Cwlen

Pedwaredd dinas fwyaf yr Almaen yw Cwlen (Almaeneg: Köln , Ffrangeg a Saesneg: Cologne) ar ôl Berlin, Hambwrg a München, gyda tua un filiwn o drigolion. Mae wedi'i lleoli yn nhalaith Nordrhein-Westfalen, ar lan Afon Rhein. Mae hi'n adnabyddus iawn am ei heglwys gadeiriol yn y dull Gothig.

 Hanes 
Dechreuodd yr hanes Cwlen tua dwyfil o flynyddoedd yn ôl gan sefydliad y ddinas gan y Rhufeinwyr yn 19 OC. Enw cyntaf y ddinas oedd "Oppidum Ubiorum" tan 50 OC, pan codwyd y dref i ddinas gan ymerawdwr Rhufain Claudius ar ôl i'w wraig e Agrippina, sydd fod wedi ceni yn Oppidum Ubiorum ac yn wnes ymlaen wedi mynd i Rufain, erchi iddo fe am hynny. Newidiwyd enw'r ddinas i "Colonia Claudia Ara Agrippinensium", neu CCAA yn fyr wedyn. Datblygwyd enw diwedda'r ddinas, Köln o'r gair Lladin Colonia, sy'n golygu gwladfa. Mae'r enwau yn llawer o ieithiau eraill, fel Cologne yn y Saesneg a Ffrangeg, Kolonia yn y Pwyleg, a hefyd Cwlen yn y Gymraeg yn dod o honna.

 Santes Ursula 
Roedd Ursula yn dywysgoges o deyrnas Dumnonia (Dyfnaint). Ar gais ei thad, hwyliodd am Lydaw at ei darpar-ŵr Cynan Meiriadog, gyda 11,000 o wyryfon fel gweinyddesau. Gyrrodd storm wyrthiol hwy yr holl fordd i draethau Gâl mewn diwrnod, a phenderfynodd Ursula fynd ar bererindod. Aeth i ddinas Rhufain, ac yna ymlaen i Gwlen, oedd dan warchae gan yr Hyniaid. Merthyrwyd y gwyryfon i gyd, a saethwyd Ursula ei hun yn farw gan arweinydd yr Hyniaid. Dywedir i hyn ddigwydd tua 383. Ym Masilica y Santes Ursula yng Nghwlen, ceir creiriau y dywedir eu bod yn weddillion Ursula a'r gwyryfon. Daeth Cwlen yn ganolfan pererindod o bwys mawr yn yr Oesoedd Canol gyda phobl yn tyrru yno o bob rhan o Ewrop. Ceir delwedd o'r Santes Ursula ar arfbais Baner Ynysoedd Prydeinig y Wyryf yn y Caribî.

 Adeiladau a chofadeiladau 
 Amgueddfa Römisch-Germanisches 
 Amgueddfa Wallraf-Richartz   
 Colonius 
 Eglwys gadeiriol
 Hansa Hochhaus 
 Kölner Philharmonie 
 Kölnturm 
 Lanxess Arena 
 Messeturm Köln 
 RheinEnergieStadion

 Enwogion 
 Carl Bosch (1874-1940), cemegydd
 Jacques Offenbach (1819-1880), cyfansoddwr
 Konrad Adenauer (1876-1967), gwladweinydd
 Heinrich Böll (1917–1985), Awdur Almaeneg

 Gefeilldrefi 
 - Torino
 - Lille
 - Turku
 - Thessaloniki
 - Rotterdam
 - Corc
 - Kyoto
 - Lerpwl
 - Volgograd
 - Barcelona
 - Beijing
 - Tunis
 - Indianapolis

Gweler hefyd
 Y Tri Brenin o Gwlen - un'r dramâu mirag cynharafY testun

Cyfeiriadau


Categori:Dinasoedd yr Almaen
Categori:Aneddiadau Nordrhein-Westfalen