1 Ionawr

1 Ionawr yw'r dydd 1af o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 364 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (365 mewn blynyddoedd naid). Ceir erthygl ar wahân ar Ddydd Calan a chalennig.

Digwyddiadau
bawd|140px|dde|1502: Rio de Janeiro
bawd|140px|dde|1804: Baner Haiti
bawd|140px|dde|1839: Ynys Bouvet
bawd|140px|dde|1901: Baner Awstralia
bawd|140px|dde|1956: Baner Swdan
bawd|140px|dde|1960: Baner Camerwn
bawd|140px|dde|1962: Baner Samoa
bawd|140px|dde|1981: Baner Palaw
bawd|140px|dde|1984: Baner Brwnei
bawd|140px|dde|2002: Ewro
bawd|140px|dde|2019: Jair Bolsonaro yn dod yn Arlywydd Brasil
 193 - Pertinax yn dod yn Ymerawdwr Rhufain.
 1136 - Y Cymry, dan arweinyddiaeth Hywel ap Maredudd, arglwydd lleol yng ngorllewin Brycheiniog, yn ennill buddugoliaeth drawiadol dros luoedd arglwyddi Normanaidd Gŵyr ar safle rhwng Llwchwr ac Abertawe.
 1502 - Darganfod safle presennol Rio de Janeiro.
 1515 - Ffransis I yn dod yn frenin Ffrainc.
 1772 -  Sieciau teithio yn cael eu rhyddhau am y tro cyntaf erioed, yn Llundain.
 1801 - Iwerddon yn cael ei gorfodi i ymuno â Phrydain Fawr.
 1804 - Annibyniaeth Haiti.
 1814 - Cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf Seren Gomer.
 1839 - Darganfyddir Ynys Bouvet.
 1877 - Y Frenhines Victoria yn dod yn Ymerawdwraig India.
 1901 - Awstralia yn wlad hunanlywodraethol.
 1912 - Sefydlu Gweriniaeth Tsieina.
 1919 - Y llong "HMY Iolaire" yn taro creigiau yn harbwr Stornoway, gan ladd 205 o bobl.
 1926 - Twrci yn dechrau defnyddio'r Calendr Gregoraidd.
 1934 - Carchar yn Alcatraz yn derbyn ei garcharorion cyntaf.
 1940 - Priodas Harold Wilson a Mary Baldwin.
 1948 - Cyfansoddiad yr Eidal yn dod i rym.
 1956 - Annibyniaeth Swdan.
 1959 - Fidel Castro yn dod yn arweinydd Ciwba.
 1960 - Rhan Ffrangeg ei hiaith Camerwn yn ennill annibyniaeth oddi wrth Ffrainc.
 1961 - Darlledir Dechrau Canu, Dechrau Canmol am y tro cyntaf.
 1962 - Annibyniaeth Samoa.
 1966 - Doler Awstralia yn cael ei gyflwyno.
 1972 - Kurt Waldheim yn dod yn Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.
 1973 - Denmarc, y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon yn ymuno â'r Undeb Ewropeaidd.
 1981
Gweriniaeth Palaw yn cael ei chreu. 
Groeg yn ymuno â'r  Undeb Ewropeaidd.
 1982 - Javier Pérez de Cuéllar yn cael ei wneud yn Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.
 1984 - Annibyniaeth Brwnei.
 1986 - Sbaen a Phortiwgal yn ymuno â'r Undeb Ewropeaidd.
 1992 - Boutros Boutros-Ghali yn cael ei benodi'n Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.
 1993 - Y Weriniaeth Tsiec a'r Weriniath Slofac yn dod yn wledydd ar wahân.
 1995 - Awstria, y Ffindir a Sweden yn ymuno â'r Undeb Ewropeaidd.
 1997 - Kofi Annan yn cael ei benodi yn Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.
 2002 - Deuddeg o aelod-wledydd yr Undeb Ewropeaidd yn mabwysiadu arian cyfred yr Ewro. 
 2003 - Luiz Inácio Lula da Silva yn dod yn Arlywydd Brasil.
 2007 
Rwmania a Bwlgaria yn ymuno â'r Undeb Ewropeaidd.
Slofenia yn mabwysiadu'r Ewro.
Ban Ki-moon yn cael ei benodi'n Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.
 2008 - Cyprus a Malta yn mabwysiadu'r Ewro.
 2009 
Tân mewn clwb nos yn Bangkok yn lladd 66 o bobl.
Slofacia'n mabwysiadu'r Ewro.
Priodas o'r un rhyw yn dod yn gyfreithiol yn Norwy.
 2010 - Hunanladdiad yn Lakki Marwat, Pacistan, yn lladd 105 o bobl.
 2011 
Estonia yn mabwysiadu'r Ewro.
Dilma Rousseff yn dod yn Arlywydd Brasil.
 2014 - Latfia yn mabwysiadu'r Ewro.
 2015 - Lithwania yn mabwysiadu'r Ewro.
 2017
Ymosodiad terfysgol ar glwb nos yn Istanbul yn lladd 39 o bobl.
António Guterres yn cael ei benodi'n Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.
 2019
Priodas o'r un rhyw yn dod yn gyfreithiol yn Awstria.
Jair Bolsonaro yn dod yn Arlywydd Brasil.
 2021 - Pandemig COVID-19: nifer achosion COVID-19 yn yr Unol Daleithiau yn cyrraedd 20,000,000.
 2022 - Angladd Desmond Tutu.
 2023
Croatia sy'n mabwysiadu arian cyfred yr Ewros ac yn ymuno â Chytundeb Schengen.
Lula da Silva yn dod yn Arlywydd Brasil am yr eildro.
 2024
Yr Aifft, Ethiopia, Iran, Sawdi Arabia a'r Emiradau Arabaidd Unedig yn ymuno â'r grwp BRICS.
Gweriniaeth Artsakh yn cael ei diddyrnu.
Priodas gyfunryw yn dod yn gyfreithol yn Estonia.
Daeargryn maint 7.5 yn taro penrhyn Noto, Japan, gan ladd 222 o bobl.
 2025
Rwmania a Bwlgaria yn dod yn aelodau llawn o Gytundeb Schengen.
Wcráin yn atal nwy o Rwsia rhag llifo i Ewrop drwy'r wlad.
Cerbyd yn cael ei yrru at dorf o bobl yn New Orleans, UDA, gan ladd 14 o bobl.
12 o bobl yn cael eu lladd mewn saethu torfol yn Cetinje, Montenegro.

