Johannes Vermeer

Arlunydd o'r Iseldiroedd oedd Johannes Vermeer neu Jan Vermeer (31 Hydref 1632 (bedyddiwyd) – 15 Rhagfyr 1675 (claddwyd)), a baentiodd yn yr arddull Baróc. Roedd yn arbenigo mewn golygfeydd o ddydd i ddydd o fewn y cartref. Treuliodd y rhan fwyaf o'i fywyd yn Delft. Yn ystod ei fywyd, roedd Vermeer yn beintiwr weddol llwyddiannus o fewn ei dalaith. Nid oedd erioed yn arbennig o gyfoethog, efallai gan na chynhyrchodd nifer fawr o baentiadau. Gadawodd ei wraig a'i un ar ddeg o blant mewn dyled pan fu farw.

Bu bron iddo gael ei anghofio am ddau gan mlynedd hyd i feirniad celf, Thoré Bürger, gyhoeddi traethawd yn 1866, yn priodoli 66 iddo (dim ond 35 o baentiadau sydd wedi eu priodoli i Vermeer yn gadarn). Ers hynny, mae enw Vermeer wedi dod i'r amlwg, a cydnabyddir ef fel un o beintwyr gorau'r Oes Aur Iseldiraidd. Mae'n enwog yn arbennig am ei driniaeth meistrolgar o olau yn ei waith.

Gweithiau gan Johannes Vermeer
Heddiw priodolir 35 o baentiadau i Vermeer yn gadarn. Dyma'r rhestr:
 Crist yn Nhy Mair a Martha (1654–5) - Olew ar gynfas, 160 x 142 cm, Oriel Genedlaethol yr Alban, Caeredin
 Diana a'i Chymdeithion (1655–6) - Olew ar gynfas, 98.5 x 105 cm, Mauritshuis, The Hague 
 Y Buteinfeistres (1656) - Olew ar gynfas, 143 x 130 cm,  Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden
 Merch yn Darllen Llythyr wrth Ffenestr Agored (1657) - Olew ar gynfas, 83 x 64.5 cm, Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden
 Merch yn Cysgu (1657) - Amgueddfa Gelf y Metropolitan, Efrog Newydd
 Y Stryd Fechan (1657/8) - Rijksmuseum, Amsterdam
 Swyddog gyda Merch yn Chwerthin (tua 1657) - Olew ar gynfas, 50.5 x 46 cm, Frick Collection, Efrog Newydd
 Y Forwyn Laeth (tua 1658) - Olew ar gynfas, 45.5 x 41 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
 Merch yn Yfed, a Bonheddwr (1658–60) - Olew ar gynfas, 39.4 x 44.5 cm,Gemäldegalerie, Berlin
 Merch gyda Gwydryn Gwin (tua 1659) - Olew ar gynfas, Herzog Anton-Ulrich-Museum, Braunschweig
 Golygfa o Delft (1659–60) - Olew ar gynfas, 98.5 x 117.5 cm, Mauritshuis, Den Haag
 Y Wers Gerddoriaeth wedi'i Thorri ar Draws (1660–1) - Olew ar gynfas, 39.4 x 44.5 cm, Frick Collection, Efrog Newydd
 Gwraig mewn Glas yn Darllen Llythyr (1663–4) - Olew ar gynfas, 46.6 x 39.1 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
 Y Wers Gerddoriaeth - Olew ar gynfas, 73,3 x 64,5 cm, Casgliad Gelf Brenhinol, Llundain
 Gwraig gyda Liwt (tua 1663) - Olew ar gynfas, 51.4 x 45.7 cm, Amgueddfa Gelf y Metropolitan, Efrog Newydd
 Gwraig gyda Chadwyn o Berlau (1662–4) - Olew ar gynfas, 55 x 45 cm, Gemäldegalerie, Berlin
 Gwraig gyda Phiser Dŵr (1660–2) - Olew ar gynfas, 45,7 x 40,6 cm, Amgueddfa Gelf y Metropolitan, Efrog Newydd
 Merch yn Dal Clorian (1662–3)In-depth discussion of "Woman Holding a Balance"  o wefan Oriel Gelf Genedlaethol - Olew ar gynfas, 42,5 x 38 cm, Oriel Gelf Genedlaethol, Washington
 Merch yn Ysgrifennu Llythyr (1665–6) - Olew ar gynfas, 45 x 40 cm, Oriel Gelf Genedlaethol, Washington
 Merch gyda Chlustdlws Perlog (tua 1665) - Olew ar gynfas, 46.5 x 40 cm, Mauritshuis, Den Haag 
 Y Cyngerdd (1665–6) - Olew ar gynfas, 69 x 63 cm, stolen in March 1990 from the Amgueddfa Isabella Stewart Gardner, BostonStolen , rhaglen ddogfen am lladrad Y Cyngerdd, o wefan PBS
 Portread o Ferch Ifanc (1666–7) - Olew ar gynfas, 44.5 x 40 cm, Amgueddfa Gelf y Metropolitan, Efrog Newydd
 The Allegory of Painting or The Art of Painting (1666/67) - Kunsthistorisches Museum, Wien
 Meistres a Morwyn (1667/8) - Frick Collection, Efrog Newydd
 Merch a Het Goch (1668) - Oriel Gelf Genedlaethol, Washington
 Y Seryddwr (1668) - Louvre, Paris
 Y Daearyddwr (1668/9) - Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt am Main
 Y Wneuthurwraig Les (1669/70) - Louvre, Paris
 Y llythyr cariad (1669/70) - Rijksmuseum, Amsterdam
 Gwraig yn Ysgrifennu Llythyr gyda'i Morwyn (1670) - Olew ar gynfas, 71.1 x 58.4 cm, Oriel Genedlaethol Iwerddon, Dulyn
 Alegori o Ffydd (1671–4) - Amgueddfa Gelf y Metropolitan, Efrog Newydd
 Y Chwaraewr Gitâr (1672) - Rhodd Iveagh, Tŷ Kenwood, Llundain
 Merch yn Sefyll wrth ymyl Firdsinal (1673–5) - Oriel Genedlaethol, Llundain
 Merch yn Eistedd wrth Firdsinal (1673–5) - Oriel Genedlaethol, Llundain

