Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1945

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1945 yn Rhosllannerchrugog, Sir Ddinbych (Bwrdeistref Sirol Wrecsam bellach).

+Prif GystadlaethauCystadleuaethTeitl y DarnFfugenwEnwY GadairYr Oes Aur"Jason"Tom Parri JonesY GoronCoed Celyddon"Rhyd-y-croesau"Griffith John RobertsTlws y Ddrama - -Neb yn deilwng
Cafwyd perfformiad gyntaf Prelude for the Youth of Wales gan Arwel Hughes yn yr Eisteddfod. Perfformiwyd y gwaith hwn o flaen bedwar mil o bobl ym mhafiliwn yr Eisteddfod yn Rhosllannerchrugog. Trefnwyd y gyngerdd hon gan drigolion Rhosllannerchrugog a hefyd pwyllgor y 'Rhos Mine Workers' Institute' ('Y Stiwt' ar lafar yn lleol).

Perfformiwyd y rhaglen gan Gerddorfa Ffilharmonig Lerpwl dan arweinyddiaeth Albert Coates gydag Eva Turner yn unawdydd. Canwyd clod i "un o gyfansoddwyr gorau Cymru", Arwel Hughes, a arweiniodd y perfformiad cyntaf o'i waith Prelude for the Youth of Wales, gwaith i gerddorfa lawn.

Hon oedd yr Eisteddfod olaf i'w chynnal yn ystod yr Ail Ryfel Byd: gollyngwyd bombiau atomig ar Hiroshima a Nagasaki yn ystod wythnos yr Eisteddfod, a chyhoeddi diwedd yr Ail Ryfel Byd ar y dydd Gwener.Llwyd, Alan (2006) Y Gaer Fechan Olaf, Cyhoeddiadau Barddas. t.118-9 Trefnwyd gwasanaeth diolchgarwch ar fyr rybudd, gyda chanu'r emyn Cyfamod Hedd a gweddi gyhoeddus a arweiniwyd gan y cyn-archdderwydd Elfed, oedd yn 85 oed ac yn ddall.Llwyd, Alan (2006) Y Gaer Fechan Olaf, Cyhoeddiadau Barddas. t. 119

Drama

12 cwmni drama "yn unig" fu'n cystadlu ar berfformio "drama un-act Gymraeg na fu ym mhrawf terfynol yr Eisteddfod Genedlaethol yn ystod y 10 mlynedd diwethaf" Mary Lewis a John Gwilym Jones oedd yn beirniadu. Y tri chwmni a ddewiswyd ar gyfer yr Ŵyl oedd:

 Cwmni Llangefni - Lluest y Bwci gan Matthew Williams
 Cwmni Trefnant - Jane Wogan gan Florence Howell
 Cwmni Treherbert - Gwaelod y Gwpan gan George Davies

Gweler hefyd
 Eisteddfod Genedlaethol Cymru – hanes yr Eisteddfod Genedlaethol
 Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Maelor 1961 – achlysur arall pan gynhaliwyd yr Eisteddfod yn Rhosllannerchrugog

Cyfeiriadau

Rhosllannerchrugog 1945
Rhosllannerchrugog
1945
1945
Categori:Hanes Wrecsam
Categori:Rhosllannerchrugog
Categori:1945 yng Nghymru