Llangystennin

Pentrefan a phlwyf eglwysig yng nghymuned Llandudno, bwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw Llangystennin neu Llangwstenin.British Place Names; adalwyd 25 Tachwedd 2021 Saif y pentref i'r de-ddwyrain o dref Llandudno. Mae'r plwyf yn cynnwys Plas Llangystennin, pentrefi Mochdre, Pabo a Bryn Pydew, a thref Cyffordd Llandudno.

Enwir y plwyf ar ôl Sant Cystennin (Cystennin Fendigaid neu Cystennin ap Cynfor), mab Elen Luyddog o ardal Caernarfon yn ôl traddodiad ; gyda'i fam a'i frawd Sant Peblig dywedir iddo gyflwyno i Gymru mynachaeth Geltaidd Gâl yn y 5g.

Mae eglwys Llangystennin yn hen. Yn ôl traddodiad, codwyd eglwys seml ar y safle yn y 5g. Yn Oes y Tywysogion roedd ym meddiant Abaty Aberconwy ac am gyfnod yn perthyn i eglwys Abergele yn ddiweddarach. Yn ôl un fersiwn o'r hanes, gwrandawyd cwyn Dafydd ap Gruffudd, brawd Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Gwynedd, yn erbyn y brenin Harri III o Loegr yn Llangystennin ; gwysiwyd y brenin gan abadau Aberconwy a Chymer i ateb y cyhuddiad ond ni ddaeth (credir erbyn hyn mai i eglwys Caerwys y galwyd y brenin). Ceir ffenestr liw nodedig yn yr eglwys a meini coffa nifer o aelodau o deulu Llwydiaid Llangystennin yn ogystal.

Pobl nodedig a aned yn Llangystennin
 Margaret Lloyd (1709–1762), aelod o'r Gynulleidfa Forafaidd ac un o deulu Llwydiaid Hendrewaelod a Llangystennin

Llyfryddiaeth
E. D. Rowlands, Dyffryn Conwy a'r Creuddyn (Lerpwl, 1947)

Cyfeiriadau

Categori:Llandudno
Categori:Pentrefi Conwy
Categori:Plwyfi Cymru
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bangor Aberconwy (y DU)