Llaw anweledig

Llaw anweledig (neu llaw gudd) yw'r term mewn economeg ac athroniaeth wleidyddol am y mecanwaith anweledig sy'n gyrru system marchnad rydd. Cafodd y term ei fachu a'r mecanwaith ei astudio yn wyddonol am y tro cyntaf gan yr economegydd Adam Smith (1723-1790). Byth ers hynny mae'n gysyniad canolog i economegwyr a gwleidyddion ceidwadol yn eu dadleuon o blaid marchnad rydd bur, heb ymyrraeth ynddi gan y wladwriaeth, sef polisi laissez-faire.

Cnewyllyn y ddamcaniaeth yw hyn: er bod cigydd yn gwerthu cig imi, fel cyfnewidiad rhydd, er mwyn gwneud elw i'w hun, a minnau'n prynu'r cig hwnnw cyn rhated â phosibl, y mae'r ddau ohonom ni'n cael lles o'r cyfnewidiad. Yn ei ddadansoddiad, arweiniodd hyn i Adam Smith ddadlau fod y farchnad rydd ei hun yn drefn sydd o les i bawb yn ddi-wahân ac sy'n digwydd ohono'i hun, yn ddigymell, fel petai fod rhyw law anweledig yn gweithredu, trwy gadwyn o filoedd o gyfnewidiadau heb i'r rhai sy'n cymryd rhan ynddynt feddwl dim am y canlyniadau.

Mewn athroniaeth gellid ystyried unrhyw drefn sy'n dod i fodoli yn ddigymell yn enghraifft o'r llaw anweledig, ac felly mae'r term yn cael ei gymhwyso gan rai athronwyr am ystod ehangach na materion economaidd yn unig.

Cyfeiriadau
Ted Honderich (gol.), The Oxford Companion to Philosophy (Rhydychen, 1995), d.g. Invisible hand.

Gweler hefyd
Laissez-faire

Categori:Economeg glasurol
Categori:Y farchnad rydd
Categori:Trosiadau economaidd