2014

20g - 21g - 22g
1960au 1970au 1980au 1990au 2000au - 2010au - 2020au 2030au 2040au 2050au 2060au
2009 2010 2011 2012 2013 - 2014 - 2015 2016 2017 2018 2019Yn 2014 cafwyd ymchwydd yn yr epidemig Ebola Gorllewin Affrica, a ddechreuodd yn 2013, gan ddod yr achos mwyaf eang o firws Ebola yn hanes dynoliaeth, gan arwain at 28,646 o heintiau wedi'u cadarnhau a 11,323 o farwolaethau, yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd. Datganwyd fod yr afiechyd yn Argyfwng Iechyd Cyhoeddus yn Awst. Achosodd y firws aflonyddwch economaidd-gymdeithasol mawr yn y rhanbarth, yn bennaf yn Gini, Liberia a Sierra Leone. Roedd pryderon iechyd nodedig eraill yn 2014 yn cynnwys cynnydd sylweddol mewn achosion polio ym Mhacistan.

Daeth cynnydd yn y mudiad eithafol ISIS yn argyfwng daearwleidyddol mawr yn 2014 ar ôl i'r grŵp ddatgan califfad byd-eang a lansio troseddau dinistriol yn Irac a Syria. Ysgogodd cyflafan Camp Speicher lle llofruddiodd y Wladwriaeth Islamaidd 1,566 o gadetiaid Awyrlu Shia Irac a Chwymp Mosul, ail ddinas fwyaf Irac, ymyrraeth filwrol dan arweiniad yr Unol Daleithiau, ymateb a fyddai'n troi'n fyd-eang yn ddiweddarach. Denodd ISIS filoedd o ymladdwyr tramor o bob rhan o'r byd i ymuno â'u byddin. Arweiniodd ISIS at ddadleoli enfawr yn Irac a Syria, gan greu argyfwng dyngarol mawr i filiynau o bobl . 

Gwrthdaro nodedig arall oedd Rhyfel Gaza 2014, a ddechreuwyd gan Israel 26 diwrnod ar ôl i dri o bobl ifanc Israel gael eu lladd yn y Lan Orllewinol. Tyfodd ymateb Israel yn ymosodiad ar raddfa fawr, a enwyd yn "Operation Protective Edge" ymladd dwys, gyda'r Israeliaid yn bomio o awyrenau  gan ladd 2,310 (70% yn sifiliaid) ac anafu 10,626 o Balesteiniaid. Daeth y gwrthdaro i ben ar Awst 26, 2014, ar ôl i gytundeb cadoediad a drefnwyd gan yr Aifft ddod i rym.

 Digwyddiadau 
Ionawr
1 Ionawr - Yr ewro'n dod yn arian cyfred swyddogol yn Latfia.
2 Ionawr - Ole Gunnar Solskjær yn dod yn rheolwr newydd ar G.P.D. Dinas CaerdyddBBC Cymru. Adalwyd 2 Ionawr 2013

Chwefror
1 Chwefror - Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2014 yn dechrau.
7-23 Chwefror - Gemau Olympaidd y Gaeaf 2014 yn Sochi, Rwsia.

Mawrth
13 Mawrth -  Dafydd Elis-Thomas yn cael ei ddiswyddo fel Cadeirydd Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd y Cynulliad.  Dywedodd Leanne Wood, arweinydd y Blaid: "Roedd Plaid Cymru wedi ceisio tynnu sylw, dros y penwythnos, at y peryglon oedd yn wynebu Cymru gan UKIP, gan ein bod yn credu yn sylfaenol ac yn ddiffuant nad yw eu gwleidyddiaeth a'u polisïau er y budd gorau i bobl ein cymunedau. Fe benderfynodd Dafydd Elis-Thomas wrthwynebu'r safiad hwn yn gyhoeddus heb godi unrhyw bryderon ymlaen llaw."

Ebrill
22 Ebrill - Ryan Giggs yn dod yn rheolwr Manchester United F.C., swydd dros dro.

Mai

Mehefin
12 Mehefin-13 Gorffennaf - Cwpan y Byd Pêl-droed 2014 yn Brasil. 
19 Mehefin - Felipe VI yn dod yn frenin Sbaen.

