Булавин пăлхавĕ

Булавин пăлхавĕ — Вырăс патшалăхĕнчи К. А. Булавин ертсе пынă касаксен 1707—1708 çулсенчи пăлхавĕ.

 Сăлтавсем 
Çурçĕр вăрçи тапхăрĕнче çĕр ĕçлевçисем çине хунă йывăрлăхсем ӳссех пынă, çавăнпа Тан çине касаксем патне тарма пуçланă.

1707 çулхи утăн 6-мĕшĕнче Пётр I таракансене тытмашăн хутай кăларнă. Çак яваплăха Ю. Долгорукова хушнă.

Авăн уйăхĕнче Долгоруков ушкăнпа Черкасска çитнĕ те патша хушнине тан атаманне Л. Максимова пĕлтернĕ.

Долгоруков Тури Танри (Бузулук, Медведица, Хопёр) касаксем пурăннă вырăнсем тăрăх рейда тухнă. 2 000 хресченпе дезертире тавăрнă, ыттисем çеçенхирте, çырмара пытаннă, юлашкинчен К. Булавин бахмут çĕрпĕвĕ патĕнче юлнă.

Мускав çарçисен тискерлĕхĕ пирки Булавин хăйĕн çырăвĕнче пĕлтернĕ: «А нашу братью казаков многих пытали и кнутом, били и носы и губы резали напрасно, и жён и девиц брали на постели насильно и чинили над ними всякое ругательство, а детей наших младенцев по деревьям вешали за ноги».

 Пăлханни 
 Пĕрремĕш этап 
 Иккĕмĕш этап 
1708 çулхи акан 4-мĕшĕнче Булавин тата запорож атаманĕ Щука тухăçалла Тан еннелле кайнă. Патша майлă Тан касакĕсемпе çапăçмасăрах,  Булавин хăйĕн çарне Хопёр çинчи Пристанский городока çитнĕ, унта ăна Хохлач касакĕсем туслăн кĕтсе илнĕ.

Касаксен çаврисенче касаксем ăçта каймалли пирки сăмахланă. Çапах та, малтан Черкасри касаксен аслисене тытăçмалла тенĕ. Хопёр çинче  Булавинпа 20 пине яхăн пăлхавçă пуçтарăннă.

Пăлхава пусармашкăн Острогожскран Семён Бахметевăн çарĕ тухнă та акан 28-мĕшĕнче булавинсен пĕр ушкăнне Битюг юханшывĕ (Курлак юханшыв çинче çапăçни) çинче аркатнă.

Çав вăхăтрах, 1708 çулхи акан 12-мĕшĕнче гварди майорĕ В. В. Долгоруков кнеçе карательсен çарпуçĕ туса хунă.

 Асăрхавсем 

 Литература 
 Булавин, Кондрат // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.

 Ламбин П. П. Булавинский бунт. 1708 г.: Материалы  // Русская старина, 1870. — Изд. 3-е. — Т. 2. — СПб., 1875. — С. 474—484.





 Александр Карасёв, Кирилл Анкудинов. Казаки: народ или социальная структура // Русский журнал. 20. 10. 2011.
 БСЭ (цитаты) Д. И. Тверская.
 Михаил Ханджей. Пришёл он, Кондрашка… Восстание К. Булавина // Главы из книги.

*
Категори:1707 çулта хирĕçнисем
Категори:1708 çулта хирĕçнисем
Категори:1709 çулта хирĕçнисем
Категори:Касак пăлхавĕсем