Cadw

Gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Cymru yw Cadw sy'n rhan o Adran Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth Llywodraeth Cymru. Mae'n chwarae rôl debyg i English Heritage yn Lloegr a Historic Scotland yn yr Alban. Fe'i sefydlwyd ym 1984. Lleolir ei bencadlys yn Nhrefforest. Mae'n rhestru henebion ac yn sicrhau eu bod yn cael eu cynnal ac yn agored i'r cyhoedd.

Mae henebion Rhufeinig, tai hanesyddol, cestyll, ac abatai i gyd ymhlith yr adeiladau yng ngofal Cadw. Rhoddir isod restr o rai ohonynt, yn nhrefn yr wyddor, gyda dolen i dudalennau ar wefan Cadw.

Nodau ac amcanion
Gwaith Cadw yw amddiffyn amgylchedd hanesyddol Cymru, a'i wneud yn hygyrch. I'r diben hynny mae ganddo bedwar nod:

Gwarchod treftadaeth Cymru i'r safon orau bosibl.
Helpu i gynnal cymeriad unigryw tirweddau a threfi Cymru.
Helpu pobl i ddeall a gofalu am eu lle a'u hanes - a lle Cymru yn y byd.
Gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i les pobl yng Nghymru.

Detholiad o eiddo a warchodir gan CADW
EiddoCategoriMynediadSiroedd CymunedHanesyddol Sir Map cyswllt, Cyfeirnod Grid a ChyfesurynnauCyfeirnodY Gaer, Aberhonddu200px|Y Gaer, Aberhonddu (Caer Rufeinig) Caer RufeinigAm ddimPowysYscirSir Frycheiniog SO003296  Castell Abertawe200px|Castell Abertawe CastellAm ddim (allanol yn unig)AbertaweAbertaweMorgannwg SS657930  Barclodiad y Gawreschwith|200px|Barclodiad y Gawres (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimYnys MônAberffrawYnys Môn SH329707  Castell y Bere200px|Castell y Bere CastellAm ddimGwyneddLlanfihangel-y-PennantMeirionnydd SH667085  Castell Biwmareschwith|200px|Castell Biwmares Castell 20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.Unesco World Heritage Site: Castles and Town Walls of King Edward in GwyneddTâlYnys MônBiwmares (cod post LL58 8AP)Ynys Môn SH607762 Cadw: Castell Biwmares Blaenafon gweithiau haearn200px|Blaenafon gweithiau haearn Diwydiannol20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.Unesco World Heritage Site: Blaenavon Industrial LandscapeAm ddimTor-faenBlaenavon (cod post NP4 9RN)Sir Fynwy SO249092  Bodowyr 200px|Bodowyr (Siambr gladdu) Siambr gladdu Am ddimYnys MônLlanidanYnys Môn SH462681  Castell Bronllys 200px|Castell Bronllys CastellAm ddimPowysBronllysSir Frycheiniog SO149347  Bryn Celli Ddu200px|Bryn Celli Ddu (Siambr gladdu) Siambr gladdu Am ddimYnys MônLlanddaniel FabYnys Môn SH507701  Castell Bryn Gwyn200px|Castell Bryn Gwyn CynhanesolAm ddimYnys MônLlanidanYnys Môn SH465670  Bryntail Adeiladau Cloddfa Plwm200px|Bryntail (Adeiladau Cloddfa Plwm) DiwydiannolAm ddimPowysLlanidloes AllanolSir Drefaldwyn SN913868  Caer Gybi (Caer Rufeinig)200px|Caer Gybi (Caer Rufeinig)Gaer RufeinigAm ddimYnys MônCaergybiYnys Môn SH247826  Caer Lêb 200px|Caer Lêb EnclosureAm ddimYnys MônLlanidanYnys Môn SH472674 Cadw: Caer Lêb  Caer y Twr200px|Mynydd Twr|Caer y Twr BryngaerAm ddimYnys MônTrearddurYnys Môn SH219829  Castell Caerffili200px|Castell Caerffili