Ieithoedd Cymru

Y Gymraeg a'r Saesneg yw dwy brif iaith Cymru: Cymraeg yw iaith frodorol y wlad, ac fe'i siaredir gan ryw 19% o'r boblogaeth, ond Saesneg yw iaith y mwyafrif o'r boblogaeth. Mae bron 100% o'r rhai sy'n rhugl yn y Gymraeg yn medru'r Saesneg hefyd. Wenglish yw'r dafodiaith Saesneg a siaredir yng Nghymru.

Cymraeg

Ystadegau Cyfrifiad 2001 
Mae'r tabl isod yn dangos data Cyfrifiad 2001 ar gyfer gwybodaeth o'r Gymraeg yng Nghymru. Mae'r rhif yn y golofn "Pob person 3 oed a throsodd" yn dynodi holl boblogaeth ardal y rhes honno oedd 3 mlwydd oed a throsodd amser y cyfrifiad; mae'r rhifau yn y colofnau eraill yn dynodi'r canran o'r boblogaeth a nododd dewis y golofn honno.

 Ardal Pob person 3 oed a throsodd Yn deall Cymraeg llafar yn unig Yn siarad Cymraeg ond ddim yn ei darllen na’i hysgrifennu Yn siarad a darllen Cymraeg ond ddim yn ei hysgrifennu Yn siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg Cyfuniadau eraill o sgiliau Dim gwybodaeth am GymraegCymru  2,805,701  4.93  2.83  1.37  16.32  2.98  71.57Ynys Môn  64,679  8.73  6.39  2.94  50.51  1.82  29.60Gwynedd  112,800  5.91  5.75  2.31  60.63  1.50  23.89Conwy  106,316  7.84  4.03  1.94  23.23  2.63  60.33Sir Ddinbych  90,085  7.05  3.66  1.74  20.73  2.86  63.96Sir y Fflint  143,382  4.39  2.13  1.06  10.92  2.89  78.62Wrecsam  124,024  5.30  2.36  1.17 1 0.90  3.17  77.10Powys  122,473  6.07  3.19  1.67  15.97  3.18  69.91Ceredigion  72,884  7.15  4.99  2.73  44.11  2.27  38.76Sir Benfro  110,182  5.43  3.51  1.64  16.35  2.43  70.65Sir Gaerfyrddin  167,373  10.45  7.22  3.89  38.96  3.07  36.41Sir Abertawe  216,226  5.99  2.47  1.37  9.38  3.26  77.53Castell-nedd Port Talbot  130,305  6.52  3.26  1.69  12.83  4.51  71.18Pen-y-bont ar Ogwr  124,284  4.28  1.61  0.88  8.09  5.06  80.08Bro Morgannwg  115,116  2.92  1.57  0.69  8.81  2.92  83.10Caerdydd  294,208  2.93  1.40  0.71  8.75  2.52  83.69Rhondda Cynon Taf  223,924  4.26  1.66  0.83  9.79  4.55  78.92Merthyr Tudful  54,115  4.03  1.71  0.97  7.35  3.68  82.26Bwrdeistref Sirol Caerffili  163,297  2.83  1.72  0.67  8.52  2.93  83.33Blaenau Gwent  67,795  2.19  1.90  0.59  6.56  2.07  86.69Tor-faen  88,062  1.93  1.93  0.69  8.08  1.84  85.53Sir Fynwy  82,351  2.05  1.60  0.60  6.82  1.79  87.14Casnewydd  131,820  1.88  1.77  0.61  7.18  1.92  86.63Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog  31,730  4.89  2.23  1.24  11.98  3.34  76.31Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro  21,919  5.80  3.39  1.83  18.08  2.52  68.39Parc Cenedlaethol Eryri  24,702  6.13  5.25  2.30  54.52  1.66  30.15

 Saesneg 

Dwyieithrwydd
Mae y bumed ran o boblogaeth Cymru yn ddwyieithog yn y Gymraeg a'r Saesneg. Cefnogir y cysyniad o "Gymru ddwyieithog" gan nifer o sefydliadau, mudiadau cymdeithasol, a phleidiau gwleidyddol, yn cynnwys Plaid Cymru, Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, y Ceidwadwyr Cymreig, a'r cyn-Brif Weinidog Rhodri Morgan.

 Lladin 

Daeth yr iaith Ladin i Gymru yn ystod oes yr Ymerodraeth Rufeinig. Parhaodd yn iaith y werin am ychydig canrifoedd, nes twf grŵp ethno-ieithyddol y Cymry. Lladin oedd yr iaith ryngwladol drwy gydol yr Oesoedd Canol, cyn iddi golli statws i Saesneg yn y cyfnod modern.

 Romani 
Bu dafodiaith y Roma yng Nghymru, gelwir heddiw yn Romani Cymraeg yn goroesi yn y gogledd hyd at 1950, ac er ei fod yn ffurf ar Romani ac felly o deulu'r ieithoedd Indo-Ariaidd, mae ganddi nifer o fenthyceiriau Cymraeg a Saesneg. Cyfarfu Derek Tipler â charfan o Roma oedd yn medru'r iaith yn Sir Gaernarfon yn 1950. Manfri Wood yw'r siaradwr rhugl olaf yn yr iaith Romani a wyddys amdano yng Nghymru, a bu farw tua 1968.Donald Kenrick, Historical Dictionary of the Gypsies (Romanies) ail argraffiad (Plymouth: Scarecrow Press, 2007), tt. 289–90

Cyfeiriadau


Categori:Cymdeithas Cymru
Categori:Demograffeg Cymru
Categori:Diwylliant Cymru
Cymru
 Cymru
Cymru