Mynydd Hiraethog

Mae Mynydd Hiraethog yn ardal o ucheldir, gan mwyaf rhwng 400m a 500m, rhwng Afon Conwy ac Afon Clwyd, yn Sir Ddinbych a Sir Conwy.

Mae'n ardal o rostir, gyda rhai dyffrynnoedd yn torri ar ei draws. Mae rhannau o Fynydd Hiraethog yn cynnwys trwch o rostir grug, sydd yn brin iawn yng Nghymru. Rheolid y rhostir yma ar gyfer saethu Grugiar yn hanner cyntaf yr 20g, ond bellach mae niferoedd y Grugiar wedi gostwng yn sylweddol yma. Mae rhan ddwyreiniol Mynydd Hiraethog yn cynnwys planhigfeydd coedwigaeth sy’n rhan o Goedwig Clocaenog, sydd hefyd yn gartref i un o boblogaethau olaf o wiwerod coch yng Nghymru.

Y copa uchaf yw Mwdwl-eithin (532 medr). Mae Meol Seisiog (467 medr) yn gopa arall ble mae dwr  Afon Elwy yn dechrau llifo.

Mae'r ardal yn adnabyddus am olion cynhanesyddol, yn enwedig o Oes yr Efydd. Ymddengys fod poblogaeth sylweddol wedi bod yn byw yma yn y cyfnod yma, pan oedd yr hinsawdd ychydig yn gynhesach nag ar hyn o bryd. Ceir nifer o gronfeydd dŵr yma; y rhai mwyaf yw Llyn Alwen, Llyn Brenig a Chronfa Aled Isaf.

Mae adfeilion y porthdy hela Gwylfa Hiraethog ar ucheldir Mynydd Hiraethog, a gall eu gweld o'r ffordd A543 gerllaw.

Copaon
bawd|chwith|upright=1.4|Mynyddoedd Hiraethog
bawd|chwith|Moel Fenlli, Bryniau Clwyd.

+  Rhwng y Llandudno a Wrecsam Enw Cyfesurynnau OS  Cyfesurynnau DaearyddolBryn Euryn  SH832798 53.302°N, 3.754°WBryn Pydew  SH811790 53.294°N, 3.785°WCraig Bron-banog  SJ016520 53.056°N, 3.469°WCreigiau Rhiwledyn  SH812823 53.324°N, 3.785°WGorsedd Brân  SH969597 53.124°N, 3.542°WPen y Gogarth  SH767833 53.332°N, 3.853°WMarial Gwyn (Foel Goch)  SH999556 53.088°N, 3.496°WMoel Fodiar  SH978680 53.199°N, 3.531°WMoelfre Isaf  SH951733 53.246°N, 3.573°WMoelfre Uchaf  SH898716 53.229°N, 3.652°WMwdwl-eithin, Llyn Alwen  SH917540 53.072°N, 3.617°WMwdwl-eithin, Llanfihangel Glyn Myfyr  SH989469 53.009°N, 3.508°WMwdwl-eithin, Llangernyw  SH829682 53.197°N, 3.754°WMynydd Marian SH888774 53.281°N, 3.669°WMynydd Tryfan  SH976655 53.176°N, 3.533°WTre-pys-llygod  SH894687 53.203°N, 3.657°W

Dolenni allanol
 Archaeoleg ac agweddau eraill Mynydd Hiraethog

Categori:Mynyddoedd a bryniau Conwy
Categori:Mynyddoedd a bryniau Sir Ddinbych