Pobol y Cwm

Un o gyfresi teledu mwyaf poblogaidd Cymru yw Pobol y Cwm. Dyma'r opera sebon mwyaf hirhoedlog a gynhyrchir gan y BBC. Crewyd y gyfres gan y dramodydd Gwenlyn Parry a'r cynhyrchydd John Hefin. Ar wahân i rygbi, dyma'r rhaglen mwyaf poblogaidd ar S4C.S4C niferoedd gwylio

 Cefndir 
Fe ddechreuodd y gyfres ar 16 Hydref 1974; felly dim ond Coronation Street ac Emmerdale sydd wedi parhau yn hirach na Pobol y Cwm ar y teledu ym Mhrydain. Yn y dyddiau cynnar fe'i ddarlledwyd y diwrnod canlynol am 12:25 ar rwydwaith BBC 1. 

Ymysg y 6 sgriptiwr cyntaf roedd Gwynne D. Evans.

Wedi i S4C gael ei sefydlu, trosglwyddodd y gyfres i'r sianel honno a bellach gyda pum pennod yr wythnos trwy gydol y flwyddyn. Cafodd hynny ei leihau i dri pennod yr wythnos wedi pandemig COVID.

Mae S4C yn dangos Pobol y Cwm fel arfer o nos Lun i nos Wener am 19:30 neu 20:00, heblaw yn ystod Eisteddfodau neu lle darlledir chwaraeon. Maent yn ail-ddarlledu 'Omnibws' o holl benodau'r wythnos gydag isdeitlau yn Saesneg ar y sgrin ar nos Sul am 17:30.

Mae'r rhaglen wedi bod yn feithrinfa i nifer o actorion a aeth ymlaen i adnabyddiaeth rhyngwladol, yn cynnwys Ioan Gruffudd a Iwan Rheon. Mae nifer o enwogion o actorion gwadd wedi ymddangos yn y gyfres hefyd, yn cynnwys Rhys Meirion, Ray Gravell, Michael Aspel, Giant Haystacks ac El Bandito, Dave Brailsford, Russell Grant, Michael Sheen a Ruth Jones.

Yn Hydref 2024, dathlwyd 50 mlynedd o'r gyfres gyda nifer o rhaglenni arbennig i nodi'r achlysur. Yn ogystal agorwyd y set i'r cyhoedd gyda theithiau ar gael o gwmpas y stiwdios a'r brif stryd.

Cyfres PyC
Yn Ebrill 2013 cynhyrchwyd cyfres aml-blatfform PyC a oedd yn seiliedig a rai o gymeriadau ifanc Pobol y Cwm. Bwriad y prosiect oedd apelio at oedolion ifanc a chwilio am ffyrdd newydd o ddweud stori. Roedd y gyfres ar gael ar wefan S4C gyda phennod yn cael ei ryddhau am 9pm dros gyfnod o wythnos.

Lleoliad
Wedi'i lleoli ym mhentref dychmygol Cwmderi yng Nghwm Gwendraeth, Sir Gaerfyrddin, mae'r gyfres opera sebon hon yn canolbwyntio ar fywyd, gwaith, cariad a materion teuluol. Ar y dechrau, pentref tawel iawn oedd Cwmderi er gwaethaf perthnasau personol anodd.  Tueddai'r straeon ganolbwyntio o gwmpas cartref y henoed Bryn Awelon a'r dafarn leol, Y Deri Arms.

Mae'r dafarn yn dal i fod yn ganolfan pwysig yn yr opera sebon, yn ogystal â siopau a chartrefi'r sawl sy'n byw yng Nghwmderi.  Yn ddiweddar, mae'r straeon wedi newid i ganolbwyntio ar faterion mwy dadleuol fel llofruddiaeth, trais, cyffuriau, a dyfodol cymunedau gwledig.  Un o themâu rheolaidd y gyfres ers 1974 yw dyfodol yr iaith Gymraeg. Rhai o'r straeon a gydiodd fwyaf yn nychymyg y gwylwyr dros y blynyddoedd diweddar oedd marwolaeth y cymeriad Reg Harries, cymeriad selog yn y gyfres ers yr ail bennod, a'r damwain gar pan gollodd Anita'r babi yr oedd hi'n ei gario.

