Phil Williams

Roedd y Dr Philip James Stradling Williams  (11 Ionawr 1939 – 10 Mehefin 2003), yn wyddonydd ac yn wleidydd o Gymru. Fe'i etholwyd yn aelod o'r Cynulliad Cenedlaethol Cymru dros etholaeth ranbarthol Dwyrain De Cymru yn 1999.

Fe'i ganwyd yn Nhredegar ond fe'i magwyd ym Margod, Bwrdeistref Sirol Caerffili bellach. Cafodd radd ddwbl mewn ffiseg ddamcaniaethol ac yn ddiweddarach Ph.D. ym Mhrifysgol Caergrawnt. Roedd yn wyddonydd blaengar ym maes gwyddoniaeth y gofod. Penodwyd ef yn ddarlthydd yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1967, ac yn athro Ffiseg Solar-Ddaearol yn 1991.

Yn aelod o Blaid Cymru ers 1961 chwaraeodd ran flaenllaw yn natblygiad polisi y blaid. Ef oedd cadeirydd cenedlaethol cyntaf y blaid, a bu yn ymgeisydd seneddol ac yn ymgeisydd Ewropeaidd i'r blaid. Daeth o fewn trwch blewyn i ennill is-etholiad Caerffili yn 1968.

Ysgrifennodd bamffled fel rhan o Gyfres y Cynulliad a gyhoeddwyd gan Y Lolfa i nodi sefydlu'r Cynulliad yn 1999. Ymchwiliodd i economi Cymru rhwng diwedd yr Ail Ryfel Byd a 1995. Dadlenodd ymchwil cynharach gan yr Athro Ted Nevin - astudiaeth o incwm a gwariant economi Cymru rhwng 1948 a 1956 a oedd yn dangos gwarged (proffid, nid diffyg) blynyddol o £40 miliwn, tua £2 biliwn heddiw. Aeth Williams ati i weithio ar ffigurau 1948 i 1962, a phrofodd fod gan Gymru warged o £50 biliwn.[https://cy.yes.cymru/lies_damned_lies_and_the_welsh_economy 'Celwydd ac Economi Cymru' ar wefan YesCymru; 12 Tachwedd 2024. Adalwyd 11 Ionawr 2026.

Marwolaeth
Peidiodd a bod yn Aelod o'r Cynulliad yn 2003 er mwyn gweithio ar brosiect ymchwil yn astudio'r haul o'r wylfan ger Pegwn y Gogledd. Fe'i etholwyd yn Wleidydd Cymreig y Flwyddyn S4C yn y flwyddyn 2000.Former Plaid Cymru AM dies Gwefan y BBC. Adalwyd ar 23-07-2009 Rhoddwyd pwysau arno gan gyd-weithwyr i fod yn arweinydd newydd y Blaid, yn sgîl ymddiswyddiad Ieuan Wyn Jones fel llywydd. Yn fuan wedi iddo adael Cynulliad Cenedlaethol Cymru, dioddefodd Williams drawiad ar y galon tra'n ymweld â pharlwr tylino "A Touch of Class" (a elwir "Twice as Nice" bellach) yng Nghaerdydd.Woman quizzed on ex-AM's death. Gwefan BBC. Adalwyd ar 23-07-2009 Bu farw yn 64 oed o ganlyniad i'r trawiad.

Cyfeiriadau

Dolen allanol
 Teyrnged gan Henry Rishbeth 

Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999–2003
Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Gwyddonwyr o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion Plaid Cymru
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Pobl o Flaenau Gwent
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Lewis, Pengam