Y Blitz

Cyfnod o fomio parhaus gan Natsïaid yr Almaen rhwng y 7fed o Fedi 1940 a'r 10fed o Fai 1941 yn ystod yr Ail Ryfel Byd oedd y Blitz.  Mae'r enw yn dalfyriad o Blitz, y gair Almaenig am "mellt".BBC History-The Blitz Er i'r "Blitz" daro nifer o drefi a dinasoedd ledled Prydain, dechrau'r cyfan oedd bomio Llundain am 57 noson yn olynol. Erbyn diwedd mis Mai 1941, lladdodd y bomiau dros 43,000 o sifiliaid, gyda dros hanner ohonynt yn Llundain. Dinistriwyd dros filiwn o dai yn Llundain yn unig.

Ond nid Llundain oedd yr unig ddinas i ddod o dan ymosodiadau'r Luftwaffe yn ystod y "blitz". Dioddefodd canolfannau milwrol a diwydiannol eraill ymosodiadau rheolaidd a nifer fawr o golledion. Roedd y trefi a'r dinasoedd yma'n cynnwys Abertawe a Chaerdydd yng Nghymru, Clydebank a Greenock yn yr Alban, Birmingham, Bryste, Coventry, Sheffield, Lerpwl, Hull, Manceinion, Portsmouth, Plymouth, Nottingham a Southampton yn Lloegr, a Belffast yng Ngogledd Iwerddon,.

Ni lwyddoddd yr ymosodiadau yn eu nod i chwalu morál Gweledydd Prydain i ildio. Erbyn mis Mai 1941, roedd y bygythiad go iawn o'r Almaen yn ceisio meddiannu'r DU wedi pasio a chanolbwyntiodd Hitler ar ddwyrain Ewrop. Er nad oedd yr Almaen wedi llwyddo i fomio Prydain eto ar raddfa mor eang, parhaodd i fomio mewn ymosodiadau llai trwy gydol y rhyfel, gan gynyddu'r nifer o sifiliaid a laddwyd i 51,509. Roedd datblygiad y bomiau hedfan di-beilot a'r rocedi V-2 ym 1944, wedi galluogi'r Almaen i ymosod ar Lundain unwaith eto gan ddefnyddio arfau a daniwyd ar gyfandir Ewrop. Yn gyfangwbl, lladdodd yr arfau V 8,938 o drigolion Llundain a de-ddwyrain Lloegr.

 Cyflwyniad 
Ar ôl yr ymladd yn Ffrainc, dechreuodd yr hyn a elwir yn Frwydr Prydain ym mis Gorffennaf 1940. O fis Gorffennaf tan fis Medi, ymosododd y Luftwaffe ar Reolaeth Frwydro'r RAF er mwyn ceisio cael rhagoriaeth ar y cynghreiriaid cyn iddynt geisio meddiannu tir. Roedd hyn yn cynnwys bomio meysydd awyr er mwyn cael gwared ar allu'r Rheolwyr Brwydro i'w hatal rhag meddiannu'r tir. Ar yr un pryd, cynhaliwyd ymosodiadau ar y diwydiant awyrennau er mwyn rhwystro Prydain rhag adnewyddu eu hadnoddau, ond roedd rhain yn aflwyddiannus; roedd newidiadau a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Beaverbrook wedi cynyddu effeithiolrwydd cyflymder cynhyrchu arfau ac offer. Allosodwyd peiriannau ar gyflymder o dair gwaith yn gynt nag y credai'r Almaenwyr. Roedd y pwysau i ddod o hyd i beilotiaid newydd yn fwy dwys, ac yn y pen draw defnyddiwyd peilotiaid o Wlad Pwyl, Tsiecoslofacia, Ffrainc a gwledydd eraill a oedd wedi'u meddiannu i frwydro ar flaen y gad.

Ar ddiwedd mis Awst 1940, cyn y dyddiad a gysylltir yn draddodiadol gyda deechrau'r blitz, ymosododd y Luftwaffe ar dargedau diwydiannol yn Birmingham a Lerpwl. Gwelwyd cynnydd yn y cyrchoedd bomio nos o ganlyniad i'r niferoedd uchel o golledion a wnaed i'r awyrennau bomio Almaenig yn ystod y dydd. Er i'r cyrchoedd yma frawychu'r boblogaeth, gwnaeth y bobl yn fwy penderfynol o faeddu'r Blaid Natsiaidd.

Yn ystod cyrch ar Borthladd y Tafwys ar y 24ain o Awst, hedfanodd rai awyrennau Almaenig dros Lundain, gan ollwng bomiau ar ardaloedd ddwyreinol a gogledd-ddwyrain y ddinas, yn cynnwys Bethnal Green, Hackney, Islington, Tottenham a Finchley. Arweiniodd hyn i Brydain yn trefnu cyrch ar Berlin dros y nosweithiau canlynol, gyda bomiau'n glanio yn Kreuzberg a Wedding, gan achosi 10 marwolaeth. Dywedir fod Hitler yn gandryll ac ar y 5ed o Fedi, ar gais uwch-reolwyr y Luftwaffe, rhoddodd gyfarwyddyd i gael "disruptive attacks on the population and air defences of major British cities, including London, by day and night". Dechreuodd y Luftwaffe ymosodiadau dydd a nos ar ddinasoedd Prydeinig, gan ganolbwyntio ar Lundain.

