Ted Hughes

Awdur a bardd Saesneg a sgwennai ar gyfer oedolion a phlant oedd Edward James Hughes (Ted Hughes) OM (17 Awst 1930 – 28 Hydref 1998). Adnabyddir ef gan feirniaid llenyddol fel un o lenorion gorau ei oes.Daily Telegraph, Ebrill 2004 - Adolygiad Philip Hensher o Collected Works of Ted Hughes, ymysg eraill

Priododd y bardd o Unol Daleithiau America, Sylvia Plath, yn 1956, ond fe laddodd hi ei hun hi yn 1963 yn ddim ond 30 oed. Daeth ei ran yn y berthynas yn ddadleuol, yn rhannol oherwydd safbwynt rhai ffeminyddion ac edmygwyr Plath yn yr Unol Daleithiau, a aeth mor bell â'i gyhuddo o lofruddiaeth.Ted Hughes: A Talented Murderer: Newyddiadurwr y Guardian, Nadeem Azam, yn ysgrifennu ar wefan 1Lit.com, 2006 Ni gymerodd Ted Hughes ei hun ran yn y dadleuon yn gyhoeddus, ond dadlenodd y Birthday Letters (1998), eu perthynas cymhleth, ac i nifer, rhoddwyd ef mewn golau gwell o'i herwydd.Middlebrook, D. Her Husband: Ted Hughes and Sylvia Plath, A Marriage. Llundain, Penguin: 2003.

Fe'i penodwyd yn Fardd Llawryfog ym 1984, yn dilyn marwolaeth John Betjeman ac fe'i olynwyd gan Andrew Motion wedi marwolaeth Hughes.

Porteadwyd ef yn 2003 gan yr actor Daniel Craig yn y ffilm Sylvia, ffilm fywgraffiadol am Sylvia Plath.

 Dyddiau cynnar 
Ganed Ted Hughes ar 17 Awst, 1930 yn rhif 1, Aspinal Street, yn Mytholmroyd, Gorllewin Swydd Efrog a magwyd ef ymysg ffermydd yr ardal. Yn ôl Hughes, siapiodd hyn ei gymeriad ("My first six years shaped everything").Teitl: Ted Hughes: Timeline Dyddiad Cyrchu:22 Awst 2006 Yn saith oed, symudodd ei deulu i Mexborough, De Swydd Efrog, lle rhedon nhw siop paburau-newydd. Roedd ganddo frawd, Gerald, a oedd ddeng mlynedd yn hŷn nag ef, yn ogystal â chwaer, Olwyn, a oedd dwy flynedd yn hŷn.

 Bywyd personol 
Astudiodd Hughes Saesneg, anthropoleg ac archaeoleg yng Ngoleg Penfro, Caergrawnt. Ar yr un adeg, ymddangosodd ei farddoniaeth mewn cylchlythyr, St. Botolph's Review, ynghyd â gwaith cyd-fyfyrwyr; mewn parti i lansio'r cylchgrawn cyfarfu â Sylvia Plath. Priododd y ddau ar 16 Mehefin 1956, dim ond pedwar mis ar ôl cyfarfod.

Blwyddyn yn ddiweddarach, symudodd y cwpl i orllewin Massachusetts yn yr Unol Daleithiau. Gweithion nhw fel llenorion gwadd ym Mhrifysgol Massachusetts Amherst ac yng Ngholeg Smith. Wedi gwario cyfnod yn Boston, dychwelon nhw i Loegr yn Hydref 1959, gan symyd yn gyntaf i Lundain, ac yna i Ddyfnaint yn 1961 (Court Green, North Tawton).

Cawson nhw ddau o blant ond gwahanodd y cwpwl yn hydref 1962. Parhaodd Ted i fyw yn Court Green, gyda'i gariad Assia Wevill, ar ôl marwolaeth Plath ar 11 Chwefror 1963, ond yn y diwedd collodd y berthynas ei sglein iddo, a daeth i ymwneud â merched eraill. Fel gweddw Plath, daeth Hughes yn ysgutor ei hystadau llenyddol a phersonol. Goruchwyliodd gyhoeddiad ei llawysgrifau, gan gynnwys Ariel (1966). Hawliodd hefyd ei fod wedi dinistrio pennod olaf dyddiadur Plath, a ddisgrifiai eu misoedd olaf gyda'i gilydd. Yn ei ragair i The Journals of Sylvia Plath, mae'n amddiffyn hyn drwy ddweud fod yn rhaid iddo ystyried effaith y sgwennu ar eu plant ifanc.

