Сталинград фрончĕ

Сталинград фронтне 1942 çулхи утăн 12-мĕшĕнче Кăнтăр-Анăç фрончĕн хирти çарĕсен тытăмĕн никĕсĕпе йĕркеленĕ,  çарпуçĕ — С. К. Тимошенко Совет Союзĕн Маршалĕ.

 Фронт тытăмĕ 
 Çарсем 
 28-мĕш çар;
 51-мĕш çар;
 57-мĕш çар;
 62-мĕш çар;
 4-мĕш танк çарĕ;
 8-мĕш сывлăш çарĕ;Сталинград фрончĕ

 Фронт пăхăнăвĕнчи пĕрлештерӳсем 
 Стрелок, сывлăш-десант тата кавалери пĕрлештерĕвĕсем 

 38-мĕш стрелок дивизийĕ
 131-мĕш стрелок дивизийĕ
 169-мĕш стрелок дивизийĕ
 196-мĕш стрелок дивизийĕ
 208-мĕш стрелок дивизийĕ
 223-мĕш стрелок дивизийĕ
 229-мĕш стрелок дивизийĕ
 244-мĕш стрелок дивизийĕ
 399-мĕш стрелок дивизийĕ
 77-мĕш тĕреклетнĕ район

 Артиллери тата миномет пĕрлешĕвĕсем 
  281-мĕш Гварди миномёт дивизионĕ
  56-мĕш  Гварди миномёт полкĕ
 457-мĕш тупă артиллери полкĕ
 416-мĕш танксене пĕтеркен артиллери полкĕ
 493-мĕш танксене пĕтеркен артиллери полкĕ
 502-мĕш танксене пĕтеркен артиллери полкĕ
 1183-мĕш танксене пĕтеркен артиллери полкĕ
 1257-мĕш танксене пĕтеркен артиллери полкĕ
 Уйрăм миномёт полкĕ (номерсĕр)
 400-мĕш истребитель-танкахирĕçле дивизион
 47-мĕш гварди миномёт полкĕ (246-мĕш дивизионсăр)
 76-мĕш гварди миномёт полкĕ (346-мĕш дивизионсăр)
 79-мĕш гварди миномёт полкĕ
 90-мĕш гварди миномёт полкĕ
 209/18-мĕш гварди миномёт полкĕ
 111/19-мĕш гварди миномёт полкĕ
 275/51-мĕш гварди миномёт полкĕ
 358/83-мĕш гварди миномёт полкĕ
 226-мĕш тӳпе артиллери дивизионĕ

 Бронетанк тата механикăланă пĕрлешевсем 

 2-мĕш танк корпусĕ:
 26-мĕш танк бригади
 39-мĕш танк бригади
 99-мĕш танк бригади
 69-мĕш танк бригади
 254-мĕш танк бригади
 2-мĕш мотострелок бригади
 12-мĕш танк бригади
 6-мĕш танк бригади
 84-мĕш танк бригади
 133-мĕш танк бригади
 135-мĕш танк бригади
 163-мĕш танк бригади
 188-мĕш танк бригади
 189-мĕш танк бригади
 36-мĕш уйрăм автобронетанк батальонĕ
 37-мĕш уйрăм автобронетанк батальонĕ

 Инженери çарĕсем 
 43-мĕш ятарлă тĕллĕ инженери бригади
 19-мĕш сапер бригади
 21-мĕш сапер бригади
 17-мĕш гварди минёр батальонĕ
 44-мĕш уйрăм инженери батальонĕ
 56-мĕш уйрăм инженери батальонĕ
 119-мĕш уйрăм инженери батальонĕ
 241-мĕш уйрăм инженери батальонĕ
 44-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 47-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 103-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 105-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 107-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 126-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 160-мĕш понтон-кĕпер батальонĕ
 1504-мĕш уйрăм минёр-сапёр батальонĕ

