John Davies (hanesydd)

Hanesydd o Gymru oedd John Davies (25 Ebrill 1938 – 16 Chwefror 2015), a oedd hefyd yn adnabyddus fel darlledwr. Ei lyfr enwocaf oedd Hanes Cymru (ail argraffiad 2006), sy'n cael ei ystyried gan lawer o feirniaid fel y gyfrol orau i'w chyhoeddi ar y pwnc.

Bywgraffiad
Ganed John Davies yn Ysbyty Llwynypia, Rhondda Fawr yn fab i Mary (née Potter) a Daniel Davies o Heol Dumfries, Treorci.BBC Wales Proffil o John Davies Magwyd yn Nhreorci ond symudodd ei deulu i bentref Bwlchllan ger Llanbedr Pont Steffan pan oedd yn saith oed a felly daeth yn adnabyddus i lawer fel John Bwlch-llan neu Bwlchws. Addysgwyd ef yn ysgolion Treorci, Bwlch-llan a Thregaron, yna ym Mhrifysgol Cymru, Caerdydd a Choleg y Drindod, Caergrawnt. Daeth yn aelod o Adran Hanes Cymru ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth ac yn Warden Neuadd Pantycelyn yno. Wedi ymddeol, symudodd i fyw i Gaerdydd. John Davies oedd ysgrifennydd cenedlaethol cyntaf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

Yn 2005 cyflwynwyd Gwobr Glyndŵr iddo yn ystod Gŵyl Machynlleth am ei gyfraniad i'r celfyddydau yng Nghymru. Bu hefyd yn olygydd cyffredinol Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig.Gwefan Llenyddiaeth Cymru; adalwyd 05/01/2013.

Fe'i dyfarnwyd yn Gymrodor gyda'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn 2013 a sefydlwyd Gwobr Goffa Dr John Davies am y traethawd Hanes Cymru orau yn ei enw yn 2015.

Bywyd personol
Priododd ei wraig Janet (nee Mackenzie) yn 1966. Roedd hithau yn hanesydd ac yn frodor o Flaenau Gwent. Cawsant bedwar o blant sef Anna, Beca, Guto and Ianto.

Mewn cyfweliad gyda HTV Cymru yn Nhachwedd 1998, daeth allan fel dyn deurywiol.

Bu farw o gancr yn 76 mlwydd oed. Cynhaliwyd ei angladd yn breifat ar ddydd Iau, 26 Chwefror 2015. Cafwyd digwyddiad i ddathlu ei fywyd yn Neuadd y Ddinas, Caerdydd ar ddydd Gwener, 17 Ebrill 2015.

Cyhoeddiadau
Cardiff and the Marquesses of Bute (1981)
The Green and the Red: Nationalism and Ideology in Twentieth Century Wales (1984)
Hanes Cymru (1990; ail-argraffiad 2006)
Broadcasting and the BBC in Wales (1994)
A History of Wales (1994) (cyfieithiad o Hanes Cymru; ail-argraffiad 2006)
Plaid Cymru oddi ar 1960 (1997)
The Making of Wales (1999)
The Celts (2000)
Y Celtiaid (2001)
A Pocket Guide Series: Cardiff (2002)
Rhanbarth Ymylol? Y Gogledd-Ddwyrain a Hanes Cymru (Caerdydd, 2007)
Cymru: Y 100 lle i’w gweld cyn marw (Y Lolfa, 2009)Gwefan y BBC; Hanesydd a ffotograffydd yn creu cyfrol ; adalwyd 05/01/2012

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Marwolaethau 2015
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Hanesyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Hanesyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Hanesyddion Cymraeg o Gymru
Categori:Hanesyddion Saesneg o Gymru
Categori:Llenorion LHDT
Categori:Pobl o Dreorci