Петрозаводск

Петрозаводск (, карел., вепс. те финн. Petroskoi) — Карели Республикин, Раҫҫейӗн ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫ енче тӗп хули. Онега кӳлли хӗрринче вырнаҫнӑ.

 Этимологи 
Авӑн 1, 1703 ҫулта, хӗҫпӑшал-завочӗ (Шуйский ятлӑ) туни чухне, ҫак пуранакан вырӑнта никӗсленӗРождение Петрозаводска. Круглый стол . 1704 ҫулта, самантра завод вӗҫсе туни чухне, халӑх пуранакан вырӑнӗ Пётр I ятне улӑштарнӑ, Петровский завочӗ. Завод патне посёлок Петровская слобода пекех ятлӑ. 1777 ҫулта слобода хула статусӗ илнӗ тата Петрозаводск хули ятлӑПоспелов, 2002. с. 329. 1941 ҫулта, финн ҫарӗсен оккупацийӗ хыҫҫӑн, хула Яанислинна (фин. Äänislinna) е Онегаборг (швед. Onegaborg)фин., швед.: "Онега кӳллӗ хӗрринче замок" ятне улӑштарнӑ. Петрозаводск, Хӗрлӗ арми ҫаресен ирӗктерӗвӗ хыҫҫӑн, хӑйӗн ячӗ каялла илнӗФинская оккупация Петрозаводска, 1941-1944 - Куломаа, Юкка Пер. с фин. С. Карху и др.; науч. ред. и ред. пер. Ю. М. Килин. Военно-историческое общество Республики Карелия.

 Географи 
Хула Хӗвелтухӑҫ-Европа тӳремлӗхӗнче Олонец сӑртлӑхӗрен те Шокша йӑранӗрен ҫурҫӗре вырнаҫнӑ. Онега кӳллин Петрозаводск тинӗс пырӗ тӑрӑхла хӗрринче вӑл тӑрать. Хула йӗри-тавра вӑрманпа кӳлӗ.

Петрозаводскран 1091 км Мускава тата 412 км Санкт-Петербурга.

Петрозаводск территорийӗ 113,26 км²Регионы России. Основные социально-экономические показатели городов. 2018: Стат. сб. / Росстат. − М., 2018. − 443 с. ISBN 978-5-89476-464-1, хула тӑрӑхӗн территорийӗпе — 615,9 км².

250px|Петрозаводск территорийӗ
 Кунҫул 
Авӑн 1, 1703 ҫулта, Пётр I указӗпе Онега кӳллин хӗрринче патшалӑх хӗҫпӑшал завочӗ туни чухне, хула никӗсленӗ. Хула статусӗ - Пуш 21 (Ака 1) 1777 ҫултан. 1788 ҫулта Александр завочӗшӗн Петрозаводскра чи пӗрремӗш тӗнчере завод пӗлтерӗшӗ чукун ҫул тунӑ - "чукун кустӑрма пӑрӑхӗ". 

Юпа 19, 1999 ҫултан - "Петрозаводск хули" мунципаллӑ йӗркелленӳ, Петрозаводск хула пуранакан вырӑнӗ.
Ҫу 16, 2007 ҫултан - Петрозаводск хула тӑрӑхӗ.

Ҫӗртме 26, 2023 ҫултан Петрозаводск хула тӑрӑхӗн вӑхӑтлӑ пуҫлӑхӗ - Инна Сергеевна Колыхматова.
 Халӑх 
2023 ҫулта Петрозаводскра 235 793 ҫын пурӑннӑ.
 Наци тытӑмӗ (2002 ҫул)

Халӑхсем 1926Ака — Ҫӗртме 1928 ҫ.1933Ҫырӑв 19332002Пӗтӗм Раҫҫей ҫырӑвӗ 20022010Пӗтӗм Раҫҫей ҫырӑвӗ 2010йыш%йыш%йыш%йыш%Пурте27 10510047 502100244 760100248 494100вырӑссем23 11285,2739 85883,91218 18281,8215 54986,7карелсем21938,0937717,9413 5275,198894,0финнсем6682,467491,5873832,844931,8Ыттисем11324,1831246,64566810,318 5637,5

 Асăрхавсем 

 Вуламалли
 Петрозаводск: Указ. лит. / Гос. публ. б-ка; Сост. Е. И. Такала. — Петрозаводск: Б. и., 1980. — 90 с.: ил.
 Петрозаводск: Библиографический список литературы. — Национальная библиотека Республики Карелия, 2003. — 164 с.
 Мулло И. М., Рыбак Е. Д. Петрозаводск: Спутник туриста. — Петрозаводск: «Карелия», 1979—182 с.: ил.
 Кондратьев Ф. Г., Верхоглядов В. Н. Петрозаводск. — 2-е изд., испр. и доп. — Петрозаводск: «Карелия», 1984. — 182 с.: ил. — (Города и районы Карелии)

 Каçăсем 
 Петрозаводск географи координачӗсем
 Петрозаводск администрацийӗн официаллӑ сайчӗ 
Петрозаводск хула тӑрӑхӗ Карели Правительствин сайтӗнче



Категори:XVIII ĕмĕрте никĕсленĕ хуласем
Категори:Раççей: республикисен тĕп хулисем