Историографи

Историогра́фи — кĕскен каласан, истори облаçĕнче мĕнпур тĕпченисем, палăртнă истори эпохине (сăмахран, Хĕрес харçисен эпохин историографийĕ), е идеологипе, чĕлхе е наци енĕпе шалти пĕрлелĕхĕпе çыхăннă (тĕслĕх: марксизм е нимĕç историографийĕ) мĕнпур истори ĕçĕ.

Анлăрах ăнлантарсан, историографи — истори ăслăхĕсен историне тĕпчекен ятарлă истори дисциплини. Историографи историпе ĕç çырнă чухне ăслăх меслечĕпе тĕрĕс усă курнине тĕрĕслет, автор çине, унăн çăлкуçĕсене пăхать, фактсене интерпретацирен епле уйăрнине, çаплах стилистикине, автор мĕне  кăмăлланине тата мĕнле аудитори валли çак истори ĕçне хайланине сăнать.

Историографие Грецире Гекатей тата Геродот пуçласа янă. Геродот "Историе" мĕншĕн çырас тенине çапла ăналантарнă: çынсен паттăрлăхĕ ĕмĕрсен тĕпĕнче ан çухалччĕр, тесе. Вăл грексем тата варварсем мĕн хăтланнине асилмешкĕн çырса хăварнă.

 Истори ăслăхĕн историйĕ 
 Авалхи Грецири историографи 

Паянхи куна чи ирхи истори ĕçĕсенчен пĕри Авалхи Грецире упранса юлнă. Ку — Геродотăн «Историйĕ», ăна Цицерон каярах «истори ашшĕ» тесе витленĕ. Геродот историре пулнисене хăй пĕлнĕ пулсан кăна çырса хăварнă, тĕрĕссипе суйнине тĕрĕслемесĕрех.

 Авалхи Рим историографийĕ 

 Авалхи Китай историографийĕ 

Китай историнчи авалхи текстсем: Шу-Цзин, Чуньцю тата Цзо-чжуань. Пĕрремĕш икĕ кĕнеке авторĕ — Конфуций, виççĕмĕшĕнче вара иккĕшне комментариленисем. Китайри пĕрремĕш профессионал-историк, вăл историе конфуци философийĕнчен уйăраканскер, — Сыма Цянь, «Историсене çырнисен» (Ши-цзи) авторĕ. Вăл хайланă ĕçсенче император династин пайташĕсен те, ахаль çынсен биографисем чылай.

 Историографи Совет Союзĕнче 

Совет Союзĕнче истори вĕренни марксизм-ленинизм философипе тачă çыхăннă пулнă, ăна çав тери идеологизациленĕ пулнăСм.: Советская историография / под ред. Ю. Н. Афанасьева. М., 1996.. Пурне те классем кĕрешнипе, қаткăс культура-истори пулăмĕсене те, ăнлантарнă. Кун чухне çĕр çулсем хушшинче пулса иртнĕ, Раççее Европăри тата тĕнчери пысăк патшалăха çитернĕ эволюци процесĕсене ытлах шута илменНаше Отечество: опыт политической истории / С. В. Кулешов и др. Ч. II. М., 1991..

Çав. пекех :Категори:Совет историографийĕ.

 Çав. пекех 
 Вăтам ĕмĕрсен историографийĕ
 Çĕнĕ самана историографийĕ
 Историограф
 Çăлкуçа пĕлни
 Çырнă истори
 Историе астуни

 Литература 
 Baraclough G. Turning points in world history. L., 1979;
 Iggers G. G. Historiography in the twentieth century. Middletown, 2005; 

 Барг М. А. Эпохи и идеи: становление историзма. М., 1987.



 .
 Вебер Б. Г. Историографические проблемы. М., 1974.
 Вернадский Г. В. Русская историография. М., 1998;
 Гуревич А. Я. Исторический синтез и школа «Анналов». М, 1993.
 Гутнова Е. В. Историография Средних веков: середина XIX в. — 1917 г. М., 1974. (2-е изд. 1985)
 Зверева В. В., Парамонова М. Ю., Репина Л. П. История исторического знания. М., 2004. (2-е изд. 2006)
 Зевелев А. И. Историографическое исследование: методологические аспекты. М., 1987.
 Иконников В. С. Опыт русской историографии: В 2 тт.  — Киев: Тип. Императорского Университета св. Владимира, 1891—1908. на сайте Руниверс


 Историография истории Нового времени стран Европы и Америки / под ред. И. П. Дементьева. М., 1990. — переиздано под загл. «Историография истории Нового и Новейшего времени стран Европы и Америки». М., 2000. (2-е изд. 2002; 3-е изд: Историческая наука в XX в. Историография истории нового и новейшего времени стран Европы и Америки. М., 2007)
 Историография истории южных и западных славян / отв. ред. И. В. Созин. М., 1987.
 Историография Нового времени стран Европы и Америки / отв. ред. И. С. Галкин. М., 1967.
 Историография новой и новейшей истории стран Европы и Америки / отв. ред. И. С. Галкин. М., 1968. (2-е изд. 1977)
 История мысли. Историография / под ред. И. П. Смирнова. М., 2002.
 Копосов Н. Е. Как думают историки. М., 2001; 
 Косминский Е. А. Историография Средних веков (V — середина XIX вв.). М., 1963.
 Кроче Б. Теория и история историографии. М., 1998.
 Машкин М. Н. Очерки историографии всеобщей истории / Под редакцией М. С. Бобковой. М.: ИВИ РАН, 2015.

 Полетаев А. В., Савельева И. М. История и время. М., 1997.
 Полетаев А. В., Савельева И. М. О пользе и вреде презентизма в историографии  // «Цепь времён»: проблемы исторического сознания. — М.: ИВИ РАН, 2005. — С. 63—88.
 Репина Л. П. «Новая историческая наука» и социальная история. М., 1998.
 Репина Л. П., Зверева В. В., Парамонова М. Ю. История исторического знания. 2-е изд. М., 2004;
 Тойнби А. Постижение истории. М., 2006; 
 Тюленев В. М. Возникновение и развитие латинской христианской историографии в IV — начале V вв. : Авт. дисс… д.и.н. СПб., 2004.
 Февр Л. Бои за историю. М., 1991; 
 Шапиро А. Л. Историография с древнейших времен по XVIII в. Л., 1982.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 


*