Chwarren bitwidol

bawd|250px|de|Sleisen denau drwy'r ymennydd yn dangos y lleoliad.
dde|bawd|Prif chwarrennau'r endocrin: (Gwryw ar y chwith, benyw ar y dde)
1 Corffyn pineol
2 Chwarren bitwidol
3 Y chwarren theiroid
4 Hypothalmws
5 Chwarren adrenal
6 Pancreas
7 Ofari
8 Y ceilliau

Mae'r chwarren bitwidol (neu'r hypoffeisis) yn un o'r chwarrennau endocrin - tua'r un faint â phusen. O ran siâp, mae'n ymwthio allan o waelod yr hypothalmws ar waelod isaf yr ymennydd. Saif yn y ''fosa' o fewn asgwrn y sffenoid.

Mae'n secredu (neu'n chwysu) hormonau gan reoli'r homeostasis, gan gynnwys yr hormonnau sy'n ysgogi chwarrennau endocrin eraill. Mae'n cysylltu i'r hypothalmws drwy'r 'median eminence'.

 Pwrpas 
Pwrpas yr hormonnau pitwidol ydy rheoli rhai o'r prosesau hyn:
 Datblygiad y corff dynol
 Pwysau gwaed
 Rhai agweddau o feichiogrwydd a genedigaeth
 Llaeth y fron
 Yr organau rhyw
 Chwarrennau'r theiroid
 Trosglwyddo ynni o fwyd yn ynni metabolig
 Rheoli dŵr ac osmolaredd yn y corff

Categori:System endocrin