Un Nos Ola Leuad

Erthygl am y nofel yw hon. Am y ffilm o'r un enw gweler Un Nos Ola Leuad (ffilm).

Nofel enwog gan Caradog Prichard yw Un Nos Ola Leuad, a gyhoeddwyd yn 1961.

Adroddir y stori gan brif gymeriad y nofel sy'n dychwelyd i'r ardal ac yn cerdded ar daith ar hyd y lôn ar noson ola leuad, a llifa'r atgofion amdano yn blentyn yn ôl. Mae'r cefndir a nifer o'r digwyddiadau yn ymdebygu i fywyd personol yr awdur ei hun, Caradog Prichard. Cyhoeddwyd y nofel yn 1961. Yn ôl nifer o feirniaid llenyddol mae hi gyda'r nofel Gymraeg orau erioed.Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru, gol. Meic Stephens (Gwasg Prifysgol Cymru, 1986)Llyfr y Ganrif, Gwyn Jenkins, Andy Misell, Tegwyn Jones (Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Lolfa, 1999)

Ysgrifennwyd y nofel yn y person cyntaf, yn nhafodiaith ardal chwareli Bethesda. Mae arddull y nofel yn ymylu ar arddull 'llif yr ymwybod'. Gosodir y nofel yng nghyfnod plentyndod Caradog Prichard yn Nyffryn Ogwen ar ddechrau'r 20g ac fe ddigwyddodd rhai o ddigwyddiadau'r nofel i'r awdur ei hun. Cymerwyd mam y prif gymeriad a mam yr awdur fel ei gilydd i'r seilam.

Mae dylanwad James Joyce ar y nofel, yn arbennig Finnegans Wake.Emyr Llywelyn yn Y Faner Newydd 2013

Ymhlith prif themau'r nofel mae gwallgofrwydd, tlodi a diniwedrwydd plentyn.

Mae'r nofel hon yn llyfr gosod yn arholiad TAG UG/U CBAC.

Cymeriadau

Yr Adroddwr 
Y Bachgen 
Y Fam 
Tada
Brenhines y Llyn Du
Moi 
Huw 
Nain 
Anti Elin 
Guto 
Canon 
Ceri
Jini Bach Pen Cae 
Yncl Wil 
Wmffra Tŷ Top 
Elwyn Pen Rhes 
Em Brawd Now Bach Glo 
Ffranc Bee Hive 
Harri Bach Clocsia 
Preis Sgŵl 
Wil Elis Portar 
Yncl Now Moi
Wil Colar Starts
John Elwyn 
Leusa Tŷ Top 
Gres Elin Siop Sgidia

Rhan o adolygiad Gwales
O ddarllen y nofel ar ei hyd, yn hytrach na fesul gwers, mae’r undod yn dod yn amlwg a’r llif yn cyflymu wrth inni glosio tuag at y diwedd anorfod.

I mi, mae hi’n nofel dristach nag oedd hi ddeng mlynedd yn ôl hefyd, a’r tywyllwch yn fy llyncu’n fwy cyfan gwbl rywsut. Pry cop ar drugaredd ei we yw’r bachgen, yn union fel hwnnw sy’n ceisio dianc drwy ffenest ar ddechrau’r bedwaredd bennod ar ddeg. ‘Dyna lle oedd o’n cerddad ar hyd y gwydyr . . . cerddad am dipyn bach a cael codwm, a mynd yn ei ôl a cerddad a cael codwm wedyn. Ond oedd o byth yn syrthio ar lawr achos oedd gwe pry cop run fath a lastig yn ei ddal o’n hongian pan oedd o’n cael codwm, a dyna sud oedd o’n medru dŵad yn ei ôl ar ffenast bob tro.’ Ond breuo y mae’r lastig gyda phob ergyd a ddaw i ran y bachgen, hyd nes nad oes dim i’w godi wedi’r codwm olaf.gan Nia Peris http://www.gwales.com/goto/biblio/cy/9781871734003/?session_timeout=1

Cyfieithiadau 
Full Moon (1973), Saesneg, gan Menna Gallie
One Moonlit Night (1995) Saesneg, gan Philip Mitchell
Une nuit de pleine lune, Ffrangeg
Za úplnku, Tsieceg
Una noche de luna, Sbaeneg
In einer mondheller Nacht, Almaeneg
Mia núhta me fengári, Groeg
In de maneschijn, Iseldireg
En manelys nat, Daneg
Jedna księżycowa noc, Pwyleg, gan Marta Listewnikhttps://waleslitexchange.org/cy/news/view/polish-translation-of-un-nos-ola-leuad-by-caradog-prichard-published

 Addasiadau 
Mae'r nofel wedi cael ei haddasu sawl gwaith ar gyfer y llwyfan, yn Saesneg a Chymraeg. Mae'r cwmnïau yn cynnwys Theatr Bara Caws, Cwmni Theatr Cymru a Clwyd Theatr Cymru.

Ffilm
Un Nos Ola Leuad (1991), Cwmni Gaucho

Cyfeiriadau

Categori:Bethesda
Categori:Caradog Prichard
Categori:Llyfrau Cymreig 1961
Categori:Nofelau 1961
Categori:Nofelau'r 20fed ganrif o Gymru
Categori:Nofelau Cymraeg yr 20fed ganrif
Categori:Nofelau Cymraeg o Gymru