Бретань

Бретань ялавĕ Хыпар Тĕп хула: Ренн Халăх: — Пурĕпе — Халăх йышлăхĕ 
 3 199 066 çын
 118 çын/км² Лаптăк 27 208 км² Официаллă ячĕ Бретань регионĕ Герб Питлĕх çинче юссем Йыхрав Намăс вырăнне вилĕм  Эмблема Утёсник Официаллă чĕлхе Франци чĕлхи Регион чĕлхи Бретон Франци картти çинче вырнаçăвĕ 200 px

Брета́нь (, ; галло Bertaèyn) — Францин çурçĕр-анăçĕнчи регион, пĕр ятлă истори облаçĕ.

 Тавралăхĕ 
Бретань Арморикан массивĕн пайĕ шутланать, çакна пула вăл çутçанталăк енĕпе пĕрле курăнать. Çăк массив тӳрем пулать, унăн çӳллĕшĕ вăтамран, 104 метртан ытла мар. Ку Франци регионсенчен чи авалли шутланать: унăн кун-çулĕ палеозой эрăчченех пуçланнă.

Бретань — çурутрав, Атлантика океанĕ унăн 4/5 периметр çыранне хупăрлать, тĕрлĕ рельефлă  çыран йĕрĕ 3 000 км тăсăлать. Океан семне пула, Бретаньре çемçерех хĕлсем (çулта 27 сивĕ кун Сен-Бриёре) тата вăтам шăрăх çусем. Çуркунне ирех пуçланать, пуш уйăхĕнченех, анчах вăраха тăсăлать. Çак чи селĕм тапхăр: дрок тата утесниксем чечекленеççĕ.

Нӳрĕкĕ сахал ӳкет (Роскофф: 760 мм), çӳлĕшсенче нумайрах —  1 000 мм ытла. Нӳрĕк сивĕре ӳкет. Çилсем кунта çыран хĕрринче хаяррăн касаççĕ, çурутравăн ăшĕнче вăрмансенче хăвăрт ачашланаççĕ.

Бретань — Франци метрополин чи анăç пайĕ, унăн территоринче Уэссан утравĕсем тата  Пуэнт-де-Корсан сăмсахĕ (континентри) вырнаçнă.

 Административлă пайланăвĕ 
Бретань шутне тăватă департамент кĕрет:
 № Ячĕ Тĕп хула 35 Иль тата Вилен (, ) Ренн (, ) 22 Кот-д'Армор (, ) Сен-Бриё (, ) 56 Морбиан (, ) Ван (, ) 29 Финистер (, ) Кемпер (, )

 Символика 
Бретань ялавне — «Gwenn ha du» (тӳррĕн куçарсан — «шурăпа хĕрлĕ») 1923 çулта Морван Маршаль хайланă. Таватă шурă йăрăм бритт регионĕсемпе  епископлăхĕсене — Леон (), Трегор (), Корнуай (), тата Ванн регионне () пĕлтереççĕ. Пиллĕк хура йăрăм  галлопа пуплекен регионсемпе епархисене: Ренн (), Нант (), Дол (), Малуин () тата Пентьевр () кăтартать. Юса херцăк ялавĕнчен илнĕ.

Наци гимнĕ: Bro Gozh ma zadou (Аттесен авалхи çĕрĕ).
Таса пирĕшти: Таса Ив / Sant Erwann / St.Yves Helori. Уяв — çăвăн 19-мĕшĕ.

 Кун-çулĕ 

440 — 600 çулсенче Британи утравĕсенчен темиçе хумпа бриттсем куçса килеççĕ. Франксемпе вăрçса бретонсем хăйсен ирĕклĕхне сыхлаççĕ, çитес пинçуллăхра Бетань ирĕклĕ херцăклăх пулса тăраь.

 Вăтам ĕмĕрсем 
Вăтам ĕмĕрсенче Бретань Франципе Англи хушшинче явкаланнă. 1532 çулта вăл Францие кĕрет.

 Çĕнĕ тата Çĕнĕрех самантсем 
1963 çулта Бретань никама пăхăнманлăхĕшĕн кĕрешекен Бретань ирĕклĕх фрончĕ йĕркеленет. 1964 çулта Бретань автономишĕн тăракан «Демократи Бретонь Пĕрлĕхĕ» политика партине туса хунă.

 Çутçанталăк 
Арморикăра яланах вăрман ӳснĕ, халĕ ял хуçалăхпа промăçлăх ĕçĕсене пула, вăрман тăрăхĕ сайраланать — çапах та, малтанхи пекех, Бретанин чылай çĕр питне хуплать. Броселианд вăрманĕ халапсене кĕнĕ.

 Паллă вырăнсем 
Бретанĕн чи паллă вырăнĕ — Карнак ялĕнчи менгирсем, вĕсен йышĕ 3000 яхăн. Вĕсене пирĕн эрăччен 6-3 пин çуллăхсенче никĕсленĕ, çавăнпа та вĕсем пирки урăх хыпар çук.

 Кăсăк фактсем 
Бретонсем çĕршыври чи маттур моряксем тата пулăçсем шутланаççĕ. Бретанин паллă промăçĕ — бассейнсенче — «устрица паркĕсенче» — тĕрлĕ устрицăсемпе ракушкăсене ĕрчетесси.

 Çавăн пекех пăхăр 
 Бретани тăрăмĕсем

 Каçăсем 
 Tourisme et Loisirs en Bretagne 
 Русская версия гимна Бретани 

*

be-x-old:Брэтань