How Green Was My Valley (ffilm)

Ffilm gan John Ford sy'n seiliedig ar y nofel o'r un enw gan Richard Llewellyn yw How Green Was My Valley (Pa mor wyrdd oedd fy nghwm) (1941).

Crynodeb
Hanes un teulu yng nghymoedd glofaol de Cymru yn ystod teyrnasiad Brenhines Fictoria, sef y Morganiaid, sydd yn ganolog i’r stori yn y ffilm hon ac fe’i hadroddir trwy lygaid y mab ieuengaf, Huw. Darlunir uned deuluol glos, gweithgar a chapelgar. Dan ofal y tad, Gwilym, a’r fam, Beth, mae chwech o feibion, Ivor, Davy, Ianto, Gwilym, Owen a Huw ac un ferch, Angharad. Dilynir eu hanes trwy gyfnodau llawen megis priodasau, a hefyd trwy gyfnodau llawn tristwch a chaledi megis damweiniau a streiciau yn y lofa. Yn gefnlun i’r cyfan, mae dadfeiliad y gymuned a llygredigaeth y cwm.

Defnyddir hen emyn-donau fel ‘I Galfaria Trof fy Wyneb’, ‘Calon Lân’ a ‘Cwm Rhondda’ ac alawon gwerin Cymraeg megis ‘Mentra Gwen’ a ‘Claddu’r Mochyn Du’ yn y ffilm.

Cast a chriw
Prif gast
Walter Pigeon (Mr Gruffydd)
Maureen O'Hara (Angharad Morgan)
Donald Crisp (Mr Gwilym Morgan)
Roddy McDowall (Huw Morgan)
Anna Lee (Bronwyn)
John Loder (Ianto)
Sara Allgood (Mrs Beth Morgan)

Cast cefnogol
Barry Fitzgerald (Cyfarthfa)
Patric Knowles (Ivor)
Morton Lowry (Mr Jonas)
Arthur Shields (Mr Parry)
Ann E. Todd (Ceinwen)
Frederick Worlock (Dr Richards)
Richard Fraser (Davy)
Evan S. Evans (Gwilym)
James Monks (Owen)
Rhys Williams (Dai Bando)
Lionel Pape (Evans)
Ethel Griffies (Mrs Nicholas)
Marten Lamont (Iestyn Evans)
Cantorion Cymreig (eu hunain)

Cydnabyddiaethau eraill
Dylunio gwisgoedd – Gwen Wakeling
Adran goluro – Guy Pearce
Rheolwr cynhyrchu – Gene Bryant
Cyfarwyddwr cynorthwyol – Edward O'Fearna
Cyfarwyddwr Ail Uned – Wingate Smith
Effeithiau arbennig – Fred Sersen

Manylion technegol
Tystysgrif ffilm: U

Fformat saethu: 35mm

Lliw: Du a Gwyn

Lleoliadau saethu: Adeiladwyd y pentref a’r lofa ffuglennol ar ransh Twentieth Century-Fox yn Nyffryn San Fernando, Califfornia. Ffilmiwyd hefyd ym Mynyddoedd Santa Monica ac ar Lwyfan 15 Stiwdios Twentieth century-Fox yn Los Angeles.

Gwobrau:
 Gŵyl ffilmiau Blwyddyn Gwobr / enwebiad Derbynnydd Academi Americanaidd Celfyddydau a Gwyddorau Lluniau Symudol (yr Oscars) 1941  Ffilm Orau  Cyfarwyddwr Gorau   Actor Cynorthwyol Gorau i  Sinematograffi Du a Gwyn Gorau   Cyfarwyddwyr Celf Gorau   Enwebiad am wobr y Sgript Orau   Enwebiad am wobr yr Actores Gynorthwyol   Enwebiad am wobr y Golygydd Orau   Enwebiad am wobr y Trefniant Cerddorol Gorau   Enwebiad am y gwaith sain   (Pennaeth Uned Sain Twentieth-Century Fox) New York Film Critics  1941  Gwobr Cyfarwyddwr   National Board of Review Magazine  1941  ail ar restr o ddeg ffilm orau 1941  Gwobrau Cymdeithas Beirniaid Ffilm yr Ariannin  1943  Y Condor Arian am y Ffilm Dramor Orau  Cofrestr Ffilm Cenedlaethol America  1990  Ychwanegwyd i'r gofrestr 

