Gene Wilder

Actor, awdur a digrifwr  o'r Unol Daleithiau oedd Jerome Silberman, a adwaenir yn broffesiynol fel Gene Wilder (11 Mehefin 1933 – 29 Awst 2016).

Cychwynnodd Wilder ei yrfa ar lwyfan a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar sgrîn yn y gyfres deledu Armstrong Circle Theatre yn 1962. Ei rhan cyntaf ar ffilm oedd portreadu gwystl yn y ffilm Bonnie and Clyde (1967), ei brif rhan cyntaf oedd fel Leopold Bloom yn y ffilm film The Producers (1968) a cafodd enwebiad Gwobrau Academi am yr Actor Cefnogol Gorau. Dyma oedd y cyntaf o sawl cydweithrediad gyda'r ysgrifennwr/cyfarwyddwyr Mel Brooks, yn cynnwys Blazing Saddles (1974) a Young Frankenstein, a cyd-ysgrifennwyd gan Wilder, gan ennill enwebiad Gwobrau'r Academi i'r ddau am Sgript Ffilm Addasiedig Gorau. Roedd Wilder yn adnabyddus am ei bortread o Willy Wonka yn Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) a'i bedwar ffilm gyda Richard Pryor: Silver Streak (1976), Stir Crazy (1980), See No Evil, Hear No Evil (1989), a Another You (1991). Cyfarwyddodd ac ysgrifennodd Wilder sawl ffilm ei hun yn cynnwys The Woman in Red (1984).

Ei drydydd gwraig oedd yr actores Gilda Radner, a serennodd gyda hi mewn tri ffilm. O ganlyniad i'w marwolaeth o ganser yr ofari, daeth yn weithgar gyda chodi ymwybyddiaeth o ganser a'i driniaeth gan helpu i ffurfio Canolfan Canfod Canser Ofaraidd Gilda Radner yn Los Angeles a cyd-ffurfio Gilda's Club.

Yn dilyn ei gwaith actio mwyaf diweddar yn 2003, trodd Wilder ei sylw at ysgrifennu. Ysgrifennodd gofiant yn 2005, Kiss Me Like a Stranger: My Search for Love and Art; casgliad o storiau, What Is This Thing Called Love? (2010); a'r nofelau My French Whore (2007), The Woman Who Wouldn't (2008) a Something to Remember You By (2013).

Gwaith
Ffilm
 Blwyddyn Teitl Rhan Nodiadau 1966 Death of a Salesman Bernard Teledu 1967 Bonnie and Clyde Eugene Grizzard  1968 The Producers Leo BloomEnwebwyd – Gwobrau'r Academi ar gyfer Actor Cefnogol Gorau1970 Start the Revolution Without Me Yr efeilliaid Claude a Philippe Quackser Fortune Has a Cousin in the Bronx Quackser Fortune 1971 Willy Wonka & the Chocolate Factory Willy WonkaEnwebwyd – Gwobr Golden Globes ar gyfer Actor Gorau - Ffilm Gomedi neu Gerddorol1972 Everything You Always Wanted to Know About Sex* (*But Were Afraid to Ask) Dr. Doug Ross The Scarecrow Lord Ravensbane/The Scarecrow Teledu1974  Rhinoceros  Stanley Seiliwyd ar ddrama Eugène Ionesco Rhinoceros Blazing Saddles Jim, "The Waco Kid" The Little Prince The Fox  Thursday's Game Harry Evers Teledu Young Frankenstein Dr. Frederick Frankenstein Enwebwyd – Gwobrau'r Academi ar gyfer Ysgrifennu Sgript Ffilm Addasiedig 1975 The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother Sigerson Holmes Hefyd cyfarwyddwr ac awdur 1976 Silver Streak George Caldwell Enwebwyd – Gwobr Golden Globes am Actor Gorau - Ffilm Gomedi neu Sioe Gerdd 1977 The World's Greatest Lover Rudy Valentine, aka Rudy Hickman Hefyd cynhyrchydd, cyfarwyddwr ac awdur 1979 The Frisco Kid Avram Belinski1980 Sunday Lovers Skippy Cyfarwyddodd y darn "Skippy" Stir Crazy Skip Donahue 1982 Hanky Panky Michael Jordon 1984 The Woman in Red Teddy Pierce Hefyd cyfarwyddwr ac awdur 1986 Haunted Honeymoon Larry Abbot Hefyd cyfarwyddwr ac awdur 1989 See No Evil, Hear No Evil Dave Lyons Hefyd awdur 1990 Funny About Love Duffy Bergman 1991 Another You George/Abe Fielding1999 Murder in a Small Town Larry "Cash" Carter Teledu; cyd-ysgrifennwyd gyda Gilbert Pearlman Alice in Wonderland The Mock Turtle The Lady in Question Larry "Cash" Carter Teledu; cyd-ysgrifennwyd gyda Gilbert Pearlman

Teledu
 Llais ar gyfer darn The Electric Company''' o The Adventures of Letterman (60 pennod, 1972–1977)Something Wilder (1994–1995)Will & Grace Penodau "Boardroom and a Parked Place" (2002) a "Sex, Losers & Videotape" (2003); (Seren wadd – Mr. Stein)

Llwyfan
 The Complaisant Lover (Broadway, 1962)
 Mother Courage and Her Children (Broadway, 1963)
 One Flew Over the Cuckoo's Nest (Broadway, 1963)
 The White House (Broadway, 1964)
 Luv (Broadway, 1966)
 Laughter on the 23rd Floor (Llundain, 1996)

Rhaglenni dogfen
 "Expo: Magic of the White City" (2005)

Cyhoeddiadau
 Piver, M. Steven and Gene Wilder. Gilda's Disease: Sharing Personal Experiences and a Medical Perspective on Ovarian Cancer. Broadway Books, 1998. ISBN 0-7679-0138-X
 Wilder, Gene. Kiss Me Like a Stranger: My Search for Love and Art. St. Martin's Press, 2005. ISBN 0-312-33706-X
 Wilder, Gene. My French Whore. St. Martin's Press, 2007. ISBN 0-312-36057-6
 Wilder, Gene. The Woman Who Wouldn't. St. Martin's Press, 2008. ISBN 0-312-37578-6
 Wilder, Gene. What Is This Thing Called Love?. St. Martin's Press, 2010. ISBN 978-0-312-59890-7
 Wilder, Gene. Something to Remember You By''. St. Martin's Press, 2013. ISBN 9780312598914

Cyfeiriadau

Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Anffyddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl fu farw o glefyd Alzheimer
Categori:Milwyr Byddin yr Unol Daleithiau