Pontrhydfendigaid

Pentref yng ngogledd Ceredigion yw Pontrhydfendigaid"Enwau Lleoedd Safonol Cymru" , Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 15 Hydref 2024 (neu Pont-rhyd-fendigaid). Fe'i adnabyddir ar lafar yn lleol fel Y Bont.

Mae'n gorwedd ar lan Afon Teifi yn agos i'w tharddle ym mryniau Elenydd, canolbarth Cymru. Cymryd y pentref ei enw o hen ryd ar yr afon honno a'r bont a godwyd yno. Mae ar lôn y B4343 rhwng Tregaron i'r de a Phontarfynach i'r gogledd, tua 13 milltir i'r de-ddwyrain o Aberystwyth.

250px|bawd|Pontrhydfendigaid

Tua milltir i'r dwyrain o'r pentref ceir adfeilion Abaty Ystrad Fflur, un o abatai enwocaf Cymru, a sefydlwyd gan y Sistersiaid yn 1164. Roedd yn ganolfan dysg bwysig a chredir i un o fersiynau cynharaf Brut y Tywysogion gael ei lunio yno. Yn ôl traddodiad, claddwyd y bardd Dafydd ap Gwilym yno.

Cynhelir eisteddfod flynyddol ym Mhontrhydfendigaid, sef Eisteddfod Pantyfedwen ("Steddfod Bont"). Yma hefyd ceir Pafiliwn Bont, adeilad amlbwrpas modern lle cynhelir cyngherddau a digwyddiadau eraill. Mae'r ddau sefydliad yma wedi elwa'n fawr o haelioni Syr D.J. James, Pantyfedwen.

Pontrhydfendigaid yn niwylliant cyfoes Cymru
Mewn erthygl y Y Selar yn 2020, meddai'r canwr Huw Jones iddo gredu mai yng nghyngerdd fawr Pinaclau Pop ym Mhafiliwn Pontrhydfendigaid ar 29 Mehefin 1968 y clywyd y term "y byd pop Cymraeg" am y tro cyntaf. Mae'r erthygl yn cynnwys tameidiau o'i hunangofiant, 'Dwi Isio Bod yn Sais ...'. Ymysg y grwpiau oedd yno i godi arian i Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Aberystwyth 1969 oedd; Dafydd Iwan, Heather Jones, Y Diliau, Hogia Llandegai, Y Derwyddon ac eraill.

Credai rhai y seilwyd rhaglen deledu C'mon Midffild! ar glwb pêl-droed Pontrhydfendigaid.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Gwefan Senedd Cymru ac yn Senedd y DU gan .Gwefan Senedd y DU

Enwogion
 Caradog Jones, y Cymro cyntaf i ddringo Mynydd Everest
 John Phillips, sylfaenydd a phrifathro cyntaf Coleg y Normal, Bangor
 Syr D.J. James, gŵr busnes llwyddiannus, dyngarwr a sefydlydd Ymddiriedolaeth James Pantyfedwen sy'n rhoi arian i gefnogi diwylliant, addysg a chrefydd Cymru

Gweler hefyd
Abaty Ystrad Fflur
"Bwystfil Bont"
 Ymddiriedolaeth James Pantyfedwen
 Coed y Bont - coetir sy'n boblogaidd gyda thwristiaid a phobl lleol ac yn rhan o rwydwaith Coedwig Genedlaethol i Gymru
 Pafiliwn Pontrhydfendigaid

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan Gymunedol Pontrhydfendigaid 
 Pafiliwn Bont 

Categori:Ystrad Fflur
Categori:Pentrefi Ceredigion
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ceredigion Preseli (y DU)