Cylchgrawn

Cyhoeddiad sy'n dod allan fel arfer yn rheolaidd (ynwythnosol neu'n fisol), ac sy'n cynnwys ystod o bynciau gan fwy nag un awdur yw cylchgrawn. Mae'r gost o'i gynhyrchu fek arfer yn dod o bris y gwerthiant a'r hysbysebion, neu gan nawdd cyhoeddus.

Yr cylchgrawn cyntaf i'w argraffu oedd y Erbauliche Monaths Unterredungen, a oedd yn ymwneud â llenyddiaeth ac athroniaeth ac a werthwyd yn yr Almaen yn 1663. Y cylchgrawn cyntaf a oedd yn ymwneud â diddordebau cyffredinol oedd The Gentleman's Magazine, a argraffwyd yn Llundain yn 1731 ac a olygwyd gan Edward Cave, dan y ffugenw "Sylvanus Urban", ac ef a fathodd y term Saesneg magazine.OED, s.v. "Magazine", and 

Cylchgronau yng Nghymru
Y cylchgrawn hynaf i gael ei gyhoeddi, sy'n para i gael ei gyhoeddi heddiw, (a hynny mewn unrhyw iaith yn y byd) ydy'r Gwyliedydd sef cylchgrawn y mudiad Wesleaidd.Y Gwyliedydd ar "Google books"

Mae cylchgronau o bob math wedi cael eu cyhoeddi yng Nghymru ers diwedd y 18g. Un o'r cynharaf oedd Y Cylch-grawn Cynmraeg neu Drysorfa Gwybodaeth, chwarterolyn a gyhoeddwyd am gyfnod byr yn 1793-1794. Cofnodir y gair "cylchgrawn" ei hun am y tro cyntaf yng ngeiriadur Saesneg-Cymraeg John Walters, yr English-Welsh Dictionary (1770-1794).

Roedd cylchronau Cymraeg y 19g yn tueddu i fod naill ai'n ymwneud â llenyddiaeth a hynafiaethau Cymru neu'n gyhoeddiadau crefyddol enwadol. Enghraifft dda o'r cyntaf yw Y Greal. Ond roedd hyd yn oed y cylchgronau enwadol yn cynnwys pytiau o newyddion a oedd bron yr unig ffynhonnell am ddigwyddiau'r dydd i'r werin bobl am gyfnod.

Bu rhaid aros yn hir i gael deunydd tebyg i'r cylchgronau amrywiol a gyhoeddid mewn gwledydd eraill yn y Gymraeg. Yn Lloegr roedd cylchgronau dychanol fel Punch yn hynod poblogaidd, er enghraifft, ac er y cafwyd fersiwn Cymraeg ni pharhaodd am hir.

I gryn raddau, llenyddiaeth sy'n dominyddu hanes y cylchgrawn yn yr 20g yng Nghymru. Gellid nodi Y Llenor a Taliesin. Digideiddiwyd llawer o gylchgronau Cymraeg a Chymreig gan y Llyfrgell Genedlaethol mewn prosiect a elwir yn Cylchgronau Cymru Ar-lein.

Cylchgronau Cymraeg yn 2011

+ Gwerthiant fesul rhifyn y cylchgronau sy'n derbyn grantGolwg; Cyfrol 24, Rhif 13, 24 Tachwedd 2011. Cylchgrawn Lleiafswm Gwerthiant  Rhifynnau mewn blwyddyn Grant Blynyddol (£) Cyfanswm y copiau a werthir mewn blwyddyn Grant y copi a brynnir (£) Y Cymro  2,500  52  £18,000  130,000  £0.07 Barn  1,000  10  £80,000  10,000  £8.00 Golwg  2,500  50  £73,000  125,000  £0.60 Barddas  500  4  £24,000  2,000  £12.00 Cristion  1,000  6  £4,8000  6,000  £0.80 Gair y Dydd  500  4  £2,400  2,000  £1.20 Taliesin  500  3  £28,500  1,500  £19.00

2012 - 2016
Barddas £24,000
Barn £80,000
CIP £26,000
Cristion £4,800
Fferm a Thyddyn £2,000
Gair y Dydd £2,400
Golwg £73,000
Lingo Newydd £18,000
Llafar Gwlad £7,000
Taliesin £28,500
WCW £36,000
Y Cymro £18,000
Y Neuadd £6,000
Y Selar £12,000
Y Traethodydd £8,000
Y Wawr £10,000

2016-2021
Yn 2016 dosbarthwyd tua 29 o gylchgronau o Gymru yn Gymraeg ac yn Saesneg (am Gymru) i'r siopau trwy Ganolfan Ddosbarthu'r Cyngor Llyfrau. Mae rhain yn cynnwys: Barddas, Barn, Bore Da, Cambria, Cip, Cristion, Cylchgrawn Efengylaidd, Cymru a'r Môr, Fferm a Thyddyn, Gair y Dydd, Iaw, Lingo Newydd, Lol, Llafar Gwlad, Natur Cymru / The Nature of Wales, Y Naturiaethwr, New Welsh Reader (NWR), Ninnau, Planet, Poetry Wales, WCW, Welsh Country, Welsh Football, Welsh History Review, Y Casglwr, Y Faner Newydd, Y Gwyliedydd, Y Traethodydd, Y Wawr a'r Enfys.Cyhoeddi Grantiau i Gylchgronau Cymraeg ar gyfer 2016–2019 - 14 Medi 2015.  adalwyd 01 Mawrth 2016

Mae papurau wythnosol a gyhoeddir gan yr enwadau crefyddol hefyd i'w cael a darperir gwasanaeth newyddion ar-lein Cymraeg Cymru Fyw gan y BBC a Golwg 360 gan gwmni Golwg Newydd Cyf.

Daeth Taliesin i ben yng ngwanwyn 2016 a disgwylir rhifyn cyntaf cylchgrawn llenyddol newydd o'r enw O'r Pedwar Gwynt ym mis Awst 2016 dan olygyddiaeth Sioned Puw Rowlands ac Owen Martell. Bydd comic newydd i blant hŷn hefyd yn ymddangos ym mis Mai 2016 wedi ei greu gan y cartwnydd Huw Aaron ac yn cael ei gyhoeddi gan Y Lolfa.

Yn 2016 cyhoeddodd y Cyngor Llyfrau Cymraeg y bydd y cylchgronau canlynol yn derbyn nawdd am y cyfnod 2016-1, tra pery nawdd Llwodraeth Cymru:

Barddas  £24,000 
Barn  £80,000 
Cristion  £4,800 
Golwg  £73,000 
Lingo  £18,000 
Y Cymro  £18,000 
Y Wawr  £10,000 
CIP  £27,500 
Mellten  £14,000 
Fferm a Thyddyn  £1,500 
Llafar Gwlad  £7,000 
Melin  £5,000 
WCW  £30,000 
Y Selar  £10,000 
Y Traethodydd  £6,000
Cyfanswm: £391,446

Gweler hefyd
Rhestr o gylchgronau Cymraeg
Papurau newydd a chylchgronau Cymraeg tramor

Cyfeiriadau

 Darllen pellach 
 Jeff Jarvis, Magazine (Efrog Newydd: Bloomsbury, 2024).

Dolenni allanol
 Gwefan Cylchgronau Cymru Ar-lein


Categori:Termau llenyddol