Ffilmio
Ddiwedd y 90au, codwyd set barhaol i'r gyfres y tu ôl i faes parcio BBC Cymru yn Llandaf, Caerdydd, gan hwyluso'r ffilmio a rhoi cartref parhaol i'r rhaglen. Yn 2012 symudodd y cynhyrchiad i stiwdios newydd pwrpasol 'Porth y Rath' ym Mae Caerdydd lle ail-grewyd stryd fawr Cwmderi a setiau mewnol. Rhennir y stiwdios gyda chynhyrchiadau drama arall y BBC gan gynnwys Doctor Who a Casualty a mae'n bosib i'r rhaglen wneud defnydd achlysurol o'r setiau arall.

Saethir y rhan fwyaf o olygfeydd awyr agored Pobol y Cwm yn ardal pentref Llanbedr-y-fro, i'r gorllewin o Gaerdydd.

Aelodau cast cyfredol 

 Cymeriad Actor HydMegan Harries  Lisabeth Miles 1974–1995, 1996, 2002, 2003, 2011–David 'Dai Sgaffalde' Ashurst  Emyr Wyn  1978–1984, 2001–Ieuan Griffiths  Iestyn Jones 1988–1992, 1995–1997, 2000–2011, 2019–Eileen Probert (née Walters)  Sera Cracroft 1989–1996, 1998, 2007–Lisa Morgan  Beth Robert 1990–1991, 1996–2000, 2019– Hywel Llywelyn  Andrew Teilo 1990–Cassie Morris (née Nicholas)  Sue Roderick  1991–2003, 2018–Kathleen 'Kath' Pearl Jones Siw Hughes  1993–2007, 2014, 2017–Mark Jones  Arwyn Davies  1993–Iori Davies  Hugh Thomas  1993, 1995, 1997–1999, 2002, 2018–Sioned Charles (née Rees)  Emily Tucker  1993–1996, 2007–Rhys Llywelyn  Jack Quick  1997–2001, 2008–2012, 2014–2015, 2018–Diane Ashurst (née Francis)  Victoria Plucknett 
[Eluned Jones am gyfnod] 1998–Jason Francis  Rhys ap Hywel 1998–2007, 2015–Sara Francis (née Thomas)  Helen Rosser Davies  1998, 2000–2007, 2015–Anita Pierce  Nia Caron  1999–Mai 'Em' Morris   Mirain Evans  2000–2004, 2020–Britt White (née Monk)  Donna Edwards  2002–Garry Monk  Richard Lynch  2002–Iolo Davies-White (né White)  Dyfan Rees  2002–2005, 2007, 2009–Siôn White  Jeremi Cockram  2002–Gwyneth Jones  Llinor ap Gwynedd 2003– Kelly Charles (née Evans) Lauren Phillips  2003–2007, 2015–Ffion Llywelyn (née Roberts)  Bethan Ellis Owen  2004–Aaron Dafydd Monk  Osian Morgan  2006–Dani Monk (née Thomas)  Elin Harries  2007–Eifion Rowlands  Arwel Davies  2007–Colin Evans  Jonathan Nefydd 2008–Gaynor Llywelyn  Sharon Roberts  2008–Esyllt ‘Izzy’ Evans  Caryl Morgan  2008–2010, 2012, 2019–Gwern Harley Jones  Elis Lloyd Hughes  2010–Arwen Hedd  Evie Rose Jenkins  2012–Richard 'DJ' Ashurst Junior  Carwyn Glyn  2014–Esther Llywelyn  Eira Adoh  2016–Matthew Price  Mark Stuart Roberts  2016–Tyler Davies-White (né Davies)  Aled Llyr Thomas  2016–Ifan Francis  Ioan Arnold  2017–Greta Davies-White  Bella Marie Dennis  2017–Seren Monk  Maggie Edith Taylor  2017–Huwi-John Probert  Frazer McCann  2018–Jaclyn Parri (née Ellis)  Mali Harries  2018–Gerwyn Parri  Aled Pugh  2018–Tesni Parri  Lois Meleri-Jones  2018–Guto Parri  Owain Huw  2018–Brenda Parri  Sharon Morgan  2018–Dylan Ellis  Gareth Jewell  2019–Llio Jones  Miriam Isaac  2020–Cheryl ThomasRebecca Trehearn2021–2024