CastellTâlCaerffiliCaerffiliMorgannwg ST155870  Caerllion200px|Caerllion Roman FortAm ddimCasnewyddCaerleonSir Fynwy ST337906  Castell Caernarfon200px|Castell Caernarfon Castell 20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.TâlGwyneddCaernarfonSir Gaernarfon SH477626 Cadw: Castell Caernarfon Caernarfon Muriau'r dref200px|Caernarfon Muriau'r dref Muriau'r dref20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.Am ddimGwyneddCaernarfonSir Gaernarfon SH479626  Caerwent Tref Rufeinig200px|Caerwent (Tref Rufeinig) Tref RufeinigAm ddimSir FynwyCaerwentSir Fynwy ST469907 Cadw: Caerwent (Tref Rufeinig) Capel Garmon Siambr gladdu200px|Capel Garmon (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimConwyBro GarmonSir Ddinbych SH817543  Capel Lligwy200px|Capel Lligwy CrefyddolAm ddimYnys MônMoelfreYnys Môn SH499863  Capel Non200px|Capel Non CrefyddolAm ddimSir BenfroTyddewiSir Benfro SM750243  Castell Carreg Cennen200px|Castell Carreg Cennen CastellTâlSir GaerfyrddinDyffryn CennenSir Gaerfyrddin SN668190 Cadw: Castell Carreg Cennen Carreg Coetan Arthur200px|Carreg Coetan Arthur (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimSir BenfroCasnewyddSir Benfro SN060394  Plasdy Carswell CartrefolAm ddim (tu allan)Sir Benfro PenallySir Benfro  SN098010  Castell Cas-gwent200px|Castell Cas-gwent CastellTâlSir FynwyCas-gwentSir Fynwy ST533940  Cas-gwent Bulwark Camp200px|Cas-gwent Bulwark Camp Lloc cynhanesyddol Am ddimSir FynwyCas-gwentSir Fynwy ST538927 Cadw: Cas-gwent Bulwark Camp Cas-gwent Mur y borth200px|Cas-gwent Mur y borth Mur y DrefAm ddimSir FynwyCas-gwentSir Fynwy ST533937  Castell Casnewydd200px|Castell Casnewydd CastellAm ddimCasnewyddStow HillSir Fynwy ST311884  Castellnewydd, Pen-y-bont ar Ogwr200px|Castellnewydd, Pen-y-bont ar Ogwr CastellAm ddimPen-y-bont ar OgwrPen-y-bont ar OgwrMorgannwg SS902800  Croes Caeriw200px|Caeriw|Croes Caeriw CrefyddolAm ddimSir BenfroCarewSir Benfro SN047037  Castell Cilgerran200px|Castell Cilgerran CastellTâlSir BenfroCilgerranSir Benfro SN194431 Cadw: Castell Cilgerran Castell Coch200px|Castell Coch CastellTâlCaerdyddTongwynlaisMorgannwg ST130826  Bryngaer Coed Llanmelin200px|Bryngaer Coed Llanmelin BryngaerAm ddimSir FynwyCaerwentSir Fynwy ST461925  Castell Coety200px|Castell Coety CastellAm ddimPen-y-bont ar OgwrCoety UchafMorgannwg SS923814  Castell Conwy200px|Castell Conwy Castell 20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.TâlConwyConwy (postcode LL32 8AY)Sir Gaernarfon SH783774  Conwy Muriau'r dref200px|Conwy Muriau'r dref Mur y Dref 20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.Am ddimConwyConwySir Gaernarfon SH780776  Castell Cricieth200px|Castell Cricieth CastellTâlGwyneddCricciethSir Gaernarfon SH499377 Cadw: Castell Cricieth Castell Cydweli200px|Castell Cydweli CastellTâlSir GaerfyrddinKidwellySir Gaerfyrddin SN409070  Abaty Cymer200px|Abaty Cymer CrefyddolAm ddimGwyneddLlanelltydMeirionnydd SH721195  Abaty Dinas Basingchwith|200px|Abaty