Инерци

Ине́рци ( — канлĕх, нимтетуманлăх, пĕртикĕслĕх, улшăнмилĕх) — тулаш вăйсем çук чухне ĕскер хăшпĕр пуçлав тытăмĕсенче канлĕхре е пĕр тикĕс те тӳрĕ йĕрлĕ куçăмра тăрас палăрăмИнерция. Физическая энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров. М., Советская энциклопедия, 1990, том 2, с.146, isbn 5-85270-061-4БРЭ, çавăн пекех ку,  тулаш вăйсем пулсан,  кунашкал тăрăмри ĕскер,  хăйĕн масси çине таянса,  хăвăртлăхĕ модуль тĕлĕшпе те, ен енĕпе те улшăнассине хирĕç тăнине пĕлтеретТ.И.Трофимов. Физика. Москва. "Академия". 2012). 

«Инерци» тени инертлăх ăнлавăн пĕр пĕлтерĕшне синонимла (ăнлавăн ытти пĕлтерĕшĕсем физикăпа çыхăнман). 

Шутлавлăх енчен, ĕскере вăйпа витерни тата унăн куçăмĕн улшăнăвĕ хушшинчи çыхăну Ньютонăн иккĕмĕш саккунĕ пек палăрăнатьКоноплёва Н. П. Об эволюции понятия инерции (Ньютон, Мах, Эйнштейн) // Эйнштейновский сборник 1975-1976. - М., Наука, 1978. - с. 216-244:

 .

Кунта  — ĕскере тивекен вăй,  — инерцилле масса,  — ĕскерĕн хăвăртлăхĕ.

Инерци ăнлавпа   инерциаллă пуçлав тытăмĕ тени тачă çыхăннă.
 Ньютонăн пĕрремĕш саккунĕ 
Инерциаллă пуçлав тытăмĕсем пуррине  классикăлла механикăра постулат пек кăларса тăратнă. Çав постулата  Нью́тонăн пĕрремĕш саккунĕ тенĕ, çавăн пекех ăна ине́рци саккунĕ те теççĕ. Ун пирки Ньютон хăйĕн «Натураллă философин математикăлла пуçламăшĕсем» кĕнекинче çапла каланă:

Паянхи, чылай тĕплĕрех, формулировка ак çапла:

 Инерцилле текен çавăн пек пуçлав тытăмĕсем пур, хăшĕсенче вăйсен витĕмĕнчен пăрнă йăмлăхлă пăнчă канлĕхре тăрать е тÿрĕ йĕрпе  пĕр тикĕс куçать.

 Вуламалли 
 Лич Дж. У. Классическая механика. М.: Иностр. литература, 1961.
 Спасский Б. И. История физики. М., «Высшая школа», 1977.
 Кокарев С. С. Три лекции о законах Ньютона. Ярославль. Сб. трудов РНОЦ Логос, вып. 1, 45-72, 2006.
 Каçăсем  
 Masreliez C. J., Motion, Inertia and Special Relativity — a Novel Perspective, Physica Scripta (2006). 
 Masreliez C. J., On the origin of inertial force , Apeiron (2006). 
 Masreliez, C J; Dynamic incremental scale transition with application to physics and cosmology, Physica Scripta (2007).

 Асăрхавсем 

Категори:Динамика
Категори:Физикăри эффектсем тата пулăмсем
Категори:Исаак Ньютон