Эмир

Эмир е амир (араб. امير‎ — хуҫа, ертӳҫӗ) — хӑшпӗр Хӗвелтухӑҫ тата Африка мӑсӑльман ҫӗршывӗсен ертӳҫин титулӗ, кнеç, чи малтанах, ҫар пӗлтерӗшлӗ тата ҫав титулпа ҫӳрекен ҫын.

Тата мӑсульмансен ертӳҫи пӗлтерӗшӗ пек усӑ курнӑ.

 Эмирсем 
 Тимур (Тамерлан) эмир
 Бухара эмирачĕн эмирĕ
 Дубай эмирĕ
 Езид эмирĕсем
 Кувейт эмирĕ

 Гранада эмирачĕ 
Гранада эмирĕсем Насрид династин кăкĕнчен пулса тухнă. Вĕсем Гранада эмиратне 1232—1492 çулсенче тытса тăнă. Гранада эмирачĕн пĕрремĕш эмирĕ Мухаммад I аль-Галиб (1232—1273) пулнă, юлашки — Мухаммад XII аз-Зухуби (Боабдил). Эмирсем христиан тытăмçисемпе Фес Мариничĕсем хушшинче йăпăлта пурăннă, çапла вара вĕсем Испанири мăсальмансен культура центрĕ шутланнă Гранадăра хăйсен позицисене сыхласа пурăннă. Христиан Испанире 1469 çулта Католици королĕсем пĕрлешнĕ хыççăн 1492 çулта Гранадăна христиансем çĕнсе илсен, юлашки Насридсем Мароккăна тарнă.
ЯтАрапла çырниПурнăç çулĕсемТытăмри çулсемАсăрхав Мухаммад I аль-Галиб محمد بن نصر1194—12731232—1273Кастили çарĕсене Лас-Навас-де-Толос патĕнче çапăçура (1212) çĕнтернĕ. Мухаммад II аль-Факих محمد بن محمد 1235—13021273—1302 1278  1278 çулта Малагăна ярса илнĕ. Мухаммад III аль-Махлу محمد المخلوع  1257—13141302—1309Кастилипе Леона хирĕçле Маринидсемпе тăмарлă пулнă. Наср ибн Мухаммад نصر بن محمد  1287—13221309—1314унăн политикине пула Кастилипе Леон, Арагон тата Маринидсен патшалăхĕсем тăмарлă пулса тăнă. Исмаил I ибн Фараджإسماعيل بن فرج 1279—13251314—1325Альгамбрăна тата Хенералифе тунă çĕре чылай ӳсĕм кӳнĕ. Мухаммад IV ибн Исмаил محمد بن إسماعيل 1315—13331325—1333 влаç мамакăшĕ ертсе пынă эмир килĕнчи паллă çынсем аллине лекнĕ. Юсуф I ибн Исмаил يوسف بن إسماعيل 1318—13541333—1354йӳтенĕ çын ăна Мăн Гранада мечетĕнче уяв чухне чиксе пăрахнă Мухаммад V аль-Ганиمحمد بن يوسف 1338—13911354—1359влаç ватă Ридван визирь аллинче пулнă Исмаил II ибн Юсуфإسماعيل بن يوسف 1338—1360 1359—1360 Мухаммад VI аль-Ахмарمحمد بن إسماعيل 1332—13621360—1362 Мухаммад V аль-Ганиمحمد بن يوسف 1338—13911362—1391 Юсуф II аль-Мустаганиيوسف المستغنيум. 13921391—1392 Мухаммад VII аль-Мустаинمحمد السابع الثاني  1370—14081392—1408 Юсуф III ан-Насирيوسف الناصر الثاني1376—14171408—1417 Мухаммад VIII аль-Мутамассикمحمد بن يوسف 1409—14311417—1419 Мухаммад IX аль-Галиб محمد الصغير1396-1454 1419—1427 Мухаммад VIII аль-Мутамассикمحمد بن يوسف 1409—14311427—1429 Мухаммад IX аль-Галиб1396—14541429—1432тăватă хутчен хăйне эмир астулне тавăрнă Юсуф IVيوسف بن المولум. 14321432—1432 Мухаммад IX аль-Галибمحمد الصغير بن نصر 1396—14541432—1445 Мухаммад X аль-Ахнаф  1445—1445 Юсуф V  1445—1446 Мухаммад X аль-Ахнаф  1446—1447 Мухаммад IX аль-Галиб  1447—1453 Мухаммад XI ибн Мухаммадمحمد بن محمد  вил. 14541451—1455 1454 çулта Кастили королĕпе эмиратшăн тупăшсăр вăхăтлăха тăнăç тунă. Абу Наср Саид аль-Мустаин1454—1464 Мухаммад XII аз-Зухуби (Боабдил)محمد الثاني عشر 1459—1527 1482—1483 Али ибн Сад  1483—1485 Мухаммад XIII аз-Загалл  1485—1490 Мухаммад XII аз-Зухуби (Боабдил)محمد الثاني عشر 1459—15271490—1492

 Вуламалли 
Эмир // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
«Путешествие Абу Хамида ал-Гарнати в восточную и Центральную Европу в 1131—1153 гг» — публикация О.Г. Большакова и А.Л. Монгайна — М. — 1971 — С.31
Р.Г. Фахрутдинов. Об имени и титуле правителя Волжской Булгарии. Советская тюркология. АН Азербайджанской ССР. № 2. Баку 1979г. стр. 4.

 Каҫӑсем 



Категори:Исламри хакал хисепĕсем
Категори:Иранри титулсем

Категори:Титулсем