Torgoch

Pysgodyn o deulu'r Salmonidae yw'r Torgoch  (Salvelinus alpinus). Fe'i ceir yn naturiol mewn rhai llynnoedd yn Eryri: Llyn Bodlyn, Llyn Cwellyn a Llyn Padarn. Fe symudwyd y torgochiaid oedd yn Llyn Peris i nifer o lynnoedd eraill - Llyn Cowlyd, Llynnau Diwaunedd, Llyn Dulyn a Ffynnon Llugwy pan adeiladwyd Gorsaf Bŵer Dinorwig, ond dywedir fod y torgoch wedi dychwelyd i Lyn Peris.

Mewn rhai rhannau o'r byd, megis Canada, gwledydd Llychlyn a Siberia mae'n llawer mwy cyffredin.

Hanes y bysgodfa dorgoch yn Eryri

Mewn truth hir am bob math o ddigwyddiadau yn Y Drych (5 Tachwedd 1914) nodir:- "Ym mysg y pysgod gwneir difrod garw ar y torgochiaid yn llyn Llanberis y dyddiau hyn. Mae llawer yn cael helfa dda aml i ddiwrnod, tra gwerthir hwy yn rhwydd am swllt y pwys."Y Drych, 5 Tachwedd 1914 (DW-T)

Ac yn Herald Cymraeg 1909, nodir:
awdur y traethawd: WILLIAM WILLIAMS. Bod y Gof, Llanberis

'Dal pysgod ar y gwelyau claddu [dodwy] oeddynt gyda rhwydi - felly roeddynt yn llawn o rawn a 'milt' ac nid oedd ansawdd y cig ddim yn rhyw dda iawn. Roeddynt yn cael ei piclo yr amser yma - ond mae'n debyg fod eu cig yn llawn maeth er yn feddal, ac yn cael ei groesawy fel rhywbeth gwahanol iw prydau bwyd.Cys. Pers. Huw Hughes (Llanberis, Cadeirydd Cymdeithas Pysgotwyr Seiont, Gwyrfai a Llyfni

Llên Gwerin
Mae hen sôn wedi bod am y twnnel o Padarn i Cwellyn a dyna pam fod pysgod yn cael eu dal yn Nhachwedd a Rhagfyr yn Nyffryn Peris ac yn ystod Ionawr ar Cwellyn - ar ôl mynd drwy'r twnnel.

Cyfeiriadau

Categori:Pysgod