Glofa Gresffordd

250px|bawd|Y gofeb i Drychineb Gresffordd.
Pwll glo ger Wrecsam yw Glofa Gresffordd, rhan o Faes Glo Gogledd Cymru, sydd bellach wedi'i gau. Mae'n enwog am y drychineb a ddigwyddodd ar 22 Medi, 1934, pan gafodd 266 o bobl eu lladd trwy ffrwydrad nwy yn y pwll. Mae hi'n un o'r trychinebau pyllau glo mwyaf erchyll yn hanes gwledydd Prydain.  Roedd mynediad y pwll ger pentref Y Pandy, Gresffordd, lle mae cofeb i'r digwyddiad yn sefyll heddiw.

Digwyddodd y drychineb yn ystod y sifft nos, pan oedd tua 500 o lowyr yn gweithio dan y ddaear, llawer ohonynt yn gweithio sifftiau dwbl. Lladdwyd 266 o fechgyn. Hyd heddiw, does neb yn gwybod beth achosodd y ffrwydrad nwy a laddodd cymaint ohonynt. Bu'n rhaid cau'r lofa lle digwyddodd y drychineb am gryn amser rhag ofn y digwyddai ffrwydriadau eraill ac o ganlyniad bu raid gadael 254 o gyrff yn y pwll.  Ailagorwyd y pwll chwech mis yn ddiweddarach, heblaw am ran "Denis" y pwll lle digwyddodd y damwain.

Gadawai'r glowyr a gollodd eu bywydau weddwon a phlant. Casglwyd dros £566,500 mewn cronfa arbennig a sefydlwyd gan Faer Wrecsam ar eu cyfer.

 Y rhai a fu farw 
CyfenwEnw CyntafCyferiadOedranGalwedigaethAndersonGeorgeHen Rhosrobin, Wrecsam67GlôwrAndrewsAlfredWrecsam43GlôwrArchibaldJoeRhosddu47GlôwrArchibaldThomasPandy44GlôwrBainesDavidBrynteg26GlôwrBatemanMaldwynRhosddu15GlôwrBatherEdward WynnRhosddu36GlôwrBeddowsEdwardGwersyllt63GlôwrBewArthurRhosddu45GlôwrBewdleyThomasRhosddu58GlôwrBowenAlfredRhostyllen53GlôwrBoycottHenryWrecsam38GlôwrBrainHerbertPentrefelin, Wrecsam31GlôwrBramwellGeorgeBrychdyn Newydd30GlôwrBrannanJohnMaesydre, Wrecsam32GlôwrBrownGeorgeRhostyllen59Gweithiwr ArwynebBrownWilliam ArthurHightown, Wrecsam22CludiadBryanJohn A.H.Coedpoeth20GlôwrBuckleyA.Summerhill21GlôwrBurnsFredHuntroyde, Wrecsam41GlôwrCapperJohn A.Brychdyn35GlôwrCartwrightAlbert EdwardRhosddu24GlôwrCartwrightCharlesRhosddu24GlôwrChadwickStephenWrecsam21GlôwrChestersEdwinBradley67GlôwrCluttonArthurRhosddu29GlôwrCluttonGeorge AlbertRhosrobin Newydd20GlôwrCluttonJohn T.Pandy35CludiadCollinsJohnPandy62TaniwrCornwallThomasWrecsam30GlôwrCrumpWilliamBradley36GlôwrDarlingtonThomasRhosllannerchrugog39GlôwrDaviesArthurWrecsam24GlôwrDaviesEdwardRhosllannerchrugog53GlôwrDaviesGeorge WilliamWrecsam26GlôwrDaviesHugh T.Bradley26GlôwrDaviesJamesMoss31GlôwrDaviesJamesBrymbo37GlôwrDaviesJames EdwardWrecsam21GlôwrDaviesJohnWrecsam64GlôwrDaviesJohnWrecsam45GlôwrDaviesJohn