Чхаттисгарх

Чхаттисгарх (, ) — Индин варринче вырнаҫнӑ штат. 2000 ҫулхи чӳкӗн 1-мӗшӗнче Мадхья-Прадеш штат йышӗнчен 16 района уйӑрса кӑларса йӗркеленӗ. Мадхья-Прадеш, Махараштра, Андхра-Прадеш, Орисса, Джаркханд, Уттар-Прадеш штатсемпе чикӗленче тӑрать. Лаптӑкӗ — 136 034 км², халӑхӗ — 25 540 196 ҫын. (2011). Тӗп хули — Райпур. Ытти пысӑк хуласем — Бхилаи, Биласпур, Корба.

 Тавралӑхӗ 
Штатӑн ҫурҫӗр пайӗ Индпа Ганг айлӑмӗн хӗрринче вырнаҫнӑ, штатӑн тӗп пайӗнче Маханади юханшывӑн пулӑхлӑ айлӑмӗ — штатра рис туса илекен тӗп районӗ — сарӑлса выртать; штатӑн кӑнтӑр пайӗ Декан тӳремсӑртлӑхӗнче, Годавари юханшывӗн бассейнӗнче вырнаҫнӑ. Вӑрманлӑх виҫи 40 % танлашать.

 Штат кун-ҫулӗ 
Штата йӗркелениччен 1950-мӗш ҫулсенче Совет Союзӗн ӑстисем Бхилаи металлурги савутне туса лартнӑ.

2010 ҫулхи ака уйӑхӗн пуҫламӑшӗ тӗлне штатра маоистсен юхӑмӗ хӑйӗн вӑйне ҫухатман-ха, вӑл правительствӑпа тата йӗркене хураллакан вӑйсемпе алла хӗҫпӑшал тытса кӗрешет. XX ӗмӗрӗн 60-мӗш ҫулӗсенчен пуҫласа ҫак ушкӑнӑн хӗҫ-пӑшалланнӑ ҫыннисем вырӑнти халӑха хӗсӗрленинчен хӳтӗлетпӗр тесе кӗрешеҫҫӗ, фермерсен ҫӗрӗсене туртса илессине хирӗҫ тӑраҫҫӗ. Правительствӑпа кӗрешме маоистсем террористла меслетсемпе усӑ кураҫҫӗ, ҫавна май вӗсене полици те, ахаль халӑх та час-часах хур курать.

 Политика 
Чхаттисгарх штат Бхарати джаната парти яланах тенӗ пек вӑй тытса тӑракан штатсен шутне кӗрет. Хальхи вӑхӑтра (2010 ҫул пуҫламӑшӗ тӗлне) шӑпах ҫак парти штат правительствине йӗркеленӗ.

2018 ҫулхи суйлавра ИНК ҫӗнтернӗ.

 Администраципе территориллӗ пайланӑвӗ 
Штат шутне 27 округ кӗрет:

 Балод — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Балодапасар — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Балрампур — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Бастар
 Беметара — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Биджапур — 2007 ҫулта йӗркеленӗ
 Биласпур
 Гариябад — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Дантевада — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Джанджгир-Чампа — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Джашпур — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Дург
 Дхамтари — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Кабирдхам — 1998 ҫулта йӗркеленӗ, маларах Кавардха ятлӑ пулнӑ
 Канкер — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Кондагаон — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Корба — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Кория — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Махасамунд — 1998 ҫулта йӗркеленӗ
 Мунгели — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Нараянпур — 2007 ҫулта йӗркеленӗ
 Раджнандгаон — 1972 ҫулта йӗркеленӗ
 Райгарх
 Райпур
 Сукма — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Сураджпур — 2012 ҫулта йӗркеленӗ
 Сургуджа

 Чӗлхе 
Штатӑн тӗп чӗлхи — чхаттисгархи — вӑл хиндине пит ҫывӑх. Сӑртлӑ-туллӑ районӗсенче дравид чӗлхисем сарӑлнӑ: телугу, гонди, мариа, муриа, койя, pardhan, парджи, nagarchal, курух.

 Экономика 
Штат промышленноҫӗн никӗсӗ — энергетика, хура тата тӗслӗ металлурги. Тӗслӗхрен, Бхилаире Индири чи пысӑк металлурги комбиначӗсенчен пӗри (СССР пулӑшнипе туса лартнӑ) вырнаҫнӑ. Корбӑра ӗҫлекенсем ТЭС-сем — ҫӗршыври чи пысӑккисенчен пӗрисем. Ҫавӑн пекех цемент тата хими промышленноҫӗ (минераллӑ удобренисем туса кӑларасси) аталаннӑ. Ял хуҫалӑх никӗсӗ — рис, ҫавӑн пекех тулӑпа кукуруза ӳстереҫҫӗ.

Ӑнлантарусем

 Каҫӑсем 
 Штат правительстви

Категори:Чхаттисгарх