Senedd Ewrop

Un o ganghennau deddfwriaethol yr Undeb Ewropeaidd ac un o'i saith sefydliad yw Senedd Ewrop (neu Y Senedd Ewropeaidd). Gyda Chyngor yr Undeb Ewropeaidd, mae hi'n deddfu deddfwriaeth Ewropeaidd, yn gyffredin ar gynnig y Comisiwn Ewropeaidd. Mae'r Senedd yn cynnwys 705 o Aelodau Senedd Ewrop (ASEau). Mae hi'n cynrychioli'r ail etholwyr mwyaf yn y byd (ar ôl Senedd India) a'r etholwyr democrataidd traws-wladol mwyaf yn y byd (375 miliwn o bleidleiswyr cymwys yn 2009)

Ers 1979, etholir y Senedd yn uniongyrchol bob pum mlynedd gan ddinasyddion yr Undeb Ewropeaidd trwy bleidlais gyffredinol. Mae'r nifer a bleidleisiodd yn etholiadau seneddol wedi lleihau bob tro ar ôl 1979 tan 2019, pan cynyddwyd y nifer gan 8 y cant, ac aeth yn uwch na 50% am y tro cyntaf ers 1994. 18 oed yw'r oedran pleidleisio ym mhob Aelod-wladwriaeth ac eithrio ym Malta ac Awstria, lle mae'n 16 oed, a Gwlad Groeg, lle mae'n 17 oed.

Er bod gan Senedd Ewrop bŵer deddfwriaethol, fel y mae y Cyngor, nid oes ganddi'r hawl menter – sydd yn hawl y Comisiwn Ewropeaidd – fel y rhan fwyaf o seneddau gwladol yr aelod-wladwriaethau. “Sefydliad cyntaf” yr Undeb Ewropeaidd yw hi (soniwyd yn gyntaf yn ei gytundebau a bod gan flaenoriaeth seremonïol dros sefydliadau eraill yr UE), a rhannu pwerau deddfwriaethol a chyllidebol cyfatal gyda’r Cyngor (ac eithrio ar ychydig o faterion lle gweithreda gweithdrefn deddfwriaethol arbennig). Hefyd, mae ganddi reolaeth cyfartal dros gyllid yr UE. Yn y pen draw, mae’r Comisiwn Ewropeaidd, sydd yn gwasanaethu fel cangen weithredol yr UE, yn atebol i’r Senedd. Yn enwedig, gall y Senedd benderfynu a ddylid cymeradwyo enwebai’r Cyngor Ewropeaidd ar gyfer Arlywydd y Comisiwn, ac mae hi ymhellach yn gyfrifol am gymeradwyo (neu wrthod) penodi’r Comisiwn yn ei gyfanrwydd. Gall hi wedyn gorfodi’r Comisiwn cyfredol i ymddiswyddo gan deddfu cynnig cerydd.

Llywydd Senedd Ewrop yw David Sassoli (PD) etholwyd yn Ionawr 2019. Mae e’n llywyddu dros siambr aml-blaid, y pum grŵp mwyaf yw grŵp Plaid Pobl Ewrop (EPP), Cynghrair Flaengar y Sosialwyr a'r Democratiaid (S&D), Renew Europe, y Gwyrddion/Cynghrair Rhydd Ewrop (Gwyrddion–EFA) ac Hunaniaeth a Democratiaeth (ID). Etholiadau 2019 oedd yr etholiadau UE-gyfan diwethaf.

Mae pencadlys y Senedd yn Strasbwrg, Ffrainc,Erthygl 28 Cytundeb ar Undeb Ewropeaidd a’i swyddfeydd gweinyddol yn Ninas Lwcsembwrg. Mae sesiynau llawn yn digwydd yn Strasbwrg yn ogystal â Brwsel, Gwlad Belg, wrth i gyfarfodydd pwyllgor y Senedd yn digwydd yn bennaf ym Mrwsel.

 Grwpiau gwleidyddol 
Dyma restr o'r grwpiau o bleidiau yn y senedd a'r nifer o seddi sydd ganddynt ar hyn o bryd (ers Mehefin 2009):

EPP-ED (y Grŵp Cristnogol Democrataidd)
  284 sedd
PSE (Plaid y Sosialwyr Ewropeaidd)
 215 sedd
ALDE (Clymblaid y Rhyddfrydwyr a'r Democratiaid dros Ewrop)
 105 sedd
UEN (Undeb y Cenhedloedd Ewropeaidd)
44 sedd
Greens-EFA (Pleidiau gwyrdd - Cynghrair Rhydd Ewrop)
 42 sedd
ChUE/ChGN (Chwith Unedig Ewropeaidd/Chwith Gwyrdd Nordig)
 41sedd
IND/DEM (Rhyddid a Democratiaeth)
 24 sedd
 Ceir nifer o aelodau Senedd Ewrop sy ddim yn perthyn i grŵp pleidiau. Fe'u gelwir yn "NI" (Non-Inscrits).
 32 sedd

Sylwch: Nid yr un peth â'r pleidiau cenedlaethol ydyw grwpiau pleidiau Senedd Ewrop, er bod cysylltiad rhyngddyn nhw.

