Diwydiant glo

Mae pobl wedi bod yn cloddio am lo ers cyfnod y Rhufeiniaid o leiaf. Ond ar raddfa bychan bu hynny tan y Chwyldro Diwydiannol yn y 18g. Yng ngwledydd Prydain - yn arbennig yn Ne Cymru a Gogledd Lloegr - y datblygodd y diwydiant yn gyflymaf wrth i dechnegau newydd ddod i mewn a'r galw am danwydd yn y trefi a dinasoedd gynyddu'n sylweddol. Erbyn 1800 roedd modd carboneiddio glo ar raddfa diwydiannol am y tro cyntaf. Defnyddiwyd y nwy glo a geir felly ar gyfer lampiau nwy glo yn y dinasoedd a'r golosg (côc) ar gyfer smeltio mwyn haearn. Ers y cyfnod hynny mae'r diwydiant glo a'r diwydiant dur wedi tyfu ochr yn ochr â'i gilydd (yn llythrennol felly yn aml).

Erbyn canol y 19g gwelwyd cynnydd yn y diddordeb gwyddonol yn y sgîl-gynhyrchion megis tar glo, amonia a phyg. Rhoddodd hyn yn ei dro hwb i astudiaethau cemeg organig; ymhlith y deunyddiau a ddatblygwyd yr oedd deunydd lliwio a deunydd ffrwydron. Erbyn yr 20g roedd hynny'n sail i'r diwydiant plastig.

Yn ystod y 1920au a'r 1930au roedd diwydiant yr Almaen ar y blaen yn natblygiad prosesau i droi glo'n olew: ffactor allweddol pan aeth y wlad honno i ryfel dan y Natsïaid yn yr Ail Ryfel Byd. Ond ers hynny mae nwy naturiol wedi cymryd lle nwy glo i raddau helaeth ac mae petrogemegion wedi disodli tar glo fel ffynhonnell deunyddion organig crai.

+ Y gwledydd sy'n cynhyrchu mwyaf o lo (miliwn tunnell)Gwlad20032004200520062007200820092010SiarBlwyddyn yn weddill 1834.9 2122.6 2349.5 2528.6 2691.6 2802.0 2973.0 3240.0 48.3% 35 972.3 1008.9 1026.5 1054.8 1040.2 1063.0 975.2 984.6 14.8% 241 375.4 407.7 428.4 449.2 478.4 515.9 556.0 569.9 5.8% 106 637.2 627.6 607.4 595.1 592.3 563.6 538.4 535.7 4.2% 105 350.4 364.3 375.4 382.2 392.7 399.2 413.2 423.9 6.3% 180 276.7 281.7 298.3 309.9 313.5 328.6 301.3 316.9 4.7% 495 114.3 132.4 152.7 193.8 216.9 240.2 256.2 305.9 5.0% 18 237.9 243.4 244.4 244.8 247.7 252.6 250.6 253.8 3.8% 119 204.9 207.8 202.8 197.1 201.9 192.4 183.7 182.3 1.2% 223 163.8 162.4 159.5 156.1 145.9 144.0 135.2 133.2 1.5% 43 84.9 86.9 86.6 96.2 97.8 111.1 100.9 110.8 1.5% 303 Total World 5,301.3 5,716.0 6,035.3 6,342.0 6,573.3 6,795.0 6,880.8 7,273.3 100% 118

Cyfeiriadau

Gweler hefyd
Diwydiant glo Cymru

Categori:Y Chwyldro Diwydiannol

Categori:Diwydiant