Robert Jones, Rhoslan

Pregethwr, athro ac awdur ar bynciau crefyddol oedd Robert Jones (13 Ionawr 1745 - 18 Ebrill  1829), a adwaenir fel Robert Jones, Rhoslan. Mae'n fwyaf adnabyddus fel awdur Drych yr Amseroedd (1820).Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru).

Bywgraffiad
Ganwyd ef ar fferm y Suntur, Llanystumdwy, ac addysgwyd ef yn un o ysgolion cylchynol Griffith Jones. Yn ddiweddarach daeth ef ei hun yn athro yn yr ysgolion cylchynol hyn mewn nifer o leoedd yng ngogledd Cymru. Roedd yn aelod o'r Methodistiaid Calfinaidd, a daeth yn amlwg fel pregethwr iddynt.

Priodiodd Magdalen Prichard a symudodd i Roslan, lle defnyddiai ran o'i dŷ fel capel Methodistaidd. Yn ddiweddarach symudodd i Ddinas, Llŷn. Roedd ganddo bedwar o blant. Claddwyd ef ym mynwent Llaniestyn.

Drych yr Amseroedd
Ei gyfrol enwocaf yw Drych yr Amseroedd, sy'n rhoi hanes yr Ymneilltuwyr cynnar yng Ngwynedd a'r erledigaeth a fu arnynt. Mae'n ffynhonnell bwysig i haneswyr crefydd a chymdeithas yn ail hanner y 18fed ganrif yng Nghymru ac yn nodweddiadol am ei arddull bywiog a'i frasluniau cofiadwy o bobl a digwyddiadau.

Llyfryddiaeth
Cyhoeddiadau
 Lleferydd yr Asyn (1776: cyhoeddwyd yn wreiddiol fel Ymddiffyn Crist'nogol, 1770)
 Y Cristion mewn Cyfiawn Arfogaeth (1775, 1784).
 Drych i'r Anllythrennog (1788)
 Grawnsypiau Canaan (1795). Casgliad o emynau.
 Achos Pwysig yn cael ei Ddadleu (1797).
 Llwybr Hyffordd i'r Anllythrennog (1805)
 Marwnad... y Parch. Thomas Jones (1820). Marwnad i Thomas Jones, Dinbych
 Drych yr Amseroedd (1820).
G. M. Ashton (gol.) Drych yr Amseroedd (Caerdydd, 1958).

Astudiaethau
Dafydd Glyn Jones, Yn Nrych yr Amseroedd (Y Ddarlith Lenyddol Flynyddol, Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Madog 1987).
Darlith gan yr Athro E. Wyn James, ‘Robert Jones, Rhos-lan, awdur Drych yr Amseroedd, a rhai o emynwyr Eifionydd’:  https://www.youtube.com/watch?v=AVgWJT6KVfU

Cyfeiriadau

Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Cyfieithwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1745
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1829
Categori:Pobl o Lanystumdwy
Categori:Pregethwyr o Gymru