Rowland Lee

Esgob a gwleidydd oedd Rowland Lee (tua 1487 – 28 Ionawr 1543).

Adnabyddir ef orau am ei dymor fel Arglwydd Lywydd Cyngor Cymru a'r Gororau, ac ar orchymyn Thomas Cromwell, fe geisiodd dod a chyfraith a threfn i ardaloedd Cymru yn 1534. Beth olynodd oedd teyrnasiad ofn, a penderfynodd Lee ddelio gyda'r Cymry 'digyfraith' gan eu euogfarnu a'u crogi â anghosbedigaeth. Honnodd Lee ei fod wedi crogi 5000 o Gymry yn ei bum mlynedd yn y swydd; gorliwiad efallai, ond ta waeth, mae'n dangos cymeriad y dyn a'i ddisgrifwyd fel casawr mawr y Cymry gan Dafydd Jenkins. Roedd atgasedd tuag at Lee ymysg y bonheddigion hefyd oherwydd ei ddiffyg parch, broliodd unwaith ei fod wedi crogi "Pum o'r gwaed gorau yn Swydd Amwythig".

Dywedir i'r "Esgob crogi" fod yn siomedig ac wedi cynhyrfu yn 1536 pan weithredwyd y Deddfau Uno, credai na allwyd ymddiried yn y Cymry fel rhan o Loegr. Bu farw yn Amwythig.

Dolenni allanol

Categori:Genedigaethau'r 1480au
Categori:Marwolaethau 1543
Categori:Esgobion Lichfield
Categori:Llywyddion Cyngor Cymru a'r Gororau