Mytholeg Gymreig

Y deunydd mytholegol y gwelir ei olion yn llenyddiaeth gynnar a chanoloesol Cymru a hefyd, i ryw raddau, yn ei chwedlau gwerin yw mytholeg Gymreig.  Mae'n rhan o draddodiad hynafol Cymru ond mae'n perthyn hefyd i fyd ehangach mytholeg Geltaidd a mytholeg ryngwladol.

Ceir y deunydd hwn mewn sawl ffynhonnell, yn gerddi cynnar (yn Llyfr Taliesin, er enghraifft), yn chwedlau Cymraeg cynhenid yr Oesoedd Canol (yn enwedig yn Culhwch ac Olwen a Pedair Cainc y Mabinogi), mewn cyfeiriadau yng ngwaith Beirdd y Tywysogion a Beirdd yr Uchelwyr, yn y casgliad o ddeunydd mnemonig a elwir Trioedd Ynys Prydain, ac mewn chwedlau gwerin, diweddar yn eu ffurf bresennol ond sydd o darddiad hynafol.

Y Chwedlau
Pedair Cainc Y Mabinogi
 Pwyll Pendefig Dyfed
 Branwen ferch Llŷr
 Manawydan fab Llŷr
 Math fab Mathonwy

Y Chwedlau Brodorol
 Breuddwyd Macsen Wledig
 Lludd a Llefelys
 Hanes Taliesin

Y Chwedlau Arthuraidd
 Culhwch ac Olwen
 Iarlles y Ffynnon (neu Owain)
 Peredur fab Efrawg
 Geraint fab Erbin
 Preiddeu Annwfn

Gweler hefyd
 Cymeriadau chwedlonol Cymreig (rhestr)
 Llên gwerin Cymru
 Mabinogi
 Mytholeg Geltaidd

Llyfryddiaeth ddethol
W. J. Gruffydd, Folklore and Myth in the Mabinogion (Caerdydd, 1958)
W. J. Gruffydd, Rhiannon (Caerdydd, 1953)
Alwyn D. Rees a Brinley Rees, Celtic Heritage (Llundain, 1961). Da am y cefndir mytholegol rhyngwladol.
Anne Ross, Pagan Celtic Britain (Llundain, 1967; sawl adargraffiad ers hynny).


Cymreig
Cymreig