Dinas Basing CrefyddolAm ddimSir y FflintHolywellSir y Fflint SJ196774  Din Dryfol siambr gladdu200px|Din Dryfol (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimYnys MônAberffrawYnys Môn SH395724  Din Lligwy200px|Din Lligwy (Cytiau Gwyddelod)  Cytiau GwyddelodAm ddimYnys MônMoelfreYnys Môn SH497861 Cadw: Din Lligwy (Cytiau Gwyddelod) Castell Dinbych200px|Castell Dinbych CastellTâlSir DdinbychDinbychSir Ddinbych SJ051657 Cadw: Castell Dinbych Tŷ'r Brodyr, Dinbych 80px|Tŷ'r Brodyr, Dinbych CrefyddolAm ddimSir DdinbychDinbychSir Ddinbych SJ059665 Cadw: Tŷ'r Brodyr, Dinbych  Eglwys Leicester, Dinbych200px|Dinbych Eglwys Leicester, Dinbych CrefyddolAm ddimSir DdinbychDinbychSir Ddinbych SJ053659 Cadw: Dinbych Eglwys Leicester, Dinbych Muriau tref Dinbych200px|Muriau tref Dinbych Mur y DrefAm ddimSir DdinbychDinbychSir Ddinbych SJ052657  Capel St Hilari, Dinbych200px|Capel St Hilari, Dinbych CrefyddolAm ddimSir DdinbychDinbychSir Ddinbych SJ052659  Castell Dinefwr200px|Castell Dinefwr CastellAm ddimSir GaerfyrddinLlandeiloSir Gaerfyrddin SN622224  Castell Dolbadarn200px|Castell Dolbadarn CastellAm ddimGwyneddLlanberisSir Gaernarfon SH586598  Castell Dolforwyn200px|Castell Dolforwyn CastellAm ddimPowysLlandyssilSir Drefaldwyn SO151950  Castell Dolwyddelan200px|Castell Dolwyddelan CastellTâlConwyDolwyddelanSir Gaernarfon SH721523  Castell y Dryslwyn200px|Castell y Dryslwyn CastellAm ddimSir GaerfyrddinLlangathenSir Gaerfyrddin SN554203  Siambr gladdu Dyffryn Ardudwy200px|Siambr gladdu Dyffryn Ardudwy Siambr GladduAm ddimGwyneddDyffryn ArdudwyMeirionnydd SH588228  Ffwrnais Ddyfi200px|Ffwrnais Ddyfi DiwydiannolAm ddimCeredigionYsgubor-y-coedSir Aberteifi SN684950  Croes Eliseg200px|Croes Eliseg CrefyddolAm ddimSir DdinbychLlantysilioSir Ddinbych SJ202445 Cadw: Croes Eliseg Priordy Ewenni 200px|Priordy Ewenni CrefyddolAm ddimBro MorgannwgEwennyMorgannwg SS912778  Castell Ewloe200px|Castell Ewloe CastellAm ddimSir y FflintHawardenSir y Fflint SJ288675  Castell Y Fflint200px|Castell Y Fflint CastellAm ddimSir y FflintFlintSir y Fflint SJ246732  Ffynnon Gybi200px|Ffynnon Gybi CrefyddolAm ddimSir FynwyLlangybiSir Fynwy ST374966  Abaty Glyn Egwestl200px|Abaty Glyn Egwestl CrefyddolTâlSir DdinbychLlantysilioSir Ddinbych SJ204441  Castell y Grysmwnt200px|Castell y Grysmwnt CastellAm ddimSir FynwyY GrysmwntSir Fynwy SO405244  Capel Gwydir Uchaf200px|Capel Gwydir Uchaf CrefyddolAm ddimConwyTrefriwSir Gaernarfon SH794609  Y Castell Gwyn200px|Y Castell Gwyn CastellAm ddimSir FynwyLlantilio CrossennySir Fynwy SO379167  Neuadd Ganoloesol Hafoty200px|Neuadd Ganoloesol Hafoty CartrefolAm ddim (Ext.)Ynys MônCwm CadnantYnys Môn SH562781  Castell Harlech200px|Castell Harlech Castell 20px|World Heritage Site Safle Treftadaeth y Byd.TâlGwyneddHarlech (LL46 2YH)Meirionnydd SH581312  Hen Gastell y Bewpyr200px|Hen Gastell y Bewpyr CastellAm ddimBro MorgannwgLlanfairMorgannwg ST008720  Hen Gwrt200px|Hen Gwrt CartrefolAm ddimSir FynwyLlantilio CrossennySir Fynwy SO395151 Cadw: Hen Gwrt Priordy Hwlffordd200px|Priordy Hwlffordd CrefyddolAm ddimSir BenfroHwlfforddSir Benfro SM956151  Castell Lacharn (Castell Talacharn)200px|Castell Lacharn (Castell Talacharn) CastellTâlSir GaerfyrddinMaestref TalacharnSir Gaerfyrddin SN302107  Priordy Llanantoni200px|Priordy Llanantoni CrefyddolAm ddimSir FynwyCrucorneySir Fynwy SO289278 Cadw: Priordy Llanantoni Abaty Llandudoch200px|Abaty Llandudoch CrefyddolAm ddimSir BenfroLlandudochSir Benfro SN164458  Palas yr Esgob, Llandyfái200px|Palas yr Esgob, Llandyfái CrefyddolTâlSir BenfroLlandyfáiSir Benfro SN018009  Croes Llandderwen200px|Croes Llandderwen CrefyddolAm ddimSir DdinbychDerwenSir Ddinbych SJ070507  Eglwys Llangar200px|Eglwys Llangar CrefyddolTâlSir DdinbychCynwydMeirionnydd SJ063424  Castell Llanhuadain80px|Castell Llanhuadain CastellSir BenfroLlawhadenSir Benfro SN073175  Castell Llansteffan200px|Castell Llansteffan CastellAm ddimSir GaerfyrddinLlansteffanSir Gaerfyrddin SN351101  Siambr gladdu Llugwy 200px|Llugwy (siambr gladdu)|Siambr gladdu Llugwy Siambr GladduAm ddimYnys MônMoelfreYnys Môn SH501860  Castell Llychwr200px|Castell Llychwr CastellAm ddimAbertaweLlwchwrMorgannwg SS564979  Maen Achwyfan200px|Maen Achwyfan CrefyddolAm ddimSir y FflintWhitfordSir y Fflint SJ128787  Amgueddfa Meini Margam200px|Amgueddfa Meini Margam CrefyddolTâlCastell-nedd Port TalbotMargamMorgannwg SS801864 Cadw: Amgueddfa Meini Margam Cytiau Gwyddelod Mynydd Caergybi200px|Cytiau Gwyddelod Mynydd Caergybi Hut GroupAm ddimYnys MônTrearddurYnys Môn SH212820  Abaty Nedd (Abaty Glyn Nedd)200px|Abaty Nedd (Abaty Glyn Nedd) CrefyddolAm ddimCastell-nedd Port TalbotDyffryn ClydachMorgannwg SS738974  Castell Ogwr200px|Castell Ogwr CastellAm ddimBro MorgannwgSant-y-bridMorgannwg SS881769 Cadw: Castell Ogwr Castell Oxwich200px|Castell Oxwich CastellTâlAbertawePen-rhysMorgannwg SS497862  Parc le Breos (Siambr gladdu)200px|Parc le Breos (Siambr gladdu) Siambr Gladdu}Am ddimAbertaweIlstonMorgannwg SS537898  Penarth Fawr (Plasdy)200px|Penarth Fawr (Plasdy) Tŷ canoloesol?GwyneddLlanystumdwySir Gaernarfon SH419376  Priordy Penmon 200px|Priordy Penmon CrefyddolAm ddimYnys MônLlangoedYnys Môn SH630807  Croes Penmon50px|Croes Penmon CrefyddolAm ddimYnys MônLlangoedYnys Môn SH630807  Colomendy Penmon200px|Colomendy Penmon CartrefolAm ddimYnys MônLlangoedYnys Môn SH631807  Penmon, Ffynnon Seiriol200px|Penmon, Ffynnon Seiriol CrefyddolAm ddimYnys MônLlangoedYnys Môn SH630808  Meini Hirion Penrhos Feilw 200px|Meini Hirion Penrhos Feilw CynhanesolAm ddimYnys MônTrearddurYnys Môn SH227809  Pentre Ifan (Siambr gladdu)200px|Pentre Ifan (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimSir BenfroNevernSir Benfro SN099370  Plas Mawr, Conwy200px|Plas Mawr, Conwy DomesticPayConwyConwySir Gaernarfon SH780775  Pont Minllyn200px|Pont Minllyn BridgeAm ddimGwyneddMawddwyMeirionnydd SH859138 Cadw: Pont Minllyn Presaddfed (Siambr gladdu)200px|Presaddfed (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimYnys MônBodedernYnys Môn SH347808 Cadw: Presaddfed (Siambr gladdu) Capel y Rug200px|Capel y Rug CrefyddolTâlSir DdinbychCorwenMeirionnydd SJ064438 Cadw: Capel y Rug Capel Runston200px|Capel Runston CrefyddolSir FynwyMathernSir Fynwy ST496915  Castell Rhaglan200px|Castell Rhaglan CastellTâlSir FynwyRaglanSir Fynwy SO417085  Castell Rhuddlan200px|Castell Rhuddlan CastellTâlSir DdinbychRhuddlanSir y Fflint SJ024779 Cadw: Castell Rhuddlan Siambr gladdu Llwyneliddon (St Lythan)200px|Siambr gladdu Llwyneliddon (St Lythan) Siambr GladduAm ddimBro MorgannwgGwenfôMorgannwg ST100723  Castell St Quentin200px|Castell St Quentin, CastellAm ddimBro MorgannwgBont-faen gyda LlanfleiddanMorgannwg SS989741 Cadw: Castell St Quentin,   Segontium200px|Segontium Gaer RufeinigAm ddimGwyneddCaernarfonSir Gaernarfon SH485624  Abaty Talyllychau200px|Abaty Talyllychau CrefyddolAm ddimSir GaerfyrddinTalyllychauSir Gaerfyrddin SN632327  Tinkinswood (Siambr gladdu)200px|Tinkinswood (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimBro MorgannwgSain Nicolas a ThresimwnMorgannwg ST092732  Castell Trefaldwyn200px|Castell Trefaldwyn CastellAm ddimPowysTrefaldwynSir Drefaldwyn SO221967  Trefignath (Siambr gladdu)200px|Trefignath (Siambr gladdu) Siambr GladduAm ddimYnys MônTrearddurYnys Môn SH258805  Castell Trefynwy200px|Castell Trefynwy CastellAm ddimSir FynwyTrefynwySir Fynwy SO506128  Capel Gwenffrwd, Treffynnon200px|Capel Gwenffrwd, Treffynnon CrefyddolAm ddimSir y FflintTreffynnonSir y Fflint SJ185762  Tregwehelydd maen hir CynhanesyddolAm ddimYnys MônTref AlawYnys Môn SH340831  Castell Tretŵr200px|Castell Tretŵr CastellTâlPowysLlanfihangel Cwmdu Sir Frycheiniog SO184212  Cwrt Tretŵr200px|Cwrt Tretŵr CastellTâlPowysLlanfihangel CwmduSir Frycheiniog SO185211  Twthill, Rhuddlan 200px|Twthill, Rhuddlan Castell tomenAm ddimSir DdinbychRhuddlanSir y Fflint SJ026776  Tŷ Mawr Maen hir200px|Tŷ Mawr (Maen hir) CynhanesolAm ddimYnys MônCaergybiYnys Môn SH253809  Tŷ Newydd Cromlech200px|Tŷ Newydd siambr gladdu Siambr gladdu Am ddimYnys MônLlanfaelogYnys Môn SH344738  Palas yr Esgob, Tyddewi200px|Palas yr Esgob, Tyddewi CrefyddolTâlSir BenfroTyddewiSir Benfro SM750254  Abaty Tyndyrn200px|Abaty Tyndyrn CrefyddolTâlSir FynwyTindyrnSir Fynwy SO533000  Castell Weobley200px|Castell Weobley CastellTâlAbertaweLlanrhidian IsafMorgannwg SS478927  Castell Wiston200px|Castell Wiston CastellAm ddimSir BenfroWistonSir Benfro SN022181 Cadw: Castell Wiston Castell Ynysgynwraidd200px|Castell Ynysgynwraidd CastellAm ddimSir FynwyLlangattock-Vibon-AvelSir Fynwy SO456203  Abaty Ystrad Fflur200px|Abaty Ystrad Fflur CrefyddolTâlCeredigionYstrad FflurSir Aberteifi SN746657  

 Map Lleoliad 

 Cyfeiriadau 

 Dolen allanol 

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghymru
Categori:Archaeoleg Cymru

Categori:Cadwraeth yng Nghymru
Categori:Rhestrau Cymru
Categori:Sefydliadau Cymru
Categori:Sefydliadau 1984
Categori:Twristiaeth yng Nghymru