Брянск

Брянск — Раççей хули облаç пĕлтерĕвпе, Брянск районĕн те Брянск облаçĕн администрациллĕ центрĕ. Брянск хули муниципаллă йĕркеленĕвне хула округĕ статуспе йĕркеленеть.

Вăта вырăс сăртлăхĕнче, Деснан (унăн Болвара та Снежетьре юхни вырăнĕнче) çырăнĕсенче вырнаçнă. Халăх: 375 669 çын.

 Дмитрий Медведев РФ президенчĕн указĕпе Брянска "Хула çар чыславĕпе" ятне панă..

Хула пуçлăхĕ — Дбар Марина Валентиновна (26-мĕш авăн уйăхĕн 2019 çултан).

 Этимологи 
1146 çулхи Брянска (Дебрянск пекех) пĕрремĕш хут Ипатьев çулçырвĕнче асăнаççĕТихомиров М. Н. - Древнерусские города1956 ç. М.. Хула ячĕ авалхи вырăсла Дьбряньскъ сăмахран пулчĕ, Дьбряньскъ дьбрь сăмахран пулчĕ. Авалхи вырăс сăмахĕ дьбрь/дебрь ту тайлăмĕ, ту хушăкĕ, канав, айлăм пĕлтеретБрянск // Этимологический словарь русского языка = Russisches etymologisches Wörterbuch : в 4 т. / авт.-сост. М. Фасмер ; пер. с нем. и доп. чл.‑кор. АН СССР О. Н. Трубачёва, под ред. и с предисл. проф. Б. А. Ларина [т. I. — Изд. 2-е, стер. — М. : Прогресс, 1986—1987.]дебрь // Этимологический словарь русского языка = Russisches etymologisches Wörterbuch : в 4 т. / авт.-сост. М. Фасмер ; пер. с нем. и доп. чл.‑кор. АН СССР О. Н. Трубачёва, под ред. и с предисл. проф. Б. А. Ларина [т. I. — Изд. 2-е, стер. — М. : Прогресс, 1986—1987.]Словарь русского языка XI—XVII вв. / АН СССР, ИРЯ. — М.: Наука, 1977. — С. 197.Срезневский И. И. Материалы для словаря древнерусского языка по письменным памятникам. — СПб., 1893. — Т. 1. А—К. — С. 788—787.Никонов, 1966, с. 66.

 Кунçул 
Брянскăн тĕрĕс никĕсленĕ вăхăт пĕлмен, анчах археологи даннăйĕсемпе вăл 985 çулта никĕсленĕ. 1709 çулта Киев кĕпĕрнин тытăмĕнче кĕнĕ, 1727 çулта Белгород кĕпĕрнинче панă. 1920—1929 Брянск кĕпĕрнин центрĕ пулнăБрянская губерния / В. В. Крашенинников // Большая российская энциклопедия : [в 35 т. / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.], 1930 çултан Анăç облаçĕн тытăмĕнче.

 нимĕç çарĕсем хулана оккупациленĕ.  совет çарĕсемпе ирĕкленĕ. Халĕ те çак кун Хула кунĕ пекех уявлать. 

 Брянск облаçĕ йĕркеленĕ. Брянск унăн администрациллĕ центр йышăннă.

 Халăх 
 2002 — 431 526 çынВсероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более 
 2010 — 415 721 çынПерепись населения 2010. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений
 2023 — 375 669 çын

 Администрациллĕ пайлану 
Брянск 4 хула районĕ çине пайланать:
 Бежица районĕ (Радица-Крыловка хеп)
 Володар районĕ (Мăн Полпино хеп)
 Совет районĕ
 Фокин районĕ (Шурă Çырăнсем хеп)

 Физика географийĕ 
Брянск мускаври сехет зонинче (мускав вăхăчĕ). UTC çинчен калакан вăхăта танлаштарни +3:00 танлашатьФедераллă саккун сехет зонисем çинчен . Континент климачĕ. Хĕл вăйлă сивĕсенчен пуçласа вăрăм ăшăччен пулать, çу нӳрлĕ те ăшă, анчах вăйлă шăрăх сайра пулать.

 Транспорт 
Брянск-пысăк чугун çул тĕвви: Мускав, Киев, Харьков, Гомель, Смоленск, Орел тата Вязьма хулисенче çулсем каяççĕ. Хулара чугун çул вокзалĕсем вырнаçнă: Брянск-Орел тата Брянск-Льгов (Брянск-I тата Брянск-II), Орджоникидзеград станцийĕ. 2013 çулхи Пуш, 26 Мускав-Брянск пуйăсĕ пуçласа кайнă. Хуларан 14 çухрăмра Брянск хулин пĕтĕм тĕнчери аэропорчĕ вырнаçнă. Брянск урлă "Дружба" нефть пăрăхĕ, Дашава-Мускав, Шебелинка-Мускав газ пăрăхĕсем выртаççĕ.

 Асăрхавсем 

 Вуламалли
 Тихомиров М. Н. "Древнерусские города" 1956 ç. М.
 Малеванов, Николай Александрович – "Первые описания городов Брянщины (Брянск, Трубчевск, Севск)"
 Кудряшов Н. – "Брянские правила"
 Никонов, Владимир Андреевич – "Краткий топонимический  словарь"
 Пясецкий Г. – "Исторические очерки г. Брянска"

 Каçăсем 

Категори:Раççей хулисем
Категори:Брянск
Категори:Брянск облаçĕ
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа