Rhestr o seintiau Cymru

Dyma restr o seintiau Cymru. Mae gan bob sant neu santes a restrir yma gysylltiad cryf â Chymru gydag un eglwys o leiaf yno wedi'i chysegru iddo/iddi.

Yn ôl un ffynhonnell cynnar: Nyd oes wlad yn holl Gred o gymaint o dir a chymaint o saint ynddei ag oedd gynt ymhlith Cymbry.welshsaints.ac.uk' adalwyd 13 Medi 2019.

Cafodd dros 90 o fenywod eu cydnabod yn seintiau, ac yn eu plith y mae Elen, 24 o ferched Brychan Brycheiniog, gan gynnwys: Arianwen, Rhiangar, Gwladys, Gwrgon, Nefydd, Lleian, Marchell, Meleri, Nefyn, Tutglid, Belyau, Ceinwen, Cynheiddon, Ceindrych, Clydai, Dwynwen, Eiluned, Goleudydd, Gwawr, Gwen, Ilud, Tybïe, Tudful, a Tangwystl.

Ni restrir seintiau sy'n gyffredin i draddodiad Cristnogol Ewrop, sydd gan amlaf yn gymeriadau Beiblaidd, er bod gan rai ohonyn nhw sawl eglwys wedi'i chysegru yn ei enw yng Nghymru, e.e. Sant Mihangel a'r Santes Fair.  Dylanwad y Sistersiaid oedd yn bennaf cyfrifol am newid enw eglwys o'r enw'r santes leol i'r enw Mair a dylanwad y Normaniaid sy'n cyfrifol am newid enw i Fihangel.cyf Brereton, T.D. 2000 The Book of Welsh Saints, Glyndwr

Mae'r Cognatio de Brychan 11g yn rhestru ei 24 o ferched a 11 o feibion. Mae dogfennau diweddarach yn ychwanegu enwau ond fel arfer mae yna cyfeiriad atynt fel mab neu ferch rhywun arall hefyd a dylid dehongli y geiriau "merch Brychan" i golygu disgynnydd benywaidd Brychan - wyres neu or-wyres. Mae Bonedd y Saint yn draethodyn achyddol yn manylu yr achau seintiau Brythoneg gynnar. Mae'n amrhyw llawysgrifau wahanol hefyd ar gael yn dyddio o'r 13g i'r 17g, er bod y deunydd â gwreiddiau hen iawn.

Mae'r rhestr hon yn anghyflawn ac mae croeso i chwi ychwanegu ati.

A
 Aaron o Gaerllion
 Aelhaiarn
 Aelrhiw
 Aerdeyrn
 Afan Buallt
 Allgo
 Arthfael (neu 'Armel')
 Asaph
 Austell
 Arianwen

B
 Baglan (sant)
 Barrwg
 Beuno
 Bodfan
 Brannog 
 Briog
 Brothen
 Brychan
 Brynach Wyddel
 Banadlwen
 Belyau
 Bethan

C
 Cadfan
 Cadfarch
 Cadog
 Caian
 Cain
 Canna
 Caron
 Carranog
 Cathen
 Cawrdaf
 Caw
 Ceinwen
 Ceitho
 Celynnin
 Cenhedlon
 Cynheiddon
 Cywair
 Cywyllog
 Cenydd
 Cian
 Clydog
 Collen
 Crallo
 Creirwy
 Cristiolus
 Curig
 Cwyllog
 Cybi
 Cyndeyrn
 Cynfarch
 Cyngar
 Cynhafal
 Cynhaiarn
 Cynllo
 Cynog Ferthyr
 Cynon
 Cynwyd

D
 Deiniol
 Deiniolen
 Derfel Gadarn
 Dewi Sant
 Digain
 Dogfan
 Doged
 Dona
 Dwynwen
 Dwywe
 Dyfan
 Dyfnan
 Dyfnog (neu Dyfynog)
 Dyfrig

E
 Edeyrn (sant) neu 'Aerdeyrn'
 Edwen
 Egwad
 Enghenedl
 Eilian
 Einion Frenin
 Elaeth
 Helen
 Elian
 Elliw
 Eiluned
 Euddogwy
 Eurgain
 Eugrad

Ff
 Ffagan
 Ffinan
 Fflewyn

G
 Gwallgof
 Gildas
 Gredifael
 Grwst
 Gwenafwy
 Gwenfaen
 Gwenffrewi
 Gwladys
 Gwrddelw
 Gwyddelan
 Rhisiart Gwyn
 Gwynhoedl
 Gwynin
 Gwytherin

