Ruth Jones

Actores ac awdures o Gymru yw Ruth Alexandra Elizabeth Jones MBE (ganwyd 22 Medi 1966). Mae'n adnabyddus am gyd-ysgrifennu ac am actio yn y comedi teledu Gavin & Stacey a enillodd nifer o wobrau. Mae hi hefyd yn enwog am ei pherfformiadau yn 'Little Britain' ac yn 'Nighty Night'.

Mae ganddi'r brif rhan yn y gyfres ddrama gomedi Stella ar Sky 1 sy'n cael ei chynhyrchu gan Tidy, y cwmni a gyd-sefydlwyd ganddi yn 2008 gyda'i gŵr, David Peet, sydd yn reolwr-gyfarwyddwr.

Bu'n dysgu Cymraeg yn anffurfiol dros y blynyddoedd ac yn Ionawr 2020 ymddangosodd mewn golygfa ym Mhobol y Cwm fel her sy'n rhan o gyfres Iaith ar Daith ar S4C.

Bywyd cynnar
Ganwyd Ruth Jones ar 22 Medi 1966 ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Aeth Ruth i Ysgol Gyfun Porthcawl. Roedd ei thad yn weithredwr cyfreithiol yn British Steel, Port Talbot, ac roedd ei mam yn seiciatrydd plant. Mae ganddi ddau frawd hŷn a chwaer iau. Magwyd Jones ym Mhorthcawl lle mynychodd yr un ysgol â Rob Brydon. Ar ôl iddi orffen yn yr ysgol, enillodd radd yn Nrama a Saesneg o Brifysgol Warwick ac wedyn aeth hi i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd am flwyddyn.

Ar ôl graddio roedd Jones yn ei chael yn anodd cael gwaith actio, ac ystyriodd hyfforddi fel cyfreithwraig. Fodd bynnag, cafodd ei rhan broffesiynol gyntaf mewn pantomeim yng Nghaerdydd. Cafodd gymorth gan Rob Brydon hefyd, a wahoddodd hi i ymuno â grŵp byrfyfyr yng Nghaerfaddon; roedd y grŵp hefyd yn cynnwys Julia Davis, a fyddai'n ysgrifennu'r gyfres Nighty Night yn ddiweddarach.

 Gyrfa 
I ddechrau, gweithiodd Jones ym myd comedi ar gyfer BBC Cymru Wales, gan ysgrifennu a pherfformio sawl cyfres radio a rhaglen deledu gomedi. Ar ôl gweithio gyda'r RSC a'r Theatr Genedlaethol, bu Jones yn y ffilm boblogaidd East is East, ac yn y bedwaredd gyfres o Fat Friends ar gyfer ITV, lle chwaraeodd ran Kelly. Yn ogystal â hyn, chwaraeodd rôl Myfanwy yn Little Britain ac wedyn fel Linda yn Nighty Night. Yn fwy diweddar, mae Jones wedi ymddangos mewn dwy ddrama gyfnod ar gyfer BBC1, sef Tess of the d'Urbervilles a Little Dorrit.

Mae Jones yn byw yng Nghaerdydd ac mae ganddi ei chwmni cynhyrchu ei hun o'r enw Tidy Productions (Sutherland Productions yn flaenorol). Yn ddiweddar, derbyniodd Tidy Productions ei gomisiwn cyntaf ac mae gan Ruth Jones sioe siarad ar BBC Radio Wales o'r enw Ruth Jones Sunday Brunch. Mae'r rhaglen yn gymysgedd o sgwrsio, gwestai arbennig, a chomedi.

 Cydnabyddiaeth a gwobrau 
Enwebwyd Jones am y gwobrau Newydd-ddyfodiad Comedi Benywaidd Gorau a'r Actores Gomedi Teledu Gorau yn y Gwobrau Comedi Prydeinig 2007, gan ennill y categori cyntaf o'r ddau enwebiad. Yn 2025 enillodd Wobr Arbennig y Prif Weinidog yn ngwobrau Dewi Sant. Cyflwynwyd y wobr iddi gan y Prif Weinidog, Eluned Morgan mewn seremoni ar 27 Mawrth 2025.

Perfformiadau a sgriptiau
 Gwaith ffilm 
Emma - Morwyn y Bates (1996)
The Theory of Flight (1998)
East Is East - Peggy (1999)
Very Annie Mary Annie-Mary à la folie! (Ffrainc) (2001)
Heartlands (2002)

 Gwaith teledu 
 Ar y Tracs - Y Trên i'r Gêm (2010)
 Ar y Tracs (2009)
 Tess of the d'Urbevilles - Joan Durbeyfield (2008)
Torchwood - Nikki Bevan (2008)
Gavin & Stacey - Nessa (2007 - 2010 a 2019)
The Everglades (2007)
I'm with Stupid - Jean (2005-2006)
Saxondale - Magz (Cyfres 1 - 7 rhaglen, 2006; Cyfres 2 - 6 rhaglen, 2007)
Mayo - Cal Andrews (2006)
Little Britain - Myfanwy (2003-2005)
Nighty Night - Linda (2004-2005)
Born and Bred - Ruby Moss (2005)
The Baby Juice Express - Gladys (2004)
Midsomer Murders ("Bad Tidings") - Rachael Rose (2004)
Roger Roger ("Freedom's Just Another Word for Nothing Left to Lose") - Angelica (2003)
EastEnders (Stori Dot) - Jenny Morgan (2003)
Fat Friends - Kelly Chadwick (2002)
Heartlands - Mandy (2002)
Tales from Pleasure Beach - Mandy (2001)
Knife and Wife - Comedi sefyllfa wedi'i animeiddio
Adrian Mole: The Cappuccino Years - Sharon Bott (2001)
Human Remains ("All Over My Glasses") - Elaine (2000)
A Likeness in Stone - Joan Poole (2000)
The Theory of Flight - Becky (1998)
As Time Goes By ("Pardon?") - Gilly (1998)
Drovers' Gold - Mary (1997)

 Sgriptiau 
Ar y Tracs - Y Trên i'r Gêm (2010)
 Ar y Tracs (2009)
 Gavin & Stacey (7 rhaglen, 2008)
 Gavin & Stacey (6 rhaglen, 2007)
The Chase (1 rhaglen, 2006)
Fat Friends (2005)

 Gwaith cynhyrchu 
Ar y Tracs - Y Trên i'r Gêm (2010)
 Ar y Tracs (2009)
 Gavin & Stacey (Cyfres 1 6 rhaglen BBC3 a BBC2 2007)
Gavin & Stacey (Cyfres 2 7 rhaglen BBC3 2008)

Cyfeiriadau

Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru
Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Porthcawl
Categori:Sgriptwyr teledu o Gymru