Gorffennaf
8 Gorffennaf - Lansio'r Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2014; bu farw tua 2,200 gyda 70% yn sifiliaid.
15 Gorffennaf - Stephen Crabb yn cael ei benodi'n Ysgrifennydd Gwladol Cymru.
23 Gorffennaf i 3 Awst) - Gemau'r Gymanwlad yn Glasgow, Yr Alban

Awst
2-9 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Gâr 2014

Medi
4-5 Medi - Uwchgynhadledd NATO, 2014
18 Medi - Refferendwm annibyniaeth i'r Alban:  roedd 1,617,989 (44.7%) o blaid a 2,001,926 (55.3%) yn erbyn. Pleidleisiodd 71% o bobl ifanc 16-17 oed dros annibyniaeth.

Hydref
19 Hydref – Pab Pawl VI yn cafodd ei sancteiddiad gan yr Eglwys Rufain.

Tachwedd
9 Tachwedd - Refferendwm ar Annibyniaeth Catalwnia 2014: Pleidleisiodd dros 80% o blaid bod yn Wladwriaeth annibynnol, gyda dros dwy filiwn o bobl wedi bwrw'u pleidlais.Gwefan Saesneg y BBC; adalwyd 10 Tachwedd 2014

Rhagfyr
16 Rhagfyr - Cyflafan ysgol Peshawar: ymosododd saith aelod o'r Taleban Pacistanaidd â gynnau ar ysgol yn ninas Peshawar, Pacistan, gan ladd 132 o blant a naw oedolyn.

 Genedigaethau 
20 Chwefror - Tywysoges Leonore, merch Tywysoges Madeleine o Sweden

 Marwolaethau 
2 Ionawr - Elizabeth Jane Howard, nofelydd, 90
 5 Ionawr - Eusébio, pêl-droediwr, 71
11 Ionawr - Ariel Sharon, gwleidydd, 85
12 Chwefror - Anne-Marie Caffort Ernst, arlunydd, 87
20 Ionawr - Claudio Abbado, arweinydd cerddorfa, 80
27 Ionawr - Pete Seeger, canwr, 94
28 Ionawr - Nigel Jenkins, bardd, 64
2 Chwefror - Philip Seymour Hoffman, actor, 46
8 Chwefror - Bernard Hedges, cricedwr, 86
10 Chwefror - Shirley Temple, actores, 85
14 Mawrth
Tony Benn, gwleidydd, 88
Rhona Brown, arlunydd, 91
6 Ebrill - Mickey Rooney, actor, 93
17 Ebrill - Gabriel García Márquez, llenor, 87
29 Ebrill - Bob Hoskins, actor, 71
6 Mai - Leslie Thomas, nofelydd, 83
12 Mai - H. R. Giger, artist, 74
28 Mai - Maya Angelou, bardd, 86
24 Mehefin - Eli Wallach, actor, 98
27 Mehefin - Bobby Womack, canwr, 70
7 Gorffennaf
Alfredo Di Stefano, pêl-droediwr, 88
Eduard Shevardnadze, gwleidydd, 86
13 Gorffennaf
Nadine Gordimer, llenor, 90
Lorin Maazel, arweinydd cerddorfa, 84
15 Gorffennaf - Gerallt Lloyd Owen, bardd, 70
11 Awst - Robin Williams, actor a comediwr, 63
12 Awst - Lauren Bacall, actores, 89
21 Awst - Albert Reynolds, gwleidydd, 81 
22 Awst
Catherine Serebriakoff, arlunydd, 101
Lana Azarkh, arlunydd, 91
Annelies Nelck, arlunydd, 89
Joan Erbe, arlunydd, 88
 4 Medi - Joan Rivers, actores, 81
 12 Medi - Ian Paisley, gwleidydd, 88
28 Medi - Dannie Abse, bardd, 91
 17 Hydref - Daisuke Oku, pêl-droediwr, 38
 19 Hydref - Stuart Gallacher, chwaraewr rygbi, 68
 20 Hydref - Oscar de la Renta, dylunydd ffasiwn, 82
 21 Hydref
Gough Whitlam, Prif Weinidog Awstralia, 98
Ben Bradlee, newyddiadurwr, 93
 22 Hydref - Rhiannon Davies Jones, nofelydd, 92
 23 Hydref - Alvin Stardust, canwr, 72
 25 Hydref - Jack Bruce, cerddor, 71
28 Hydref - Michael Sata, Arlywydd Sambia, 77
 2 Tachwedd - Acker Bilk, cerddor, 85
 27 Tachwedd
P. D. James, nofelydd, 94
Phillip Hughes, cricedwr, 25
18 Rhagfyr - Mandy Rice-Davies, model, 70

