Гравитацилле тата инерцилле массăсен эквиалентлăхĕн принципĕ

Эквивалентлăх принципĕ — физикăра: гравитацилле уйри уçлăх-вăхăтăн кашни пăнчинче çавăн пек «координатсен локаллĕ-инерциаллă тытăмне» суйласа илме пулать, хăшĕнче асăннă пăнчăн çителĕклĕ пĕчĕк таврашĕнче çутçанталăк мĕнпур саккунĕсем СТОн координатсен  хăвартлануллă мар Декартла  тытăмĕнчи пекехВейнберг C. Гравитация и космология. — М.: Мир, 1975. — 696 с.// с. 81.. 

Çакна эквивалентлăх принципĕн «вăйлă» палăртавĕ теме пулать. Унăн «вăйсăртарах» тантăшĕ те пурАсăннă кĕнекери с. 82.. Унта калани гравитаци вăйĕпе е инерципе ирĕклĕн ÿкекен ĕскерсене (пĕрчĕсене) çеç пырса тивет, инерцилле тата гравитацилле массăсем, çавăн пекех гравитацилле тата инецилле вăйсем те эквивалентлă иккенне пĕлтеретАсаннă кĕнекери с.82.
Эквивалентлăх принципĕн вăйсăртарах калавне ăнланас тесен, шухăшпа эксперимент туса илме пулать (иллюстрацие пăхăр, асăннă эксперимента Эйнштейн лифчĕ теççĕ). Иллюстрацин пĕрремĕш ÿкрчĕкĕнче гравитацилле вăйсенчен аякра   хăвăртланупа вĕçекен аппарата кăтартнă. Аппаратри ĕскерсене инерцилле вăйсем пырса тивеççĕ: 

Иллюстрацири тепĕр ÿкерчĕкре вырăнта тăракан, анчах пĕр тикĕс  гравитици вăйăмĕнче тăракан çав объектсенех кăтартнă. Унти ĕскере тивекен гравитаци вăйĕ çакнашкал:

Асăннă икĕ вăй та пĕр-пĕринпе танах тата вĕсене уйăрса илме те май çук:
,   вара,     пулнă май (шухăшри эксперимент малсăлтавĕ тейĕпĕр),     ,     тата   
 Вуламалли 
Курс теоретической физики Ландау и Лифшица Том 2. Стр. 304
Тредер Г.-Ю. Теория гравитации и принцип эквивалентности.— М.: Атомиздат.— 1973
Иваненко, Д. Д., Сарданашвили, Г. А. Гравитация. Изд. 3-е.— М.: ЛКИ.— 2008
Вейнберг C. Гравитация и космология. — М.: Мир, 1975. — 696 с.
Вейнберг C. Квантовая теория полей, т. 1. — М.: Мир, 2001. — 800 с.
 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Первый закон термодинамики в теории относительности
 Equivalence Principle at NASA, including tests
 Introducing The Einstein Principle of Equivalence from Syracuse University
 The Equivalence Principle at MathPages
 The Einstein Equivalence Principle at Living Reviews on General Relativity

Категори:Физика
Категори:Танлаштарулăх теорийĕ
Категори:Гравитаци