Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1925

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1925 ym Mhwllheli, Sir Gaernarfon (Gwynedd bellach).

+Prif GystadlaethauCystadleuaethTeitl y DarnFfugenwEnwY GadairCantre'r Gwaelod"Calypso"Dewi MorganY GoronBro fy Mebyd-William Evans (Wil Ifan)

Enillydd y wobr am y casgliad gorau o hen faledi a cherddi unrhyw ardal yng Nghymru oedd Richard Griffith (Carneddog).

"Ni bu'r tywydd mor ffafriol ag y gellid disgwyl. Gwnaeth gawodydd trymion o law dydd Llun, ond cafwyd tywydd mwy ffafriol dydd Mawrth. Yr oedd yn sychach o gryn dipyn dydd Mercher, a dydd Iau cafwydd tywydd hafaidd, a chyrhaeddodd y Brifwyl ei huchafbwynt o ran cynulliad. Amcangyfrifwyd fod o leiaf "deuddeng mil" yn bresennol pan gadeirwyd yr awdlwr gorau. Bu'r cyngherddau yn llwyddiannus iawn hefyd, a gellir priodoli hynny i weithgarwch y Pwyllgor."

Pennillion cyfarch gan Caerwyn ar y Dydd Llun:

Croeso, medd awen, yn llawen i Llŷn,
Croeso, medd heulwen, a'r hwyl ar ddihun;
A gwynt a gwylanod a thonnau y môr
Yng nghroeso'r Eisteddfod ymunant yn gôr.

Croeso, medd Ardal y Cewri yn glir,
A'u hysbryd di-atal yn crwydro y tir;
Dros fôr a thros fynydd daw lleisiau cytun
Gan ddatgan llawenydd am Orsedd yn Llŷn.

Yn Enlli y seintiau a gysgant yn drwm
Ond deffry awenau ar lethrau a chwm;
Deheubarth a Gwynedd a Phowys yn un
Yn rhwymyn tangnefedd a welir yn Llŷn.

"Yr oedd y glaw yn parhau i ddisgyn yn drwm ar do sinc y Babell ac yn rhwystr i'r miloedd oedd ymhell oddiwrth y llwyfan glywed yn iawn. [...] Yr oedd y cwbl yn cael ei ledanu drwy'r diwifr."

 Cystadlaethau Perfformio Dramâu 
Y Ddrama Hir

Cyflwynwyd 25 cwmni i gystadlu ar berfformio Drama Hir yn yr Eisteddfod. Beirniaid T. O. Jones (Gwynfor), Dan Matthews a'r Parch Tegla Davies. 

 Cwmni Penparcau a'r Cylch, Aberystwyth - Y Prawf
 Cwmni Cymrodorion Aberdâr - Y Boncyff gan J. Eddie Parry
 Cwmni Godre'r Moelwyn, Ffestiniog - O Nos i Ddydd
 Cwmni Dinas Bangor - Gwyntoedd Croesion gan J. O. Francis
 Cwmni Ffrancon, Bethesda - Nora Plas y Foel
 Cwmni St John Street, Caer - Tu Hwnt i'r Llen
 Cwmni Gwalia Wen, Caerdydd - Y Ddraenen Wen
 Cwmni Siabod, Dolwyddelan - Rhamant a Rhyfel gan John Ellis Williams
 Cwmni Illtyd, Dolgellau - Perthnasau
 Cwmni Gwaun Cae Gurwen - Llanbrynmair
 Cwmni Dinas Bran, Llangollen - O'r Gorlan i'r Gâd
 Cwmni Peniel, Llanllechid - Troeon yr Yrfa
 Cwmni Cefnddwysarn, Llandderfel - Perthnasau
 Cwmni Jerusalem (mc), Llanerch-y-medd - Perthnasau
 Cwmni Bro Mihangel, Llanfihangel - O'r Gorlan i'r Gâd
 Cwmni Maerdy - La Zone
 Cwmni Bethesda, Yr Wyddgrug - Trem yn Ôl gan Gwynfor
 Cwmni Gwernydd, Pontardawe - Cyfrinach y Cybydd
 Cwmni Penmaenmawr - Dychweledigion cyfieithiad o ddrama Ibsen.
 Cwmni Carmel, Penrhiw-ceibr - O Nos i Ddydd
 Cwmni Mount Elim, Pontardawe - Y Ddraenen Wen
 Cwmni Porthmadog - Beddau'r Proffwydi gan William John Gruffydd
 Cwmni Bethlehem, Rhosllanerchrugog - Maesymeillion
 Cwmni Craig-cefn-parc, Abertawe - Y Ddraenen Wen
 Cwmni Cymrodorion, Treorci - O Nos i Ddydd
Dewiswyd Cwmni Cymrodorion Aberdâr a Cwmni Maerdy i gystadlu yn yr Ŵyl. Cwmni Maerdy oedd yn fuddugol.

Y Ddrama Fer

Cyflwynwyd 21 cwmni i gystadlu ar y ddrama fer yn ogystal:

 Cwmnïau Dramayddol Berch, Aber-erch - Ym Magl yr Heliwr
 Cwmni Capel Isaf, Aber-erch - John James o Llundain
 Cwmni Twrgwyn, Bangor - Dwywaith yn Blentyn
 Cwmni Ystradau, Ffestiniog - Noson o Farrug
 Cwmni Barlwyd, Ffestiniog - Y Dieithryn
 Cwmni Dwyryd, Ffestiniog - Ym Magl yr Heliwr
 Cwmni Gweision y Rheilffordd L.M.S, Caernarfon - Y Merthyr
 Cwmni Caernarfon - Y Darn Arian
 Cwmni Gwaelod-y-garth, Caerdydd - Dwywaith yn Blentyn
 Cwmni Mynydd Du, Llandderfel - Y Pwyllgor
 Cwmni Tabernacl Cymreig King's Cross, Llundain - Y Dieithryn
 Cwmni Tan y Capel, Llanerch-y-medd - Coron y Bardd
 Cwmni Athen, Llanerch-y-medd - Yr Unig Fab
 Cwmni Maerdy - Y Pwyllgor
 Cwmni Gwernydd, Pontardawe - Cadw Noswyl
 Cwmni Mount Elim, Pontardawe - Gwraig o Wlad Us
 Cwmni Tudweiliog - Tewach Gwaed na Dŵr
 Cwmni Tudweiliog - Malan Puw a'i Hamser
 Cwmni Cadwgan, Treorci - Ffrois
 Cwmni Orchwy, Treorci - Dialydd
 Cwmni Gwalia, Treorci - Diethryn
Rhanwyd y wobr gyntaf (15c) a'r ail wobr (5c) rhwng Cwmni Cadwgan, Treorci a Cwmni Caernarfon. Daeth Cwmni King's Cross yn ail, Cwmni Penmaenmawr yn drydedd a Chwmniau Cefnddwysarn a Gwalia, Treorci yn gydradd bedwerydd.

Gweler hefyd
 Eisteddfod Genedlaethol Cymru – hanes yr Eisteddfod Genedlaethol
 Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1955 – achlysur arall pan gynhaliwyd yr Eisteddfod ym Mhwllheli

 Cyfeiriadau 

Pwllheli 1925
Pwllheli
1925
Categori:Pwllheli
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:1925 yng Nghymru