Догонсем

Дого́нсем (тăван ячĕ Dogom, Dogon тата ур., пĕр. х. Dogone; фула Haɓe, пĕр. х. Kado, тӳр. «халăх тĕнĕпе пурăнакансем») — Малин кăнтăр-тухăçĕнче ( кăнтăр-тухăçри Мопти облаç) пурăнакан халăх. Живут (пĕрле йышпа е фульбепе хутăшла) Бандиагара картлашки районĕнче, юнашар плато çинче тата Сено тӳремĕнче, çаплах Буркина-Фасори чикĕрен инçе мар темиçе ялта вырнаçнă.

Догон чĕлхисемпе пуплеççĕ. Чылайăшĕ лингва-франка рольне вылякан фула чĕлхене, çаплах бамана чĕлхене пĕлеççĕ. Малири патшалăх чĕлхи статусĕллĕ франс чĕлхине пĕлекен çын сахал.

Халăхăн мĕнпур йышĕ — 800 пине яхăн çын (2007, хаклани). Кунта ытларах мăсăльмансем, хăшпĕр çĕрте халăх йăлине тытаççĕ, 10 % яхăн — христиансем (католиксем тата протестантсем).

 Этнос-лингва енĕпе пайлани 

 Хальхи культурăра 
Догонсене Алексей Санаевăн «Уругуру» приключени романĕнче асăннă. Вĕсем пирки Эдмонд Уэллс «Энциклопедия относительного и абсолютного знания» кĕнекинче (5-мĕш томĕнче) çырнă.

Догонсем тата Номмо пирки Том Роббинс «Сонные глазки и пижама в лягушечку» романĕнче çырнă.

Çаплах догонсене тата вĕсен космологине Филип Дик «ВАЛИС» романĕнче çырса кăтартнă.

 Асăрхавсем 

 Литература 
 Beaudoin G. Les Dogon du Mali. P.,1997.
 Calame-Griaule G. Ethnologie et langage: la parôle chez les Dogon. P., 1965
 Desplagnes L. Le Plateau central nigerien. P., 1907
 Griaule M. Dieu d’eau. Entretiens avec Ogotemmêli. P., 1948
 Griaule M. Masques dogons. P., 1938
 Griaule M., Dieterlen G. The Dogon of the French Sudan. 1948
 Guerrier E. La cosmogonie des Dogon. L’arche du Nommo. P., 1975
 Hochstetler, J. Lee, Durieux J. A., Durieux-Boon E. I. K. Sociolinguistic Survey of the Dogon language area . SIL Electronic Survey Reports 2004—004: 187 p.
 Laude J. African Art of the Dogon: The Myths of the Cliff Dwellers. N.Y., 1973
 Palau Marti M. Les Dogons. P., 1957
 Paulme D. Organisation sociale des Dogons. P., 1940
 Wanono N. & Renaudea, M. Les Dogon. P., 1996

 Каçăсем 

 Искусство племени догон Мириманов В. Б. Искусство тропической Африки.
 Пришедшие на плато Бандиагара. Статья из сборника «На суше и на море», 1978.
 The contribution of linguistics and language studies in unravelling the history of the Dogon Plateau.
 Dogon and Sirius from The Skeptic’s Dictionary.
 Excerpt from The Sirius Mystery" by James Oberg.
 Travel to Dogon country .
 Photos of Dogon country.

Категори:Догонсем
Категори:Буркина-Фасо халăхĕсем
Категори:Судан облаçайĕнчи халăхсем