Castell Rhaeadr Gwy

Castell canoloesol a godwyd gan yr Arglwydd Rhys o Ddeheubarth ar safle ger Rhaeadr Gwy yn 1177 yw Castell Rhaeadr Gwy.

Codwyd y castell ar gyrion Rhaeadr Gwy yng nghantref Gwerthrynion yn 1177 gan yr Arglwydd Rhys fel rhan o ymgyrch gan Ddeheubarth am reolaeth yn y rhan yma o ganolbarth Cymru. Cyfeirir ato eto ym Mtur y Tywysogion yn y cofnod am 1194; dywedir fod Rhys wedi ailgodi'r castell ond cafodd ei ddinistrio gan arglwyddi Maelienydd. Cyfeiria Gerallt Gymro at y digwyddiad: dywed fod y castell a'r dref wedi eu llosgi fel cosb gan Duw. Ceir cyfeiriad pellach at "Gastell Gwerthrynion" yn cael ei ddifetha yn 1202, ac mae'n bosibl mai Castell Rhaeadr Gwy a olygir.

Roedd y castell yn sefyll ar graig ar lan Afon Gwy gyda ffosau wedi'u cloddio yn y graig ei hun yn ei amddiffyn. Ambell garreg a rhan o'r ffos ogleddol yw'r unig olion sydd i'w gweld ar y safle heddiw, i'r gorllewin o dref Rhaeadr Gwy.

Cyfeiriadau
Paul R. Davies, Castles of the Welsh Princes (Abertawe, 1988)

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith 1177
Rhaeadr Gwy
Rhaeadr Gwy
Categori:Rhaeadr Gwy