Беляев Александр Филиппович

Беляев Александр Филиппович - Совет Союзĕн Паттăрĕ,  штаб начальникĕ, 41-мĕш гварди стрелоксен дивизин (Çеçенхир фрончĕ, 57-мĕш çар, 68-мĕш стрелксен корпусĕ) командирĕн тивĕçне пурнăçлакан, гварди подполковникĕ. 

 Кун-çулĕ 
Хальхи Елчĕк районĕнчи Елчĕк салинче 1908-мĕш çулхи çурла уйăхĕн 15-мĕшĕнче хреçчен кил-йышĕнче çуралнă. Чăваш. 1924-мĕш çулта шкул пĕтерсен Чĕмпĕрти педагогика техникумне вĕренме кĕнĕ. 1928- мĕш çулта техникум пĕтерсен Çĕпĕре ĕçлеме кайнă. Кемер облаçĕн хальхи Белово районĕнчи Оселки чăваш ялĕнче пуçламăш классен вĕрентекенĕ пулнă.

1929- мĕш çулта Хĕрлĕ Çара чĕнеççĕ. Хабаровск хулинче хĕсметре тăнă. "Отличный стрелок" паллăпа чысланă.  1931-мĕш çулта хĕсметрен таврăнсан Кузнецкри металлурги комбиначĕн котельый цехĕн нормировщикĕ, каярах Белово хулинче вĕрентекен пулса ĕçлет. 

1932-мĕш çулта ăна каллех хĕсмете чĕнеççĕ. Канск, Ленинск-Кузнецком, Кемĕр хулисенче хĕсметре тарать.

Вăрçа 1942-мĕш çулхи çу уйăхĕнче лекет. Вăрçă çулĕ 10-мĕш сывлăш десант корпусĕнче, унтан 1942-мĕш çулхи çурла уйăхĕнче 41 гварди стрелоксен дивизине калаплаççĕ, иртет. 

1943-мĕш çулхи çулла тĕлне Беляев майор дивизин штаб пуçлăхĕ пулнă, авăн уйăхĕн 10-мĕшĕнче ăна дивизи командирĕн тивĕçне пурнăçлама хушаççĕ. 
Сулахай Çыранри Украинăна ирĕке кăларнă чухне тата Днепр урлă каçнă чухне уйрăмах палăрнă. 

1943-мĕш çулхи авăн уйăхĕн 10-25-мĕсенче пынă тапăнакан çапăçусенче Подполковник беляев ертсе пыракан дивизи 28пурăнан вырăна ирĕке кăларса Днепр çыранне тухнă. Авăнăн 26-мĕшĕн каçĕнче дивизи пайĕсем Днепра урлă каçса плацдарм тытса илнĕ. Питĕ хăрушă çапăçусем пуçланнă.  Авăнăн 28-мĕшĕнче çеç дивизи тăшманăн 8 контратакине сирсе янă. Çар тивĕçне пурнăланă май Беляев подполклвник хăюлăхпа харсăрлăх тĕслĕхĕ пулса тăнă. 

Чӳкăн 3-мĕшĕнче ăна Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илме тăратнă. 

Анчах вăл Ылтăн Çăлтăра илсе ĕлкĕреймен. 1943-мĕш çулхи раштавăн 11-мĕшĕнче Кировоград облаçĕнчи Верблюжка (Погребняково) ялĕ патĕнче çапăçура вилет. Çав ялтах пытарнă.

 Чысĕсем 
 Совет Союзĕн Паттăрĕ
 икĕ Ленин орденĕ
 Хĕрлĕ Ялав орденĕ
 Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕ
 Сталинграда хӳтĕленĕшĕн медаль.

 Астăвăм 
 Беляев А.Ф. ятне Елчĕкри шкулпа урам ятне панă.
 Беляев А.Ф. ятне Кировоград облаçĕнчи Верблюжка салинчи урама панă.

 Вуламалли 
Днепр тăрăхĕнче // Хатĕр пул. – 1985. – № 5. – С. 23–24.
Ентешсем – Совет Союзĕн паттăрĕсем // Тантăш. – 2005. – 9 çĕртме (№ 23). – С. 2.
Беляев Александр Филиппович // Герои Советского Союза и полные кавалеры ордена Славы – уроженцы Чувашии : [изоматериал]. – Чебоксары, 2005.
Беляев Александр Филиппович // Чувашская Республика. Яльчикский район : краткая энцикл. – Чебоксары, 2005. – С. 30–31.
Михайлов, В. М. Беляев Александр Филиппович / В. М. Михайлов // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 85.
Михайлов, В. М. Беляев Александр Филиппович / В. М. Михайлов // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А–Е. – С. 202.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

Культурное наследие Чувашии 
Категори:Совет Союзĕн Паттăрĕсем
Категори:Чăваш Енри Совет Союзĕн Паттăрĕсем

Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем