Sgoteg

Iaith Germanaidd a siaredir yn ne'r Alban yw'r Sgoteg neu Lallans.  Mae Sgoteg yn perthyn i'r Saesneg, ac fe'i hystyrir yn dafodiaith Saesneg gan rai, er bod Llywodraeth yr Alban a Siarter Ieithoedd Lleiafrifol Ewrop yn ei chyfrif yn iaith leiafrifol draddodiadol. Ers 2025, mae'r Sgoteg yn iaith swyddogol yn yr Alban.

Ceir enghraifft gyfoes o'r iaith Sgoteg yn y gân brotest o'r 1960au gan Hamish Henderson, Freedom Come-All-Ye. Wrth ddarllen geiriau'r gân gellir gweld y tebygrwydd a'r gwahaniaeth rhwng Saesneg. Ymysg lladmeiryddion cyfoes yr iaith mae'r bardd ifanc, Len Pennie.

Mewn cyfrifiad yn yr Alban yn 2022, nododd 1.5 miliwn o bobl yn yr Alban (gyda phoblogaeth o 5.4 miliwn o bobl) eu bod yn gallu siarad Sgoteg.

Newid llafariaid
Un gwahaniaeth rhwng Saesneg a Sgoteg yw i'r iaith Sgoteg beidio cael ei heffeithio gan y 'Great Vowel Shift' a ddigwyddodd i'r Saesneg rhwng tua 1350 a 1600 yn yr un ffordd. Un enghraifft o'r newid llefariaid yma oedd bod llefariaid oedd yn cael eu sillafur ou (w yn Gymraeg) newid i au (aw yn Gymraeg); gwelir y gwahaniaeth gydag ynganiad gyfoes "brown cow" yn Saesneg tra i'r Sgoteg gadw ac arddel hyd heddiw "broon coo".

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Lallans - 'Cymdeithas yr Iaith' Sgoteg
 'Speaking Scottish - is Scots a Language or Slang?' Cyflwyniad ar Youtube


Categori:Ieithoedd yr Alban
Categori:Ieithoedd Eingl-Ffrisiaidd