Oppidum

Mae Oppidum (lluosog oppida) yn air Lladin yn golygu y prif dref mewn ardal weinyddol. Daw'r gair o'r Lladin cynharach ob-pedum, "mangre wedi ei hamgau". Cysylltir yr oppida yn gyffredinol â'r Celtiaid.

Disgrifiodd Iŵl Cesar y trefi a welodd yng Ngâl fel oppida, ac mae'r term yn awr yn cael ei ddefnyddio i ddisgrifio unrhyw dref o'r cyfnod cyn y Rhufeiniaid yng nghanolbarth a gorllewin Ewrop. Tyfodd llawer o'r oppida o fryngeiri, ond nid oedd gan bob un amddiffynfeydd sylweddol.

Yr oppida oedd y sefydliadau cynharaf i'r gogledd o'r Alpau y gellir eu disgrifio fel trefi. Nododd Cesar fod gan lwythau Gâl fwy nag un oppidum yn eu tiriogaeth, ond fod rhai'n bwysicach nag eraill. Tyfodd llawer o'r oppida yn drefni Rhufeinig, ond symudwyd rhai ohonynt o ben bryn i'r gwastadedd gerllaw.

Ymhilth yr oppida mwyaf nodedig mae:
Bibracte (Mont Beuvray), Ffrainc
Salon-de-Provence, Ffrainc
Oppidum d'Ensérune, Ffrainc
Manching, Yr Almaen
Alcimoennis, Yr Almaen
Glauberg, yr Almaen
Magdalensberg,Awstria
Stradonice, Bohemia
Óbidos, Portiwgal
Basel-Münsterhügel, Y Swistir
Mesa de Miranda, Spaen

Gellir ystyried Traprain Law yn yr Alban yn oppidum neu yn fryngaer fawr.

Llyfryddiaeth
Collis, John (1984) Oppida, earliest towns north of the Alps. Sheffield
 Garcia, Dominique (2004) La Celtique Méditeranée: habitats et sociétés en Languedoc et en Provence, VIIIe - IIe siècles av. J.-C. chapter 4 La « civilisation des oppida » : dynamique et chronologie. Paris, Editions Errance. ISBN 2-87772-286-4

Categori:Archaeoleg Ewrop
Categori:Oes yr Haearn
Categori:Y Celtiaid
Categori:Trefi