Galeri

Llyfryddiaeth
Llyfrau
 David Berry, Wales and Cinema: the first hundred years (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
 Ronald L. Davis, John Ford – Hollywood’s Old Master (University Press of Oklahoma, 1995)
 Philip Dunne, Take Two: A Life in Movies and Politics (New York, 1980)
 Philip Dunne, How Green Was My Valley – The Screenplay (Santa Barbara, 1990)
 Gwenno Ffrancon, Cyfaredd y Cysgodion: Delweddu Cymru a’i Phobl ar Ffilm 1935–51 (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2003)
 Gwenno Ffrancon, 'Y Graith Las ar Gynfas Arian: Delweddu'r Glöwr Cymreig ar Ffilm' yn G.H. Jenkins (gol.), Cof Cenedl XIX: Ysgrifau ar Hanes Cymru (Gomer, Llandysul, 2004), tt. 164–92.
 Dan Ford, The Unquiet Man – The Life of John Ford (London, 1979)
 Tag Gallagher, John Ford – The Man and his Films (Los Angeles, 1986)
 Mel Gussow, Zanuck: Don’t Say Yes Until I Finish Talking (London, 1971)
 Leonard Mosley, Zanuck – The Rise and Fall of Hollywood‘s Last Tycoon (London, 1985)
 Jeffrey Richards, Films and British National Identity (London, 1997)
 Peter Stead, ‘Wales in the Movies’ yn Tony Curtis (gol.), Wales – The Imagined Nation (Penybont ar Ogwr, 1986)
 Peter Stead, ‘Wales and Film’ yn T. Herbert a G. E. Jones (goln), Wales Between The Wars (Cardiff, 1988)
 Kate Woodward, ‘Gwyrdroi a Gweddnewid: datblygiadau diweddar yn y portread o Gymru ar ffilm’, Cyfrwng: Cyfnodolyn Cyfryngau Cymru, 3 (2006)

Adolygiadau
 Bosley Crowther, ‘How Green Was My Valley’, New York Times, 29 Hydref 1941, t. 27.
 Dienw, ‘How Green was My Valley’, Monthly Film Bulletin, Cyf. 9, rhif 98, 28 Chwefror 1942, t. 18.
 ‘Welsh Film Arrives’, Western Mail, 19 Ebrill 1942, t. 2.
 Richard Mallet, ‘At the Pictures’, Punch, 202, rhif 5280, 13 Mai 1942, t. 392.
 Herman G. Weinberg, ‘News From New York’, Sight and Sound, 10, rhif 40, Gwanwyn 1942, t. 72.
 Hesgin, ‘Ffilm Gymreig Enwog’, Y Faner, 100, rhif 34, 26 Awst 1942, t. 7.
 Adolygiad Dilys Powell yn George Perry (gol.), Dilys Powell – The Golden Screen (London, 1989), tt. 30–1.
 George J. Mitchell, ‘How Green Was My Valley – A Verdant Classic’, American Cinematographer, 9, rhif 72 (Medi 1991).

Erthyglau
 David Berry, ‘How green was my gall’, Radical Wales, 29 (1991), tt. 24–5.
 Gwenno Ffrancon, ‘Glan. Gofalus. Gwallgof: Datblygiad y portread ar sgrîn o’r Fam Gymreig’, Cyfrwng: Cyfnodolyn Cyfryngau Cymru, 4 (GPC, Ebrill 2007), tt. 71–86.
 Peter Stead, ‘How Green is My Valley Now?’, New Welsh Review, 4, rhif 3 (1991–2), tt. 4–9.

Gwefannau

  Reel Classics 
  Filmsite

Categori:Ffilmiau 1941
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel