John Ogwen

Un o actorion mwyaf blaenllaw Cymru yw John Ogwen (ganwyd 25 Ebrill 1944).

 Bywyd cynnar 
Ganed John Ogwen Hughes yn Sling, ger Tregarth yn Nyffryn Ogwen, Gwynedd. Mynychodd Ysgol Dyffryn Ogwen lle bu'n aelod brwd o'r cwmni drama. Astudiodd Saesneg a Chymraeg ym Mhrifysgol Bangor. Tra yn y coleg, bu'n rhan o gast cynnar drama John Gwilym Jones, Hanes Rhyw Gymro ym 1964, ble y cwrddodd â'i ddarpar wraig, Maureen Rhys.

 Gyrfa 
bawd|John Ogwen yn ymarfer y ddrama Cymru Fydd Cwmni Theatr Cymru 1967
Ar y diwrnod y cafodd ei radd o'r brifysgol, cynigodd Wilbert Lloyd Roberts swydd iddo gyda Cwmni Theatr Cymru, ac aeth yn syth i berfformio yn Eisteddfod y Bala yn 1967.

Aeth i Lundain am gyfnod, a chafodd glod am ei ran mewn cynhyrchiad o'r ddrama The Corn is Green gyda'r enillydd Oscar, Wendy Hiller. Wrth gofio am ei amser yn Llundain dywedodd "Roedd o'n brofiad eitha od, ond mi wnes i ei fwynhau o. Ond, yn y diwedd, mi wnes i a fy asiant gytuno mai adra' roeddwn i eisio bod. Mi wnaeth o ddeud 'You'll have to make up your mind whether you want to be a nationalist or an actor.' 'I'll be a bit of both' meddwn i."

Daeth yn adnabyddus i gynulleidfa tu allan i Gymru drwy serennu fel Twm Siôn Cati yng nghyfres ddrama y BBC Hawkmoor yn 1978, straeon yn seiledig ar hanesion Twm. Ymddangosodd hefyd yn y gyfres The District Nurse a chwaraeodd rhan Bostock yn Revelation of the Daleks, stori Doctor Who o 1985.

Ar deledu Cymraeg, ymddangosodd mewn cyfresi fel Minafon a Deryn. Mae hefyd wedi ysgrifennu dramâu, cyflwyno cyfres o raglenni dogfen a chreu recordiadau llafar o weithiau Cymreig. Ef yw adroddwr stori y fersiwn Gymraeg o'r rhaglen deledu i blant Tomos y Tanc a'i Ffrindiau.

Yn 2004, derbyniodd wobr arbennig BAFTA Cymru am ei gyfraniad.

Bu'n aelod blaenllaw o Gwmni Theatr Gwynedd o'r cychwyn ym 1986, gan ymddangos mewn nifer fawr o'u cynhyrchiadau megis Leni, O Law I Law, Y Cylch Sialc ac ail-lwyfaniad o Y Tŵr ym 1995. Cafodd hefyd y cyfle i addasu a chyfarwyddo nifer o'r cynyrchiadau.

Ymunodd â chast Pobol y Cwm yn Ebrill 2017 yn chwarae'r cymeriad Josh. Dyma'r tro cynta iddo ymddangos yn y gyfres ond ysgrifennodd nifer o benodau o'r opera sebon yn y blynyddoedd cynnar.

Bywyd personol
Priododd yr actores Maureen Rhys yn 1966, wedi'r ddau gyfarfod ym mhrifysgol Bangor. Mae'r ddau wedi cydweithio'n aml. Mae ganddynt dri o blant ac maent yn byw ym Mhenrhosgarnedd,  Bangor.

Gwaith
(detholiad)

Ffilmiau
There's A Girl In My Soup (1968)
Cylch Gwaed (1994)
Oed yr Addewid (2002)
Eldra (2002)

Teledu

 Pros Kairon (1967) (tra'n dal yn fyfyriwr)
 The Corn Is Green (1968)
 Triangles (1970)

Hawkmoor (1978)
Owain Glyndŵr (1983)
The District Nurse (1984)
Doctor Who (1985)
Deryn (1985)
Minafon (1985-1989)
Yr Alltud
Leni (1990)
Tomos a'i Ffrindiau (1986) - adroddwr
Lleifior (1994)
Heliwr (1996)
Tylluan Wen (1997)
Y Stafell Ddirgel (2001)
Tipyn o Stad.
Belonging (2005)
Y Gwyll (2015)
Pobol y Cwm
Jabas Jones (ffilm) (1990)
Y Wisg Sidan (1995)

 Theatr 

 Cymru Fydd (1967) (y cynhyrchiad cyntaf o ddrama Saunders Lewis)
 Tair drama fer gan Eugène Ionesco : Y Tenant Newydd, Merthyron Dyletswydd a Pedwarawd (1968)

 Y Tŵr (1978)
 Alpha Beta
 Oidipos Frenin (1980)

 O Law i Law (1986)
 Leni (1989)

 Y Cylch Sialc (1990)
 Y Gelli Geirios (1991)
 Y Tŵr (1995)

 Oriel 

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA Cymru
Categori:Pobl o Arfon
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Dyffryn Ogwen