Эсливанова Капитолина Никитична

Эсливанова Капитолина Никитична  (качча тухсан — Максимова, çапах та чăваш культуринче ытларах хĕр чухнехи хушамачĕпе паллă,  Тĕкки картунĕ, Шăмăршă вулăсĕ, Пăва уесĕ, Чĕмпĕр кĕперни, халĕ Чăваш Республикин Шăмăршă районĕ, 1893, чӳк, 7  —   Мускав,  РСФСР, СССР, 1979, çу, 16) — юрăç, 1913-мĕш çулта Чĕмпĕр хулинче  М.И.Глинка композиторăн "Патшашăн хунă пурнăç" оперăпа лартнă спектакле  хутшăннипе паллă. Çавăн пекех вăл паллă чăваш мусăкçисен (Ф.П.Павлов, С.М.Максимов, Г.С.Максимова, В.С.Максимова, А.А.Петров) пурнăçĕнче тата пултарулăхĕнче çав тери пысăк вырăн йышăнни те куçкĕрет. 

 Биографи 
Вăрманçă килйышĕнче, Тĕкки картунĕнче çуралса ÿснĕ. Паянхи кун ку картун пуррипе çукки те, вăл ăçталларах вырнаçнă пулни пирки те нимĕн те паллă мар. (Тутар Тĕкки тата Ирçе Тĕкки ялĕсем пур, таçта çавсен еннелле пулнă пулмалла). Эсливановсен несĕлĕ хальхи Çĕпрел районĕнчи Чăваш Ишлĕ ялĕнчен тухнă çынсем пулнăГЕНЕРАЛЬНЫЙ СЛОВНИК Дрожжановской энциклопедии .Чăваш халăх сăмахлăхĕ. VI том. Мифсемпе халапсем. Шупашкар, 1987. С.419..

Чĕмпĕрти чăваш шкулне пĕтернисен йышĕнчеАлександров, Геннадий. Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнчен вĕренсе тухнисем (1868-1919). — "Хыпар" хаçат, 1996, çурла, 3. Капитолина Эсливанована тата унпа пĕртăваннисене (йăмăкĕсене) пурне те "вырăс" тесе палăртнă, — ытти çăлкуçсем урăхла çирĕплетеççĕ, "чăваш" теççĕ. Çакă, пĕр енчен, питĕ тĕлĕнмелле пек. Тепĕр енчен, кунта тĕлĕнмеллиех те çук-тăр. Мĕншĕн тесен  1910-1911-мĕш çулсенчи  лару-тăрăва кăтартакан пĕр документра Чăваш Ишлĕ ялĕнче вырăссем (кусене малтан асăннă) тата чăвашсем (кусене кайран асăннă) пурăнаççĕ тесе палăртнăМакаров, Валентин Федорович (1941-). Прошлое нашего края и села Алёшкин-Саплык <Текст> : краткая история села Алёшкин-Саплык <Дрожжановского района Республики Татарстан> : историко-этнографические очерки : книги первая и вторая  / Валентин Макаров. - Ульяновск : Печатный двор, 2012. - 527 с. : ил., портр., табл.; 22 см.; ISBN 978-5-7572-0317-1 (в пер.) — 67-мĕш страницăна пăхмалла.. Çапла вара, Эсливановсен йăхăнче чăнах та "вырăс юнĕ" текенни пулма пултарнă. Хальхи вăхăтра Чăваш Ишлĕ ялĕнче вырăссем те пурăнаççĕ текен хыпар çук. Вырăссен тăхăмĕсем паянхи куна чăвашсем хушшинче "ирĕлсе" пĕтнĕ пулмалла. Чăваш Ишлине вырăссем килсе вырнаçасси, сăмахра, крепостла йĕркене пăрахăçланипе (1861) çыхăнма пултарнă.

К.Н.Эсливанован несĕлĕсем:
 Ашшĕ — Эсливанов Никита Савельевич (1851-?)
 Амăшĕ — Эсливанова (Свинцова)  Ольга Мартемьяновна (1863-1942), çăлкуçраСемейные деревья MyHeritage ун пирки Чĕмпĕр хулинче çуралнă тенĕ; эппин шăпах вăл илсе килме пултарнă та ĕнтĕ Эсливановсен килйышне «вырăс юнне».

Капитолина Никитичнан хĕрĕ Галина Степановна Максимова хăйĕн "О пережитом" аса илĕвĕнче пĕлтернĕ тăрăх вĕсен "Эсливанов" хушамачĕ "Ĕçлĕ Иван" сăмах çаврăнăшĕнчен тухнă пулать. Шел, ку хыпара ытти çăлкуçсемпе çирĕплетме халлĕхе май çук. 

