Sir Aberteifi

Cyngor Sir Aberteifi oedd awdurdod llywodraeth leol sir Aberteifi, Cymru, sefydlwyd ym 1889 o dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1888. Fe'i disodlwyd gan Gyngor Sir Dyfed.

Cynhaliwyd yr etholiad cyntaf ym 1889 a daliodd y Blaid Ryddfrydol fwyafrif helaeth o'r seddi hyd at y Rhyfel Byd Cyntaf, gan adlewyrchu ei goruchafiaeth dros wleidyddiaeth y sir.

Roedd cyfarfod cyntaf y cyngor yn drobwynt nodedig, wrth i Morgan Evans o Oakford gynnig y dylid, er tegwch i fusnes cynghorwyr Cymru, gael ei drafod yn Gymraeg yn ogystal ag yn Saesneg. Aeth ymlaen i gynnig y crefftwyr o Aberystwyth Peter Jones, a etholwyd i gynrychioli Trefeurig wledig yn gadeirydd. Eiliwyd y cynnig hwn gan Iarll Lisburne.

Erbyn blynyddoedd cynnar yr ugeinfed ganrif roedd llawer o'r brwdfrydedd cynharach wedi mynd yn wasgaredig a dim ond ychydig o gyfarfodydd y flwyddyn a fynychai llawer o'r aelodau.

Yn y blynyddoedd cynnar cynhaliodd y cyngor sir eu cyfarfodydd yn Neuadd y Dref Llanbedr Pont Steffan. Sefydlodd y cyngor sir swyddfeydd i swyddogion y sir a'u hadrannau yn hen neuadd y dref yn Aberaeron yn 1910 ac nid tan 1950 y sefydlodd y cyngor ganolfan barhaol yn Swyddfa'r Sir yn Aberystwyth. Arhosodd rhai adrannau, gan gynnwys adrannau'r syrfëwr sirol a'r pensaer sirol, yn Aberaeron.

bawd|canol|Sir Aberteifi yng Nghymru (cyn 1974)

Ardaloedd llywodraeth leol
Rhanwyd y sir yn ardaloedd llywodraeth leol, sef dosbarthiadau gwledig, dosbarthiadau trefol a bwrdeistrefi dinesig:

 Dosbarth Gwledig Aberaeron
 Dosbarth Trefol Aberaeron
 Bwrdeistref Ddinesig Aberystwyth
 Dosbarth Gwledig Aberystwyth
 Bwrdeistref Ddinesig Aberteifi
 Bwrdeistref Ddinesig Llanbedr Pont Steffan
 Dosbarth Trefol Ceinewydd
 Dosbarth Gwledig Glannau Teifi
 Dosbarth Gwledig Tregaron

Diddymu
Diddymwyd yr awdurdod yn dilyn ad-drefnu llywodraeth leol ym 1974 pan ddaeth yr ardal dan weinyddiaeth Cyngor Sir Dyfed a Cyngor Dosbarth Ceredigion.

Cyfeiriadau

Categori:Dadsefydliadau 1974
Categori:Hanes Ceredigion
Categori:Siroedd Cymru hynafol