Angharad James (bardd)

Roedd Angharad James (16 Gorffennaf 1677 - Awst 1749) yn ffermwraig, yn delynores, yn ôl rhai hanesion yn awdurdod ar y gyfraith, ond yn cael ei chofio yn bennaf oll fel bardd.

Bywyd
Ganwyd Angharad James yn fferm Gelliffrydau, Baladeulyn yn Nyffryn Nantlle ar 16 Gorffennaf 1677. Tra yn ferch ifanc, priododd â William Prichard, gŵr llawer hŷn na hithau, oedd yn ffermio Cwm Penamnen, cwm i'r de o Ddolwyddelan. Trigai yn y Parlwr, neu Tai Penamnen, tŷ a fu yn gartref gynt i deulu Gwydir, gweddill ei hoes, a hithau'n ffermio'r cwm wedi marwolaeth ei gŵr.

Claddwyd hi ar 25 Awst 1749 ac mae ei bedd i'w gweld tu mewn i Eglwys Santes Gwyddelan, Dolwyddelan, y lleoliad mae'n debyg yn arwydd o barch ei chyfoedion.

Doniau
Dywedir iddi fod yn delynores o fri, ac yn gorchymyn ei gweision i ddawnsio i'r delyn wrth ddod yn ôl o'r godro.

Mae llawysgrifau o'i barddoniaeth wedi goroesi. Yn eu mysg mae marwnad i'w mab Dafydd a fu farw yn 16 oed, a marwnad i'w gŵr ar ffurf ymddiddan dychmygol.

Ffynonellau
 Nia Mai Jenkins, '‘A’i Gyrfa Megis Gwerful’: Bywyd a Gwaith Angharad James', Llên Cymru Cyfrol 24 (2001)
 John Ellis Jones, 'Bedd Angharad James O Benamnen, Dolwyddelan', Trafodion Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon, cyfrol 45 (1984)
 Owen Thomas, D.D., Cofiant y Parchedig John Jones, Talsarn (Wrecsam 1874)

Categori:Beirdd Cymraeg benywaidd
Categori:Genedigaethau 1677
Categori:Llenorion yr 17eg ganrif o Gymru
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 17eg ganrif o Gymru
Categori:Merched y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1749
Categori:Pobl o Arfon
Categori:Pobl o Ddolwyddelan
Categori:Telynorion o Gymru