Fidel Castro

Roedd Fidel Castro (13px audio)(13 Awst 1926 - 25 Tachwedd 2016) yn wleidydd o Ciwba. Roedd e'n brif weinidog ar ei wlad o 1959 hyd 1976 ac yn arlywydd o 1976 tan 2008.

 Moncada 
Fe'i ganwyd yn fab i berchennog planhigfa siwgr cyfoethog yn 1926. Daeth i wrthwynebu polisïau a llywodraeth gormesol Fulgencio Batista. Ar 26 Gorffennaf 1953 arweiniodd ymosodiad aflwyddiannus ar faracs Moncada a chafodd ei garcharu hyd 1955.

 Granma 
Treuliodd gyfnod o alltudiaeth yn Mecsico gyda'i frawd Raoul lle cyfarfu â Che Guevara. Yn 1956 hwyliodd o Fecsico ar y llong fach Granma gyda'i gyd-chwyldroadwyr arfog, gan gynnwys Che Guevara. Ar ôl cyfnod hir o wrthryfela ym mryniau coediog y Sierra Madre, llwyddodd i ddisodli llywodraeth Batista pan gipiodd Havana ar 1 Ionawr, 1959.

 Argyfyngau 
Sefydlodd lywodraeth sosialaidd yn Ciwba ac enillodd ddicter yr Unol Daleithiau (oherwydd ei raglen o drosglwyddo tir y tirfeddianwyr cyfoethog i'r werin) ac am ei gefnogaeth agored i fudiadau chwyldroadol eraill yn Ne a Chanolbarth America. Ceisiodd yr Unol Daleithiau gael gwared o Castro a'i lywodraeth a gosodwyd embargo economaidd ganddynt ar y wlad. Y canlyniad fu i Castro droi fwyfwy at yr Undeb Sofietaidd am gymorth. Penllanw'r cyfnod cythryblus hwnnw oedd goresgyniad y Bay of Pigs ac Argyfwng Taflegrau Ciwba.

 Ar lwyfan y byd 
Ar ddiwedd y 1960au ac yn ystod y 1970au ceisiodd Castro, gyda pheth llwyddiant, chwarae rôl ehangach ar y llwyfan ryngwladol fel un o arweinwyr y Gwledydd Amhleidiol (Non-Aligned Countries).

 Heddiw 
Yn 2006 cafodd salwch a threuliodd gyfnod yn yr ysbyty. Daeth ei frawd Raoul yn arlywydd yn 2008. Bu farw ar 25 Tachwedd 2016.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Arlywyddion Ciwba
Categori:Hanes Ciwba
Categori:Chwyldroadwyr