Улатимĕр-Суздаль кнеçлĕхĕ

Термин варианчĕсем 
«Çурçĕр-Хĕвелтухăç Руçĕ» ятсăр пуçне литературăра синоним-терминсемпе усă кураççĕ: IX—XI ĕмĕрсен тапхăрне Росто́в çĕрĕ, XI — XII ĕмĕр вар. Ростов-Су́здаль кнеçлĕхĕ,  XII ĕмĕр вар. — XIII ĕмĕр вар. Улатимĕр-Су́здаль кнеçлĕхĕ, XIII ĕмĕр вар.— Улатимĕр Асла кнеçлĕхĕ. Çалкуçсенче çак ятсем пур: Су́здаль çĕрĕ, Вăрман лешьен çĕрĕ, (кейӳ çĕрĕсенчен вăрман урлă урлă); новгород çырăвĕсенче — низовская çĕрĕ.

Çурçĕр-Тухăç Руçĕ — хальхи историографире йышăннă терминпаВăтам ĕмĕрсенчи Руç территорине «Çурçĕр-Хĕвеланăç (Новгород тата Псков), «Çурçĕр-Хĕвелтухăç тата «Кăнтăр-Хĕвеланăç (Кăнтăр)» пайланă. Пĕрремĕш тата юлашки терминсемпе сайра усă кураççĕ (юлашкин пĕлтерĕшĕ чиккисене тĕплĕн кăтартман) пулсан, «Çурçĕр-Хĕвелтухăç Руçĕ» хăйĕн  регионĕшĕн тĕплĕ шутланать. В. А. Кучкин ăна çапла ăнлантарса парать:Хотя термин «(древне) русский Северо-Восток» и тождественный ему термин «Северо-Восточная Русь» употребляются в литературе по истории нашей страны уже много десятков лет, географически они до сих пор точно не определены. Обычно под Северо-Восточной Русью понимают территорию Волго-Окского междуречья. Такое понимание правильно для древнейшего периода, но тогда к этому району не прилагалось понятие «Русь». Последнее вошло в употребление только после монголо-татарского завоевания. См.: Шахматов А. А. Разыскания о древнейших русских летописных сводах. — ЛЗАК. СПб., 1908, вып.20, с.328-329. А к тому времени государственная территория здесь вышла далеко за пределы Волго-Окского междуречья. Следовательно, под термином «Северо-Восточная Русь» в разные периоды должны пониматься различные, хотя и частично совпадающие по территории, географические регионы. Характерной чертой этих регионов была их принадлежность одной определенной династии древнерусских князей, именно Юрию Долгорукому и его потомкам. Поэтому под «Северо-Восточной Русью» следует понимать ту конкретную сравнительно компактную территорию с центром в Волго-Окском междуречье, которой владели в определенные хронологические периоды Юрий Долгорукий или его потомство. Атăл Клязьма хушшинчи IX—XV ĕмĕрсенче пулас Раççей патшалăхĕн никĕс хывакан вырăс кнеçлĕхĕсен ушкăнне палăртма уса курнă. Тĕрĕссипе вăл — Аслă Улатимĕр кнеçлĕх территорийĕ. Анлăрах ăнлавпа, Кăнтăр-Хĕвеланăç Руçĕпе Литва, çаплах ăна пăхăнса тăнă Кисан, Муром, Смулен кнеçлĕх тата Тури кнеçлĕхсен пайĕсен çĕрĕсем кĕнĕ.

 Малтанхи тапхăр 

I пинçуллăхăн вĕçĕнче кунта меря тата весь финн-укăр йăхĕсем вырнаçнă пулнă.

 Кейӳ тапхăрĕ 

991 çулта Ростов епархине— Руçре ваттисенчен пĕрине — туса хунă. X—XI ĕмĕрсен чиккинче пĕрремĕш ростов кнеçĕн Улатимĕрĕн ывăлĕ — Ярослав Мудрый —пулнă.

 Улатимĕр тапхăрĕ 

 Мускав тапхăрĕ 

 Кнеçĕсен ят-йышĕ 
 Ярослав Владимирович Мудрый (987 тĕлĕ— 1010 тĕлĕ)
 Борис Владимирович Святой (1010 тĕлĕ—1015)
 Ростислав Владимирович (1043—1054 е 1056)
 Владимир Всеволодович Мономах (1066—1073)
 Мстислав Владимирович Великий (1093—1095)
 Юрий Владимирович Долгорукий (1113 (урăх хыпарсемпе, 1096)—1157)

 Çавăн пекех пăхăр 
 Аслă Руç
 Аслă Раççей

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Раздел Княжества на сайте Вырăс паллă çыннисен ăрат йывăççисем
 Киевская Русь и русские княжества на Проекте ХРОНОС


Категори:Раççей кун-çулĕ
Категори:Раççейĕн историллĕ облаçĕсем
Категори:Вырăс кнеçлĕхĕсем
Категори:Руç кун-çулĕ (VIII ĕмĕр — 1613 çул
Категори:Улатимĕр облаçĕн кун-çулĕ
Категори:Ярослав облаçĕн кун-çулĕ
Категори:Мускав облаçĕн кун-çулĕ
Категори:Вологда облаçĕн кун-çулĕ
Категори:Кострома облаçĕн кун-çулĕ
Категори:Руç