Esgob Bangor

200px|de|bawd|Arfbais Esgobaeth Bangor
Mae Esgob Bangor yn gyfrifol am Esgobaeth Bangor, sy'n cynnwys Môn, y rhan fwyaf o Wynedd a darn bach o Bowys. Mae'r Eglwys Gadeiriol ym Mangor, a phreswylfa swyddogol yr esgob yw Tŷ'r Esgob ym Mangor.

Sefydlwyd esgobaeth yn hen Deyrnas Gwynedd gan Deiniol Sant tua'r flwyddyn 546. Yn ddiweddarach daeth yr esgobaeth dan reolaeth Archesgob Caergaint, a bu cryn dipyn o ddadlau rhwng yr Archesgob a Thywysogion Gwynedd ynghylch penodi esgob, yn enwedig yn ystod teyrnasiad Gruffudd ap Cynan ac Owain Gwynedd. Yn dilyn marwolaeth y Gwir Barchedig Anthony Crockett, yr 80fed esgob, etholwyd Andrew John i'r swydd ym mis Hydref 2008.

 Rhestr o esgobion Bangor 

CyfnodEnwNodiadau<small>c546 hyd 572Deiniol<small>Sant Deiniol; sefydlodd fynachlog ym Mangor<small>572 hyd c768anadnabyddus<small><small>c768 hyd 809Elfodd<small>Disgrifir yn y Brutiau fel "Prif esgob Gwynedd", efallai Esgob Bangor.<small>809 hyd c904anadnabyddus<small><small>c904 hyd 944Morlais<small><small>??? hyd 1055anadnabyddus<small><small>c1050 hyd ????Dyfan<small><small>c1081 hyd ????Revedun<small><small>1092 hyd 1109Hervey le Breton<small>Bu raid iddo ffoi o'r esgobaeth ddiwedd y 1090au. Gwnaed ef yn Esgob Ely<small>1109 hyd 1120Christopher Meare<small>Mae'n debyg na allodd gymeryd meddiant o'i esgobaeth<small>1120 hyd 1139Dafydd y Sgotyn<small><small>1139 hyd 1161Meurig<small><small>1165 hyd 1177Arthur o Enlli (answyddogol) <small>Penodwyd Arthur o Enlli gan  Owain Gwynedd c. 1165 a chysegrwyd ef yn  Iwerddon, ond ni derbyniwyd ef gan Archesgob Caergaint. <small>1177 hyd c1190Gwion(Guy Rufus)<small><small>c1191 hyd 1195vacant<small>Am bedair blynedd<small>1195 hyd 1197Alban(Alan)<small>Prior of St Ioan o Jeriwsalem<small>1197 hyd 1212Robert o Amwythig<small><small>1215 hyd 1236Cadwgan I o Landyfai(Martin)<small><small>1236 hyd 1240Hywel<small><small>1240 hyd 1267Richard<small><small>1267 hyd 1303 (or 1307)Anian I<small>Archddiacon Mon<small>1303 hyd 1306Cadwgan II<small><small>1307 hyd 1300Gruffudd ap Iorwerth<small><small>1320 hyd 1327Lewis<small>Yn ôl Heylyn<small>1309 hyd 1328Einion Sais<small>Yn ôl  Le Neve<small>1327 hyd 1357Matthew de Englefield(Madog ap Iowerth)<small><small>1357 hyd 1366Thomas de Ringstead<small><small>1366 hyd 1370Gervase de Castro<small><small>1370 hyd 1371Hywel ap Goronwy<small><small>1371 hyd 1375John Gilbert<small><small>1375 hyd 1400John Swaffhamstyled  John Clovensis <small>yn ôl Heylyn<small>Esgob Cloyne, Iwerddon<small>1400 hyd 1404Richard Young<small>Daeth yn Esgob  Rochester<small>1404 hyd 1407Lewis Byford<small><small>1407 Gruffudd Yonge<small>Apwyntiwyd gan Owain Glyndŵr<small>1408 hyd 1418Benedict Nicholls<small><small>1418 hyd 1424William Barrow<small>Canon o Lincoln; daeth yn Esgob Caerliwelydd<small>1424 hyd 1436John Clitherow(neu Nicholas?)<small>Canon Chichester<small>1436 hyd 1448Thomas Cheriton<small><small>1448 hyd 1454John Stanbury<small><small>1454 hyd 1464James Blakedon<small>Esgob Achad-Fobhair<small>1464 hyd 1496Thomas Edenham(alias Richard Evendon)<small><small>1496 hyd 1500Henry Deane<small>Prior Llanthony ac Arglwydd Ganghellor Iwerddon<small>1500 hyd 1504Thomas Pigot<small><small>1504 hyd 1509John Penny<small>Daeth yn Esgob Caerliwelydd<small>1509 hyd 1534Thomas Skeffington<small>Abad Waverley<small>1534 hyd 1539John Caponalias John Salcott<small><small>1539 hyd 1541John Bird<small>Daeth yn Esgob Caer <small>1541 hyd Mawrth 1552Arthur Bulkeley<small>Bu farw yn ystod ei dymor<small>Mawrth 1552 hyd 1555dim esgob<small>am dair blynedd<small>1555 hyd 1558William Glyn<small>Llywydd Coleg y Breninesau, Caergrawnt. Yr esgob Catholig olaf. Penodwyd Morys Clynnog fel olynydd iddo, ond bu raid iddo ffoi i Rufain cyn cael ei gyesgru.