Кĕмĕл тумлă çар

Кĕмĕл тумлă çар — Марина Карягина (1969 çур.) 2000-мĕш çулсенче çырнă, 2011-мĕш çулта «Тăван Атăл» журналăн 3-мĕш номеренче пичетленсе тухнăОБЗОР ЖУРНАЛА "ТАВАН АТАЛ" №3 2011 Г. (ПРИЛОЖЕНИЕ - ЖУРНАЛ СУНТАЛ) — Национальная библиотека Чувашской Республики. 2012-мĕш çулта — уйрăм кăларăмăнКарягина, М. Ф. Кӗмӗл тумлӑ ҫар : [сӑвӑлла трагеди] / М. Ф. Карягина ; [Ю. Артемьев ум сӑмахӗ ; Н. М. Балтаев ӳнерҫӗ]. – Шупашкар : Ҫӗнӗ Вӑхӑт, 2012. – 81, [2] с. : ил., портр..  2017-мĕш çулта виçĕ чĕлхепе (чăваш, вырăс, акăлчан) уйрăм кĕнкекен  кун çути курнăСОСТОИТСЯ ПРЕЗЕНТАЦИЯ КНИГ МАРИНЫ КАРЯГИНОЙ — Национальная библиотека Чувашской Республики. 
 Căвăлла трагеди çуралнин историйĕ 
Паллах, эпир авторăн ăшчикне кĕрсе пăхаймастпăр. Вăл,  автор, хăй каласа парсан çеç. Çав вăхăтрах куçкĕрет курăнса тăракан енсем пуррине те тунмалла мар. 
 Хайлавăн фольклорла никĕсĕ 
Сăвăлла трагеди текстĕнче тĕл пулакан «ама çын» ăнлав, каламасăрах паллă, «амазон» тенине ятарласа «чăвашлатнипе» пулса кайнă. Кам чăн малтан  ăсталанă çавна — паллă мар. 

Чăваш халăх пултарулăхĕнче, фольклорĕнче Марина Карягина трагедине тĕрев парса тăракан енсем чăнах та пур. Çавна сумлă çăлкуçсемпе те çирĕплетме пулать. 

Чăваш халаплăхĕпе килĕшÿллĕн, Юракка е Чумар ятлă хĕрарăм-çарпуç, чăваш,  1000 (пин) çул каялла пурăннăДимитриев В. Д. Чувашские исторические предания. Чебоксары, 1993, 446 с..  Кунашкал халапсене фольклористсем 1914-мĕш çулта çеç марЧăваш патшалăх гуманитари институчĕн ăслав архивĕ (малалла: ЧПГИ ĂА), 1-мĕш уйрăм, 265-мĕш том, 205-211-мĕш стр. (Е. Александровăн 1914-мĕш çулхи çырсаилĕвĕ), 1974-мĕш çулта та çырса илнĕЧПГИ ĂА, 3-мĕш уйрăм, 374-мĕш управ пĕрчи, 8-мĕш листа, 376-мĕш управ пĕрчи, 74-75-мĕш листасем (тÿнтерĕ), 469-мĕш управ пĕрчи, 56-мĕш листа  (пурне те 1974-мĕш çулта çырса илнĕ).

Кунашкал сăнара Çуйăн Хĕветĕрĕ те хăй пухса майлаштарнă «Улăп» эпоса Юрекке ятпа кĕртнĕҪуйӑн Хӗветӗрӗ. Улӑп: Чӑваш эпосӗ. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке изд-ви, 1996. — 573 с. (сăмахран, 59-мĕш страницăна пăхма пулать). 
Вăтам ĕмĕрсенчи картографсем  Вăтам Атăл тăрăхĕнче, Сăр шывĕпе Атăл шывĕн малтанхи юханшыв ăна юхса кĕнĕ вырăнтан анатрахри пайĕ хушшинче, Амазони текен территорие кăтартаççĕ. Уйрăммăн илсен, лыттынь саспаллисемпе çырса кăтартнă ку территорие Фра-Мауро 1459-мĕш çулта ăсталанă карттă çинче тупма пулатьФоменко И. К., Щербакова Е. И. Западный след «Казанского дракона» = The Western Trail of the “Kazan Dragon” // Золотоордынская цивилизация : Журнал. — Казань: Институт истории имени Шигабутдина Марджани Академии наук Республики Татарстан, 2017. — № 10. — С. 378—389. — ISBN УДК 929.6+347.189.7. — ISSN 2409-0875 2308-1856, 2409-0875.

Карттă çинче кăтартнă тата асăннă территорин тупсăмне халииччен те уçăмлатайман-ха темелле. Сăмах май каласан, «амазон» ăнлавăн тата пулăмăн тупсăмĕсем те историксемшĕн паллах мар.

Çавнашкал тупсăмсăрлăхсене кура, ирĕксĕрех,   çаксене те чăваш фольклорĕпех çыхăнтарас хистевлĕ шухăшсем те çуралаççĕ. 

В. Д. Димитриев шучĕпе, амазонсем евĕрлĕ хĕрарăм-паттăрсем, — татах та сĕм аваларахри матриархат тапхăрне шута илмесен, — Хура тинĕсрен пуçласа Кăнтăр Урал таранчченхи талккăшра пурăннă  авалхи сарматсен пулнă. Çав сарматсен витĕмĕпе чăвашсем тата ытти халăхсем хушшиче те çавнашкал сюжетсем çуралма пултарнă.
 Трагеди театр сцени çинче 
2010-мĕш çулхи мартăн 25-мĕшĕнче Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ Чăваш çамрăксен театрĕн сцени синче Марина Карягинан «Кĕмĕл тумлă çар» сăвăлла трагедийĕ тăрăх лартнă спектаклĕн премьери пулса иртнĕСОСТОЯЛАСЬ ПРЕМЬЕРА СПЕКТАКЛЯ "КĔМĔЛ ТУМЛĂ ÇАР" ("СЕРЕБРЯНОЕ ВОЙСКО") — ЧЕБОКСАРЫ.РУ Информационный сайт столицы Чувашии [16+]. 
Ытти ĕçтăвăмсем
2019-мĕш çулхи апрелĕн 7-мĕшĕччен (тĕп-тĕрĕс вăхăт паллă мар) Патăрьеленчи централизациленĕ библиотека Марина Карягинан «Кĕмĕл тумлă çар» хайлавĕ тăрăх ирттернă викторинан пĕтĕмлетĕвĕсене палăртнăИтоги викторины по книге Марины Карягиной «Кĕмĕл тумлă çар = Серебряное войско = Silver army»  — Официальный портал органов власти Чувашской республики.. 
 Çавăн пекех 
 Амазонсем
 Кăвак çĕмрен (Юхма Мишши романĕ)
 Вуламалли 
 «Чи ăста драматург - этем пурнăçне йĕркелекен Аслă Хăват» — Марина Карягина Альбина Юратуна панă интервью. 
 Асăрхавсем 

 Каçăсем 







Категори:Чăваш литератури
Категори:Паллă чăваш пьесисем
Категори:Марина Карягина