Бундахишн

Бундахишн — сăртăш тĕнĕнчи космогоние, халаплăха тата легендăсене ăнлантаракан вăтам перс тексчĕ Çав вăхăтрах унта сăртăшчен Перс тĕнчин ĕненĕвĕсен пайне кăтартнă.

 Тупсăм 

Бундахишн Ахура Маздăпа Ангра Майнью тĕнчере хуçаланасшăн кĕрешнине, çапла ĕнтĕ, Ырăпа Усал витĕмĕнче тунине,  кăтартса парать.

Кĕнекере Усал (Ангра-Майнью, Дев (пехлеви); çĕнĕ перс: Див тунă эсрелсем Ырă (Ахура Маздăпа) тунипе кĕрешни пирки каласа панă. Ырă тунисене 6 ушкăна пайлама пулать:
 Тӳпе
 Шыв
 Çĕр чăмăрĕ
 Ӳсентăран
 Чĕрчунсем
 Этем

Этеме кунта ĕлĕкхи иран Гайомарт пек кăтартнă. Вăлах çапла патшасен Шахнаме кĕнекинче пур. Иран наци эпосĕнчи Фирдоуси поэминче  Каюмарс сăнарĕнче тата тĕнчери пĕрремĕш патша пек тухать. Гайомарт (вăтам перс) Авестăна тавăрать: Гая: «пурнăç», Марета вара: «вилĕмлĕ». Кайранхи  Шахнаме пекех, малтанхи Кеянид иран патшисен сăнарĕсенче  Бундахишна кăтартнă — вĕсене Авестăра тупма пулать.

Бундахишн текстĕнче Çĕр çинчи тĕрлĕ çичĕ облаçе, чĕрчунсен пиллĕк тĕсне, çулăмăн пиллĕк тĕсне  тĕплĕн çырса пани пур. Сăваплă çулăм историне, этем, ӳсентăран (хаома) тата тунă урăх пайĕсен генезисне каласа панă.

Бундахишн тепĕр ячĕ  — Занд-Агахих, «Зенд пĕлĕвĕ». Çак ĕçе икĕ версире: «Мăн Бундахишн» е «Иранри Бундахишн» тата «Кĕçĕн Бундахишн» е «Индири Бундахишн» тупма пулать.

Бундахишн вĕреневĕнче çаплах чĕрĕлӳ пирки шухăшлани те пур.

 Асăрхавсем 

Категори:Перс чĕлхиллĕ литература
Категори:Перс халаплăхĕ