Велихов Евгений Павлович (физик)

Евге́ний Па́влович Ве́лихов (нарăс, 2Велихов хăй каланипе, вăл кăрлачăн 20-мĕшĕнче çуранă, анчах та милицире йăнăшпа нарăсăн 2-мĕшĕнче çырнă 1935, Мускав, ССРП — раштав, 5 2024, Мускав, РФ) — совет/раççей ăсчахĕ, плазма физики тата тытăмланă термойĕтре синтезĕ облаçĕнчи специалист, пĕрлĕх ĕçченĕ. Физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ (1964), профессор. ССРП ĂА вице-президенчĕ (1978—1991) и РАН (1991—1996).

ССРП ĂА академикĕ (1974; корреспондент-пайташĕ — 1968). Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ (1985) тата Раççей Федерацин Ĕç Паттăрĕ (2020) (икĕ хисепе те тивĕçнĕ виçĕ çынран пĕри). Ленин премин (1984), ССРП патшалăх премин (1977) тата Раççей Федерацин патшалăх премин (2002) лауреачĕ. «Тăван Çĕршыв умĕнчи тава тивĕçлĕх» орденĕн тулли кавалерĕ.

ССРП Аслă Канашĕн 11 чĕнĕвĕн (1984—1989) депутачĕ. «Курчатов институчĕ» наци тĕпчев центрĕн президенчĕ (1992—2015), 2015 çулхи раштав уйăхĕнче — хисеплĕ президенчĕ. РФ Пĕрлĕх палатин секретарĕ (2005—2014), ИТЭР Канашĕн председателĕ (2010—2012).

 Биографи 
Павел Павлович Велихов инженер (1905—1952) тата унăн арăмĕ Наталия Всеволодовна Евреинова (1906—1940) килйышĕнче çуралнă. Маçаккăшĕ — Павел Аполлонович Велихов чукун çул инженерĕ тата политик (1875—1930).

2024 çулхи раштавăн 5-мĕшĕнче 89 çулта вилсе кайнă.

 Килйыш 
 Арăмĕ — Наталья Алексеевна, геолог.
 Ывăлĕ — Василий Велихов, астрофизик, информатик.
 Мăнукĕ — Евгений.
 Хĕрĕ — Наталья, юрист.
 Ывăлĕ — Павел Велихов, информатика облаçĕнчи специалист.

 Чыслани 
 Раççей Федерацин Ĕç Паттăрĕсем (30.1.2020) — патшалăх тата халăх умĕнчи ĕçри уйрăмлах хастарлăхшăн.
 Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ (ССРП Аслă Канашĕн Президиумĕн хутайĕ, 1.2.1985, Ленин орденĕ тата «Çурлапа Мăлатук» медаль)

 Асăнмалăх 
 Пĕчĕк планета 3601 (Велихов)

 Литература 

 Е. П. Велихов (К 60-летию со дня рождения) // Успехи физических наук. 1995. Т. 165. № 1.
  Интервью к 80-летию со дня рождения.


 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

 Страница на сайте ОП РФ
 Персональная страничка о Велихове на сайте ФГУ РНЦ «Курчатовский институт»
 Велихов Евгений Павлович. Факультет проблем физики и энергетики. Интернет-портал «Легендарный Физтех», «Физтех-центр»
 Биографическая справка
 Котлован от Евгения
 Атомщик, «Итоги», № 18 (829), 30.04.2012. 
 Биография академика Велихова: термоядерный синтез, шельфовая нефтедобыча и борьба с экстремизмом, «СиП»
  Фотопортрет Е. П. Велихова в галерее выдающихся учёных МГУ «Портрет интеллекта», созданной в 2005 г. к 250-летию университета (фото Сергея Новикова).
 Историческая справка на сайте Архива РАН


Категори:ССРП теоретик-физикĕсем
Категори:Раççей теоретик-физикĕсем
Категори:РĂА вице-президенчĕсем
Категори:Физика популяризаторĕсем
Категори:Курчатов институчĕн ĕçтешĕсем
Категори:ССКП ТК пайташĕсем
Категори:ССКП XIX конференцин делегачĕсем
Категори:ССКП XXVI съезчĕн делегачĕсем
Категори:1935 çулта çуралнисем
Категори:Нарăсăн 2-мĕшĕнче çуралнисем
Категори:2024 çулта вилнисем
Категори:Раштавăн 5-мĕшĕнче вилнисем