Матак шкулĕнче вĕреннĕ. Унтан Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче ăс пухнă. Ăна пĕтерсен çав шкултах вырăс чĕлхи тата мусăк вĕрентмешкĕн юлнă. 1917-мĕш çултан пуçласа Кăнна Кушкинче тата Вăта Тимĕрçенте ачасене вĕрентнĕ. Каярахпа каллех Чĕмпĕре куçса килнĕ те Совпартшкулăн чăваш, ирçе, тутар уйрăмĕсенче тата Милици шкулĕнче вырăс чĕлхи вĕрентнĕ.

Юлашки çулĕсене Мускавра, хĕрĕсем патĕнче, пурăнса ирттернĕ. Вăрçă вăхăтĕнче çеç Вера хĕрĕпе пĕрле Мордва республикинче пулнă. 

Мускавра пурăннă вăхăтсем пирки Александра Васильевна Александрова патне Поля Порфирьева текен çын Мускавран çырнă çыруран пĕлме пулать кăштахН.Казаков таврапĕлÿçĕ  урлă çитнĕ çăлкуç.:

 Асăнмалăх 
Беллетристикăлла литературăранКонстантинов, И. В. Шурӑмпуҫ килсен : [С. Максимов композиторӑн малтанхи мӑшӑрӗ К. Н. Эсливанова ҫинчен / И. В. Константинов // Шурӑмпуҫ шӑпчӑкӗсем : калавсем / И. Константинов. – Шупашкар, 1971. – С. 25-34.] :

 Хисеп 
 Килйыш 
 УпăшкиКаярахпа уйрăлнă. — Максимов Степан Максимович (юпа, 18 (30 çĕнĕ стильпе), 1892, — 1951, çурла, 26),  Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕреннĕ, кайран çавăнтах ĕçленĕ, композитор. 

Венчете тăни 1913-мĕш çулхи майăн 26-мĕшĕнче Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн çумĕнчи Сăваплă Хакăл Апостолсем çине Аннин чиркĕвĕнче пулса иртнĕ.

 Аслă хĕрĕ — Максимова Галина Степановна (10.02.1914 — 31.03.2004), чăвашсен чи малтанхи профессиллĕ пианисчĕсенчен пĕри, В. Фейгинăн арăмĕИлюхин Ю. А. Максимова Галина Степановна  // Электронная Чувашская энциклопедия.
 Хĕрĕ — Максимова Вера Степановна (1922-1964)
 Хĕрĕ — Максимова Нина Степановна (?-1999)
 Хĕрĕ — Максимова Зоя СтепановнаСдержанный и чуткий аккомпаниатор // Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики, 21 апреля 2004 года.
 Çавăн пекех ытти тăванĕсем 
 К.Н.Эсливанован йăмăкĕ Антонина Патăрьел районĕнчи Турхан ялне качча тухнă. Унта вăл упăшкипе пĕрле чăваш композиторне  Петров Анатолий Алексеевича çуратса çитĕнтернĕМакарова, Светлана. 80 лет композитору и педагогу Анатолию Петрову. .
 Чĕмпĕрти чăваш шкулне пĕтернĕ хыççăн 1900-1901-мĕш çулсенче Хурăнварти икĕ класлă шкулта физика вĕрентнĕ Эсливанов Пётр Никитич та Капитолина Никитичнан çывăх тăванĕ пулма пултаратьХурăнвар шкулĕн историйĕ..
 Лидия  тата Серафима пĕртăванĕсем Шупашкарта вилнĕ, вĕсене унтах пытарнăПубликации » Сдержанный и чуткий аккомпаниатор..
 Мускавра Никита (хими ăславĕсен докторĕ) тата Алексей (хими ăславĕсен кандидачĕ) мăнукĕсем пурăнаççĕ.
 Ытти тăванĕсенчен çаксене асăнмалла: Владислав Игумнов (Шупашкар), Валерий Игумнов (США).

 Вуламалли 
 Эсливанова, К. Н.  Нихӑҫан манӑҫми Иван Митрофанович... / К.Эсливанова ; Иван Ахрат [хатӗрленӗ] // Хыпар. - 2003. - 27 раштав
 Наумова, Т. Вӗсене аслати кӗмсӗртетнӗн алӑ ҫупнӑ : [Степан Максимов композиторӑн малтанхи мӑшӑрӗ Капитолина Никитичнапа вӗсен тӑватӑ хӗрӗ ҫинчен] / Т. Наумова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. – 2011. – 27 ҫурла – 2 авӑн (№ 33). – С. 2.

 Асăрхавсем 

Каçăсем

Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем
Категори:Чăваш педагогĕсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен
Категори:Пайăр çынсем:Шăмăршă районĕ