UMCA

Sefydlwyd Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth, neu UMCA, yn 1974 gan Wayne Williams a Rhodri Thomas i gynrychioli buddiannau myfyrwyr Cymraeg eu hiaith sy'n mynychu Prifysgol Cymru Aberystwyth gan fod yr Undeb Myfyrwyr yn anwybyddu anghenion ieithyddol a diwylliannol y myfyrwyr Cymraeg. Rhodri Thomas oedd Cadeirydd y Pwyllgor Llywio a Wayne Williams oedd yr ysgrifennydd. Wayne Williams greodd logo gynta’r Undeb. Teithiodd Rhodri a Wayne i Fangor a pherswadio myfyrwyr Cymraeg Bangor i sefydlu Undeb gyffelyb. UMCA sydd yn trefnu Sŵn bob mis a'r Ddawns Ryng-Golegol yn flynyddol. Lleolir swyddfa'r undeb yn Neuadd Pantycelyn.

Mae gan yr undeb rôl ganolog yn natblygiadau ieithyddol Cymru. Yn ddiwylliannol mae UMCA wedi bod yn allweddol yn cynhyrchu artistiaid mwyaf blaenllaw'r sin megis bandiau diweddar Yr Ods ac Ysgol Sulhttps://www.umaber.co.uk/eich-undeb/umca/sngerddorolumca/. Hefyd gweler datblygiadau gwleidyddol yn cael ei chynnal gan yr Undeb megis yr ymgyrch i sefydlu Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac yn ddiweddarach ymgyrch Achub Pantycelyn l a gafodd sylw cenedlaethol gyda bygythiadau ymprydio a myfyrwyr yn meddiannu Pantycelyn. BBC Report overhaul call for Welsh Pantycelyn halls, Aberystwyth 20 Mai, 2015 Yn ôl ymroddiad Cyngor y Brifysgol mi fydd Pantycelyn yn cael ei ail agor ar ei newydd wedd erbyn Medi 2019. Golwg 360 Prifysgol yn cymeradwyo ailagor Pantycelyn, 29 Mehefin 2016

Ym mis Awst 2016 cyhoeddodd UMCA logo newydd fel modd o esblygu'r Undeb i'r deugain mlynedd nesaf. BBC UMCA: Yr hen a'r newydd 17 Awst, 2016 O ganlyniad i ddatblygiadau y brifysgol i gynyddu darpariaeth Cyfrwng Cymraeg mi fydd Aelolaeth UMCA am ddim.Aberystwyth, Prifysgol 06 Rhagfyr (2016) https://www.aber.ac.uk/cy/news/archive/2016/12/title-195139-cy.html Gallogai'r aelodaeth am ddim bod pawb sy'n medru'r Gymraeg yn y Brifysgol yn aelodaeth awtomatig o UMCA. BBC Cymru Fyw. 18/08/2016

 Eisteddfod Ryng-golegol 

Yn flynyddol mae UMCA yn cystadlu yn yr Eisteddfod Ryng-golegol sy'n teithio o amgylch brifysgolion Cymru. Cynhelir cystadlaethau chwaraeon, gig gyda'r hwyr ac Eisteddfod danllyd yn ystod y dydd. Yn wahanol i nifer o Eisteddfodau mae'r un rhwng y myfyrwyr yn fwy swnllyd gyda chystadleuaeth megis Bing Bong yn cael ei gynnal yn 2017

Yn 2017 fe ddaeth Aberystwyth yn ail, ond uchafbwynt y penwythnos oedd Carwyn Eckley myfyriwr yn astudio Cymraeg yn ei drydedd flwyddyn yn cipio'r gadair o dan y testun yr Arwr.http://archif.rhwyd.org/ycymro/newyddion/c/x44/i/5106/desc/carwyn-eckley-yn-cipior-gadair-yn-eisteddfod-ryng-golegol-2017/ Fe gystadlodd Cymdeithas Cymraeg Lerpwl am y tro cyntaf erioed.

 Cyn-aelodau nodedig 
 Alex Jones (Cyflwynwraig Teledu)
 Eurig Salisbury (Bardd)
 Hywel Griffiths (Bardd)
 Wyn Jones (Chwaraewr Rygbi)

 Llywyddion UMCA 
1974/75 - Rod Barrar
1975/76 - Dyfrig Berry
1976/77 - Sian Rowlands
1977/78 - Bethan Jones Parry
1978/79 - Aled Eurig
1979/80 - Gwyn Willams
1980/81 - Dafydd Rhys
1981/82 - Alun Llew
1982/83 - Llion Williams
1983/84 - Karl Davies
1984/85 - Aled Siôn
1985/86 - Aled Price
1986/87 - Llŷr Williams
1987/88 - E. Madoc-Jones
1988/89 - Llion Tegai Iwan 
1989/90 - Owain Rogers
1990/91 - Llŷr Huws Gruffydd
1991/92 - Morus Gruffydd
1992/93 - Llŷr Huws Gruffydd
1993/94 - Dafydd Trystan
1994/95 - Arwyn Evans
1995/96 - Alwena Hughes
1996/97 - Emyr Wyn Francis
1997/98 - Gwydion Gruffydd
1998/99 - Angharad Closs Stephens
1999/00 - Rhodri Jones
2000/01 - Rob Davies
2001/02 - Gwion Evans
2002/03 - Meilyr Emrys
2003/04 - Catrin Dafydd
2004/05 - Osian Rhys
2005/06 - Stephen Hughes
2006/07 - Menna Machreth
2007/08 - Bethan Griffiths
2008/09 - Geraint Edwards
2009/10 - Steffan Prys Roberts
2010/11 - Rhiannon Wade
2011/12 - Tammy Hawkins
2012/13 - Carys Ann Thomas
2013/14 - Mared Ifan
2014/15 - Miriam Williams
2015/16 - Hanna Medi Merrigan
2016/17 - Rhun Dafydd
2017/18 - Gwion LlwydGolwg 360 (Mawrth 22, 2017) Llywydd newydd UMCA am weld Pantycelyn yn “ganolbwynt” http://golwg360.cymru/newyddion/cymru/258078-llywydd-newydd-umca-am-atgyfnerthu-statws-pantycelyn-fel-canolbwynt-ir-cymry
2018/19 - Anna Wyn
2019/20 - Tomos Ifan
2020/21 - Moc Lewis
2021/22 - Mared Edwards
2022/23 - Dafydd (Dafi) Jones
2023/24 - Elain Gwynedd (1)
2024/25 - Elain Gwynedd (2)

 Dolenni 
Gwefan UMCA 

 Cyfeiriadau 

Categori:Prifysgol Aberystwyth
Aberystwyth