Самарти чăваш шкулĕ

Самарти чăваш шкулĕ — И. В. Соловьёв тăрăшнипе 1922-мĕш çулта  Самар хулинче уçнă вăтам шкул. Ку шкула пĕтерекенсем ун чухне пуçламăш шкулсен вĕрентевçи пулса ĕçлеме пултарнă. Малалла вĕренес текенсен рабфака е тÿрех  пĕр-пĕр аслă шкула вырнаçма май пулнă.

Шкул адресĕ, тĕрлĕ вăхăтраХăлăпкасемпе палăртнисене И. Соловьёв листовкинчен илнĕ.:
 «Пирвайхи çул Хусан урамёнче 69-мӗш ҫуртра вырнаҫкаларӑмӑр, унтах ачасем валли общежити турӑмӑр,»
 «ҫуркунне унтан куҫса Ленинград урамӗнче икӗ ҫурт йышӑнтӑмӑр,  № 4 тепри № 34.»
 «Кӗркунне (23-мӗш ҫул)— выҫлӑх хыҫҫăн Самарта тӑлйх ачасен ҫурчĕсем пушана пуҫласан, № 4 вырӑнне Галактионов урамӗче 21-мӗш ҫурта йышӑнтӑмăр.» Галактионовская урам, 21-мĕш çурт (халĕ те пур, унта «Династия» медицина центрĕ вырнаçнă)
 «1924-мӗш ҫул, декабрь уййхӗнче татах урӑх ҫурта куҫрймӑр, — ёлӗк духовная семинария нулнӑ ҫурта.» 
 «пӗчёкрех пулсан та чăвашăн хӑй çурчĕ пултӑр тесе урăх ҫурт шыра пуҫларЯмӑр, ҫулла вара (1925-мĕш ҫул) халь пурнакан Хресчен урамӗнчи 77-мӗш ҫурта куҫрймӑр.» 
 «Халь тата (ку ҫурт сумне) Оренбург урамёнчи 6-мёш ҫуртне илтӗмӗр, хӑй вӑйӗие, хйй апачӗпе пурнакан ачасем валли.»
 Кунçул 
 Умистори  
1920-мĕш çулта, январьте, И.В.Соловьёв ВКП(б) Самар кĕперне комитечĕн чăваш секцийĕнче ĕçлеме пуçлать. Чăваш хĕрлĕ çарçисен политшкулне йĕркелесе ярать. Çакна Самарти чăваш шкулĕн умисторийĕ теме пулать.
 Малалли истори 
1922-мĕш çулхи июлĕн 22-мĕшĕнче  Самар тăрăхĕнче Чăваш кантонне тăвас ыйтăва хускатаççĕК 90-летию создания Похвистневского национального чувашского района — ВК, 23, июль, 2019, 18:13 "Коммуна" (хаçат, Самар хули), 27. 07. 1922 . Çав 1922-мĕш çултах чăваш хĕрлĕ çарçисен политшкулне чăваш политшкулĕ теме пуçлаççĕ. Кунсăр пуçне вăл шкулпа тÿррĕн çыхăнман тата вăтам пĕлÿ паракан Самарти икĕ сыпăклă чăваш шкулĕ йĕркеленет. Иккĕшне те И. В. Соловьёв ертсе пырать. 

Шкул 1930-мĕш çулта хупăннă пулас. Кун пирки Хветĕр Уяр çапла каланăХветӗр Уяр. «Ӑҫта эс, тинӗс» калав историйӗ — Чăвашорг сайт:

1930 ҫулта Самарти иккӗмӗш сыпӑклӑ Чӑваш шкулне хупнӑ хыҫҫӑн эпӗ, ҫав шкулӑн 7-мӗш класӗнчен вӗренсе тухнӑскер, виҫӗ ҫула яхӑн е хамӑр ял колхозӗнче, е Самарпа Ӗпхӳ таврашӗнчи ҫӗнӗ стройкӑсенче ӗҫлекелесе ҫӳрерӗм. Малалла вӗренме май килмерӗ-ха. Хӑш шкулне хам кӗмерӗм, теприне — илмерӗҫ.

