Samson (sant)

Sant o Gymru a ymsefydlodd yn Llydaw oedd Samson (c. 485 — c. 565), Llydaweg:Samzun. Mae'n un o Saith Sant-sefydlydd Llydaw.

Hanes a thraddodiadau
Ceir buchedd Ladin gynnar i Samson, y Vita Sancti Samsonis, a ysgrifennwyd rywbryd rhwng 610 ac 820. Dywedir ei fod yn fab i Amwn o Ddyfed ac Anna o Went. Cafodd ei addysgu gan sant Illtud yn Llanilltud Fawr, a daeth sant Dyfrig yno i'w ordeinio yn ddiacon ac yn ddiweddarch yn offeiriad. Treuliodd amser ar Ynys Bŷr ym mynachlog Pŷr ei hun, a daeth yn abad yno wedi marwolaeth Pŷr.

Teithiodd i Iwerddon, lle mae eglwysi wedi eu cysegru iddo yn Balgriffin ger Dulyn ac yn Ballysamson. Dychwelodd i Ddyfed i fyw fel meudwy am gyfnod, a chysegrodd Dyfrig ef yn esgob ar Ddydd Gŵyl Cadair Pedr. Gellir rhoi dyddiad pendant i'r digwyddiad yma o'r manylion yn ei fuchedd, sef 22 Chwefror 521. Treuliodd rai blynyddoedd yng Nghernyw; yn wir, mae yno ynys, sy'n rhan o Ynysoedd Syllan (Scilly Isles) wedi ei alw ar ei ôl. Wedi cyfnod yma, hwyliodd i Lydaw, lle sefydlodd fynachlog yn Dol. Dywedir i sant Teilo ymweld ag ef yma yn 547, wedi iddo ffoi o Gymru rhag y Fad Felen.

Dywedir iddo fedru rhyddhau Iudual, tywysog gogledd Llydaw, oedd yn cael ei ddal yn garcharot ym Mharis gan Childebert, brenin y Ffranciaid, ac ymwelodd a'r ddinas eto yn 556, pan oedd yn bresennol mewn senedd esgobol. Arwyddodd ddogfen yma fel Samson peccator episcopus.

Ei wylmabsant yw 28 Gorffennaf.

Llefydd sy'n gysylltiedig â Samson

 # Eglwys neu Gymuned Delwedd Cyfesurynnau Lleoliad Wicidata 1 Abbey Church of St Mary, St Sansom and St Branwalader center|128px  Milton Abbas Q17531549 2 Church of St Sampson center|128px  Henle Soth Q17529112 3 Eglwys Gadeiriol Dol center|128px  Dol Q1425162 4 Eglwys Sant Samson, Golant center|128px  St Sampson Q7595432 5 Feast of Saint Samson    Q130237490 6 Sant-Samzun center|128px  Canton Dinan-KornôgAodoù-an-ArvorCymuned DinanDinan Rhyng-gymunedolarrondissement of Dinan Q1012412 7 St Sampson's Church center|128px  Cricklade Q17529272 8 St. Sampson Church center|128px  Saint Sampson Q30014589 9 Ynys Samson center|128px  Tresco Q2007541 10 chapelle Saint-Samson   Neulliac Q60387346

Gweler hefyd
 Tro Breizh

Categori:Pobl y 5ed ganrif o Gymru
Categori:Esgobion o Lydaw
Categori:Genedigaethau'r 480au
Categori:Marwolaethau'r 560au
Categori:Seintiau o Gymru
Categori:Seintiau o Lydaw