Cyn aelodau cast ac aelodau achlysurol
CymeriadActorCyfnodau'r cymeriadDic "Deryn" Ashurst  Ifan Huw Dafydd  1982–1992, 1995, 1999Mansel Bennett  Brinley Jenkins  1991, 1993Doreen Bevan  Marion Fenner  1982–1996, 1999–2001Stan Bevan  Phylip Hughes  1984–1994Sylvia Bevan  Sharon Morgan  1984–1987John Wyndham-Bowen  Dafydd Aeron  1985–1988Tristan Bowen  Griff Williams  1990–1991Cyrnol Buckley  Meredith Edwards 1978Sharon Burgess  Sian Naiomi  1993–1996Nerys Cadwaladr  Gaynor Morgan Rees  1974–1976, 1979–1980, 1982–1986, 1988–1991Ed Charles  Geraint Todd  2011–2019Gemma Charles  Catrin-Mai Huw  2011–2016Debbie Collins  Maria Pride  2005–2006, 2008–2020Dolores "Dol" Collins  Lynn Hunter  2015–2017, 2019Liam Collins  Sion Ifan Williams  2005–2008, 2014, 2016–2017, 2019Vicky Collins  Carli De'La Hughes  2005–2006, 2015–2018, 2019Ken Coslett  Phyl Harries  1988–1991Linda Coslett  Delyth Wyn  1988–1991Metron Coslett  Anwen Williams  1980–1982Ellen Cullen  Nia Medi  1990, 1993–1994Jack Daniels  Dafydd Hywel  1976–1984, 1999, 2004Robert Daniels  Gruffudd Ifan  1983–1984, 2002, 2007Angie Davies  Catherine Ayres 1999–2000Bella Davies  Rachel Thomas  1974–1992Bethan Davies  Catrin Brooks  1999–2002Jacob Ellis  Dillwyn Owen  1974–1993Meira Ellis  Sara McGaughey  1988–1994Lois Evans  Mirain Jones  2008–2013, 2014Menna Evans  Sara Harries-Davies 1995, 1996, 2001Eleri Evans  Hazel Wyn Williams  1989–1991Yvonne Evans  Tonya Smith  2009–2012Nuala Flynn  Bethan Jones 1980, 1982Pat Flynn  Iestyn Garlick  1980Sean Flynn  Glyn Williams (Pensarn) 1980–1981Emma Francis  Catrin Arwel  1998–2005Hannah Francis  Abi Smith / Megan Huws / Ella Peel 2000–2006, 2008, 2017–2018Terry Francis  Huw Emlyn  1991, 1993, 1994, 1997, 2000Chris Frost  Llew Davies  2005–2007Nansi Furlong  Marged Esli  1977, 1980–1989, 2010, 2012, 2014, 2015, 2016Gwyneth Gregory  Nicola Beddoe  1988Beti Griffiths  Margaret Williams 1981–1986Cathryn Griffiths  Mari Emlyn  1981–1982Colin Griffiths  David Lyn  1975–1976, 1981–1982Annest Griffiths  Dilys Price 1975–1976Hazel Griffiths  Jennifer Lewis  1996, 1999–2002, 2007Iolo Griffiths  Terry Dyddgen-Jones  1975–1976Melanie Griffiths  Elin Jones  2000Carol Gwyther  Rhian Morgan 1984–1992Herbert Gwyther  Alwyn Jones  1977–1987Sandra Gwyther  Sian Meredydd  1982–1984Beti Harries  Buddyg Williams  1974–1975Cadi Harries (née Morris)  Betsan Jones  1974–1976Dillwyn Harries  Haydn Edwards  1974–1991Gareth Harries  Jonathan Morgan / Ioan Gruffudd / Rhodri Wyn Miles  1975–1993, 1995, 1996–1997, 2000, 2002, 2003Reg Harries  Huw Ceredig  1974–2003Rhian Harries  Rhian Samuel / Catherine Jones / Debbie Jones  1979–1995, 1997–2004, 2007Sabrina Harries  Gillian Elisa  1974–1984, 1987, 1988, 1999–2010Wayne Harries  Dewi 'Pws' Morris  1974–1987Jordan Hill  Robert Marrable  1999–2000Paul Hill  Ali Yassine  1999–2000Darren Howarth  Huw Euron  1999–2007, 2013–2014, 2015, 2018Julie Hughes  Grug Maria / Ruth Lloyd  2002–2007, 2015, 2016, 2018Luned Hughes  Rhianna Loren  2019Rhiannon Hughes  Heledd Owen  2002–2003, 2007Sheryl Hughes  Lisa Victoria  2001–2018Huw Humphries  Dyfan Roberts  1998–1999Steffan Humphries  Huw Garmon  1997–2004Cliff James  Clive Roberts  1974–1979Glyn James  Ieuan Rhys  1983–1996Gwenllian James  Megan Soffia Evans  1989–1993, 1994Delme Jenkins  Geraint Eckley / Gwyn Vaughan 1993, 1994, 1996, 2001, 2002Dora Jenkins  Olive Michael  1984–1996Gareth Jenkins  Iwan Tudor  1999–2000Huw "Jinx" Jenkins  Mark Flanagan  2005–2015Lowri Jenkins  Meleri Bryn  1996, 1999–2002Rita Jenkins  Olwen Medi  1976, 1985–1993Tal Jenkins  Ernest Evans  1975–1996Derek Jones  Hywel Emrys  1988–2006, 2009, 2012Dyfan "Dyff" Jones  Dewi Rhys  1993–2000Ricky Jones  Evan Rhys Coxley / Tomos West  2005–2019Sian Jones  Sharon Morgan  1978Stacey Jones  Shelley Rees  1993–2007, 2014, 2016, 2017Gladys Lake  Iona Banks  1976–1989, 1991Idwal Lake  Stan Hughes  1986, 1989Jinnie Lake  Catrin Dafydd 1986Jane Leonard  Nia Caron  1990Colin Lewis  Dyfed Thomas  1989–1990Eddie Lewis  Meic Povey  1991–1994, 1996Gwyn Lewis  Emyr Bell  2003–2007Hywel Lewis  Glyn Nicholas  1977Laura Lewis  Beryl Williams  1977Scott Lewis  Alex Harries  2009–2011, 2012Beth Leyshon  Eirlys Britton  1977–1993, 1994Clare Leyshon  Margaret John  1977–1978Gwyn Leyshon  Gareth Bebb  1977–1978Viv Leyshon  Geraint David  1977–1978Cilla Lloyd  Karen Elli  1997–1998, 2000–2001Jon Markham  Steffan Rhodri  1995–1996, 1998Bleddyn Matthews  Dewi Rhys Williams  1996, 1997, 2000–2004Llew Matthews  Rhys Parry Jones  1988–1989, 1992–2001Nia Matthews  Meleri Evans  1993, 1996–1999Charles McGurk  Mei Jones  1997Jean McGurk  Iola Gregory  1987–1997, 1999, 2002Kirstie McGurk  Catherine Tregenna 1988–1990, 1993, 1997Sean McGurk  Gwyn Derfel  1991–1993Fiona Metcalfe  Lydia Lloyd Parry  1992–1999Jamie Metcalfe  Rhys Bleddyn  1994Laura Metcalfe  Christine Pritchard  1994, 1999Oliver Metcalfe  Geoffrey Morgan  1994Bethan "Non" Mererid  Gwawr Loader  2017–2018Brandon Monk  Nic McGaughey  2002–2011Chester Monk  James Wilbraham  2002–2018, 2019Catrin Monk  Emily John  2003–2019Gill Morgan  Mair Rowlands  1996–1998Lisa Morgan  Beth Robert 1990–1991, 1996–2000, 2019Owen Morgan  Ioan Evans  2004–2006Tony Morgan  Danny Grehan  1994–1996Morgan Morgans  Rhys Devlin  1978–1979Alun Morris  Dorien Thomas  1983–1984Glan Morris  Cadfan Roberts  1989–1996Teg Morris  Yoland Williams  1991, 1992, 1993, 1994–2004Beryl Nicholas  Iris Jones  1997–2004Alison Owen  Manon Prysor  2000–2002Elin Owen  Alexandra Roach  2001–2002Ceinwen Owen  Nesta Harris 1977, 1978, 1981, 1984, 1986–1989Rob Owen  Rolant Prys  2000–2002Harri Parri  Charles Williams 1974–1989Alex Parry  Ian Saynor  1994, 1997Karen Parry  Rhian Jones  1992–2001, 2002, 2003Olwen Parry  Toni Carrol  1989, 1992–1995, 1997, 2000Wiliam Parry  Aled Bidder  