Нино Рота

Ни́но Ро́та (; раштав, 3 1911, Милан — ака, 10 1979, Рим) — итал композиторĕ, Феллини фильмĕсен, çаплах Копполăн «Хресна ашшĕ» фильмĕн мусăк авторĕ.

 Кун-çулĕ 
Нино Рота 1911 çулта Миланра, мусăкçăсен çемьинче çуралнă.

Ачалăхрах Рима куçса килсен, консерваторие вĕренме кĕнĕ, 1929 çулта вĕçленĕ. Консерватори тапхăрĕнчех Рота вундеркинд шутланнă — хăйне вăл композитор тата оркестр дирижёрĕ ĕçĕпе палăртать, унăн пĕрремĕш ораторин —«L’infanzia di San Giovanni Battista» — концерчĕсем 1923 çултах Миланпа Парис залĕсенче иртеççĕ.

1930 — 1932 çулсенче Рота АПШ-ра пурăннă, Кёртис институчĕн ăсчахĕ шая тухнă. Çав институтра вăл композиципе Розарио Скалеро, оркестр енĕпе Фриц Рейнер класĕнче пĕлӳ пухнă. Италие таврăнсан Милан университетĕнче литература ăстаçăлăхĕпе пĕлĕве ӳстернĕ; каярах, 1937 çулта, хăй вĕрентме тытăнать. 1950 çултанпа 1979 çулчене Бари консерватори директорĕ ĕç вырăнĕнче вăй хунă.

Нино Рота оперăсене кĕвĕ чуне панă, çав шутра: «Ariodante» (1942), «Torquemada» (1943), «I due timidi» (1950), «Il capello di paglia di Firenze» (1955), «La notte di un nevrastenico» (1959—1960), «Aladino e la lampada magica» (1968), «La visita meravigliosa» (1970), «Napoli milionaria» (1977). Çавăн пекех «La rappresentazione di Adamo ed Eva» (1957), «La Strada» (1965), «Aci e Galatea» (1971), «Le Molière imaginaire» (1976) тата «Amor di poeta» (1978 балетсем унăн кĕввипе çуралнă. Унсăр пуçне, композитор оркестр валли нумай ĕç хайланă, вĕсене хале те пĕтĕм тĕнчере шăрантараççĕ.

1940-мĕш çулсен пуçламăшĕнче Рота кинофильмсем валли мусăк кĕвĕлеме тытăнать, Ренато Кастеллани, Лукино Висконти, Франко Дзеффирелли, Марио Моничелли, Фрэнсис Форд Коппола, Эдуардо де Филиппо режиссёрсемпе ĕçлет. 1974 çулта Рота «Хресна ашшĕ: II пай» фильма мусăкпа капăрлатнăшăн «Оскар» парнине тивĕçет. Федерико Феллинипе пĕрле темиçе çул ĕçлени нумай тупăшлă шутланать — Рота унăн чылай фильмне,  «Шурă шейхран» (1952) пуçласа  «Оркестр репетицине» (1979) таран кĕвĕпе илемлетет.

Композитор кинофильмсем валли кăна мар, театрта лартнă Эдуардо де Филиппо, Франко Дзеффирелли тата Лукино Висконти спектаклĕсене кĕвĕлетнĕ. 1979 çулта Рим хулинче куçне юлашки хут хупать.

 Фильмографи 
 1933 — / Treno Popolare

 1940-мĕш çулсем 
 1944 — / Zazà
 1947 — / Vivere in pace
 1948 — Под солнцем Рима / Sotto il sole di Roma
 1948 — / Fuga in Francia
 1948 — / È primavera…
 1948 — / Senza pietà
 1949 — Хрустальная гора / The Glass Mountain
 1949 — / Obsession
 1949 — / Pirates of Capri

