Thomas Picton

Cadfridog o Gymru a laddwyd ym Mrwydr Waterloo oedd Syr Thomas Picton (24 Awst 1758 – 18 Mehefin 1815).

Bywgraffiad
Ganed ef yn Poyston Cross yn ne Sir Benfro, yn fab iau i Thomas Picton o Poyston Hall. Ymunodd a'r fyddin yn 1771, fel ensign yn 12fed Catrawd y Troedfilwyr, ond ni welodd frwydro nes iddo gymeryd rhan yng nghipio ynys Sant Lwsia yn 1796. Bu'n llywodraethwr milwrol Trinidad yn y 1790au, lle cafodd yr enw am greulondeb.

Roedd yn bennaeth y 3edd adran yn Rhyfel Iberia ac enillodd gryn enw iddo'i hun. Fodd bynnag, ar ddiwedd y rhyfel nid oedd yn un o'r cadfridogion a wnaed yn arglwyddi.  Roedd hyn yn siom fawr iddo, a dychwelodd i sir Gaerfyrddin gyda'r bwriad o geisio dod yn aelod seneddol. Urddwyd ef yn Farchog Groes Fawr Urdd y Baddon yn 1815, a phan ddihangodd Napoleon o Ynys Elba, galwyd ef yn ôl i'r fyddin. Arweiniodd y 5ed Adran yn yr ymladd yn Quatre Bras, lle cafodd ei glwyfo. Er gwaethaf ei glwyf, ymladdodd ym Mrwydr Waterloo, lle lladdwyd ef. Claddwyd ef yn Eglwys Gadeiriol Sant Paul, Llundain, lle mae cofgolofn iddo. Ceir cofgolofn iddo hefyd yn nhref Caerfyrddin.

Ffigwr dadleuol
Yn ystod 2020 yn sgil ton o ymateb i brotestiadau lladd George Floyd a'r mudiad Black Lives Matter codwyd cwestiynau ar addasrwydd cofebau i Thomas Picton yn Neuadd y Ddinas, Caerdydd ac ym Maes Picton, Caerfyrddin  oherwydd ei gysylltiadau gyda chaethwasiaeth gan gamdrin caethwaesion pan oedd yn Lywodraethwr ar Ynys Trinidad yn y Caribî rhwng 1797 a 1803 gan gynnwys, cael ei gyhuddwyd ef o arteithio Louisa Calderon.https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/2005910-pleidleisio-dynnu-cerflun-thomas-picton-neuadd

Ar nos Iau 23 Gorffennaf, pleidleisiodd cynghorwyr Cyngor Dinas Caerdydd dros symud y cofeb i Picton yn Neuadd y Ddinas oddi yno. Pleidleisiodd cynghorwyr 57 o blaid symud y cerflun, 5 yn erbyn, a 9 yn ymatal y bleidlais.https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/53521766 Nodwyd bod Cyngor Tref Caerfyrddin am drafod y maen hir i Picton hefyd.https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/52979570

Darllen pellach
 'Y Broblem gyda Thomas Picton', erthygl farn yn Golwg360
 'Picton: Arwr neu fwystfil?', BBC Cymru Fyw

Cyfeiriadau

Categori:Pobl y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Genedigaethau 1758
Categori:Marwolaethau 1815
Categori:Milwyr o Gymru
Categori:Pobl o Sir Benfro