Wyn Roberts

Gwleidydd Ceidwadol o Gymro oedd Ieuan Wyn Pritchard Roberts, Arglwydd Roberts o Gonwy (10 Gorffennaf 1930 – 13 Rhagfyr 2013).BBC Wales News. Adalwyd 14 Rhagfyr 2013

Fe'i ganwyd yn Llansadwrn, yn fab i'r Parchedig E.P. Roberts, gweinidog Methodist Calfinaidd ac awdur. Roedd ganddo frawd hŷn, Eifion Roberts. Enillodd ysgoloriaeth i Ysgol Harrow pan oedd yn 14 oed. Ef oedd yr unig Gymro yno yr ysgol ar y pryd a gwnaeth enw iddo'i hun yn actio mewn dramâu. Enillodd ysgoloriaeth pellach i Goleg y Brifysgol, Rhydychen a chymerodd radd anrhydedd mewn hanes. Yn ystod ei wasanaeth milwrol bu'n gwasanaethu gyda'r "Special Intelligence" yn Awstria. Yn 1964 roedd rhaid i TWW gymryd dros masnachfraint Teledu Cymru a daeth Wyn yn reolwr Cymru i TWW.

Gyrfa
Darlledu
Yn ei yrfa cynnar hyfforddodd fel newyddiadurwr ar y Liverpool Daily Post. Ymunodd â'r BBC yn 1954 fel cynorthwyydd newyddion. Yn 1958 ymunodd â gorsaf newydd TWW fel cynhyrchydd a gweithiodd ar y rhaglen gyntaf y gyfres Amser Te a ddarlledwyd ar noson agoriadol y sianel. Erbyn 1960 roedd yn rheolwr cynhyrchu y rhaglenni Cymraeg ar TWW, ac yn un o brif swyddogion ieuengaf y sianel. Bu hefyd yn cyflwyno y rhaglen Pwy Fase’n Meddwl.

Gwleidyddiaeth
Enillodd sedd ymylol Conwy yn 1970 gan ei chipio o'r Blaid Lafur. Parhaodd fel Aelod Seneddol yr etholaeth am 27 mlynedd cyn iddo sefyll lawr cyn etholiad 1997. Yn 1998 cafodd ei wneud yn arglwydd am oes fel Barwn Roberts o Gonwy a bu'n llefarydd y Ceidwadwyr ar Gymru yn yr ail siambr tan 2007. Am gyfnod hir gwasanaethodd fel Is-Ysgrifennydd Cymru yn y Swyddfa Gymreig. Er waetha' ei deyrngarwch i Mrs Thatcher, chafodd e ddim ei ddyrchafu i'r cabinet. Ef oedd yn bennaf gyfrifol am gyflwyno Deddf yr Iaith Gymraeg 1993.

Bu'n lefarydd y Ceidwadwyr ar faterion Cymreig yn yr Ail Siambr o 1997 tan  y 27 Mehefin 2007.

Bywyd personol
Roedd yn briod ag Enid a cawsant tri mab, Huw a Geraint a Rhys (bu farw yn 2004).

Llyfryddiaeth
Wyn Roberts, Pymtheng Mlynedd yn y Swyddfa Gymreig (Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 1995)
Wyn Roberts, Right from the Start (Gwasg Prifysgol Cymru, 2005). Cyfrol hunangofiannol.

 Dolen allanol 
 Dyddiaduron Wyn Roberts yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Cyfeiriadau

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Arglwyddi am oes
Categori:Darlledwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Gonwy
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Harrow