Plaid Genedlaethol yr Alban

Mae Plaid Genedlaethol yr Alban (Saesneg: Scottish National Party neu'r SNP, Gaeleg: Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba neu'r PNA) yn blaid wleidyddol adain chwith-canol Albanaidd sy'n galw am annibyniaeth i'r Alban. Sefydlwyd y blaid yn 1934, pum mlynedd wedi sefydlu Plaid Cymru, pan gyfunwyd 'Plaid Genedlaethol yr Alban' (Saesneg: National Party of Scotland neu'r NPS) a 'Phlaid yr Alban' (Saesneg: Scottish Party. John Swinney yw ei harweinydd cyfredol; hi hefyd yw Prif Weinidog yr Alban. Yn dilyn Refferendwm annibyniaeth i'r Alban, 2014, hi yw'r drydedd blaid mwyaf ei haelodaeth yn y Deyrnas Gyfunol, a'r fwyaf yn yr Alban - pedair gwaith yn fwy na Llafur yr Alban, Ceidwadwyr yr Alban a Rhyddfrydwyr yr Alban gyda'i gilydd.

Cynrychiolwyd yr SNP yn San Steffan ers i Winnie Ewing ennill sedd etholaeth Hamilton dros yr SNP ym 1976, flwyddyn wedi i Gwynfor Evans ennill is-etholiad Caerfyrddin, i Blaid Cymru. Pan agorodd drysau Llywodraeth yr Alban yn 1999, yr SNP oedd yr ail blaid gryfaf, a bu'n wrth-blaid am ddau dymor. Yn dilyn Etholiad yr Alban 2007, ffurfiodd Lywodraeth leiafrifol, ac yn 2011 roedd ganddi fwyafrif llethol, a ffurfiodd Lywodraeth yr Alban. Yn 2015 roedd ganddi 105,000 o aelodau, 64 Aelod Llywodraeth yr Alban a 424 cynghorydd sir. Yn 2015, roedd ganddi hefyd 56 allan o 59 Aelod Seneddol a dau aelod yn Senedd Ewrop, lle mae'n rhan o'r grŵp Cynghrair Rhydd Ewrop ac yn eistedd gydag aelodau'r Cynghrair Ewropeaidd y Blaid Werdd.

Syniadaeth craidd
Mae ei syniadau gwleidyddol yn eitha tebyg i'r rhai Ewropeaidd ac yn gonglfaeni iddynt mae cymdeithas a democratiaeth. Ymhlith ei pholisiau y mae: priodas gyfunryw, gostwng oed pleidleisio i 16, diarfogi niwclear, gostwng trethi, dileu tlodi, codi tai fforddiadwy, addysg am ddim i bawb, gwrthwynebu codi gorsafoedd niwclear, buddsoddi mewn egni adnewyddadwy, dileu treth hedfan a chodi cyflogau nyrsus.

Arweinyddiaeth

bawd|John Swinney, Arweinydd Plaid Genedlaethol yr Alban
 Syr Alexander MacEwen, 1934–1936
 Andrew Dewar Gibb, 1936–1940
 William Power, 1940–1942
 Douglas Young, 1942–1945
 Bruce Watson, 1945–1947
 Robert McIntyre, 1947–1956
 James Halliday, 1956–1960
 Arthur Donaldson, 1960–1969
 William Wolfe, 1969–1979
 Gordon Wilson, 1979–1990
 Alex Salmond, 1990–2000
 John Swinney, 2000–2004
 Alex Salmond, 2004–2014
 Nicola Sturgeon, 2014–2023
 Humza Yousaf, 2023–2024
 John Swinney, 2024–presennol

Gweler hefyd
Margaret Ewing
Winnie Ewing
Plaid Cymru
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015
Refferendwm annibyniaeth i'r Alban, 2014

Cyfeiriadau


Categori:Cenedlaetholdeb Albanaidd
Cenedlaethol yr Alban
Cenedlaethol
Categori:Sefydliadau 1934