Тичино

Тичи́но (, , , ) — Швейцарин кăнтăр енчи итал чĕлхиллĕ кантонĕ. Администраци центрĕ — Беллинцона хула. 341 652 çын пурăнать (8-мĕш вырăн кантонсем хушинче; 2012 ç.).

 Географи 
2812 км² территорие йышăнать (5-мĕш вырăнта, кантонсем хушшинче).

 Истори 
Кантон 1803 çулта Швейцари конфедерацине кĕнĕ. Тичино кантонĕ Беллинцона тата Лугано кантонĕсен çĕрĕсенчен чăмăрланнă.

 Пурăнан халăх 
Кантонра ытларах италошвейцарсем пурăнаççĕ. Тĕн енĕпе ытларахăшĕ — католиксем.

2013 çулхи авăн уйăхĕнче Тичино кантонĕнче пурăнакансем Швейцарире пĕрремĕш  паранджапа никаба пĕрлĕхлĕ вырăнсенче тăхăнса çӳреме чармаллишĕн сасăланă (65 % яхăн, референдума хутшăннисенчен).

 Патшалăх тытăмлăхĕ 
Саккун тăвакан орган — Мăн канащ (Gran Consiglio), ĕçтăвакан орган — Патшалăх канашĕ (Consiglio di Stato), апелляци инстанцин сучĕ — Апелляци трибуналĕ (Tribunale di appello), пĕрремĕш инстанцин сучĕсем — пĕрремĕш инстанцин пуçиле сучĕсем, суд системин кĕçĕн сыпăкĕ — миравайсем.

 Администрацилле пайлани 
Тичино кантон 8 иăрăха пайланать:

 Герб Тăрăх Пурăнан халăхçын (2012) Халăхйышлăхĕçын/км² Лаптăккм² Тĕпхула 35px|Лугано Лугано  146 045  439,89  332 Лугано 35px|Локарно Локарно  62 787  106,06  592 Локарно 35px|Мендризио Мендризио  49 557  490,66  101 Мендризио 35px|Беллинцона Беллинцона  49 473  233,36  212 Беллинцона 35px|Ривьера Ривьера  12 731  76,69  166 Биаска 35px|Левентина Левентина  9524  19,84  480 Фаидо 35px|Валлемаджа Валлемаджа  5944  10,45  569 Кевио 35px|Бленио Бленио  5591  15,49  361 Акуаросса     Пурĕпе  341 652  121,45  2813 

 Ăслăх тата пĕлӳ илни 
 Ньос астрономи обсерваторийĕ

 Культура 

 Паллă вырăнсем 
мини|Тичинăри Моркоте хула.
 Беллинцоны карман çурт-йĕрĕсем — Тĕнчери ЮНЕСКО еткерлĕх объекчĕ.

 Паллă çынсем 
 кинорежиссёр Клаудиа Лаффранчи.
 Паллă архитекторсем
 Франческо Борромини,
 Доменико Фонтана 
 Карло Мадерно. 
 Доменико Трезини — Санкт-Петербургăн пĕрремĕш архитекторĕ.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Официаллă сайт 
 Информация о Тичино на сайте Статистического бюро Швейцарии
 Официальный сайт туристической организации кантона 
 Языки Швейцарии, этнологический отчёт.
 Маленькая Италия в Швейцарии