H
 Hychan
 Hywyn

I
 Idloes
 Ilan
 Illtud
 Ishmael

Ll
 Llechid
 Lluan

M
 Madryn
 Maethlu
 Malo
 Mechell
 Melangell
 Melyd
 Mwrog
 Meugan

N
 Non

P
 Padarn
 Paulinus Aurelianus
 Peblig
 Pedrog
 Peithien
 Peris
 Peulin
 Pŷr

R
John Roberts
Rh
 Rhedyw
 Rhiangar (Llanrhian)
 Rhidian
 Rhuddlad
 Rhystud

S
 Sadwrn
 Sadyrnin
 Samson
 Sannan
 Seiriol

T
 Tathan
 Tanwg
 Tecwyn
 Tegai
 Teilo
 Teulyddog
 Tewdrig
 Trillo
 Tudful
 Tudno
 Tudwal
 Tudwen
 Twrog
 Tybïe
 Tydecho
 Tyfaelog
 Tyfrydog
 Tyrnog
 Tysilio
 Tysul

U
 Ulo

Rhestr seintiau Cymru, gyda manylion llawn

 benywaidd 
 # enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl 1 Tudful ach Brychan center|128px Aberhonddu Brychan    480 23 Awst 2 Elen Luyddog  Erging Eudaf Hen  PebligFlavius VictorAnwn DynodGastyneSevira ferch MacsenOwain fab Macsen Wledig 340 420 22 Mai 3 Santes Marchell o Dalgarth center|128px Aberhonddu    375   4 Gwawr ach Brychan  Teyrnas Brycheiniog Brychan  Llywarch Hen 400   5 Santes Arianwen  Aberhonddu Brychan   401   6 Cain ach Brychan center|128px Teyrnas Brycheiniog Brychan   425  8 Hydref 7 Dwynwen ach Brychan center|128px Aberhonddu Brychan   450 460 25 Ionawr 8 Ina ach Cynyr center|128px Cymru Cynyr Goch   450 467 4 Mehefin 9 Gwen o Gernyw  Penfro Cynyr Goch  Nwyalen ach SelyfCybi 463 544 18 Hydref 10 Gwladys ach Brychan center|128px Aberhonddu Brychan  MachesCadoCadocCynidr 500  29 Mawrth 11 Eiluned ach Brychan center|128px Teyrnas Brycheiniog Brychan   500  1 Awst 12 Rhuddlad  Llanrhuddlad    500  4 Medi 13 Clydai ach Brychan  Teyrnas Brycheiniog Brychan   500   14 Maches center|128px Teyrnas Gwent Gwynllyw Gwladys ach Brychan  500 600  15 Tutglud ach Brychan  Aberhonddu Brychan   500   16 Belyau ach Brychan  Teyrnas Brycheiniog Brychan   500   17 Gwenonwy ach Meurig  Aberhonddu Meurig ap Tewdrig  MeuganHywyn 500   18 Afrelia      500   19 Tangwystl ach Brychan  Aberhonddu Brychan  Marchell 500   20 Gwrgon  Teyrnas Brycheiniog Brychan   500   21 Ceindrych  Teyrnas Brycheiniog Brychan   500   22 Lleucu  Llangwyryfon    500   23 Non center|128px Sir Benfro Cynyr Goch  Dewi 500 600 3 Mawrth 24 Eurgain ach Maelgwn Gwynedd  Cymru    510  29 Mehefin 25 Callwen center|128px Defynnog    530  1 Tachwedd 26 Gwenfyl  Defynnog    530  1 Tachwedd 27 Canna center|128px Cymru Tewdwr Mawr  CralloEilian 600 501 25 Hydref 28 Dwywe center|128px Cymru Gwallog  Deiniol 600   29 Enghenedl center|128px Ynys Môn Elisedd ap Gwylog   600  30 Medi 30 Llechid center|128px Gwynedd Ithel Hael   600  1 Rhagfyr 31 Gwenfaen center|128px Ynys Môn Pawl Hen   600  4 Tachwedd 32 Cywair center|128px Cymru    600  11 Gorffennaf 33 Gwen ferch Cynyr center|128px Penfro Cynyr Goch  Cybi 600  18 Hydref 34 Tegau Eurfron  Cymru   CadfarchMaethluCawrdaf mab Caradog Freichfras 600   35 Gwen o Gernyw  Penfro   Nwyalen ach SelyfCybi 600 544 18 Hydref 36 Llŷr Forwen  Cymru    600   37 Marchell center|128px Bangor-is-y-coed  Tangwystl ach Brychan Ina ach Cynyr 610  5 Medi 38 Gwenffrewi center|128px Tegeingl    635 680 3 Tachwedd 39 Mari'r Fantell Wen  Ynys Môn    1735 1789  40 Gwenllwyfo  Ynys Môn      30 Tachwedd 41 Melangell center|128px Arfon     641 27 Mai 42 Santes Eurgain center|128px Llaneurgain Caradog    1  43 Tybïe ach Brychan center|128px Aberhonddu Brychan      44 Cenhedlon ach Briafael  Aberhonddu     700  45 Cynheiddon ach Brychan  Teyrnas Brycheiniog Brychan  Cymorth    46 Dilig  Pontardawe       47 Eurfyl ach Padarn  Powys Padarn     6 Gorffennaf 48 Meleri ach Brychan  Aberhonddu Brychan      49 Nefyn ach Brychan  Aberhonddu Brychan  Urien Rheged    50 Nwyalen ach Selyf  Cymru  Gwen o GernywGwen o Gernyw     51 Anhun ach Gwrthyfer  Ceredigion      

