Papur newydd

Mae papur newydd yn gyhoeddiad sy'n cynnwys newyddion, gwybodaeth a hysbysebu, fel arfer wedi'i gyhoeddi ar bapur rhad. Gall thema'r papur fod yn un cyffredinol neu o ddiddordeb arbennig, ac fel arfer cyhoeddir yn ddyddiol neu'n wythnosol.

 Fformat 
Mae'r rhan fwyaf o bapurau newydd modern yn un o dri maint: 
 Argrafflenni: 600mm x 380mm (23½ x 15 modfedd). Cysylltir fel arfer gyda phapurau mwy deallusol, "uwchfarchnad".
 Tabloidau: 380mm x 300mm (15 by 11¾ modfedd). Hanner maint argrafflenni a welir yn mwy cyffrogawol wedi'u cymharu ag argrafflenni. Gelwir tabloidau gyda chynnwys mwy fel argrafflenni yn gompactau.
 Berliner neu Midi: 470mm x 315mm (18½ x 12¼ modfedd). Defnyddir gan bapurau Ewropeaidd megis Le Monde yn Ffrainc, La Stampa yn yr Eidal neu The Guardian yn y Deyrnas Unedig.

 Papurau newydd Cymraeg 
Prif erthygl: Papurau newydd Cymraeg.

Caiff Y Cymro ei gyhoeddi'n wythnosol. Mae papurau bro – papurau cymunedol a gaiff eu hysgrifennu gan wirfoddolwyr – wedi dod yn brif nodwedd diwylliant newyddiaduro Cymru yn ystod y tri degawd diwethaf. Y Byd oedd y papur newydd dyddiol Cymraeg arfaethedig.

 Papurau newydd Saesneg Cymru 
Ymhlith y papurau newydd Saesneg a gyhoeddwyd yng Nghymru mae:
Aberystwyth Times
Cambrian News
Carmarthen Journal
Carnarvon and Denbigh Herald
County Observer and Monmouthshire Central Advertiser
Daily Post
Denbigh, Ruthin and Vale of Clwyd Free Press
Glamorgan Gazette - 1894 ymlaen
Glamorgan, Monmouth and Brecon Gazette
Haverfordwest and Milford Haven Telegraph
Llangollen Advertiser
North Wales Chronicle
North Wales Gazette
North Wales Weekly News
Pembrokeshire Herald
Pontypool Free Press
Potter's Electric News
South Wales Argus
The Aberdare Times
The Aberystwith Observer
The Brecon County Times
The Brecon Reporter
The Cambrian (Cymru)
The Cardiff Times
The Cardigan Bay Visitor
The Cardigan Observer
The Carmarthen Weekly Reporter
The Demetian Mirror
The Illustrated Usk Observer
The Merthyr Telegraph
The Monmouthshire Merlin
The North Wales Express
The Pontypridd Chronicle
The Principality
The Visitors' List and Guide
Tivy Side Advertiser
Western Mail

 Enwau 
Mae enwau papurau newydd yn amrywio'n eang o iaith i iaith ac o wlad i wlad. Mae rhai teitlau yn gwbl unigryw, ond mae nifer o newyddiaduron yn rhannu elfennau tebyg yn eu henwau. Yn aml, mae'r enwau yn cynnwys nod o ddinas, ardal neu wlad y papur. Ceir enghreifftiau o'r elfennau amlaf isod:

 Amserau neu Oes(oedd), e.e. Yr Amserau, The Times, The New York Times, The Times of India, Financial Times, Zìyóu Shíbào, De Tijd, The Age, Die Zeit
 Arsyllwr neu Ysbïwr, e.e. The Observer, Yr Yspïwr
 Baner, e.e. Baner America, Evening Standard, Toronto Standard
 Byd, e.e. Y Byd, Le Monde, Die Welt
 Cronicl, e.e. Cronicl yr Oes, Deccan Chronicle, Houston Chronicle
 Dinesydd, e.e. Y Dinesydd, Key West Citizen, The Citizen
 Drych, e.e. Y Drych, Daily Mirror
 Eco, e.e. Eco'r Wyddfa, Liverpool Echo, L'Echo
 Gwasg, e.e. Y Wasg, La Presse, La Stampa
 Gweriniaeth, e.e. La Repubblica, An Phoblacht
 Gwlad neu Genedl, e.e. El País, La Nación
 Gwyliedydd neu Amddiffynnydd, e.e. Y Gwyliedydd Americanaidd, The Guardian, Orlando Sentinel
 Haul, e.e. Haul Gomer, The Sun, Die Son
 Herald, e.e. Yr Herald Cymraeg, The Sydney Morning Herald, The Miami Herald
 Hysbysebwr, e.e. Tivy Side Advertiser, The Advertiser
 Llais, e.e. The Village Voice, Llais Ardudwy
 Newyddion, e.e. Newyddion Gwent, Běijīng Wǎnbào, Het Laatste Nieuws
 Papur, e.e. Papur Menai, Papur y Cwm
 Post, e.e. Western Mail, Daily Mail, The Washington Post, The Jerusalem Post
 Rhedegydd, e.e. Corriere della Sera, The Courier, Berliner Kurier
 Seren, e.e. Seren Hafren, Seren Gomer, Daily Star, Morning Star
 Siwrnal neu Gyfnodolyn, e.e. The Wall Street Journal
 Telegraff, e.e. The Daily Telegraph, De Telegraaf, Telegrafi
 Tribiwn, e.e. Chicago Tribune, Trybuna, La Tribune

Mae gan nifer o bapurau teitlau sy'n cyfleu faint mor aml y'i cyhoeddir, megis y Daily Express Rénmín Rìbào, a The Weekly News. Mae gan eraill deitlau sy'n dynodi ai papur bore neu bapur hwyr yw'r cyhoeddiad, er enghraifft y South China Morning Post, De Morgen, a Le Soir. Mae rhai enwau hefyd yn cyfeirio at gymeriadau mytholegol megis y negesydd Mercher (El Mercurio, San Jose Mercury News) neu Argus Panoptes (Cape Argus, South Wales Argus). Mae rhai enwau yn cyfuno mwy nag un o'r syniadau uchod, er enghraifft yr International Herald Tribune, The Globe and Mail, y Chicago Sun-Times, a Baner ac Amserau Cymru. Gan amlaf mae enw cyfansawdd o'r fath yn arwydd o ddau gyhoeddiad yn cyfuno.Larson, Cedric. "American Newspaper Titles", American Speech, 12(1) (Chwefror 1937), tt. 10-18.

 Yr Unol Daleithiau 
Ym 1937, roedd gan tua ddau o bob tri phapur newydd dyddiol yn yr Unol Daleithiau un o'r enwau canlynol: News, Times, Journal, Herald, Tribune, Press, Star, Record(er), Democrat, Gazette, Post, Courier, Sun, Leader, Republic(an). Mae'r teitlau Democrat a Republic(an) ar gyhoeddiadau Americanaidd yn cyfeirio at ddwy brif blaid yr Unol Daleithiau, y Democratiaid a'r Gweriniaethwyr.

 Gweler hefyd 
 Dyfodol papurau newydd

 Cyfeiriadau 


Categori:Ffynonellau
Categori:Newyddiaduro
Newydd