Brut

Gweler hefyd Brut (gwahaniaethu)

Mae Brut yn enw a ddefnyddid yng Nghymru yn yr Oesoedd Canol ar gyfer hanes neu gronicl. Roedd y cynnwys yn gallu bod yn hanes go iawn, hanes traddodiadol neu'n gymysgedd o'r ddau.

Tarddiad y gair Brut yw enw personol y cymeriad traddodiadol Brutus, sylfaenydd chwedlonol hil y Brytaniaid (hynafiaid y Cymry, y Cernywiaid a'r Llydawyr). Sieffre o Fynwy a gyflwynodd Frutus i'r byd yn ei lyfr Historia Regum Britanniae (a elwir hefyd Brut Sieffre; Brut y Brenhinedd yw enw'r arferol ar y fersiynau Cymraeg Canol). Ystyr y gair 'brut' yn wreiddiol felly oedd "hanes Brutus", ond yn ddiweddarach daeth i olygu cronicl neu lyfr hanes yn ymwneud â hanes Ynys Prydain a Chymru.

Mae'r llinell rhwng hanes go iawn a hanes traddodiadol yn tueddu i fod yn amlwg i ni heddiw, ond nid oedd mor eglur yn yr Oesoedd Canol.

Brutiau Cymreig yr Oesoedd Canol
Brut y Tywysogion - Cronicl o hanes y tywysogion Cymreig
Brut Sieffre - enw arall ar lyfr ffug-hanes dylanwadol Sieffre o Fynwy
Brut y Brenhinedd - teitl a roddir ar yr amryw ferisynau Cymraeg o Frut Sieffre o Fynwy yn gyffredinol
Brut Dingestow - un o'r fersiynau Cymraeg Canol mwyaf adnabyddus o Frut Sieffre

Brutiau ffug diweddarach
Brut Aberpergwm - Fersiwn ffug o Frut y Tywysogion a sgwennwyd gan Iolo Morganwg a'i dadogi ar Garadog o Lancarfan
Brut Ieuan Brechfa - Fersiwn diweddar o Frut y Tywysogyon

Gweler hefyd
Brud - enw Cymraeg Canol am ddarogan

Categori:Croniclau
Categori:Hanes traddodiadol Cymru
Categori:Rhyddiaith Cymraeg Canol