Moel Tryfan

Mynydd bychan yn Eryri ger pentrefi Rhosgadfan, Y Fron a Betws Garmon yng ngogledd Gwynedd yw Moel Tryfan (1400' / 427 m). Ni ddylid ei gymysgu a'r mynydd adnabyddus Tryfan, ger Llyn Ogwen (cyfeirir at y mynydd hwnnw mewn ambell hen lyfr fel "Moel Tryfan").

Gellid ystyried Moel Tryfan fel parhad gorllewinol o'r Mynydd Mawr, a wahanir oddi wrtho gan fwlch llydan. Ar lethrau deheuol a dwyreiniol y mynydd ceir olion sylweddol o'r chwareli llechi a fu mor brysur yno yn y gorffennol, yn cynnwys Chwarel Moel Tryfan a Chwarel Alexandra (Cors y Bryniau).

Enwogion

Mae Kate Roberts yn sôn am y mynydd a'r ardal yn ei chyfrol hunangofiannol Y Lôn Wen.

Cafodd yr awdur Dic Tryfan ei lysenw o'r mynydd.

Aeth Charles Darwin i fyny Moel Tryfan yn 1842. Mewn llythyr i J.D. Hooker, 25 Awst 1863, soniodd Darwin bod y daeraregwr arloesol Charles Lyell wedi dod o hyd i "Trimmers Arctic shells on Moel Tryfan".  Adroddodd Joshua Trimmer iddo ddarganfod darnau maluriedig o molwsgiaid morol ar Moel Tryfan. Dadleuodd bod eu presenoldeb yn dangos iddynt gael eu dyddodi pan fu copa Moel Tryfan tan ddŵr y môr (Trimmer 1831). Er i Darwin wneud gwaith maes ar y foel hon yn 1842, ni chanfu'r cyfryw folwsciaidAncient glaciers of Caernarvonshire', pp. 184--5 (Collected papers 1: 167)

Gweler hefyd
Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
Rhestr mynyddoedd Cymru
Rhestr o gopaon Cymru
Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
Clwb Mynydda Cymru
Lleoliad ar wefan Streetmap 
Lleoliad ar wefan Get-a-map

Cyfeiriadau

Categori:Betws Garmon
Categori:Copaon Hump
Categori:Llandwrog
Categori:Mynyddoedd a bryniau Eryri
Categori:Mynyddoedd a bryniau Gwynedd