Emain Ablach

Ynys baradwysaidd ym mytholeg Iwerddon y cyfeirir ati yn aml yn y chwedlau Gwyddeleg yw Emain Ablach (ynganiad: "Efin Aflach"). Mae'n debygol ei fod i'w huniaethu ag Ynys Afallach y traddodiad Cymreig.

Yn chwedlau'r Cylch Mytholegol mae'n gartref i Manannán mac Lír, duw'r môr.

Yn y chwedl Immran Brain ('Mordaith Brân'), hwylia Bran a'i gydymdeithion yno. Fe'i disgrifir ar ddechrau'r gerdd honno fel ynys lawn o goed afalau, wedi ei amgylchynu gan y môr, a phedair colofn yn ei dwyn i fyny.

Mae'n debygol bod Emain Ablach yn cyfateb i Ynys Afallach y traddodiad Cymreig. Cyfeiria Sieffre o Fynwy at 'Ynys Afallach' yn ei gwisg Ladin Insula Avallonis yn yr Historia Regum Britanniae. Mae tarddiad Avallonis Sieffre yn ansicr. Yn hytrach na bod yn enghraifft o Ladineiddio'r enw Cymraeg Afallach mae'n debycach ei fod yn dod o'r Insula Pomorum (Ynys y Prennau Afalau) yn y testun proffwydoliaethol Vita Merlini, eto gan Sieffre, a'i fod yn tarddu o'r gair Cymraeg "afal".

Cyfeiriadau
 Bernhard Maier, Dictionary of Celtic Religion and Culture (2000)
 Kuno Meyer (gol.), The Voyage of Bran son of Febal (1895; arg. newydd, Felinfach, 1994)

Categori:Mytholeg Wyddelig
Categori:Mytholeg Geltaidd