Max Planck

ffisegydd o'r Almaen oedd Max Karl Ernst Ludwig Planck (23 Ebrill 1858 – 4 Hydref 1947). Ef a luniodd y ddamcaniaeth cwantwm.

 Cefndir 
Ganwyd yn Kiel, a hanai Planck o deulu dawnus; roedd nifer o aelodau o'r teulu wedi gwneud gwaith ymchwil mewn amryw o feysydd academaidd. Roedd ei dad yn athro coleg yn y gyfraith. Pan oedd Planck yn llanc symudodd y teulu i München yn dilyn penodiad ei dad yn athro yn y coleg.

 Addysg 
Dechreuodd Planck astudio ffiseg yn München yn 1874, gan raddio'n athro yn 1878. Derbyniodd radd doethur yn 1879 a gradd uwch-ddoethur Privatdozent yn 1880.

 Gyrfa 
Yn 1885 penodwyd Planck yn athro cyswllt (heb gadair) ym maes Ffiseg Damcaniaethol yn Göttingen. Yn 1889 fe'i penodwyd yn athro (gyda chadair) yn Berlin.

 Darganfyddiadau ffiseg 
Yn 1900 darganfu Planck ddeddfau pelydriad thermol a thrwy'r gwaith hwnnw lluniodd y ddamcaniaeth cwantwm. Derbyniodd y Wobr Nobel ar gyfer Ffiseg yn 1918 ar sail ei waith ar y ddamcaniaeth cwantwm. Bu'n meithrin doniau Albert Einstein, gan ddechrau yn 1905, ond yn wahanol i Einstein, arhosodd yn yr Almaen yn ystod cyfnod y Natsïaid.

 Manylion personol 
Priododd Planck ddwywaith. Cafodd 5 o blant ond bu tri ohonynt farw'n ifainc.
Bu farw Planck o'r diciâu yn Göttingen.

Categori:Enillwyr Gwobr Ffiseg Nobel
Categori:Genedigaethau 1858
Categori:Marwolaethau 1947
Categori:Ffisegwyr o'r Almaen