Cynhanes

Cynhanes yw'r term a ddefnyddir i gyfeirio at y cyfnod maith cyn ymddangosiad y cofnodion ysgrifenedig cyntaf, mewn cyferbyniaeth â hanes. Mae hanes yn tynnu ar ffynonellau ysgrifenedig felly, tra bod cynhanes yn dibynnu ar dystiolaeth archaeolegol. Mae ei hyd a'i barhâd yn amrywio o le i le yn y byd.

Yn Ewrop y cyfnodau traddodiadol ar gyfer cynhanes yw:

 Oes y Cerrig (sy'n dechrau gydag ymddangosiad cyntaf y ddynolryw)
 Hen Oes y Cerrig, neu'r cyfnod Paleolithig
 Oes Ganol y Cerrig, neu'r cyfnod Mesolithig
 Oes Newydd y Cerrig, neu'r cyfnod Neolithig
 Oes yr Efydd
 Oes yr Haearn

 Gweler hefyd 
 Cynhanes Cymru