Beryl Williams

Actores Gymraeg o Ddolgellau oedd Beryl Williams (12 Rhagfyr 1937 – 18 Mehefin 2004). Enillodd wobr Bafta Cymru yn 1991 am y brif rhan yn nrama Meic Povey, Nel.

Bywyd cynnar
Fe'i ganed yn Nolgellau yn ferch i deiliwr alcoholig. Mynychodd Ysgol breswyl Dr. Williams i ferched wedi iddi dderbyn ysgoloriaeth. Cymerodd ran mewn dramâu yn yr ysgol cyn mynd yn fyfyrwraig i Goleg Drama Rose Bruford yn Llundain. Tra yno, cyfarfu a Freddie Jones sef un o brif actorion y theatr yn Lloegr a datblygodd berthynas rhyngddynt. Serch hynny, ar ôl iddi orffen ei chwrs dychwelodd i Ddolgellau.

Gyrfa
Bu'n aelod o Gwmni Theatr Cymru yn y 1970au gan berfformio a chyfarwyddo sawl cynhyrchiad, ac yn ddiweddarch gyda Theatr Bara Caws. Bu'n gweithio fel actores tan y 1990au gan berfformio mewn cynyrchiadau ar gyfer y BBC, Cwmni Theatr Cymru, ambell gynhyrchiad Saesneg a dramâu S4C yn y 1980au. Roedd yn adnabyddus am chwarae y wraig tŷ Gwen Elis yn y gyfres ddrama Minafon. Bu Williams yn gweithio gyda'r cynhyrchydd a'r cyfarwyddwr drama Wilbert Lloyd Roberts ar amryw o ddramâu teledu arloesol gan gynnwys A Rhai yn Fugeiliaid gan Islwyn Ffowc Elis (1961) a'r Byd ar Betws, gyda David Lyn a Gaynor Morgan Rees.
bawd|Beryl Williams fel Nel S4C

Talodd yr actor Dyfan Roberts deyrnged hyfryd iddi, wedi ei marwolaeth cyn-amserol yn 2004: "Sut y disgrifiodd Sharon Morgan hi? Y gair oedd ‘ethereal’. Arallfydol. Stewart Jones yntau yn ei gweld am y tro cyntaf pan oedd hi’n athrawes ifanc yn ysgol Dr. Williams Dolgellau, ac yn dal sylw ar y tawelwch yna, yr ‘aura’ o’i chwmpas hi. Michael Povey yn dweud yr hanes amdano’n mynd am gyfweliad efo Cwmni Theatr Cymru am y tro cyntaf [...] Ond o gornel ei lygaid, yn y blwch rheoli, gwelai Michael bresenoldeb arall. Dynes hardd gwallt coch yn edrych a gwrando arno â ddiddordeb o’r tu hwnt i’r gwydr. O ble daeth y rhyfeddod prin yma? Pwy oedd Beryl Williams? Holi nifer o gyfoedion, cydweithwyr a ffrindiau Beryl wrth baratoi’r erthygl hon, a chael yr un ateb. ‘Roedd pawb yn ei hadnabod- at ryw bwynt. Ond roedd ‘na ffîn na châi neb weld ei ddatgelu. Mae’n eironig bod actores yn berson mor breifat. Osgoi sylw fel y pla â wnai Beryl. Ond o edrych yn ôl wedi ei marwolaeth gynamserol, yn y preifatrwydd yna yr oedd ei chryfder. Roedd y dirgelwch yna, yr ‘enigma’ fel y galwodd John Ogwen o, yn ychwanegu at ddyfnder ac at gryfder perfformiadau a dylanwad actores arbenica’r Gymraeg yn ail hanner yr ugeinfed ganrif"

 Teledu a Ffilm 
bawd|Beryl Williams ym 1968
 A Rhai Yn Fugeiliaid (1961) BBC Cymru
 Byd A'r Betws BBC Cymru
 Mostyn BBC Cymru
 Enoc Huws BBC Cymru
 Tresarn (1970) BBC Cymru
 In Loving Memory (1970) BBC Cymru
 Pobol Y Cwm BBC Cymru
 The Revivalist - BBC Cymru
 Ifas Y Tryc - Bwrdd Ffilmiau
 Owain Glyndŵr - Bwrdd Ffilmiau
 Dinas HTV (ffilm)
 Minafon (1983) S4C
 Gwen Tomos BBC
 Hywel Morgan S4C
 Annest S4C
 Eistedd Dros Ddŵr BBC
 Tywyll Heno S4C
 Sul Y Blodau BBC
 Nel S4C
 Paradwys Ffŵl (1993) S4C
 Jabas
 Jabas Jones (ffilm) (1990)
 Yr Alwad (1988)
 Hafod Henri (1984)

 Theatr* 
*gyda Cwmni Theatr Cymru, oni nodi yn wahanol.

 1960au 
 Cariad Creulon (1965) ‘cynorthwydd’ nid actor
 Pros Kairon (1966) ‘cynorthwydd’ nid actor
 Saer Doliau (1967) ‘cynorthwydd’ nid actor
 Cymru Fydd (1967) ‘cynorthwydd’ nid actor
 Deud Yda Ni (1967) cyfarwyddydd
 Tair drama fer gan Eugène Ionesco : Y Tenant Newydd, Merthyron Dyletswydd a Pedwarawd (1968) Cwmni Theatr Cymru
 Under Milk Wood (1968)
 Problemau Prifysgol (1968)
 Tŷ Ar Y Tywod (1968)
 Meistr Y Chwarae (1969)
 Dawn Dweud (1969)
 Y Ffordd (1969)
 Daniel Owen (1969)
 Roedd Caterina O Gwmpas Ddoe (1969) - cyfarwyddo ac actio

 1970au 
 Cofio Cynan (1970)
 Exit The King Theatr Y Sherman
 Ynys Y Geifr  
 Merched Yn Bendant (1979) Theatr Bara Caws cyfarwyddo a chreu

 1980au 
 Oes Ma Bobol? (1981)  Theatr Bara Caws
 Iechyd Da (1986) Theatr Bara Caws
 O Law I Law (1986) Cwmni Theatr Gwynedd

 1990au 
 Monolog (1992) Eisteddfod Genedlaethol Cymru (ei pherfformiad olaf ar lwyfan)

Cyfeiriadau

Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA Cymru
Categori:Genedigaethau 1937
Categori:Marwolaethau 2004
Categori:Pobl o Ddolgellau