Бюргановский Илья Савельевич

Бюргановский Илья Савельевич (1858, Пÿркел, Чĕмпĕр кĕперни — 1896, Пухтел (Чăнлă районĕ), Чĕмпĕр кĕперни) — чăваш çуттатуртавçи, вĕрентевçĕ, сăваплăхçă. Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн чи малтанхи вĕренекенĕсенчен пĕри.
 Пурнăçĕ 
 Ăçта вĕренни 
Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ (1870-?), асăннă шкулăн чи малтанхи вĕренекенĕсенчен пĕри (хăшпĕр çăлкуçсем тăрăх — пиллĕкмĕш, чăннипе вара иккĕмĕш теçеткере пулас)
Чĕмпĕрти кĕперне вĕрентĕшĕ (? —1874). Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн малтан ăна пĕтерекенсене документсем пама ирĕк пулман, çавăнпа унти ачасем ытти вĕрентĕшсене вырнаçма тăрăшнă. 
Хусанти ют йăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ (? —1877)
 Ăçта ĕçлени 
 Семинари пĕтернĕ хыççăн — Хулаçырмири шкулта.
 Хусан кĕпернин Сăпас уесĕнчи Сиктĕрмери шкул, 1878-мĕш çултанпаМурзин О. Сихтерма — село родное: Алькеевский район Республики Татарстан / предисл. Ф. Давлетшина. — Чебоксары: Новое Время, 2010. — С. 64—66.Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики. Главная  Пресс-центр  Публикации.
Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн вĕрентевçи, 1982-мĕш çултанпа кĕçĕн çулхи ачасене вĕрентнĕ, вĕрентÿ кĕнекисене кăларма хутшăннă, 1984-мĕш çулхи чăваш букварьне вăл П.В.Васильевпа пĕрле хатĕрленĕМефодьев А. И. Чувашская детская литература. Часть 1: истоки, возникновение, формирование / А. И. Мефодьев. — Чебоксары: Чуваш. гос. пед. ун-т, 2008, стр. 92 , унти хăшпĕр каллавсен авторĕсем те хăйсемех пулнă (сăмахран, "Эп сăхсăхма вĕренни" калава И.С. Бюргановский çырнăИсторико-этнографический музей при Симбирском чувашском институте народного образования / Н. Г. Краснов, О. В. Кириллова // Вестник Чувашского государственного педагогического университета имени И. Я. Яковлева. — № 1, ч. 1. — С. 76-81). 1883-мĕш çулта Шупашкар уесĕнчи вĕрентевçĕсен съездне методист пулса хутшăннăПодготовка и повышение квалификации учителей Чувашского края в конце XIX-начале XX вв. / Л. Н. Тохтиева // Вестник Чувашского университета. Гуманитарные науки. — 2011. — No 1. — С. 120—124.  
Вăта Тимĕрçенти чиркÿре тияккăн.
Пухтелти чиркÿре тияккăн, кунта вырăнти шкула уçас ĕçе хутшăннă (1888)
 КилйышУ ИСТОКОВ НАРОДНОГО ОБРАЗОВАНИЯ 
Илья Савельевич Бюргановский. Арăмĕ — Анисия Игнатьевна Бюргановская (1861-1930). Вĕсен ачисемпе ытти тăхăмĕсем:
Василий Ильич Бюргановский (1885-1924). Граждан вăрçи витĕр тухнă (хăш енче пулни паллă мар), Владивосток хулинче ветеринарин тĕп тухтăрĕ пулнă теççĕ.
Владимир Ильич Бюргановский (1887-1916) (университет студенчĕ, патша çарĕн офицерĕ, вăрçăра вилнĕ; унăн виçĕ ывăл пулнă)
Виктор Ильич Бюргановский (1890-1945) Граждан варçинче Будённый çарĕнче тăнă, Аслă Атилĕх вăрçине хутшăнса пуç хунă.
Владимр Викторович (?-1943) ВОВра пуç хунă, лейтенант,  йĕлтĕрçĕсен ротин командирĕ шутланнă.
Вера Викторовна, Калининград хулинче пурăннă теççĕ 
Антонина Ильинична Бюргановская, качча кайсан Эсливанова (1893-1957), Капитолина Никитична Эсливанова (Максимова) пиччĕшĕпе, Пётр Никитич Эсливановпа (1881-1929),  мăшăрлă пулнă.
Мария Ильинична Бюргановская (27, июнь, 1992-1971). Пухтелти пуçламăш шкула (1903) тата 1909-мĕш çулта Чĕмпĕрти епархи вĕрентĕшне пĕтернĕ, 47 çул хушши тĕрлĕ шкулсенче чăваш ачисене вĕрентсе пурăннă. Ленин орденĕн кавалерĕ
Вера Аркадьевна Бюргановская (Цыганцова) (?-1961), вăрçăра медицина аслă лейтенанчĕ пулнă.
Зинаида Архиповна Бюргановская (Тимиркина) (?-1982)
Борис Николаевич Тимиркин, юрист. Пухтелте И.С.Бюргановский ячĕпе хăй вăйĕпе чассавай ларттарнă.
Борис Архипович Бюргановский (1927, Пухтел — 2014, Салават). Фронтовик, çар вĕçевçи, подполковник, СССР спорт маçтăрĕ.
Александр Ильич Бюргановский (1893-?). Корнет. Граждан вăрçинче вилнĕ. Колчак çарĕнче çапăçнă теççĕ. Ачисем пулман.
 Кун çути курнă ĕçĕсем 
Эпĕ сăхсăхма вĕренни. Калав.
 Чыслав
Нина Еграшкина журналист çырнинченЕграшкина, Нина. БЮРГАНОВСКИЕ АСĂНСА — ЧАСсАВАЙ  — Чĕмпĕрти "Канаш" хаçат, 1131-МĔШ (2011.09.29) КĂЛАРĂМ:

