Y Stafell Ddirgel

Nofel hanesyddol gan Marion Eames yw Y Stafell Ddirgel. Mae'r nofel wedi'i lleoli yn rhannol yn ardal Dolgellau yn yr 17g. Fe'i cyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1969.

Mae'r nofel yn ymdrin â'r erlid a fu ar y Crynwyr yn dilyn dyfodiad Siarl II ar orsedd Lloegr. Mae'r nofel yn dechrau ym 1672, deuddeng mlynedd wedi'r Adferiad. Dilyniant i'r Y Stafell Ddirgel yw Y Rhandir Mwyn. Yn y nofel honno disgrifir helyntion y Cymry ar ôl iddynt ymfudo i Pennsylvania yn America gan obeithio osgoi'r erlid a fu arnynt yng Nghymru.

Daw Rowland Ellis, prif gymeriad y nofel, yn Grynwr o ganlyniad i ddylanwad cymydog ond nid yw ei wraig o'r un farn ag ef. Yn dilyn ei marwolaeth hi, mae'n ailbriodi ei gyfnither, sy'n cydymdeimlo ag achos y Crynwyr. Fe'u bradychir i'r awdurdodau gan un o gyn-weision ei fferm a theflir Ellis a'i gyd-grynwyr i'r carchar a'u dedfrydu i farwolaeth. Fe'u rhyddheir ar ôl ymyrraeth uniongyrchol y brenin, a phenderfynant ymfudo i America am fywyd gwell.

 Prif Gymeriadau 
Rowland Ellis
Roedd Rowland Ellis yn gymeriad hanesyddol o Fryn Mawr, Dolgellau a oedd wedi cael addysg dda ac a ddaeth yn un o arweinwyr y Crynwyr
Hywel Vaughan
Marged Owen
Ellis Puw
Meg Ellis
Huw Morris
Malan
Lisa
Sinai Roberts
Dorcas
Jane Owen
Hywel Vaughan
Jeremy Mellor
Gwallter

 Addasiadau 
Addaswyd y nofel yn gyfres deledu ar S4C yn 2001 gan Manon Eames.
Categori:Llyfrau Cymreig 1969
Categori:Nofelau 1969
Categori:Nofelau hanesyddol Cymraeg