Cwm Gwendraeth

Bro neu ardal wledig yn ne-ddwyrain Sir Gaerfyrddin yw Cwm Gwendraeth. Er bod yr enw Cwm Gwendraeth yn cael ei ddefnyddio am yr ardal, ceir dau gwm Gwendraeth mewn gwirionedd, sef Cwm Gwendraeth Fawr a Chwm Gwendraeth Fach, a ffurfir gan afonydd Gwendraeth Fawr, sy'n tarddu yn Llyn Llech Owain, a Gwendraeth Fach, sy'n tarddu ym mryniau Dyffryn Tywi. Gorwedd y fro rhwng Rhydaman, Llanelli a Caerfyrddin.

Mae Cwm Gwendraeth yn un o gadarnleoedd yr iaith Gymraeg ac yn cael ei ystyried fel arfer yn rhan o'r Fro Gymraeg.

Yn ddiweddar, sefydlwyd Menter Cwm Gwendraeth, menter iaith i hyrwyddo'r defnydd ymarferol o'r iaith Gymraeg yn y fro.

Yn rhan uchaf Cwm Gwendraeth, rhwng Y Tymbl, Dre-fach a Cross Hands, ceir Parc Coetir y Mynydd Mawr.

 Pentrefi a threfi 
 Penygroes
 Gorslas
 Cross Hands
 Cefneithin
 Llanddarog
 Llandyfaelog
 Llangyndeyrn
 Crwbin
 Bancffosfelen
 Mynyddcerrig
 Dre-fach
 Capel Seion
 Mynydd-y-garreg
 Pont-iets
 Pont-henri
 Pontyberem
 Porth-y-rhyd
 Trimsaran
 Y Tymbl
 Y Meinciau
 Cydweli
 Llannon

 Enwogion 
 Carwyn James
 Ray Gravell
 Gareth Davies
 Gwyn Elfyn

Llyfryddiaeth
 'Cwm Gwendraeth a Llanelli',  D. Huw Owen, Cyngor Bwrdeistref Llanelli, 1989, ISBN 0 906821 09 6
 'Glofeydd Cwm Gwendraeth', Ken C. Treharne, Llyfrgell Cyhoeddus Cyngor Bwrdeistref Llanelli, 1995

Dolenni allanol
 BBC Cymru "Hanes Cwm Gwendraeth"
  Menter Cwm Gwendraeth 

Categori:Hanes Sir Gaerfyrddin
Categori:Dyffrynnoedd Sir Gaerfyrddin