Chwe mlynedd ar ôl hunanladdiad Plath gan ddefnyddio stof nwy, ar 25 Mawrth 1969, lladdodd Assia Wevill ei hun a Shura (ei merch bedair oed); roedd Shauna (Alexandra Tatiana Elise), a aned 3 Mawrth 1965 yn ferch i Hughes.

Yn Awst 1970 priododd Hughes unwaith eto, gyda nyrs o'r enw Carol Orchard. Arhosant gyda'i gilydd (er gwaethaf sawl carwriaeth ar ei ran ef drost y blynyddoedd), hyd ei farwolaeth. Derbyniodd Order of Merit gan Frenhines Elisabeth II o Loegr ychydig cyn ei farwolaeth.

Daliodd Ted Hughes i fyw yn ei dŷ yn Nyfnaint, hyd at ei farwolaeth (trawiad i'r galon) ar 28 Hydref 1998, tra'n cael triniaeth yn erbyn cancr y colon. Cynhaliwyd ei angladd yng nghapel North Tawton, ac amlosgwyd ef yng Nghaerwysg. Gwasgarwyd ei ludw ar Dartmoor, yn agos at Cranmere Pool (gyda chaniatâd brenhinol).

Yn siarad yn angladd Ted Hughes yn North Tawton 3 Tachwedd 1998, dywedodd Seamus Heaney:

"No death outside my immediate family has left me feeling more bereft. No death in my lifetime has hurt poets more. He was a tower of tenderness and strength, a great arch under which the least of poetry's children could enter and feel secure. His creative powers were, as Shakespeare said, still crescent. By his death, the veil of poetry is rent and the walls of learning broken." 

Mae llwybr coffa ym mhentref Belstone yn arwain at garreg goffa ger Afon Taw a roddwyd yno yn 2005 ar dir sy'n berchen i Ddugiaeth Cernyw. Mae'r cofeb gwenithfaen rhywfaint yn ddadleuol yn lleol; yn ôl rhai ffynonellau, cariwyd yno drwy'r awyr gan ddefnyddio hofrennydd y Tywysog Siarl, anrhydedd na dderbyniwyd gan unrhyw berson arall o Ddyfnaint.BBC Dyfnaint - Cofeb Ted Hughes

 Ysgrifennu 
Seilwyd gwaith cynnar Hughes ar natur, yn arbennig, anwaraiaid diniwed anifeiliaid (bron y gallai geiriad Tennyson "nature, red in tooth and claw" fod wedi ei sgwennu yn arbennig ar gyfer Hughes). Mae ei waith diweddarach yn dibynnu ar fytholeg a thraddodiad barddonol, wedi ei dreiglo'n drwm gan farn modernwr, dirfodol a sarhaus. Denodd ei gasgliad cyntaf, Hawk in the Rain (1957) feirniadaeth canmolig. Enillodd wobr Galbraith yn 1959 a ddaeth ynghyd â $5000. Ei waith pwysicaf efallai, oedd Crow (1970), mae wedi ei ganmol ond ar yr un adeg mae wedi hollti barn, gan gyfuno barn datguddiadol, hallt, sinigaidd a afreal o fydysawd, a welir yn syml ond gyda'r olwg weithiau o benillion wedi eu cyfansoddi'n wael. Mae Tales from Ovid (1997) yn cynnwys dweisiad o gyfieithiad penillion rhydd Metamorphoses gan Ofydd. Yn y gyfrol Birthday Letters, torodd Ted Hughes ei dawelch ynglŷn â Sylvia Plath, gan ddisgrifio elfennau o'u bywyd â'u gilydd a'i ymddwyn ef ar y pryd. Arlunwyd y clawr gan eu march Frieda.

Yn ogystal â barddoniaeth ysgrifennodd Hughes sawl opera libretto a llyfrau plant clasurol. Un o'r rhain yw, The Iron Man, a gafodd ei ysgrifennu i gysuro eu plant wedi hunanladdiad Sylvia Plath. Daeth yn sail ar gyfer opera roc Pete Townshend gyda'r un enw, a'r ffilm wedi'i animeiddio The Iron Giant. Gwnaethwyd Hughes yn Fardd Laureate yn 1984 wedi marwolaeth John Betjeman. Darganfuwyd yn ddiweddarach mai ail-ddewis oedd Hughes, y tu ôl i Philip Larkin, a drodd yr anrhydedd i lawr oherwydd salwch a writer's block. Cadwodd Hughes y fraint hyd ei farwolaeth yn 1998. Ymddangosodd ei waith ddiffiniol 1333 tudalen Collected Poems (Faber & Faber) yn 2003.

