Carn Ingli

Bryn ym mynyddoedd y Preselau yn Sir Benfro yw Carn Ingli neu Mynydd Carningli. Saif ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro, i'r de o Drefdraeth. Ef yw'r pellaf i'r gogledd-orllewin o gopaon y Preselau.

Olion cynhanesyddol
Mae Carn Ingli yn nodedig am y nifer fawr o olion o Oes yr Efydd a geir ar ei lethrau, gyda gweddillion tali a charnedd o'r cyfnod yma. Ceir hefyd fryngaer o Oes yr Haearn ar y copa, gydag olion tai (gweler isod). Ymddengys fod Carn Ingli o bwysigrwydd arbennig yn y cyfnodau hyn. Mae'r henebion hyn yn cynnwys sawl crug crwn o Oes yr Efydd.

Bryngaer
250px|bawd|chwith|Bryngaer Carn Ingli

Mae muriau o gerrig wedi cael eu codi rhwng y creigiau ym mhen y bryn i ffurfio bryngaer. Mae'r muriau hyn yn ymestyn ar ffurf gylchog ymhell i lawr y llethrau i gyfeiriad y de-orllewin hefyd hefyd, gan amgau o'u mewn nifer o derasau.

Tybir gan archaeolegwyr y byddai'r gaer hon yn lloches dda i gymuned o ffermwyr lleol a ddibynnai ar gadw gwartheg; ffordd nodweddiadol Geltaidd o fyw.Christopher Houlder, Wales: an archaeological guide (Faber and Faber, 1978).

Hanes diweddarach
Yn ddiweddarach, dywedir i Sant Brynach fyw mewn ogof ar Garn Ingli, ac i angylion ymweld ag ef yno. Er nad oes sicrwydd am y safle, efallai mai yma yr ymladdwyd Brwydr Mynydd Carn yn 1081.

Cyfeiriadau

Gweler hefyd
Crugiau Carn Ingli

Categori:Bryngaerau Sir Benfro
Categori:Mynyddoedd a bryniau Sir Benfro
Categori:Oes yr Efydd yng Nghymru
Categori:Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro
Categori:Safleoedd archaeolegol Sir Benfro
Categori:Trefdraeth, Sir Benfro