Радий

Ra 88 [226] 7s2 Ради
Ради (), 88 атом номерлĕ хими элеменчĕ. Атом масси 226,0254; Ra тесе паллă тăваççĕ.
 Истори 
Франци тепчевçисем, Пьер тата Мария Кюри, Чехири Иоахимсталь хули патĕнчи уран тăпринчен уран кăларнă хыççăн юлнă каяшĕсен радиохастарлăхĕ таса уранăн радиохастрлăхĕнчен пысăкрахине сăнанă. Темиçе çул хушши ĕçленĕ хыççăн вĕсем çак каяшран икĕ радиохастар элемент уйăрнă: полони тата ради. 1898-мĕш çулхи раштавăн 26-мĕшĕнче Пьрпа Мари Кюри Франци Ăслăлăхсен академинче ради тупни (барипе хутăш) çинчен пĕлтернĕ.
1902-мĕш çулта Кюрисем тата Андре Дебьерн ради хлоридĕнчен электролизпа таса ради туса илнĕ. Вĕсем ради-226 изотопа уйăрма пултарнă. Радипе полони уçнăшăн Кюрисене Нобель парни панă. 
Ради çутçанатлăкра уран-238 кил-йышне кĕрет, çавăнпа уран пулнă çĕрте сахал шайра яланах тĕл пулать.

 Изотопĕсем 
13 изотоп пурри паллă. 223Ra, 224Ra, 226Ra, 228Ra изотопсем çутçанталăкра тĕл пулаççĕ, радиохастар кил-йышсене кĕреççĕ. Ыттисене искуствăлла майпа тума пулать:

 Масса числи
 Çурма аркану тапхăрĕ
 Аркану майĕ
  213
 2.7 мин
 α
  219
 10-3 çек
 α
  220
 0.023
 α (99%)
  221
 30 (28) çек
 α
  222
 38 (37) çек
 α
  223 (AcX)
 11.4 кун
 α
  224 (ThX)
 3.64 кун
 α
  225
 14.8 кун
 β
  226
 1590, 1602, 1622, 1617 çул
 α
  227
 41.2 мин 
 β
  228 (MsTh1)
 6.7 çул
 β
  230
 1 сехет
 β


 Гигиена нормативĕсем 

 Объект
 Документ
 Пĕлтерĕшĕ
  Ӗçмелли шыв
 ГН 2.1.5.1315-03 НРБ-99 Нормы радиационной безопасности-99 (НРБ-99): гигиенические нормативы.- М.: Центр санитарно-эпидемиологического нормирования, гигиенической сертификации и экспертизы Минздрава России, 1999. 116с.	
 224Ra
			-2.1 Бк/л
			226Ra
			-0.5 Бк/л
			228Ra
			-0.2 Бк/л
  Сывлăш, ДОУнас
 НРБ-99
 224Ra
			-0.037 Бк/м3</P>
			226Ra
			-0.03 Бк/м3
			228Ra
			-0.031 Бк/м3

 Асăрхатарусем 

 Каçăсем 

 Ради Webelements çинче
 Ради хими элеменчĕсен вулавăшĕнче 

Категори:Хими элеменчĕсем
Категори:Металсем
Категори:Радиохастар элементсем
Категори:Сĕлтĕ çĕр металлĕсем