Тулă

thumb
Ку ăнлава Тула тата ытти çавнашкал ăнлавсемпе пăтраштармалла мар
Тулă () —    ямахатри ÿсентăрансен кăкĕ (речĕ).

Тулă, Тырă () —  злаксем çемьин ăрачĕн ӳсекен курăк, чылайăш тĕсĕ пĕрçуллăхлисем, вăрăллă культура, нумай çĕршывсенче, çав шутра Раççейре те акса илеççĕ.

Тулă пĕрчинчен сăсăлпа çăнăх тăваççĕ, çăнăхĕнчен çăкăр пĕçереççĕ, манă кĕрпи, салмасемпе кондитерлă япаласем хатĕрлеççĕ. Тулăпа, тулăн улăмĕпе, сăсăлпа выльăха та тăрантаççĕ, сăра та вĕретеççĕ.

 Истори 

Тулă Мал тата Вăтам Азире (хальхи Турци, Ирак, Сири, Иран, Туркменистан çĕрĕсенче) пирĕн эрăчченхи 7-6 пинçуллăхсенче, Балканра тата хальхи Греци  территорийĕсенче – пирĕн эрăчченхи 6-5 пинçуллăхсенче, Икĕпатра – пирĕн эрăчченхи 4 пинçуллăх маларах этемлĕхе паллă пулнă. 

 Культурăсене ӳстересси 

+ Тулăна туса илесси, çулсемпе (FAOSTAT)пин тоннă. Çĕршыв  1985  1995  2005 Китай  85 807  102 211  96 160 Инди  44 069  65 767  72 000 АПШ  65 975  59 404  57 106 Раççей   30 119  45 500 Франци  28 784  30 880  36 922 Канада  24 252  24 989  25 547 Австрали  15 999  16 504  24 067 Германи  13 802  17 763  23 578 Пакистан  11 703  17 002  21 591 Турци  17 032  18 015  21 000
Тулă акса пухакансенчен малтисем — Китайпа Инди. Вĕсем хыççăн АПШ, Раççей.
 Тулă тухăçлăхĕ 
Тулă тухăçлăхĕ сортран, çанталăкран, тăпраран т.ыт. тĕрлĕ кăтару çитеть ( ц\га ,2009 ) :
 Бельги - 80, Германи - 72, Финлянди - 38, Канада - 32, Украина - 30, Раççей - 23 :
 Краснодар Ен - 46, Калининград облаçĕ - 40, Орёл облаçĕ - 35, Мускав облаçĕ - 31, Ленинград облаçĕ - 29, Воронеж облаçĕ - 28, Красноярск Ен - 23.

 Культурисем 

 Тулă апат-çимĕçĕ 

 Тулă çăнăхĕ
 Макаронсем
 Кĕрпе
 Маннă кĕрпи
 Кус-кус
 Булгур

 Çавăн пекех пăхăр 
Ясмăк, Пăрçа, Шалçа пăрçи, Сĕлĕ, Кукурусă, Рапсă, Вир, Хура тулă, Рис, Урпа.

 Тулă хули
 Тулă ăрăвĕ

 Каçăсем 


 Пшеница  — статья из «Энциклопедии Кольера»
 Фотография разных зёрен пшеницы на Flickr
 Раздел посвящённый выращиванию пшеницы на agromage.com
 ГОСТ Р 52554-2006 Пшеница. Технические условия

Категори:Библири ӳсентăрансем
Категори:Тулă
Категори:Çакăр тыррин культурисем