Нуклонсарла хĕл

Йĕтре хĕлĕ — Çĕрĕн климачĕн çав тери хăватлă йĕтре вăрçи хыççăн пулса тăнă мĕнпур тĕнчери гипотеза евĕрлĕ тăрăмĕ. Темиçе йĕтре бомби сирпĕнсен çав тери нумай пушан сиксе тухнă хыççăн стратосферăна  тĕтĕмпе хăрăм хăпарса кайсан планета çинче температура арктикăри таран ӳкет (Хĕвел пайăркисем каялла таврăннине пула)P. J. Crutzen, J.W. Birks The atmosphere after a nuclear war: Twilight at noon. Ambio 11, 114 (1982).R. P. Turco et. al. Nuclear winter—Global consequences of multiple nuclear-explosions. Science 222, 1283 (1983). J. E. Penner et al. Smoke-plume distributions above large-scale fires—Implications for simulations of nuclearwinter. J ClimateApplMeteorol 25, 1434 (1986).S. J. Ghan et. al. Climatic response to large atmospheric smoke injections — sensitivity studies with a tropospheric general-circulation model. J Geophys Res Atmos 93, 315 (1988)..

 Теори çурални 
240px|мини|Китайра сывлăш тасамарланни, ăсчахсен шухăшĕпе, йĕтре хĕлĕнчи пекех
Йĕтре хĕлĕ пулма пултараслăхне пĕрремĕш ăстрăм Г. С. Голицынпа (СССР) Карл Саган (АПШ) ăнлантарса панă.  
Каярах çак гипотезăна СССР ĂА Шутлав центрĕнче модельпе шутланисемпе çирĕплетнĕ. Çак ĕçе Н. Н. Моисеев академик тата В. В. АлександровАлександров В. В. Об одном вычислительном эксперименте, моделирующем последствия ядерной войны. Вычислительная математика и математическая физика, 1984, т. 24, стр. 140—144 тата Г. Л. Стенчиков профессорсем тунăСтенчиков Г. Л. Климатические последствия ядерной войны: выбросы и распространение оптически активных примесей в атмосфере. Сообщения по прикладной математике. М., Вычислительный центр АН СССР, 1985, 32 c.

 Асăрхавсем 

 Çавăн пекех 
 Йĕтре кĕрĕ
 Вулкан хĕлĕ
 Çулласăр çул

 Каçăсем 
 В. П. Пархоменко, А. М. Тарко. Ядерная зима. «Экология и жизнь», № 3, 2000 г.
 М. Д. Искандеров. Что такое «Ядерная зима». ЭБЖ, № 10, 2000 г.  
 Ядерная зима
 Учебная модель: Последствия локального ядерного конфликта

Категори:Климат
Категори:Климатологи
Категори:Нуклонсарла хĕçпăшал
Категори:Стратосфера