Cadfan ap Iago

Roedd Cadfan ap Iago (c. 580–625)  (Lladin: Catamanus) yn frenin Gwynedd o tua 615 hyd ei farwolaeth yn 625.

Hanes
Roedd Cadfan yn fab i Iago ap Beli, ac mae'n debygol iddo ddod yn frenin Gwynedd ar farwolaeth ei dad tua 615, yn fuan ar ôl Brwydr Caer pan orchfygwyd byddin Powys a Gwynedd gan y brenin Aethelfrith o deyrnas Northumbria.

Ystyrid Cadfan yn frenin doeth a chyfiawn, yn nodedig am ei allu i gynnal cyfraith a heddwch mewn cyfnod cythryblus. Mae ei garreg fedd i'w gweld yn eglwys Llangadwaladr ar Ynys Môn, nepell o safle'r llys brenhinol yn Aberffraw. Mae'r arysgrif ar y garreg yn cyfeirio ato fel "Catamanus rex sapientisimus opinatisimus omnium regum" (="Y Brenin Cadfan, y doethaf a'r enwocaf o'r holl frenhinoedd"). Dilynwyd ef gan ei fab Cadwallon.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catamanus_Stone,_in_Llangadwaladr_church._November_2018.jpg|alt=The Catamanus stone in Llangadwaladr church, 2018|canol|bawd|442x442px|Carreg fedd Cadfan yn Eglwys Llangadwaladr

bawd|Delwedd o'r feddargraff|canol|438x438px

 Ffynonellau 
Cyfeirir at Cadfan yn Brut y Tywysogion wrth enwi ei wyr, 'Cadwalader Fendigaid, mab Cadwallon, mab Cadfan, brenin y Brythoniaid'.

Cyfeiriadau

Rhagflaenydd :
Iago ap BeliBrenhinoedd GwyneddOlynydd :
Cadwallon ap Cadfan

Categori:Llinach Cunedda
Categori:Marwolaethau 615
Categori:Pobl y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Pobl y 7fed ganrif o Gymru
Categori:Teyrnoedd Gwynedd