Claudio Monteverdi

Cyfansoddwr ac offeiriad o'r Eidal oedd Claudio Monteverdi (bedyddiwyd 15 Mai 1567 - 29 Tachwedd 1643). Mae ei waith fel cyfansoddwr yn garreg filltir bwysig sy'n nodi'r trawsnewid o gerddoriaeth y Dadeni i gerddoriaeth Faróc.Collier's Encyclopedia, gol. William D. Halsey, cyf. 16 (Efrog Newydd: Macmillan Educational Company, 1991)

Bywyd personol
bawd|220px|Penddelw o Claudio Monteverdi yng 'Ngerddi Ioan Pawl II', yn Cremona, yr Eidal.

Fe'i ganwyd yn Cremona'n fab i'r meddyg Baldassare Monteverdi. Yn 1599 priododd y gantores llys Claudia Cattaneo,The Cambridge Companion to Monteverdi, gol. John Whenham a Richard Wistreich (Gwasg Prifysgol Caergrawnt, 2007) a fu farw ym Medi 1607.The Cambridge Companion to Monteverdi, tud. 66. Roedd ganddynt ddau fab (Francesco a Massimilino) a merch (Leonora). Bu farw merch arall yn union wedi' enedigaeth.Mark Ringer, Opera's First Master:  The Musical Dramas of Claudio Monteverdi (Canada: Amadeus Press, 2006)

Yn 1632 fe'i ordeiniwyd yn offeiriad Pabyddol.New Catholic Encyclopedia, 2il argraffiad, gol. Benard L. Marthaler (Detroit: Thomson Gale, 2003

Bu farw Monteverdi yn Fenis ar 29 Tachwedd 1643, ar ôl cystudd byr, a chladdwyd ef yn y Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari.

Ei waith fel cyfansoddwr
Roedd yn un o arloeswyr mwyaf blaenllaw dwy arddull gerddorol: 'Deulais y Dadeni' (Renaissance polyphony) a'r basso continuo, dau o dechnegau pwysicaf y Baróc. Cyfansoddodd Monteverdi un o'r operâu cyntaf erioed: y L'Orfeo, a dyma'r opera hynaf - sy'n dal i gael ei chanu'n rheolaidd heddiw. Caiff Monteverdi ei ystyried yn gyfansoddwr a ddarganfu ei lais ei hun; llais newydd, gwahanol a chafodd y clod teilwng yn ystod ei oes yn ogystal ag wedyn.

Yn ystod ei flynyddoedd olaf, mewn cyfnod o salwch, y cyfansoddodd ddau o'i gampweithiau gorau: Il ritorno d'Ulisse in patria (Dychweliad Ulysses, 1641), a'r opera hanesyddol L'incoronazione di Poppea (Coroni'r Poppea, 1642), sy'n seiliedig ar fywyd yr Ymerawdwr Nero.The New Grove Dictionary of Music and Musicians, 2il argraffiad, gol. Stanley Sadie (Llundain: Macmillan, 2001) Cyfrifir y L'incoronazione yn hynod bwysig, ei fagnum opus, ac mae'n cynnwys golygfeydd sy'n gymysgedd o drasiedi, rhamant a hwyl - yn union fel bywyd ei hun. Caiff hefyd ei gyfri fel llafn y swch Faróc, a dorrodd dir newydd, gyda'i gymeriadau real a'i gynghanedd cerddorol cynnes.The New Monteverdi Companion, gol. Denis Arnold a Nigel Fortune (Llundain: Faber, 1985). Hyd at y 1960 ystyriwyd ei weithiau drwy lygad yr hanesydd yn hytrach na'r cerddor, ond ers hynny fe'i gosodir ar lwyfan llawer uwch, yn enwedig The Coronation of Poppea, sy'n cael ei chanu heddiw ledled y byd.

bawd|dde|220px|Mae'r beddrod yn y Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari

 Y madrigalau 

Ar fadrigalau y gweithiodd hyd nes oedd yn ei bedwar-degau, a chyfansoddodd naw llyfr. Cymerodd bedair blynedd i orffen ei lyfr cyntaf o 21 madrigal, ar gyfer 5 llais.Leo Schrade, Monteverdi: Creator of Modern Music (Efrog Newydd: W. W. Norton & Company, 1950) Fel cyfanwaith, gellir olrhain yr esblygiad o gerddoriaeth y Dadeni i arddull 'fonodig' cerddoriaeth Faróc yn y gweithiau hyn.

 Yn dilyn ei farwolaeth 
Yn ogystal â nifer o enwau ffyrdd, neilltuwyd hefyd asteroid i'w goffáu: 5063 Monteverdi. Ceir nifer o gorau a llefydd hefyd sy'n dwyn ei enw: Grŵp Polyffonig Claudio Monteverdi, Crema di Claudio Monteverdi Coro a Chôr Monteverdi.

Cyfansoddiadau
Operâu
Cyfansoddodd Monteverdi o leiaf deunaw opera. Dim ond y rhai a restrir isod sydd wedi goroesi.
L'Arianna (yr aria Lamento d'Arianna yn unig sy'n goroesi)
L'Orfeo
Il ritorno d'Ulisse in patria
L'incoronazione di Poppea

Gweithiau seciwlar a chrefyddol
Il Combattimento di Tancredi e Clorinda
Vespro della Beata Vergine
Selva Morale e Spirituale (1640)
Scherzi Musicali
Madrigali Guirreri et Amorosi
Naw llyfr o fadrigalau

 Cyfeiriadau 

Llyfryddiaeth
 The New Monteverdi Companion, gol. Denis Arnold a Nigel Fortune (Llundain: Faber and Faber, 1985)
 The Cambridge Companion to Monteverdi, gol. John Whenham a Richard Wistreich (Caergrawnt: Cambridge University Press, 2007)

 Dolenni allanol 
  Fondazione Claudio Monteverdi
  Sgorau gan Claudio Monteverdi

Categori:Cyfansoddwyr Eidalaidd
Categori:Genedigaethau 1567
Categori:Marwolaethau 1643