 gwrywaidd 
 # enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl 1 John Jones  Clynnog Fawr     1598 12 Gorffennaf 2 Mellonius center|128px Caerdydd    229 314 22 Hydref 3 Peblig center|128px Cymru Macsen Wledig Elen Luyddog  380  3 Gorffennaf 4 Brychan center|128px Talgarth   Cynog ap BrychanDingad o LandingadGwladys ach BrychanCain ach BrychanDwynwen ach BrychanEiluned ach BrychanTudful ach BrychanTybïe ach BrychanКледвинGwen o DalgarthMeleri ach BrychanBelyau ach BrychanCynheiddon ach BrychanTutglud ach BrychanNefyn ach BrychanSantes ArianwenClydai ach BrychanGwawr ach BrychanTangwystl ach BrychanMarchellRhiangarNeithon SantDyfnanMenefridaLluanCynonSantes CainClederIlud ach BrychanTudwen 400 480 6 Ebrill 5 Dabheog center|128px Cymru    400  16 Rhagfyr 6 Iago Sant center|128px Cymru  Gwen Teirbron  401  8 Chwefror 7 Saint Guéthénoc  Cymru    401  5 Tachwedd 8 Pedrog center|128px Cymru Glywys   450 564 4 Mehefin 9 Gwenog center|128px Cymru    450  16 Hydref 10 Sant Guirec  Cymru    450   11 Dyfrig center|128px Madley  Efrddyl o Erging  460 550 14 Tachwedd 12 Briog center|128px Ceredigion    460 502 1 Mai 13 Carannog center|128px Ceredigion Ceredig ap Cunedda   470  16 Mai 14 Caradog Freichfras  Cymru Gwrgan Fawr Gwen o Dalgarth MaethluCawrdaf mab Caradog Freichfras 470 500 13 Ebrill 15 Cyngar center|128px Cymru    470 520 7 Tachwedd 16 Arthfael center|128px Teyrnas Morgannwg Hywel fab Emyr Llydaw   482 570 16 Awst 17 Cybi center|128px CernywPenmon Salomon of Cornwall Gwen ferch Cynyr  483 555 8 Tachwedd 18 Malo center|128px Sir Forgannwg    487 565 15 Tachwedd 19 Cyngar ap Geraint center|128px Gwynedd    490 501 7 Tachwedd 20 Sant Samson center|128px Sir Forgannwg    490 565 18 Gorffennaf 21 Tudwal center|128px Dinbych-y-pysgod    490 564 1 Rhagfyr 22 Paulinus Aurelianus center|128px Teyrnas Morgannwg    492 573 12 Mawrth10 Hydref 23 Cynog ap Brychan center|128px Teyrnas Brycheiniog Brychan   500 492 7 Hydref 24 Pawl Hen  Cymru   Gwenfaen 500  22 Tachwedd 25 Tathan  Iwerddon    500  26 Rhagfyr 26 Dogfan center|128px Cymru    500   27 Celynnin center|128px Cymru Tyno Helig   500   28 Austell  Teyrnas Brycheiniog    500 600 28 Mehefin 29 Padarn center|128px Cymru   Eurfyl ach Padarn 500 510 15 Ebrill21 Mai 30 Stinan  Llydaw    500 600 5 Rhagfyr 31 Cynidr center|128px Cymru Gwynllyw Gwladys ach Brychan  501   32 Saint Lunaire  Cymru    509   33 Dewi center|128px Sir Benfro Sandde Non  512 589 1 Mawrth 34 Deiniol center|128px Cymru Dynod Fawr Dwywe Deiniolen 530 584 11 Medi 35 Cadfan center|128px Cymru    530 590 1 Tachwedd 36 Meilyr center|128px Sir Forgannwg    535 575 24 Hydref 37 Méen center|128px Cymru    540 617 21 Mehefin 38 Tewdrig center|128px Teyrnas GlywysingCymru Budic de Cornouaille  Meurig ap Tewdrig 550  3 Ionawr 39 Tysilio center|128px Teyrnas Powys Brochwel Ysgithrog   550 640 8 Tachwedd 40 Aaron o Aleth center|128px Cymru    550 552 21 Mehefin 41 Primel  Cymru    550   42 Cristiolus center|128px Ynys Môn Hywel fab Emyr Llydaw   550  3 Rhagfyr 43 Derfel Gadarn  Cymru Hywel fab Emyr Llydaw   566 660 