Пятигорск

Пятигорск (Пилӗкту, , ) — РФ-н Ставрополь Енӗн курортлӑ хули. "Пятигорск курорт хули" хула тӑрӑхӗн администрациллӗ центрӗ. Кавказ минераль шывӗсен чи халӑх йышлӑ хули, Ставрополь Енчи халӑх йышӗпӗ иккӗмӗш хула.

2010 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗнчен Ҫурҫӗр-Кавказ федераллӑ округӗн тӗп хули.

 Этимологи 
1828 çулта вырăс архитекторĕ Иосиф Карлович (Джузеппе-Марко) Бернардацци (1788—1840) пулас хулан проектне тунă, ăна 1830 çулхи Раççей империйĕн Министрсен комитечĕ илсе пăхнă. Çакăн çулта раççей генералĕ Георгий Арсеньевич Эммануэль пулас хулан ятсене панă: Новогеоргиевск, Константиногорск тата Пятигорск — Бештау тăвĕн ячĕпе («Пять гор» е чăвашла «Пиллĕк ту»).

 Министрсен комитечĕ пулас округ хулин планĕпе унăн ятне йышăннă — Пятигорск,  Раççей империйĕн Правительстволани сенат ăна реализаци тума приказ панă. Раççей карттинче Пятигорск ячĕ çуралнă.

Вырăнпа хула адыгсен  ятлă, ку "ăшă шыв" пĕлтерет. Кунтан ("ăшă" вырăсла "теплый, горячий" пулать) Горячеводский вырăс станици.

 Халăх 
Пĕтĕм Раççейри 2010 çулхи халăх çыравĕпе кунта малла халăхсем пурăннă:
№ Халăх  Йыш, çын  Процент1 Вырăссем  101 857  71,47 %2 Эрменсем  18 972  13,31 %3 Азербайджансем  4346  3,05 %4 Украинсем  2549  1,79 %5 Кабардасем  1647  1,16 %6 Ыттисемабазинсем (98), абхазсем (16), аварсем (326), агулсем (32), адыгейсем (20), америкасем (27), арапсем (37), ассирисем (75), афгансем (162), балкарсем (195), пушкăртсем (17), белоруссем (425), болгарсем (36), хункăрсем (8), вьетнамсем (152), тури еврейсем (27), грексем (854), грузинсем (571), даргинсем (300), еврейсем (804), езидсем (60), ингушсем (324), испансем (15), итальянсем (15), казахсем (346), калмыксем (134), карачайсем (722), карелсем (6), киргизсем (109), китайсем (53), комисем (8), корейсем (403), кумыксем (169), курдсем (10), лаксем (149), латышсем (39), лезгинсем (129), литвасем (31), çармăссем (23), молдавансем (116), мордвасем (32), нимĕçсем (252), нухайсем (283), осетинсем (999), перссем (32), поляксем (74), рутулсем (7), словенсем (10), табасарансем (54), таджиксем (295), талышсем (8), тутарсем (368), татсем (67), турккăсем (82), туркменсем (102), удинсем (13), удмуртсем (19), узбексем (977), французсем (19), чикансем (108), черкессем (195), чеченсем (762), чăвашсем (58), эстонсем (23), ыттисем урăхлă халăхсем хулавланă (271), вĕсен халăха çырмарĕ (987)  13 140  9,22 % Пĕтĕмпе  142 511  100,00 %

 Тăван хулисем 
Пятигорскăн тăван хулисемhttps://pyatigorsk.org/132  Города-побратимы. Официальный сайт города-курорта Пятигорска:
  Дилижан, Эрмени (2018)
  Дэчжоу, Китай (2021)
  Дубьюк, АПШ (1989). Анчах 2022 çулта Раççей Украинăна тапăнса кĕнирен тăван-хулăри çыхăнусем татнă.
  Кочин, Инди (2021)
  Панагюриште, Пăлхари (1972)
  Трикала, Греци (1995)
  Хевиз, Хункăри (2012)
  Шверте, Германи (1992)

 Асӑрхавсем 

 Вуламалли 

Художественная литература
 Лермонтов М. Ю. Герой нашего времени. — СПб., 1840. (повесть «Княжна Мери»)
 Ильф И., Петров Е. 12 стульев. — М., 1928. (глава «Вид на малахитовую лужу»)
 Окуджава Б. Ш. Путешествие дилетантов. — М., 1980.

Краеведческая литература
 Боглачёв С. В. Архитектура старого Пятигорска. — Пятигорск, 2012. — 520 с.
 Боглачёв С. В. Пятигорск в исторических очерках : история города Пятигорска с древнейших времён до 1917 года. — Пятигорск, 2010. — 319 с.
 Князев А. М. Город на скалистом архипелаге. — Ставрополь, 1962. — 119 с.
 Лозинский А. А. Курорт Пятигорск : [Науч.-попул. очерк]. — Пятигорск, 1947. — 95 с.
 Модылевский А. Б. Исторический Пятигорск: все тайны старинной улицы [Теплосерной]. — Пятигорск, 2011. — 231 с.
 Мы победили! Пятигорск и пятигорчане в годы Великой Отечественной войны. — Пятигорск, 2005. — 126 с.
 Недумов С. И. Лермонтовский Пятигорск. — Пятигорск, 2014. — 443 с.

 Баталин Ф. А. Пятигорский край и Кавказские Минеральные Воды. — СПб., 1861. — Ч. 1, 303 с.; Ч. 2, 181 с.

Документальные источники
 Курорт Пятигорск. — Пятигорск, 1912. — 144 с.
 Передельский А. Г. Город Пятигорск в медико-топографическом отношении : Дис. на степ. д-ра мед. наук А. Г. Передельского. — Санкт-Петербург, 1910. — 160 с.



 В. И. Даль. Рассказ «Находчивое поколение» (Описание Пятигорска середины 40-х гг XIX века) в сборнике «Повести и рассказы» / Сост. Ю. М. Акутина и А. А. Ильина-Томича; Примеч. А. А. Ильина-Томича. М., «Советская Россия», 1983

 Каçăсем 
 Официальный сайт администрации города Пятигорска
 История Пятигорска 
 Сайт посёлка Энергетик

Географические карты
 Карта Пятигорска 
 Карты Пятигорска 


Категори:Хуласем, XVIII ĕмĕрте никĕсленĕ
Категори:Раççейĕн Лермонтов вырăнĕсем
Категори:Федераци пĕлтерӳ курорчĕсем