Griffith Williams (Gutyn Peris)

Bardd ar y mesurau caeth oedd Griffith Williams neu Gutyn Peris (2 Chwefror 1769 – 18 Medi 1838). Roedd yn ffigwr dylanwadol ym mywyd llenyddol a diwyllianol ardal Arfon, Gwynedd, yn enwedig yn yr adfywiad llenyddol yno ar ddiwedd y 18g a dechrau'r 19g.

Bywgraffiad
Ganed ef yn Waunfawr yn Arfon,. Symudodd i fyw yn Llandygái, ger Bangor, ac yno y bu am weddill ei oes yn chwarelwr yn Chwarel y Penrhyn. Daeth yn oruchwylwr yn y chwarel yn ddiweddarach.D. Ambrose Jones, Llenyddiaeth a Llenorion Cymreig y bedwaredd ganrif ar bymtheg (Lerpwl, 1922).

Cafodd Gutyn Peris ei addysg farddol gan Abraham Williams a Dafydd Ddu Eryri. Roedd yn un o'r disgleiriaf o'r cylch o ddisgyblion a alwyd yn "Gywion Dafydd Ddu", a oedd yn cynnwys yn ogystal Robert Morris 'Robin Ddu Eifionydd' (c. 1767-1816), Elis Wyn o Wyrfai (1827-1895), William Williams (Gwilym Peris) (1769-1847), Richard Jones (Gwyndaf Eryri) (1785-1848), William Edwards (Gwilym Padarn) a'i fab Griffith Edwards (Gutyn Padarn), Owen Williams (Owain Gwyrfai) o Waunfawr a William Ellis Jones (Cawrdaf).

Daeth yn un o feirdd mwyaf adnabyddus ei ddydd a chwareodd ran bwysig yn yr adfywiad llenyddol yn ardal Arfon ar ddiwedd y 18g a dechrau'r 19g. Bu'n cystadlu droeon yn yr Eisteddfod yng nghwmni beirdd fel Gwallter Mechain, Eben Fardd, Caledfryn a Robert Ddu ei hun. Cyhoeddodd ei unig gyfrol o farddoniaeth, Ffrwyth yr Awen, yn 1816.

Roedd yn gynganeddwr da a amddiffynai'r mesurau caeth yn erbyn dylanwad cynyddol y mesurau rhydd, a chafwyd cyfres o erthyglau ganddo yn Y Gwyliedydd yn dadlau o blaid y mesurau traddodiadol yn erbyn Ieuan Glan Geirionydd. Yn 1799 cymerodd ran, gyda Dafydd Ddu Eryri, mewn eisteddfod yn Ninorwig a drefnwyd gan Iolo Morganwg.

Ceir cywydd ganddo sy'n disgrifio ei blentyndod yn ardal Waunfawr a Llanberis a'i athrawon barddol Dafydd Ddu ac Abraham Williams.

Pan fu farw yn 1838, cyfansoddodd Robert Parry (Robyn Ddu Eryri) (1804-1892), un o'i ddisgyblion barddol, farwnad iddo ar y Pedwar Mesur ar Hugain.Robert Parry, Teithiau a Barddoniaeth Robyn Ddu Eryri (Caernarfon, 1857).

Cyfeiriadau

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1838
Categori:Pobl o Arfon