Barry John

Cyn-chwaraewr rygbi o Gymru oedd Barry John (6 Ionawr 1945 – 4 Chwefror 2024). Ef oedd y maswr gorau yn hanes Rygbi'r undeb ym marn llawer o feirniaid. Cafodd y llysenw "The King" ar ôl taith y Llewod Prydeinig yn Seland Newydd ym 1971. Daeth ei bartneriaeth gyda Gareth Edwards yn chwedlonol.

 Bywyd cynnar ac addysg 
Ganwyd Barry yng Nghefneithin, Sir Gaerfyrddin. Aeth i Ysgol Ramadeg y Gwendraeth ac aeth ymlaen i Goleg y Drindod, Caerfyrddin er mwyn hyfforddi fel athro. Astudiodd addysg gorfforol, gwyddoniaeth a garddwriaeth. Yn 1967 cymerod swydd fel athro addysg gorfforol yn Ysgol Monkton yng Nghaerdydd, ysgol breifat ar gyfer bechgyn rhwng 8 ac 16 oed.John (1974) t. 78 
 Gyrfa 
Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf dros glwb rygbi Llanelli pan oedd dal yn yr ysgol. Chwaraeodd ei gêm gyntaf i Gymru ym 1967, pan oedd yn fyfyriwr yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin, gan gymeryd lle David Watkins. Ffurfiodd bartneriaeth gyda'r mwyaf effeithiol yn hanes y gêm gyda'r mewnwr Gareth Edwards yn y tîm cenedlaethol.

Ymhen blwyddyn yr oedd wedi ei ddewis i deithio gyda'r Llewod Prydeinig i Dde Affrica, ond gorfodwyd ef i ddychwelyd adref ar ôl y gém brawf gyntaf oherwydd anaf. Ym 1971 aeth ar daith eto gyda'r Llewod, y tro hwn i Seland Newydd gyda Carwyn James, yntau yn frodor o Gefneithin, fel hyfforddwr. Enillodd y Llewod y gyfres o gemau prawf 2 - 1, gydag un prawf yn diweddu'n gyfartal, yr unig dro yn eu hanes i'r Llewod ennill cyfres yn Seland Newydd. O'r 48 pwynt a sgoriwyd gan y Llewod dros y pedair gêm,  Barry John a sgoriodd 30, a rhoddwyd yr enw "Y Brenin John" iddo gan gyfryngau a chefnogwyr Seland Newydd.

Flwyddyn yn ddiweddarach, cyhoeddodd ei ymddeoliad yn 27 oed ac ar ôl ennill 25 o gapiau i Gymru. Cipiwyd ei le yn nhîm Cymru gan Phil Bennett. Daeth John yn golofnydd a darlledwr, cyn penderfynu tynnu'n ôl yn llwyr o rygbi.

 Bywyd personol 
Ym mis Medi 1969, priododd Janet Talfan Davies, merch y bargyfreithiwr Alun Talfan Davies QC. Cawsant bedwar o blant ond gwahanodd y ddau yn ddiweddarach.

Bu farw yn 79 oed, yn Ysbyty Athrofaol Cymru yng Nghaerdydd, yng nghwmni ei wraig a'i blant.

Llyfryddiaeth




















Cyfeiriadau

Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Marwolaethau 2024