Y Fedal Ryddiaith

Un o brif wobrau Eisteddfod Genedlaethol Cymru, am gyfrol o ryddiaith yw'r Fedal Ryddiaith (gynt: Y Fedal Lên). Mae'r seremoni wobrwyo yn digwydd ar ddydd Mercher yr Eisteddfod Genedlaethol. Mae'r gyfrol lwyddiannus yn cael ei chyhoeddi yn ystod yr Eisteddfod ac mae'r llenor llwyddiannus yn cael ymuno â'r Orsedd, yn Urdd y Wisg Wen, y flwyddyn ganlynol, os nad yw eisoes yn aelod. Fe gyflwynwyd y fedal hon am y tro cyntaf ym 1937.Alan Llwyd, Y Gaer Fechan Olaf: Hanes Eisteddfod Genedlaethol Cymur, 1937–1950 (Barddas, 2006), tt.28–9

Yn y blynyddoedd cynnar, cyflwynwyd y "Fedal Aur" y flwyddyn ganlynol, wedi'r Eisteddfod dan sylw, "am y cynnyrch llenyddol gorau" o'r Eisteddfod gynt.

Rhestr enillwyr y Fedal Ryddiaith
BlwyddynEisteddfodBuddugwrFfugenwTestun1937MachynllethJ. O. Williams*Tua'r Gorllewin ac Ysgrifau Eraill
*yn y Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru [Gwasg Prifysgol Cymru 1999] nodir mai "John Owen Jones" enillodd ym 1937. Ond J. O. Williams yw'r enillydd cywir. 1938CaerdyddElena Puw Morgan Y Graith 1939DinbychJohn Gwilym Jones Y Dewis 1940(dyfarnwyd yn 1941)Eisteddfod ar yr AwyrT. Hughes-JonesStori-fer hir: Sgweier Hafila1941
(dyfarnwyd yn 1942)Hen GolwynGwilym R. Jones Y Purdan 1942AberteifiNeb yn deilwng 1943BangorNeb yn deilwng 1944LlandybïeNeb yn deilwng 1945(dyfarnwyd yn 1948)Rhosllannerchrugog1946(dyfarnwyd yn 1948)Aberpennar1947(dyfarnwyd yn 1948)Bae Colwyn1948Penybont ar OgwrDafydd Jenkins Datblygiad y Nofel Gymraeg ar ôl Daniel Owen 1949(dyfarnwyd yn 1951)DolgellauR. Ifor ParryTraethawd: Diwinyddiaeth Karl Barth 1950(dyfarnwyd yn 1951)CaerffiliR. Ifor ParryTraethawd: Diwinyddiaeth Karl Barth1951LlanrwstIslwyn Ffowc Elis "Rheingold"Cyn Oeri'r Gwaed 1952AberystwythO. E. Roberts "Daedalus"Cyfrinachau Natur 1953Y RhylNeb yn deilwng 1954YstradgynlaisO. E. Roberts Cyfrol o erthyglau: Y Gŵr o Ystradgynlais 1955PwllheliM. Selyf Roberts Deg o'r Diwedd 1956AberdârW. T. Gruffydd Cyfrol o erthyglau: Y Pwrpas Mawr 1957LlangefniTom Parri Jones Teisennau Berffro 1958Glyn EbwyE. Cynolwyn Pugh Hunangofiant: Ei Ffanffer ei Hun 1959CaernarfonWilliam Owen Cyfrol o ysgrifau natur: Pen y Dalar 1960CaerdyddRhiannon Davies Jones Fy Hen Lyfr Cownt 1961Rhosllannerchrugog(Ataliwyd y fedal)C. Lloyd Rowlands Nofel: Cregyn ar y Traeth 1962LlanelliWilliam Owen Bu Farw Ezra Bebb 1963LlandudnoWilliam Llewelyn Jones Ar Grwydr 1964AbertaweRhiannon Davies Jones Lleian Llan-Llŷr 1965Y DrenewyddEigra Lewis Roberts Cyfrol o ysgrifau 1966AberafanNeb yn deilwng 1967Y BalaNeb yn deilwngMae Vivian Jones yn honni mai ei lyfr Chwalu Cnapau "oedd cyfrol fuddugol-anfuddugol" 1967 a ddyfarnwyd yn annheilwng am fod un o'r 14 o erthyglau wedi ei chyhoeddi o'r blaen.1968Y BarriEigra Lewis Roberts Y Drych Creulon 1969Y FflintEmyr Jones Grym y Lli 1970RhydamanNeb yn deilwng 1971BangorIfor Wyn Williams Gwres o'r Gorllewin 1972Sir BenfroDafydd Rowlands "India"Ysgrifau yr Hanner Bardd 