5 Ebrill 44 Llwchaiarn  Cymru    580 640 11 Ionawr 45 Teilo center|128px Penalun Eusyllt Gwenhaf  600 560 9 Chwefror 46 Cadoc center|128px Sir Forgannwg Gwynllyw Gwladys ach Brychan  600 580 24 Ionawr 47 Tudno center|128px Cymru    600  5 Mehefin 48 Afan Buallt center|128px Gwynedd  Gwenhaf  600  17 Tachwedd 49 Eilian center|128px Cymru  Canna  600  13 Ionawr 50 Mechell center|128px Cymru    600 501  51 Deiniolen  Bangor Deiniol   600  22 Tachwedd 52 Dona  Cymru Selyf ap Cynan   600  1 Tachwedd 53 Isfael  Armorica    600 501 16 Mehefin 54 Curig center|128px Cymru    600  15 Mehefin 55 Aerdeyrn  Teyrnas Powys    600   56 Aelhaearn center|128px Teyrnas PowysCymru    600  1 Tachwedd2 Tachwedd 57 Ilar center|128px Teyrnas Ceredigion    600  13 Ionawr14 Ionawr15 Ionawr 58 Allgo center|128px Llanallgo Gildas   600 660 27 Tachwedd 59 Aelrhiw center|128px Y Rhiw    600  9 Medi 60 Asaph center|128px Yr Hen Ogledd Sawyl Ben Uchel   600 601 1 Mai 61 Cynhaiarn center|128px CaereinionCymru    700   62 Clydog  Cymru    800  19 Awst3 Tachwedd 63 Caradog Fynach  Teyrnas Brycheiniog    1100 1124  64 Rhisiart Gwyn center|128px Llanidloes    1537 1584 17 Hydref 65 John Roberts  Trawsfynydd    1577 1610 25 Hydref 66 George Herbert center|128px Trefaldwyn Richard Herbert, Lord of Cherbury Magdalen Herbert  1593 1633 27 Chwefror 67 David Lewis center|128px Y Fenni    1616 1679 27 Awst 68 Siôn ap Siôn  Rhiwabon    1625 1697  69 Philip Evans center|128px TrefynwySir Fynwy    1645 1679 25 Hydref 70 John Lloyd  Sir Frycheiniog    1649 1679 25 Hydref 71 John Jones  Llanfaredd    1731 1813  72 John Rowland Thomas  Penrhyndeudraeth    1881 1965  73 Daniel P Williams  Pen-y-groes    1882 1947  74 Barrwg  Cymru      27 Medi 75 Brynach center|128px Iwerddon   Mynfer ach BrynachMwynen ach BrynachMabyn ach BrynachEndelyn ach Brynach  600 7 Ebrill 76 Cynllo center|128px Ceredigion      8 Awst 77 Peris center|128px Cymru      11 Rhagfyr 78 Dingad o Landingad  Teyrnas Powys Brychan     1 Tachwedd 79 Cennydd center|128px Casllwchwr      5 Gorffennaf 80 Sant Caradoc  Cymru     1124 13 Ebrill 81 Fflewyn center|128px Gwynedd Ithel Hael  TanwgGredifael    82 Tanwg center|128px Ynys Môn Ithel Hael     10 Hydref 83 Gwynhoedl  Cymru Seithenyn      84 Gwynin  Gogledd Cymru       85 Sannan center|128px       29 Ebrill 86 Tyfaelog center|128px Teyrnas Brycheiniog      26 Chwefror1 Mawrth 87 Gwrddelw  Caerllion      1 Tachwedd 88 James Birch  Sir Benfro     1800  89 Cynhafal center|128px Sir Ddinbych      5 Hydref 90 Gwyddelan  Gwynedd      22 Awst 91 Cadfarch  Gogledd Cymru Caradog Freichfras Tegau Eurfron    24 Hydref 92 Cynon  Teyrnas Brycheiniog Brychan     9 Tachwedd 93 Cwyfan  Ynys Môn       94 Hychan center|128px Sir Ddinbych      8 Awst

Seintiau a merthyron diweddar
 William Davies
 Rhisiart Gwyn
 John Jones
 John Roberts

Gweler hefyd
 Santesau Celtaidd 388-680
 Cristnogaeth yng Nghymru
 Oes y Seintiau yng Nghymru
 Nawddseintiau'r Hen Ogledd
 Cwthbert, sant o Frynaich (wedyn: Northumbria)

Cyfeiriadau


Seintiau
Seintiau Cymru
Categori:Cristnogaeth yng Nghymru