Afan Buallt

Erthygl am sant o Gymro yw hon. Gweler hefyd Afan (gwahaniaethu).

Sant o'r 6g oedd Afan neu Afan Buallt neu'r Esgob Afan (fl. 500 - 542). Fe'i cysylltir â thri plwyf yn arbennig, sef Llanafan (Ceredigion), Llanafan Fawr a Llanafan Fechan (Powys). Mae'n debygol ei fod yn frodor o Geredigion. Ei ŵyl oedd y 17 Tachwedd.The Book of Common Prayer for Use in the Church in Wales: The New Calendar and the Collects  Yr Eglwys yng Nghymru. 2003. Adalwyd Tachwedd 2014.

Yn ôl yr achau traddodiadol, roedd Afan yn fab i Gedig ap Ceredig, brenin teyrnas Ceredigion, a Tegwedd ferch Tegid Foel ac yn gefnder i Ddewi Sant. Roedd yn frawd i Ddoged ac yn un o ddisgynyddion Cunedda Wledig, sefydlydd teyrnas Gwynedd. Roedd yn berthynas i Sant Teilo hefyd, trwy ei fam.

Credir iddo fod yn drydydd abad neu 'esgob' Llanbadarn Fawr. Yn ôl traddodiad, lladdwyd Afan yn Llanafan Fawr yn y flwyddyn 542 gan griw o Wyddelod ar gyrch ym Mrycheiniog. Gelwir y ffrwd lle y'i lladdwyd yn Nant Esgob. Ceir Derwen Afan yn y plwyf hefyd.

Gweler hefyd 
[[s:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I/Afan Buallt|Erthygl Afan Buallt yng Ngeiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I ar Wicidestun]]

Cyfeiriadau

 T. D. Breverton, A Book of Welsh Saints'' (Cyhoeddiadau Glyndwr, 2000)

Categori:Seintiau o Gymru
Categori:Llanafan Fawr
Categori:Pobl o Geredigion
Categori:Pobl y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 542