Гвиней-Бисау

Гвине́й-Биса́у (, официаллă ячĕ — Гвине́й-Биса́у респу́блики ( )) — Хĕвеланăç Африкăри патшалăх, унччен Португали колонийĕ пулнă. 1973-мĕш çултан никама та пăхăнмасть. Сенегалпа тата Гвинейпа чикĕ тытать.

Гвиней-Бисау малалла тĕнчери организацисем йышне кĕрет: ПНО, АП, ЭКОВАС, Ислам килĕштерсе ĕçлени организацийĕ, Тĕнчери Франс чĕлхиллĕ çĕршывсен организацийĕ, Кăнтăр Атлантик тăнăçлăх тата коопераци зони.

300px|left|thumb|Юстици министерстви
300px|left|thumb|Пăла. Гвиней-Бисау
300px|left|thumb|Карнавал. Бисау

 Истори 
 Çăр пăтăрмахĕ (2012) 
2012-мĕш çулхи ака уйăхĕн 13-мĕшĕнче  Гвиней-Бисаура  çар çыннисем патшалăх влаçне улăштарнă.  Вăхăтлăх патшалăхПерейра Раймунду  президентне тата малтан премьер-министр пулнă Гомеш Карлуш Жуниора арестленĕ.   Пăтармах президент суйлавĕн пĕрремĕшпе иккĕмĕш туре хушшинче пулнă. Суйлава Карлуш Гомеш Жуниор хутшăннă, пĕрремĕш турта вăл  сассен 49% пухнă, çав вăхăтрах оппозици кандидачĕ Камба Яла 23% пухма пултарнă.  Яла пĕрремĕш тур вăхăтенче нумай фальсификаци тунă тесе иккĕмĕш тура хутшăнассинчен туннă В Гвинее Бисау произошел военный переворот.
 Климат 


 Административла пайлану 

800px|left|thumb|Гвиней-Бисаун административла пайланăвĕ (2007)
Гвиней-Бисау 9 округа пайланать, вĕсенчен 8- материк çинче, пĕри (Болама)Бижагош архипелагĕнче вырнаçнă. 
Тĕп хули - Бисау уйрăм округ шутланать. Лаптăкĕ чи пĕчĕкки пулсан та, халых йышĕ чи пысăкки. Утравсенчи округра халăх шучĕ чи пĕчĕкки.

+№РегионРегион (порт.)Административлă центрЛаптăк, км²Халăх йышĕ (2004), çын.Йышлăх, çы/км² 1 Бисау Bissau Бисау 78   407 424(2007)     5223,38 2 Бафата Bafatá Бафата 5 981 182 959   30,59 3 Биомбо Biombo Киньямел 838   63 835 76,18 4 Болама Bolama Болама 2 624 27 959 10,66 5 Габу Gabu Габу 9 150 178 318 19,49 6 Кашеу Cacheu Кашеу 5 175 164 676 31,82 7 Кинара  Quinara Фулакунда 3 138 52 174 16,63 8 Ойо Oio Бисора 5 403 179 048   33,14 9 Томбали Tombali Катио 3 736 72 441   19,39  Пĕтĕмпе      36 1231 328 83436,78 

 Пысăк хуласем 

 Rank  Хула  Халăх йышĕ  Окург1979 Census  2005 estimate 1  Бисау  109,214  388,028  Бисау 2  Бафата  13,429  22,521  Бафата 3  Габу  7,803  14,430  Габу 4  Биссора  N/A  12,688  Ойо 5  Болама  9,100  10,769  Болама 6  Кашеу  7,600  10,490  Кашеу 7  Bubaque  8,400  9,941  Болама 8  Катио  5,170  9,898  Томбали 9  Мансоа  5,390  7,821  Ойо 10  Буба  N/A  7,779  Кинара 11  Квебо  N/A  7,072  Кинара 12  Канчунго  4,965  6,853  Кашеу 13  Фарим  4,468  6,792  Ойо 14  Квинхамель  N/A  3,128  Биомбо 15  Фулакунда  N/A  1,327  Кинара

 Чĕлхесем 
Халăхăн 14% çеç официаллă португал чĕлхипе калаçать. 44% криол чĕлхипе, ыттисем вырăнти Африка чĕлхисемпе калаçаççĕ. Португалсемпе метиссен нумайăшĕ тата криол е африка чĕлхисемпе калаçать. Шкулсенче франци чĕлхине те вĕрентеççĕ.
 Тулаш суту-илӳ 
Экспорт таварĕсем -  кешью мăйăрĕ, креветкă, арахис, вăрман.
Тĕпрен тавар илекенсем (2008 çул): Инди — 64 %, Нигери — 30 %, Пакистан — 1 %.
Импорт — апат-çимĕç, промăçлăх таварĕсем, нефтепродуктсем. 
Тĕп тавар илсе килекенсем  (2008 çул): Португали — 24 %, [[Сенегал [[— 17 %, Инди — 11 %, Кот-д’Ивуар— 5 %.
Африка, Кариб бассейнĕ тата Лăпкă океан регион патшалăхĕсен организацине кĕрет.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Информация о Гвинее-Бисау 
 Физическая карта Гвинея-Бисау
Guinea-Bissau at Encyclopædia Britannica 


Категори:Португал чĕлхиллĕ патшалăхĕсем
Категори:Португали колони пулнисем
Категори:Унитарлă патшалăхĕсем
Категори:Хĕвеланăç Африка
Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа