Mecsico Newydd

Mae Mecsico Newydd (, , ) yn dalaith yn ne-orllewin yr Unol Daleithiau, sy'n gorwedd ar y ffin â Mecsico. Ceir tair prif ardal ddaearyddol: llwyfandir gwastad yn y dwyrain, ardal fynyddig yn y canol a dorrir ar ei thraws gan Afon Grande, ac ardal gymysg o fynyddoedd a gwastadiroedd yn y gorllewin. Mae'r trefi a dinasoedd yn gymharol brin a'r boblogaeth i'w cael yn bennaf yn y dinasoedd mawr fel Albuquerque. Roedd Mecsico Newydd ym meddiant Sbaen yn yr 17g ond roedd dan reolaeth Mecsico pan gafodd ei chipio gan yr Unol Daleithiau yn 1848. Ni ddaeth yn dalaith tan 1912, a hynny ar ôl cyfres o ryfeloedd yn erbyn yr Apaches a Navajo brodorol a chyfnod o ansefydlogrwydd nodweddiadol o'r "Gorllewin Gwyllt". Bu rhaid wrth 25 mlynedd ar ôl Rhyfel Cartref America i'r llywodraeth yn Washington fedru sefydlu ei hawdurdod dros y pobloedd brodorol a'r ymsefydlwyr gwyn fel ei gilydd. Cychwynodd hyn yn 1864 pan gafodd y Navajo eu gorfodi i wneud y "Daith Hir" i wersyll Bosque Redondo. Cafodd yr Apache eu symud i amryw wersyll ac ni ddaeth ddiwedd i'r Rhyfeloedd Apache tan i'r pennaeth Geronimo a'i fand bach o ffyddloniaid ildio o'r diwedd yn 1886.

canol|bawd|350px|Lleoliad New Mexico yn yr Unol Daleithiau

 Dinasoedd Mecsico Newydd 
chwith|bawd|260px|Albuquerque
 1  Albuquerque  545,852 2  Las Cruces   97,618 3  Rio Rancho  88,901 4  Santa Fe  67,947 5  Roswell  48,366

Daeareg
Maint Mecsico Newydd yw 121,412 milltir sgwâr. Mae gan y dalaith anialwch, mynyddoedd, mesáu a fforestydd. Ymysg ei hafonydd yw’r Rio Grande, Afon Pecos, Afon Canadian, Afon San Juan ac Afon Gila.

Mae 5 Fforest Genedlaethol:Gwefan americandouthwest.net

Fforest Genedlaethol Carson

Fforest Genedlaethol Cibola

Fforest Genedlaethol Lincoln

Fforest Genedlaethol Santa Fe

Fforest Genedlaethol Gila

Mae Gwasanaeth Parciau Cenedlaethol yr Unol Daleithiau’n rheoli’r parciau isod:- Gwefan y Parciau Cenedlaethol

 Cofeb Genedlaethol Adfeilion Aztec
 Cofeb Genedlaethol Bandelier, Los Alamos
chwith|bawd|260px|Tai clogwyn Bandelier
 Cofeb Genedlaethol Llosgfynydd Capulin
 Parc Genedlaethol Ogofau Carlsbad
 Parc Hanesyddol Genedlaethol Diwylliant Chaco
 Llwybr Hanesyddol Cenedlaethol El Camino Real de Tierra Adentro
 Cofeb Genedlaethol El Malpais
 Cofeb Genedlaethol El Morro
 Cofeb Genedlaethol Caer Union
 Cofeb Genedlaethol Tai Clogwyn Gilat
 Llwybr Hanesyddol Cenedlaethol yr Hen Sbaenwyr
 Parc Hanesyddol Genedlaethol Pecos
 Cofeb Genedlaethol Petroglyff
 Cofeb Genedlaethol Cenhadaethau Pueblo Salinas
 Llwybr Hanesyddol Cenedlaethol Santa Fe
 Cofeb Genedlaethol y Tywodydd Gwynion, Alamogordo
chwith|bawd|260px|Y tywodydd gwynion

 Cofeb Genedlaethol Rio Grande del Norte
 Gwarchodfa Genedlaethol Caldera Valles

Cyfeiriadau

Dolen allanol
   www.newmexico.gov


Categori:Gorllewin yr Unol Daleithiau
Categori:Taleithiau'r Unol Daleithiau