Stephen Hawking

Ffisegwr damcaniaethol, cosmolegydd ac awdur llyfrau ar seryddiaeth a gwyddoniaeth o Loegr oedd Stephen William Hawking CH, CBE, FRS, FRSA (8 Ionawr 1942 – 14 Mawrth 2018); awdur y gyfrol ddylanwadol A Brief History of Time (1988). Mae damcaniaeth y tyllau duon yn ddyledus i'w waith mathemategol arloesol yn ogystal â'r gwaith a wnaeth ar y cyd â Robert Penrose ar ddisgyrchiant fel rhan o waith ehangach ar ddamcaniaeth perthnasedd cyffredinol a mecaneg cwantwm.

Cafodd ddiagnosis o glefyd motor niwron o fath ALS pan oedd yn 21 oed, yn 1963. Nid oedd disgwyl iddo fyw mwy na dwy flynedd. Gwaethygodd y symptomau dros y degawd ac er ei fod yn benderfynol o fyw bywyd annibynnol, fe'i perswadiwyd i ddefnyddio cadair olwyn erbyn diwedd y 1960au. Yn yr 1980au daliodd niwmonia ac yn y driniaeth cafodd driniaeth traceotomi a ddinistriodd yr hyn oedd yn weddill o'i lais. Yn 1986 dechreuodd ddefnyddio rhaglen gyfrifiadur "Equalizer" gan Walter Woltosz, prif weithredwr Words Plus. Roedd yn gallu gwasgu botwm i ddewis geiriau o'r sgrîn er mwyn adeiladu brawddegau a fyddai yn cael ei lleisio gan syntheseinydd llais. Dros amser daeth y llais electronig amrwd gyda'r acen Americanaidd yn gysylltiedig â Hawking. Er fod lleisiau eraill a gwell wedi eu datblygu dros y blynyddoedd, cadwodd y llais gwreiddiol am ei fod yn uniaethu ag e.

Fe'i ganwyd yn Rhydychen. Yn 1950 pan benodwyd ei dad yn brif ymchwilydd National Institute for Medical Research, symudodd y teulu i St Albans, Swydd Hertford ble'r aeth i'r ysgol leol. Priododd ddwywaith ac roedd ganddo dri o blant.

 Llyfryddiaeth 
 Technegol 
 Singularities in Collapsing Stars and Expanding Universes, gyda D. W. Sciama, 1969.
 Comments on Astrophysics and Space Physics Cyf 1, pennod 1 'The Large Scale Structure of Spacetime,' gyda George Ellis, 1973. ISBN 0-521-09906-4
 The Large, the Small, and the Human Mind, (gyda Abner Shimony, Nancy Cartwright, a Roger Penrose), Cambridge University Press, 1997, ISBN 0-521-56330-5 (clawr caled), ISBN 0-521-65538-2 (clawr papur), Canto: ISBN 0-521-78572-3
 Information Loss in Black Holes, Cambridge University Press, 2005
 God Created the Integers: The Mathematical Breakthroughs That Changed History, Running Press, 2005 ISBN 0-7624-1922-9

 Poblogaidd 
 A Brief History of Time (Bantam Press, 1988) ISBN 0-553-05340-X
 Black Holes and Baby Universes and Other Essays (Bantam Books, 1993) ISBN 0-553-37411-7
 The Universe in a Nutshell (Bantam Press 2001) ISBN 0-553-80202-X
 On The Shoulders of Giants. The Great Works of Physics and Astronomy (Running Press 2002) ISBN 0-7624-1698-X
 A Briefer History of Time (Bantam Books 2005) ISBN 0-553-80436-7

Cyfeiriadau

Categori:Derbynwyr Medal Rhyddid yr Arlywydd
Categori:Ffisegwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1942
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Gwyddonwyr o Loegr
Categori:Llenorion Saesneg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Mathemategwyr o Loegr