Селен

Se 34 78,96 4s2 4p4 Селен

Селен — периодикăллă системăри 34 атом номерлĕ хими элеменчĕ,  Se () символпа палăртаççĕ. Катăлакан, хуçнă вырăнта йăлтăртакан металмар элемент.
 Истори 
Элемента  Й. Я. Берцелиус  1817-мĕш çулта уçнă.
 Ячĕ пулни 
Ячĕ грекла  — Уйăх сăмахран пулнă. Çутçанталăкра вĕсем Теллурпа пĕрле тĕл пулаççĕ, ун ячă вара Çĕрпе çыхăннă.

 Хими пахалăхĕсем 
Селенĕн икĕ тĕрлĕ оксид SeO2 тата SeO3:
Se8+8O2 → 8 SeO2.
Вăл хытă полимер, унтан SeO2 газ пулать. SeO2 шывра ирĕлсен селен йӳçĕке (Н2SeO3)  пулать. 

3 Se + 4 HNOO3}} → 3 HO2SeO3 + 4 NO

 Изотопĕсем 

Çутçантлăкра селенăн 6 изотоп (74Se, 76Se, 77Se, 78Se, 80Se тата 82Se) пурри паллă, вĕсенчен пиллĕкĕшĕ стабиллă, пĕри вара(82Se) йĕкĕр бета-арану майĕпе саланать.  Çурма аркану тапхăрĕ 9,7×1019 çул. Унсăр пуçне тата 65-94 массă числиллĕ 24 изотоп искуствăллă майпа тунă (тата 9 тĕш изомерĕ).

Селенăн хăшпĕр изотопĕсен çурма аркану тапхăрĕ:
 Изотоп
 Çутçанталăкра сарăлни, %
 Çурма аркану тапхăрĕ
   73Se
  —
  7,1 сехет.
   74Se
  0,87
  —
  75Se
  —
  120,4 кун.
  76Se
  9,02
  —
  77Se
  7,58
  —
  77mSe
  —
  17,5 çек.
  78Se
  23,52
  —
  79Se
  —
  6,5·104 çул
  79mSe
  —
  3,91 мин.
  80Se
  49,82
  —
  81Se
  —
  18,6 мин.
  81mSe
  —
  62 мин.
  82Se
  9,19
  —
  83mSe
  —
  69 çек.
  83Se
  —
  25 мин.


 Каçăсем 

 Селен - система продукчĕ 
 Селен Webelements сайтра 
 Селен хими элеменчĕсен вулавăшĕнче 
 Селен Петера ван дер Крогт сайтĕнче 

 Асăрхатарусем 

Категори:Хими элеменчĕсем
Категори:Металмаррисем
Категори:Халькогенсем