Gweithiau o awduraeth ansicr
 Santes Praxidis (tua 1655) - Olew ar ganfas, 102 x 83 cm, Casgliad Preifat
 Merch gyda Ffliwt (1665–70) - Olew ar banel, 20 x 17.8 cm, Oriel Genedlaethol Celf, Washington
 A Young Woman Seated at the Virginals (1670) - Wynn Las Vegas, Las Vegas
 Portread o Wraig (1655–60) -

Oriel

Gweithiau ffug
Peintiwr o'r Iseldiroedd oedd Han van Meegeren, a weithiodd yn y traddodiad clasurol. Penderfynodd baentio gwaith Vermeer ffug i brofi i feirniaid ei fod yn beintiwr da. Yn ddiweddarach, paentiodd rhagor o waith ffug Vermeer ac arlunwyr eraill er mwyn ennill arian. Fe dwyllodd Van Meegeren y sefydliad celf. Ni chymerwyd ef o ddifri tan iddo ddangos ei sgiliau o flaen yr heddlu. Fe ddychrynodd ei ddawn am greu gwaith celf ffug y byd celf, gan achosi i weithiau a'u priodolwyd i Vermeer gael eu hasesu er mwyn ystyried eu dilysrwydd. Wedi datguddiad Van Meegeren yn 1945, fe ddechreuodd nifer o orielau hunan feirniadu a diflannodd nifer o hen feistri o'u waliau. Rhoddir enghreifftiau ym mywgraffiad Van Meegeren, A New Vermeer.

Vermeer mewn gweithiau eraill
 Mae View of Delft Vermeer yn ymddangos mewn rhan bwysig o nofel gan Marcel Proust The Captive.
 Mae'r llyfr Girl with a Pearl Earring a'r ffilm gyda'r un enw, wedi eu henwi ar ôl y paentiad; maent yn cyflwyno adroddiad ffuglen o greadigaeth y paentiad a pherthynas Vermeer gyda'r fodel.
 Mae'r llyfr Girl in Hyacinth Blue wedi ei seilio ar baentiad ffuglennol gan Vermeer, a troswyd yn ffilm ar gyfer y teledu yn 2003, Brush with Fate.
 Ysbrydolwyd gwirodlyn Vermeer Dutch Chocolate Cream Liqueur gan Vermeer, ac enwyd ar ei ôl, mae ei lofnod wedi ei boglynnu ar y fotel, ac mae'r logo yn cynnwys y paentiad Girl with a Pearl Earring.
Redd gan Salvador Dalí lawer o edmygedd o Vermeer, a phaentiodd fersiwn ei hun o The Lacemaker. Fe baentiodd Dali The Ghost of Vermeer of Delft Which Can Be Used As a Table yn 1934.
Mae nofel blant 2003, Chasing Vermeer, gan Blue Balliett, yn disgrifio lladrata A Lady Writing, mae dilysrwydd paentiadau Vermeer yn thema canolig (hefyd yn y llyfr The Wright 3 sy'n dilyn).
 Seiliodd y cyfansoddwr Iseldiraidd, Louis Andriessen, ei opera Writing to Vermeer (1997-98, libretto gan Peter Greenaway), ar fywyd cartref Vermeer.
 Mae ffilm gan Peter Greenaway, A Zed & Two Noughts (1985), yn cynnwys llinell plot sy'n dilyn lawfeddyg orthopedic, Van Meegeren, sy'n ail-greu gosodiad paentiadau Vermeer er mwyn peintio copïau ohonynt.
 Mae'r llyfr a'r ffilm Girl, Interrupted yn cyryd eu henwau o'r llun Girl Interrupted at her Music.
Mae Jan Vermeer yn deitl cân ar albwm unigol Bob Walkenhorst, The Beginner (lyrics here , song #6). Walkenhorst is the guitarist and principal songwriter for The Rainmakers.
 All the Vermeers in New York, ffilm gan Jon Jost

Nodiadau a ffynonellau
Ffynonellau penodol:

Ffynonellau Cyffredin:
Libby Sheldon and Nicola Costaros, "Johannes Vermeer’s Young woman seated at a virginal", The Burlington Magazine, Chwefror 2006, rhifyn 1235, pennod CXLVIII.
Nobert Schneider, Vermeer (Köln: Benedikt Taschen Verlag, 1993)
J. Wadum, "Contours of Vermeer", Vermeer Studies. Studies in the History of Art, 55. Center for Advanced Study in the Visual Arts, Symposium Papers XXXIII, gol. I. Gaskel a M. Jonker (Washington/New Haven, 1998), tud. 201–23.
 Encyclopædia Britannica Online  "Vermeer, Johannes" (2007).
Frederik H. Kreuger, A New Vermeer, Life and Work of Han van Meegeren (Rijswijk: Quantes, 2007)
Arthur K. Wheelock, Jr., Jan Vermeer (London: Thames & Hudson, 1981,1988).

Dolenni allanol
  Vermeercentrum , Guild of Saint Luke, Delft. (Mae wedi ail-agor ers yr erthygl hon)
  Essential Vermeer
  Virtual Vermeer 

Categori:Arlunwyr Iseldiraidd
Categori:Genedigaethau 1632
Categori:Marwolaethau 1675
Categori:Pobl o Delft