Sadwrn (sant)

Sadwrn, a elwir hefyd yn Sadwrn Farchog (ganed tua 480) oedd sylfaenydd eglwysi Llansadwrn (Sir Gaerfyrddin) a Llansadwrn (Ynys Môn). Ffurf Ladin ei enw oedd Saturnus neu Saturninus. Cymysgir ef yn aml gyda Saturnin, sant a ddanfonwyd o Rufain i Toulouse gan y Pab Fabian yn y ganrif gyntaf O.C.

Hanes a thraddodiad
Roedd Sadwrn yn frawd i Illtud a mab i Bican. Mae'r enw yn awgrymu iddo fod yn filwr. Dywedir iddo briodi Canna, a bu ganddynt fab, Sant Crallo.

Yn 1742 cafwyd hyd i garreg fedd o tua 550 ym mynwent eglwys Llansadwrn, Môn, sydd yn awr wedi ei gosod ym mur yr eglwys. Yn ôl V. E. Nash-Williams, mae’r arysgrif arni yn darllen:

 HIC BEATUS (-) SATURNINUS SE(PULTUS) (I)ACIT ET SUA SA[NCTA] CONIU(N)X PA(X) (VOBISCUM SIT)Nash-Williams, V.E., The early Christian monuments of Wales (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1950).

Gellir ei gyfieithu fel:
Yma y claddwyd y bendigaid Saturninus a’i wraig sanctaidd. Boed heddwch iddynt.

Gŵyl mabsant Sant Sadwrn yw 29 Tachwedd, ond mae'n debyg fod hyn oherwydd iddo gael ei gymysgu a Sant Saturninus o Toulouse. Mae cerflun ohono ar fedd yn eglwys Biwmares sy'n ei ddangos fel marchog barfog.

Eglwysi

 # Eglwys neu Gymuned Delwedd Cyfesurynnau Lleoliad Wicidata 1 Eglwys Sant Sadwrn center|128px  Henllan Q17741618 2 Eglwys Sant Sadwrn center|128px  Cymuned Cwm Cadnant Q17741708 3 Eglwys Sant Sadwrn, Llansadwrn center|128px  Llansadwrn Q29489508 4 Eglwys Sant Sadwrnen center|128px  Treflan Lacharn Q29502768

Gweler hefyd
Sadyrnin

Cyfeiriadau

Categori:Pobl y 5ed ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Pobl o Ynys Môn
Categori:Seintiau o Gymru