Chwarel Pen yr Orsedd

Chwarel lechi yn Nyffryn Nantlle yw Chwarel Pen yr Orsedd (weithiau Chwarel Penyrorsedd).

Agorwyd y chwarel yn 1816 gan William Turner, oedd yn gyfrifol am nifer o chwareli yn yr ardal. Prynwyd hi gan W.A. Darbishire and Co. yn 1863. Roedd yn un o chwareli mwyaf Dyffryn Nantlle, gyda tua 450 o weithwyr ddiwedd y 19g.
bawd|chwith|Chwarel Pen yr Orsedd

Caewyd y chwarel yn 1997, ond mae rhywfaint o waith yn mynd ymlaen ar y safle o hyd. Yn 2006, enillodd cynllun i adfer rhai o adeiladau Pen yr Orsedd rownd Cymru yng nghyfres deledu'r BBC Restoration Village, er na fu'n llwyddiannus yn y rownd derfynol. Mae'r elusen Tirwedd wedi gwneud cais am arian i adfer yr adeiladau hyn a'u troi'n ganolfan i'r gymdeithas leol.

Dolen allanol
 Safle we Tirwedd 

Categori:Dyffryn Nantlle
Pen yr Orsedd
Categori:Llandwrog