Беллинсгаузен Фаддей Фаддеевич

200px|thumb|Кроншдатри Шредера хайланă Белинсгаузен палăкĕ 
Фадде́й Фадде́евич Беллинсга́узен (çуралнă чухне Фабиан Готтлиб Таддеус фон Беллинсгаузен (); 1778 çулхи  авăнăн 9 (20) ,  Эзель утравĕ халь Сааремаа, Эстони — 1852 çулхи кăрлачăн 13 (25)-мĕшĕ , Кронштадт) — раççей тинĕс тĕпчекенĕ, Антарктидăна уçакансенчен пĕри. Беллингсгаузен  остзей нимĕç  дворян  йăхĕнчен тухнăГенеалогическая справка: Genealogisches Handbuch der Oeselschen Ritterschaft, 1935, — S.463 .

1812 - 1816 çулсенче  «Минерва» фрегата ертсе пынă, а с 1817 по 1819 годы — фрегатом «Флора».

1819—1821 çулсенче кăнтăр тинĕссене янă  тĕнче тавра антарктика экспедицине ертсе пынă]. Вăл «Восток» тата Михаил Лазарев ертсе пыракан «Мирный» шлюпсенчен тăнă.
1819-мĕш çулхи çĕртмен 4-мĕшĕнче Кронштадран тухса экспдици чӳкăн 2-мĕшĕнче Рио-де-Жанейрона çитнĕ. Унтан Беллинсгаузен кăнтăралла кайса Куком уçнă Кăнтăр Георги утравĕнчен иртсен  56° к. ш патĕнче  маркиз де Траверсен виçĕ утравне уçать. 
Каярах Кăнтăа Сандвич утравĕсене сăнаса 59° к. ш хĕвелтухăçнелле каять. Икĕ хут çитме май уриччен кăнтăралла кайса 69° к. ш. çитет.  1820-мĕш çулхи кăрлачăн 16 (28)-мĕшĕнче экспедици хальхи Беллинсгаузен шельф пăрлăхĕ патĕнче Антактидăна уçать, 69° 21' 28" к. ш. тата 2° 14' 50" ха. д координтасенче материк патне çывăха пырса.
Кăрачăн 21-мĕшĕнче (нарăс, 2) экспедици пайташĕсем каллех çыран кураççĕ, нарăсăн 5-6-мĕшĕнче çыран патнех çитеççĕ. 
Каярах шлюпсем уйрăлса маларах никам та çӳремен Инди тата Кăнтăр океанăн сарлакăшĕпе Австралинчи Джексон портне, халĕ Сидней.
Австарлинчен шлюпсем Лăпкă океана кайсе темиçе утравпа атолл уçаççĕ (Восток, Симонов, Михайлов, Суворов тата ытти те), темиçе утрав çинче пулаççĕ (Аслă Князь Александр утравĕсем) те Джесон портне таврăнаççĕ. 
1820-мĕш çулхи чӳк уйăхĕнче экспедици каллех кăнтăр тинĕсене каять, 54° к. ш. патĕнче Маккуори утрав çинче пулнă хыççăн малтан кăнтăралла, каярах хĕвелтухăçнелле каять. 1821--мĕш çулхи кăрлач уйăхĕнче 70° к. ш. и 75° ха.  Беллинсгаузен пăр патне çитнипе çурçĕрелле каймалла пулать. Çав уйăхрах  68° тата 69° к. ш. хушшинче Петр I утравĕ тата Александр I утравĕсене уçать, Çĕнĕ Шотланди утравĕсем тавра çаврăнса тата нумай утрав уçать. 
1820-мĕш çулхи çĕртмен 24-мĕшĕнче (çурла, 5) уйăхĕнче 751 кун хыççăн экспедици Кронштада таврăнать.

 Астăвăм 
200 px|right|thumb
200 px|right|thumb|Почта маркисем СССР, 1950 çул
 Беллинсгаузен ятне панă:
 Беллинсгаузен тинĕсĕ Лăпкă океанта,
 Сахалин утравăмĕнчи сăмсах,
 Туамоту архипелагĕнчи утрав,
  Лаптевсен тинĕсĕнче Фаддей утравĕсемпе Фаддей кӳлмекĕ,
 Беллинсгаузен пăрлăхĕ,
 Уйăх çинчи кратер,
 Антарктикăри ăслăх поляр станцийĕ.
 1870-мĕш çулта Кронштадтра палăк лартнă.
 1994-мĕш çулта Раççей банкĕ Пĕрремĕш вырăс антарктика экспедицине халаланă Астăвăм укçисен серине кăларнă.

 Вуламалли 
 Кублицкий Г. И. По материкам и океанам. Рассказы о путешествиях и открытиях. — М.: Детгиз, 1957. — 326 с.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Ф. Ф. Беллингсгаузен. «Двукратные изыскания в южнополярном океане и плавание вокруг света» 
 Книга «Двукратные изыскания в южнополярном океане и плавание вокруг света»
 Биография Фаддея Беллинсгаузена 
 Карта Антарктической экспедиции 
 Могила Ф. Ф. Беллингсгаузена 
 Сочинения Беллинсгаузена на сайте Lib.ru: Классика


Категори:Антарктика тĕпчевçисем
Категори:Раççей империн адмиралĕсем
Категори:Тинĕс кадет корпусне пĕтернисем
Категори:Кронштадтра пытарнисем