Darogan

Dull cyfrin i ragweld y dyfodol yw darogan. Gelwir un sy'n medru darogan yn ddaroganwr neu broffwyd (ond mae proffwyd yn derm sy'n tueddu i gael ei gyfyngu i draddodiadau crefyddol un duw e.e. proffwydi'r Hen Destament).

Y Celtiaid a'r Cymry
Roedd y Celtiaid ymhlith y pobloedd hynafol a ymddiddorai'n fawr mewn darogan. Yng Nghymru'r Oesoedd Canol, roedd bri mawr ar ganu darogan a thestunau rhyddiaith proffwydoliaethol a brutiau. Ceir nifer o gerddi darogan a briodolir gan amlaf i feirdd o'r gorffennol, yn enwedig Taliesin, neu ffigurau chwedlonol fel Myrddin, ond roedd rhai o'r beirdd proffesiynol yn cyfansoddi cywyddau darogan hefyd.

Yn yr Oesoedd Canol, a hyd at y 19eg ganrif, credai rhai fod y Dynion Hysbys yn medru rhagweld y dyfodol.

Rhai dulliau cyffredin 
 Sêr-ddewiniaeth: trwy astudio'r wybren.
 Argoel: trwy astudio hedfan adar.
 Llyfr-ddewiniaeth: gyda llyfrau (testunau crefyddol yn aml).
 Cerdyn-ddewiniaeth: gyda chardiau.
 Llaw-ddewiniaeth: trwy "ddarllen" cledrau'r dwylo.
 Adeg-ddewiniaeth: ynglŷn ag adegau, diwrnodau lwcus/anlwcus.
 Cyfrifiadur-ddewiniaeth: gyda chyfrifiaduron.
 Pêl-ddewiniaeth: gyda phêl grisial.
 Daear-ddewiniaeth: trwy astudio marciau ar y ddaear, ayyb.
 Dŵr-ddewiniaeth: trwy astudio dŵr.
 I Ching; ffurf o Lyfr-Ddewiniaeth.
 Rhif-ddewiniaeth: trwy astudio rhifau.
 Breuddwyd-ddewiniaeth: trwy freuddwydion.
 Rwnig-ddewiniaeth: gyda llythrennau rwnig.
 Tân-ddewiniaeth: trwy astudio tân.

Gweler hefyd
Augur, daroganwr o offeiriad yng nghrefydd Rhufain
Canu Darogan
Dyn Hysbys
Mab Darogan, gwaredwr disgwyliedig y Cymry
Rhagfynegiad


Categori:Anthropoleg grefyddol
Categori:Yr ocwlt
Categori:Rhagfynegiad