1973RhuthunEmyr Roberts Mae Heddiw Wedi Bod 1974CaerfyrddinDafydd Ifans Eira Gwyn yn Salmon 1975Bro DwyforAtaliwyd y wobr 1976AberteifiMarged Pritchard "Sara"Nid Mudan mo'r Môr 1977WrecsamR. Gerallt Jones "Iestyn"Triptych 1978CaerdyddHarri Williams"Iohannes"Y Ddaeargryn Fawr (dan yr enw Trobwynt cyn cyhoeddi)1979CaernarfonR. Gerallt Jones "Dafydd Rhys"Cafflogion 1980Dyffryn LliwRobyn Lewis "Erllyn"Esgid yn Gwasgu 1981MaldwynJohn Gruffudd Jones "Rhos y Gylfin"Cysgodion ar y Pared (Casgliad o ysgrifau creadigol) 1982AbertaweGwilym Meredydd Jones "Cri'r Gylfinir"Ochr Arall y Geiniog 1983MônT. Wilson Evans "Gwr y Graith"Y Pabi Coch 1984Llanbedr Pont SteffanJohn Idris Owen "Nisien"Y Tŷ Haearn 1985Y RhylMeg Elis "Emerallt"Cyn daw'r gaeaf 1986AbergwaunRay Evans "Alltud o'r Llwyn"Y Llyffant 1987PorthmadogMargiad Roberts "Tractor"'Sna'm llonydd i' ga'l 1988CasnewyddAtal y Wobr 1989LlanrwstIrma Chilton "Brenda Biwis"Mochyn Gwydr 1990RhymniAtal y Wobr 1991Yr WyddgrugAngharad Tomos "Lwli"Si Hei Lwli 1992AberystwythRobin Llywelyn "Penbowlen"Seren Wen ar Gefndir Gwyn 1993LlanelweddMihangel Morgan "Pioden"Dirgel Ddyn 1994Castell NeddRobin Llywelyn "Calon Segur"O'r Harbwr Gwag i'r Cefnfor Gwyn 1995AbergeleAngharad Jones "Heb Fawr Gydwybod"Y Dylluan Wen 1996Bro DinefwrAtal y Wobr 1997MeirionAngharad Tomos "Cnonyn Aflonydd"Wele'n Gwawrio 1998Bro OgwrEirug Wyn "Wing Wong"Blodyn Tatws 1999MônSonia Edwards "Cae Aur"Rhwng Noson Wen a Phlygain 2000LlanelliEirug Wyn "Mesmer"Tri Mochyn Bach 2001DinbychElfyn Pritchard "Rhys"Trwy'r Tywyllwch 2002TyddewiAngharad Price "Maesglasau"O! Tyn y Gorchudd 2003MaldwynCefin Roberts "Gwich un yn Gwichian"Brwydr y Bradwr 2004CasnewyddAnnes Glynn "Mymryn"Symudliw 2005EryriDylan Iorwerth "Sam"Darnau 2006AbertaweFflur Dafydd "Matigari"Atyniad 2007Sir y FflintMary Annes Payne "Dol Bapur"Rhodd Mam 2008CaerdyddMererid Hopwood "yn dawel bach"O Ran 2009MeirionSiân Melangell Dafydd "y mynydd segur"Y Trydydd Peth 2010Blaenau GwentJerry Hunter "M.W."Gwenddydd 2011WrecsamManon Rhys "Sitting Bull"Neb Ond Ni 2012Bro MorgannwgAtal y Wobr 2013Sir DdinbychJane Jones Owen "Sidan"Gwe o Glymau Sidan 2014Sir GaerfyrddinLleucu Roberts ."Honna"Saith Oes Efa 2015MaldwynTony Bianchi "Mab Afradlon" Dwy Farwolaeth Endaf Rowlands 2016Sir FynwyEurig Salisbury "Siencin" Cai 2017MônSonia Edwards "Daiwa SR3" Rhannu Ambarél 2018CaerdyddManon Steffan Ros "Aleloia" Llyfr Glas Nebo 2019Sir ConwyRhiannon Ifans "Raphael" Ingrid 2021AmGenLleucu Roberts"Cwmwl" Y Stori Orau2022CeredigionSioned Erin Hughes"Mesen" Rhyngom2023Llŷn ac EifionyddMeleri Wyn James"Fi a Ti" Hallt2024Rhondda Cynon TafEurgain Haf"Manaia"Y Morfarch Arian2025WrecsamBryn Jones"Trilliw Bach"

Cyfeiriadau

 Dolenni allanol 
 "Enillwyr y Fedal Ryddiaith", Gwefan yr Eisteddfod Genedlaethol 


Medal Ryddiaith
Categori:Gwobrau llenyddol Cymraeg
Categori:Enillwyr gwobrau yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru
Categori:Rhestrau llyfrau Cymraeg