Brynach Wyddel

Sant o ddechrau'r 6g oedd Brynach Wyddel.

Hanes a thraddodiadau
Ceir buchedd iddo yn dyddio o'r 12g, lle dywedir iddo fynd ar bererindod i Rufain ac yna fyw yn Llydaw am gyfnod cyn symud i Gymru. Dywedir iddo lanio yn Aberdaugleddau yn Nyfed, ac yna ymsefydlu ger Afon Nanhyfer. Dywed traddodiad arall iddo fod yn gaplan i Frychan, brenin Brycheiniog. Enwyd nifer o leoedd ar ei ôl, yn cynnwys Llanfrynach ym Mhowys a Llanfyrnach yn sir Benfro.

Adroddir nifer o chwedlau amdano. Dywedir fod ganddo fuwch oedd yn rhoi cymaint o laeth nes bod digon i'r myneich i gyd, a blaidd dof yn ei gwarchod. Un diwrnod daeth Maelgwn Gwynedd a'i osgordd ar ymweliad, gan fynnu cael eu bwydo. Pan wrthdododd Brynach, lladdasant y fuwch, ond pan geisiasant goginio'r cig, ni allent gael y dŵr i ferwi. Sylweddolodd Maelgwn ei fai ac ymddiheruodd. Adferodd Brynach y fuwch, a gwnaeth i wledd wyrthiol ymddangos, gan dynnu bara o frigau'r coed.

Dethlir ei ddydd gŵyl ar 7 Ebrill.

bawd|dim|Adfeilion Eglwys Sant Brynach, Cwm yr Eglwys, Sir Benfro

Cyfeiriadau

Categori:Seintiau o Gymru
Categori:Pobl y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Hanes Powys
Categori:Teyrnas Brycheiniog