Ynysoedd Allanol Heledd

Ynysoedd oddi ar arfordir gogledd-gorllewinol yr Alban yw Ynysoedd Allanol Heledd neu Yr Ynys Hir, (, ). Noder fod  weithiau yn cael ei ddefnyddio am y cyfan o Ynysoedd Heledd. An Cliseam ar ynys  (Harris) yw copa uchaf yr ynysoedd. Yr enw ar yr etholaeth seneddol (y DU) yw .

Yr ynysoedd hyn yw cadarnleoedd iaith Gaeleg yr Alban.

bawd|250px|Ynysoedd Heledd; Ynysoedd Allanol Heledd mewn oren

 Tarddiad yr enw 
Ystyr "heledd" yw "pwll o ddŵr hallt" a cheir y gair "hal" neu "hel" (sef halen) ar ddechrau Hel-edd.[Geiriadur Prifysgol Cymru; Cyfrol ll; tudalen 1843.] Mae'n bosib, hefyd, ei fod yn tarddu o'r gair Gaeleg am "ynys", sef Eilean.

Ynysoedd a'u poblogaeth
Yr ynysoedd sydd a phobl yn byw arnynt yw:

 Ynys Poblogaeth (2001)  Leòdhas a Na Hearadh (Lewis a Harris) 19,918 De Uist  1,818  Gogledd Uist  1,271  Benbecula  1,219  Barraigh  1,078  Sgalpaigh na Hearadh  322  Bernera Fawr  233  Griomasaigh  201  Beàrnaraigh  136  Eirisgeidh  133  Bhatarsaigh  94  Baile Sear  49  Grimsay, De-ddwyrain Benbecula  19 Flodaigh 11 CYFANSWM (2001) 26,502

Ymhlith yr ynysoedd sydd bellach heb boblogaeth, mae ynysoedd Sant Kilda, y pellaf tua'r gorllewin, sy'n awr yn Safle Treftadaeth y Byd.

Cyfeiriadau

Llyfryddiaeth
 Harry Williams, Crwydro'r Ynys Hir (Llyfrau'r Dryw, Llandybie). Cyhoeddwyd fel rhan o'r gyfres boblogaidd 'Crwydro Cymru'.

Categori:Awdurdodau unedol yr Alban

Allanol Heledd