Llanbedrgoch

Am leoedd eraill o'r enw "Llanbedr", gweler Llanbedr (gwahaniaethu).

bawd|Eglwys Sant Pedr

Pentref a phlwyf eglwysig yng nghymuned Llanfair Mathafarn Eithaf, Ynys Môn, yw Llanbedrgoch () (hefyd Llanbedr-goch). Saif ar ffordd gefn ychydig i'r gorllewin o'r briffordd A5025 rhwng Pentraeth a Benllech. Mae gwarchodfa natur Gors Goch yn gorwedd ar llyn rhewlifol hynafol.

Hanes
Roedd dau enw amgen ar y pentref a'r plwyf yn y gorffennol, pan fu'n rhan o gwmwd Dindaethwy, sef: 
Llanfair Mathafarn Wion. Enw'r plwyf, ar ôl treflan ganoloesol Mathafarn Wion (er mwyn gwahaniaethu rhyngddo a Llanfair Mathafarn Eithaf). Enw arall ar Fathafarn Wion oedd Mathafarn Fechan. Pennaeth lleol oedd Gwion; ceir Croes Wion ger Benllech.Melville Richards, 'Enwau lleoedd', Atlas Môn.
Llanfeistr. Enw personol yw 'Meistr' yn yr achos yma.
bawd|chwith|Pwysau metal a adawyd yn yr ardal gan y Llychlynwyr.
Gwnaed darganfyddiad diddorol yma yn 1994, sef olion sefydliad yn deillio o gyfnod y Llychlynwyr, efallai tua'r 10g. Mae cloddio archaeolegol yma dros y blynyddoedd diwethaf wedi darganfod tystiolaeth yn awgrymu fod Llychlynwyr wedi ymsefydlu yma am gyfnod.

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol 1999 gerllaw'r pentref. Ychydig i'r gogledd-orllewin mae gwarchodfa natur Cors Goch.Yn Llanbedrgoch mae yna tŷ o'r enw ty croes. Maer tŷ croes yn un or bythynnod hynnaf yn Ynys Môn. Roedd ysgol gyntaf Llanbedrgoch ar safle'r ganolfan.

Ysgol Gynradd Llanbedrgoch yw ysgol y pentref.

Agorwyd yr ysgol yn  y flwyddyn 1901.

Ers talwm roedd yna siop, post a dau ofaint yn y pentref.

Galeri

Cyfeiriadau

Llyfryddiaeth
 Redknap, Mark Y Llychlynwyr yng Nghymru: ymchwil archaeolegol  (Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru, 2000) ISBN  072000487x

Dolen allanol
Cloddio gan Angueddfa Genedlaethol Cymru ar y safle Lychlynnaidd 

Categori:Llanfair Mathafarn Eithaf
Categori:Pentrefi Ynys Môn
Categori:Plwyfi Cymru
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)