Эпидеми

Эпиде́ми ( —  — çинче, хушшинче  — халăх) анлă сарăлнă нумай çынна харăс ерекен мĕнле те пулин чир-амак, инфекциллĕ чир (чума, оспа, тиф, холера, дифтери, скарлатина, хĕрлĕхен, грипп).

Эпидемисене тата вĕсене хирĕç кĕрешес меслетсене тĕпчекен медицина уйрăмĕ — эпидемиологи.

Инфекцие йĕкĕлтекене куçаракан механизмсем:

 фекаль-ораллă (шыв, апат-çимĕç е кулленхи пурнăçра) (сăмахран, дизентерипе хырăм тифĕ чухне);
 сывлăш-тумламлă (тĕслĕхрен, грипп чухне);
 трансмиссилле (малярипе сыпной тиф чухне);
 контактлă (СПИД, тилĕрӳ чухне).

Хăш чухне инфекцие йĕкĕлтекене куçаракан темиçе механизм пулаççĕ. Инфекци амакĕн аталанăвĕ вăл организма епле майпа лекнинчен килет. Тĕслĕхрен, мурăн е çĕпĕр çĕрнин ӳпке, пыршăлăх тата тир-бубон ĕлки пур. 

 Пысăк эпидемисем 

 «Юстиниан мурĕ» (551—580), Тухăç Рим империнче чĕрĕлнĕ те Çывăх Тухăçра сарăлнă. Çак эпидемире 20 млн ытла çын пĕтнĕ.
 «Хура вилĕм» — XIV ĕмĕрти мурĕн эпидемийĕ, вăтам ĕмĕрсенчи Европăра 50 мильон çын çĕре кĕнĕ.
 Грипп эпидемине («испанка») пула Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи хыççăн 200 мильон чирленĕ çынтан кашни тăваттăмĕш вилнĕ.

 Этилогине тĕпчесе пĕлмен эпидемисем 
 Абу мук-мук — Вар Африкăра çил шатри евĕр амак эпидемии пулнă.
 Акăлчан почĕ

 Çавăн пекех пăхăр 
 Пандеми
 Панзооти
 Эндеми
 Энзооти
 Эпизооти
 Эпифити
 Эпидемия (рок-ушкăн)

 Каçăсем 
 Тĕнчен пĕрремĕш эпидемиологи картти.
 Эпидемисемпе Пандемисем: малтанхи тата хальхи
 Популярная статья о современных эпидемиях

Категори:Эпидемиологи
Категори:Ятарлă лару-тăру