Y Stagbwll

Pentref yng nghymuned Y Stagbwll a Chastellmartin, Sir Benfro, Cymru, yw Y Stagbwll neu Ystagbwll (Saesneg: Stackpole).British Place Names; adalwyd 13 Tachwedd 2021 Saif yn y rhan fwyaf deheuol o'r sir, ger yr arfordir i'r de o dref Penfro. Cyn 2011 roedd yn gymuned ynddo'i hun. 

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Gwefan Senedd Cymru ac yn Senedd y DU gan .Gwefan Senedd y DU

Enw
Mae ansicrwydd dros ffurf gywir enw'r pentref yn Gymraeg. Cyfeirir at y pentref fel 'Ystagbwll' ar wefan Cyngor Sir Benfro.http://mgwelsh.pembrokeshire.gov.uk/mgParishCouncilDetails.aspx?bcr=1 Cynghorau Tref a Chymuned Sir Benfro | Adalwyd 31 Mawrth 2014 Ymddangosir yr enw fel 'Ystangbwll' ar arwyddion ffordd wrth fynd mewn i'r pentref (gweler y llun uchod).

Daearyddiaeth
Gerllaw ceir pentrefi Bosherston, Cheriton, Sain Pedrog a St. Twynnells. Mae Llwybr Arfordir Sir Benfro yn mynd trwy'r ardal a cheir golygfeydd arfordirol nodedig.

250px|bawd|dim|Pont Y Stagbwll

Hanes
Yn y 19g roedd stad Stackpole, oedd yn eiddo i deulu Campbell, yn berchen ar 21,000 hectar yn Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin; dim ond stad Wynnstay yn y gogledd-ddwyrain oedd yn fwy yng Nghymru.

Dymchwelwyd plasdy Stackpole Court yn 1963; mae'r llynnoedd a grëwyd gerllaw yn niwedd y 18g, sef Llynnoedd Bosherston, yn awr yn eiddo i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Pobl o'r Stagbwll
Roger Lort (1608-1664), bardd
John Campbell, 2il Iarll Cawdor (1817 –1898), gwleidydd
Frederick Campbell, 3ydd Iarll Cawdor (1847–1911), gwleidydd

Oriel

Gweler hefyd
 Cei'r Stagbwll - Trewent
 Park House, Y Stagbwll
 Stagbwll

Cyfeiriadau

Categori:Eiddo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru
Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Pentrefi Sir Benfro
Categori:Y Stagbwll a Chastellmartin