 Вуламалли 
Комиссаров, Г. И. История чувашской письменности и литературы [Текст] / Г. И. Комиссаров // Комиссаров Г. И. О чувашах = Чӑвашсем ҫинчен : исследования, воспоминания, дневники, письма. - Чебоксары = Шупашкар, 2003. - С. 338 - 382
Николай тата Светлана Костинсем. Село Богдашкино. Часть 2 (Вĕçĕ. Пуçламăшĕ: 11, февраль, 2015.)Династия Бюргановских — Улпресса. 21 февраля 2015 | listina73
 Разенкова, Зинаида. Память хранит героев давних лет. «Цильнинские новости», № 47, 30 сентября 2016
Пантелеймонов, Н. Çутта, ырлăха ăнтăлма пулăшнă / Н. Пантелеймонов // Хыпар. – 2001. – 3 çурла.
Юмарт, Г. Нимери пек пĕрлешсе : И. Д. Никитин (Юркки) çуралнăранпа 100 çул çитнĕ май / Г. Юмарт // Коммунизм ялавĕ. – 1981. – 1 июля.
Никитин Иван Дмитриевич // Моргаушский район : краткая энциклопедия – Чебоксары, 2002. – С. 99.
Трофимов, Г.Ф. Никитин Иван Дмитриевич (Юркки) / Г.Ф. Трофимов // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 293.
Юмарт, Г.Ф. Никитин (Юркки) Иван Дмитриевич / Г.Ф. Юмарт // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2009. – Т. 3 : М-Се. – С. 228 и др.
 Георгиева, Н. Халăх сăмахлăх управçи : [публицист, фольклорист этнограф Юркка Иванĕ (Иван Никитин) çуралнăранпа 130 çул çитни çинчен] / Н. Георгиева // Хыпар. – 2011. – 9 утă. – С. 5. – (Культура : хушма кăларăм / кăларăма Надежда Смирнова хатĕрленĕ ; № 11).
Кириллов, Г. «Тĕрĕссине çырма тăрăшрăм...» / Г. Кириллов // Чăваш хĕрарăмĕ. – 2010. – 19-25 çĕртме (№ 24). – С. 10.
Юркки Иванĕ // Революцичченхи чăваш литератури : [текстсем]. – Шупашкар, 1988. – II том, I кĕнеке. – С. 147.
 Юркки Иванĕ (1881-1948) // Чăваш сăмахлăхĕ : 10-мĕш класăн вĕрентÿпе вулав кĕнеки. – Шупашкар, 1996. – II пайĕ. – С. 47.
 Каçăсем 
 Новости » Обзор книжной выставки «Халӑхра манӑҫми ячӗ», посвященная исследователю истории, культуры, и традиций чувашского народа Юркки Иванĕ
Капитонова И.,Собиратель чувашского фольклора (К 130-летию со дня рождения Юркки Иванĕ)
Исследователи чувашского языка : Никитин Иван Дмитриевич (Юркки Иванĕ)  — Культурное наследие Чувашии.
 Асăрхавсем 

Категори:Публицистсем, алфавитпа
Категори:Пайăр çынсем:Тутарстан
Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем
Категори:Раççей публицисчĕсем
Категори:1858 çулта çуралнисем
Категори:1896 çулта вилнисем
Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи