Daearyddiaeth yr Iseldiroedd

Nodweddion pwysicaf daearyddiaeth yr Iseldiroedd yw fod y tir yn isel a dwysder y boblogaeth yn uchel. Mae tua 40% o'r wlad, yn cynnwys rhan helaeth o ardaloedd poblog y gorllewin, yn is na lefel y môr. Ffurfir de-orllewin y wlad gan ddelta anferth sydd wedi ei greu gan dair afon fawr, Afon Rhein, Afon Waal ac Afon Schelde. Yn fuan wedi croesi'r ffin rhwng yr Almaen a'r Iseldiroedd, mae Afon Rhein yn ymrannu yn dair cangen fawr. Llifa dwy o'r rhain, Afon Waal a'r Nederrijn, tua'r gorllewin, tra mae'r drydedd, Afon IJssel yn llifo tua'r gogledd i ymuno a'r IJsselmeer.

Y man uchaf yn yr Iseldiroedd yw bryn y Vaalserberg, sydd 322.7 medr uwch lefel y môr. Y pwynt isaf yw man yng nghymuned Nieuwerkerk aan den IJssel yn nhalaith Zuid-Holland sydd 6.76 medr islaw lefel y môr.

 Dinasoedd 
Dinasoedd mwyaf poblog yr Iseldiroedd yw:

1 Amsterdam (Noord-Holland) 744,740 
2 Rotterdam (Zuid-Holland) 581,615 
3 Den Haag ('s-Gravenhage) (Zuid-Holland) 474,245 
4 Utrecht (Utrecht) 290,529 
5 Eindhoven (Noord Brabant) 209,601 
6 Tilburg (Noord Brabant) 200,975 
7 Almere (Flevoland) 181,990 
8 Groningen (Groningen) 180,824 
9 Breda (Noord Brabant) 170,451 
10 Nijmegen (Gelderland) 160,732 
11 Apeldoorn (Gelderland) 155,328 
12 Enschede (Overijssel) 154,311 
13 Haarlem (Noord-Holland) 147,179 
14 Arnhem (Gelderland) 142,638 
15 Zaanstad (Noord-Holland) 141,829 
16 Amersfoort (Utrecht) 139,914 inh. 
17 Haarlemmermeer (Noord-Holland) 139,396 
18 's-Hertogenbosch (Noord Brabant) 135,787 
19 Zoetermeer (Zuid-Holland) 118,534 
20 Dordrecht (Zuid-Holland) 118,443

Mae nifer o'r dinasoedd yng ngorllewin a gogledd canolbarth y wlad yn ffurfio cytref fawr a elwir y Randstad ('Dinas yr Ymyl' yr yr Iseldireg). Mae'n cynnwys pedair dinas fwya'r Iseldiroedd, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag ac Utrecht a'r ardaloedd a'r mân drefi o'u cwmpas, fel Almere, Delft, Dordrecht, Gouda, Haarlem, Hilversum, Leiden a Zoetermeer. Mae dinasoedd y Randstad yn llunio hanner gylch neu gilgant, ac mae'r enw yn tarddu o'r siâp hwnnw.