Llanfair-ym-Muallt

Mae hon yn erthygl am y dref ym Mhowys. Am y deyrnas gynnar a chantref, gweler Buellt.

Tref a chymuned yng nghanolbarth Powys, Cymru, yw Llanfair-ym-Muallt, weithiau Buallt (Saesneg: Builth Wells neu Builth). Saif ar lannau Afon Gwy.

Yr enw
Mae'n debyg mai sillafiad gwreiddiol Buallt oedd Buellt (am ei bod yn gorwedd yn y cantref canoloesol Buellt), sef bu a gwellt sef porfa gwartheg. Yr un bu sydd yn buwch, bustach a buarth ac roedd gwellt yn wreiddiol yn gallu golygu porfa fel ag yn glaswellt. Llurguniad ar y gair Buallt yw'r Saesneg Builth.

Hanes
Tyfodd y dref o gwmpas y castell anferth a godwyd yno o tua diwedd y 1090au ymlaen. Gerllaw, ceir tomen mwnt a beili o'r enw Castell Buallt.

Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:. Poblogaeth:  ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013

Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yn Llanelwedd, Llanfair-ym-Muallt ym 1993. Am wybodaeth bellach gweler Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelwedd 1993

Enwogion
Iolo Williams, naturiaethwr a chyflwynydd teledu.

Gweler hefyd
Cantref Buellt
Castell Llanfair-ym-Muallt

Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Powys

Categori:Trefi Powys
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (y DU)