradoGore Range39ColoradoMummy Range40ColoradoSan Juan Mountains41ColoradoElk Mountains42UtahUinta Mountains43ColoradoFront Range44ColoradoFront Range45ColoradoWilliams Mountains46ColoradoSan Juan Mountains47ColoradoSangre de Cristo Mountains48ColoradoMosquito Range49ColoradoSan Juan Mountains50ColoradoSan Miguel Mountains51ColoradoSawatch Range52ColoradoSawatch Range53ColoradoLa Plata Mountains54ColoradoGore Range55ColoradoSan Juan Mountains56WyomingWind River Range57ColoradoSan Juan Mountains58WyomingBighorn MountainsNew MexicoTaos Mountains60WyomingAbsaroka Range61ColoradoNeedle Mountains62ColoradoSan Juan Mountains63ColoradoSangre de Cristo Mountains64New MexicoSanta Fe Mountains65ColoradoWest Elk Mountains66ColoradoSan Juan Mountains67British ColumbiaCanadian Rockies68ColoradoMedicine Bow Mountains69ColoradoNever Summer Mountains70WyomingWind River Range71MontanaBeartooth Mountains72New MexicoTaos Mountains73ColoradoElk Mountains74ColoradoWest Elk Mountains75ColoradoSpanish Peaks76IdahoLost River Range77MontanaBeartooth Mountains78New MexicoSanta Fe Mountains79ColoradoElk Mountains80MontanaBeartooth MountainsColoradoSan Miguel Mountains82WyomingTeton Range83New MexicoCulebra Range84ColoradoSan Juan Mountains85ColoradoWest Elk Mountains86WyomingWind River Range87ColoradoFront Range88New MexicoCimarron Range89ColoradoWest Elk Mountains90ColoradoKenosha Mountains91ColoradoTarryall Mountains92ColoradoWest Elk Mountains93ColoradoElk Mountains94ColoradoFlat Tops95WyomingWind River Range96ColoradoWet Mountains97ColoradoSan Miguel Mountains98WyomingAbsaroka Range99ColoradoRabbit Ears Range100ColoradoSan Juan Mountains

 Y copaon amlycaf 
O'r 50 copa amlycaf yn y Rockies, dim ond Mount Robson a Mount Elbert sy'n fwy na 2,500 metr o amlygrwydd topograffig, mae saith copa yn fwy na 2,000 m a 31 copa yn hynod o amlwg, gydag o leiaf 1,500 m o amlygrwydd. Mae gan bob un o'r 50 copa dros 1,189 m o amlygrwydd  topograffig.

O'r 50 copa hyn, mae 12 wedi'u lleoli yn British Columbia, 12 yn Montana, deg yn Alberta, wyth yn Colorado, pedwar yn Wyoming, tri yn Utah, tri yn Idaho, ac un yn New Mexico. Mae tri o'r copaon hyn yn gorwedd ar ffin Alberta-British Columbia.

+Y 50 copa mwyaf amlwg y Rockies o ran topograffiSafleCopaArdalCadwynUchterAmlygrwyddYnysigLleoliad1British ColumbiaCanadian Rockies2ColoradoSawatch Range3AlbertaBritish ColumbiaCanadian Rockies4WyomingBighorn Mountains5WyomingWind River Range6AlbertaBritish ColumbiaCanadian Rockies7AlbertaCanadian Rockies8WyomingTeton Range9UtahUinta Mountains10British ColumbiaCanadian Rockies11IdahoLost River Range12British ColumbiaCanadian Rockies13British ColumbiaCanadian Rockies14AlbertaCanadian Rockies15British ColumbiaCanadian Rockies16AlbertaCanadian Rockies17MontanaCrazy Mountains18MontanaMission Range19ColoradoFront Range20UtahWasatch Range21MontanaCabinet Mountains22British ColumbiaCanadian Rockies23AlbertaCanadian Rockies24IdahoLemhi Range25ColoradoSangre de Cristo Mountains26UtahWasatch Range27AlbertaCanadian Rockies28MontanaLewis Range29AlbertaCanadian RockiesBritish ColumbiaCanadian Rockies31AlbertaBritish ColumbiaCanadian Rockies32British ColumbiaCanadian Rockies33AlbertaCanadian Rockies34ColoradoCulebra Range35MontanaBeartooth Mountains36British ColumbiaCanadian Rockies37ColoradoSangre de Cristo Range38MontanaHighland Mountains39MontanaLewis Range40MontanaLivingston Range41ColoradoSan Juan Mountains42MontanaBig Belt Mountains43MontanaMadison Range44WyomingAbsaroka Range45ColoradoFlat Tops46IdahoWhite Cloud Mountains47ColoradoSan Miguel Mountains48New MexicoSanta Fe Mountains49MontanaAnaconda Range50MontanaTobacco Root Mountains

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Cyfoeth Naturiol Canada (NRC)
 Enwau Daearyddol Canada @ NRC
 Arolwg Daearegol yr Unol Daleithiau (USGS)
 System Gwybodaeth Enwau Daearyddol @ USGS
 Arolwg Geodetig Cenedlaethol yr Unol Daleithiau (NGS)
 Geirfa Geodetig @ NGS
 Trawsnewidydd drychiad ar-lein NGVD 29 i NAVD 88 @ NGS
 Marciau Arolwg a Thaflenni Data @ NGS
 Bivouac.com
 peakbagger.com
 Peaklist.org
 Peakware.com
 Summitpost.org

Categori:Mynyddoedd Canada
Categori:Mynyddoedd yr Unol Daleithiau
Categori:Mynyddoedd Colorado
Categori:Mynyddoedd Idaho
Categori:Mynyddoedd Montana
Categori:Mynyddoedd New Mexico
Categori:Mynyddoedd Utah
Categori:Mynyddoedd Wyoming