Ҫырла Уҫланки (Сарӑту облаҫӗ)

Ҫырла Уҫланки (, ) — Сарӑту облаҫӗн (РФ) Татищево районӗнчи сала,  Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн администрациллӗ центрӗ.

1767 ҫулта Бееренфельд () нимӗҫ колонийӗ пек никӗсленӗ. Совет вӑхӑтӗнче Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР-н Ҫырла Уҫланки кантонӗ йӗркеленӗ, сала унӑн центрӗ пулса тӑнӑ. Анчах кантона хӑвӑрт пӑрахӑҫланӑ.

Пурӑнан халӑх —  ().

 Тавралӑх 
Ҫырла Уҫланки хир-вӑрман тӑрӑхӗнче, Атӑл сӑртлӑхӗнче ларать. Сала балкӑри Сокурка юханшывӗн хӗрринче выртать. Унран ҫурҫӗрелле Лесничество вырӑнӗ пур, кӑнтӑралла Побочная Дача (ӗлӗкхи Побочное нимӗҫ ялӗ).
Сарӑтуран автоҫулпа 67 ҫухрӑм кӑнтӑр-тухӑҫалла, Татищевӑран 48 ҫурхӑм ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Ҫырла Уҫланкипе юнашар ялсем: Озерки, Песчанка, Сокур.

 Кунҫул 
Вырӑн, ӑҫта Ҫырла Уҫланки сали никӗсленӗ, ҫакӑнпа ятпа пулса тӑнӑ мӗншӗн тесен унта тавра нумай хурӑн ҫырли ӳсет. Иккӗмӗш Екатеринӑн указӗпе, 1764 ҫултан пуҫласа ҫак ҫӗрсенче нимӗҫ колонисчӗсем пурӑнса каяҫҫӗ.

1767 ҫулхи ҫурлан 28-мӗшӗнче официаллӑ никӗсленӗ. Гессентен тата Пфальцран пӗрремӗш 80 ҫемье пурӑнса кайнӑ. 1871 ҫулччен Сарӑту кӗпӗрнин Сарӑту уесӗн Ҫырла Уҫланки колонист округӗн центрӗ, ҫакӑн хыҫҫӑн Ҫырла Уҫланки вулӑсӗн центрӗ.

1785 ҫулта лютеран прихучӗ уҫнӑ. 1857 ҫулта ҫӗр наделӗ — 7959 пилӗк, 1910 ҫулта — 8959 пилӗк. XX ӗмӗрӗн пуҫламӑшӗнче ялта арман (1912 ҫултан), крахмал-патока савучӗ, ярмӑрккасем ирттернӗ, фельдшер-акушер вырӑнӗ, земство шкулӗ пулнӑ. 1909 ҫулта 198 ҫын Ҫӗпӗрӗн Степь крайне тухса кайнӑ. 1926 ҫулта коопераци лавкки, пуҫламӑш шкулӗ, халӑх ҫурчӗ, ҫурт-вулавӑш, ликбез вырӑнӗ, ял канашӗ пулнӑ. 1930 ҫулта ремонт мастер-ҫурчӗ уҫнӑ. Коллективизаци вӑхӑтӗнче кунта пӗрремӗш колхоз туса хунӑ, унтан икӗ колхоз ҫине пайланӑ — «Квелие» («Пӗчӗк ҫӑлкуҫ») тата Роза Люксембург ячӗллӗ. 1928—1932 ҫулсенче Анат-Атӑл крайӗн Сарӑту округӗн Ҫырла Уҫланки кантонӗн центрӗ.

1932—1935 ҫулта Атӑлҫи Нимӗҫӗсен Автономиллӗ Совет Социализм Республикин Ҫырла Уҫланки кантонӗн центрӗ. 1935 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче кантона пӑрахӑҫланӑ та унӑн территорине Сарӑту облаҫӗн йышне кӗнӗ, тата 1941 ҫулччен ял малалла районсенче кӗнӗ — Вязовка районӗ, Пасарлӑ Карапулак районӗ, Ҫӗнӗ Пурас районӗ. Унтан Татищево районӗ йышне кӗртнӗ.

1935 ҫултан Сарӑту крайӗн йышӗнче (1936 ҫултан — Сарӑту облаҫӗнче).

1941 ҫулта нимӗҫ халӑхӗ Казахстана депортациленӗ. Кивӗ нимӗҫсен ҫурчӗсенче вырӑссем, белоруссем, украинсем, поляксем пурӑнса кайнӑ. Ял халӑх йышӗ питӗ пӗчӗклетнӗ.

 Халӑх йышӗ 
Халӑх йышӗ
+176717731788179818161834185018541859188318971905191119261959269402592153715962922450545245520603064599351909565971355

 Паллӑ вырӑнсем 
 Гайер кил-йышӗн арманӗМельница семьи Гайер (Ягодная Поляна).

 Фотогалерей 

 Ҫакӑн пек пӑхӑр 
 Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР

 Асӑрхавсем 

 Вуламалли 


Категори:Атӑл тӑрӑхӗнчи нимӗҫ колонийӗсем
Категори:1767 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа
Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем