Gwylan Benddu

{{Blwch tacson
| enw = Gwylan Benddu
| delwedd = Larus ridibundus.jpg
| maint_delwedd = 225px
| neges_delwedd = 
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Charadriiformes
| familia = Laridae
| genus = Chroicocephalus
| species = C. ridibundus
| enw_deuenwol = Chroicocephalus ridibundus
| awdurdod_deuenwol = (Linnaeus, 1766)
| cyfystyron = Larus ridibundus
|image2=Black-headed Gulls (Larus ridibundus) (W1CDR0001402 BD19).ogg}}

Un o'r gwylanod lleiaf, er nad cyn lleied â'r Wylan Fechan yw'r Wylan Benddu'. Nid yw'n benddu o gwbl mewn gwirionedd, gan fod ei phen yn frown yn yr haf ac yn wyn gyda smotyn du tu ôl i'r llygaid yn y gaeaf. Mae hi i'w gweld yn aml yn gaeaf ym mharciau ein trefi ac ar wair agored fel caeau pêl-droed.

200px|chwith|bawd|Gwylan Benddu yn y gaeaf.

Ffenoleg y blufwisg
Ddechrau'r 20ed ganrif roedd John Lorimer Thomas, Tywyn, Abergele, yn un o'r dyddiadurwyr oedd yn cadw cyfrif o ddatblygiad 'mwgwd' yr wylan benddu yn y gwanwyn.

12 Chwefror 1925:... Large nos of Blackhead gulls, (one only with black mwgwd on out of large no. examined, Feb 4).28 Chwefror 1925: Much singing as it was a fine day after a long spell cold & wet. Towyn, quite 1 in 6 Blackhead Gulls had black head...Dyddiadur John Lorimer Thomas, Tywyn, Abergele 1922-1942 (trawsgrifiad o'r gwreiddiol yn Nhywyddiadur Llên Natur 

Enwau

Brain duon
Mai 1935 Padog ... “nodi yr wyn, mynd a'r defaid a'r ŵyn i mynydd Hafnant. Ffeindio tua deg i ddeuddeg o nythod llwyd y brwynenw lleol ar gorhedydd y waun yn ôl cyfrol Dewi Lewis, Enwau Adar  ar hyd y ffordd i fyny at Foel Gopyn a wedyn at yr adwy ddŵr. Mynd a'r defaid i'w cynefin at Llyn Brain Gwynion. Gwylio rhai o'r brain gwynion — y Gwylain Benddu — yn nythu ar ynys ar ganol y llyn a chriw mawr ohonynt uwch ein pennau.Dyddiadur DO Jones, Padog, Ysbyty Ifan (llawysgrif yn eiddo i’r teulu)

Llais

Mae llais yr wylan benddu wedi cael ei gymharu a llais Punch:
Tywyn 23 Ionawr 1925:  The squawk of a Blackhead is exactly the noise of a Punch & Judy figure when speaking.''Dyddiadur di-enw o Tywyn, Abergele 1922-1942 yn Nhywyddiadur Llên Natur[https/::llennatur.cymru/Tywyddiadur]

Cyfeiriadau

Categori:Gwylanod