Hwyaden lygad-aur

{{Blwch tacson
| enw = Hwyaden lygad-aur
| delwedd = Bucephala clangula.jpg
| maint_delwedd = 200px
| neges_delwedd = Ceiliog
| statws = LC
| system_statws = iucn3.1 
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Anseriformes
| familia = Anatidae
| genus = Bucephala
| species = B. clangula
| enw_deuenwol = Bucephala clangula
| awdurdod_deuenwol = (Linnaeus, 1758)
}}

Mae'r Hwyaden lygad-aur' (Bucephala clangula) yn hwyaden fechan o'r genws Bucephala''.

Caiff yr enw o'r llygad, sy'n liw melyn tarawiadol yn yr oedolion. Mae gan y ceiliogod ben du gyda gwawr wyrdd arno a darn gwyn bron yn grwn islaw y llygad. Mae'r cefn yn ddu a'r gwddf a'r bol yn wyn. Brown yw lliw pen yr iâr gyda'r corff yn llwyd.

Mae'n nythu yn rhannau gogleddol Ewrop, Asia a Gogledd America lle bynnag mae afonydd neu lynnoedd a fforestydd o'u cwmpas, gan ddefnyddio tyllau mewn coed ar gyfer y nyth. Defnyddir blychau nythu os bydd rhai ar gael, ac mae darparu'r rhain wedi arwain at gynnydd yn y boblogaeth, er enghraifft yn Yr Alban. Yn y gaeaf mae'n symud tua'r de a'r gorllewin ac yn gaeafu ar lynnoedd neu weithiau mewn mannau cysgodol ar yr arfordir. Maent yn plymio i ddal eu bwyd, sef pysgod bychain neu greaduriaid bychain eraill y gallant eu dal dan y dŵr.

Nid oes prawf fod yr Hwyaden lygad-aur wedi nythu yng Nghymru, er fod hynny yn bosibilrwydd yn y blynyddoedd diwethaf. Mae'n aderyn gweddol gyffredin yn y gaeaf.

250px|chwith|bawd|Iâr

Categori:Hwyaid