Wythnos Yng Nghymru Fydd

Nofel ffuglen wyddonol gan Islwyn Ffowc Elis a gyhoeddwyd gan Plaid Cymru yn 1957 yw Wythnos yng Nghymru Fydd. 

Y Plot
Yn yr 1950au, mae prif gymeriad y nofel, Ifan Powell, yn cytuno i gymryd rhan mewn arbrawf gwyddonol ac yn teithio drwy amser i Gaerdydd yn y flwyddyn 2033. Mae'n aros gyda theulu Doctor Llywarch sydd yn mynd ag ef ar daith o gwmpas Cymru. Yno y mae'n canfod fod Cymru wedi ennill hunan-lywodraeth, yn llewyrchus yn economaidd, yn heddychlon yn gymdeithasol ac y mae'r iaith Gymraeg yn ffynnu gyda phawb yn gwbl ddwyieithog. Syrthia Ifan mewn cariad â merch Doctor Llywarch, Mair, ac wedi iddo ddychwelyd i Gymru'r 1950au mae ei hiraeth amdani'n peri iddo fynnu mynd yn ôl i 2033. Er i'r gwyddonydd, Doctor Heinkel, sydd yn gwneud yr arbrawf ei gynghori yn erbyn hyn, y mae'n cytuno wedi i Ifan erfyn arno.

Fodd bynnag, mae Ifan yn dychwelyd i Gymru ddystopaidd, er ei fod yn ymddangos eto yng Nghaerdydd yn 2033. Yn y fersiwn hwn o'r dyfodol, Western England yw'r enw ar Gymru, mae'r iaith Gymraeg wedi marw a phob arlliw o hunaniaeth Gymreig wedi diflannu. Mae'r gymdeithas hefyd yn ansefydlog a llawn helynt. Dim ond am ddeuddydd y mae Ifan yn aros yma - y mae hynny yn fwy na digon iddo. Yn y rhan hon o'r nofel y ceir Ifan yn dod wyneb yn wyneb â Hen Wraig y Bala a phrofi marwolaeth y Gymraeg gyda'i lygaid ei hun.  

Wedi i Ifan ddychwelyd am yr eildro i'r presennol mae Doctor Heinkel y gwyddonydd yn egluro iddo fod y ddwy Gymru y bu Ifan yn ymweld â hwynt yn bosibiliadau ar gyfer y dyfodol a bod tynged y wlad yn nwylo Cymry'r presennol. Yn sgil hyn y mae Ifan yn troi yn genedlaetholwr Cymreig (yr oedd gynt yn gwrthwynebu cenedlaetholdeb Cymreig) gan ymrwymo i wneud popeth o fewn ei allu i sicrhau mai'r Gymru y bu ynddi hi yn gyntaf fydd yn dod yn wir.

 Arwyddocâd y Nofel 
Mae'r nofel yn arwyddocaol yng nghyd-destun hanes llenyddiaeth Gymraeg gan mai hi oedd un o'r nofelau ffuglen wyddonol cyntaf i oedolion i gael ei hysgrifennu yn yr iaith. (Cyhoeddwyd stori wyddonias estynedig gan T. Gwynn Jones yn 1905 mewn rhifynnau o Papur Pawb ond ni chyhoeddwyd hwn fel llyfr unigol nes 2024.) Cyfeiria Islwyn Ffowc Elis at yr awduron ffuglen wyddonol enwog H.G. Wells a Jules Verne yn ei ysgrifau 'Mynd i'r Lleuad', yn ogystal â nofel ffantasi E. Tegla Davies i blant, Rhys Llwyd y Lleuad (1925) a gellir dadlau iddynt oll ysbrydoli'i waith.

Adeg ei chyhoeddi, dim ond un adolygiad ohoni a ganiatawyd, sef adolygiad gan E. Tegla Davies ar gyfer cylchgrawn Plaid Cymru, Y Ddraig Goch, ac ystyria Islwyn Ffowc Elis ei hun y nofel yn ddim ond propaganda gwleidyddol. 

Fodd bynnag, yn y degawdau wedi cyhoeddi'r nofel bu cryn drafod ar agweddau amrywiol ar y nofel gan sylwebwyr mewn sawl maes gan gynnwys gan Lowri Haf Cookehttps://lowrihafcooke.wordpress.com/2017/11/27/adolygiad-theatr-wythnos-yng-nghymru-fydd-opra-cymru/ ac ar BBC Radio Cymruhttps://www.bbc.co.uk/programmes/b09cm1bv ac mae'r nofel wedi bod yn destun sawl trafodaeth academaidd, gan gynnwys gwaith Johan Schimanski, Kate Crockett, Gareth Llyr Evans, Chris Pak a Miriam Elin Jones. 

Cyhoeddwyd fersiwn o Wythnos yng Nghymru Fydd i ddysgwyr gan Wasg Gomer yn 1993.

Ail-argraffwyd y llyfr yn 2007 ar bumdeg mlwyddiant y cyhoeddiad gwreiddiol.https://www.gomer.co.uk/catalog/product/view/id/29688/s/wythnos-yng-nghymru-fydd/category/148/

Yn 2017 cyfansoddodd Gareth Glyn opera yn seiliedig ar y nofel gyda'r libreto gan Mererid Hopwood.

Yn ogystal ag Wythnos yng Nghymru Fydd, cyhoeddwyd un nofel ffuglen wyddonol (neu wyddonias) arall gan Islwyn Ffowc Elis, sef Y Blaned Dirion, yn 1968. Cyhoeddwyd hefyd stori fer ffuglen wyddonol yn ail rifyn cyfnodolyn Y Gwyddonydd, 'Y Golau Estron' yn 1964. 

Dylanwad Tramor ar Wythnos yng Nghymru Fydd
Ysbrydolwyd y stori gan lwyddiant llyfr Altneuland gan Theodor Herzl oedd yn cyflwyno agenda Seioniaeth ar gyfer sefydlu gwladfa Iddewig ym Mhalesteina. Cyhoeddwyd y llyfr yn 1902 a bu'n ddylanwadol iawn ar Iddewon y cyfnod ac wedyn. Enwyd y ddinas Tel Aviv ar ôl teitl cyfieithiad Hebraeg o'r llyfr.

Cyfeiriadau

Categori:Islwyn Ffowc Elis
Categori:Llyfrau Cymreig 1957
Categori:Nofelau 1957
Categori:Nofelau'r 20fed ganrif o Gymru
Categori:Nofelau Cymraeg yr 20fed ganrif
Categori:Nofelau gwyddonias Cymraeg
Categori:Nofelau gwyddonias o Gymru
Categori:Nofelau wedi eu gosod yng Nghaerdydd