Thomas Iorwerth Ellis

Awdur Cymraeg, darlithydd a phrifathro o Gymru oedd Thomas Iorwerth Ellis a gyhoeddai wrth yr enw T. I. Ellis (19 Rhagfyr 1899 – 20 Ebrill 1970).

Ganwyd yn Llundain yn fab i'r gwleidydd adnabyddus Thomas Edward Ellis, AS Meirionnydd.

Cafodd yrfa hir ym myd addysg fel darlithydd yn y Clasuron ac fel prifathro ysgol sir y Fflint yn Y Rhyl. Bu'n ysgrifennydd Undeb Cymru Fydd (1941-1967). Gwasanaethodd hefyd am gyfnodau hir ar bywllgorau sefydliadau fel Prifysgol Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Cyfranodd nifer o erthyglau ar bynciau llenyddol, diwylliannol a gwleidyddol i gylchgronau Cymreig a chwe chyfrol i'r gyfres boblogaidd Crwydro Cymru (Llyfrau'r Dryw). Cyhoeddodd hefyd gofiant i'w dad mewn dwy gyfrol a chasgliad o ysgrifau.

Bywyd personol
Priododd Mary Gwendoline Headley (Mari Ellis) yn Ebrill 1949 a cawsant ddau o blant - Margaret Ann (sef Meg Elis, ganwyd 1950) a Rolant (ganwyd 1953). Bu farw yn ei gartref yn Aberystwyth.

Ganwyd ei wraig Mari ar 21 Gorffennaf 1913 yn Dylife ac roedd yn llyfrgellydd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth. Ysgrifennodd mewn sawl cylchgrawn a cyhoeddodd tri nofel. Cefnogodd waith ei gŵr gyda Undeb Cymru Fydd ac yn dilyn ei farwolaeth, golygodd nifer o'i lyfrau ar gyfer eu cyhoeddi. Bu farw hithau yn yn Aberystwyth ar 25 Ionawr 2015.

Llyfryddiaeth
Cyfres Crwydro Cymru
Crwydro Ceredigion
Crwydro Maldwyn
Crwydro Meirionnydd
Crwydro Mynwy
Crwydro Sir y Fflint

Eraill
The Development of Higher Education in Wales (1935)
Cofiant T. E. Ellis (1944, 1948)
Ym Mêr fy Esgyrn (1955). Ysgrifau.
Dilyn Llwybrau (1967). Ysgrifau
Life of Ellis Jones Griffith (1969)

 Cyfeiriadau 

Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Bywgraffyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Bywgraffyddion Cymraeg o Gymru
Categori:Bywgraffyddion Saesneg o Gymru
Categori:Cymry Llundain
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg yr Iesu, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion taith yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion taith Cymraeg o Gymru
Categori:Marwolaethau 1970