Фосфор

P 15 30,973762 [Ne]3s23p3 Фосфор

Фосфор — периодикăллă системăри 15 атом номерлĕ хими элеменчĕ,  P () символпа палăртаççĕ. Çĕр хуппинче чи анлă сарăлнă элементсен шутне кĕрет (0,08—0,09 % массăпа). Питĕ химилле хастар пулнипе ирĕклĕн тĕл пулмасть. Фосфорăн 190 яхăн минерал, вĕсенчен чи пысăк пĕлтерĕшлисем:апатит Ca5(PO4)3(F,Cl,OH) фосфорит Ca3(PO4)2 тата ыттисем. Фосфорсăр пурнăç пулаймасть, ДНК, РНК тата АТФ çак элемент пур. Çавăнпа фософор ӳсентăрансен тата чĕрчунсен пĕтĕм пайĕнче те пур. Фосфор пурнăç элеменчĕсен шутне кĕрет.

 Элементарлă фосфорăн токсикологийĕ 
 Хĕрлĕ фосфор сиенсĕр. Ун тусанĕ нумай вăхăт хуши ӳпкене лексен пневмония патне илсе çитерме пултарать..
 Шурă фосфор питĕ наркăмăшлă, липид сенче ирĕлет. Çыншăн вилмелли дози — 50-150 мг. Шурă фосфор тир çине лексен ӳте çунтарать. 
Фосфорпа вăйлă наркăмăшлантарсан çăварпа хырăм çунтарма тытăнать, пуç ыратать, вăй пĕтет, хăстарать. 2-3 талăкран сар ӳкет. Нумай вăхăт хушши наркăмăшлантарсан кальци ылмаштарни пăсăлать, чĕрепе нерв системи йĕркерен тухаççĕ.
Фософорпа наркăмăшлансан малтахи пулăшăва хырăма çуса кăларасси, клизмăсем тата çемçетекен эмелсем. Венă витĕр глюкоза ямалла. 
ӳте çунтарсан аманнă вырăна пăхăр купорос е сода ирĕлтеркĕчĕсемпе çумалла. . 
Ӗçлемелли пӳлĕмсенчи сывлăшри фософрăн пăсĕсен ПДК  — 0,03 мг/м³, атмосферăри сывлăшри вăхăтлăх юракан концентрации – 0,0005 мг/м³, ĕçмеллли шывра ПДК   — 0,0001 мг/дм³.УНИАН - здоровье - Что происходит с фосфором? 

 Фосфор çыхăнăвĕсен токсикологийĕ 
Фосфорăн хăшпĕр çыхăнăвĕсен (фосфин) питĕ наркăмăшлă. Çапăçу наркăмăшлă япалисем Зарин, зоман, Табун, V-газсем - фосфор çыхăнăвĕсем. Çĕнĕ Шупашкарти "Химпром" пĕрлешӳре V-газсем тăвакан цехра темиçе авари пулнă, çынсем вилнĕ. Федоров Л.А. Необъявленная химическая война в России
Изотопӗсем

 Асăрхатарусем 

 Каçăсем 

 Фосфор Webelements çинче
 Фосфор хими элеменчĕсен вулавăшĕнчев

Категори:Хими элеменчĕсем
Категори:Металмаррисем
Категори:Çав тери хăрушăллă япаласем