Seoul

Seoul (Coreeg: 서울) yw prifddinas De Corea a'r ddinas fwyaf yn y wlad, gyda phoblogaeth o dros  ac mae gan Seoul Fwyaf boblogaeth o .

Saif y ddinas yn nalgych Afon Han yng ngogledd-orllewin y wlad, tua 50 km i'r de o'r ffin â Gogledd Corea. Ceir y cofnod cyntaf amdani yn 18 CC, pan sefydlodd teyrnas Baekje ei phrifddinas Wiryeseong yn yr hyn sy'n awr yn dde-ddwyrain Seoul. Tyfodd dinas Seoul ei hun o ddinas Namgyeong. Saif y ddinas yn Ardal Prifddinas Genedlaethol Seoul, sydd hefyd yn cynnwys porthladd Incheon a llawer o faestrefi, ac sydd a phoblogaeth o tua 23 miliwn. Mae bron hanner poblogaeth De Corea yn byw yn yr ardal yma.

Yn 2014, dinas Seoul oedd y 4edd dinas fetropolitan fwyaf ei heconomi yn y byd ar ôl Tokyo, Efrog Newydd a Los Angeles. Yn 2017, roedd costau byw yn y ddinas y 6ed uchaf yn y byd.Sustainable Cities Index, 2015 . Arcadis. Gyda chanolfannau technoleg enfawr wedi eu canoli yn Gangnam a'r Ddinas Cyfryngau Digidol, mae Seoul Fwyaf yn gartref i bencadlys 14 o gwmnïau mwyaf y byd, sef y Fortune Global 500, gan gynnwys Samsung, LG, a Hyundai.

Cynhaliwyd y Gemau Olympaidd yma yn 1988 a gêm derfynol Cwpan y Byd Pêl-droed 2002; yma hefyd oedd cynhadledd y G-20 yn 2010.

Wedi'i lleoli'n strategol ar hyd glannau Afon Han, mae hanes y ddinas yn ymestyn yn ôl dros ddwy fil o flynyddoedd, ers ei sefydlu yn 18 CC gan bobl Baekje, un o Dair Teyrnas Corea. Yn 1394 dynodwyd y ddinas yn brifddinas Corea o dan y Brenhinllin Joseon (1392-1897), ac yn 1948 yn brifddinas De Corea. Amgylchynir y ddinas gan ardal fynyddig a bryniog, gyda Mynydd Bukhan ar ymyl ogleddol y ddinas. Mae gan Seoul Fwyaf (neu weithiau 'Ardal Prifddinas Seoul') bum Safle Treftadaeth y Byd UNESCO: Changdeok Palace, Caer Hwaseong, Cysegrfa Jongmyo, Namhansanseong a Beddrodau Brenhinol y Brenhinllin Joseon.

Geirdarddiad
Mae enwau blaenorol y ddinas yn cynnwys: Wiryeseong (, yn y Cyfnod Baekje), Hanyang (, yn y Cyfnod Goryeo), Hanseong (, y Cyfnod Joseon), a Keijō () neu Gyeongseong () yn ystod y cyfnod pan meddiannwyd  Corea gan Japan.

Dan reolaeth Japan, newidiwyd yr enw o Hanseong () i  gan yr awdurdodau imperialaidd  i atal dryswch gyda'r gair cyffelyb 'hanja' '' (cyfieithiad o'r gair Coreeg Han () sef "gwych"), sydd hefyd yn cyfeirio at y bobl Han o'r Frenhinlyn Han ac sy'n golygu 'Tsieina' mewn Tsieineeg a Japaneg.

Ar ôl yr Ail Ryfel Byd a c annibyniaeth De Corea, cymerodd y ddinas ei henw presennol, sy'n tarddu o'r gair Corea sy'n golygu "prifddinas". Mae'r gair yma'n tarddu o Seorabeol (), a gyfeiriai'n wreiddiol at Gyeongju, sef prifddinas  Silla.

Hanes
Hanes cynnar
Cofnodir enw gwreiddiol y ddinas yn gyntaf fel 'Wiryeseong', prifddinas Baekje (a sefydlwyd yn 18 CC) yn ardal gogledd-ddwyrain o ddinas fodern. Ceir nifer o waliau gwreiddiol y ddinas o'r cyfnod hwn. Gelwir un o'r rhain yn "Pungnaptoseong", yn ne-ddwyrain y ddinas, a chredir fod y wal yma'n dyddio o gyfnod y  Wiryeseong. Gan i'r Dair Teyrnas gystadlu am yr ardal strategol hon,  trodd rheolaeth o'r ddinas o Baekje i Goguryeo yn y 5g, ac o Goguryeo i Silla yn y 6g.

Y canoloesoedd
Yn y 11g adeiladodd Goryeo, a olynnodd Silla, balas enfawr yn Seoul, y cyfeiriwyd ato fel y "Prifddinas y De". Dyma'r cyfnod pan dyfodd y ddinas fwyaf. Pan ddisodlwyd Goryeo gan Joseon, symudwyd y brifddinas i Seoul, lle arhosodd tan cwymp y frenhinllyn. Gwasanaethodd Palas Gyeongbok, a adeiladwyd yn y 14g, fel y breswylfa frenhinol tan 1592. Gwasanaethodd palas mawr eraill, Changdeokgung, a adeiladwyd ym 1405, fel y prif Palas Brenhinol rhwng 1611-1872. Ar ôl y cyfnod Joseon newid ei enw i Ymerodraeth Corea ym 1897.

Awdurdodau Dosbarth
Rhennir Seoul yn 25 awdurdod dosbarth, neu gu (구) yng Nghoreeg.Seoul Organizational Chart - Districts (Saesneg)  Gwefan Llywodraeth Dinas Seoul; Adalwyd 6 Ebrill 2014

bawd|400px|de|Awdurdodau dosbarth Seoul
Dobong-gu (도봉구; )
Dongdaemun-gu (동대문구; )
Dongjak-gu (동작구; )
Eunpyeong-gu (은평구; )
Gangbuk-gu (강북구; )
Gangdong-gu (강동구; )
Gangnam-gu (강남구; )
Gangseo-gu (강서구; )
Geumcheon-gu (금천구; )
Guro-gu (구로구; )
Gwanak-gu (관악구; )
Gwangjin-gu (광진구; )
Jongno-gu (종로구; )Jung-gu (중구; )
Jungnang-gu (중랑구; )
Mapo-gu (마포구; )
Nowon-gu (노원구; )
Seocho-gu (서초구; )
Seodaemun-gu (서대문구; )
Seongbuk-gu (성북구; )
Seongdong-gu (성동구; )
Songpa-gu (송파구; )
Yangcheon-gu (양천구; )
Yeongdeungpo-gu (영등포구; )
Yongsan-gu (용산구; )

Cyfeiriadau

Categori:Dinasoedd De Corea
Categori:Prifddinasoedd Asia