Витебск кĕпĕрни

Ви́тебск кĕперни —Раççей империн тата РСФСР 1802—1924 çç. администрациллĕ-территориллĕ виçи; Вилень, Ковень, Гродно, Минск тата Могилёв кĕпернисемпе пĕрле  Çурçĕр-Анăç Енне туса хунă. Кĕперни хули — Витебск. Шĕкĕр хула — Двинск. Кĕпернене Сенатăн 1802 çулхи пушăн 11-мĕшĕнчи хутайĕпе Беларуç кĕпернине  Могилёв тата Витебск кĕпернисене пайласа йĕркеленĕ.

 Администрациллĕ-территориллĕ пайлану 
Йĕркеленĕ самантра, 1802 çулта, кĕперне 12 уесрен тытăнса тăнă: Велиж, Витебск, Городок, Динабург (1893-па Двинск), Дриссен, Лепель, Люцин, Невель, Полоцк, Режица, Себеж тата Сураж.

1866 çулта Сураж уесне пĕтернĕ те 1920 çулта тепĕр хут йĕркеленĕ. 1893 çулта Динабург уесне Двинск ятне куçарнă.

XIX ĕмĕрĕн вĕçĕнче кĕпернере 12 хула пулнă, 41 пĕчĕк хула, 19 750 ял.

 № п/п Уес Уес хули Лаптăк, çухрăм² Лаптăк, км² Пурăнан халăх (1897), çын 1 Велиж Велиж (12 193 çын)3 900,04438100 079 2 Витебск Витебск (65 871 çын)2 861,13256177 432 3 Городок Городок (5 023 çын)3 107,13536112 033 4 Двина (Динабург) Двинск (Динабург) (69 675 çын)3 860,44393237 023 5 Дриссен Дрисса (4 238 çын)2 568,9292397 083 6 Лепель Лепель (6 284 çын)3 401,63871156 706 7 Люцин Люцин (5 140 çын)4 600,15235128 155 8 Невель Невель (9 349 çын)3 397,73867110 394 9 Полоцк Полоцк (20 294 çын)4 186,74765141 841 10 Режица Режица (10 795 çын)3 581,94076136 445 11 Себеж Себеж (4 326 çын)3 184,0362492 055

Октябрь революцийĕ хыççăн кĕперне Анăç облаçне (1917—1918), Анăç коммунине (1918) РСФСР, БССР (кăрлач—нарăс, 1919), РСФСР (1919—1924) кĕнĕ. 1919 çулта Могилёв кĕпернинчен Витебск уесне  Сенне уесне панă, тепĕр çултан Гомель кĕпернинчен Орша уесне панă. Çав çултах Двинск, Люцин тата Режица уесĕсем Латвиине куçнă. 1923 çулта Городок, Дриссен тата Сеннен уесĕсене пăрахăçланă, Лепель уесне Бочейков уесне куçарнă.

1924 çулхи пушăн 24-мĕшĕнче кĕпернене пăрахăçланă. Чылай пайне Беларус ССР территорине кайнă, Велиж, Невель тата Себеж уесĕсем — Псков кĕпенине (РСФСР). БССР йышне кĕнĕ территоринче тăрăхсемпе районсене йĕркеленĕ.

 Пурăнан халăх 
1,669 млн. (1904) е 1,74 млн. (1910 каярах мар), вĕсенчен 237 (255) пин хулсенче.

 Наци йышĕ 
Процент йышĕ, 1897 годДемоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей:

уесбеларуссемлатышсемаслă вырăссемеврейсемполяксемнимĕçсемКĕперне53,017,713,311,73,4Велиж85,72,51,39,8Витебск51,12,220,122,33,2Городок83,610,74,7Двинск13,839,015,320,09,11,8Дриссен86,21,69,12,4Лепель82,01,711,64,0Люцин20,564,27,14,92,2Невель84,07,17,4Полоцк73,11,211,112,12,0Режица5,457,923,97,44,8Себеж47,147,13,81,5

 Каçăсем 
 ЭСБЕ:Витебская губерния
 Карты и списки населенных мест Витебской губернии
 Библиотека Царское Село, книги по истории Витебской губернии (Памятные книжки), PDF 


Категори:Появились в 1802 году
Категори:1924 çулта пĕтниисем
Категори:Витебск кун-çулĕ