Afon Dyfi

Un o afonydd gorllewin canolbarth Cymru yw Afon Dyfi. Mae'n tarddu yng Nghreiglyn Dyfi wrth droed Aran Fawddwy ac yn llifo i'r môr ger Aberdyfi.

Llednentydd
Rhoddir isod pob un o lednentydd Afon Dyfi a enwir ar y map Arolwg Ordnans, gan eu rhestri yn ôl glan chwith neu dde'r afon, wedi'u trefnu o'i tharddle hyd ei haber.

Chwith
Afon Rhiwlech
Nant Cerddin
Afon Dugoed
Afon Clywedog
Nant Saeson
Afon Tafolog
Afon Llinau
Nant Coegen
Afon Twymyn
Nant Ddeiliog
Crygnant
Ffernant
Afon Dulas
Afon Crewi
Afon Carog
Afon Hengwm
Afon Llyfnant
Afon Einion
Afon Cletwr
Afon Leri

Dde
Nant y Cafn
Afon Pumryd
Nant Esgyll
Afon Cywarch
Afon Cerist
Nant y Graig Wen
Afon Angall
Afon Caws
Nant Maes y Gamfa
Nant Llwydo
Nant (neu Afon) Ceirig
Nant Ffrydlas
Nant Cwm yr Wden
Afon Dulas
Nant Ceiswyn
Nant Esgair-neirian
Nant Glegyrch
Nant y Goedwig
Nant y Darren
Nant Lliwdy
Afon Rhonwydd
Nant Cwm Breichiau
Afon Alys (Alice ar y map)
Nant Cwm Ffernol
Nant Cwm Sylwi

Hanes a thraddodiadau
Ger Machynlleth mae ffrwd afon Dulas yn aberu yn Afon Dyfi: credir mai hwn yw lleoliad yr Abercuawg enwog y cyfeirir at ganu'r cogau yno yn y gerdd 'Claf Abercuawg', sy'n rhan o gylch Canu Llywarch Hen.

Rhywle ar lan aber yr afon y cynhaliwyd Cynhadledd Aberdyfi yn 1216 a welodd Llywelyn Fawr yn derbyn gwrogaeth tywysogion ac arglwyddi'r de.

Hen bennill
Mae un o'r Hen Benillion yn sôn am Afon Dyfi:

Blewyn glas ar afon Dyfi
A hudodd lawer buwch i foddi;
Lodes wen a'm hudodd innau
O'r uniawn ffordd i'w cheimion lwybrau.Hen Benillion, gol. T. H. Parry-Williams, rhif 418.

Cyfeiriadau

Dyfi
Dyfi
Categori:Aberdyfi
Categori:Mawddwy