 1950-мĕш çулсем 
 1951 — / Valley of Eagles (Terence Young, 1951)
 1951 — Анна / Anna
 1952 — Шурă шейх / Lo Sciecco Bianco (реж. Федерико Феллини)
 1953 — / I Vitelloni (реж. Федерико Феллини)
 1953 — / Fanciulle di lusso (1953)
 1954 — Мăн шанăç / La Grande speranza
 1954 — Дорога / La Strada (Federico Fellini, 1954)
 1954 — Mambo
 1955 — Accadde al penitenziario
 1955 — Un Eroe dei nostri tempi
 1955 — Ултавçăсем / Il Bidone
 1956 — Вăрçăпа лăпкăлăх / War & Peace
 1957 — Çутă каçсем / Le Notti bianche
 1957 — Кабири каçĕсем / Le notti di Cabiria
 1958 — Фортунелла / Fortunella
 1958 — La Diga sul Pacifico
 1959 — Аслă вăрçă / La Grande Guerra

 1960-мĕш çулсем 
 1960 — На ярком солнце / Plein Soleil
 1960 — Тутă пурнăç / La Dolce Vita (реж. Федерико Феллини)
 1960 — Рокко тата унăн пиччĕшĕпе шăллĕ / Rocco e i Suoi Fratelli (реж. Лукино Висконти)
 1961 — Fantasmi a Roma
 1961 — Il Brigante
 1962 — I Due nemici
 1962 — The Reluctant Saint
 1962 — Боккаччо-70 / Boccaccio '70 (for Federico Fellini & Luchino Visconti, 1962)
 1963 — Леопард / Il Gattopardo (реж. Лукино Висконти)
 1963 — Саккăр çурă / 8 1/2 (реж. Федерико Феллини)
 1963 — Il Maestro di Vigevano
 1964 — Il Giornalino di Gian Burrasca (Lina Wertmuller, 1964)
 1965 — Джульетта тата ыр-усалсем / Giulietta degli Spiriti (реж. Федерико Феллини)
 1966 — Spara forte, più forte, non capisco
 1967 — Укрощение строптивой / The Taming of the Shrew (реж. Франко Дзеффирелли)
 1967 — Ромеопа Джульетта / Romeo & Juliet (реж. Франко Дзеффирелли)
 1968 — / Tre Passi nel Delirio (реж. Франко Дзеффирелли)
 1969 — Сатирикон Феллини / Fellini Satyricon (реж. Федерико Феллини)

 1970-мĕш çулсем 
 1970 — Клоунсем / I Clowns (реж. Федерико Феллини)
 1970 — Ватерлоо / Waterloo (реж. Сергей Бондарчук)
 1972 — Рим
 1972 — Хресна ашшĕ / The Godfather (реж. Фрэнсис Форд Коппола)
 1973 — Hi wa shizumi, hi wa noboru (1973)
 1973 — Амаркорд / Amarcord (реж. Федерико Феллини)
 1973 — Юратупа анархи / Film d’amore e d’anarchia, ovvero stamattina alle 10 in Via dei Fiori nella nota casa di tolleranza (реж. Лина Вертмюллер)
 1974 — Хресна ашшĕ 2 / The Godfather Part II (реж. Фрэнсис Форд Коппола)
 1974 — The Abdication (1974)
 1976 — Казанова Федерико Феллини / Il Casanova di Federico Fellini (реж. Федерико Феллини)
 1976 — Юратнă Микеле /Caro Michele, реж. Марио Моничелли
 1978 — Репетиция оркестра / Prova d’orchestra (реж. Федерико Феллини)
 1978 — Нил çинчи вилĕм / Death on the Nile (реж. Джон Гиллермин)
 1979 — Уракан / Hurricane (реж. Ян Труэль)

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Нино Ротăна халалланă сайт
 Нино Рота IMDb-ра
 http://www.peoples.ru/art/music/composer/nino_rota/

Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
Категори:Итали композиторĕсем
Категори:Итали кинокомпозиторĕсем
Категори:Композиторсем, алфавитпа