John Jones (Ioan Tegid)

Bardd, orthograffydd a gweinidog oedd John Jones (10 Chwefror 1792 – 2 Mai 1852), sy'n adnabyddus wrth ei enw barddol "Tegid" neu "Ioan Tegid". Fe'i ganed ac fe'i magwyd yn y Bala yn yr hen Sir Feirionnydd, (de Gwynedd erbyn hyn).Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru).

 Cefndir 
Ganwyd Ioan tegid yn Llanycil, ar lan Llyn Tegid, oddi wrth yr hwn y cymerodd ei enw barddonol. Enwau ei rieni oedd Henry Jones Foster, Joseph. Alumni Oxonienses: The Members of the University of Oxford, 1715-1886, tud 767 a Catherine Jones. Roedd yn un o bedwar o blant:

 Addysg 
Cafodd addysg dda yn ieuanc, (sydd yn awgrym bod ei deulu yn un gweddol gefnog) Ym 1812 aeth i Gaerfyrddin, i ysgol y Parch. D. Peter. Ym 1813 aeth i ysgol y Parch. D. Price, yn yr un dref, lle y bu am 18 mis. Ym 1814 aeth i Goleg yr Iesu Rhydychen, lle cafodd radd BA ym 1818. Edward Davies (Iolo Meirion), Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion, Caernarfon 1870 Tud 73

 Gyrfa 
Ym 1819 cafodd ei ordeinio'n ddiacon ac offeiriad yn Eglwys Lloegr a'i benodi i gaplaniaeth Eglwys Crist, Rhydychen. Fe'i penodwyd yn brif gantor yn Eglwys Crist ym 1823 a churadiaeth barhaus St Thomas yn yr un ddinas, lle y bu yn gweinidogaethu am 18 mlynedd. Yn Awst, 1841, penodwyd ef i ficeriaeth Nanhyfer, yn Sir Benfro; ac ym 1848 fe'i dyrchafwyd yn beriglor yn Eglwys Gadeiriol Tŷ Ddewi.

Marwolaeth
Bu farw ym mhersondy Nanhyfer yn 61 oed o'r dyfrglwyf (oedema) a'i gladdu yn eglwys ei blwyfRoberts, Henry; Gwaith barddonawl y diweddar Barch. John Jones, M.A., (Ioan Tegid), Llundain 1859. Rhagymadrodd bywgraffiadol tud xx

Gwaith llenyddol
Ceisiai amddiffyn fersiwn o orgraff yr iaith Gymraeg a seiliwyd ar yr orgraff a ddyfeisiwyd gan William Owen Pughe. Golygodd gyfrol o waith y bardd canoloesol Lewys Glyn Cothi.

Llyfryddiaeth
Traethawd ar Gadwedigaeth yr Iaith Gymraeg (1820)
(gol.) gyda Gwallter Mechain, Gwaith Lewys Glyn Cothi (1837)
Gwaith Barddonawl (1859). Cyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth, gyda chofiant iddo gan ei nai Henry Roberts.

Cyfeiriadau

Categori:Baledwyr Cymraeg
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1792
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1852
Categori:Pobl o'r Bala
Categori:Ysgolheigion Cymraeg