Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol

Un o brif wobrau yr Eisteddfod Genedlaethol yw'r Gadair. Yn draddodiadol, gwobr ydyw am yr awdl orau o dan 300 llinell, er bod tueddiad diweddar i gwtogi nifer y llinellau i 200. Mae'r seremoni wobrwyo yn digwydd ar ddydd Gwener yr Eisteddfod gyda'r Orsedd yn bresennol ar y llwyfan.

Er bod Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn greadigaeth gymharol ddiweddar (ffrwyth gweithgareddau Iolo Morganwg ac eraill), mae'r arfer o gadeirio bardd yn deillio o'r Oesoedd Canol pan arferid neilltuo cadair arbennig i'r pencerdd yn llys y brenin, yn ôl Cyfraith Hywel Dda.

Rhestr enillwyr
BlwyddynEisteddfodBuddugwrFfugenwTestun1861Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberdâr 1861Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)Caradog1862Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1862Rowland Williams (Hwfa Môn)Yr EryrY Flwyddyn1863Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1863William Ambrose (Emrys)IdwalAlbert Dda1864Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandudno 1864Richard Foulkes Edwards (Risiart Ddu o Wynedd)BarakelIoan yn Ynys Patmos1865Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1865Atal y wobrHanes Paul1866Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caer 1866y Parch Robert ThomasMoryddMôr1867Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1867Richard Parry (Gwalchmai)Samuel HopkinsMilflwyddiant1868Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhuthun 1868Atal y wobrElias y Thesbiad1869Eisteddfod Genedlaethol Cymru Treffynnon 1869Nid oedd cadair yn 18691870Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhyl 1870William Thomas (Islwyn)Yr EryrY Nos1871Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tywyn 1871Richard Davies (Tafolog)HeberMynwent1872Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tremadog 1872Hugh PughClynogDedwyddwch1873Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr Wyddgrug 1873Rowland Williams1874Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1874Gurnos JonesY Beibl1875Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1875Thomas Jones (Tudno)Prydferthwch1876Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1876Thomas Jones (Taliesin o Eifion)1877Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1877William Roberts (Porthmadog)Ieuenctid1878Eisteddfod Genedlaethol Cymru Penbedw 1878Rowland Williams (Hwfa Môn)Rhagluniaeth1879Eisteddfod Genedlaethol Cymru Conwy 1879W. B. JosephY MyfyrY Meddwl1880Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1880W. B. JosephY MyfyrAthrylith1881Eisteddfod Genedlaethol Cymru Merthyr Tudful 1881Evan Rees (Dyfed)Cariad1882Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1882Atal y wobrDyn1883Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1883Atal y wobrLlong1884Eisteddfod Genedlaethol Cymru Lerpwl 1884Evan Rees (Dyfed)Gwilym Hiraethog1885Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberdâr 1885Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)Y Gwir yn erbyn y Byd1886Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1886Richard Davies (Tafolog)Gobaith 1887Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llundain 1887Robert Arthur WilliamsBerwVictoria1888Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1888Thomas Jones (Tudno)Peroriaeth1889Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberhonddu 1889Evan Rees (Dyfed)  Y Beibl Cymraeg1890Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1890Thomas Jones (Tudno)Y Llafurwr1891Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1891John Owen Williams (Pedrog)Yr Haul1892Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Rhyl 1892Evan Jones (Gurnos)Y Cenhadwr1893Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pontypridd 1893John Ceulanydd WilliamsPwlpud Cymru1894Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1894Howell Elvet Lewis (Elfed)Hunanaberth1895Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1895John Owen Williams (Pedrog)Dedwyddwch1896Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandudno 1896Ben DaviesTu hwnt i'r llen1897Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 1897John Thomas JobJobBrawdoliaeth Gyffredinol1898Eisteddfod Genedlaethol Cymru Blaenau Ffestiniog 1898Robert Owen Hughes (Elfyn)Einion UrddYr Awen1899Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1899Atal y wobrGladstone1900Eisteddfod Genedlaethol Cymru Lerpwl 1900John Owen Williams (Pedrog)Y Bugail1901Eisteddfod Genedlaethol Cymru Merthyr Tudful 1901Evan Rees (Dyfed)Y  Diwygiwr1902Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1902T. Gwynn JonesTir na'n OgYmadawiad Arthur1903Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1903John Thomas JobY Celt1904Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Rhyl 1904J. Machreth ReesGeraint ac Enid1905Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberpennar 1905Atal y wobrGorau Arf, Dysg1906Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1906J. J. WilliamsY Lloer1907Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1907Thomas DaviesBethelJohn Bunyan1908Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llangollen 1908J. J. WilliamsCeiriog1909Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llundain 1909T. Gwynn JonesGwlad y Bryniau1910Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1910R. Williams ParryYr Haf1911Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1911Gwilym CeiriogIorwerth y