E.Wrecsam32GlôwrDaviesJohn R.Rhosrobin69GlôwrDaviesMatthiasMaesydre, Wrecsam GlôwrDaviesPeterGresffordd50GlôwrDaviesPeterRhosrobin Newydd25GlôwrDaviesPeterBradley21Glôwr                            DaviesRobert ThomasCaego34GlôwrDaviesSamuelRhosrobin Newydd35GlôwrDaviesThomasCaergwrle31GlôwrDaviesWilliamRhosnesni, Wrecsam33GlôwrDoddThomasMaeseinion, Rhosllannerchrugog39GlôwrDuckettFredRhiwabon29GlôwrEdgeJohnHightown, Wrexham28GlôwrEdgeSamuelRhosllannerchrugog30GlôwrEdwardsAlbertMoss62GlôwrEdwardsErnestBrymbo16GlôwrEdwardsE. GlynRhosrobin Newydd23GlôwrEdwardsErnest ThomasRhosllannerchrugog53GlôwrEdwardsFrankGwaunyterfyn, Wrecsam23GlôwrEdwardsJames SamMoss87GlôwrEdwardsJohn EdwardMaesydre, Wrecsam39GlôwEdwardsJohn C.Glan yr Afon GlôwrEdwardsThomas DavidRhosllannerchrugog40GlôwrEdwardsWilliamRhosllannerchrugog32GlôwrEdwardsonJohnGresffordd41GlôwrEllisGeorgePandy43GlôwrEvansFredRhosddu50GlôwrEvansJohnGwersyllt32GlôwEvansNormanRhosddu45GlôwrEvansRalphLlai34GlôwrFisherLenGwaunyterfyn, Wrecsam44GlôwrFoulkesIrwinRhosllannerchrugog21MwynwrGabrielRichard GeorgeWrecsam61GlôwrGittinsJohm HenryWrecsam42GlôwrGoodwinJohnBrychdyn Newydd51GlôwrGriffithsEdwardBrandy, Rhiwabon21GlôwrGriffithsEllisRhosllannerchrugog50GlôwrGriffithsEmmanuelPenycae53GlôwrGriffithsCharlesGarden Village25GlôwrGriffithsFrankWrecsam57GlôwrGriffithsWalterBrynteg50GlôwrHallWalterBrynteg49GlôwrHallamT.W.Gwersyllt32GlôwrHamlingtonArthurSummerhill62GlôwrHampsonFrankRhostyllen32GlôwrHarrisonArthurMoss21GlôwrHarrisonCharles EdwardWrecsam15GlôwrHewittPhillipRhosllannerchrugog56GlôwrHigginsWilliamRhosddu27GlôwrHoltAlfredLlai31Glôwr HouldenJohn HenryLlai21GlôwrHughesCecilMwynglawdd23GlôwrHughesDanielLlai56AchubwrHughesFrancis O.Rhosnesni, Wrecsam60GlôwrHughesHarrySpring Lodge, Wrecsam44GlôwrHughesJohnWrecsam58GlôwrHughesPeter JOSEPHMwynglawdd27GlôwrHughesRobert JohnRhosddu29GlôwrHughesWalter EllisRhostyllen24GlôwHughesWilliamBrymbo43GlôwrHughesWilliamRhosrobin Newydd54AchubwrHumphreysBenRhosddu34GlôwHumphreysJohnBrynteg30GlôwrHusbandsThomasWrecsam40GlôwrJarvisErnestDdol, Bers41GlôwrJenkinsWilliamTanyfron25GlôwrJohnsPercyMaesydre, Wrecsam27GlôwrJonesAlbert EdwardHightown, Wrecsam31GlôwrJonesAzariahMoss37GlôwrJonesCyrilRhosrobin26GlôwrJonesDanielBrychdyn Newydd33GlôwrJonesDavid L.Rhosddu36GlôwrJonesEdwardGwersyllt64GlôwrJonesEdwardCefn Mawr56GlôwrJonesEdward GeorgeWrecsam23GlôwrJonesEricRhostyllen23GlôwrJonesErnestMaesydre, Wrecsam36GlôwrJonesBillGlan