Rhisiart Gwyn

Bardd a reciwsant o Lanidloes, Powys, oedd Rhisiart Gwyn, neu Richard Gwyn neu Richard White (tua 1537 – 15 Hydref 1584).

Yn fab i deulu cefnog o ardal Maldwyn, cafodd ei addysg yng ngholegau Caergrawnt a Rhydychen a bu yn ysgolfeistr yng ngogledd-ddwyrain Cymru. Roedd yn Babydd a wrthodai gydnabod hawl Elisabeth I i deyrnasu, ac o ganlyniad cafodd ei erlid.

Cyfansoddodd Rhisiart Gwyn gyfres o gerddi mesur rhydd (carolau) yn Gymraeg, sy'n ymosod yn llym ar Brotestaniaeth.

Yng Ngorffennaf 1580 carcharwyd ef ac mewn carchar y bu am weddill eu oes. Ar 9 Hydref 1584 dedfrydwyd ef i'w ddienyddio trwy ei grogi, diberfeddu a'i chwarteru.

Canoneiddwyd ef gan y Pab Pawl VI ar 25 Hydref 1970 fel un o Ddeugain Merthyr Cymru a Lloegr.

Mae egwlys Gatholig Llanidloes, Eglwys Ein Harglwyddes a Sant Rhisiart Gwyn, wedi'i chysegru i Rhisiart Gwyn ynghyd â'r Forwyn Fair.

Llyfryddiaeth
T. H. Parry-Williams (gol.), Carolau Richard White (Caerdydd, 1930)

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Pobl yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Gwrthddiwygwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1537
Categori:Llenorion yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1584
Categori:Merthyron Catholig
Categori:Pobl o Faldwyn
Categori:Seintiau o Gymru