W. S. Jones (Wil Sam)

Dramodydd ac awdur o Gymru oedd William Samuel Jones, a ysgrifennodd dan yr enwau W. S. Jones neu Wil Sam (28 Mai 1920 – 15 Tachwedd 2007). Roedd yn fwyaf adnabyddus fel creawdwr Ifas y Tryc.

Bywyd a gwaith
Ganed ef yn Llanystumdwy, a bu'n byw yn Eifionydd ar hyd ei oes. Bu’n gweithio fel peiriannydd cyn agor modurdy ei hun yn Llanystumdwy. Gwerthodd y modurdy yn 1960 er mwyn canolbwyntio ar ysgrifennu. Dechreuodd ysgrifennu yn ddyn ifanc, ac yn ddiweddarach ysgrifennodd ddramâu i’w perfformio yn Theatr Fach y Gegin, Cricieth.  Pan ddaeth Theatr y Gegin i ben ym 1976, dechreuodd ysgrifennu ar gyfer radio a theledu, a chyn hir daeth yn awdur llawn amser. Daeth i amlygrwydd cenedlaethol fel creawdwr Ifans y Tryc, a chwaraeid gan yr actor Stewart Jones.

Bywyd personol
Yn 1953 priododd Dora Ann Jones (16 Mawrth 1928 - 29 Mawrth 2023) a mynd i fyw i'r Crown (hen dafarn gynt). Cawsant ddwy ferch, Mair ac Elin. Mae'n frawd i'r arlunydd a llenor Elis Gwyn Jones.

Bu farw Wil Sam yn 87 oed ym Mangor ar y 15 Tachwedd 2007. Cafwyd Gwasanaeth Coffa yng nghapel Moreia, Llanystumdwy ac fe'i gladdwyd ym Mynwent Newydd Llanystumdwy ar 21 Tachwedd 2007.

 Gyrfa 

 Theatr 
Mae ei ddramâu ar gyfer y theatr yn cynnwys 

 Y Gŵr Diarth (1957)
 Y Dyn Codi Pwysau (1960)
 Dalar Deg (1962)
 Tŷ Clap (1965)
 Dau Frawd (1965)
 Y Fainc (1967)
 Tro Crwn (1968)
 Dafydd y Garreg (1968)
 Y Wraig (1968)
 Dinas Barhaus (1968)
 Mae Rhywbeth Bach (1969)
 Seimon y Swynwr (1969) 
 Pa John?
 Dinas (drama) (1970)
 Y Sul Hwnnw (1981)
 Ifas y Tryc (1983)
 Ifas Eto Fyth! (1987)
 Bobi a Sami (1988)
 Llifeiriau (1997)
 Ben Set (2002).

 Teledu a Radio 
Cafodd ei waith ei ddarlledu ar deledu cynnar y BBC ac ar y radio. Mae'r dramâu, ffilmiau a chyfresi yn cynnwys:   

 I Bant y Bwgan (1956)
 Y Dyn Swllt (1958) fel drama radio
 Y Dyn Codi Pwysau (1960) fel drama deledu
 Y Gadair Olwyn (1961) fel drama deledu
 Y Dyn Swllt (1963) fel drama deledu
 Seimon y Swynwr (17 Medi 1971) BBC One cast David Lyn, Beryl Williams a Maureen Rhys 
 Bobi a Sami (1980) fel drama radio
 Sgid Hwch (1992) ffilm.  

 Nofelau 
Dyn y Mynci (1979) 

 Llyfryddiaeth 

 Tair Drama Fer (1962) - un drama o'i eiddo sef Dalar Deg (1962) o fewn y gyfrol.
 Pum Drama Fer (1963) [Y Dyn Swllt (1958); I Blant y Bwgan (1956); Y Gŵr Diarth (1957); Y Dyn Codi Pwysau (1960) ac Y Gadair Olwyn (1961) ]
 Dinas Barhaus a tair drama arall (1968) [Dinas Barhaus (1968); Dafydd y Garreg (1968); Y Wraig (1968); Tro Crwn (1968)]
 Deg Drama Wil Sam (1995) [Tro Crwn (1968); Y Dyn Swllt (1963); Dinas Barhaus (1968); Bobi a Sami (1988); Y Wraig (1968); Seimon y Swynwr (1969); Y Fainc (1967); Dalar Deg (1963); Pa John? (?); Y Sul Hwnnw (1981)]
 Y Toblarôn (1975) - darlith
 Rhigymau Wil Sam (2005)
 Mân Bethau Hwylus: Cymeriadau Eifionydd (2005)
 Newyddion y Ffoltia Mawr (2005)

Astudiaeth
W. S. Jones, Wil Sam, gol. Gwenno Hywyn, Cyfres y Cewri 5 (Caernarfon: Gwasg Gwynedd, 1985)

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Dramodwyr Cymraeg
Categori:Gwrthwynebwyr cydwybodol o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Lanystumdwy