Лики чĕлхи

Лики чĕлхи — индоевропа çемьине кĕрекен анатоли туратĕнчи çухалнă чĕлхесенчен пĕри. Тимĕр ĕмĕрĕнче Ликия облаçĕнче (Анатолире, халĕ Турци çĕрĕ) сарăлнă пулнă. 

Луви чĕлхине питĕ çывăххи шутланать, вĕсен пĕрлехи инновацисем пур, анчах та çав чĕлхерен пулса тухман (маларах çапла шутланнă). Мили чĕлхи, малтан лики чĕлхин авалтарах варианчĕ тенĕ пулсан, халĕ вара, лики чĕлхипе пĕрпек пулин те, уйрăм пулать.

П. эрч. I ĕмĕрте çухалнă —Ликие Александр Македонский аслă патшалăхне кĕртсен майĕпен ăна грек чĕлхи ылмаштарнă.

 Этимологи 
Ликия  сăмахран тухать, ăна   кăкран илнĕ. Ликисем хăйсем  trm̃mili (Trm̃mis «Ликия») тенĕ.

 Классификаци 
Лики чĕлхи хетт чĕлхипе генетика енчен тăван пулнине 1928 çултах Э. Стёртевант кăтартнă, анчах çакна пур енчен те  1945 çулта Х. Педерсен хăйĕн «Lykisch und Hettitisch» ĕçĕнче çирĕплетнĕ.

Хăшпĕр йĕрсем (çав шутра инновацисем)  лики тата луви чĕлхисене тăванлатаççĕ, çавăнпа та вĕсене анатоли группинче уйрăм турат çине лартаççĕ. Çавăн пекех, лики чĕлхи луви чĕлхинчен пулса кайнă шухăш та пур (çырура тупнă диалектран мар, темелле).

 Лингвогеографи 

 Ареал 
Лики чĕлхи Ликире, çурутрав çинче (Анатолин кăнтăр-аңăçĕнче), Анталипе Телмессос (халĕ Фетхие) хуласем хушшинче, сарăлнă пулнă.

 Диалектсем 
Икĕ диалекта — лики А, нумай текст массивне тупнă, тата лики В е мили, икĕ текст тупнă — палăртаççĕ.

 Çырулăхĕ 
250px|thumb|right|Стела, Ксанфран.

 Текст тĕслĕхĕ 
Летоонри стела çинчи текст (пуçламăшĕ):

  Транслитераци
  Куçарни
   ẽke Trm̃misñ χssaθrapazate Pigesere Katamlah tideimi
sẽ=ñne ñte-pddẽ-hadẽ Trm̃mile pddẽnehm̃mis Ijeru se-Natrbbijẽmi
sej-Arñna asaχlazu Erttimeli
me-hñti-tubedẽ arus sej-epewẽtlm̃mẽi Arñnãi
m̃maitẽ kumezijẽ θθẽ χñtawati xbidẽñni sej-Arκκazuma xñtawati
sẽ=ñn=aitẽ kumazu mahãna ebette Eseimiju Qñturahahñ tideimi
se=de Eseimijaje χuwati-ti
  Когда Пиксодар, сын Гекатомна, был сатрапом Ликии
и он назначил ликийцам управляющими Гиерона и Аполлодота,
а правителем в Ксанфе Артемелиса,
свободные и зависимые граждане Ксанфа пришли к согласию
и построили сооружение, посвящённое (богам) Царю Кавна и Царю Арказуме,
и они сделали Симия, сына Кондораса, жрецом этих богов
и тех, кто сменит Симия.

 Асăрхавсем 

 Литература 
 Клукхорст А. Ликийский язык. // Языки мира: Реликтовые индоевропейские языки Передней и Центральной Азии . / Ред. колл.: Ю. Б. Коряков, А. А. Кибрик. — : Academia, 2013. — С. 131—154. — ISBN 978-5-87444-370-2
 Melchert H. C. Lycian. // The Ancient Languages of Asia Minor. — New York: Cambridge University Press, 2008. — pp. 46–55. — ISBN 0-521-68496-X, ISBN 978-0-521-68496-5

 Каçăсем 

 Информация о ликийском языке
 Ликийский глоссарий
 Текст на ликийском языке
 Фридрих Иоганнес. Дешифровка забытых письменностей и языков  — в Либерее «Нового Геродота»

Категори:Анатоли чĕлхисем
Категори:Ликия