Cyfraith

Rheolau swyddogol yw cyfraith, neu y gyfraith, sydd i'w darganfod mewn cyfansoddiadau a deddfwriaethau, a ddefnyddir i lywodraethu cymdeithas ac i reoli ymddygiadau ei haelodau. Yng nghymdeithasau modern, bu corff awdurdodedig megis senedd neu lys yn gwneud y gyfraith. Caiff ei chefnogi gan awdurdod y wladwriaeth, sydd yn gorfodi'r gyfraith trwy gyfrwng cosbau addas (gyda chymorth sefydliadau fel yr heddlu).

Cyfraith sifil

Cyfraith droseddol

Cyfraith ryngwladol

Cyfraith Cymru
Llysoedd
Y Llysoedd Barn Brenhinol sy'n delio gyda'r gyfraith droseddol a sifil.

Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig yw goruchaf lys y DU gyfan (ers 2009) ar gyfer apeliadau cyfraith sifil. Mae ei awdurdod yn gyfyngedig i Gymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon.

Llys Cyfiawnder Ewrop yw llys rhynglywodraethol yr Undeb Ewropeaidd (UE) â'i bencadlys yn Lwcsembwrg.

Datblygiad Cyfraith Cymru
Cyfraith Gyfoes Cymru yw'r term swyddogol am y drefn gyfreithiol ers 1 Ebrill 2007 sy'n caniatau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru greu deddfau yng Nghymru.

Datgysylltu'r Eglwys Anglicanaidd yng Nghymru. Pasiwyd mesur i ddatgysylltu'r eglwys yn San Steffan yn 1914 ond ni ddaeth i rym tan 1920 oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Llys y Sesiwn Fawr oedd y Llys Droseddol dros Gymru rhwng pasio ail Ddeddf Uno 1542 a diddymiad y llys yn 1830.

Roedd Deddfau Uno 1536 a 1543 yn ddwy ddeddf i uno Cymru'n wleidyddol â Lloegr ac i ddisodli'r iaith Gymraeg o unrhyw rôl swyddogol.

Casgliad o hen gyfreithiau yw Cyfraith Hywel a sefydlwyd yn y 10g. Daeth cyfreithwyr ynghyd yn Hendy-gwyn ar Dâf tua 945 i gysoni, diwygio, dileu a chyhoeddi y cyfreithiau.

 Llyfryddiaeth 
 Robyn Lewis Termau cyfraith = Welsh legal terms (Llandysul: Gwasg Gomer, 1972)
 Robyn Lewis Geiriadur y gyfraith : Saesneg-Cymraeg = The Legal dictionary : English-Welsh (Llandysul: Gwasg Gomer, 1992)  ISBN 0863835341
 Robyn Lewis Cyfiawnder dwyieithog? (Golwg ar yr ieithoedd Cymraeg a Saesneg yn Llysoedd Ynadon Cymru) (Llandysul: Gwasg Gomer, 1998) ISBN 1859025498
 Robyn Lewis Geiriadur newydd y gyfraith = The new legal dictionary (Llandysul : Gomer, 2003) ISBN 1843231018
 K.O. Morgan, Freedom or Sacrilege? (1966)
 David Walker (gol.), A History of the Church in Wales (1976)
 Thomas Glyn Watkin The Legal History of Wales (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2007) ISBN 9780708320648

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 Jurispedia  Prosiect gwyddoniadurol cyfraith. , , , , , , , Casacheg, Twrceg,
 Law.com Newyddion cyreithiol a rhwydwaith wybodaeth ar gyfer cyfreithwyr. 
 Law Server  Erthyglau, newyddion a mapiau rhyngweithiol yn ymwueud â cyfraith. 
 WorldLII - World Legal Information Institute 
 CommonLII - Commonwealth Legal Information Institute 
 AsianLII - Asian Legal Information Institute (AsianLII) 
 AustLII - Australasian Legal Information Institute 
 BaiLII - British and Irish Legal Information Institute 
 CanLII - Institut Canadien d'Information Juridique/Canadian Legal Information Institute  
 NZLII - New Zealand Legal Information Institute 
 PacLII - Pacific Islands Legal Information Institute 


Categori:Cyfiawnder
Categori:Llywodraeth