Dowlais

Pentref a chymuned ym mwrdeistref sirol Merthyr Tudful, Cymru, yw Dowlais.British Place Names; adalwyd 13 Medi 2019 Daw'r enw o'r geiriau Cymraeg du a glais sy'n golygu 'Nant, afonig, ffrwd'. Saif yn rhan ogleddol y sir, tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o ganol tref Merthyr ger cyffordd yr A465 a'r A4060.

Daeth Dowlais yn adnabyddus yn y Chwyldro Diwydiannol fel safle un o weithiau haearn mwyaf gwledydd Prydain, a sefydlwyd yno yn y 1760au gan Thomas Lewis (Llanisien) a John Guest.

Bu'r diweddar Anthony Crockett, Esgob Bangor, yn rheithor Dowlais o 1986 hyd 1991.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .Gwefan Senedd y DU

bawd|dim|Yr hen stablau, Dowlais
250px|bawd|dim|Gwaith haearn Dowlais yn 1840; darlun gan George Childs

Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:. Poblogaeth:  ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nifer sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.Canran y di-waith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013

Pobl nodedig o'r ardal
Illtyd Harrington (1931–2015), gwleidydd

Gweler hefyd
Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion Dowlais

Cyfeiriadau


Categori:Cymunedau Merthyr Tudful
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Merthyr Tudful ac Aberdâr (y DU)
Categori:Pentrefi Merthyr Tudful