Garth, Maesydre14GlôwrJonesEvan HughNew Brighton, Mwynglawdd55GlôwrJonesFredRhosrobin Newydd30GlôwrJonesFrederick H.C.Holt31GlôwrJonesFrancisBers27GlôwrJonesGeorgeMaesydre, Wrecsam47GlôwrJonesGeorge HumphreyCefn Mawr22GlôwrJonesGwilymMaesydre, Wrecsam52GlôwrJonesHenryRhosddu59GlôwrJonesIdrisCoedpoeth37GlôwrJonesIorwerthWrecsam52GlôwrJonesJabezRhosddu43GlôwrJonesJohn DanMoss42GlôwrJonesJohn RichardCoedpoeth33GlôwrJonesJohn RobertLlai GlôwrJonesLlewellynBrychdyn Newydd49GlôwrJonesLlewellynGresffordd40GlôwrJonesLlewellynBrychdyn Newydd38GlôwrJonesNevilleMaesydre, Wrecsam30GlôwrJonesRichard HenryRhiwabon21GlôwrJonesRichard J.Brymbo34GlôwrJonesRobertTrefechan, Penycae57GlôwrJonesRobertGresffordd49GlôwrJonesThomasGresffordd55GlôwrJonesThomas E.Moss GlôwrJonesThomas JohnBryn Marffordd58GlôwrJonesThomas O.Trefor, Llangollen59GlôwrJonesWilliamRhosddu51GlôwrJonesWilliamRhosllannerchrugog21GlôwrKelsallJamesWrecsam30GlôwrKelsallJohnCommon Wood, Holt37GlôwrLawrenceWilliamHightown, Wrecsam43GlôwrLeeJohn LeeCoedpoeth30GlôwrLeeThomasCoedpoeth16GlôwrLewisDavidJohnstown, Rhosllannerchrugog44GlôwrLewisDavid ThomasCoedpoeth46GlôwrLewisJackCefn y Bedd48ArchubwrLillyJoelRhosrobin41GlôwrLloydThomasRhosddu55GlôwrLloydWilliamRhosddu59GlôwrLloydWilliam SidneyLlai  GlôwrLucasJohnGwersyllt59GlôwrMaggsColinTalwrn, Bers17GlôwrMannionAlbertSpring Lodge, Wrecsam29GlôwrManuelThomas A.Spring Lodge, Wrecsam33GlôwrMartinWilliam HenryGresffordd37GlôwrMatthewsWilliam V.Penycae18GlôwrMathiasSamuelMoss42GlôwrMcKeanJohnSpring Lodge, Wrecsam30GlôwrMeadeWilliamWrecsam39GlôwrMitchellGeorgeWrecsam23GlôwrMonksErnestBwlchgwyn23GlôwrMorleyEdwardBradley57GlôwrMorrisAlfredPenycae20GlôwrNicholsHarryWrecsam32GlôwrNicholsJohnWrecsam29GlôwrNicholsWilliam HenryWrecsam25GlôwrOwensEvan HenryGarden Village, Wrecsam54GlôwrPalmerAlexMaesydre, Wrecsam20GlôwrParryIsaacBrymbo40GlôwrParryJosephBrymbo65GlôwrParryJohn E.Brychdyn Newydd31GlôwrParryJohn RichardWrecsam21GlôwrPennyStephenRhosrobin Newydd23GlôwrPennyWilliam H.Pandy32GlôwrPerrinFrankRhosdduGlôwrPetersHenryLlai38GlôwrPhillipsGeorgeSpring Lodge, Wrecsam22GlôwrPhillipsHerbertHightown, Wrecsam30GlôwrPhillipsJohnGarden Village, Wrecsam40GlôwrPickeringJ.Hen Rhosrobin22GlôwrPowellCharlesWrecsam57GlôwrPriceErnestMoss27GlôwrPriceSamuelGresffordd37GlôwrPriddingJamesWrecsam32GlôwrPrinceMarkWrecsam59GlôwrPrinceWilliamSpring Lodge, Wrecsam30GlôwrPritchardIsiahRhosrobin