Mao Zedong

Arweinydd y Chwyldro Tsienëaidd ac arlywydd Gweriniaeth Pobl Tsieina oedd Mao Zedong (hefyd Mao Ze-dong neu Mao Tse Dong yn Gymraeg)https://pedwargwynt.cymru/cyfansoddi/dillad (Tsieineeg 毛泽东 neu 字润之 ) (26 Rhagfyr 1893 – 9 Medi 1976).

 Blynyddoedd cynnar 
Cafodd ei eni i rieni gwerinol yng nghefn gwlad Hunan. Erbyn 1920 roedd yn proffesu Marcsiaeth a helpodd sefydlu Plaid Gomiwnyddol Tsieina yn 1921. Erbyn diwedd y 1920au roedd yn arweinydd herwfilwrol yn ymladd yn erbyn y Guomindang (Plaid Genedlaethol Tsieina), oedd dan arweinyddiaeth Chiang Kai-Shek.

 Yr Orymdaith Hir 
Yn 1931 daeth yn gadeirydd sofiet Jianxi. Pan orfodwyd y Comiwnyddion i ffoi o Jianxi yn 1934 fe'u harweinwyd gan Mao ar yr Orymdaith Hir. Rhoddwyd pris o $250,000 ar ei ben gan y llywodraeth. Pan gyrhaeddodd Yan'an yn 1935 roedd yn cael ei gydnabod fel un o arweinyddion pennaf y Blaid Gomiwnyddol.

 Y Rhyfel Gwladgarol Mawr 
Ar ôl i'r blaid honno ymuno â'i hen elynion y Guomindang i ymladd yn erbyn lluoedd Siapan yn ystod Rhyfel Tsiena a Siapan (1937 - 1945), a elwir weithiau "Y Rhyfel Gwladgarol Mawr", a gorchfygu'r goresgynwyr, ail-gychwynodd y rhyfel cartref. Dan arweinyddiaeth Mao ac eraill gorchfygwyd y Guomindang a ffoasant i Daiwan i ffurfio llywodraeth mewn alltudiaeth ar yr ynys honno.

 Cyhoeddi Gweriniaeth Pobl Tsieina 
Yn 1949 cyhoeddodd Mao, a oedd erbyn hynny'n Gadeirydd y Blaid Gomiwnyddol, Weriniaeth Pobl Tsieina. Roedd ysgrifau gwleidyddol Mao yn cael eu derbyn fel sylfaen athronyddol y wladwriaeth newydd a'i llywodraeth gomiwnyddol ac ar eu sail sefydlwyd comiwnau a'r Naid Fawr Ymlaen.

 Y Chwyldro Diwylliannol 
Ymddiswyddodd Mao fel cadeirydd swyddogol y blaid yn 1958, ond mewn gwirionedd bu iddo gadw llawer o rym. Daeth yn ffigwr canolog yn y Chwyldro Diwylliannol yn ystod y 1960au pan welid ei lun a'i Lyfr Coch Bach ymhob man.

 Yr olyniaeth 
Pan fu farw yn 1976 ceisiodd ei drydedd wraig Jiang Qing ("Madam Mao") a'i chefnogwyr gymryd drosodd y blaid a'r wlad ond roeddent yn aflwyddiannus a chymerodd Hua Guo Feng le Mao fel arweinydd.

 Cyfeiriadau 


Categori:Anffyddwyr o Tsieina
Categori:Athronwyr Marcsaidd
Categori:Athronwyr gwleidyddol o Tsieina
Categori:Athronwyr yr 20fed ganrif o Tsieina
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Tsieina
Categori:Beirdd Tsieineeg o Tsieina
Categori:Comiwnyddion o Tsieina
Categori:Cyn-Fwdhyddion
Categori:Chwyldroadwyr o Tsieina
Categori:Genedigaethau 1893
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Tsieina
Categori:Llenorion ffeithiol yr 20fed ganrif o Tsieina
Categori:Marwolaethau 1976
Categori:Pobl yr Ail Ryfel Byd
Categori:Pobl o Xiangtan
Categori:Unbeniaid