Япалалăх (йăмлăх тĕсĕ)

Япалалăх — матери хорми, уйпа танлаштарса пăхсан, тӳлек йывăрăшĕ пур. 

Япалалăх пĕрчĕсенчен тытăнса тăрать, вĕсем хушшинче тăтăшах  электронсем, протонсем тата нейтронсем тĕл пулаççĕ. Юлашки иккĕшсем атом тĕшшисене, пурĕ те пĕрле — атомсене, молекулăсене, кристаллсене т. ыт. тăваççĕ

Биологире Япалалăх  — клетка органелли шутне кĕрекен организм тĕртĕмне тăвакан матери хорми.

 Малтанхи палăртăвĕ 
Япалалăх — матери хорми, уйпа танлаштарсан, йывăрăшĕ. Япалалăх пĕрчĕсенчен тытăнса тăрать, вĕсен хушшинче тăтăшах электронсем, протонсем тата нейтронсем. Иккĕ юлашкинчисем атом тĕшшисене, пурĕ те пĕрле — атомсене, молекулăсене, кристаллсене тата ытти объектсене тăваççĕ.

 Япалалăхпа уй хушшинчи уйрăмлăх 
Уйăн, япалалăхпа танлаштарсан, вĕçĕмсĕрлĕхпе пахаланать; электромагнит, гравитаци, ядерлĕ вăйсен, тĕрлĕ элементарлă пĕрчĕсен хум уйĕсем пур.

Халĕ çутçанталăка тĕпчев йĕркипе япалалăхпа уйа пĕр тĕслĕтесе уйăрмаççĕ, вĕсем тĕрлĕ корпускула-хум (икĕ тĕслĕ?) пĕрлĕ çутçанталăк пулăмĕсем. Уйпа япалалăх тачă çыхăнăвне тĕпчени материал тĕнчин хормипе тытăмĕн пĕрлĕхне ăнлантарса парать.

Пĕр тĕслĕ япалалăхăн тачăлăхĕ  — япалалăх йывăрăшне унăн калăпăшĕ çине пайлани — пур:

куунта ρ — япалалăхăн тачăлăхĕ, m — япалалăх йывăрăшĕ, V — япалалăх калăпăшĕ.

Физика уйĕсен çакăн пек тачăлăх çук.

 Япалалăх пахалăвĕсем 

 Химири япалалăх 
 Япалалăх тĕрлĕхĕ 

 Агрегатлă тăрăмсем 

 Кристаллсем 

 Органик япалалăхĕсем 
 Тăварсем

 Органик япалалăхсем 
 Амидсем
 Аминсем
 Кетонсемпе альдегидсем
 Нитрилсем
 Ахаль эфирсем
 Хутлă эфирсем
 Спиртсем
 Углеводородсем
 Этилен

Вуламалли

 Химия: Справ. изд./ В. Шретер, К.-Х. Лаутеншлегер, Х. Бибрак и др.: Пер. с нем. — М.: Химия, 1989

Çавăн пекех пăхăр
 Пайăрка
 Анти-япалалăх
 Тӳнтер япалалăх

Категори:Физика
Категори:Пĕтĕмĕшле хими
Категори:Матери
*