Dunoding

Un o hen gantrefi Cymru oedd Dunoding. Roedd yn gorwedd ar arfordir gogledd-ddwyreiniol Bae Ceredigion yng ngogledd-orllewin Cymru ac yn rhan o deyrnas Gwynedd.  Roedd gwastadeddau Y Traeth Mawr yn ei rhannu'n ddau gwmwd, sef Eifionydd ac Ardudwy.  Ar ei ffin ogledd-orllewinol ceir cantref Llŷn, yn y gogledd ceir cantrefi Arfon a chwmwd Nant Conwy yn Arllechwedd.  Yn y dwyrain ffiniai â Phenllyn ac yn y de â Meirionnydd.

Mae Dunoding yn cael ei enw ar ôl Dunod (Dunawd), un o feibion Cunedda.  Daliai disgynyddion Dunod eu gafael arno fel uned led-annibynnol hyd at y 10g, ac mae rhai hanesyddion yn dadlau fod Dunoding yn frenhiniaeth annibynnol yn yr Oesoedd Canol cynnar.

Cantref bur arw a chreigiog oedd Dunoding.  Mae cwmwd Eifionydd, yn y gogledd, yn gorwedd rhwng Afon Erch a'r Traeth Mawr gyda bryniau de Eryri yn gefn iddo. Dolbenmaen oedd prif lys y cwmwd yn ôl pob tebyg.  I'r de o'r Traeth Mawr ceid cwmwd Ardudwy a'r safleoedd milwrol Harlech a Mur-y-Castell.  Cantref cymharol dlawd oedd hi ac ni cheir canolfannau eglwysig o bwys yn ei ffiniau, er bod ganddi nifer o eglwysi cynnar.

Rhestr o reolwyr Dunoding
Mae'r achrestrau canoloesol, sy'n ffynonellau i'w trin â gofal, yn cofnodi rheolwyr Dunoding fel a ganlyn:

Dunod ap Cunedda (from c.450)
Einion ap Dunod
Dingad ab Einion
Meurig ap Dingad
Einion ap Meurig
Isaag ab Einion
Podgen Hen ab Isaag
Poedlew ap Podgen
Iddon ap Poedlew
Brochfael ab Iddon
Eigion ap Brochfael
Iouanwal ab Eigion
Caradog ab Iouanwal
Bleiddud ap Caradog
Cuhelm ap Bleidudd (c.860 - 925)

Gweler hefyd
Cantrefi a chymydau Cymru

Categori:Cantrefi Cymru
Categori:Meirionnydd
Categori:Teyrnas Gwynedd