Ysgol gyfun

Ysgol uwchradd yw ysgol gyfun, sydd ddim yn dewis eu disgyblion ar sail gallu na champau academaidd. Defnyddir y term yn gyffredin yn y Deyrnas Unedig, yn arbennig yng Nghymru a Lloegr, lle cyflwynwyd ysgolion cyfun tuag at ddiwedd yr 1960au a'r 1970au cynnar. Addysgir tua 90% o ddisgyblion Prydeinig mewn ysgolion cyfun.

Gan fod ysgol gyfun yn addysgu amrediad eang o bynciau ar draws y sbectrwm academaidd a galwedigaethol, deallir yn gyffredinol y bydd angen i'r ysgol fod o faint go fawr i allu derbyn plant o amryw eang o allu.

Gweithrediad
Mae ysgolion cyfun fel arfer yn ysgolion cymunedol sy'n cymryd eu disgyblion o ardal leol sydd wedi cael ei diffinio gan yr awdurdod lleol, gelwir hwn yn dalgylch. Yng Nghymru a Lloegr mae gan rhieni ddewis i ryw raddau, o ba ysgol i anfon eu plant, nid yw'n anghyffredin i ddisgyblion deithio cryn bellter i'w hysgolion.

Mae'r rhan fwyaf o ysgolion yn defnyddio system lle gosodir y plant mewn set yn ôl gallu, ym mhob pwnc unigol. Mae tueddiad diweddar i ysgolion cyfun arbenigo mewn meysydd megis technoleg.

Mae pob ysgol gyfun yn derbyn plant rhwng 11 ac 16 oed. Mae gan rai chweched ddosbarth; mae'r mynediad i'r dosbarth yn agored, ac mae rhai disgyblion yn astudio cymwysterau Lefel A, tra bod eraill yn dilyn rhaglenni galwedigaethol.

Hanes a gwleidyddiaeth
Tarddiad
Cyn yr Ail Ryfel Byd, roedd addysg uwchradd yn brin ac yn ddrud. Ar ôl y rhyfel, darparwyd addysg uwchradd am ddim, hyd 14 o leiaf, yn Lloegr, Cymru a Gogledd Iwerddon. Rheolwyd hyn o dan y System Tridarn a gafodd ei chyflwyno o dan lywydd y Blaid Geidwadol, Rab Butler, yr ysgrifennydd gwladol ar gyfer addysg ar y pryd. Eisteddai plant yr arholiad eleven plus yn eu blwyddyn olaf o addysg gynradd ac anfonwyd hwy i ysgol uwchradd modern, ysgol uwchradd technegol neu ysgol ramadeg, yn dibynnu ar eu gallu. Ni weithredwyd ysgolion technegol yn eang, ac am 20 mlynedd roedd y system yn ymarferol yn un deurannol, gyda chystadleuaeth ffyrnig am y llefydd a oedd ar gael ar gyfer yr ysgolion gramadeg, a amrywiai rhwng 15% a 25% yn dibynnu ar y lleoliad.

Ysgolion Cyfun Cynnar

Gweithrediad Wlad Eang

Dadleuon Mawr Callaghan

Statws Presennol

Dadleuon a materion

Gwledydd Eraill
Yr Alban

Gweriniaeth Iwerddon

Sweden
Roedd gan Sweden ysgolion gallu cymysg am rhai blynyddoedd cyn iddynt cael eu cyflwyno yng Nghymru a Lloegr, dilynwyd hyn fel un o'r modelau ar gyfer Cymru a Lloegr.

Ffindir
Mae'r Ffindir wedi defnyddio ysgolion cyfun ers yr 1970au.

Yr Almaen
Mae gan yr Almaen ysgolion cyfun sy'n cael eu adnabod fel Gesamtschule. Gall yr ysgol hwn cael ei fynychu yn lle'r system tair ysgol.

Cyfun