Genedigaethau
bawd|130px|dde|Pierre de Coubertin
bawd|130px|dde|Christine Lagarde
bawd|130px|dde|Stephen Kinnock
bawd|130px|dde|Victoria Amelina
  765 - Ali al-Rida, imam Shia (m. 818)
 1431 - Pab Alecsander VI (m. 1503)
 1449 - Lorenzo de' Medici, gwleidydd (m. 1492)
 1484 - Ulrich Zwingli, diwygiwr crefyddol (m. 1531)
 1723 - Goronwy Owen, bardd (m. 1769)
 1768 - Maria Edgeworth, awdures (m. 1849)
 1854 - Syr James George Frazer, anthropolegydd (m. 1941)
 1863 - Pierre de Coubertin, pedagogydd a hanesydd (m. 1937)
 1879
Ernest Jones, seiciatrydd (m. 1958)
E. M. Forster, nofelydd (m. 1970)
 1894 - Satyendra Nath Bose, ffisegydd a mathemategydd (m. 1974)
 1900 - Aniela Cukier, arlunydd (m. 1944)
 1903 - Horace Evans, meddyg (m. 1963)
 1906 - Giovanni D'Anzi, cyfansoddwr a chanwr (m. 1974)
 1909 - Stepan Bandera, gwleidydd (m. 1959)
 1919 - J. D. Salinger, awdur (m. 2010)
 1920 - Basil L. Plumley, milwr (m. 2012)
 1923
Valentina Cortese, actores (m. 2019)
Ilda Reis, arlunydd (m. 1998)
 1925 - Kossa Bokchan, arlunydd (m. 2009)
 1926 - Conxa Sisquella i Planas, arlunydd (m. 1996)
 1927 - Maurice Béjart, canwr a choreograffydd (m. 2007)
 1933
Waichiro Omura, pêl-droediwr (m. ?) 
Joe Orton, dramodydd (m. 1967)
 1938 - Frank Langella, actor
 1946 - Roberto Rivellino, pêl-droediwr
 1956 - Christine Lagarde, gwleidydd
 1969 - Verne Troyer, actor (m. 2018)
 1970 - Stephen Kinnock, gwleidydd
 1986 - Victoria Amelina, nofelydd (m. 2023)

Marwolaethau
bawd|130px|dde|Hank Williams
bawd|130px|dde|Grace Hopper
bawd|130px|dde|Patti Page
 1515 - Louis XII, brenin Ffrainc, 52
 1716 - William Wycherley, dramodydd, 75
 1748 - Johann Bernoulli, meddyg, mathemategydd, ffisegydd a gwyddonydd, 80 
 1766 - James Francis Edward Stuart, 77
 1782 - Johann Christian Bach, cyfansoddwr, 46
 1894 - Heinrich Rudolf Hertz, ffisegydd, 36
 1944 - Edwin Lutyens, pensaer, 74
 1953 - Hank Williams, canwr, 29
 1960 - Margaret Sullavan, actores, 50
 1968 - Sara-Lisa Ryd, arlunydd, 49
 1972 - Maurice Chevalier, canwr ac actor, 83
 1979 - Frank Soskice, gwleidydd, 76
 1983 - Maria Rudnitskaya, arlunydd, 66
 1988 - Hiroaki Sato, pêl-droediwr, 55
 1992 - Grace Hopper, gwyddonydd, 85
 1994 - Cesar Romero, actor, 86
 1995 - Fred West, llofrudd cyfresol, 53
 1996 - Conxa Sisquella i Planas, arlunydd, 70
 1998 - Helen Wills, chwaraewraig tenis, 92
 2001 - Ray Walston, actor, 86
 2008 - Aled Rhys Wiliam, ysgolhaig, darlledwr a bardd, 81
 2009 - Helen Suzman, actifydd a gwleidydd, 91
 2010 - Claire Meunier, arlunydd, 81
 2013 
Christopher Martin-Jenkins, cyflwynydd, 67
Patti Page, cantores, 85
Phyllis Wiener, arlunydd, 91
 2015 - Boris Morukov, gofodwr, 64
 2016 - Fazu Alieva, cantores, 83
 2019 - Elizabeth Edgar, botanegydd, 89
 2023 – Lise Nørgaard, awdures Danaidd, 105
 2025 - Sally Oppenheim, gwleidydd, 96

Gwyliau a chadwraethau
 Dydd Calan
 Gŵyliau'r seintiau: Gwynhoedl, Hywyn Machraith, Maelrys (gweler Llanfaelrhys), Medwy a Thyfrydog.
 Diwrnod Annibyniaeth (Haiti, Swdan, Brwnei)
 Diwrnod Chwyldro (Ciwba)
 Topi Diwas (Nepal)
 Seithfed diwrnod Kwanzaa (yr Unol Daleithiau)

Cyfeiriadau

0101
Ionawr, 01