 Cynrychiolaeth 

    Dylanwad cymharol pleidleiswyr pob wlad ar ôl Cytundeb Nice, yn cynnwys aelod-wladwriaethau newydd (Ffynhonnell: Spiegel Online):
      Gwlad
    Pob. (miw.)
     ASEau
     Pob./MEP
     Dylanwad



      Lwcsembwrg
    0.4

    6
    66667
    12.42

      Malta
    0.4

    5
    80000
    10.53

      Cyprus
    0.8

    6
    133333
    6.21

      Estonia
    1.4

    6
    233333
    3.54

      Slofenia
    2.0

    7
    285714
    2.89

      Latfia
    2.4

    9
    266667
    3.10

      Iwerddon
    3.7

    13
    284615
    2.91

      Lithwania
    3.7

    13
    284615
    2.91

      Y Ffindir
    5.2

    14
    371429
    2.22

      Denmarc
    5.3

    14
    378571
    2.18

      Slofacia
    5.4

    14
    385714
    2.14

      Awstria
    8.1

    18
    450000
    1.84

      Sweden
    8.9

    19
    468421
    1.76

      Portiwgal
    9.9

    24
    412500
    2.00

      Hwngari
    10.0

    24
    416667
    1.98

      Gwlad Belg
    10.2

    24
    425000
    1.94

      Y Weiriniaeth Tsiec
    10.3

    24
    429167
    1.92

      Gwlad Groeg
    10.6

    24
    441667
    1.87

      Yr Iseldiroedd
    15.8

    27
    585185
    1.41

      Gwlad Pwyl
    38.6

    54
    714815
    1.15

      Sbaen
    39.4

    54
    729630
    1.13

      Yr Eidal
    57.7

    78
    739744
    1.11

      Ffrainc
    59.1

    78
    757692
    1.09

      Y Deyrnas Unedig
    59.4

    78
    761538
    1.08

      Yr Almaen
    82.1

    99
    828283
    1.00



      Cyfanswm
    450.8

    732
    615846
    1.35

</font>

Mae Senedd Ewrop yn cynrychioli'r 450 miliwn o bobl sydd yn yr Undeb Ewropeaidd. Ar hyn o bryd mae 732 o aelodau seneddol (ASE).

Llywyddion Senedd Ewrop

Llywyddion y Cynulliad Seneddol, 1958-1962
Robert Schuman (Ffrainc) 1958-1960 
Hans Furler (Gorllewin yr Almaen) 1960-1962

Llywyddion Senedd Ewrop, 1962 i heddiw
Gaetano Martino (Yr Eidal) 1962-1964 
Jean Pierre Duvieusart (Gwlad Belg) 1964-1965 
Victor Leemans (Yr Iseldiroedd) 1965-1966 
Alain Poher (Ffrainc) 1966-1969 
Mario Scelba (Yr Eidal) 1969-1971 
Walter Behrendt (Gorllewin yr Almaen) 1971-1973 
Cornelis Berkhouwer (Yr Iseldiroedd) 1973-1975 
Georges Spénale (Ffrainc) 1975-1977 
Emilio Colombo (Yr Eidal) 1977-1979 
Simone Veil (Ffrainc) 1979-1982 
Piet Dankert (Yr Iseldiroedd) 1982-1984 
Pierre Pflimlin (Ffrainc) 1984-1987 
The Lord Plumb (Y Deyrnas Unedig) 1987-1989 
Enrique Barón Crespo (Sbaen) 1989-1992 
Egon Klepsch (Yr Almaen) 1992-1994 
Klaus Hänsch (Yr Almaen) 1994-1997 
José María Gil-Robles (Sbaen) 1997-1999 
Nicole Fontaine (Ffrainc) 1999-2002 
Pat Cox (Gweriniaeth Iwerddon) 2002-2004
Josep Borrell Fontelles (Sbaen) 2004-2007
Hans-Gert Pöttering (Yr Almaen) 2007-14 Gorff. 2009
Jerzy Buzek (Gwlad Pwyl) 14 Gorff. 2009–17 Ion. 2012
Martin Schulz (Yr Almaen) 17 Ion. 2012-presennol

 Gweler hefyd 
 Aelodau Senedd Ewrop ar gyfer y Deyrnas Unedig 2009-2014


Categori:Sefydliadau a leolir yn Strasbwrg
Categori:Sefydliadau'r Undeb Ewropeaidd
Ewrop