Marged Tudur

Merch Harri VII, brenin Lloegr, a chwaer Harri VIII oedd Margaret Tudur neu Marged Tudur (28 Tachwedd 1489 – 18 Hydref 1541) a oedd yn Frenhines yr Alban rhwng 1503 ac 1513. Fe'i ganwyd ym Mhalas San Steffan yn ferch hynaf i Harri ac Elisabeth o Efrog.

Priododd Margaret James IV pan oedd yn 13 oed, yn unol â'r 'Cytundeb Heddwch Parhaol rhwng Lloegr a'r Alban'. Gyda'i gilydd, cawsant chwech o blant, er mai dim ond un ohonynt a fu byw i fod yn oedolyn. Yn dilyn marwolaeth Iago IV ym Mrwydr Flodden ym 1513, penodwyd Margaret, fel brenhines mewn gofal, yn rhaglaw i'w mab James V. Wrth chwilio am gynghreiriaid, trodd Margaret at y Douglases, ac ym 1514 priododd Archibald Douglas, 6ed Iarll Angus, yr oedd ganddi un ferch, Margaret Douglas.

Roedd yn famgu i Mari I, brenhines yr Alban drwy ei phriodas gynaf.

Hanes
Fe'i bedyddiwyd yn Eglwys Santes Marged, ar dir Abaty Westminster, Llundain gan ei henwi'r 'Farged' ar ôl Margaret Beaufort, iarlles Richmond a Derby, ei nain ar ochr ei thad.

Yr adeg honno, defnyddiwyd merched y brenin fel asedau diplomataidd a gwleidyddol, gyda phriodas yn serio cyfeillgarwch rhwng dwy wlad. Cyn ei bod yn chwech oed roedd ei thad yn ystyried ei phriodi â James IV er mwyn tawelu'r dyfroedd Albanaidd ac i wahanu cyfeillgarwch Perkin Warbeck â Brenin yr Alban. Gwerin gwyddbwyll politicaidd oedd Marged felly ac mae'n gwbwl bosib fod tad Marged yn ei gweld fel modd i uno'r ddwy genedl: yr Alban a Lloegr; methodd a gwneud hyn, ond gafaelodd ei fab Harri VIII yn yr awenau hyn eilwaith, flynyddoedd yn ddiweddarach, gyda'r un nod.

 Plant Marged ac Iago 
 Iago (1507-1508)
 Arthur (1509-1510)
 Iago V, brenin yr Alban
 Alexander (1514-1516)

Bu farw Iago ym Mrwydr Flodden yn 1513. Priododd Marged Archibald Douglas, 6ed Iarll Angus, yn 1514.

Plant Marged a Douglas
Margaret Douglas

 Cyfeiriadau 

Categori:Brenhinoedd a breninesau'r Alban
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Merched Oes y Tuduriaid
Categori:Genedigaethau 1489
Categori:Marwolaethau 1541
Categori:Merched y 15fed ganrif
Categori:Merched yr 16eg ganrif