Celteg Ynysig

Mae ieithoedd Celteg Ynysig yn un o ddwy ganeg yr ieithoedd Celtaidd yn ôl un theori. Y gangen arall yw Celteg y Cyfandir.

Rhennir yr ieithoedd Celteg Ynysig yn ddwy gangen: Goedeleg, a elwir weithiau'n Gelteg Q, sy'n cynnwys Gwyddeleg, Manaweg, Gaeleg yr Alban, a Brythoneg a elwir weithiau'n Gelteg P, sef Cymraeg, Cernyweg a Llydaweg.

Gelwir hwy yn ieithoedd "Ynysig" gan eu bod, yn ôl y theori yma, wedi datblygu ar ynysoedd Prydain ac Iwerddon, er mai ar y cyfandir y siaredir Llydaweg heddiw. Oherwydd hyn, mae gan yr ieithoedd yma berthynas agosach â'i gilydd na chydag ieithoedd cyfandirol, megis Celtibereg a Galeg.

Gellir crynhoi tarddiad yr ieithoedd hyn fel a ganlyn:

Celteg Ynysig
Goedeleg
Gwyddeleg Cynnar, a ddatblygodd yn:
Hen Wyddeleg, a ddatblygodd yn:
Gwyddeleg Canol, a ddatblygodd yn:
Gwyddeleg
Gaeleg yr Alban
Manaweg
Galwegeg (iaith farw)
Ieithoedd Brythoneg
Picteg (efallai)
Brythoneg
Cymbrieg (iaith farw)
Hen Gymraeg, a ddatblygodd yn
Cymraeg Canol, a ddatblygodd yn:
Cymraeg
Ieithoedd Brythoneg y De-orllewin, a ddatblygodd yn:
Llydaweg
Cernyweg

Dengys y tabl canlynol datblygiad y Proto-Gelteg * hyd at  yn y Galeg a'r Frythoneg ond i  yn yr ieithoedd Goedeleg (neu ieithoedd Gaeleg).
 Proto-Gelteg Galeg Cymraeg Cernyweg Llydaweg Gwyddeleg Gaeleg Manaweg Saesneg er cyferbyniaeth *kʷennos pennos pen penn penn ceann ceann kione "head" *kʷetwar- petuarios pedwar peswar pevar ceathair ceithir kiare "four" *kʷenkʷe pinpetos pump pymp pemp cúig còig queig "five" *kʷeis pis pwy piw piv cé (older cia) cò/cia quoi "who"

Categori:Ieithoedd Celtaidd
Categori:Ieithoedd hynafol