Кутяшов Сергей Спиридонович

Серге́й Спиридо́нович Кутяшо́в (3.7.1899, Çармăсялĕ, , Хусан кĕпĕрни, Раççей империйĕ — 22.9.1944, Юрди хуторĕ, Эскаус вулăсĕ, Бауска районĕ, Латви ССР) — ăслăх тата аслă пĕлӳлĕх организаторĕ, историк тата этнограф, тăлмач.

Чăваш ĂТИ директорĕ (1933—1935), ЧППИ (1935—1937) директорĕ. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче (1941—1944) çапăçнă; III степеньлĕ Мухтав орденĕн кавалерĕЧувашская энциклопедия.

 Биографи 
1925 çулта Харьковри коммунизм университетĕнче вĕренсе тухнă, 1933 çулта Мускаври Тухăç халăхĕсен институчĕн аспирантуринче пĕлĕвне ӳстернĕ.

ПРКП(б) ТК, партин Тутар обкомĕнче (1925–29) ĕçленĕ. Чăваш ăслăх-тĕпчев институтĕнче (1933–35), Чăваш патшалăх  педагогика институтĕнче директор пулнă, çав вăхăтрах истори кафедрине (1935–37) ертсе пынă. 1937 çулта ăна репрессиленĕ, 10 çуллăха хупнă, 1940 çулта ирĕке кăларнă. 1941 çулчен Чăваш тăван ен тĕпчев музейĕнче ĕçленĕ. 1961 çулта реабилитациленĕ.

Вăрçă тапрансан (1941 çулхи çурла уйăхĕнче) хăйĕн ирĕкĕпех фронта тухса кайнă, 1941 — 1944 çулсенче вăрçа хирĕсенче çапăçнă.

1944 çулхи çĕртме уйăхĕнче Витебск хулана ирĕке кăларнăшăн «Хăюлăх» медалĕпе, 1944 çулхи авăн уйăхĕнче —  «Латвири» Ломжи ялĕ патĕңче тăшман хӳтĕленӳ йĕрне çĕмĕрсе кĕнĕ чухне ăсталăхпа хăюлăха кăтартнăшăн» III степеньлĕ Мухтав орденĕпе чысланă. Йывăр амансан хоспитальте вилсе кайнăОБД «Мемориал», запись № 53600901 . ЦАМО..

 Асăнмалăх 

 Хайланисем 
 О «правдивой» и «ложной» религии. Чебоксары, 1928;
 Тěттěмлěхе хирěç, тěнсěр çěнě пурнăçшан [Против темноты, за новую жизнь без религии]. Чебоксары, 1930;
 О работе ячеек Союза воинствующих безбожников. М., 1930;
 Чуваши (в соавт. с Кузнецовым И. Д.) // Малая советская энциклопедия. Т. 9. М., 1931.
 Этнография чуваш и чувашский национализм. Чебоксары, 1932;
 Чувашская колхозная деревня на пути культурного подъёма: очерки по материалам культурной экспедиции 1933 г. / С. Кутяшов, И. Кузнецов. — Чебоксары: Чуваш. гос. изд-во, 1934. — 64 с.: ил.

 Статьясем 
 Кутяшов С. С. Против национализма в чувашской этнографии. // Советская этнография. 1931. № 1-2. — С. 43-63.
 Кутяшов С. С. Против национал-демократического уклона. // Советская этнография. 1931. № 3-4. — С. 13-43.
 Кутяшев С. С. Экспедиция по изучению социально-культурного состояния Чувашии. // Советская этнография. 1934. № 4. — С. 113—115.
 Кутяшов С. Чувашский научно-исследовательский институт социально-культурного строительства [с сектором педагогики]. // Революция и национальности. 1935. № 10(68), стр. 95Педагогическая библиография. — М. :, 1967—1995. Т.2: 1931—1935 / Сост. Е. П. Андреева, Н. А. Рут, Н. В. Стариков, И. М. Турич ; Акад. пед. наук СССР, Гос. науч. пед. б-ка им. К. Д. Ушинского. — Просвещение, 1970. — 862 с.  // Научная педагогическая электронная библиотека имени К. Д. Ушинского.

 Куçарнисем 
 Тěне хирěç вěренекен крушоксен кěнеки (Антирелигиозный крестьянский учебник) // Пер. на чув. яз. С. С. Кутяшов и др. М .: Центриздат, 1931. — 264 с.

 Чыслани 
 III степеньлĕ Мухтав орденĕ
 «Хăюлăх» медалĕ

 Литература 
 Земляков А. Е. Кутяшов Сергей Спиридонович // Электронная Чувашская энциклопедия

 Асăрхавсем 

Категори:ССРП историкĕсем
Категори:ССРП этнографĕсем
Категори:Раççейри Граждан вăрçине хутшăннисем
Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинчи çапăçусенче пуçне хунисем
Категори:1899 çулта çуралнисем
Категори:Утăн 3-мĕшĕнче çуралнисем
Категори:1944 çулта вилнисем
Категори:Авăнăн 22-мĕшĕнче вилнисем