Онгудай аймакӗ

Онгудай аймакӗ (Онгудай районӗ, , ) - Алтай Республикин (РФ) администрациллӗ-территориллӗ виҫи, муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (муниципаллӑ районӗ). Администраци центрӗ Онгудай салинче вырнаҫнӑ.

 Географи 
300px|thumb|left|Онгудай аймакӗ. Бархатовӑран Теректи хырҫине курӑм
Онгудай аймакӗн лаптӑкӗ 11 744 ҫм², вӑл Алтай Республикин варринче, ту-анлӑн зонинче вырнаҫнӑ. Аймак территоринчи 140 кӳлӗ пур, вӗсенчен чи пысӑк - Теньга кӳлли.

Онгудай аймакӗнче Шурӑ Бом акшар тӑвӗ пур, ун ӑшӗнче хӑвӑлсем пур, вӗсенчен чи паллӑ Аслӑ Шурӑ Бом хӑвӑлӗ.

 Халӑх 

2021 ҫулхи Пӗтӗм Раҫҫей халӑх ҫырӑвӗпе2021 ҫулхи Пӗтӗм Раҫҫей халӑх ҫырӑвӗ:
 Халӑх  Йыш,ҫын  Пур халӑх йышӗнчен пай, % алтайсем  11 107  79,95 % вырӑссем  2 501  17,8 % ыттисем  443  3,15 % пӗтӗмпех  14 051  100,00 %
РФ Экономика Аталанӑвӗн Министрлӗхӗн мӗнле халӑх ӳкессине малтанах ҫырса панипе:
 2024 — 13,74 пин ҫын.
 2035 — 12,58 пин ҫын.

 Муниципаллӑ-территориллӗ тытӑм 
Аймакра 10 ял тӑрӑхӗнче кӗрекен 30 пурӑнан вырӑн пурОнгудай районӗн уставӗ.

 Онгудай аймакĕн ял тӑрӑхӗсем №  Ял тӑрӑхӗ  Администрациллĕ центр  Пурăнан вырăнсен йышӗ  Халăх йышĕ2023 Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года)  Лаптăк, ҫм2Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образовани 1  Ело ял тӑрӑхӗ  Ело  3   1166  997 2  Иня ял тӑрӑхӗ  Иня  7  1443  2993 3  Каракол ял тӑрӑхӗ  Каркол  3  931  352 4  Кулада ял тӑрӑхӗ  Кулада  2  798  520 5  Купчегень ял тӑрӑхӗ  Купчегень  2  657  3466 6  Анатри Талда ял тӑрӑхӗ  Анатри Талда  1  539  297 7  Онгудай ял тӑрӑхӗ  Онгудай  5  5786  135 8  Теньга ял тӑрӑхӗ  Теньга  7  1541  815 9  Хабаровка ял тӑрӑхӗ  Хабаровка  2  548  613 10  Шашикман ял тӑрӑхӗ  Шашикман  2  642  1508

 Экономика 
Вӑрман хатӗрлевӗ, йывӑҫ ӗҫлени, ӑшлӑ выльӑх ӗрчетни, пант (мӑйрака) марал ӗрчетни, качака ӗрчетни, сурӑх ӗрчентни, ут ӗрчетни, пахча ӗҫлени.

 Хаҫат 
Онгудай аймакӗн хаҫачӗ (атлай тата вырӑс чӗлхиллӗ) - "Ажуда" ятлӑ, вӑл 1991 ҫулхи кӑрлачӑн 15 йӗркеленӗ.

 Паллӑ вырӑн 
 Аймак территориӗнчи VIII—III пирӗн эрӑчченхи нумай скиф тапхӑрӗн курганӗсемпе хысак ҫинчи ӳкерчӗкӗсем пур.
 Кара-Бом чарӑнӑвӗ (авалхи куҫан ҫынсен пурӑннӑ вырӑн) пурДеревянко А. П., Петрин В. Т., Рыбин Е. П. и др. Палеолитические комплексы стратифицированной части стоянки Кара-Бом. Новосибирск, 1998.Деревянко А. П., Петрин В. Т., Рыбин Е. П.  Археология, этнография и антропология Евразии.- 2000.- № 2 (2).- С. 33-52.
 Кӗҫӗн Яломан хӑвӑлӗВишняцкий 2006, с. 25 (EncArch 2008, p. 2000).
 Усть-Каракол чарӑнӑвӗ.
 Башадар курганӗсем.
 Сары-Бел авалхи масарӗСоёнов В. И. Раскопки на могильнике Сары-Бел .

 Ҫакӑн пек пӑхӑр 
 Алтай Республикин администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ

 Асӑрхавсем 

 Каҫӑсем 

 Сайт администрации Онгудайского района

Категори:Администрациллĕ виçесем, алфавитпа
Категори:Онгудай аймакӗ