Hugh Hughes (Y Bardd Coch o Fôn)

Bardd, golygydd a chyfieithydd o Gymru a gysylltir â chylch llenyddol Morysiaid Môn oedd Hugh Hughes neu Y Bardd Coch o Fôn (weithiau hefyd Huw ap Huw neu Huw Huws neu Y Bardd Coch) (22 Mawrth 1693 – 6 Ebrill 1776).

Bywgraffiad
Ganed Hugh Hughes yn Llwydiarth Esgob ym mhlwyf Llandyfrydog, ger Llannerch-y-medd, Môn yn 1693.D. Gwenallt Jones (gol.), Blodeugerdd o'r Ddeunawfed Ganrif (Caerdydd, 1938). Nodyn ar fywyd y bardd.

Dechreuodd farddoni yn ifanc a daeth i sylw Lewis Morris a'i frodyr. Daeth yn aelod gohebol o Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion.

Gwaith llenyddol
Ceir detholiad o rai o'i gerddi yn y cyfrolau Dewisol Ganiadau yr Oes Hon (1759), Diddanwch Teuluaidd (1763) a Diddanwch i'w Feddianydd (1773).  Mae'n enwog am ei gywydd annerch i Goronwy Owen a symbylodd y bardd hwnnw i gyfansoddi un o'i gerddi mwyaf adnabyddus, 'Cywydd yn ateb Huw'r Bardd Coch', sy'n folawd i Ynys Môn.

Cyfieithodd y Bardd Coch ddau lyfr i'r Gymraeg, ar bynciau moesol.

Llyfryddiaeth
Blodeugerddi'r 18fed ganrif
Cyhoeddwyd peth o waith y bardd yn:
Dewisol Ganiadau yr Oes Hon (1759). Golygwyd gan Hugh Hughes.
Diddanwch Teuluaidd (1763). Golygwyd gan Hugh Hughes.
Diddanwch i'w Feddianydd (1773)

Llawysgrifau
Mae eraill o'i gerddi yn aros yn y llawysgrifau neu ar gael yma ac acw yn almanaciau'r cyfnod.

Mae llyfr yn llawysgrifen Y Bardd Coch ei hun sef 'Llyfr Melyn Tyfrydog' nawr yn nwylo Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth. Cafodd ei atgyweiro gan y llyfrgell ac mae bellach ar gael i'w ddarllen ac ystudio yno; mae'n cynnwys cerddi, nodiadau, carolau plygain ac ymchwiliaeth helaeth i deuluoedd yr ardal yn ogystal â theulu'r Bardd Coch ei hun.

Detholiadau diweddar
 D. Gwenallt Jones (gol.), Blodeugerdd o'r Ddeunawfed Ganrif (Caerdydd, 1938). 'Cywydd yn ateb Huw'r Bardd Coch'.

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1693
Categori:Golygyddion o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1776
Categori:Pobl o Ynys Môn