Edward Tegla Davies

Llenor o Gymru a anwyd yn Llandegla-yn-Iâl yn yr hen Sir Ddinbych, yn fab i chwarelwr (31 Mai 1880 – 9 Hydref 1967) oedd Edward Tegla Davies. Fel Tegla roedd yn cael ei adnabod gan bawb.

 Bywyd 
Magwyd Tegla yn ei bentref genedigol, sef Llandegla, ger Rhuthun yn 1880, ac yno y cafodd ei addysg gynnar. Cafodd cymdeithas Gymraeg glos a byd natur ei ardal effaith amlwg ar ei waith llenyddol a'i agwedd at fywyd yn gyffredinol. Aeth i Goleg Didsbury, Manceinion ar ôl cyfnod o 4 mlynedd yn ddisgybl-athro ac yna tair mlynedd fel athro cynorthwyol yn Ysgol Bwlchgwyn, ei hen ysgol, cyn gwasanaethu fel gweinidog Wesla am weddill ei oes. Crwydrodd o gylchdaith i gylchdaith yn ystod ei weinidogaeth, fel oedd yn arferol i weinidogion Wesla, ac roedd yn bregethwr dylanwadol. Roedd yn sgwennu'n gyson i'r wasg Gymraeg ac yn olygydd ar Y Winllan (1920-1928), cylchgrawn y Wesleaid, a'r Efrydydd (1931-1935). Golygodd Gyfres Pobun am gyfnod yn ogystal. Roedd yn adnabod nifer o lenorion eraill yng Nghymru ac yn gyfaill agos i T. Gwynn Jones ac Ifor Williams. Fe'i claddwyd yn Nhregarth, ger Bethesda.

Anrhydeddau

Gwrthododd gynnig i dderbyn OBE, gan ysgrifennu at ffrind, 'Ni allaf ddychmygu fy hun yn "Swyddog yr Ymerodraeth Brydeinig" pan oeddwn wedi ymrwymo fy mywyd i wasanaethu Un a fu farw ar groes'. Ond derbyniodd ddau anrhydedd o Brifysgol Cymru, gradd MA er anrhydedd ym 1924 a DLitt ym 1958, am ei gyfraniad at lenyddiaeth Gymreig.Elis, I.  (2004, September 23). Davies, (Edward) Tegla (1880–1967), Wesleyan Methodist minister and author. Oxford Dictionary of National Biography. Ed.   Retrieved 11 Feb. 2019, from http://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-61275.

 Gwaith Llenyddol 
Ysgrifennai ar gyfer plant ac oedolion fel ei gilydd ac mae ei waith yn cynnwys nofelau, sawl cyfrol o straeon byrion, ysgrifau a hunangofiant. Mae ei arddull yn rhwydd ac agos-atoch ac mae ei gydymdeimlad cynhenid â phlant a byd natur yn elfen amlwg yn ei waith.

Llyfrau i blant yn bennaf

Hunangofiant Tomi (Bangor, 1912)
Tir Y Dyneddon (Caerdydd a Wrecsam, 1921)
Nedw (Wrecsam, 1922)
Rhys Llwyd Y Lleuad (Wrecsam, 1925)Hen Ffrindiau (Wrecsam, 1927)Y Doctor Bach (Wrecsam, 1930)Stori Sam (1938)

Llyfrau eraillGŵr Pen y Bryn (Wrecsam, 1923). Nofel.Y Llwybr Arian (Wrecsam, 1934). Straeon.Gyda'r Glannau (Llandybïe, 1941). Nofel fer.Rhyfedd o Fyd (1950). Ysgrifau.Y Foel Faen (Lerpwl, 1951). Ysgrifau.Gyda'r Blynyddoedd (1951). Hunangofiant.Ar Ddisberod (1954). Ysgrifau.Yr Hen Gwpan Cymun (1961). Pregethau.

 Llyfryddiaeth 
Pennar Davies, Edward Tegla Davies, yn y gyfres Writers of Wales (1983)
Islwyn Ffowc Ellis, Dirgelwch Tegla (1977)
Islwyn Ffowc Ellis (gol.), Edward Tegla Davies, Llenor a Phroffwyd (1956)
Huw Ethall, Cofiant Tegla (1980)
Mairwen a Gwynn Jones (gol.), Dewiniaid Difyr (Llandysul, 1983). Ysgrif ar Degla gan Dyddgu Owen, tt.97-103. ISBN 0850887372
R.M. Jones, Llenyddiaeth Gymraeg 1902-1936'' (Cyhoeddiadau Barddas, 1987). Pennod 41: "Tegla a Phlant".

 Oriel 

Dolennau allanol
Y Bywgraffiadur Ar-lein

Cyfeiriadau


Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Marwolaethau 1967
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion plant Cymraeg
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o Sir Ddinbych