Cyn dechrau'r Blitz, gwnaed amcangyfrifon erchyll am y nifer o bobl a fyddai'n cael eu lladd gan ymgyrch fomio'r Almaenwyr. Comisiynodd y Gweinyddiaeth Iechyd adroddiad yng ngwanwyn 1939, yn amcangyfrif y byddai 600,000 o farwolaethau a 1,200,000 o anafiadau yn ystod chwe mis cyntaf ymosodiadau'r Luftwaffe.Imperial War Museum: The V Weapons Campaign Against Britain , 1944-1945 Sylweddodlwyd yn ddiweddarach fod y niferoedd hyn wedi cael eu gor-ddweud am eu bod yn seiliedig ar y ddamcaniaeth anghywir am y nifer o awyrennau bomio Almaenig a oedd ar gael a'r nifer o bobl a fyddai'n cael eu hanafu neu eu lladd gan bob bom. Fodd bynnag, arweiniodd y cyrchoedd bomio at dros 650,000 o blant yn cael eu symud i'r wlad i fyw.

Adeiladau a ddifrodwyd neu a ddinistrwyd
Abaty Sant Nicholas Cole
Abaty Westminster – 15 Tachwedd 1940
Yr Amgueddfa Brydeinig – 10 Mai 1941
Big Ben - 10 Mai 1941
Café de Paris – 8 Mawrth 1941
Central Telegraph Office – 29 Rhagfyr 1940
Christ Church, Newgate
Y Gyfnewidfa Frenhinol, Manceinion
Eglwys All Hallows by-the-Tower
Eglwys All Hallows-on-the-Wall
Eglwys All Saints Notting Hill
Eglwys Charles – 20-21 Mai 1941
Eglwys Gadeiriol Birmingham
Eglwys Gadeiriol Coventry
Eglwys Gadeiriol Manceinion - 24 Rhagfyr, 1940
Eglwys Gadeiriol Basilica St Chad, Birmingham – Tachwedd 1940
Eglwys Gadeiriol Sant Paul – 29 Rhagfyr 1940
Eglwys Sant Alban, Wood Street
Eglwys Sant Alfege, Greenwich – 19 Mawrth 1941
Eglwys Sant Andrew-by-the-Wardrobe
Eglwys Sant Andrew Holborn
Eglwys Sant Bartholomew the Less
Eglwys Sant Botolph Aldersgate
Eglwys Sant Clement Danes
Eglwys Sant Dunstan yn y Dwyrain
Eglwys Sant George yn y Dwyrain – Mai 1941
Eglwys Sant Iago Garlickhythe
Eglwys Sant Lawrence Jewry – 29 Rhagfyr 1940
Eglwys Sant Luc, Lerpwl
Eglwys Sant Vedast alias Foster
Eglwys Sant Tomas, Birmingham
Eglwys Santes Fair Abchurch
Eglwys Santes Fair Aldermanbury
Eglwys Santes Mary-le-Bow – 10 Ma1 1941
Eglwys y Santes Fair, Abertawe – Chwefror 1941
Gorsaf Balham – 14 Hydref 1940
Gorsaf Bank – 11 Ionawr 1941
Gorsaf Bounds Green – 13 Hydref 1940
Gorsaf reilffordd Euston – 15 Tachwedd 1940
Gorsaf reilffordd Victoria Manceinion
Gorsaf drenau tanddaearol Marble Arch – 17 Medi 1940
Gorsaf Reilffordd Harbwr Portsmouth
Guildhall Santes Fair, Coventry
Guildhall – 29 Rhagfyr 1940
Hen Eglwys Chelsea
Holland House
Lambeth Walk – 18 Medi 1940
Llyfrgell Llundain
Manchester Piccadilly
Neuadd y dref Leeds - 15 Mawrth 1941
Neuadd Farchnad y Bull Ring, Birmingham
Neuadd Masnach Rydd
Neuadd San Steffan – 10 Mai 1941
Old Bailey – 10 Mai 1941
Old Trafford - 11 Mawrth 1941
Yr Oriel Genedlaethol, Llundain – 15 Tachwedd 1940
Palas Buckingham
Palas Lambeth – 10 Mai 1941
Palas Sant Iago – 10 Mai 1941
Parc Trafford Park, Manceinion – 23 Rhagfyr 1940
Parc Villa Park, Birmingham
Paternoster Row – 29 Rhagfyr 1940
Portsmouth Guildhall
Prifysgol Nottingham Trent, Nottingham – Mai 1941
Shell Mex House – 15 Medi 1940
Stadiwm Highbury
Stryd Sant Augustine Watling
Stryd Sant Olave Hart
Synagog Uwch Llundain – 10 Mai 1941
The Temple
Temple Church
Tŷ'r Cyffredin – 10 Mai 1941
Theatr y Palas - Medi 1940
Ysbyty Coventry a Swydd Warwick
Ysbyty Sant Pedr, Bryste
Ysgol Sant Joseph, ysgol gynradd Catholig – 10 Mai 1941

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
  The Blitz  Adroddiadau a lluniau gwreiddiol o The Times
  The Blitz: Sorting the Myth from the Reality, BBC History
  Exploring 20th century London - The Blitz  Lluniau a gwrthrychau o gasgliad yn Amgueddfa Llundain, Amgueddfa Trafnidiaeth Llundain, yr Amgueddfa Iddewig ac Amgueddfa Croydon.
  Liverpool Blitz Profiad 24 awr mewn dinas sy'n cael ei ymosod arni yn y Blitz.
  Lleisiau angof o'r Blitz a Brwydr Prydain

Categori:1940
Categori:1941
Categori:20fed ganrif yn yr Alban
Categori:20fed ganrif yng Nghymru
Categori:20fed ganrif yn Lloegr
Categori:Yr Ail Ryfel Byd