Seithfed1912Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1912T. H. Parry-Williams Y Mynydd1913Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Fenni 1913Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)Aelwyd y Cymro1914Dim Eisteddfod1915Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1915T. H. Parry-WilliamsEryri1916Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1916John Ellis WilliamsYstrad Fflur1917Eisteddfod Genedlaethol Cymru Penbedw 1917 Y Gadair DduEllis Humphrey Evans (Hedd Wyn)"Fleur-de-lys"Yr Arwr1918Eisteddfod Genedlaethol Cymru Castell-nedd 1918John Thomas JobEu Nêr a Folant1919Eisteddfod Genedlaethol Cymru Corwen 1919David Rees Davies (Cledlyn)Y Proffwyd1920Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Barri 1920Atal y wobrYr Oes Aur1921Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1921Robert John Rowlands (Meuryn)Min y Môr1922Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhydaman 1922John Lloyd-JonesY Gaeaf1923Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr Wyddgrug 1923David Rees Davies (Cledlyn)Dychweliad Arthur1924Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pont-y-pŵl 1924Albert Evans-Jones (Cynan)I'r Duw nid Adwaenir1925Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1925Dewi MorganCantre'r Gwaelod1926Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1926David James Jones (Gwenallt)Y Mynach1927Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caergybi 1927Atal y wobrY Derwydd1928Eisteddfod Genedlaethol Cymru Treorci 1928Atal y wobrY Sant1929Eisteddfod Genedlaethol Cymru Lerpwl 1929David Emrys James (Dewi Emrys)Dafydd ap Gwilym1930Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1930David Emrys James (Dewi Emrys)Y Galilead1931Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1931David James Jones (Gwenallt)Breuddwyd y Bardd1932Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberafan 1932D. J. DaviesMam1933Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1933Edgar PhillipsTrefinHarlech1934Eisteddfod Genedlaethol Cymru Castell-nedd 1934William MorrisOgof Arthur1935Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1935E. Gwyndaf Evans (Gwyndaf)Magdalen1936Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1936Simon B. JonesTŷ Ddewi1937Eisteddfod Genedlaethol Cymru Machynlleth 1937T. Rowland HughesY Ffin1938Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1938Gwilym R. JonesGwyrfaiRwy'n Edrych Dros y Bryniau Pell1939Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1939Atal y wobrA hi yn dyddhau1940Eisteddfod Radio (gwrthod Aberpennar)T. Rowland HughesPererinion1941Eisteddfod Genedlaethol Cymru Hen Golwyn 1941Roland JonesHydref1942Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1942Atal y wobr"Rhyfel" neu "Creiddylad"1943Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1943David Emrys James (Dewi Emrys)Cymylau Amser1944Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandybïe 1944D. Lloyd JenkinsOfn1945Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1945Tom Parri JonesYr Oes Aur1946Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberpennar 1946Geraint BowenAwdl Foliant i'r Amaethwr1947Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1947John Tudor Jones (John Eilian)Maelgwn Gwynedd1948Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pen-y-bont ar Ogwr 1948David Emrys James (Dewi Emrys)Yr Alltud1949Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dolgellau 1949Rowland JonesY Graig1950Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerffili 1950Gwilym TilsleyAwdl Foliant i'r Glöwr1951Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanrwst 1951Brinley RichardsY Dyffryn1952Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1952John EvansDwylo1953Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1953E. Llwyd WilliamsY Ffordd1954Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ystradgynlais a'r Cylch 1954John EvansYr Argae1955Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1955Gwilym Ceri JonesGwrtheyrn1956Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberdâr 1956Mathonwy HughesGwraig1957Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llangefni 1957Gwilym TilsleyCwm Carnedd1958Eisteddfod Genedlaethol Cymru Glyn Ebwy a'r Cylch 1958T. Llew JonesCaerllion-ar-Wysg1959Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1959T. Llew JonesY Dringwr1960Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1960Atal y wobrDydd Barn neu Morgannwg1961Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Maelor 1961Emrys EdwardsAwdl Foliant i Gymru1962Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1962Caradog PrichardLlef un yn Llefain1963Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandudno 1963Atal y wobrGenesis1964Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1964R. Bryn WilliamsPatagonia1965Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Drenewydd 1965William David WilliamsYr Ymchwil1966Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberafan a'r Cylch 1966Dic JonesBryn CoedCynhaeaf1967Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Bala 1967Emrys RobertsY Gwyddonydd1968Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Barri a'r Fro 1968R. Bryn WilliamsAwdl Foliant i'r Morwr1969Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Fflint 1969James NicholasYr Alwad1970Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhydaman a'r Cylch 1970Tomi EvansY Twrch Trwyth1971Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor