Protestiadau Sgwâr Tiananmen (1989)

Yn y Ddinas Waharddedig, yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina y mae Sgwâr Tiananmen neu i roi'r enw brodorol iddi: 天安门广场. Ystyr Tiananmen ydy 'Gât Heddwch y Nef'. Mae'n glamp o sgwâr - dros 100 erw o ran maint.

Cafwyd cyfres o brotestiadau gan rai myfyrwyr yno rhwng 15 Ebrill 1989 a 4 Mehefin 1989 ac fe'i gelwir yn brotestiadau Sgwâr Tiananmen 1989. Protest myfyrwyr ac ysgolheigion ydoedd mewn gwirionedd, dros ddemocratiaeth, a ddechreuodd yn ddigon tawel a heddychlon. Yn ystod yr un flwyddyn gwelwyd nifer o lywodraethau comiwnyddol eraill yn dymchwel ledled y byd.

Dechreuodd y protestiadau yn sgil marwolaeth Hu Yaobang a oedd o blaid marchnad rydd, democratiaeth ac yn erbyn systemau llwgr. Roedd y protestwyr yn awyddus i alaru amdano ac erbyn noswyl ei angladd, roedd 100,000 o bobl wedi ymgasglu yn Sgwâr Tiananmen. Nid oedd gan y protestiadau un achos penodol, nac ychwaith un arweinydd canolog. Galwodd pobl a oedd wedi'u dadrithio gan unbeniaeth y llywodraeth am farchnad rydd a newidiadau economaidd. Roedd nifer o'r protestwyr hefyd yn galw am ddiwygio democratiaeth yn strwythur y llywodraeth. Canolbwynt y protestiadau oedd Sgwâr Tiananmen yn Beijing, er gwelwyd protestiadau mawrion eraill mewn dinasoedd mewn rhannau eraill o Tsieina, gan gynnwys Shanghai, a oedd yn heddychlon trwy gydol y protestiadau.

Parhaodd yr ymgyrch am saith wythnos o farwolaeth Hu ar y 15fed o Ebrill, nes i danciau'r wlad rolio i mewn gan ddechrau saethu'n ddidrugaredd ar y 4ydd o Fehefin. Yn ôl llywodraeth y wlad, lladdwyd 241 o fyfyrwyr a milwyr ac anafwyd 7,000. Yn ôl adroddiadau cynnar gan aelodau o'r Groes Goch Tseinïaidd, dywedwyd fod 2,600 o farwolaethau, ond ers hynny mae'r Groes Goch Tsienïaidd wedi gwadu iddynt ddarparu'r ffigyrau hyn.A Reassessment of How Many Died In the Military Crackdown in Beijing. The New York Times. Adalwyd ar 04-06-2009 Mae'n debyg na chawn byth wybod y niferoedd cywir.

Ar ôl yr holl drais, arestiodd y llywodraeth nifer o bobl er mwyn atal y protestwyr a'u cefnogwyr, a thargedwyd protestiadau eraill dros Tsieina gyfan. Gwaharddwyd y wasg ryngwladol rhag mynd i'r wlad a rheolwyd yr hyn a ddarlledwyd ar y cyfryngau. Cafwyd gwared ar aelodau'r Blaid Gomiwnyddol a oedd wedi cefnogi'r protestiadau'n gyhoeddus drwy eu harestio yn eu cartrefi. Beirniadodd y gymuned ryngwladol y Blaid Gomiwnyddol yn llym am y modd treisgar yr ataliwyd y protestiadau yn Sgwâr Tiananmen.

 Cyfeiriadau 


Categori:1989
Categori:Beijing
Categori:Cyflafanau
Categori:Gwrth-gomiwnyddiaeth
Sgwâr Tiananmen, 1989
Sgwâr Tiananmen, 1989