Lewis Edwards

Gweinidog, athro, athronydd a phennaeth cyntaf Coleg y Bala oedd Lewis Edwards (27 Hydref 1809 - 19 Gorffennaf 1887).

Bywgraffiad
Ganed Edwards ym Mhwllcenawon, Pen-llwyn, ym mhlwyf Llanbadarn Fawr, Sir Aberteifi. Bu'n ddisgybl mewn nifer o ysgolion yn y cylch, ac yn 1827 agorodd ysgol ei hun yn Aberystwyth. Yn fuan wedyn daeth yn athro yn ysgol Llangeitho.Y Bywgraffiadur Ar-lein

Yn 1829 derbyniwyd ef yn bregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Aeth i goleg yn Llundain, a ddaeth yn ddiweddarach yn Brifysgol Llundain, ond bu raid iddo adael ar ôl blwyddyn. Aeth yn genhadwr cartrefol i Dalacharn, yna aeth i Brifysgol Caeredin lle graddiodd yn D.D. yn 1835.

Yn 1836, priododd Jane Charles, ŵyres Thomas Charles o'r Bala, a'r flwyddyn wedyn agorodd ysgol yn y Bala a ddatblygodd i fod yn Goleg y Bala, athrofa i bregethwyr y Methodistiaid Calfinaidd.

Ystyrid ef yn un o bregethwyr amlycaf ei gyfnod, ac roedd yn awdur toreithiog. Gyda Roger Edwards a Thomas Gee, dechreuodd Y Traethodydd yn 1845. Ef oedd arweinydd amlycaf y Methodistiaid Calfinaidd erbyn rhan olaf ei oes, a daeth dan feirniadaeth Emrys ap Iwan am ei gefnogaeth i'r "Achosion Saesneg". Mab iddo oedd Thomas Charles Edwards, Prifathro cyntaf Prifysgol Aberystwyth.

Llyfryddiaeth
bawd|Portread o Lewis Edwards
Cyhoeddiadau
  Athrawiaeth yr Iawn
 Traethodau Llenyddol (1867)
 Traethodau Duwinyddol
 Hanes Duwinyddiaeth
 Person Crist

Llyfrau amdano
 T. C. Edwards, Bywyd a Llythyrau Lewis Edwards (1901)
 G. Tecwyn Parry, Cofiant a Gweithiau Dr. Edwards (1892)
 T. R. Jones, Lewis Edwards, D.D., y Bala (1909).
 T. Lloyd Evans, Lewis Edwards, ei fywyd a'i waith (1967)

Cyfeiriadau

Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Beirniaid llenyddol Cymraeg
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caeredin
Categori:Diwinyddion o Gymru
Categori:Genedigaethau 1809
Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1887
Categori:Pobl o Geredigion
Categori:Pregethwyr o Gymru