Warsaw

Warsaw, neu Warszawa, (Pwyleg: Warszawa) yw prifddinas Gwlad Pwyl. Saif ar lan ddwyreiniol Afon Vistula, tua 370 km o arfordir y Môr Baltig a mynyddoedd y Carpatiau fel ei gilydd. Amcangyfrifir bod ganddi boblogaeth o tua 1,726,581 (2014).

Hanes
Erbyn dechrau'r Oesoedd Canol roedd casgliad o drigfeydd ar lan Afon Vistula wedi tyfu'n dref ac yna'n ddinas erbyn y 15g. Cyhoeddwyd Warsaw yn brifddinas y wlad yn 1611. Dioddefodd gyfnod dilewyrch ar ôl hynny ond erbyn y 18g roedd yn ddinas lewyrchus eto.

Cafodd ei meddiannu gan Rwsia yn 1794 ac yn ddiweddarach gan Ffrainc dan Napoleon, a Phrwsia yn ogystal. Chwaraeodd ran bwysig yn yr ymgyrch dros annibyniaeth i Wlad Pwyl yn y 19g. Ar ôl cael ei meddiannu gan yr Almaenwyr yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf daeth yn brifddinas y wlad unwaith yn rhagor yn 1918 pan enillodd y wlad ei hannibyniaeth.

Dioddefodd y ddinas yn enbyd yn yr Ail Ryfel Byd pan y meddiannwyd gan y Natsïaid. Un o agweddau gwaethaf y rhyfel yn Warsaw oedd creu'r geto i'r Iddewon gan y Natsïaid (1940). Gorfodwyd 400,000 o Iddewon i fynd i fyw yn Geto Warsaw. Dim ond tua 100,000 oedd wedi goroesi erbyn Chwefror 1943. Bu gwrthryfel ganddynt ar y strydoedd ond fe'u gorchfygwyd gan y Natsïaid a chafodd y goroeswyr i gyd eu rhoi i farwolaeth.

Ar ddiwedd y rhyfel roedd y ddinas wedi'i dinistrio yn llwyr bron. Aethpwyd ati yn y 1950au i atgyfodi'r hen ddinas ac ail-greu rhai o'r adeiladau hanesyddol a gollwyd. Mae'r ddinas wedi tyfu'n sylweddol ers hynny ac erbyn heddiw mae Warsaw yn ddinas fywiog ac yn ganolfan ddiwylliannol, fasnachol a chyfathrebol y wlad.

Adeiladau a chofadeiladau
Colofn Zygmunt
Eglwys gadeiriol Sant Ioan
Królikarnia 
Palas Czapski
Palas Diwylliant
Palas Krasiński 
Palas Wilanów 
Theatr Mawr

Enwogion
Marie Curie (1867-1934), ffisegydd
Samuel Goldwyn (c.1879-1974), cyfarwyddwr ffilm
Jarosław Kaczyński (g. 1949), gwleidydd

Dolenni allanol
Cyffredinol
300px|bawd|Palas Branicki
 Warsaw ar Wikimapia
 Gwefan swyddogol dinas Warsaw 
 Map o'r ddinas (Pwyleg) 
 Panorama o ganol y ddinas
 Crafwyr awyr Warsaw
 Gwrthryfel Warsaw 1944
 Castell Brenhinol 
 Palas Wilanów

Orielau
Google Maps: Warsaw
Golygfeydd
360° golygfeydd o ganol y ddinas 
Lluniau hanesyddol o Geto Warsaw yn 1943

Categori:Dinasoedd Gwlad Pwyl
Categori:Prifddinasoedd Ewrop