Метрополитен

Метрополите́н (), е кĕскен метро́ — урамсенчен уйрăм, ытларах çĕр айĕнче вырнаçнă трассăллă рельс этем пĕрлĕ транспорчĕ. 



 СССР хулисенчи ĕçлекен метро 
 Азербайджан 
 Баку (1967): Баку метрополитенĕ

 Эрмени 
 Ереван (1981): Ереван метрополитенĕ

 Белоруси 
 Минск (1984): Минск метрополитенĕ Грузи 	
 Тбилиси (1966): Тбилиси метрополитенĕ Раççей 
 Мускав (1935; çаплах çăмăл метро тата монорельс ĕçе кĕртнĕ): Мускав метрополитенĕ Санкт-Петербург (1955; çаплах çăмăл метро — çĕр çи экспресĕ тума палăртнă): Санкт-Петербург метрополитенĕ Чулхула (1985): см. статью Чулхула метрополитенĕ Çĕн Çĕпĕр (1986): Çĕн Çĕпĕр метрополитенĕ Самар (1987): Самар метрополитенĕ Екатеринбург (1991): Екатеринбург метрополитенĕ Хусан (2005): Хусан метрополитенĕ Узбекистан 
 Ташкент (1977): Ташкент метрополитенĕ статьяна вулăр.

 Украина 
 Кейӳ (1960; хăвăрт трамвай): Кейӳ метрополитенĕ Харьков (1975): Харьков метрополитенĕ Днепропетровск (1995): см. статью Днепропетровск метрополитенĕ''

 Халĕ ĕçлекен метрополитен системине тунă хронологи 
 1863 – Лондон (Аслă Британи)
 1869 – Афина (Греци)
 1875 – Истамбул (Турци)
 1885 – Çĕнĕ Йорк (АПШ)
 1892 - Чикаго (АПШ)
 1896 – Глазго (Аслă Британи)
 1896 – Будапешт (Венгри, ун чухне Австри-Венгри империйĕ)
 1897 – Бостон (АПШ)
 1898 – Вена (Австри, ун чухне Австри-Венгри империйĕ)
 1900 – Парис (Франци)
 1901 – Вупперталь (Рейн-Рур конурбацийĕ, Германи)
 1902 – Берлин (Германи)
 1907 – Филадельфи (АПШ)
 1912 – Гамбург (Германи)
 1913 – Буэнос-Айрес (Аргентина)
 1919 – Мадрид (Испани)
 1924 – Барселона (Испани)
 1927 – Токио (Япони)
 1928 – Осло (Норвеги)
 1933 – Осака (Япони)
 1935 – Мускав (Раççей, ун чухне СССР)
 1943 – Чикаго (АПШ)
 1950 – Стокгольм (Швеци)
 1955 – Кливленд (АПШ), Рим (Итали), Санкт-Петербург (Раççей, ун чухне СССР)
 1956 – Торонто (Канада)
 1957 – Нагоя (Япони)
 1959 – Лиссабон (Португали), Хайфа (Израиль)
 1960 – Киев (Украина, тогда СССР)
 1964 – Милан (Итали)
 1966 – Монреаль (Канада), Тбилиси (Грузи, ун чухне СССР)
 1967 – Баку (Азербайджан, ун чухне СССР)
 1968 – Кёльн (Германи), Роттердам (Нидерландсем)
 1969 – Мехико (Мексика), Пекин (Китай)
 1970 – Франкфурт-Майн-çинчи (Германи)
 1971 – Мӳнхен (Германи), Саппоро (Япони), Сеул (Корей)
 1972 – Иокогама (Япони), Нюрнберг (Германи)
 1973 – Пхеньян (КХДР), Сан-Франциско (АПШ)
 1974 – Сан-Паулу (Бразили), Прага (Чехи), Сеул метрополитенĕ (Кăнтăр Корей)
 1975 – Антверпен (Бельги), Çĕнĕ Афон (Абхази, ун чухне СССР), Сантьяго (Чили), Харьков (Украина, ун чухне СССР)
 1976 – Вашингтон (АПШ), Брӳссел (Бельги), Вена (Австри)
 1977 – Амстердам (Нидерландсем), Кобе (Япони), Марсель (Франци), Ташкент (Узбекистан, ун чухне СССР)
 1978 – Лион (Франци), Мумбаи (Инди), Эдмонтон (Канада)
 1979 – Атланта (АПШ), Бухарест (Румыни), Гонконг (Китай, ун чухне Аслă Британи), Рио-де-Жанейро (Бразили)
 1980 – Ньюкасл-апон-Тайн (Аслă Британи), Тяньцзинь (Китай)
 1981 – Ереван (Эрмени, ун чухне СССР), Киото (Япони), Фукуока (Япони)
 1982 – Хельсинки (Финлянди)
 1983 – Каракас (Венесуэла), Лилль (Франци), Шарлеруа (Бельги)
 1984 – Волгоград (Раççей, ун чухне СССР), Калькутта (Инди), Майами (АПШ), Манила (Филиппинсем), Минск (Белоруси, ун чухне СССР)

