Нобелий

No 102 259,1009  [Rn] 5f14 7s2 Нобели
Нобели — 102 атом номерлĕ хими элеменчĕ. Атом масси 259,1009; No тесе паллă тăваççĕ(), актиноидсен  шутне кĕрет.

 Истори 
Чи малтан 102-мĕш элемента тупни çинчен 1957-мĕш çулта Швецири Нобель институтĕнчи тĕпчевçĕсем пĕлтернĕ. Вĕсем 10 минут яхăн çурма аркану тапхăрĕллĕ 8,5 МзВ хăватлă альфа-пайăркасем кăларакан изотопа 244Cm тĕшĕсене 13C тĕшĕсемпе персе туни çинчен каланă. 
Çак пайăркасене 251102 е 253102 изотопсемпе çыхăнтарнă, элемент ятне Нобели (No)  пама сĕннĕ. Каярах вĕсем ку пулăмсене фон эффекчĕсемпе ăнлантарса элемент уçнине çирĕплетмен. 
Америка тĕпчевçисем (Гиорсо, Сиборг, Уолтон, Сиккеланд) Беркли хулинче 1958-мĕш çулхи ака уйăхĕнче 102-мĕш элемента ситнтезланă çинчен пĕлтернĕ. Вĕсем çĕнĕ йывăр ион ускорительĕнче кюри тĕшĕсене 244Cm тата 5% 246Cm) 13C тата 12C ионĕсемпе пенĕ. Вĕсем 8,5 МэВ хăватлă альфа-пайăркасене (шведсем пĕлтернине) тупайман, анчах 250Fm (254102-ран альфа арканупа пулать, çурма аркану тапхăрĕ 3 çекунт панелле,) арканнине çирĕплетнĕ.
1959-мĕш çулта ушкăн ĕçĕсене малалла тăснă. Вĕсем 8,5 МзВ хăватлă альфа-пайăркасем кăларакан изотопа тупма пултарнă, çурма аркану тапхăрĕ 3 çекунта яхăн тата 30% хăйне-хăй пайланнине палăртнă. Малтан ку хастарлăха 254No çыхăнтарнă, каярах 252No изотоппа. Ку элемента Нобели ят пама сĕннĕ.

1961-мĕш çулта, 103-мĕш элемента синтезлама хăтланнă май, 8,2 МзВ хăватлă альфа-пайăркасем кăларакан 255No (çурма аркану тапхăрĕ 15 çеккунт) тупнине çирĕплетнĕ. Çурма аркану тапхăрĕ 50 çекунт яхăн, Беркли лабораторипе килĕшмест. Каярах вĕсем sup>254</sup>No арканнине те курнă, хăвачĕ 8,1 МэВ, çурма аркану тапхăрĕ ~ 35 çекунт. 

 Ячĕ пулни 
Совет тĕпчевçисем элемента Jl (жолиотий) ят, Фредерик Жолио-Кюри асăнса, пама сĕннĕ. Американĕцсем Нобелий (No), Альфред Нобель ятне пама сĕннĕ. ИЮПАК элемента Нобелий ят пама йышăннă.

 Изотопĕсем 

Çăлкуçĕ No изотопĕсем 262Lr  262No  269Hs, 265Sg, 261Rf 257No 267Hs, 263Sg, 259Rf  255No  254Lr 254No 261Sg, 257Rf  253No  264Hs, 260Sg, 256Rf  252No  255Rf  251No 

 Изотопсене уçнин хронологийĕ 

 Изотоп Уçнă çул Уçнă реакци 250Nom 2001 204Pb(48Ca,2n) 250Nog 2006 204Pb(48Ca,2n) 251No 1967 244Cm(12C,5n) 252Nog 1959 244Cm(12C,4n) 252Nom ~2002 206Pb(48Ca,2n) 253Nog 1967 242Pu(16O,5n),239Pu(18O,4n) 253Nom 1971 249Cf(12C,4n)see rutherfordium 254Nog 1966 243Am(15N,4n) 254Nom1 1967? 246Cm(13C,5n),246Cm(12C,4n) 254Nom2 ~2003 208Pb(48Ca,2n) 255No 1967 246Cm(13C,4n),248Cm(12C,5n) 256No 1967 248Cm(12C,4n),248Cm(13C,5n) 257No 1961? , 1967 248Cm(13C,4n) 258No 1967 248Cm(13C,3n) 259No 1973 248Cm(18O,α3n) 260No ? 254Es + 22Ne,18O,13C - transfer 261No unknown  262No 1988 254Es + 22Ne - transfer (EC of 262Lr)

 Каçăсем 
 Нобели Webelements çинче
 Нобели хими элеменчĕсен вулавăшĕнче 
 ОИЯИ сайчĕнче элемента синтезлани çинчен 

Категори:Хими элеменчĕсем
Категори:Актиноидсем
Категори:Металсем
Категори:Радиохастар элементсем