Endaf Emlyn

Canwr, cyfansoddwr a chyfarwyddwr ffilm yw Endaf Emlyn Jones (ganwyd 31 Gorffennaf 1944). Roedd yn aelod o'r grwpiau Injaroc a Jîp.

Bywyd cynnar
Ganwyd Emlyn ym Mangor a'i magwyd ym Mhwllheli. Yn ei arddegau bu'n aelod o gerddorfa ieuenctid Cymru ar yr un pryd a Karl Jenkins a John Cale, gan chwarae'r ffidil. Fe'i hyfforddwyd fel athro ond daeth yn adnabyddus ar ddiwedd y 1960au fel cyhoeddwr teledu gyda HTV Cymru.

Gyrfa
Cerddoriaeth
Bu'n cyfansoddi ers y 1960au ac ymunodd â chwmni cyhoeddi Tony Hatch, M&M Music. Ym 1967/8 cyhoeddwyd ei record gyntaf, Paper Chains ar label Parlophone, yr un label â'r Beatles ar y pryd. Dewiswyd y gân yn record yr wythnos gan Tony Blackburn ar BBC Radio 1. Ar ail ochr y record sengl oedd Madryn a gafodd ei recordio yn stiwdio'r Beatles yn Abbey Road. Cyhoeddodd ddwy record sengl arall ar Parlophone, All My Life / Cherry Hill, a Starshine / Where were You?.

Rhyddhawyd ei albwm gyntaf, Hiraeth yn 1973, albwm oedd yn cyfuno dehongliadau o hen alawon gwerin a chaneuon gwreiddiol telynegol eu naws.

Y grŵp cyntaf iddo fod yn aelod ohono oedd Yr Eiddoch Yn Gywir gyda Hywel Gwynfryn a Derek Boote. Aeth ymlaen i fod yn aelod o'r swper grŵp Injaroc yn 1977 a'r grŵp Jîp.

Yn 1974 cyfansoddodd gerddoriaeth agoriadol opera sebon Gymraeg y BBC, Pobol y Cwm, ac mae'r thema wedi ei ddefnyddio mewn sawl fersiwn ers hynny.

Ffilm a theledu
Cychwynnodd ei yrfa deledu fel sgriptiwr â chyhoeddwr gyda BBC Cymru ac yna fel cyhoeddwr gyda HTV Cymru yn 1968, Yn 1972 aeth i weithio tu ôl y llenni, fel rheolwr llawr. Yn ddiweddarach, roedd yn gyfarwyddwr/gynhyrchydd y rhaglen gerddoriaeth Sêr ar HTV Cymru ar ddiwedd y 1970au. Yn 1982 cyfarwyddodd y rhaglen ddogfen Shampŵ, a enillodd wobr Ysbryd yr Ŵyl yn yr Ŵyl Ffilm a Theledu Geltaidd.

Daeth yn gyfarwyddwr ffilmiau llwyddiannus ac arobryn yn cychwyn gyda'r ffilm Gaucho yn 1984. Sefydlodd gwmni ffilm a theledu Gaucho oedd yn weithgar iawn yn y 1990au.

Yn Mai 2017 derbyniodd Wobr John Hefin am Gyfraniad Oes - cyflwynyd y wobr iddo yng ngŵyl Ffilm Bae Caerfyrddin.

Recordiau

 Hiraeth (1974, Albwm Feinyl 12", Recordiau'r Dryw WRL 537)
 Salem (1974, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1012M)
 Syrffio Mewn Cariad (1976, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1051M)
 Halen Y Ddaear - gyda Injaroc (1977, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1094M)
 Dawnsionara (1981, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1206M)
 Dilyn Y Graen - casgliad (2001, Albwm 4 CD, Recordiau Sain SCD 2287)
 Deuwedd (2009, Albwm CD, Recordiau Sain SCD 2603)

Ffilmiau
 Dirgelwch Yr Ogof (2002)
 Un Nos Ola Leuad (1991)
 Y Mapiwr (1995)
 Gadael Lenin (1993)
 Stormydd Awst (1987)
 Y Cloc (1986)
 Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig (1985)
 Gaucho (1984)

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
BBC Cymru

Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Cyfansoddwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Cyfansoddwyr yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl a aned ym Mangor