Yr wyddor Gymraeg

Ffurf ar yr wyddor Ladin a ddefnyddir i ysgrifennu'r iaith Gymraeg yw'r wyddor Gymraeg. Mae ganddi 28 o lythrennau, fel a ganlyn:

 Priflythrennau A B C Ch D Dd E F Ff G Ng H I L Ll M N O P Ph R Rh S T Th U W Y Llythrennau bychain a b c ch d dd e f ff g ng h i l ll m n o p ph r rh s t th u w y

Erbyn heddiw cydnabyddir j hefyd yn llythyren yr wyddor gan lawer o ramadegwyr. Fe'i defnyddir mewn geiriau benthyg.

Defnyddir k a z mewn geiriau megis Kantaidd a Zwinglïaidd sy'n seiliedig ar enw person, ond ni chânt eu cyfri fel rhan o'r wyddor Gymraeg fel arfer.

Mae a, e, i, o, u, w, y yn llafariaid. Gall i ac w fod yn gytseiniaid hefyd megis yn iâ neu galwad.

 Ynganiad 

 Llythyren Enw'r llythyren Seiniau cyfatebol (IPA) a a /a, ɑː/ b bi /b/ c èc /k/ ch èch /x/ d di /d/ dd èdd /ð/ e e /ɛ, ɛː/ f èf /v/ ff èff /f/ g èg /g/ ng èng /ŋ/ h âets, hâ /h/ i i /ɪ, iː, j/ l èl /l/ ll ell /ɬ/ m èm /m/ n en /n/ o o /ɔ, oː/ p pi /p/ ph ffi /f/ r èr /r/ rh rhi, rho /r̥/ s ès /s/ t ti /t/ th èth /θ/ u u /ɨ̞, ɨː/ (Gogledd), /ɪ, iː/ (De) w w /ʊ, uː, w/ y y /ə, ɨ̞, ɨː/ (Gogledd), /ə, ɪ, iː/ (De)

Mae llawer erbyn hyn yn galw'r cytseiniaid yn "bỳ," "cỳ," "ch," ac yn y blaen yn hytrach na defnyddio'r enwau traddodiadol.

 Gweler hefyd 
 Orgraff y Gymraeg

Llyfryddiaeth
Am ragarweiniad i hanes yr wyddor Gymraeg yn y cyfnod modern, o oes y Dadeni ymlaen, ynghyd â'r rheolau sillafu safonol a dderbynir heddiw, gweler,
John Morris-Jones et al., Orgraff yr Iaith Gymraeg (Adroddiad Pwyllgor Llên Bwrdd Gwybodau Celtaidd Prifysgol Cymru) (Caerdydd, 1928)

Cyfeiriadau


Categori:Cymraeg
Cymraeg