Карликла планета

Карлик планета, Тĕнче астрономи пĕрлĕхĕпе килĕшӳллĕ — тӳпери кĕлетке, вăл:

 Хĕвел тавра орбитипе çаврăнать;
 пысăк массăллă, гравитаци вăйĕпе гидростатика тан йывăрлăхĕнче тата çавракарах хормăллă;
 хăйĕн орбитинче пĕччен куçаймасть (уçлăха урăх объектсенчен тасатаймасть);
 планетăн спутникĕ пулаймасть.

 Карлик планетăсен йышĕ 
МАС официаллă карлик планета классификацине кĕнĕ виçĕ кĕлеткене тӳрех асăннă — Церера, Эрида тата Плутон. Каярах карлик планета йышне тепĕр икĕ объект хушăннă. «Карлик планета» термина «кĕçĕн планета» (астероид) палăртуран уйăрмалла.

+ Карлик планетăсем Ят Церера  Плутон  Хаумеа  Макемаке  Эрида MPC номерĕ 1  134340  136108  136472  136199 Хĕвел системин районĕ Астероидсен тăрăхĕ  Койпер тăрăхĕ  Койпер тăрăхĕ  Койпер тăрăхĕ  Сапаланчăк диск Диаметр (км) 975×909  2306±20  1960×1518×996   2400±100 Йывăрăшĕ, кгÇĕрпе танлаштарса 9,50,00016  1,3050,0022  4,20,0007   ~1,67Brown, M. E. et al. 2006. Satellites of the Largest Kuiper Belt Objects // Astrophysical Journal, 639: L43-L46. Дисноми орбитинчи тĕп-тĕрĕс хыпарсене хатĕрлеççĕ.0,0028 Вăтам экватор радиусĕ* км 0,0738471  0,1801148,07  ~1500   0,19~1300 Калăпăш* 0,0032  0,053  0,013  0,013  0,068 Тачăлăхĕ (т/м³) 2,08  2,0    2,1 Экваторти ирĕк ӳкĕнӳ хăвăртланăвĕ (м/çек²) 0,27  0,60    ~0,68 Пĕрремĕш космос хăвăртлăхĕ (км/çек) 0,51  1,2    Çаврăм тапхăрĕ (талăк)(в сидери талăкĕ) 0,3781  −6,38718 (ретроградлă)    Орбита радиусĕ* (а. е.)пысăк çурма тĕнĕл*км 2,5—2,92,766413 715 000  29,66—49,3039,481686775 906 376 200    37,77—97,5667,668110 210 000 000 Çаврăм тапхăрĕ* (лет) 4,599  248,09    557 Вăтам орбита хăвăртлăхĕ (км/çек) 17,882  4,666    3,437 Эксцентриситет орбитăсем 0,080  0,24880766    0,44177 Орбита тайлăкĕ 10,587°  17,14175°    44,187° Экватор тӳремĕ орбита тӳремне тайăлăвĕ 4°  119,61°    Çийĕнчи вăтам температура (К) 167  40    30 Паллă спутниксен йышĕ 0  3  2  0  1 Уçнă вăхăчĕ кăрлач, 1 1801  нарăс, 18 1930  пуш, 7 2003  пуш, 31 2005  юпа, 21 2003
* Пĕлтерĕшсем, Çĕрпе танлаштарса.

Плутона планета йышĕнчен карлик статусне куçарнă.

 Карлик планетăсен калăпăшĕпе йывăрăшĕ 

 Урăх кандидатсем 

+ карлик планета статусне кĕрес текен претендентсем Ячĕ  Категори  Диаметр  Йывăрăш Орк Плутино  840—1880 км  6,2—7,0 кг Седна сапаланнă диск объекчĕ  1180—1800 км  1,7—6,1 кг Квавар Кьюбивано  989—1346? км  1,0—2,6 кг  сапаланнă диск объекчĕ  ~1200 км  паллă мар Варуна Кьюбивано  ~936 км  ~5,9 кг  Кьюбивано  ~910 км  ~7,9 кг  Кьюбивано  <900 км  паллă мар Иксион Кьюбивано  <822 км  неизвестна

 Çавăн пекех пăхăр 
 Гигант планетăсем
 Çĕр ушкăнĕн планетисем
 Мезопланета
 Хĕвел системин пĕчĕк кĕлеткисем
 Транснептун объекчĕ

 Асăрхавсем 


 Каçăсем 
 Как разложить планеты по полочкам или Астрономии требуются Линнеи

Категори:Астрономи объекчĕсем