Gogledd America

bawd|250px|Delwedd cyfansawdd lloeren o Ogledd America

Mae Gogledd America yn gyfandir yn hemisffer gogleddol a hemisffer gorllewinol y Ddaear, wedi'i ffinio i'r gogledd gan y Cefnfor Arctig, ar y dwyrain gan gogledd y Cefnfor Iwerydd, ar y dde-dwyrain gan Môr y Caribi, ac ar y dde a'r gorllewin gan gogledd y Cefnfor Tawel. Mae gan Ogledd America arwynebedd o 24,480,000 km² (9,450,000 mi sg), neu tua 4.8% o arwynebedd y Ddaear. Yn 2002, credir bod y boblogaeth yn fwy na 514,600,000. Dyma'r trydydd cyfandir o ran arwynebedd (ar ôl Asia ac Affrica) a'r pedwerydd o ran poblogaeth (ar ôl Asia, Affrica ac Ewrop).

 Hanes 
Prif erthygl: Hanes Gogledd America

Yr Ewropeaid cyntaf i gyrraedd Gogledd America yn sicr (Newfoundland) oedd y Llychlynwyr, wnaeth galw'r ardal yn Vinland. Cyrrhaeddon nhw yna tua 1000. Er iddyn nhw sefydlu gwladfeydd yno, ni adawon nhw ryw lawer o farc ar y cyfandir.

Ar ôl mordaith Christopher Columbus yn 1492, y Sbaenwyr oedd yr Ewropeaid cyntaf i gyrraedd ac aros. Enillon nhw reolaeth dros ran fwyaf o ynysoedd mwyaf y Caribi a gorchfygon nhw'r Asteciaid, ac felly cymryd dros Mecsico a Chanolbarth America.

Y gwladfeydd Seisnig cyntaf oedd Jamestown a Plymouth Rock, yn nhaleithiau Virginia a Massachusetts heddiw. Y gwladfeydd llwyddiannus Ffrengig cyntaf oedd Port Royal (1604) a dinas Québec (1608), yn nhaleithiau Nova Scotia a Québec heddiw.

 Economi 
+  Economi Gogledd America Poblogaeth:495.4 miliwn CMC (PPP):US$12.409 triliwnCMC (Pres): $11.865 triliwnCMC/pen (PPP): $25,263CMC/pen (Pres): $24,155Cynnydd blynyddol ynCMC y pen:1.84% (1990-2002)Incwm y 10% top:32.9% Miliwnyddion: 2.7 miliwn (0.5%)Amcangyfrif incwm benywaidd55.7% o'r incwm gwrywaidd
Rhannwyd economi Gogledd America rhwng Canada ac Unol Daleithiau America, dwy o wledydd mwyaf cyfoethog  y byd, a chenhedloedd Canolbarth America a'r Caribi, sydd, er nad yn dioddef o economïau gwael, yn wledydd llai economaidd ddatblygol.

Mae Cytundeb Masnach Rydd Canolbarth America (CAFTA) yn gytundeb rhwng yr Unol Daleithiau a gwledydd Canolbarth America: Costa Rica, Gwatemala, El Salfador, Hondwras a Nicaragwa. Amcan y gytundeb yw i hybu masnach rydd rhwng yr aelodau. Mae Canada a Mecsico yn trafod aelodaeth. Mae Cytundeb Masnach Rydd Gogledd America (NAFTA) yn gytundeb rhwng Canada, Mecsico a'r Unol Daleithiau i ddileu tollau ar nwyddau a fasnachir rhynddynt.

 Gwledydd Gogledd America 
420px|bawd|Gwledydd o Ogledd America
 Bahamas
 Belîs
 Canada
 Costa Rica
 Ciwba
 Gweriniaeth Dominica
 El Salfador
 Gwatemala
 Haiti
 Hondwras
 Jamaica
 Mecsico
 Nicaragwa
 Panama
 Unol Daleithiau America
 Y Lasynys

Categori:Cyfandiroedd