a'r Cylch 1971Emrys Roberts"Lleu"Y Chwarelwr1972Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Benfro 1972Dafydd Owen"Kerguelen"Preseli1973Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhuthun 1973Alan LlwydLlef Dros y Lleiafrifoedd1974Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1974Moses Glyn JonesY Dewin1975Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Dwyfor 1975Gerallt Lloyd Owen"Bronwydd"Afon1976Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi a'r Cylch 1976Alan LlwydGwanwyn1977Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r cylch 1977Donald Evans"Cei-bach"Llygredd1978Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1978Atal y wobrY Ddinas1979Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1979Atal y wobrGwynedd1980Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Lliw 1980Donald EvansY Ffwrnais1981Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'i chyffiniau 1981John Gwilym JonesY Frwydr1982Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1982Gerallt Lloyd OwenCilmeri1983Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 1983Einion EvansYnys1984Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanbedr Pont Steffan 1984Aled Rhys WiliamY Pethau Bychein1985Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1985Robat Powell"Penycae"Cynefin1986Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun a'r Fro 1986Gwynn ap GwilymY Cwmwl1987Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Madog 1987Ieuan WynLlanw a Thrai1988Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 1988Elwyn EdwardsStorm1989Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Conwy 1989Idris ReynoldsY Daith1990Eisteddfod Genedlaethol Cymru Cwm Rhymni 1990Myrddin ap DafyddGwythiennau1991Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Delyn 1991Robin Llwyd ab OwainMerch yr Amserau1992Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1992Idris ReynoldsA Fo Ben...1993Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelwedd 1993Meirion MacIntyre HuwsGwawr1994Eisteddfod Genedlaethol Cymru Nedd a'r Cyffiniau 1994Emyr LewisChwyldro1995Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergele 1995Tudur Dylan JonesY Môr1996Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Dinefwr 1996R. O. Williams"Amstel"Grisiau1997Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 1997Ceri Wyn JonesGwaddol1998Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Ogwr 1998Atal y wobrFflamau1999Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 1999Gwenallt Llwyd Ifan"Carreg Seithllyn"Pontydd2000Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 2000Llion Jones"Di-lycs"Rhithiau2001Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001Mererid Hopwood"Llygad y Dydd"Dadeni2002Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tyddewi 2002Myrddin ap Dafydd"Pawb yn y Pafiliwn"Llwybrau2003Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2003Twm Morys"Heilyn"Drysau2004Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 2004Huw Meirion Edwards"Neb"Tir Neb2005Eisteddfod Genedlaethol Cymru Eryri a'r Cyffiniau 2005Tudur Dylan Jones"Drws y Coed"Gorwelion2006Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 2006Gwynfor ab Ifor"Gwenno"Tonnau2007Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir y Fflint a'r Cyffiniau 2007T. James Jones (Jim Parc Nest)"Un o Ddeuawd"Ffin2008Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd a'r Cylch 2008Hilma Lloyd EdwardsEcoTir Newydd2009Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 2009Atal y wobrCyffro2010Eisteddfod Genedlaethol Cymru Blaenau Gwent a Blaenau'r Cymoedd 2010Tudur Hallam"Yr Wylan"Ennill Tir2011Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r Fro 2011Rhys Iorwerth"Penrhynnwr"Clawdd Terfyn2012Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Morgannwg 2012 Dylan yn ennill Cadair Bro Morgannwg, adalwyd 2015-08-11Dylan Iorwerth"Owallt"Llanw2013Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013Atal y WobrLleisiau2014Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Gâr 2014Ceri Wyn Jones"Cadwgan"Lloches2015Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2015Hywel Griffiths"Ceulan"Gwe2016Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Fynwy a'r Cyffiniau 2016Aneirin Karadog"Tad Diymadferth?"Ffiniau2017Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017Osian Rhys Jones"Gari"Yr Arwr2018Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 2018Gruffudd Eifion Owen"Hal Robson-Kanu"Porth2019Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Conwy 2019T. James Jones (Jim Parc Nest)"Wil Tabwr"Gorwelion2021Eisteddfod AmGen 2021Gwenallt Llwyd Ifan"Gwyliwr"Deffro2022Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ceredigion 2022Llŷr Gwyn Lewis"Cnwt Gwirion"Traeth2023Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llŷn ac Eifionydd 2023Alan Llwyd"Llanw a Thrai"Llif2024Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhondda Cynon Taf 2024Carwyn Eckley"Brynmair"Cadwyn2025Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 2025Tudur Hallam"Y Gylfinir"Dinas

 Gweler hefyd 
 Cadair eisteddfodol
 Coron yr Eisteddfod Genedlaethol

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 "Enillwyr y Gadair", Gwefan yr Eisteddfod Genedlaethol 
"Cadeiriau yr Eisteddfod Genedlaethol", Y Dydd, 1899

Categori:Eisteddfod Genedlaethol Cymru
Categori:Barddoniaeth Gymraeg
Categori:Gwobrau llenyddol Cymraeg
Categori:Enillwyr gwobrau yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru