Pen-y-bont ar Ogwr

Am leoedd eraill o'r enw "Penybont" neu "Pen-y-bont", gweler Pen-y-bont (gwahaniaethu).

Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr yw Pen-y-bont ar Ogwr ().British Place Names; adalwyd 25 Hydref 2021 Mae ganddi oddeutu 40,000 o bobol.

Tan yr 20g, tref marchnad oedd hi yn bennaf. Mae hi bellach yn dref ddiwydiannol oherwydd datblygu ystadau diwydiannol ger yr M4 sydd wedi denu cwmnïau megis Sony a Ford i'r ardal. Mae Pen-y-bont yn gartref hefyd i bencadlys Heddlu De Cymru. Adeiladwyd carchar preifat (Carchar Parc Ei Mawrhydi) yn niwedd y 1990au ar safle hen ysbyty seiciatreg ar gyrion y dref uwchben pentref Coety.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Gwefan Senedd Cymru ac yn Senedd y DU gan .Gwefan Senedd y DU

Lleolir Carchar y Parc - carchar masnachol i ddynion a throseddwyr ifainc, yn agos i'r dref.

Ardaloedd
Pendre
Llidiart (Saesneg: Litchard)
Hendre (Saesneg: Nolton)
Castell Newydd (Saesneg: Newcastle)
Cefn Glas
Bryntirion
Bragle (Saesneg: Brackla)
Hen Gastell (Saesneg: Oldcastle)
Melin Wyllt (Saesneg: Wildmill)
Chwarela (Saesneg: Quarella)

Afonydd
Mae Afon Ogwr yn llifo trwy'r dref, gyda'r Nant Morfa yn ei chyfarfod ger Meysydd y Bragdy. Mae Afon Ewenni yn llifo ar gyrion y dref yn Nhredŵr i gyfarfod yr Ogwr ger Castell Ogwr ar ben yr aber.

Cysylltiadau ffyrdd a rheilffordd
Mae Pen-y-bont yn agos i gyffyrdd 35 a 36 traffordd yr M4, hanner ffordd rhwng dinas Abertawe a dinas Caerdydd.
Mae gan Pen-y-bont orsaf rheilffordd ar lein y Great Western, gyda gwasanaethau cyflym i ddinas Llundain ac Abertawe. Mae yna orsaf arall ym Melin Wyllt ar lein Maesteg. Mae gwasanaethau lleol yn rhedeg i Gaerdydd a Gorllewin Lloegr ar y brif lein a lein Bro Morgannwg. I'r gorllewin mae gwasanaethau lleol i Abertawe a Gorllewin Cymru. Hefyd mae gwasanaethau lleol i Faesteg. Gweithredir y gwasanaethau lleol gan Trafnidiaeth Cymru, a'r gwasanaethau cyflym gan Great Western Railway.

Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:. Poblogaeth:  ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013

Adeiladau a chofadeiladau
Castell Coety
Castell Newydd
Eglwys Sant Illtyd
Island Farm
Yr Hen Bont

Enwogion
Huw Edwards, cyflwynwr newyddion y BBC
David Emanuel (cynllunydd ffasiwn)
Gavin Henson (chwaraewr rygbi)
Robert Howley (chwaraewr rygbi)
Amanda Levete (pensaer)
Gareth Llewellyn (chwaraewr rygbi)
Morien Morgan (peiriannydd awyrennol)
Caroline Williams (ymgyrchydd dros addysg menywod)
JPR Williams (chwaraewr rygbi)
Michael Williams, Barwn Baglan (1949 – 2017), diplomydd

Ysgolion
Ysgol Gyfun Brynteg
Ysgol Gyfun Bryntirion
Ysgol Gyfun Pencoed
Ysgol Gyfun Ynysawdre
Ysgol Gyfun Ogwr
Ysgol Gynradd Penybont
Ysgol Gynradd yr Hen Gastell
Ysgol Gynradd Bragle
Ysgol Gynradd Gymraeg Bro Ogwr
Ysgol Gynradd Tremaen
Ysgol Archddeon John Lewis yr Eglwys yng Nghymru
Ysgol Gynradd Llidiart
Ysgol Plant Bach Bryntirion
Ysgol Plant Iau Llangewydd
Ysgol Gynradd Brynmenyn
Ysgol Gynradd Ffaldau
Ysgol Gynradd Betws

Hamdden
Ceir Coetir Ysbryd Llynfi ar gyrion tref Maesteg sy'n ardal o goedwig ac hamdden gyda llwybrau cerdded, rhedeg a seiclo. Planwyd y coetir ar safle hen bwll glo Coegnant a Golchfa Maesteg.

Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol ym Mhen-y-bont ar Ogwr ym 1948. Am wybodaeth bellach gweler:

Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pen-y-bont ar Ogwr 1948

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Ogwr 1998 ym Mhencoed.

Oriel

Gefeilldrefi
 - Langenau
 - Villenave D'Ornon

Gweler hefyd
Etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr

Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Pen-y-bont ar Ogwr

Categori:Trefi Pen-y-bont ar Ogwr
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr (y DU)