Peryf ap Cedifor

Un o Feirdd y Tywysogion a ganai yn ail hanner y 12g oedd Peryf ap Cedifor (fl. 1170), a adnabyddir hefyd fel Peryf ap Cedifor Wyddel. Fe'i gofir yn bennaf am ei ddwy gyfres o englynion marwnad i'r bardd-dywysog Hywel ab Owain Gwynedd (m. 1170) a'i frodyr maeth, brodyr Peryf ei hun.Morfydd E. Owen (gol.), 'Gwaith Peryf ap Cedifor'.

Bywgraffiad
Fel yn achos sawl un o'r Gogynfeirdd, ni wyddys dim am Peryf ap Cedifor ar wahân i'r dystiolaeth a geir yn ei gerddi ei hun. Roedd yn fab i Gedifor Gwyddel, tad maeth Hywel ab Owain Gwynedd. Rhoddir y cyfenw 'Gwennwys' ar Gedifor ym 'Marwnad Hywel ab Owain Gwynedd', sy'n awgrymu fod Cedifor yn frodor o Went. Ond ceir marwnad i fab 'Cedifor Wyddel' gan Cynddelw Brydydd Mawr: os yr un Cedifor a olygir buasai'n cymorth i esbonio sut y daeth yn dad maeth i Hywel, gan mai Gwyddeles oedd mam Hywel, gwraig Owain Gwynedd. Mae'n bosibl felly mai brodor o Wynedd oedd Peryf.

Cerddi
Lladdwyd Hywel ab Owain Gwynedd a'i frodyr maeth ym mrwydr Pentraeth, Môn, yn erbyn Dafydd ab Owain Gwynedd a'i frawd Rhodri yn 1170. Ceir cyfres o englynion marwnad i'r brodyr maeth a chyres arall i Hywel ei hun. Syrthiodd pedawr o saith frawd Peryf yn y frwydr ac mae'r gerdd yn agor gyda'r llinellau teimladwy,

Tra fuam yn saith, trisaith—ni'n beiddai,
Ni'n ciliai cyn ein llaith,
Nid oes, ysywaeth, o'r saith
Namyn tri trin diolaith.

 Llyfryddiaeth 

 Morfydd E. Owen (gol.), 'Gwaith Peryf ap Cedifor', yn Gwaith Llywelyn Fardd I ac eraill o Feirdd y Ddeuddegfed Ganrif, gol.  Kathleen Anne Bramley et al. (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru], 1994). Y golygiad safonol o waith Peryf ap Cedifor, yng "Nghyfres Beirdd y Tywysogion".

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Beirdd y Tywysogion
Categori:Genedigaethau'r 12fed ganrif
Categori:Llenorion y 12fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau'r 12fed ganrif
Categori:Pobl o Wynedd
Categori:Teyrnas Gwynedd