Pŷr

Sant cynnar o dde-orllewin Cymru oedd Pŷr (Lladin: Porius) (fl. hanner cyntaf y 6g, efallai). Fe'i cofir fel abad y fynachlog enwog ar Ynys Bŷr ym Mae Caerfyrddin. Digwydd ei enw yn yr enw lle Maenor Bŷr hefyd (lle ganed Gerallt Gymro).T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyn Dŵr, 2000).

Hanes a thraddodiad
Yn ôl y fuchedd Ladin gynnar, y Vita Sancti Samsonis, olynwyd Pŷr gan Sant Samson o Ddol. Cafodd Samson ei addysgu gan sant Illtud yn Llanilltud Fawr, a daeth sant Dyfrig yno i'w ordeinio yn ddiacon ac yn ddiweddarch yn offeiriad. Treuliodd amser ar Ynys Bŷr ym mynachlog Pŷr ei hun, a daeth yn abad yno wedi marwolaeth Pŷr. Aeth oddi yno i ymsefydlu yn Llydaw.

Dydi'r manylion am fuchedd Pŷr a geir yn y vita ddim yn ffafriol iawn i'w statws fel sant. Doedd ganddo fawr o reolaeth ar y mynachod ac roedden nhw a'r abad ei hun yn bur hoff o loddesta ac yfed medd. Yn ôl traddodiad, meddwodd Pŷr un noson ac ar ei ffordd yn ôl i'w gell syrthiodd bendramwnwgl i mewn i ffynnon ar yr ynys: roedd yn gelain pan gafodd ei dynnu allan gan y mynachod.

Cyfeiriadau

Categori:Abadau o Gymru
Categori:Pobl y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau'r 6ed ganrif
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Seintiau o Gymru
Categori:Teyrnas Dyfed