Fisigothiaid

Roedd y Fisigothiaid (Gothiaid Gorllewinol) yn un o'r ddwy brif gangen o'r Gothiaid; yr Ostrogothiaid oedd y llall.

Yn 410 cipiwyd Rhufain gan fyddin Fisigothaidd dan arweiniad eu brenin Alaric I. Wedi cwymp yr Ymerodraeth Rufeinig, yr oedd y Fisigothiaid yn un o bwerau mawr Ewrop am gyfnod o ddwy ganrif a hanner.

Rhwng 407 a 409 roedd y Fandaliaid, gyda chymorth yr Alaniaid, wedi concro rhan helaeth o Sbaen. Gofynnodd yr ymerawdwr Rhufeinig yn y gorllewin, Honorius, am gymorth y Fisigothiaid i adennill y tiriogaeth, ac wedi iddynt lwyddo, rhoddodd diriogaeth iddynt yn Gallia Aquitania fel gwobr. Yn 475, llwyddodd eu brenin Euric i orfodi'r Rhufeiniaid i gydnabod annibyniaeth teyrnas y Fisigothiaid. Erbyn 500 roedd Teyrnas y Fisigothiaid, gyda'r brifddinas yn Toulouse, yn rheoli Aquitania, Gallia Narbonensis a'r rhan fwyaf o Sbaen, neu Hispania. Yn 507 gorchfygwyd hwy gan y Ffranciaid dan Clovis I. Lladdwyd eu brenin Alaric II a chollasant eu gafael ar Aquitaine. Symudwyd canolfan y deyrnas i Barcelona, ac yna i Toledo. O 511 hyd 526, roedd y Fisigothiaid mewn cynghrair â'r Ostrogothiaid dan Theodoric Fawr.

Yn 554, collwyd Granada a rhan ddeheuol Hispania Baetica i'r Ymerodraeth Fysantaidd, ond erbyn 624 roedd y Fisigothiaid wedi adennill y tiriogaethau hyn. Yn 711, lladdwyd y brenin Roderic (Rodrigo) wrth wynebu ymosodiad Mwslemaidd ym Mrwydr Guadalete, ac erbyn 718 roedd y rhan fwyaf o Sbaen yn eiddo'r Mwslimiaid fel rhan o Al Andalus.

Symudodd llawer o'r Fisigothiaid tua'r gogledd, gan ffurfio Teyrnas Asturias yng ngogledd Sbaen, a bu gan eraill ran bwysig yn ymerodraeth Siarlymaen ychydig yn ddiweddarach.


 Brenhinoedd y Fisigothiaid 
 Brenhinoedd Paganaidd 
 Athanaric (369–381)
 Rothesteus (is-frenin)
 Winguric (is-frenin)

 Gwrthryfelwyr 
 Alavivus (c.376)
 Fritigern (c.376–c.380)

 Brenhinllin Balti - brenhinoedd Ariaidd 
 Alaric I (395–410)
 Atawlf (410–415)
 Sigeric (415)

 Brenhinllin Balti - brenhinoedd Ariaidd Toulouse 
 Wallia (415–419)
 Theodoric I (419–451)
 Thorismwnd (451–453)
 Theodoric II (453–466)
 Ewric (466–484)
 Alaric II (484–507)

 Brenhinllin Balti 
 Gesalec (507–511)
 Rheolaeth gan Theodoric Fawr (511–526)
 Amalaric (526–531)

 Brenhinoedd diweddarach 
 Thewdis (531–548)
 Thewdigisel (548–549)
 Agila (549–554)

 Brenhinoedd diweddarach - Teyrnas Ariaidd Toledo 
 Athanagild (554–567)
 Liwfa I (568–573)
 Liwfigild (568–586)

 Brenhinoedd diweddarach - Teyrnas Gatholig Toledo 
 Reccared I (586–601)
 Liwfa II (601–603)
 Witteric (603–610)
 Gwndemar (610–612)
 Sisebwt (612–621)
 Reccared II (621)
 Swintila (621–631)
 Sisenand (631–636)
 Chintila (636–640)
 Twlga (640–641)
 Chindaswinth (641–649)
 Recceswinth (649–672)
 Wamba (672–680)
 Erwig (680–687)
 Egica (687–701)
 Wittiza (701–710)
 Roderic (710–711)
 Agila II (711–713)
 Ardo (713–721)

Categori:Gothiaid
Categori:Hanes Bwlgaria
Categori:Hanes Portiwgal
Categori:Yr Oesoedd Canol yn Ffrainc
Categori:Yr Oesoedd Canol yn Sbaen