Лазер

300px|thumb|right|Лазерла пайăркалав (хум тăршшĕсем, çÿлтен аялалла: 405, 445, 520, 532, 635 тата 660 нм.
Ла́зер (, акроним:   «çутта хистевлĕ пайăркалавпа вăйлатни»), е оптикăлла квантла генера́тор — çутăлла, электро, ăшăлла, химилле тата ытти те уçлав энергине   когерентлă, монохроматикăлла, поляризациленĕ тата уйрăм ене хĕсĕннĕ пайăркалав юхăмĕн энергине куçаракан (трансформацилекен) хатĕр.

Лазерăн физикăлла никĕсĕ — хистевле (индукциленнĕ) пайăркалавăн квантла механикăлла пулăмĕ. Пайăркалав улшăнми хăватпа, татăлмасăр е пысăк хăватсене çитекен импульссемпе пулса иртме пултарать. Хăшпĕр чухне лазерăн ĕçлев элементне оптикăлла вăйлатавăш пек (тепĕр çăлкуçран пайăркалантарма) усă кураççĕ. Лазер тĕсĕсем нумай, ĕçлев талккăшĕ пек япалалăх агрегатла тăрăмĕсем пурте пулаççĕ. 

Лазерсем мӗн пултарнӑранпах"паллӑ мар проблемӑсене татса пама хатӗр" тесе шутланӑ. Яланхи пекех, вӗсем наукӑпа техникӑн нумай отраслӗсенче анлӑн усӑ кураҫҫӗ (компакт-дисксене выляса яракансем, лазерлӑ принтерсем, штрихкодсем, лазер указкисем т.ыт. те). Сӳс энергине ҫӑмӑллӑнах ҫитсен, вӑл локаллӑ соединенисемпе механически доработкӑсем тума пултарать (касни, шӑратса сыпни, пайка, гравировка). Зонӑн тӗрӗс тӗрӗслевне яланхи меслетпе (сӑмахран, керамикӑпа металл шӑратса сыпас) пурнӑҫа кӗртме пултарать. Лазера микроэлектроникӑра ҫут ҫанталӑк материалӗсемпе (ҫурма проводник кристалӗсемпе, пичет платйи ҫинче ятарласа тунӑ ҫинҫе наночастицӑсемпе усӑ курма пултараҫҫӗ). Лазер маркировкипе художество гравировкине тӗрлӗ материалтан тунӑ изделисен гравировкипе усӑ кураҫҫӗ. Лазерсемпе ҫиелтен витнӗ материалсемпе усӑ кураҫҫӗ (лазерлӑ ҫӑмӑллӑх, лазерлӑ шӑрату, вакуаллӑ-лазерлӑ направлени). Вӗсене материал механикӑлла витӗм кӳмест, ӑшӑтмалли вырӑн пӗчӗк, ҫавӑнпа та пысӑках мар термика деформацийӗсем ҫеҫ йӗркеленеҫҫӗ. Унсӑр пуҫне, технологи процесне пӗтӗмпех автоматизациленӗ. Ҫаксене пурне те вӑл тӗп-тӗрӗс те тухӑҫлӑ тӑвать.

 Каçăсем 
 Список статей, опубликованных в УФН по теме «Лазеры» (PACS: 42.55.-f Lasers)
 Квантовый светоч: история одного из самых важных изобретений XX века — лазера 
 Лазерный портал
 Образовательные материалы НГУ по лазерам и фотонике 
 Sam’s Laser FAQ: Практическое руководство по лазерам для экспериментаторов и любителей  (кăштах вырăсла куçарнă)
 Sam’s Laser FAQ: A Practical Guide to Lasers for Experimenters and Hobbyists
 Sources. Laser: Fundamentals (François BALEMBOIS — et Sébastien FORGET)
 Мощный лазер своими руками за один вечер
 Из истории создания высокоэнергетических лазеров и лазерных систем в СССР, профессор, к.ф.-м.н. П. В. Зарубин, д. т. н. С. Д. Польских
 Лазер на основе биологической клетки

 Асăрхавсем 


Категори:Лазерсен физики
Категори:Электромагнетизм
Категори:Электромагнитла пайăркалав
Категори:Физика приборĕсем
Категори:Çутă çалкуçĕсем
Категори:Квантла оптика
Категори:Квантла электроника
Категори:Физика эксперименчĕсен хатĕрĕсем
Категори:СССРта тунă ăслайсем