Cysylltiadau rhyngwladol y Deyrnas Unedig

Yng ngwleidyddiaeth ryngwladol mae'r Deyrnas Unedig yn bŵer mawr gyda chysylltiadau gwleidyddol, economaidd a diwylliannol ar draws y byd. Allforiwyd systemau seneddol, llywodraethol, cyfreithiol ac ariannol, ac iaith y Deyrnas Unedig i wledydd eraill gan yr Ymerodraeth Brydeinig, ac mae'r Gymanwlad yn cadw cysylltiadau rhwng y DU a nifer o'i chyn-drefedigaethau. Mae'r DU yn aelod o'r Cenhedloedd Unedig, yr Undeb Ewropeaidd, yr G8, a NATO, ac mae ganddi sedd arhosol ar Gyngor Diogelwch y CU.

 Cysylltiadau yn ôl gwlad neu ranbarth 

 Affrica 
Roedd y Deyrnas Unedig yn bŵer trefedigaethol dominyddol ar gyfandir Affrica yn ystod yr Ymgiprys am Affrica a chyfnod imperialaeth y ddwy ganrif ddiwethaf, ac felly heddiw mae ganddi gysylltiadau â nifer o wledydd Affrica fel aelod blaenllaw y Gymanwlad. Mae'r Deyrnas Unedig yn gefnogwr cryf o Bartneriaeth Newydd ar gyfer Datblygiad Affrica (NEPAD) ac yn gweithio'n agos gyda Ffrainc, cyn-bŵer trefedigaethol arall, ers Uwchgynhadledd Saint-Malo yn 1998 i ffurfio a gweithredu polisïau cytûn ar ddatblygiad a diogelwch yn Affrica. Yn ddiweddar llwyddodd lluoedd Prydeinig i chwarae rhan mewn dod â therfyn i Ryfel Cartref Sierra Leone, a gosododd Tony Blair Affrica fel un o flaenoriaethau Uwchgynhadledd yr G8 yn 2005. Mae'r llywodraeth Brydeinig wedi bod yn wrthwynebol iawn i ddulliau llywodraeth Robert Mugabe o ddiwygio tir yn Simbabwe, wrth ffafrio rhaglen gynaliadwy ar gyfer tlodion gwledig Simbabwe sy'n gytûn a'i hymrwymiadau i Gytundeb Lancaster House yn 1979.

 Gwlad Belg 

 Y Caribî 
Y niferoedd o fewnfudwyr a siapiodd y gymuned Affro-Garibïaidd Brydeinig, cymuned sydd yn cynnwys tua 600 000 o ddinasyddion y DU sydd wedi cael dylanwad sylweddol ar ddiwylliant, chwaraeon, y cyfryngau, a gwleidyddiaeth; y diwydiant twristiaeth sy'n denu miliwn o Brydeinwyr i ynysyoedd y Caribî pob blwyddyn; iaith a systemau cyfreithiol, addysgiadol a seneddol tebyg; a chysylltiadau masnachol gydag allforion Prydeinig i'r Caribî werth £1000 miliwn y flwyddyn yw seiliau cryfder perthynas y Deyrnas Unedig â gwledydd y Caribî.

 Iran 
Mae cysylltiadau cyfredol rhwng Iran a'r Deyrnas Unedig, fel gyda nifer o wledydd Gorllewinol eraill, yn fregus. Gwrthwynebiad gan yr Undeb Ewropeaidd a'r Unol Daleithiau i raglen niwclear Iran yw blaenoriaeth cysylltiadau'r ddwy wlad, ac mae tensiynau diweddar dros ddigwyddiad lle cipiwyd aelodau o'r Llynges Frenhinol gan Iran.

 Pacistan 
Cysylltiadau agos a chyfeillgar sydd rhwng y Deyrnas Unedig a Pavistan; o 1858 i 1947 roedd Pacistan yn rhan o'r Raj Brydeinig ac ers Rhaniad India mae cysylltiadau gwleidyddol, diwylliannol ac economaidd rhwng y ddwy wlad wedi ffynnu. Yn ogystal â chysylltiadau dwyochrog, mae perthynas y ddwy wlad wedi'i chryfhau gan gysylltiadau trwy'r Gymanwlad a'r Undeb Ewropeaidd.

Gwerth masnach rhwng y DU a Pacistan yw rhyw £1013 miliwn y flwyddyn, ac mae dros 100 o fusnesau Prydeinig yn gweithredu yn Pacistan. Mae rhyw 800 000 o Brydeinwyr Pacistanaidd yn byw yn y DU, ac maent wedi cael effaith sylweddol ar ddiwylliant y Deyrnas Unedig yn y ganrif ddiwethaf.

 Rwsia 
Sefydlwyd cysylltiadau rhwng Teyrnas Lloegr a Tsaraeth Rwsia yn 1553, ac yn y bedair canrif a hanner a ddilynodd bu hanes cymhleth iawn rhwng y ddwy wlad. Bu'r DU ac Ymerodraeth Rwsia yn ymladd ochr yn ochr yn ystod Rhyfel Olyniaeth Awstria, Chwyldro Groeg, a'r Rhyfel Byd Cyntaf, ond yn erbyn ei gilydd yn y Rhyfel Saith Mlynedd, y Rhyfel Eingl-Rwsiaidd, a Rhyfel Crimea, ac yn wrthwynebwyr cryf yn ystod y Gêm Fawr am reolaeth a dylanwad yng Nghanolbarth Asia. Brwydrodd y DU a'r Undeb Sofietaidd fel cynghreiriaid yn yr Ail Ryfel Byd, ond am y 45 mlynedd ddilynol buont ar flociau gwrthwynebol y Rhyfel Oer.

