Rhiwabon

Pentref a chymuned ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam, Cymru, yw Rhiwabon (Saesneg: Ruabon, a chyn hynny: Rhuabon).

Mae enw'r pentref yn dod o Rhiw a Mabon (enw sant lleol). Roedd eglwys y plwyf yn gysegredig i Sant Collen cyn cyfnod y Normaniaid a'r goresgyniad Seisnig, cyn ei newid i St Mabon.

Ceir gorsaf reilffordd yno ar y llinell o Amwythig i Gaer ac ysgol uwchradd.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU (San Steffan) gan .Gwefan y Cynulliad; adalwyd 24 Chwefror 2014Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014

 Yr hen blwyf 
Yn yr hen blwyf Rhiwabon roedd:
 Rhiwabon - yn cynnwys Rhiwabon a'r cymunedau Belan, Bodylltyn, Hafod, a Rhuddallt
 Cristionydd Cynrig (Saesneg: Christionydd Kenrick) - yn cynnwys Cefn Mawr, Rhosymedre, Acrefair, Penbedw, Penybryn
 Coed Cristionydd - yn cynnwys Newbridge, Cefn Bychan
 Dinhinlle Uchaf (a alwyd gynt yn Cristionydd Fechan neu Y Dref Fechan) - yn cynnwys Penycae, Coperas, Trefechan, Tainant, Stryt Isa
 Dinhinlle Isaf - yn cynnwys Rhosymadog, Penylan
 Morton is y Clawdd (Saesneg: Morton Below), a alwyd gynt yn Morton Anglicorum - yn cynnwys Johnstown, Clwt, Gyfelia
 Morton uwch y Clawdd (Saesneg: Morton Above), a alwyd gynt yn Morton Wallichorum - yn cynnwys Rhosllannerchrugog, Ponciau, Pant

 Yn 1844 symudwyd Coed Cristionydd & Cristionydd Cynrig i'r plwyf newydd Rhosymedre
 Yn 1844 symudwyd rhanau o Dinhinlle Uchaf & Morton uwch y Clawdd i'r plwyf newydd Rhosllannerchrugog
 Yn 1879 symudwyd rhanau o Dinhinlle Uchaf & Cristionydd Cynrig i'r plwyf newydd Penycae

Roedd Rhiwabon yn yr hen Sir Ddinbych tan 1974 ac yn Sir Clwyd rhwng 1974 a 1996, ond mae wedi bod ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam ers 1996.

Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:. Poblogaeth:  ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013

 Enwogion 
 William Ellis Bailiff (1882-1972), peldroedwr (Cymru)
 Edward Bowen, peldroediwr (Cymru)
 Bryan Martin Davies, bardd
 Henry Dennis (1825-1906), diwydiannwr
 John Downman (1750-1824), arlunydd o Sais, ganed yn Rhiwabon
 Henry Dyke Dennis (1863-19??), diwydiannwr
 Emrys Ellis, peldroedwr Cymru o Blas Bennion
 Reuben Haigh (1879-1951), diwydiannwr
 Edward Hughes, peldroedwr Cymru
 Mark Hughes, peldroedwr Cymru
 David Ian Jones, Aelod Seneddol Gorllewin Clwyd (Ceidwadwyr); Ysgrifennydd Gwladol Cymru
 Robert Albert Jones, peldroedwr Cymru
 Llewelyn Kenrick (1847-1933), 'Tad' pêl-droed yng Nghmru, o Wynn Hall
 Robert William Matthews, peldroedwr Cymru o Blas Bennion
 John Parry Ddall (1710?-1782), telynor Wynnstay
 Will Roberts (1907-2000), arlunydd
 Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig, o Wynnstay

Gweler hefyd
Mabon, Mabon fab Modron
Mabyn, mab Brychan, Brenin Brycheiniog yn y 5g
Maponos, ffurf Lladin
Cymeriadau chwedlonol Cymreig
St Mabyn, pentref yng Nghernyw
Llanfabon, entref ger Merthyr Tudful

Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Wrecsam
Categori:Pentrefi Wrecsam

Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Maldwyn a Glyndŵr (y DU)