Алтай Республикин географийӗ

Алтай Республикин географийӗ — Раҫҫейӗн тата Евразин картти ҫинчи Алтай Республикин вырӑнӗ. Республика Анӑҫ Ҫӗпӗрӗн кӑнтӑр енче вырнаҫнӑ. Вӑл ҫурҫӗр-анӑҫ енче Алтай Енпе, кӑнтӑр-анӑҫ енче — Монголипе, кӑнтӑр енче — Китайпа, тухӑҫ енче — Хакасипе тата Тывапа, ҫурҫӗр-тухӑҫ енче — Кемӗр облаҫӗпе чикӗленет. Ҫурҫӗртен кӑнтӑрччен территорин вӑрӑмӑшӗ — 400 ҫм, анӑҫран тухӑҫра — 360 ҫм. Китайпа чикӗн вӑрӑмӑшӗ кунта 40 ҫм ҫеҫ.

 Климат 
Климат контитенталлӑ, ҫулла — кӗске тата ӑшӑ, хӗлле — вӑрӑм тата сивӗ.

Ҫулталӑкри сывлӑшӑн вӑтам температура:
 Тӳремлӗхсенче — 0-тен +5-ччен (чи ӑшӑ ял — Чемал сали). 
 Тусенче — −6-ччен (Кош-Агач сали).

Кош-Агач тата Улаган аймакӗсем Аякри Ҫурҫӗр районӗсем пек шутланать.

 Рельеф 
Республикӑра ҫӳллӗ ту хырҫисем, вӑрӑм тӳремлӗхсем, тусем хушшинчи варсем пит нумай. Чи ҫӳллӗ ту — Белуха тӑвӗ (Кадын-Бажы), вӑл 4506 м. Ту — Ҫӗпӗрти чи ҫӳллӗ шутланать.

 Юханшывсемпе кӳлӗсем 
Юханшывсемпе кӳлӗсен йышӗ 20 пин ытла. Вӗсемпе юхакан шывсен вӑрӑмӑшӗ 60 пин ҫм ытла.  7 пин яхӑн кӳлӗсен пӗтӗм лаптӑкӗ 600 ҫм2.  Чи пысӑк юханшывсем —  Катуньпе Бия, вӗсем Ҫӗпӗрти чи пысӑк юхыншыва — Обе — пӗрлештерсе йӗркелеҫҫӗ. Чи пысӑк кӳлӗ — Ылтӑн кӳлӗ (). Унӑн шыв ҫийӗнчи лаптӑкӗ — 230,8 ҫм2, унӑн тарӑнӑшӗ — 325 м.

 Асӑрхавсем 

 Вуламалли 


*