Howell Davies

Am y môr-leidr gweler Hywel Davies
Awdur a golygydd o Gymru oedd Howell Davies (3 Medi 1896 – 17 Ionawr 1985). Cyhoeddodd dri nofel wyddonias yn yr 1930au hwyr dan y ffugenw Andrew Marvell.

 Bywyd cynnar ac addysg 
Ganwyd Davies yn Fferm y Cwrt, Felin-gwm, ger Caerfyrddin. Roedd yn un o 8 plentyn a anwyd i Daniel Davies a'i wraig Dinah. Mae cyfrifiad 1901 yn dangos ei fod yn byw ar y fferm gyda'i deulu ac yn uniaith Gymraeg. Erbyn cyfrifiad 1911 mae'n blentyn ysgol 14 mlwydd oed ac yn lletÿa gyda gwraig weddw, Eliza Jones, yn Llandeilo.

Yn 1914, ar ddiwrnod ei ben-blwydd yn 18 mlwydd oed, gwirfoddolodd fel milwr i gatrawd y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig. Gwasanaethodd drwy gydol y Rhyfel Byd Cyntaf ac fe'i dyrchafwyd yn Gapten. Fe'i anafwyd ddwywaith. Yn y fyddin daeth yn ffrindiau gyda'r bardd a nofelydd Robert Graves.

Wedi'r cadoediad yn 1918, cofrestrodd yn Mhrifysgol y Sorbonne, Paris. Nid oedd yno'n hir a ni gafodd unrhyw gymwysterau. Cyfarfu nifer o'r alltudion oedd yn byw yno ar y pryd, yn cynnwys y nofelydd James Joyce. Aeth ymlaen i Brifysgol Rhydychen ac yna Prifysgol Aberystwyth er na raddiodd oddi yno chwaith. Yn Aberystwyth, golygodd bapur newydd y coleg, Y Ddraig yn 1920-21. Yno hefyd cyfarfu ei ddarpar-wraig, Enid Margaret Beckett, merch i athro mathemateg Thomas Beckett a Zoe Stevenson.

 Gyrfa 
Wedi gadael y byd addysg, cafodd Davies waith achlysurol, er enghraifft yn gwneud Swis-rôl i gwmni Lyons neu werthu gwyddoniaduron o ddrws-i-ddrws.

Erbyn 1923 roedd wedi ennill cystadleuaeth ysgrifennu traethawd i gylchgrawn Cassell's Weekly, gyda'r teitl ‘Is There A New Wales?’. Cafodd waith mwy parhaol gyda Trade & Travel Publications Ltd, cwmni oedd yn gysylltiedig gyda chwmni y White Star Shipping Line, oedd yn cyhoeddi cyfres o ganllawiau cryno, clawr caled yn llawn o wybodaeth. Yr un enwocaf yw y South American Handbook a Davies oedd y golygydd gwreiddiol. Parhaodd i olygu'r canllaw am bedair degawd, hyd at 1962.

Gyda'i gysylltiadau helaeth ar gyfandir De America, daeth Davies yn gyfrannwr i rhaglenni radio yn rhannu ei arbenigedd. Er hynny nid oedd erioed wedi teithio i'r rhan yna o'r byd ac nid oedd yn fawr o deithiwr. Golygodd hefyd The Traveller’s Guide to Great Britain & Ireland (1930) a'r fersiwn Sbaeneg.

Gweithiodd am gyfnod hir i'r BBC, fel cyfrannwr llawrydd gan wrthod unrhyw gontract fel gweithwr cyflogedig. Gwnaeth ffrindiau lu yn y byd llenyddol yn cynnwys y beirdd Dylan Thomas, Robin Leanse, a Dannie Abse, Alun Lewis a'r awdur gwyddonias John Wyndham.

Daeth yn awdur ffuglen ei hun hefyd, er enghraifft y stori fer ‘The Five Eggs’ sy'n cael ei gynnwys yn Welsh Short Stories: A Collection of Best Stories by Famous Authors (Faber 1937) a'r ddrama lwyfan The Mayor. a lwyfannwyd am un noson yn unig ar, 6 Mai 1951, yn y Wyndhams Theatre.

Ysgrifennodd driawd o nofelau gwyddonias/ffantasi a gyhoeddwyd gan Victor Gollancz rhwng 1938 a 1939. Gorfododd y cyhoeddwr iddo gyhoeddi'r nofelau yma dan y ffugenw 'Andrew Marvell'. Y cyntaf o'r rhain, Minimum Man, oedd y mwyaf llwyddiannus. Fe'i ail-gyhoeddwyd gan y Science Fiction Book Club yn 1953 a cyhoeddwyd fersiwn answyddogol yn Awst 1947 gan y cylchgrawn Americanaidd Famous Fantastic Mysteries.

Yr ail nofel oedd Three Men Make a World a'r drydedd oedd Congratulate the Devil, nofel sydd wedi ei leoli yng Nghymru. Oherwydd cychwyn yr Ail Ryfel Byd yn 1939 ni gafwyd gymaint o sylw i'r drydedd nofel. Fe'i ail-gyhoeddwyd yn 2008 gan Parthian Books (ISBN 9781905762798).

 Bywyd personol 
Priododd ei wraig Becky (Enid Margaret Beckett, ganwyd 14 Medi 1900), yn Henley yn 1922. Bu farw ei wraig ar 6 Awst 1971. Roeddent yn byw yn 2 Pond Square, Highgate, Llundain. Ganwyd eu merch Joan yn 1925. Wedi priodi, eu henw oedd Joan Dannatt a daeth yn artist nodedig. Ganwyd bachgen i Joan o'r enw Adrian. Daeth Adrian Dannatt yn enwog fel plentyn y chwarae'r prif gymeriad yn addasiad teledu o Just William yn 1977.

Bu farw Davies yn ei gartref ym mis Ionawr 1985.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1896
Categori:Marwolaethau 1985
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Awduron llyfrau ffuglen Saesneg o Gymru
Categori:Nofelwyr gwyddonias Saesneg o Gymru
Categori:Milwyr yr 20fed ganrif o Gymru