 Авиачаçсем 
 38-мĕш куçăмлă авиаци юсав лаççи.ОАО "558 АВИАЦИОННЫЙ РЕМОНТНЫЙ ЗАВОД"
 Çарпуçлăх тытăмĕ 

 Çарпуçĕсем 
С. К. Тимошенко Совет Союзĕн Маршалĕ.
Генерал-лейтенант В. Н. Гордов
Генерал-полковник А. И. Ерёменко

 Вăрçă Канашĕн пайташĕсем 
Н. С. Хрущёв

 Штаб пуçлăхĕсем 
Генерал-лейтенант П. И. Бодин
Генерал-майор Д. Н. Никишев 
Генерал-майор К. А. Коваленко 
Генерал-майор Г. Ф. Захаров 
Генерал-майор И. С. Варенников (юпа, 1942).

 Фронтăн артиллери çарпуçĕсем 
Артиллери генерал-майорĕ Гусаков А.А. (1942/утă — 1942/авăн).

Артиллери генерал-майорĕ Матвеев В.Н. (1942/юпа — 1943/нарăс).

 Фронтăн ĕçĕ-пуçĕ 
Сталинград фрончĕ умĕнче иккĕ тивĕç ĕçĕ: 520 км анлăшĕн ярăмĕнче хӳтĕленсе, ташмана чармалла.
Сталинград патĕнчи хӳтĕлев операцин пуçламăшĕнче тăшман  совет çарĕсенчен салтак шучĕпе 1,7 хутчен, артиллерипе танксемпе 1,3 хутчен, самолётсем шучĕпе — 2 хутчен ытларах пулнă.

Нимĕç çарĕсем кăнтăр-анăç тĕлĕнче совет фронтне çурса янă хыççăн Сталинград фронтне тăшмана чарса лартма,  Атăл патне ямасăр Тан юханшыв тăршшипе çирĕп тăма хушнă.

1942 çулхи утăн 17-мĕшĕнче 6-мĕш нимĕç çарĕн авангарчĕ 62-мĕш тата 64-мĕш çарĕсен Сталинград патне пымаллине хӳтĕлеме тухнă малти тĕкĕрчĕсемпе тĕл пулнă.

Çак тытăçусемпе Сталинград çапăçăвĕ тапранса каять. Çак каçра 6 кун çапăçнă хыççăн тăшман 6-мĕш çарăн тĕп вăйĕсене кунталла тавăрнă. Тепĕр иккĕ эрнерен кавказ тĕлĕнчен сталинград еннелле 4-мĕш нимĕç танк çарне тăратнă.

Хӳтĕлев ярăмĕн анлăшĕ питĕ сарăлса кайнипе (800 км яхăн) фронта 1942 çулхи çурлан 7-мĕшĕнче  Сталинград (63, 21, 62-мĕш çарсем, 4-мĕш танк, 16-мĕш сывлăш çарĕсем) тата Кăнтăр-Тухăç, çурлан 10-мĕшĕнче  Сталинград фронтне Кăнтăр-Тухăç фрончĕн çарпуçлăхне пăхăнтарнă. 1942 çулхи авăнăн 28-мĕшĕнчи Директивăпа АТÇ Ставки Кăнтăр-Тухăç тата Сталинград фрончĕсен пĕрлехи çарпуçлăхне пăрахăçланă та 1942 çулхи авăнăн 30-мĕшĕнче Сталинград фронтне Тан, Кăнтăр-Тухăç — Сталинград — ятсене панăСталинградский фронт .

 Çухатусем 
Сталинграда хӳтĕлев операцинче Хĕрлĕ Çарăн  пĕтĕмĕшле 643842 çынна, 1426 танка, 12137 кĕпçепе миномёт, 2063 самолёт çухатнăЛубченков Ю. Н. Сто великих сражений Второй мировой..

 Асăрхавсем 

 Касăсем 
 ОАО "558 АВИАЦИОННЫЙ РЕМОНТНЫЙ ЗАВОД". Республика Беларусь.