Рубцова Екатерина Семёновна

Рубцова Екатерина Семёновна (11. XI.1888-мĕш çул, Чĕмпĕр кĕпĕрнинчи Пăва уесĕнчи Вырăс Чукал ялĕ — 05. XII.1971-мĕш çул, Тĕмен хули) — вĕрентевçĕ тата çутлăхçă, чĕлхеçĕ.  Эскимоссем тĕлĕшпе Раççейри пĕлÿлĕхе (эскимологие) никĕслекенсенчен пĕри.

 Пурнăçĕ 
Чĕмпĕр кĕпĕрнинчи Пăва уесĕнчи Шамккай вулăсĕнчи  Вырăс Чукал ялĕнче çуралса ÿснĕ. Хальхи вăхăтра ку ял Чăваш Енри Шăмăршă районĕнчи Чукал ял тăрăхне кĕрет.  Ачалăх тата çамрăклăх тапхăрĕсенчи пурнăçĕ уçăмлăнах паллă теме çук.

 Ăçта вĕренни 
Ăçта вĕреннине автобиографийĕнчен пĕлме пулать Личное дело Е. С. Рубцовой: Архив ИЛИ РАН. Ф. 1. Оп. 2. Д. 356. Л. 18–19..
Çĕнĕ Чукалти пуçламăш шкул
 Сутяжное ялĕнчи (халĕ Чăваш Енти Пăрачкав районĕчи Раздольное ял) икĕ сыпăклă шкул" Как ты хороша , родная Шемурша ". Шупашкар, 2000. — С.195.( П.С.Прокофьев материалĕ) (1903-1906, мухтав хучĕпе пĕтернĕ). Ку шкул хыççăн вĕрентевçĕ пулма ятарлă экзамен панă (1907).
Гимназире вĕреннĕ тени те, хăшпĕр çăлкуçсенче,  илтенкелет, анчах ку йăнăш пулма кирлĕ. Ленинградри А.Герцен ячĕллĕ пединститутра вĕреннĕ (1933-1938). 

 Ăçта ĕçлени 
Ăçта ĕçлени пирки те тĕпрен илсен автобиографийĕнченех пĕлме пулать. 
Килте çĕвĕ ĕçĕпе пурăнни (1907-1910)
Люляри шкулта вĕрентевçĕ (1910-1915)
Ирçе Тĕккинчи шкулта вĕрентевçĕ (1915-1919)
Кĕçĕн Чĕлĕм шкулĕнче вĕрентевçĕ (1919-1927)
Çапла вара, 17 çул хушши тăван тăрăхри шкулсенче вĕрентевçĕ пулса ĕçленĕ; кайран  тăванĕ патне Камчаткăна кайнă,  Медный утравĕ çинчи алеутсем патне те пырса тухнă. Ĕнтĕ тата икĕ çул иртсе кайнă.  1929-мĕш çултанпа Чукоткăра эскимос ачисене вĕрентнĕМузей истории Шемуршинского района.. Малтан Имтук ялĕнче, тепĕр çултан  СиреникиреСиреники - Гора рогов — «Учительская газета», №15 от 13 апреля 2010 года; каярахпа ытти тĕлсенче те ĕçленĕ, вăл шутра —  Чаплино ялĕнче.  1932-мĕш çултанпа пединститутра вĕренме пуçланă май Ленинградра пурăннă, унтан каллех каялла Чукоткăна пурăнма куçса кайнă. Пединститутра унăн вĕрентекенĕ Катерина Семёновна Сергеева (1898-1975) пулнă. К. С. Сергеева, Е. С. Рубцовăран вунă çул кĕçĕнрех, анчах та вăл маларах Одесса университетĕнче унтан тата тепĕр тĕлте вĕренсе икĕ аслă пĕлÿ илнĕ, эскимос чĕлхине те пĕлнĕ, вĕсен хушшинче пурăнса та курнăТранскрипт — 121-мĕш информацие пăхмалла.  Чукоткăра чухне, Чаплино ялĕнче, Е. С. Рубцова  Утатун текен çын патĕнче, ярангара, пурăнни паллăЯтта А.В. История Чаплинской школы (к 100-летию со дня образования школы) 1916 – 2016 гг.. Имтукра чухне — Аляляун текен çын патĕнче, вăл вырăсла кăштах пĕлнĕ, ял советĕнче çыруçăра тăнă. 

Ленинградра ăслав йĕркелĕмĕнче, Ăслав Академийĕн Чĕлхе институчĕн вырăнти филиалĕнче, ăслав ĕçлевçинче  тăрăшнă (Иккĕмĕш тĕнче вăрçи хыççăн, 1964-мĕш çулта пенсие тухичченех). Кунта ĕçленĕ çулсенче Чукоткăна командировкăна кайкаласа тăнă.  Юлашки çулĕсене Тюмень хулинче пурăнса ирттернĕ. Унтах вилнĕ (13.12.1971). Вилтăприйĕ те унăн çав хуларах.

Ăслăлăх ĕçĕсенче яланах  вырăнти халăх пулăшăвĕ çине таяннă.

