Меркурий

Меркурий — Хĕвел системин Хĕвел патне чи çывăх планета. Хĕвел тавра 88 талăкра çаврăнать. Плутона планета статусĕнчен кăларсан Меркури Хĕвел системинчи чи пĕчĕкпланета тăрса юлнă. 

Ретроград Мерурийӗ-астрономи пулӑм, ҫав пулӑма Мерари планетин каялла таврӑннӑ чух сӑнласа парать. Ҫакӑ Мерари орбитин шалти положенийӗнчен Ҫӗр орбити тата Хӗвел тавра вӗсен орбитӑллӑ хусканӑвӗнчен пулса иртет. Ҫак пулӑм питӗ хӑвӑрт хускалнипе ҫыхӑнмасть тата пӗлӗтре пурӑнма Чӗнсе Илмелли Мерари положенийӗн проекцийӗнчи уйрӑмлӑхсемпе кӑна ҫыхӑннӑ. Ретроград Мерурийӗ пулӑм — тепӗр хут пулса иртет. Пӗр ҫул хушшинче вӑтамран ҫӗр ҫинчи виҫӗ положение яхӑн пулать, кашни эрнене яхӑн тӑсӑлатьРетроград Мерурийӗ-мӗн вӑл тата мӗншӗн унран хӑрамалла мар?. 

 Тĕп хыпарĕсем 
Курăнакан çăлтăр капашĕ −1,9-рен 5,5 таран ылмашатьMercury fact sheet — NASA . Анчах ăна Хĕвелтен кĕтес хутлĕхĕ пĕчĕк пулнипе (максимум 28,3°) сăнама питĕ йывăр. Çӳллĕ широтасенче Меркуринче каçпа нихăçан та курма пулмасть. Ăна каçхине питĕ пĕчĕк тапхăрта кăна курма пулать. . Сăнама Меркурин элонгаци вăхăчĕнче ирхине е каçхине лайăх вăхăт., çулталăка темиçе хут пулать. 
Халлĕхе планета çинчен нумаях пĕлмеççĕ. Маринер-10 аппарат 1974-1975-мĕш çулсенче планетăн лаптăкĕн 40—45 % кăна сăнама пултарнă. 2009-мĕш çулта кăна ăсчахсем Маринер-10 тата MESSENGER апаратăн ӳкерчĕкĕсене усă курса Меркурин тулли картине тунă. 
MESSENGER Меркури тавра 2008-мĕш çулхи кăрлачра çаврăннă, 2011-мĕш çулта тепĕр хут планета тавра çаврăнаса кĕтеççĕ. 
Нумай вăхăт хушши Меркури Хĕвел енне ялан пĕр енĕпе тăрать тесе шутланă. Анчах Меркури талăкĕ 58,65 çĕр талăкĕпе пĕр тан пулни паллă, ку меркури çулĕн 2/3 меркурианского года пайĕ. 
 Физика пахалăхĕсем 

Меркури радиусĕ 2439,7 ± 1,0 км. Ку Юпиĕр спутникĕн Ганимедăн тата Сатурн спутникĕн Титанăнинчен пĕчĕкрех. Планета масси 3,3 кг. Вăтам тачăлĕхĕ Çĕртен кăшт кăна сахалрах — 5,43 г/см³. Ирĕклĕ ӳкнин хăвăртланăвĕ - 3,70 м/с². Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ— 4,25 км/с.
Хĕвеллĕ енчи вăтам температури 623 К (349,9 °C), каçхи — 103 К (−170,2 °C) кăна. Чи пĕчĕк температура 90 К (−183,2 °C), чи пысăкки — 700 К (426,9 °C) кăнтăрла çитет.

 Çаван пекех пăхăр 

 Вуламалли 
 Бронштэн В. Меркурий — ближайший к Солнцу // Аксёнова М. Д. Энциклопедия для детей. Т. 8. Астрономия — М.: Аванта+, 1997. — С. 512—515. — ISBN 5-89501-008-3




 Асăрхатарусем 

 Каçăсем 
 Тайны и загадки Меркурия 
 Статья в журнале «Вокруг света»
 Сайт о миссии MESSENGER
 Фотографии Меркурия, сделанные Мессенджером 
 Раздел о миссии BepiColombo  на сайте JAXA
 О расплавленном ядре Меркурия 
 А. Левин. Железная планета Популярная механика № 7, 2008
 «Самый близкий» Лента.ру, 5 октября 2009, фотографии Меркурия, сделанные «Мессенджером»
 «Опубликованы новые снимки Меркурия» Лента.ру, 4 ноября 2009, о сближении в ночь с 29 на 30 сентября 2009 года Мессенджера и Меркурия
 «Mercury: Facts & Figures»  NASA. Сводные физические характеристики планеты.

Категори:Меркурий
Категори:Хевел системин планетисем