Tremadog

Pentref yng nghymuned Porthmadog, Gwynedd, Cymru, yw TremadogBritish Place Names; adalwyd 28 Rhagfyr 2021  () (Tremadoc gynt). Saif tua 1 filltir i'r gogledd o ganol tref Porthmadog.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .Gwefan Senedd y DU

Hanes
Yn anarferol, mae cynllun pendant i'r pentref: fe'i sefydlwyd gan William Madocks, wedi iddo brynu'r tir ym 1798. Cwblhawyd canol y pentref ym 1811, ac ychydig iawn mae o wedi newid ers hynny. Mae sawl adeilad o ddiddordeb pensaernïol yn y pentref, gan gynnwys Capel Peniel, a adeiladwyd ar batrwm teml Roegaidd. Bwriad Maddocks oedd i Dremadog fod yn dref lawer iawn yn fwy, ac yn ganolbwynt masnachol. Bwriadodd hefyd i'r dref fod yn fan aros i gerbydau oedd ar eu ffordd i Borth Dinllaen i groesi i Iwerddon. Ond nid felly y bu, gan i Gaergybi gymryd lle Porth Dinllaen yn brif borthladd. Wedi adeiladu'r Cob a llenwi'r Traeth Mawr, fe dyfodd Porthmadog yn hytrach na Thremadog, a phentref cymharol fach yw Tremadog hyd heddiw.

250px|bawd|dim|Sgwâr Tremadog

Ysgol
Mae un ysgol yn Nhremadog, sef Ysgol y Gorlan, ysgol gynradd yw hon a bydd y plant yn mynd ymlaen i Ysgol Eifionydd, Porthmadog wedi cwblhau blwyddyn 6 yn y system addysgol. Bu Ysgol Steiner ym Mhlas Tan-yr-Allt o 1985 hyd tua 2000, sef Ysgol Steiner Eryri.

Eisteddfod
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol anffurfiol yma ym 1872.

Enwogion
Eric Jones, mynyddwr
T. E. Lawrence, ganwyd yn y pentref yn 1888

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
 Cyfeillion Cadw Tremadog

Categori:Pentrefi Gwynedd
Categori:Sefydliadau 1811
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)