<small>1559 hyd 1566Rowland Meyrick<small>Canghellor Tyddewi<small>1566 hyd 1585Nicholas Robinson<small><small>1585 hyd 1595Hugh Bellot<small>Daeth yn Esgob Caer<small>1595 hyd 1598Richard Vaughan<small>Archddiacon Middlesex; Daeth yn Esgob Caer<small>1598 hyd 1616Henry Rowlands<small><small>1616 hyd 1631Lewis Bayley<small><small>1631 hyd 1633David Dolben<small><small>1633 hyd 1637Edmund Griffith<small>Deon Bangor<small>1637 hyd 1666William Roberts<small>Is-ddeon Wells<small>1666 hyd 1673Robert Morgan<small>Archddiacon Meirionnydd<small>1673 hyd 1689Humphrey Lloyd<small>Deon Llanelwy<small>1689 hyd 1701Humphrey Humphreys<small>Deon Bangor; daeth yn Esgob Henffordd<small>1701 hyd 1715John Evans<small>Daeth yn Esgob Meath, Iwerddon.<small>1715 hyd 1721Benjamin Hoadley<small>Rheithor St Peter's-le-Poor, Llundain; daeth yn Esgob Henffordd<small>1721 hyd 1723Richard Reynolds<small>Deon of Peterborough; daeth yn Esgob  Lincoln<small>1723 hyd 1728William Baker<small>Warden Coleg Wadham, Prifysgol Rhydychen; Oxford; daeth yn Esgob Norwich<small>1728 hyd 1734Thomas Sherlock<small>Dean of Chichester; daeth yn Esgob  Salisbury<small>1734 hyd 1737Charles Cecil<small>Yn Esgob Bryste cynt<small>1737 hyd 1743Thomas Herring<small>Deon Rochester; Daeth yn Archesgob Efrog<small>1743 hyd 1748Matthew Hutton<small>Daeth yn Archesgob Efrog, yna'n Archesgob Caergaint<small>1748 hyd 1756Zachary Pearce<small>Deon Winchester; daeth yn Esgob t Rochester<small>1756 hyd 1769John Egerton<small>Deon Henffordd; t<small>1769 hyd 1774John Ewer<small>Cynt yn Esgob Llandaf<small>1774 hyd 1783John Moore<small>Deon Caergaint<small>1783 hyd 1800John Warren<small>Cynt yn Esgob Tyddewi<small>5 April 1800 to 1806William Cleaver<small>Cynt yn Esgob Caer; daeth yn Esgob Llanelwy<small>13 Rhagfyr 1806 hyd 1809John Randolph<small>Cynt yn Esgob Rhydychen<small>12 Awst 1809 hyd 9 Gorffennaf 1830Henry William Majendie<small>Cynt yn Esgob Caer; bu farw yn ystod ei dymor<small>10 Hydref 1830 hyd 19 Ebrill 1859Christopher Bethell<small>Cynt yn Esgob Exeter; bu farw yn ystod ei dymor<small>12 Mai 1859 hyd 1890James Colquhoun Campbell<small>Archddiacon Llandaf<small>1890 hyd 1898Daniel Lewis Lloyd<small><small>1899 hyd 1924Watkin Herbert Williams<small> Deon Llanelwy o 1892 hyd 1899<small>1925 hyd 1928Daniel Davies<small> <small>1928 hyd 1944Charles Alfred Howell Green<small> Archesgob Cymru 1934-1944 <small>1944 hyd 1948David Edwards Davies<small> <small>1949 hyd 1956John Charles Jones<small> <small>1957 hyd 1982Gwilym Owen Williams<small> Archesgob Cymru 1971-1982 <small>1982 hyd 1992John Cledan Mears<small><small>1992 hyd 1999Barry Cennydd Morgan<small>Wedyn yn Esgob Llandaf ac Archesgob Cymru 2002-<small>2000 hyd 2004Francis James Saunders Davies<small>Etholwyd  1999<small>2004 hyd 2008 Phillip Anthony Crockett<small>Cynt yn Archddiacon Caerfyrddin a Ficer Cynwyl Elfed; bu farw yn ystod ei dymor.<small>2008 - Andrew John<small>Cynt yn Archddiacon Aberteifi.

 Llyfryddiaeth 
 M.L. Clarke, History of Bangor Diocese, cyf. 1 (Gwasg Prifysgol Cymru, 1969))
Joseph Haydn, Haydn's Book of Dignities (1894; ailargraffwyd Caerfaddon, 1969)
 Whitaker's Almanack 1883 - 2004 (Llundain: Joseph Whitaker and Sons Ltd/A&C Black)
http://www.esgobaethbangordiocese.org
Esgobion Bangor o www.british-history.ac.uk (Saesneg)

Gweler hefyd
Esgob
Esgobaeth Bangor


Categori:Esgobaeth Bangor
Categori:Galwedigaethau crefyddol yng Nghymru