Талиев Петр Иванович

Талиев Петр Иванович (1778-1832) — çуттатуртавçă тата педагог. Хальхи Чăваш Республикине кĕрекен Муркаш районĕнчи  Тутарань ялĕнче çуралса ÿснĕ. Талиев Даниил Иванович (1784-1837) генералăн тата çар тухтăрĕн пиччĕшĕ. 
 Пурнăçĕ 

 Ăçта вĕренни 
1788-мĕш çултанпа — Хусанти çĕнĕ крешшĕнсен шкулĕнче
Хусанти тĕн академийĕнче.
 Ăçта ĕçлени 
Хусанти тĕн академийĕнче ĕçленĕ (1818-мĕш çулта академие хупиччен).
1818-мĕш çул хыççан — вĕрентĕшсене пăхса тăраканĕ тата Хусанти тĕн семинарийĕн вĕрентевçи.
 Вĕрентевçĕ пулнипе  пĕрлех П.И.Талиев тĕрлĕ çĕрте сăваплăхçă ĕçĕсене те туса пынă.
 Ĕçĕсем 
 «Святой Евангель» (Хусан, 1820). // Чăвашла куçару, корректорĕ тата редакторĕ П.И.Талиев
 «Краткий катехизис» (Пичиксе катехизис, Мускав, 1804). // Чăвашла куçару, кăна та П.И.Талиев ертсе пынипе хатĕрлесе кăларнă. 1807-мĕш çулта вăл тепĕр хут тухнă. Виççемĕш хут — 1852-мĕш çулта.
 П.И.Талиев ячĕпе çыхăнтаракан чăваш букварĕ 
«Краткий катехизис» кĕнекен вĕçĕнче чăваш букварĕ пур (1804-мĕш тата 1807-мĕш çулхи кăларăмсенче, 1852-мĕш çулхи каларăмра хайхи букварь çук)Революцичченхи чăваш литератури. Текстсем. 1-мĕш том. Шупашкар, 1984, С.402.. Вăл букваре тивĕçлипех П.И.Талиев ячĕпе çыхăнтармаллаЧăн та, хальхи тепчевçĕсем ытларах чухне Ермей Рожанский ячĕпе çыхăнтарасшăн..
 Вуламалли 
 Гусаров Ю.В. Талиев Пётр Иванович — электронла чăваш энциклопедири статья.
 Петров Н.П. Чăваш литература чĕлхин историйĕ: Яковлевченхи тапхăр. Ш., 1978;
 Сергеев Л.П. Кивĕ чăваш çырулăхĕ. Ш., 1988.
 Петров Н.П. Дояковлевская чувашская письменность — электронла чăваш энциклопедири статья.
 Петров Н.П. О личности переводчика «Сокращенного катехизиса», изданного в 1804 г. на чувашском и русском языках // Известия НАНИ ЧР.- 1997.- N 1.- С. 96-103.
 Петрова Т.Н. Учебники Рожанского и его учеников // Проблема письменности и культуры.– Чебоксары, 1992.– С. 75.
 Исламов Ф.Ф. Роль Казани в просвещении народов Поволжья // Из истории народного образования и просветительства в Среднем Поволжье.- Йошкар-Ола, 1993.- С. 89.
Семенова П.А. Первые книги на чувашском языке и количественная характеристика изданий конца XIX  - начала XX в. // Çулталăк кĕнеки=Календарь года: 2003.- Чебоксары, 2002.- С. 220.
 Благовещенский Александр Афанасьевич. История старой Казанской духовной академии, 1797-1818 г. / сост. учитель казанской духовной семинарии А. Благовещенский. - Казань : в Университетской тип., 1875 (обл. 1876). - 207 с. ; 23 см .

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

Категори:Педагогсем, алфавитпа
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен
Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем
Категори:Раççей педагогĕсем
Категори:1778 çулта çуралнисем
Категори:1832 çулта вилнисем
Категори:Чӳкĕн 4-мĕшĕнче вилнисем