Tai Sistersiaidd Cymru

Urdd o fynachod a sefydlwyd yn yr 11g oedd y Sistersiaid. Eu henw poblogaidd yng Nghymru oedd 'Y Brodyr Gwynion', oherwydd eu gwisgoedd gwyn, mewn cyferbyniaeth â'r Benedictiaid yn eu gwisgoedd tywyll.

Cawsant eu cyflwyno i Gymru gan y Normaniaid. Tai crefyddol estron oeddynt i ddechrau, ac arosai rhai ohonyn nhw felly, yn arbennig yn y De a'r Mers. Ond yn y gorllewin a'r gogledd daethant yn rhan o'r diwylliant Cymreig gan chwarae rhan bwysig yng ngwleidyddiaeth yr oes. Codwyd nifer o abatai ganddyn nhw dan nawdd tywysogion Cymreig ac arglwyddi lleol Cymreig a Normanaidd. Mae un abaty Sistersaidd yng Nghymru heddiw, sef Abaty Ynys Bŷr.

Tai'r Sistersiaid yng Nghymru
Yn deillio o Abaty Clairvaux
Abaty Hendy-gwyn ar Daf (1140)
Abaty Cwm Hir (1143)
Abaty Cymer (1198)
Ystrad Fflur (1164)
Abaty Llantarnam (1175)
Abaty Aberconwy (1186)
Abaty Ystrad Marchell (1170)
Abaty Glyn y Groes (1200)
Tracton (1224)
Abaty Margam (1147)

Yn deillio o Abaty Morimon]
Abaty Dore (1147) 
Grace Dieu (1226)

Yn deillio o Abaty L'Aumône
Tyndyrn (1131)
Kingswood (1138)
de Voto (1200)

Yn deillio o Abaty Savigny
Abaty Nedd (1130)
Abaty Dinas Basing (1131)

Lleiandai
Llanllugan
Llan Llŷr
Llansantffraed-yn-Elfael

Llyfryddiaeth
Rod Cooper, Abbeys and Priories of Wales (Abertawe, 1992)
David H. Williams, The Welsh Cistercians (Pontypwl, 1969)


Categori:Urdd y Sistersiaid