Newydd54GlôPughErnestBrynteg49GlôwrPughThomasWrecsam54GlôwrRalphsJohnWrecsam53GlôwrRanceThomasPentre Brychdyn21GlôwReesAlbertBrychdyn Newydd56GlôwReidLloydRhosllannerchrugog20GlôwrRobertsArthur A.Bradley63GlôwrRobertsEdwardRhosnesni, Wrecsam35GlôwrRobertsEdward C.Gresffordd42GlôwrRobertsErnestPenybryn, Abenbury26GlôwrRobertsFrankWrecsam26GlôwrRobertsGeorgeMaesydre, Wrecsam28AtgyweirwrRobertsH.Coedpoeth GlôwrRobertsIdrisStansty16GlôwrRobertsJohn DavidRhosddu47GlôwrRobertsJohn H.Coedpoeth33GlôwrRobertsOlwynPenycae24GlôwrRobertsPercyLlidiart Fanny, Coedpoeth26GlôwrRobertsRobertRhosllannerchrugog33GlôwrRobertsRobert JohnWrecsam GlôwrRobertsRobert ThomasWrecsam57GlôwrRobertsRobert WilliamGlan yr Afon38GlôwrRobertsThomas JamesWrecsam19GlôwrRobertsWilliamWrecsam45GlôwrRobertsWilliam T.Llai40GlôwrRobertsonWilliamRhosddu41GlôwrRogersEdward LlewellynLlai20GlôwrRogersGrenvilleGwersyllt29GlôwrRossHarryWrecsam34GlôwrRowlandsJohnWrecsam36GlôwrRowlandJohn DavidMwynglawdd17GlôwrSalisburyWilliamBrynteg48GlôwrShawGeorgeBrynteg63GlôwShoneJohnGresffordd34GlôwrShoneRichardGresffordd49GlôwrSlawsonArthurWrecsam22GlôwrSmithLeonardHuntroyde, Wrecsam20GlôwrStevensRichard T.Pentre Brychdyn22GlôwrStrangeAlbertWrecsam25GlôwrStatfordStanleyLlai39GlôwrTarranJohnBwcle59GlôwrTaylorWilliam HenryHolt53GlôwrThomasBerwynLodge, Brymbo26GlôwrThomasJohn EliasGwersyllt29GlôwrThomasRobertRhosllannerchrugog32GlôwrThomasTecPandy26GlôwrThorntonJohnBrychdyn Newydd24GlôwrTittleEdwardGwaunyterfyn, Wrecsam44GlôwrTroweErnestHuntroyde, Wrecsam41GlôwrValentineFredAcrefair24GlôwrVaughanJohn EdwardWrecsam28GlôwrWhiteJohnGresffordd38GlôwrWilliamsGeorgeSummerhill31GlôwrWilliamsHaroldGresffordd37GlôwrWilliamsHugh LlewellynRhosddu43GlôwrWilliamsJohnWrecsam62GlôwrWilliamsJohnWrecsam44GlôwrWilliamsJohnBrynteg66GlôwrWilliamsJohn D.Glan yr Afon29GlôwrWilliamsJohn ThomasBrymbo33GlôwrWilliamsMorrisLlai24TrydanwrWilliamsRegHen Rhosrobin29TrydanwrWilliamsThomasBradley57GlôwrWilliamsWilliam A.Pentre Brychdyn29GlôwrWilsonJohn WalterCoedpoeth32GlôwrWitterHenryGresffordd56GlôwrWynnEdwardWrecsam68GlôwrWinyardJ.Cefnybedd47GlôwrYemmMorgan JamesLlai28Glôwr

Dolenni allanol
 Pwll Glo Gresffordd (CBSW) 
  Llyfr Coffadwriaeth Gresffordd Ar-Lein (CBSW) 

Categori:1934 yng Nghymru
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Wrecsam
Categori:Diwydiant glo Cymru
Categori:Hanes Wrecsam
Categori:Trychinebau 1934
Gresffordd
Categori:Trychinebau diwydiannol
Categori:Trychinebau yng Nghymru