ß

Clymlythyren a ddefnyddir yn yr iaith Almaeneg i gynrychioli'r gytsain ddwbl "s" yw ß. Ei henw Almaeneg yw  (a elwir hefyd yn , sef "s finiog"). Mae'r Eszett yn llythyren swyddogol yr wyddor yn yr Almaen ac Awstria; yn y Swistir, ni ddefnyddir yr Eszett o gwbl, dim ond "ss". 

Hanes
Does dim consensws dros wreiddiau'r glyff hwn. Golyga ei enw,  yn syml, S-Z. Awgryma hyn gysylltiad gyda'r "s hir ac z" (ſʒ) ond mae'r sgript Lladin hefyd yn gyfarwydd gyda'r glymlythren "s hir dros s grwm" (ſs). Gan i'r Almaen ddefnyddio stript Gothig hyd at yr 1940au, prin iawn y defnyddiwyd y teipwynebau yma mewn llythrennau bras a daeth fersiwn prif lythryen o'r  byth i ddefnydd cyffredin, er i drafodaethau dros ei chreu fod yn gyffredin ers ddiwedd 19g.

O ganlyniad, yr eilydd ar gyfer fersiwn llythyren bras wrth deip-argraffu oedd yr SZ gwreiddiol ( → , oedd yn wahanol i'r Masse → ) ac yn hwyrach SS ( → ). Defnyddio'r SS hyd yma yw'r unig eilydd ar gyfer y lythyren wrth ei sgwennu fel prif lythyren yn ôl yr orthograff swyddogol  yn yr Almaen ac Awstria

Cyfoes
Ers 2008 mae'r fersiwn llythren mawr (ẞ) o'r glyff Eszett yn rhan o Unicode gan ymddangos mewn mwy nag un teipwyneb. Nid yw eto wedi llifo i ysgrifennu ar lawr gwlad. Mae allweddell Almaeneg safonnol newydd (DIN 2137-T2) wedi cynnwys y prif lythyren ß ers 2012. Ers 2024 mae'r Eszett mawr yn cael ei ffafrio'n swyddogol pan mae glyff ar gael yn lle SS, ond mae'r SS yn dal yn dderbynol.

I nifer o Gymry bydd y lythyren Eszet yn gyfarwydd ar fathodyn tîm pêl-droed cenedlaethol yr Almaen yn y gair Fußball ac ar arwyddion stryd lle gwelir y gair Straße ("stryd").

Categori:Almaeneg
Categori:Clymlythrennau