Ioan Gruffudd

Actor o Gymru yw Ioan Gruffudd (ganwyd 6 Hydref 1973).

Cafodd ei addysgu yn y Royal Academy of Dramatic Art, a daeth i'r amlwg ar lefel ryngwladol trwy chwarae rhan y Pumed Swyddog Harold Lowe yn y ffilm Titanic ym 1997. Daeth yn fwy adnabyddus tu hwnt i Gymru am ei bortread o Horatio Hornblower yn y gyfres o ffilmiau teledu Hornblower.

Yn dilyn ei ran yn Hornblower symudodd Gruffudd i Los Angeles yn 2003 a sefydlu gyrfa yn Hollywood. Mae ei prif rannau wedi cynnwys Lancelot yn y ffilm King Arthur (2004), Reed Richards neu Mister Fantastic yn y ffilm Fantastic Four (2005) a'i dilyniant Rise of the Silver Surfer (2007), William Wilberforce yn y ffilm Amazing Grace (2006), Tony Blair yn W. (2008), ac Adam Lockwood yn Bad Boys: Ride or Die (2024).

Ar deledu mae wedi bod yn brif actor mewn cyfresi fel Poldark, Ringer, Forever, Liar a Harrow.

Bywyd cynnar ac addysg
Ganwyd Gruffudd ar 6 Hydref 1973 ym mhentref Llwydcoed ger Aberdâr, Rhondda Cynon Taf, yn Ne Cymru. Mae ganddo frawd dwy flynedd yn iau nag ef, sef Alun, a chwaer, Siwan, sydd yn saith mlynedd yn iau.

Roedd ei rieni, Peter a Gillian Griffiths, yn athrawon. Roedd ei dad yn brifathro mewn dwy ysgol gyfun Gymraeg, yn gyntaf yn Ysgol Gyfun Llanhari ac yna yn Ysgol Gyfun Rhydfelen.

Aeth Gruffudd i Ysgol Gynradd Gymraeg Aberdâr (Ynyslwyd) (bellach wedi ei lleoli yng Nghwmdâr). Yn ddiweddarach symudodd ei deulu i Gaerdydd a mynychodd Ysgol Gymraeg Melin Gruffydd ac Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, lle cymerodd ei TGAU a'i Lefelau-A.  Yn gerddorwr naturiol, chwaraeodd yr oboe yn ei arddegau, gan ennill lefel Gradd 8 ynddi.

 Gyrfa 
Dechreuodd Gruffudd ei yrfa fel actor yn 12 oed yn y ffilm Gymraeg Austin (1986) a symudodd wedyn i'r opera sebon Gymraeg Pobol y Cwm o 1987 tan 1994. Yn 18 oed, aeth i Academi Brenhinol y Celfyddydau Dramatig yn Llundain. Ym 1996 ymddangosodd mewn fersiwn newydd o'r gyfres deledu Poldark.

Ar ôl chwarae rhan cariad Oscar Wilde, John Gray, yn y ffilm Wilde (1997), chwaraeodd ei rol rhyngwladol cyntaf fel Pumed Swyddog Harold Lowe yn y ffilm Titanic. Wedyn chwaraeodd ran Horatio Hornblower yn Hornblower (1998-2003, cyfres wedi ei seilio ar nofelau C. S. Forester).

Mae ei waith fel actor ar deledu yn cynnwys charae rhan Pip yn y cynhyrchiad BBC o Great Expectations (1999), y stori gan Charles Dickens, chwaraeodd ran Solomon Levinsky yn y ffilm Solomon a Gaenor (1999), a rhan y pensaer Philip Bosinney yn addasiad ITV o The Forsyte Saga (2002). O ran ffilmiau, mae Gruffudd wedi ymddangos yn 102 Dalmatians (2000), Black Hawk Down (2001), King Arthur (2004), Fantastic Four a'i dilyniant Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer (2007), ac fel William Wilberforce yn y ddrama hanesyddol Amazing Grace (2006).

Cafodd ei urddo i'r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a'r Gororau 2003.

 Bywyd personol 
Priododd Ioan yr actores Alice Evans ar 14 Medi 2007. Roedd y ddau yn byw yn Los Angeles, Califfornia ac mae ganddynt ddwy ferch. Ym mis Chwefror 2021, gwahanodd y cwpl. Ym Mawrth 2021, cychwynodd Ioan gais am ysgariad. Cafodd y briodas ei ddiddymu yn gyfreithiol ar 3 Gorffennaf 2023.

Dyweddïodd â'r actores Bianca Wallace yn 2024 ac fe briododd y ddau yn 2025. Ym Mehefin 2025 cyhoeddodd y cwpl eu bod yn disgwyl babi, a ganwyd merch iddynt ar 2 Tachwedd 2025.

Ffilmyddiaeth

 Ffilmiau 
Wilde (1997)
102 Dalmatians
Black Hawk Down
King Arthur (2004)
Fantastic Four (2005)
Amazing Grace (2006)
Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer (2007)
Sanctum (2011)
San Andreas (2015)
Under Milk Wood (2015)

 Teledu 
Pobol y Cwm
Great Expectations
The Forsyte Saga
Hornblower
Ringer
Forever

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Pobl o Rondda Cynon Taf
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf