The Proud Valley

Ffilm a wnaed gan Ealing Studios am bentref glofäol yng Nghymoedd De Cymru ac a gynhyrchwyd yn 1940 yw The Proud Valley, gyda'r baswr Paul Robeson a Rachel Thomas yn serennu ynddi.

Lleolir y stori ym maes glo De Cymru ac mae'n adrodd stori glöwr croenddu (sef Paul Robeson neu "David Goliath") sydd hefyd yn ganwr arbennig o dda ac sy'n ymuno gyda'r côr meibion lleol. Mae'r ffilm yn dangos caledi bywyd y glöwyr a'u teuluoedd yr adeg honno.

Mae'r ffilm wedi'i lleoli ym 1938, yn union wedi Streic Gyffredinol y Deyrnas Unedig 1926 a'r Dirwasgiad Mawr.

Yn wahanol i ffilmiau Hollywood yr oes dangosodd hon realaeth bywyd y dyn croenddu a flynyddoedd yn ddiweddarach mynegodd Robeson mai hon oedd ei ffefryn gan ei bod yn dangos y croenddu a'r gweithiwr cyffredin mewn modd positif: "It depicts the Negro as he really is—not the caricature he is always represented to be on the screen".

Cast a chriw
Prif gast
Paul Robeson (David Goliath)
Edward Chapman (Dick Parry)
Edward Rigby (Bert)
Simon Lack (Emlyn Parry)
Janet Johnson (Gwen Owen)
Rachel Thomas (Mrs. Parry)

Cast cefnogol
Charles Williams (Evans)
Dilys Thomas (Dilys)
Jack Jones (Thomas)
Dilys Davies (Mrs Owen)
Clifford Evans (Seth Jones)
Allan Jeayes (Mr Trevor)
George Merritt (Mr Lewis)
Edward Lexy (Commissionaire Jackson)

Cydnabyddiaethau eraill
Cynhyrchydd Cysylltiol – Sergei Nolbandov
Rheolwr Cynhyrchu – Frederick James
Recordydd – Stephen Dalby

Manylion technegol
Tystysgrif ffilm: Untitled Certificate

Fformat saethu: 35mm

Lliw: Du a Gwyn

Lleoliadau Saethu: Bu’r ffilmio yn bennaf yn Stiwdios Ealing, ar gyrion Llundain. Cafwyd peth ffilmio ar leoliad, er enghraifft ffilmiwyd y golygfeydd o’r pwll glo ffuglennol yng nglofeydd Cwmni Shelton Coal and Iron yn ardal Stoke-on-Trent, tra ffilmiwyd y golygfyedd o’r gymuned yn ymgasglu er mwyn dathlu ymadawiad rhai o’r glowyr ar orymdaith i Lundain yn Llantrisant.

Llyfryddiaeth
Charles Barr, Ealing Studios (2il argraffiad, Studio Vista, 1995)
David Berry, Wales and Cinema: the first hundred years (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
Michael Balcon, A Lifetime of Films (Llundain, 1969)
Donald Bogle, ‘Paul Robeson: Black Colossus’ yn Toms, Coons, Mulattoes and Bucks (Efrog Newydd, 2003), tt. 94–100
Stephen Bourne, ‘Lonely Road: The British Films of Paul Robeson’, Black in the British Frame (Llundain, 1998)
T. J., Davies, Paul Robeson (Abertawe, 1981)
Gwenno Ffrancon, Cyfaredd y Cysgodion: Delweddu Cymru a’i Phobl ar Ffilm 1935–51 (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2003)
Gwenno Ffrancon, 'Y Graith Las ar Gynfas Arian: Delweddu'r Glöwr Cymreig ar Ffilm' yn G. H. Jenkins (gol.), Cof Cenedl XIX: Ysgrifau ar Hanes Cymru (Gomer, Llandysul, 2004), tt. 164–92.
Gwenno Ffrancon, ‘Affro-Americaniaid a’r Cymry ar y Sgrin Fawr’ yn Daniel G. Williams (gol.), Canu Caeth: Cymru ac Affro-America (Gomer, 2010)
George Perry, Forever Ealing (Llundain, 1981)
Jeffrey Richards, ‘The Black Man as Hero’, Films and British National Identity (Manceinion, 1997)
Peter Stead, ‘Wales in the Movies’ yn Tony Curtis (gol.), Wales – The Imagined Nation (Penybont ar Ogwr, 1986)

Gwefannau
 Ysgrif Lou Alexander ar ‘Ealing Studios’ ar Screenonline
 Ysgrif Stephen Bourne at ‘The Proud Valley’ ar Screenonline
 Ysgrif Mark Duguid ar ‘Ealing at War’ ar Screenonline

Adolygiadau
The Prompter, ‘Welsh Artists Chosen for New British Film’, South Wales Echo, 2 Medi 1939, t. 3.
The Stroller, ‘Here’s a Real Life Picture of the Welsh Coalfield’, South Wales Echo, 15 Rhagfyr 1939, t. 3.
Dienw, Monthly Film Bulletin, 7, rhif 73, Ionawr 1940, t. 2. [ar gael ar wefan Screenonline]
Dienw, ‘Robeson in a Film of Welsh Miners’, The Guardian, 7 Mawrth 1940, t. 8.
Anthony Bower, ‘The Movies’, The New Statesman and Nation, 19, rhif 472, 9 Mawrth 1940, t. 306.
Michael Driver, ‘Worth Your Money’, Reynold’s Newspaper, 10 Mawrth 1940.
C. A. Lejeune, ‘The Films’, The Observer, 10 Mawrth 1940.
Jane Morgan, ‘Robeson in a well directed part’, The Daily Worker, 11 Mawrth 1940, t. 3.
Graham Greene, ‘The Cinema’, The Spectator, 5829, 15 Mawrth 1940, t. 361.
Lionel Collier, ‘Welsh Miners come into their own’, Picturegoer and Film Weekly, 9, rhif 461, 23 Mawrth 1940, t. 24.
Richard Mallett, ‘At the Pictures’, Punch, CXCVIII, rhif 5165, 27 Mawrth 1940, t. 340.
J. Walter Nayes, ‘ The Proud Valley’, Cardiff and Suburban News, 27 Ebrill 1940, t. 3.

Erthyglau
Gwenno Ffrancon, ‘Glan. Gofalus. Gwallgof: Datblygiad y portread ar sgrîn o’r Fam Gymreig’, Cyfrwng: Cyfnodolyn Cyfryngau Cymru, 4 (GPC, Ebrill 2007), tt. 71–86.
Stephen Ridgwell, ‘South Wales and the cinema in the 1930s’, Cylchgrawn Hanes Cymru, 17:4 (1995), tt. 590–615.

Categori:Ffilmiau 1940
Categori:Ffilmiau drama Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau du a gwyn o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru