Aber-erch

Pentref ym Mhenrhyn Llŷn yng Ngwynedd, rhyw filltir i'r dwyrain o dref Pwllheli yw Aber-erch"Enwau Lleoedd Safonol Cymru" , Comisiynydd y Gymraeg; adalwyd 28 Mai 2023British Place Names; adalwyd 28 Mai 2023 (). Cyfeirnod OS: SH 39930 36719. Mae'n rhan o gymuned Llannor.

Disgrifiad
Saif y pentref ar Afon Erch ychydig cyn iddi gyrraedd y môr, a rhyw fymryn i'r gogledd o'r briffordd A497. Afon Erch yw ffin orllewinol Eifionydd, ac ystyrir y pentref yn rhan o'r ardal yma. Mae gan Abererch orsaf reilffordd, ond mae dipyn i'r de-ddwyrain o'r pentref ei hun, ger Morfa Abererch. Yma ceir tua thair milltir o draeth tywodlyd, yn ymestyn i'r dwyrain hyd at Benychain a gwersyll gwyliau Butlins.

Hanes a hynafiaethau
I'r gogledd-ddwyrain mae hen blasdy Penarth Fawr.

Ceir eglwys hynafol Cawrdaf Sant yn y pentref. Ceir Ffynnon Gawrdaf i'r gogledd orllewin mewn cae rhwng y pentref ac ysbyty Bryn Beryl ac i'r dwyrain o'r pentref ceir carreg fawr a enwir yn 'Gadair Cawrdaf', gydag eisteddle ynddi. Roedd defod hynod yn gysylltiedig â gŵyl y sant yn yr eglwys.T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000)

 Enwogion 
 Thomas Roberts, Llwyn'rhudol (1795/6-1841), pamffledwr radicalaidd a gwladgarwr
 John Elias, y pregethwr enwog, a aned yn Aber-erch yn 1774
 William Ellis Jones (Cawrdaf) (1795-1848), bardd a llenor

Gweler hefyd
Morfa Abererch (Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig)

Cyfeiriadau

Categori:Llannor
Categori:Pentrefi Gwynedd
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)