 1985 – Китакюсю (Япони), Чулхула (Раççей), Порту-Алегри (Бразили), Пусан (Корей), Ресифи (Бразили), Штутгарт (Германи)
 1986 – Белу-Оризонти (Бразили), Ванкувер (Канада), Кривой Рог (Украина, ун чухне СССР), Çĕн Çепĕр (Раççей, ун чухне СССР)
 1987 – Балтимор (АПШ), Детройт (АПШ), Каир (Египет), Самар (Раççей, ун чухне СССР), Сэндай (Япони), Сингапур (Сингапур)
 1988 – Валенси (Испани), Питтсбург (АПШ)
 1990 – Генуй (Итали)
 1991 – Екатеринбург (Раççей, ун чухне СССР), Лозанна (Швейцари), Монтеррей (Мексика)
 1992 – Тулуза (Франци)
 1993 – Лос-Анджелес (АПШ), Неаполь (Итали), Сент-Луис (АПШ)
 1994 – Гвадалахара (Мексика), Хиросима (Япони)
 1995 – Бильбао (Испани), Варшава (Польша), Днепропетровск (Украина), Медельин (Колумби), Лас-Вегас (АПШ), Ченнай (Инди), Шанхай (Китай)
 1996 — Анкара (Турци), Куала-Лумпур (Малайзи), Тайбэй (Тайвань)
 1997 — Гуанчжоу (Китай), Джэксонвилл (АПШ), Тэгу (Корей)
 1998 — София (Болгари)
 1999 — Бангкок (Таиланд), Инчхон (Корей), Катани (Итали), Тегеран (Иран)
 2000 — Измир (Турци)
 2001 — Бразилиа (Бразили)
 2002 — Бурса (Турци), Дели (Инди), Копенгаген (Дани), Лима (Перу), Ренн (Франци)
 2003 — Далянь (Китай), Наха (Япони)
 2004 — Гаага (Нидерландсем), Кванджу (Корей), Миннеаполис (АПШ), Ухань (Китай)
 2005 — Вальпараисо (Чили), Хусан (Раççей), Нанкин (Китай), Порту (Португали), Сан-Хуан (Пуэрто-Рико; АПШ), Чунцин (Китай)
 2006 — Валенси (Венесуэла), Турин (Итали), Тэджон (Корей)
 2007 — Маракайбо (Венесуэла), Пальма-де-Мальорка (Испани)
 2008 — Гаосюн (Тайвань), Перуджа (Итали) 
 2009 — Алма-Ата (Казахстан), Санто-Доминго (Доминикан Республики), Севилья (Испани), Адана (Турци), Шеньян (Китай)
 2010 — Омск (Раççей)

 Каçăсем 
 Артемий Лебедев студи сайчĕ Мускав метро тата метрополитсем çинчен пĕтĕмпех, авторĕсем Артемий Лебедев, Александр Попов (Russos).
 Метровагоны — метрополитен вакунĕсем, авторĕсем: Иван Васин, Олег Бодня, Михаил Березин тата Михаил Кончиц .
 Мускав метро çĕнĕ хыпарĕсем.
 Сайт «Голоса подземелья»  — о звуках и голосах метро, автор Тёма Ломов.
 Сайт «Метро не с первого взгляда»  — автор Тёма Ломов.
 Чукун çул карикатури — авторĕ Василий Зимин.
 СССР метрополитенĕсем çинчен пĕтĕмпех.
 Мускав метро картти тата Самар метро картти .
 Роберт Швандль метроэнциклопедийĕ.
 Метроблог — метро тата хула транспорт çĕнĕ хыпарĕсем.
 Метро Битс (Metro Bits) — Various aspects of the world’s metros .
 Станции метро на территории бывшего СССР: архитектура, схемы линий, история, будущее .
 Метрополитены на сайте «Железнодорожное кольцо».
 Метро тĕнчи (Дмитрий Аксеновăн СССР метрополитенĕсем çинчен).
 СССР метрополитенĕсем çинчен сайт.
 Метрострой.
 Метро схемисен пуххи (тĕнче хулисем тăрăх).
 Палеометро.ру — окаменелости в облицовке станций московского метрополитена.
 "Сваи забили в туннель московского метро", видеорепортаж на канале Россия.
  — ЖЖ-коммьюнити, которое ведут пассажиры метрополитена. Интересные наблюдения, истории, фотографии.
  — ЖЖ-коммьюнити о фотографиях метро.
 pMetro — интерактивлă Мускав тата урăх хуласен метро сайчĕ.
 Сайт истории метрополитенов в схемах.
 История подземных железных дорог 1959 год.
 http://www.mosmetro.ru  Мускав метрополитенĕ. Официаллă сайт.

*
Категори:Çĕрай çурт-йĕрĕ