Атăлçи нимĕçĕсем

Атăлçи (Атăл) нимĕçĕсем () — Раççейре XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕ тĕлне ытларах герман çĕршывĕсенчен 1760-мĕш çулсенче Анатри Атăлçине Екатерина II манифесчĕсем йыхравланипе куçса килнĕ, 1941-мĕш çулчен çавăнтах пурăннă çынсен еткерĕсенчен йĕркеленнĕ халăхсенчен пĕри. 1941 çулта, Германи Совет Пĕрлешĕвне тапăнсан,  Комине, Çĕпĕре тата Казахстана депортациленĕ. Нимĕçсене депортациленĕ хыççăн наци чĕлхи тата культури ӳкĕнме пуçланă, ССРП ытти халăхĕсемпе ассимиляциленме тытăннă. Депортацие пула Германире куçăннисен юхăмĕ йĕркеленнĕ, 1990-мĕш çулсенче вăйланса кайнă.

Хальхи вăхăтра энос енĕпе атăлçи нимĕçĕсен кăкĕнчен тухнă çынсем, ытларах, Раççейре, Германире, Казахстанра, АПШ-че, Канадăра, Австрире тата Аргентинăра пурăнаççĕ.

 Куçса килни 

 Екатерина II манифесчĕсем 

 Вербовка тата колонистсене Раççее илсе килни 
 Атăлçине çитерни, пĕрремĕш колонисене йĕркелени 

 XVIII—XIX ĕмĕрсем 

 Атăлçи нимĕçĕсем хуçалăхне аталантарни 

 XIX ĕмĕр 

 XX ĕмĕр 
1920-21 çулсенчи хресчен пăлхавĕсене большевиксем пусарсан, христиансен сăваплăхçисем çине официаллă влаçсем хаяр репрессисем янă, çаплах çакăн хыççăн 1921—1922 çулсенче чиркӳри хаклăхсене массăлла реквизициленĕ, чиркӳқ вара коммунистсен режимĕпе нейтраллă позицире тăнă, облаç политикине хутшăнман. ППТ вăрттăн çырса яни пĕр текстĕнче çакнашкалли пур

Атăлçи нимĕçĕсем хушшинче парти тата комсомол организацисем хастар атеизм пропаганди ăнăçлах пулман. Наоборот, результатом всех перенесённых населением страданий стало усиление религиозности сообщества.

 Атăлçи нимĕçĕсен АССР 

 Йĕркелени 
320px|мини|слева|Атăлçи нимĕçĕсен АССР картти, 1922 çул.

 Пурнăçа тытса пыни 

 1931—1933 çулсенчи выçлăх 

1931—1932 çулсен хĕлĕнче Покровское, Фёдоровское, Марксштадтское, Краснокутское саласене тата урăх кантонсене, мĕнпур вырса илнĕ пурлăха патшалăха панă хыççăн, выçлăх ярса илнĕ. АН АССР ППТ органĕсем обкома евитленипе, çак саласенче выçăна пула çынсем шыççа кайнă, юрăхсăр апат-çимĕçе, чирлĕ выльăх виллисене çинĕ пирки пĕлтернĕ.

 Атăлçи нимĕçĕсен кухни 
Атăлçи нимĕçĕсен кухнине уйрăмах лапшаллă чăх яшки, салма, шницель, çĕрулми тӳни, кăлпасси палăртать. Десертсем шутĕнче штрудель е пылак гренки популярлă шутланать ăна çинĕ чухнех кофе (е унăн имитацине) ĕçеççĕКухня российских немцев сто лет назад . Уявсенче тăтăшах хур ашне купăстапа духовкăра пĕçереççĕ.

 Атăлçи нимĕçĕсен тумтирĕ 
Атăлçи нимĕç хĕрарăмĕсем яланхилле шурă кĕпе, синкер юбка, саппан-фартук, шнурланă лиф-корсаж тата чепец тăхăннă. Арçын тумтирĕ шутне таварнă çухаллă шурă кĕпе, жилет, чĕркуççи таран ансăр брюки, курткă (синкер çуркафтан) тата тăхаллă пушмак (е атă) кĕрет. Пуçа хура сарлака шлепке е картуз тăхăннă.

 Фильмографи 
 Беженцы () — нимĕçсен пропагандăлакан фильмĕ, 1933 çул.

 Литература 

 Традиционная культура и конфессиональность поволжских немцев // «Старая Сарепта» и народы Поволжья в истории России (Материалы конференции II Сарептских встреч). Сборник тезисов. — Волгоград: ВолГУ, 1997.


 Томан И. Б. «Фауст» поволжских немцев, или Ещё одно имя дьявола // XIX Кирилло-Мефодиевские чтения. — М.: Гос. ИРЯ им. А. С. Пушкина, 2018. — С. 424—428.
 Томан И. Б. Из истории общеобразовательной школы АССР Немцев Поволжья // Школа и мир культуры этносов. Вып. 2. М., 1995.
 Томан И. Б. Праздничные встречи. Христианские праздники в немецких традициях, литературе и искусстве. — М.: МСНК-Пресс, 2006. — С. 26—29, 113—115, 142—147.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 «Geschichte Der Wolgadeutschen» — научно-популярный исторический сайт
 The Center for Volga German Studies at Concordia University
 Germans from Russia Heritage Society
 Volga Germans
 American Historical Society of Germans from Russia
 Germans from Russia Heritage Collection North Dakota State University
 German Memories — Volga Germans Migration Towards Americas

 Штрандт Л. Г. Как ведут свое хозяйство немцы Поволжья. Под ред. зам. пред. Немреспублики при Президиуме ВЦИК Д. Шмидт. — Москва; Ленинград: Государственное издательство, 1926. — 43 с.

Категори:Атăлçи нимĕçĕсем
Категори:Раççей нимĕçĕсем
Категори:Раççей халăхĕсем