Ers cwymp UGSS yn 1991, mae cysylltiadau wedi gwella rhywfaint, ond bu anghydfodau diweddar dros estraddodiadau. Gwrthododd y DU ystraddodi Boris Berezovsky a therfysgwyr Chechnyaidd yn 2003, ac yn 2007 gwrthododd Rwsia ystraddodi Andrei Lugovoi, yn sgil yr ymchwiliad heddlu Prydeinig ar farwolaeth Alexander Litvinenko gan wenwyniad poloniwm, gan fod estraddodiad yn anghyfansoddiadol. O ganlyniad bu gyfres o diarddeliadau "cast am gast" o ddiplomyddion Prydeinig a Rwsiaidd. Yng Ngorffennaf 2007 dywedodd Gweinidog Tramor Rwsia, Sergei Lavrov, ei fod am wella cysylltiadau â'r DU, er wnaeth sôn am ymglymiad honedig gwasanaethau cudd Prydeinig ym marwolaeth Litvinenko.

Mae'r DU yn rhoddwr cymorth i Rwsia. Dechreuodd yr Adran dros Ddatblygu Rhyngwladol gweithio'n ddwyochrog â'r Ffederasiwn ar ddechrau'r 1990au, wrth gefnogi trawsnewidiad y wlad i economi marchnad. Ers 2002 canolbwynt polisïau datblygu yw diwygiadau gweinyddol a chymdeithasol llywodraeth Rwsia. Yn y flwyddyn ariannol 2005/2006, gwariodd y Swyddfa Dramor a Chymanwlad rhyw £2.2 miliwn fel cymorth datblygu, a'r Adran dros Ddatblygu Rhyngwladol rhyw £7 miliwn ar Rwsia, yn cynnwys arian ar gyfer gweithredoedd dyngarol yng Ngogledd y Cawcasws.

O ran cysylltiadau economaidd, y DU oedd y buddsoddwr mwyaf yn Rwsia yn 2006 a 2007, gyda dros 400 o gwmnïau Prydeinig yn weithredu yn y Ffederasiwn. Cynydda masnach rhwng y ddwy wlad tua 25% y flwyddyn am y pum mlynedd ddiwethaf.

 Yr Unol Daleithiau 
bawd|220px|Y cyn-Brif Weinidog Prydeinig Tony Blair (chwith) yn ysgwyd llaw â'r Arlywydd Americanaidd George W. Bush yn Camp David ym Mawrth 2003.
Mae cysylltiadau hanesyddol a diwylliannol cryf rhwng y Deyrnas Unedig a'r Unol Daleithiau wedi datblygu perthynas wleidyddol a milwrol agos iawn yn yr 20g. Y Deyrnas Unedig oedd prif gynghreiriad yr Unol Daleithiau yn ystod y Rhyfel Oer ac nawr yn y Rhyfel yn erbyn Terfysgaeth. Yn ôl polisi cyfredol y Swyddfa Dramor, "perthynas ddwyochrog bwysicaf" y Deyrnas Unedig yw'r cynghrair drawsiwerydd â'r Unol Daleithiau. Ym mlynyddoedd diweddar, mae Prif Weinidog y Deyrnas Unedig ac Arlywydd yr Unol Daleithiau yn aml wedi cael cyfeillgarwch agos â'i gilydd, e.e. Margaret Thatcher a Ronald Reagan, Tony Blair a George W. Bush. Yn aml gelwir y berthynas rhwng y ddwy wlad yn "y berthynas arbennig" (special relationship). Mae'n deg dweud serch hynny nad oedd gefnogaeth lwyr gan y bobl gyffredin i'r berthynas glos rhwng Tony Blair a George W. Bush, yn arbennig yn achos mynd i ryfel yn erbyn Irac yn 2003. Roedd mwyafrif o'r bobl am weld cynnig arall ger bron y Cenedloedd Unedig cyn mynd i ryfel.

Mae yna hefyd gysylltiadau economaidd a masnachol cryf rhwng y ddwy wlad: yr Unol Daleithiau yw marchnad fwyaf y Deyrnas Unedig. Cynrychiola'r Deyrnas Unedig rhyw 17% o holl fuddsoddiad uniongyrchol tramor yr Unol Daleithiau, a'r DU yw prif dderbynnydd buddsoddiad uniongyrchol tramor yr UD.

 Gweler hefyd 
 Y Swyddfa Dramor a Chymanwlad
 Yr Adran dros Ddatblygu Rhyngwladol

 Cyfeiriadau 

 Dolenni allanol 
 Y Swyddfa Dramor a Chymanwlad
 Yr Adran dros Ddatblygu Rhyngwladol


Teyrnas Unedig
Teyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth y Deyrnas Unedig