Cymry a fu farw yn 2014

 Portread Rhif enw llawn enw cyntaf disgrifiad galwedigaeth rhyw alma mater dyddiad geni dyddiad marw man geni  1 Melbourne Tierney  chwarewr rygbi gynghrair chwaraewr rygbi'r gynghrair gwrywaidd  1924 2014 Llanelli  2 William Asscher William  meddygacademyddarenegydd gwrywaidd  19301931-03-20 2014 Den Haag  3 Clifford Williams Clifford  chwaraewr rygbi'r gynghrairchwaraewr rygbi'r undeb gwrywaidd  1939-05-27 2014-02-02 Aber-carn  4 bernard Hedges Bernard Cricedwr Cymreig cricedwr gwrywaidd  1927-11-10 2014-02-08 Pontypridd  5 Clifford Wright Clifford esgob Cymreig offeiriad Anglicanaidd gwrywaidd Prifysgol Caerdydd 1922-07-04 2014-02-14 Sir Fynwy  6 Peter Davies Peter  chwaraewr rygbi'r undebchwaraewr rygbi'r gynghrair gwrywaidd  1924-12-30 2014-02-18 Casnewydd  7 Bryan Orritt Bryan pêl-droediwr Cymreig pêl-droediwr gwrywaidd Ysgol Syr Hugh Owen 1937-02-22 2014-03-24 Caernarfon  8 Fred Stansfield Fred pêl-droediwr Cymreig pêl-droediwrrheolwr pêl-droed gwrywaidd  1917-12-12 2014-03-30 Caerdydd  9 Oliver Thomas Oliver  milwr gwrywaidd  1987-09-05 2014-04-26 Powys  10 Euros Lewis  cricedwr Cymreig a chwaraeai i Glwb Criced Morgannwg cricedwr gwrywaidd  1942-01-31 2014-06-23 Llanelli  11 Errie Ball   golffiwr gwrywaidd  1910-11-14 2014-07-02 Bangor  12 Harold Williams Harold  pêl-droediwrrheolwr pêl-droed gwrywaidd  1924-06-17 2014-09-12 Llansawel  13 Derek Williams Derek  cricedwrchwaraewr rygbi'r undeb gwrywaidd Coleg Merton, Rhydychen 1924-11-28 2014-09-19 Caerdydd  14 Stuart Gallacher StuartIan  chwaraewr rygbi'r gynghrairchwaraewr rygbi'r undeb gwrywaidd  1946-05-22 2014-10-19 Llanelli  15 Dai Thomas  chwaraewr pêl-droed rheolwr pêl-droedpêl-droediwr gwrywaidd  1926-08-01 2014-11-14 Cymru  16 Ray Williams Ray  chwaraewr rygbi'r undeb gwrywaidd Prifysgol Loughborough 1927-08-25 2014-12-03 Bangor  17 Ken Lloyd Gruffydd Ken hanesydd lleol ac athro ysgol (1939-2015) hanesydd lleolathro ysgol gwrywaidd  1939 2015 

Y celfyddydau
 Cerddoriaeth 
Karl Jenkins – The Healer - A Cantata for St Luke
John Metcalf - Under Milk Wood: An Opera

Eisteddfod Genedlaethol (Sir Gâr)
 Cadair: Ceri Wyn Jones
 Coron: Guto Dafydd
 Medal Ryddiaeth: Lleucu Roberts, Saith Oes Efa 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Lleucu Roberts, Rhwng Edafedd

 Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Isamu Akasaki, Hiroshi Amano a Shuji Nakamura
 Cemeg: Eric Betzig, Stefan Hell a W. E. Moerner
 Meddygaeth: John O'Keefe, May-Britt Moser ac Edvard Moser
 Llenyddiaeth: Patrick Modiano
 Economeg: Jean Tirole
 Heddwch: Kailash Satyarthi a Malala Yousafzai

Cyfeiriadau