Peniarth

Plasty  yng nghymuned Llanegryn, Meirionnydd, de Gwynedd, a fu'n gartref teuluol y Wynniaid ("Wynne" yn ddiweddarach) yw Peniarth. Mae'r plasty wedi rhoi ei enw i gasgliad o lawysgrifau a elwir yn Lawysgrifau Peniarth.

Hanes
Mae Peniarth yn lle pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg am fod y casgliad o lawysgrifau canoloesol a gasglwyd gan Syr Robert Vaughan (1592 - 1667) o Hengwrt, Meirionnydd, wedi cael cartref yno yn y 19g. Gwerthwyd y casgliad hwnnw gan William Wynne VII i Syr John Williams yn 1898. Dyma'r casgliad unigol pwysicaf o hen lawysgrifau Cymraeg a adnabyddir heddiw fel Llawysgrifau Peniarth ac a ddiogelir yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth.Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru).

Erbyn heddiw mae'r hen blasty yn fferm gyda thir sylweddol yn perthyn iddi yn Nyffryn Dysynni.

Gweler hefyd
 Hengwrt
 Llawysgrifau Peniarth

Cyfeiriadau

Oriel

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Gwynedd
Categori:Llanegryn
Categori:Meirionnydd
Categori:Plasdai Gwynedd