Llanfihangel-yng-Ngwynfa

Pentref hynafol, plwyf a chymuned, Powys, Cymru, yw Llanfihangel-yng-Ngwynfa. Mae'n enwog fel cartref yr emynyddes Ann Griffiths.

Gorwedd y pentref diarffordd yng ngogledd y sir ym mryniau Maldwyn ger tarddle Nant Alan, un o ffrydiau Afon Cain, tua hanner ffordd rhwng Llanwddyn i'r gorllewin a Llanfyllin i'r dwyrain. I gyfeiriad y de mae'r B4382 yn ei gysylltu â phentref Dolanog a Llanfair Caereinion.

Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o gantref Mechain. Mae'r eglwys yn un o sawl yng Nghymru a gysegrir i Sant Mihangel.

250px|bawd|dim|Cynaeafu gwair, Llanifhangel-yng-Ngwynfa
250px|bawd|dim|Dolwar Fach yn 1885

Tua milltir a hanner i'r gorllewin o Lanfihangel ceir Plasdy Llwydiarth, hen gartref y Fychaniaid gynt.

Rhed Llwybr Glyndŵr trwy'r bryniau i'r de o'r pentref.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Gwefan Senedd Cymru ac yn Senedd y DU gan .Gwefan Senedd y DU

Pobl
Cynddelw Brydydd Mawr (12g). Er nad oes prawf terfynol, mae'n debyg fod Cynddelw, un o'r mwyaf o Feirdd y Tywysogion, yn frodor o'r plwyf.
John Davies, Tahiti (1772 – 1855) athro a chenhadwr 
John Hughes, Pontrobert (1775 - 1854) awdur, Gweinidog yr Efengyl ac emynydd Cymreig
Ann Griffiths (1776 - 1805). Ganwyd yr emynyddes enwog yn ffermdy Dolwar Fach (neu Fechan) yn y plwyf. Fe'i claddwyd ym mynwent eglwys y plwyf. Ceir disgrifiad o'i hen gartref ar ddiwedd y 19g yn y gyfrol Cartrefi Cymru gan Owen M. Edwards.
Thomas Williams (Eos Gwynfa) (c.1769-1848), bardd a gyhoeddodd sawl gyfrol o gerddi a charolau plygain.
John E Jones (1840 – 1896) Wythfed Llywodraethwr Talaith Nevada

Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:. Poblogaeth:  ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.

Cyfeiriadau

Darllen pellach
Alwyn D. Rees, Life in a Welsh countryside: a social study of Llanfihangel yng Ngwynfa (1996), Llyfr a ystyrir yn glasur o'i fath.

Categori:Cymunedau Powys

Categori:Pentrefi Powys
Categori:Plwyfi Cymru
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)