William Ellis Jones (Cawrdaf)

Am bobl eraill o'r enw William Jones, gweler William Jones.

Bardd ac awdur o Gymro oedd William Ellis Jones (9 Hydref 1795 – 27 Mawrth 1848), sy'n fwy adnabyddus wrth ei enw barddol Cawrdaf /Gwilym Cawrdaf.

Bywgraffiad
Ganed Cawrdaf ym mhlwyf Abererch yn yr hen Sir Gaernarfon (Gwynedd) yn 1795. Enwau ei rieni oedd Ellis a Catherine Jones, a symudodd i Abererch o'r Bont Ddu, hanner ffordd rhwng y Bermo a Dolgellau. Yn 13 mlwydd oed rhwymwyd ef yn brentis argraffydd gyda Richard Jones, cefnder iddo, yn Nolgellau. Ar derfyn ei brentisiaeth symudodd i Gaernarfon, a bu am gyfnod yn swyddfa  L. E. Jones, cefnder arall iddo iddo. Ym 1817, symudodd i Lundain, lle ymaelododd â chymdeithas  y Gwyneddigion.  Tra yn Llundain daeth boneddwr i wybod am ei alluodd fel arlunydd, a chymerodd ef yn gydymaith i'r Cyfandir, lle y bu yn teithio, fel artist tirluniau. Teithiodd trwy Ffrainc a'r Eidal fel arlunydd. Dychwelodd i Lundain a bu'n teithio fel arlunydd trwy ynysoedd Prydain. Rhoddodd afiechyd diwedd ar ei allu i parhau i deithio a dychwelodd i weithio i'r  hen swyddfa lle bu yn brentis, yn Nolgellau, gan ei etifeddu gan ei gefnder. Daeth yn gyfarwydd â rhai o lenorion mawr ei fro, fel Dafydd Ddu Eryri a Dafydd Ionawr.  Yn ei ddyddiau olaf bu'n gweithio yn swyddfa Seren Gomer yng Nghaerfyrddin. Bu farw ym 1848.

Gwaith llenyddol
Cyfansoddodd nifer o gerddi yn cynnwys yr awdl fuddugol yn eisteddfod Aberhonddu 1824 a cherddi eraill, mwy gwerinol, megis 'Hiraeth Cymro am ei Wlad'.Dyddanwch yr Aelwyd/Hiraeth y Cymro am ei Wlad

Fel awdur rhyddiaith fe'i cofir am y rhamant arloesol Y Bardd neu'r Meudwy Cymreig (1830). Ar un adeg roedd hon yn cael ei hystyried y nofel Gymraeg gyntaf, ond prin y gellir ei galw yn nofel go iawn, mewn gwirionedd.  Mae'n cynnwys disgrifiadau cofiadwy o olygon o fyd natur, megis storm ar y môr, ond pwrpas hyfforddiadol yn null y pregethwyr sydd i'r llyfr, ac nid yw'r cynllun yn foddhaol.

 Llyfryddiaeth 
 Y Bardd neu'r Meudwy Cymreig (1830; ail argraffiad, H. Humphreys, Caernarfon, d.d., tua 1860)
 Gweithoedd Cawrdaf (1851). Detholiad o gerddi a rhyddiaith a gyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth.

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1795
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1848
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o Eifionydd