Y Gnoll

Erthygl am y plasdy yw hwn. Gweler hefyd Parc Gwledig y Gnoll. Am yr hen stadiwn rygbi gweler Y Gweilch.

Plasdy ger Castell-nedd yn ne Cymru yw Y Gnoll.  Daw ei enw o'r bryn coediog y tu ôl iddo.  Bu'n sedd deuluol y teulu Evans o Gastell-nedd o'r 17g hyd y 19g.

Priododd y diwydiannwr Syr Humphrey Mackworth â Mary, merch Syr Herbert Evans o'r Gnoll, ar ddiwedd yr 17g ac etifeddodd ei wraig llawer o'r ystâd. Bu'n arloeswr y diwydiant glo yn Ne Cymru a bu ganddo ran flaenllaw yn sefydlu'r diwydiant copr yno hefyd.  Codwyd y prif dŷ gan eu disgynydd gan Syr Herbert Mackworth yn 1776-8 ; y pensaer oedd John Johnson o Gaerlŷr.  Adeilad Sioraidd oedd hwn.  Cynlluniwyd gerddi helaeth yn y cyfnod yma hefyd, yn cynnwys terasau, lawntiau a ffynhonnau ; mae'r cyfan yn rhan o Barc Wledig y Gnoll heddiw.

 Dolenni allanol 
  Taith gerdded o gwmpas Parc y Gnoll 

Categori:Plasdai Castell-nedd Port Talbot
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yr 17eg ganrif
Categori:Castell-nedd