Tangwystl

Proffwydes neu ddaroganwraig o Gymraes  oedd Tangwystl (fl. tua chwarter olaf y 11g). Fe'i cofir am ei phroffwydoliaeth yn darogan coroni Gruffudd ap Cynan yn frenin Teyrnas Gwynedd.

Cefndir
Roedd hi'n perthyn i dylwyth Gruffudd ap Cynan ac yn wraig i Lywarch Olbwrch, un o swyddogion llys y brenin Gruffudd ap Llywelyn. Roedd Gruffudd ap Cynan, a Chymry eraill, yn alltud yn Iwerddon ond yn ysu am ddychwelyd i Wynedd.D. Simon Evans (gol.), Historia Gruffudd vab Kenan (Caerdydd, 1977), t. 7n..

Daroganes
Ceir yr unig gyfeiriad ati yn Hanes Gruffudd ap Cynan. 'Gwraig brudd' (doeth) oedd hi. Daeth at Gruffudd wedi iddo lanio ar Ynys Môn o Ddulyn yn 1075 i geisio adennill teyrnas Gwynedd o ddwylo'r Normaniaid. Dydi'r Hanes ddim yn cofnodi ffurf ei darogan, ond rhoddir ei chynnwys, sef ei bod yn proffwydo y byddai Gruffudd yn frenin cyn hir. Rhoddodd iddo ddau anrheg arbennig yn ogystal, sef y crys meinaf a gorau a mantell y brenin Gruffudd ap Llywelyn.

Amhosibl dweud ai cerdd neu ddatganiad oedd y darogan; mae'n bosibl ei fod yn enghraifft o'r fath o ddatganiadau ysbrydoledig a gwyllt a ddisgrifir gan Gerallt Gymro wrth sôn am yr Awenyddion.

Cyfeiriadau

Categori:Brudwyr
Categori:Darogan
Categori:Genedigaethau'r 11eg ganrif
Categori:Pobl o Ynys Môn
Categori:Pobl yr 11eg ganrif o Gymru
Categori:Teyrnas Gwynedd