Llawysgrifau Cwrtmawr

Casgliad sylweddol o lawysgrifau Cymraeg gwerthfawr a gasglwyd gan John Humphreys Davies o Gwrtmawr, ger Llangeitho, Ceredigion yw Llawysgrifau Cwrtmawr. Maent yn rhan o gasgliad llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru, yn rhodd gan Davies eu hun.

Mae'r casgliad yn cynnwys 1,549 cyfrol amrywiol sy'n dyddio o ddiwedd yr Oesoedd Canol hyd y 18g. Testunau llenyddiaeth Gymraeg yw prif gynnwys y llawysgrifau, ond ceir sawl dogfen hanesyddol hefyd. Trosglwyddwyd rhan gyntaf llawysgrifau Cwrtmawr i'r Llyfrgell Genedlaethol ym 1925 (llawysgrifau 1-50), a throsglwyddwyd y gweddill (llawysgrifau 51-1492) ar ôl marw J H Davies ym 1926.

Mae'r casgliad yn cynnwys llawysgrifau:

 John Jones (Myrddin Fardd) (1836-1921)
 Peter Bailey Williams (1723-96)
 William John Roberts (Gwilym Cowlyd) (1828-1904)
 Daniel Silvan Evans (1818-1903)
 teulu Richards, Darowen

Plasty hynafol ger Llangeitho yw Cwrtmawr (hefyd Cwrt Mawr, Cwrt-mawr). Ceir atgofion T. I. Ellis amdano yn chwarter cyntaf yr 20g, pan fu'n gartref i J. H. Davies, yn y gyfrol Crwydro Ceredigion (Cyfres Crwydro Cymru).T. I. Ellis, Crwydro Ceredigion (Cyfres Crwydro Cymru, 1952), tt.61-2

Cyfeiriadau

Cwrtmawr
Categori:Llawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru