Zews

Ym mytholeg Roeg, brenin y duwiau, rheolwr Mynydd Olympos a duw'r wybren a'r daran yw Zews neu Sews (Hen Roeg: Δίας; Groeg Diweddar: Ζεύς). Mae ei symbolau'n cynnwys y fellten, eryr, tarw a derwen. Mae'n rheoli fel brenin duwiau Mynydd Olympos ac mae ei enw'n gydnaws a'r duw Rhufeinig Iau. Ef yw duw'r tywydd.

Yn ogystal â'i etifeddiad Indo-Ewropeaidd, mae "casglwr y cymylau" y Groegiaid hefyd yn dangos nodweddion sy'n deillio o ddiwylliannau'r Lefant hynafol, megis y deyrnwialen. Portreadir Zews yn fynych gan artistiaid Groegaidd mewn un o ddau osgo: yn sefyll, yn camu ymlaen â tharanfollt yn ei law dde, neu ar orsedd. Mae ei fytholegau a'i bwerau yn debyg, er nad yn union yr un fath, â rhai duwiau Indo-Ewropeaidd fel Iau, Perkūnas, Perun, Indra a Thor.

Zews oedd plentyn ieuangaf Cronos a Rhea. Yn ôl llawer o draddodiadau, priododd ef Hera, er, yn ôl oracl Dodona, Dione oedd ei gymar: yn ôl yr Iliad, ef oedd tad Aphrodite gan Dione. O ganlyniad ei branciau, cafodd ef lawer o epil duwiol ac arwrol, gan gynnwys Athena, Apollo ac Artemis, Hermes, Persephone (gyda Demeter), Dionysos, Perseus, Heracles, Helen, Minos, a'r Awenau (gyda Mnemosyne); gyda Hera, cafodd ef Ares, Hebe a Hephaestus yn ôl llawer o draddodiadau.

Genedigaeth
Roedd Cronos yn dad i sawl plentyn, gyda Rhea: Hestia, Demeter, Hera, Hades, a Poseidon, ond fe'u llyncodd i gyd cyn gynted ag y cawsant eu geni, oherwydd y gred ei fod i fod i gael ei ddymchwel gan ei fab.

Ond pan oedd Zews ar fin cael ei eni, ceisiodd Rhea gael Gaia i ddyfeisio cynllun i'w achub, fel y byddai Cronos yn cael ei ddial am ei weithredoedd yn erbyn Wranws a'i blant ei hun. Fe wnaeth Rhea eni Zews yn Creta, gan roi craig i Cronos wedi'i lapio mewn dillad, a llyncwyd Cronos y swm, yn gyfan.

Gweler hefyd
 Iau (mytholeg)
 Hetairideia - Gŵyl Thesalaidd Zews
 Teml Zews

Cyfeiriadau

Llyfryddiaeth
Burkert, Walter, (1977) 1985. Greek Religion, yn enwedig adran III.ii.1 (Harvard University Press)
Cook, Arthur Bernard, Zeus: A Study in Ancient Religion, (3 cyfrol), (1914–1925). New York, Bibilo & Tannen: 1964.
Volume 1: Zeus, God of the Bright Sky, Biblo-Moser, Mehefin 1, 1964, ISBN 0-8196-0148-9 (ailargraffiad)
Volume 2: Zeus, God of the Dark Sky (Thunder and Lightning), Biblo-Moser, Mehefin 1, 1964, ISBN 0-8196-0156-X
Volume 3: Zeus, God of the Dark Sky (earthquakes, clouds, wind, dew, rain, meteorites)
 Druon, Maurice, The Memoirs of Zeus, 1964, Charles Scribner's and Sons. (tr. Humphrey Hare)
 Farnell, Lewis Richard, Cults of the Greek States 5 vols. Oxford; Clarendon 1896–1909.
 Farnell, Lewis Richard, Greek Hero Cults and Ideas of Immortality, 1921.
 Graves, Robert; The Greek Myths, Penguin Books Ltd. (argraffiad 1960)
 Mitford,William, The History of Greece, 1784. Cf. v.1, Chapter II, Religion of the Early Greeks Moore, Clifford H., The Religious Thought of the Greeks, 1916.
 Nilsson, Martin P., Greek Popular Religion, 1940.
 Nilsson, Martin P., History of Greek Religion, 1949.
 Rohde, Erwin, Psyche: The Cult of Souls and Belief in Immortality among the Greeks, 1925.
 Smith, William, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870,  , William Smith, Dictionary: "Zeus" 

Dolenni allanol

Dolen Fytholeg Reog, Zeus straeon Zeus ym mytholeg
Prosiect Theoi, Zeus

Categori:Duwiau a duwiesau Groeg
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Iliad
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Odyseia