Rhiwbeina

Maestref a chymuned yng Nghaerdydd yw Rhiwbeina () neu Rhiwbina (Saesneg: Rhiwbina). Mae'r cofnod cyntaf o'r enw yn nodi 'Rhiwbrien', a mae'n bosib ei fod yn tarddu o Sant Beuno. Mae'n ardal ffynianus yng ngogledd y ddinas a bu'n bentref ar wahân ar un adeg. Ar ddechrau'r 2010au roedd yma 11,249 o breswylwyr ac roedd arwynebedd y faestref yn 642 hectar. Ceir tir agored i'r gogledd o'r M4 o'r enw Coed y Wenallt, lle ceir golygfa o'r ddinas. I'r de o'r draffordd ceir mwnt canoloesol o'r enw Twmpath.Gwyddoniadur Cymru; Gwasg Prifysgol Cymru; 2008. Tud. 119.

Rhiwbina yw'r enw a glywir mewn hen recordiadau Cymraeg,Lleisiau coll Cymraeg Caerdydd ond ar ôl i ynganiad wedi'i Seisnigeiddio (/ruˈbaɪnə/) ddod yn gyffredin, dechreuwyd defnyddio Rhiwbeina yn Gymraeg. Heddiw, mae Comisiynydd y Gymraeg yn rhestru Rhiwbeina fel y prif ffurf safonol, a Rhiwbina fel ffurf safonol amgen.Enwau Lleoedd Safonol Cymru

Tua diwedd yr 11g, lladdwyd Iestyn ap Gwrgant, tywysog olaf Teyrnas Morgannwg, mewn brwydr yn erbyn y Normaniaid yn yr ardal. Cofir am y frwydr yn yr enw Rhyd Waedlyd, ar ffrwd fechan yn Rhiwbeina.

Y Gymraeg
Yng nghyfrifiad 2011 nodwyd bod 1,433 (12.9%) o'r boblogaeth dros dair blwydd oed yn medru'r Gymraeg. Y ffigwr cyfatebol yng nghyfrifiad 2001 oedd 1,409 (12.8%).Comisiynydd y Gymraeg: Cyfrifiad 2011: canlyniadau yn ôl Cymuned ; gwelwyd 24 Ionawr 2015.

Cynhelir gwasanaethu Cymraeg yng nghapel Methodistaidd Bethel. Bu capel Beulah (yr Eglwys Ddiwygiedig Unedig) yn gapel Cymraeg yn perthyn i'r Annibynwyr, ond wedi cyfnod o weithredu'n ddwyieithog, troes i'r Saesneg yn 1898.Beulah United Reformed Church History, gwelwyd 1 Chwefror 2015.

Bu Rhiwbeina yn gartref i nifer o unoligion amlwg yn y diwylliant Cymraeg, gan gynnwys W. J. Gruffydd, R. T. Jenkins, Iorwerth C. Peate, Kate Roberts, a Rachel Thomas.

200px|bawd|dim|Lleoliad Rhiwbina yng Nghaerdydd

Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:. Poblogaeth:  ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013

Cyfeiriadau

Categori:Ardaloedd Caerdydd
Categori:Cymunedau Caerdydd
Categori:Pentrefi Caerdydd
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gogledd Caerdydd (y DU)