Y Democratiaid Rhyddfrydol (DU)

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn blaid wleidyddol ryddfrydol, gymdeithasol sy'n gweithredu yn y Deyrnas Unedig ac a elwir ar lafar yn Lib Dems. Hyd at 2015, hi oedd y drydedd blaid fwyaf o'r pleidiau gwleidyddol yn y Deyrnas Unedig.http://www.economist.com/news/britain/21645809-survive-party-government-lib-dems-must-hold-south-west-england-they-probablyhttp://www.bbc.co.uk/programmes/p02ps438http://www.newstatesman.com/politics/2014/10/why-being-centrist-party-hasnt-helped-lib-dems

Ffurfiwyd y Democratiaid Rhyddfrydol yn 1988 pan unwyd y Blaid Ryddfrydol a Plaid y Democratiaid Cymdeithasol (Social Democratic Party neu'r "SDP"). Cyn hynny am saith mlynedd, roedd y ddwy blaid wedi ffurfio'r 'Cynghrair yr SDP-Rhyddfrydwyr'. Hyd at 1988, bu'r Blaid Ryddfrydol mewn bodolaeth am 129 mlynedd, gydag arweinwyr cryf a Chymreig megis Gladstone a Lloyd George. Rhoddwyd cryn bwyslais ar ddiwygiadau rhyddfrydol er lles y gymdeithas, ac arweiniodd hyn at sefydlu'r Wladwriaeth les yng ngwledydd Prydain a Gogledd Iwerddon. Yn 1920, fodd bynnag, goddiweddwyd y Rhyddfrydwyr gan y Blaid Lafur, fel y prif fygythiad i'r Blaid Geidwadol. Gwahanwyd y Rhyddfrydwyr a'r Llafurwyr ymhellach yn 1981 oherwydd i'r Blaid Lafur droi fwyfwy i'r asgell chwith.Mark Satin (2004). Radical Middle: The Politics We Need Now. Westview Press and Basic Books.

Etholwyd Nick Clegg yn Arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn 2007 ac yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010, cipiwyd 57 o'r seddi ganddynt, a nhw felly oedd y drydedd blaid fwyaf o ran nifer yr Aelodau Seneddol. Roedd gan y Ceidwadwyr 307 a Llafur 258 AS, a gan nad oedd gan yr un blaid y mwyafrif clir, ymunodd y Democratiaid Rhyddfrydol gyda'r Ceidwadwyr i ffurfio cynghrair a phenodwyd Clegg yn Ddirprwy Brif Weinidog y DU. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015, lleihawyd nifer ei haelodau Seneddol i 8 ac ymddiswyddodd Clegg fel Arweinydd ei blaid.

Ffurfio
Ffurfiwyd y Democratiaid Rhyddfrydol ar 3 Mawrth 1988 pan unwyd y Blaid Ryddfrydol gyda'r Democratiaid Cymdeithasol, ond daeth i gytundeb gyda'i gilydd saith mlynedd ynghynt pan ffurfiwyd y 'Cynghrair yr SDP-Rhyddfrydwyr' (SDP–Liberal Alliance). Tarddiad y Blaid Ryddfrydol oedd y Chwigiaid, y Radicaliaid a'r Peelites (yn 1859). Roedd yr SDP cryn dipyn yn iau - fe'i crewyd yn 1982 gan gyn-aelodau seneddol y Blaid Lafur, gydag ambell Geidwadwr a newidiodd ei liw.

Sylweddolodd yr SDP a'r Rhyddfrydwyr - yn gam neu'n gymwys - nad oedd lle i bedair plaid yng ngwleidyddiaeth gwledydd Prydain, a daethpwyd i gytundeb (neu 'Gynghrair') na fyddent yn sefyll yn erbyn ei gilydd mewn etholiad. Arweinyddion y Gynghrair oedd David Steel o'r Rhyddfrydwyr a Roy Jenkins ar ran yr SDP; cyn hir, daeth David Owen i gymryd lle Jenkins. Roedd gan y ddwy blaid eu polisiau eu hunain, ond cyflwynwyd un maniffesto ar gyfer Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987.

Arweinwyr
 Paddy Ashdown (1988–1999)
 Charles Kennedy (1999–2006)
 Menzies Campbell (2006–2007)
 Nick Clegg (2007–2015)
 Tim Farron (2015–2017)
 Vince Cable (2017-2019)
 Jo Swinson (22 Gorffennaf 2019 – 13 Rhagfyr 2019)
Ed Davey (27 Awst 2020 – presennol)

Canlyniadau mewn Etholiadau Cyffredinol

Etholiadcyffredinol Enw Arweinydd Cyfran o'rbleidlais Seddi Cyfran o'rseddi Ffynhonnell 1983 Cynghrair yr SDP-RhyddfrydwyrDavid Steel
David Owen25.4%3.5% 1987 Cynghrair yr SDP-Rhyddfrydwyr22.6%3.4% 1992 Democratiaid RhyddfrydolPaddy Ashdown17.8%3% 1997 Democratiaid Rhyddfrydol16.8%7% 2001 Democratiaid RhyddfrydolCharles Kennedy18.3%8% 2005 Democratiaid Rhyddfrydol22.0%10% 2010 Democratiaid RhyddfrydolNick Clegg23.0%9%Election 2010 United Kingdom – National Results BBC News 2015 Democratiaid Rhyddfrydol7.9%1.2% 2017 Democratiaid Rhyddfrydol Tim Farron7.4%1.8% 2019 Democratiaid Rhyddfrydol Jo Swinson11.6%1.7% 2024 Democratiaid Rhyddfrydol Ed Davey12.2%11.1%

Aelodaeth

 Blwyddyn  Aelodaeth  2001  73,276 2002  71,636 2003  73,305 2004  72,721 2005  72,031 2006  68,743 2007  65,400 2008  59,810 2009  58,768 2010  65,038 2011  48,934 2012  42,501 2013  43,451 2015  61,456http://www.libdems.org.uk/membership_figures

 Gwelir hefyd 
Democratiaid Rhyddfrydol Cymru - y Blaid yng Nghymru.

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 Democratiaid Rhyddfrydol Cymru 
  Democratiaid Rhyddfrydol y DU


Democratiaid Rhyddfrydol, Y
Democratiaid Rhyddfrydol, Y
Categori:Sefydliadau 1988