Ysgrifennodd gerdd i'r merthyr Robert Ferrar, gŵr a fu'n Esgob Tyddewi: The Martyrdom of Bishop Farrar,poetscorner.blog; adalwyd 13 Mawrth 2020. sy'n cynnwys y llinellau agoriadol:

Bloody Mary’s venomous flames can curl;
They can shrivel sinew and char bone
Of foot, ankle, knee and thigh, and boil
Bowels, and drop his heart a cinder down;
And her soldiers can cry, as they hurl
Logs in the red rush: “This is her sermon.”

 Llyfryddiaeth 
 Barddoniaeth 
 1957 — The Hawk in the Rain
 1960 — Lupercal
 1967 — Wodwo
 1967 — Recklings
 1970 — Crow
 1977 — Gaudete
 1979 — Moortown Diary
 1979 — Remains of Elmet (gyda ffotograffau gan Fay Godwin)
 1983 — River
 1986 — Flowers and Insects
 1989 — Wolfwatching
 1992 — Rain-charm for the Duchy
 1994 — New Selected Poems 1957-1994
 1997 — Tales from Ovid
 1998 — Birthday Letters — enillydd Forward Poetry Prize 1998 ar gyfer y casgliad orau a gwobr British Book of the Year 1999.
 2003 — Collected Poems

 Blodeugerddi a olygwyd gan Ted Hughes 
 Selected Poems of Emily Dickinson
 Selected Poems of Sylvia Plath
 Selected Verse of Shakespeare
 A Choice of Coleridge's Verse
 Oedipus gan Seneca (cyfieithiad)
 Spring Awakening gan Wedekind (cyfieithiad)
 Blood Wedding gan Lorca (cyfieithiad)
 Phedre gan Racine (cyfieithiad)
 Alcestis gan Ewripides (cyfieithiad)
 The Rattle Bag (golygwyd ynghyd â Seamus Heaney)
 The School Bag (golygwyd ynghyd â Seamus Heaney)
 By Heart: 101 Poems to Remember
 The Mays

 Rhyddiaith 
 A Dancer to God
 Shakespeare and the Goddess of Complete Being
 Winter Pollen: Occasional Prose
 Difficulties of a Bridegroom
 Poetry in the Making

 Llyfrau plant 
 How the Whale Became
 Meet my Folks!
 The Earth Owl and Other Moon-people
 Nessie the Mannerless Monster
 The Coming of the Kings
 The Iron Man
 Moon Whales
 Season Songs
 Under the North Star
 Ffangs the Vampire Bat and the Kiss of Truth
 Tales of the Early World
 The Iron Woman
 The Dreamfighter and Other Creation Tales
 Collected Animal Poems: Vol. 1-4
 The Mermaid's Purse
 The Cat and the Cuckoo

 Cyfansoddiadau â geiriau gan Ted Hughes 
 Paul Crabtree: Songs at Year's End. Vier Gesänge nach Gedichten von Ted Hughes. ar gyfer côr gymysg pump rhan gyda chappella. Berlin 2006. (There came a Day; The Seven Sorrows; Snow and Snow; The Warm and the Cold) 

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 The Elmet Trust - Gŵyl Ted Hughes, Mytholmroyd
 Llyfrgell Genedlaethol - Casgliadau Prydeinig fodern ynglŷn â Ted Hughes 
 Ted Hughes - Gwefan gyda bywgraffiad, llyfryddiaeth, traethodau ayb.
 Gwefan Ted Hughes gan Ann Skea
 Bywgraffiad Ted Hughes 
 Ted Hughes - Bardd Laureate Saesneg 
 Mytholmroyd, lle geni Ted Hughes 
 Tudalen Mytholmroyd Nigel Lloyd (yn cynnwys llun o gartref cyntaf Ted Hughes) 

Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Llawryfog y Deyrnas Unedig
Categori:Beirdd plant o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Pobl o Swydd Efrog
Categori:Pobl fu farw yn Llundain