Llanddeusant, Ynys Môn

Am y pentref o'r un enw yn Sir Gaerfyrddin, gweler Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin.

Pentref a phlwyf englwysig yng nghymuned Tref Alaw, Ynys Môn, yw LlanddeusantBritish Place Names; adalwyd 14 Rhagfyr 2021 (). Saif i'r gogledd o Afon Alaw ac i'r gorllewin o gronfa ddŵr Llyn Alaw.

Un o atyniadau nodweddiadol y pentref yw Melin Llynnon, yr unig felin wynt sy'n parhau i weithio a chynhyrchu blawd yng Nghymru heddiw. Yn ogystal, mae yna felin ddŵr yn y pentref ar lan Afon Alaw, o'r enw 'Melin Hywel'; mae ar agor i'r cyhoedd yn yr haf ar ôl iddi gael ei hatgyweirio yn 1975. Cofnodir melin yn y plwyf yn 1352.

250px|bawd|dim|Melin Hywel, Llanddeusant

Ysgol
Sefydlwyd Ysgol Llanddeusant yn y pentref yn 1847. Er gwaethaf ymdrechion pobl leol i'w hachubYsgol Llanddeusant attacks Anglesey council over closure, Daily Post, 4 Medi 2010., caewyd Ysgol Gynradd Llanddeusant yng Ngorffennaf 2011 ar ôl gwasanaethu'r pentref am 160 mlynedd. Ar yr 2il o Hydref 2013, rhoddodd Pwyllgor Cynllunio Cyngor Ynys Môn ganiatad i'r cyngor ddymchwel adeilad yr ysgol a chodi 8 o dai ar y safle.

Enwogion
Robert ap Huw (1580 - 1665). Telynor enwog, bardd ac awdur llawysgrif ar gerddoriaeth gynnar Cymru, a aned ym Modwigan, ym mhlwyf Llanddeusant.
John Prydderch Williams (Rhydderch o Fôn) (1830-1868). Bardd, llenor a golygydd.

Gweinidogion
Griffith Williams
”15 Ebrill 1894: Griffith Williams Llanddeusant. Bachgen ieuanc newydd ddechrau pregethu. Amcanu yn dda. Cyfarfod gweddi yn yr hwyr.”Dyddiadur Owen Hughes, Tregwehelyth, Bodedern, Môn (Gyda diolch i Enid Gruffudd, Gwasg y Lolfa)

Gweler hefyd
 Bedd Branwen

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Treftadaeth Môn: Melin Llynnon 
 Treftadaeth Môn: Melin Ddŵr Howell 

Categori:Pentrefi Ynys Môn
Categori:Plwyfi Cymru
Categori:Tref Alaw
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Ynys Môn (y DU)