<Куçару: Салико университетра вĕреннĕ чух унран Екатерина Семёновна Рубцова эскимолог, çĕнĕ "Эскимосла-вырăсла сăмахсар" тăваканскер, пулăшу ыйтнă. Шăпах Анатолие шанса панă та ĕнтĕ алçырăва вуласа тĕрĕслессине тата редакцилессине. 1971-мĕш çулта Мускавра тухнă словарĕн умсăмахĕнче Екатерина Семёновна Саликона чĕререн тав тунине палăртнă.>

 Ĕçĕсем 
 Рубцова Е.С. «Русско-эскимосский словарь для начальной школы» (около 6000 слов), составлен при участии эскимосов Ачиргина, Каля, Касыги и Татак. В предисловии к словарю даны «Основные правила орфографии». — Учпедгиз, Л, 1940.
 Рубцова Е.С. и др. Букварь. Для подготовительного класса эскимосской начальной школы. Л., 1947.
 Рубцова Е.С. Наша речь. Книга для чтения. Для 2-го класса эскимосской начальной школы. Л., 1948.
 Руцова, Е.С. Букварь для подготовительного класса эскимосской начальной школы <Текст> : Пер. с эскимос. яз. / Е. С. Рубцова, С. М. Гухуге. - 2-е изд., перераб. - Москва ; Ленинград : Учпедгиз, 1953. - 44 с.; 20 см. - (В помощь учителю эскимосской начальной школы).
 Рубцова Е.С. Материалы по языку и фольклору эскимосов: чаплинский диалект, Часть 1 Институт языкознания (Академия наук СССР) Изд-во АН СССР, 1954. 554 с.
 Рубцова Е.С., Анальквасак В. Наша речь. Книга для чтения в первомклассе эскимосской начальной школы. Л., 1955.
 Рубцова Е.С., Анальквасак В., Танута. Наша речь. Книга для чтения в первом классе эскимосской начальной школы. Л.-М., 1950.
 Рубцова Е.С., Гухуге С.М. Букварь. Для подготовительного класса эскимосской начальной школы. М.-Л., 1965.
 Рубцова Е.С. Наша речь. Книга для чтения. Для 2-го класса эскимосской начальной школы. В работе над книгой принимал участие Л. Айнана. Л., 1956.
 Рубцова Е.С. Эскимосско-русский словарь: 19 000 слов. М., "Советская энциклопедия, 1971. 644 с.
 Тексты на языках эскимосов Чукотки в записи Е. С. Рубцовой  / Подгот. к печати и ред. Н. Б. Вахтина. СПб.: Арт-Экспресс, 2019. — 868 с. (кĕнкен умсăмахĕнче Е. С. Рубцова автобиографийĕ тата ытти кăсăклă материалсем пур). ISBN 

 Çав. пекех 
 Меновщиков, Георгий Алексеевич.
 Эскимосоведение.
 Эскимология.

 Асăнмалăх 
 Чукотка автономлă тăрăхĕ Провидени районĕчи Сиреники ялĕн Хисеп хăмиДоска почета — Село Сиреники — Провиденский район — Чукотский авт. округ — Рубцова Екатерина Семёновна.
 Сиреники шкулне Рубцова Е.С. ятне панă.
 Чăваш республикинчи Шăмăршă районĕн музейĕнче Е.С.Рубцовăна тивĕçлĕ вырăн панă.

 Вуламалли 
 <АвторАвторĕ паллă-ха, анчах информатор (И. Саландаев) астумасть>. "Дело ее продолжают ученики". — Советская Чувашия хаçат, 1980, январĕн 22-мĕшĕ. 
  Васильева, Р. Патриоты Севера : [о П. Я. Скорике, Г.А. Меновщикове, Е.С. Рубцовой и И.С. Вдовине] / Р. Васильева // Советская Чукотка. - 1960. -  Окт. 19. - С. 4
 Головацкая, Таисья Павловна. Функционирование иноязычных лексических заимствований в эскимосском языке (чаплинский диалект). (Автореферат диссертации, 2008).
 Огрызко, В. Рубцова Екатерина Семеновна : [эскимолог] / В. Огрызко // Североведы России : материалы к биографическому словарю / В. Огрызко. - М., 2007. - С. 400. ББК К81д + К74д
 Транскрипт — 117-мĕш информацие пăхăр.
 Долматова, Н. Учительница первая моя : (Е. С. Рубцова) / Н. Долматова // Школа - судьба моя : (очерки, воспоминания, интервью) / Магад. обл. ин-т усовершенствования учителей. - Магадан : МАОБТИ, 1990. - 133, [1] с. - 0.70 р., 12.00 р.
 Выйе Анкана. Екатерина Рубцова. // Тропою Богораза.  Научные и литературные материалы / сост. И ред. Л. С. Богословская, В. С. Кривощеков, И. И. Крупник. М. : Институт наследия-ГЕОС, 2008. 352 с. , 2 вклейки, 88 вкладок; илл. (труды ЧФ СВКНИИ ДВО РАН, вып. 10)
 Кавратагина Галина (3 а класс), Тюников Петр (6 а класс), Рахто Денис (7 а класс). ТВОРЧЕСКАЯ ПОИСКОВАЯ РАБОТА на тему: «РОДИНА МОЯ - СИРЕНИКИ: ИСТОРИЯ, ЛЮДИ, КУЛЬТУРА, ВЕРОВАНИЯ» — информантсем: Авальнун Е.Н., Макарова К.П., Тюникова Э.Н.; ертÿçĕ: Рахто Лидия Юрьевна,  истории тата пĕрлĕх пĕлевĕн вĕрентевçи,Провидения шкулĕ»

 Асăрхавсем 

Категори:Педагогсем, алфавитпа
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен
Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем
Категори:Раççей чĕлхеçисем
Категори:1988 çулта çуралнисем
Категори:1971 çулта вилнисем