Хăшпĕр Интернет-ресурссенче шкул 1928-мĕш çул тĕлне Похвиçнĕ районне куçса кайнă теççĕ. Анчах та Хветĕр Уяр калани çакна хирĕçлет. Ахăртнех, Похвиçнĕри  шкулпа Самарти шкул пĕр-пĕринпе çыхăнман пулмалла. Анчах та, Самарти шкула хупсан, Похвиçнери чăваш шкулĕ унти чăвашсемшĕн тĕп шкул пулса тăнине пытарма çук.
 Шкулпа çыхăннă уйрăм харкамлăхсемХăшпĕр информацие И. Соловьёвăн листовка туса кăларна статйинчен илнĕ. 
 Ертÿлĕх тата хушма (техникăлла) ĕçлевçĕсем 
 Соловьёв Иван Васильевич (1897-1955), — пуçлăх (1922-1926)
 Алдаров Георгий Константинович, пуçлăх çумĕ
 Воловац Григории Моисеевич, завхоз
 Стоянов Яков Абрамович — Секретарь тата счетовод.
 Беляева Прасковья Алексеевна, библиотекарь.
Вĕрентекенсем
 Самагин Андрей Васильевич
 Карандаева Харитина ИустиновнаКарандаева Харитина Иустиновна — Козьими тропами., вырăс чĕлхипе литературине вĕрентнĕ; 1897 çур., 1911-1917 çç. Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче, 1920-1923 çç. каллех Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче, ĕнтĕ аслă шкул статусне илнĕскерĕнче, вĕреннĕ, çуралнă выранĕ — Çĕн Якаль (Çĕнĕ Якушкел?).  
Кедров Николай МихайловичКедров Николай Михайлович —  Электронла чăваш энциклопеди., чăваш чĕлхипе литературине вĕрентнĕ.
 Лучков Сергей Трофимович
 Иванов Георгий Иванович 
 Ефимов Иван Алексеевич 
 Гайваровский Алек-др Владимир. 
 Тертышная Лидия Ивановна 
 Трофимова Екатерина Григорьев. 
 Сятрайкин Александр Осипович - Пионерсен вожаке.
Иванов-Паймен Влас Захарович, пĕрлĕх пĕлĕвне вĕрентнĕ.
Прасковья Васильевна Иванова, К.В.Ивановăн  йăмăкĕ, асăннă шкула пĕтерсен кунтах вĕрентевçĕре ĕçленĕ.

 Вĕренекенсем 
Ку шкулта чăваш литературин классикĕн К.В.Ивановăн виçĕ йăмăкĕ вĕреннĕ:
Прасковья Васильевна Иванова
Валентина Васильевна Иванова
Евгения Васильевна Иванова

Ытти çынсем:
Хветĕр Уяр, 1927-1930-мĕш çулсенче вĕреннĕ
Захаров Семён Васильевич — медицина ăславĕсен докторĕ, профессорЗахаров Семён Васильевич  — Электронла чăваш энциклопеди.. 

Хăшпĕр вĕренкенсене, çавăн пекех, И. Соловьёвăн листовка туса кăларнă статйинче асăннă, анчах унта хушамастем çеç, ятсене кăтартман (сайра хутра инициал текенни пур). 
 Чăваш шкулĕн тĕллевĕпе чаплăхĕ 
1925-мĕш çулта тухнă листовкăранЛистовка — Самарская чувашская школа — Козьими тропами. Сообщество краеведов-любителей.

Кунта чăваш чĕлхине кăтартман, анчах та чăннипе вăл та пулнă. 

 Çавăн пекех 
 Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ.
 Похвиçнĕри чăваш шкулĕ.
 Вуламалли 
Соловьёв И. Самарти чăваш шкулĕ. —Листовка.Гублит № 3925, 11 декабря 1825 г. Тираж 1000 экз». Самара, тип. № 1 им. т. Маги «Полиграфа, ома» ул. Венцека и Галактион, 
 Демидов В. Вăл чăн-чăн коммунист пулнă. // Тăван Атăл журнал, 1987, 6№ (июнь) — С.57-59. (И.В.Соловьёв тата унăн ĕç-хĕлĕпе кунçулĕ çинчен çырнă хайлав).
 Паймен, Влас. Самар чăвашĕсем. (ку хайлав темиçе хут та тĕрлĕ çĕрте тата тĕрлĕ вăхăтра пичетленсе тухнă).
СОРОЧАЙКИН, АНДРЕЙ НИКОНОВИЧ. ДИАСПОРА АВЕРКИНСКО-ИБРЯЙКИНСКИХ ЧУВАШ: ВОПРОСЫ И ОТВЕТЫ. Тип: брошюра Язык: русский ISBN: 978-5-906741-12-7 Год издания: 2015 Место издания: Самара Число страниц: 42 Издательство: Институт анализа экономики города и региона (Самара) УДК: 94 (47): 392.91
Асăрхавсем

 Каçăсем 
 Похвистневский чувашский сельскохозяйственный техникум. — ВК, 26, январь, 2019, 21:23
 Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева 
 Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»
 Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»
 Музей "Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева"
 Симбирской чувашской учительской школе - 140 лет

Категори:Самар облаçĕ
Категори:Самар кĕпĕрни
Категори:1922 çулта уçăлнисем
Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни
Категори:Чăваш Енре пĕлӳ илни
Категори:Шкулсем