2014–2016Rod Phillips  Geraint Owen 1991–1995, 1996, 1998, 1999Meic Pierce  Gareth Lewis  1975–1994, 1999–2015John Powell  Dennis Birch  1987–1989Kevin Powell  Iwan "Iwcs" Roberts  1988, 2007–2014, 2015, 2016, 2018Meinir Powell  Ruth Lloyd  1997–1998Alan Price  Meredudd Jones  2000Rachel Price  Judith Humphreys  1995–1998Tom Price  Eric Wyn  1996Arwel Pritchard  Gwyn Parry  1989, 1996Elgan Pritchard  Bryn Fôn  2017–2018Nellie Pritchard  Beti Jones  1980Angela Probert  Tara Bethan  2011–2016, 2018–2019Courtney Probert  Katie Duffin  2011–2016Jim Probert  Alun ap Brinley 2011–2020Barry John Probert  Aled Rhydian Lloyd / Geraint Morgan 1982–1993Kevin Probert  Wyn Bowen Harries 1982–1986Gwyn Prosser  Eryl Huw Phillips  1989–1991Ted Prosser  Stewart Jones 1990–1991Gareth Protheroe  Edward Thomas 1986–1990Denzil Rees  Gwyn Elfyn  1984–2012Marian Rees  Buddyg Williams  2001–2016Ann Rhys  Nia Ceidiog  1983–1984Cadno Richards  Catrin Powell  2006–2018Dwayne Richards  Darryl Shute / Paul Morgans  2000, 2004–2005, 2008–2009Norman Roberts  Glyn Pritchard  1991–1992, 2011–2012Val Roberts  Morfudd Hughes 2007–2008, 2010, 2011, 2013, 2015, 2019Nesta Roberts  Catrin Mara  2006–2010Dewi Roderick  William Thomas  1974–1977, 1980–1984Cai Rossiter  Rhys ap William  1996, 2002–2010Rhydian Samuel  Aneirin Hughes  1991–1993Ivor Seymore  Elwyn Williams  1983–1988Josh Smith  John Ogwen  2017, 2018, 2019Agnes Spotelli  Siân Owen 1978–1982Ron Steadman  Wayne Cater  1996–1997, 2006Geraint Stephens  Phil Reid 1997–2002Edgar Sutton  Gari Williams  1979–1985Gethin Thomas  Simon Watts  2010–2018David Tushingham  Islwyn Morris  1974–1996, 1999–2002Maggie Tushingham  Harriet Lewis  1974–1996Billy Unsworth  John Biggins  1990, 1996Marlene Unsworth  Ella Hood  1990Ron Unsworth  Bernard Latham   1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1996, 1999, 2001Gina Walters  Catrin Fychan  1991–1998Maureen Walters  Rebecca Harries  1996–1999, 2012Neville Walters  Aled Rhys Jones  1986–1988Clem Watkins  Glan Davies  1988–1997David White  Ian Staples  2003Gwen White  Betsan Llwyd  2002–2003Huw White  Rhys Hartley  2002–2013, 2014Macs White  Iwan Rheon / Rhys Bidder  2002–2004, 2008–2013, 2017Brian Wilcox  Ioan Hefin  1996–1997Delyth Wilcox  Nia Samuel  1996–1997

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Gwefan Pobol y Cwm

 Wiki 'Fandom' Pobol y Cwm


Categori:Rhaglenni teledu sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1974
Categori:Operâu sebon
Categori:Rhaglenni teledu BBC Cymru
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 1970au
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 1980au
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 1990au
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 2000au
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 2010au
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 2020au
Categori:Cyfresi drama S4C