Тибетçĕсем

Тибе́тçĕсем — син-тибет чĕлхесен йышне тибет чĕлхипе пуплекен Тибетре пурăнакан халăх. Йышĕпе 5,4 млн çын. Тĕне тытассипе — ытларах буддăçсем. Тахçантанпах тибетçĕсен ламтайĕсем Цангпо юханшывăн вăтам юхăмĕнчи çĕрсенче пурăннă. 

VII ĕмĕртенпе брахми инди çырăвне никĕсне хывнă хăйĕн алфавичиллĕ çырулăхĕпе усă кураççĕ.

 Ареалĕ тата йышĕ 

 Ютçĕрти тибетçĕсем 

Тибетçĕсен Кăнтăр Азири çĕршывсенчи диаспори Тибете Китай Халăх Республики 1950-мĕш çулта вăйпах ярса илнĕ, çаплах политиăри тата культурăри элита туçи çĕршывĕнчен 1959-мĕш çулта пăлханнă хыççăн чăмăртанса йĕркеленме тытăннă. Çакăнтанпа татах темиçе хумпа тибетри халăх тăван çĕртен юхнă. Таркăнсен чылайăрахăшĕ Индие çитнĕ, унти правительство вĕсене пулăшма хатĕр пулнă. Тибет таркăнĕсене тĕпленсе пурăнмашкăн патшалăхăн çурçĕр-анăçĕнчи, çурçĕр-тухăçĕнчи территорие панă; çаплах вĕсене гуманитари пулăшăвĕпе тивĕçтернĕ. Инди влаçĕсем тибетçĕсене пĕрлерех вырнаçма, хăйсен вырăнти тытăмлăхĕн органĕсене тума чарманУрбанаева И. С. Дхарамсала и мир тибетской эмиграции. Улан-Удэ, 2005..

Хальхи вăхăтра тибетçĕсем пĕрлен Химачал-Прадеш, Уттарханд, Уттар-Прадеш, Анăç Бенгали, Аруначал-Прадеш, Карнатака, Одиша штатсенче, Дели тĕп хулара пурăнаççĕThe Tibetan Community in India. Berne-Wabern: Staatssekretariat für Migration, 2013.. Вĕсен эмиграцири регистрациленĕ йышĕ 2010 çулта 128 пин çынна çитнĕ, вĕсенчен 95 пинĕ — ИндиреTibet in exile, Central Tibetan Administration, http://tibet.net/about-cta/tibet-in-exile/  (last accessed January 15, 2017)..
Тибетçĕсене Китай, Непал тата Инди чиккисем урлă пĕрмай куçса çӳренипе пĕтĕмĕшпех шутласа илме май пулман. Тибетçĕсем Анăç Европăри тата Çурçĕр Америкăри çĕршывсене, кăштах Раççее те, куçса килнĕ. Раççей Федерацинчи буддизм тĕнĕн йăлипе пурнакан регионсенче (Буряти, Калмыки, Тува) тибетçĕсен общинисем тĕн тата пĕрлĕх пурнăçĕнче хăйсен вырăнне йышăнаççĕ.

 Субэтноссем, чĕлхе тата тĕн 

 Этноссен историйĕ 

 Хуçалăх тата пĕрлĕх 

 Материаллă тата хакаллă культура 

 Материаллă культура 
Тибетçĕсем ялсенче те, хуласенче те (хуласени урамсене храм комплексĕсем таврашĕнче хывнă) пурăнаççĕ. Тибетçĕсен архитектурăра авалхи йăла йĕрки хуçаланать, кил-çурт тата дворец тăвассине, этеплĕ çурт-йĕре тăвассине буддизм, инди тата китай архитектуринчи стильсем витĕмленĕ.

 Тибетри медицина 

 Фольклор, халăх йăлисем тата уявсем 

 Çав. пекех 
 Китай халăхĕсем
 Цзяжун
 Цян (народ)
 Лоба
 Шерпа
 Наси
 Мэньба
 Пуми

 Литература 
 Тибетцы // Народы мира. Историко-этнографический справочник., М.: «Советская Энциклопедия», 1988, стор. 439—440
 Кузьмин С. Л. Скрытый Тибет. История независимости и оккупации. — СПб.: издание А.Терентьева, 2010.  
 Про тибетців на www.china.org.cn, Китайському інформаційному Інтернет-центрі
 Решетов А. М., Яковлев А. Г., К вопросу о социально-экономических отношениях у тибетцев в первой половине XX в. // в кн. Социальная история народов Азии., М., 1975
 Кычанов Е. И., Савицкий Л. С. Люди и боги страны снегов., М., 1975
 Snellgrove D. L., Richardson H. E. A cultural history of Tibet., Boulder, 1980


 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

 Тибетская национальность. Статья на сайте Китайского информационного Интернет-центра. 
 Тибетцы на сайте etnolog.ru
 Карты с долей народов по уездам КНР