Omar Khayyam

Mathemategydd, seryddwr, athronydd a bardd oedd Omar Khayyām (Persieg: عمر خیام / Omar-e Khayyām) (18 Mai 1048 – 4 Rhagfyr 1131), a anwyd yn Nishapur, Persia.

Mae Omar Khayyām yn fwyaf abnabyddus yn y Gorllewin am ei gasgliad o gerddi, Rubaiyat Omar Khayyām, ond yn ei wlad enedigol fe'i cofir yn bennaf am ei waith gwyddonol ac athronyddol. Fel ei gyfoeswr agos y bardd Faruddin Attar, Sŵffi oedd Omar Khayyam ac mae olion athroniaeth gyfrinol y Sŵffiaid i'w gweld yn glir yn ei farddoniaeth.

 Cyfieithiad Edward FitzGerald o'r Rubaiyat 
250px|bawd|chwith|Llun dychmygol o Omar Khayyām (o argraffiad o fersiwn Fitzgerald o'r Rubaiyat, 1905)
Aralleiriad neu addasiad yw'r fersiwn o'r Rubaiyat a gyhoeddwyd gan Edward FitzGerald (1809-1883) yn 1859. Mae wedi rhedeg i nifer o argraffiadau ers hynny, rhai ohonyn' nhw yn llyfrau cain gyda darluniau gan arlunwyr fel Gilbert James. Roedd Rubaiyat FitzGerald yn arbennig o boblogaidd ar droad yr 20g.

 Cyfieithiadau Cymraeg o'r Rubaiyat 
Cyfieithiwyd casgliad o waith Omar Khayyām (Penillion Omar Khayyam) o'r Bersieg gwreiddiol i'r Gymraeg gan Syr John Morris-Jones ym 1928. Serch hynny mae dylanwad cyfieithiad Saesneg FitzGerald yn amlwg ynddo. Dyma bennill ohono:
Yn wir, rhyw ddernyn gwyddbwyll ydyw dyn,
Tynged yn chware â hwnnw'i chware'i hun;
Ein symud ar glawr Bywyd, ôl a blaen,
A'n dodi 'mlwch yr Angau, un ac un.John Morris-jones, Caniadau.

Yn 1939 cyhoeddodd Thomas Ifor Rees (1890–1977) ei drosiad ei hun o fersiwn Saesneg Edward FitzGerald o'r Rubaiyat yn Ninas Mecsico, gyda lluniau gan yr arlunydd Robert Hesketh.

Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1048
Categori:Marwolaethau 1131
Categori:Algebryddion
Categori:Athronwyr yr 11eg ganrif o Iran
Categori:Athronwyr y 12fed ganrif o Iran
Categori:Beirdd yr 11eg ganrif o Iran
Categori:Beirdd y 12fed ganrif o Iran
Categori:Beirdd Arabeg o Iran
Categori:Beirdd Perseg o Iran
Categori:Mathemategwyr yr 11eg ganrif o Iran
Categori:Mathemategwyr y 12fed ganrif o Iran
Categori:Pobl o Nishapur
Categori:Pobl o'r Ymerodraeth Seljwcaidd
Categori:Seryddwyr yr 11eg ganrif o Iran
Categori:Seryddwyr y 12fed ganrif o Iran
Categori:Ysgolheigion yr 11eg ganrif o Iran
Categori:Ysgolheigion y 12fed ganrif o Iran
Categori:Ysgolheigion Arabeg o Iran
Categori:Ysgolheigion Perseg o Iran