Sidydd

Ardal siâp gwregys o'r awyr sy'n amgylchynu'r Ddaear yw'r Sidydd (Groeg: ζῳδιακός, ; Saesneg: Zodiac). Yn rhedeg ar hyd canol y gwregys mae'r ecliptig, llwybr ymddangosiadol yr Haul ar draws y sffêr wybrennol yn ystod y flwyddyn. O fewn y gwregys hwn, sy'n ymestyn tua 8° i'r gogledd a'r de o'r ecliptig, y mae'r Lleuad a'r planedau i'w gweld. Rhennir y Sidydd ar hyd yr ecliptig yn 12 rhan gyfartal, a elwir yn "arwyddion", pob un yn llenwi 30° o hydred wybrennol. Mae'r arwyddion hyn yn rhannu enwau â chytserau seryddol modern – Aries, Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libra, Scorpio, Sagittarius, Capricorn, Aquarius, a Pisces. Fodd bynnag, dim ond yn fras y mae'r arwyddion a'r cytserau yn cyfateb i'w gilydd. Mae'r cytserau yn afreolaidd eu siâp a'u maint, felly nid yw'r Haul yn treulio mis ym mhob un. Mae'r Haul hyd yn oed yn mynd trwy'r cytser Ophiuchus nad yw'n arwydd y Sidydd. Mae arwyddion y Sidydd yn fwy hysbys mewn cyd-destun sêr-ddewiniol na seryddol bellach.

canol|bawd|450px|Diagram o Scenographia Systematis Mundani Ptolemaici gan Andreas Cellarius (1660), yn dangos gwregys y Sidydd o amgylch y Ddaear

 Arwyddion y Sidydd 

Rhennir y Sidydd yn ddeuddeg rhan (un i bob mis o'r flwyddyn), a rhoddir iddynt enw'r cytser agosaf. Mae'r tabl hwn yn dangos arwyddion y Sidydd gyda'r dyddiadau pan fydd yr haul yn mynd drwyddynt.

 Cytser Arwydd Dyddiadau presenoldeb yr haul… …yn yr arwydd …yn y cytser (yn 2000) Yr Hwrdd 40px 21 Mawrth – 20 Ebrill 20 Ebrill – 13 Mai Y Tarw 40px 21 Ebrill – 21 Mai 14 Mai – 19 Mehefin Y Gefeilliaid 40px 22 Mai – 21 Mehefin 20 Mehefin – 20 Gorffennaf Y Cranc 40px 22 Mehefin – 22 Gorffennaf 21 Gorffennaf – 9 Awst Y Llew 40px 23 Gorffennaf – 22 Awst 10 Awst – 15 Medi Y Forwyn 40px 23 Awst – 22 Medi 16 Medi – 30 Hydref Y Fantol 40px 23 Medi – 22 Hydref 31 Hydref – 22 Tachwedd Y Sgorpion 40px 23 Hydref – 22 Tachwedd 23 Tachwedd – 29 Tachwedd Ophiuchus 40px   30 Tachwedd – 17 Rhagfyr Y Saethydd 40px 23 Tachwedd – 21 Rhagfyr 18 Rhagfyr – 18 Ionawr Yr Afr 40px 22 Rhagfyr – 20 Ionawr 19 Ionawr – 15 Chwefror Y Dyfrwr 40px 21 Ionawr – 18 Chwefror 16 Chwefror – 11 Mawrth Y Pysgod 40px 19 Chwefror – 20 Mawrth 12 Mawrth – 18 Ebrill
Llawysgrif Gutun Owain
Mae rhan gyntaf Llawysgrif Gutun Owain (gweler y ddelwedd uchod) yn cynnwys cymysgedd o destunau'n ymwneud ag astroleg a meddygaeth. Roedd y cyfuniad yma yn gyffredin mewn llawysgrifau ledled Ewrop erbyn y 15g ac roedd cysylltiad agos rhwng amser y flwyddyn, tymhorau'r lleuad a ffactorau astrolegol eraill ac iechyd a medygaeth gan y byddent yn effeithio ar "hiwmorau"'r corff. Roedd y gred bod y corff dynol yn cynnwys pedwar "hiwmor" yn bodoli ers cyfnod y Groegiaid. Byddai gwahanol ffactorau'n effeithio ar yr hiwmorau hyn yn achosi afiechyd.

Cyfeiriadau

Categori:Sêr-ddewiniaeth
+