Скандий

Sc 21 44,95 [Ar]3d14s2 Сканди

Сканди (Sc),  — хими таблицин 21-мĕш хими элеменчĕ, атом йывăрăшĕ 44,95.

 Истори 
Менделеев Д.И. çак элемент (эка-бор) пулассине палăртнă. 1879-мĕш çулта Швеци химикĕ Ларс Нильсон тупса Скандинавине асăнса ятне панă.

 Геохими тата минералоги 
Çĕр хуппинче сканди вăтамран г/т. Химипе физика пахалăхĕçемпе сканди иттри, лантан тата лантаноидсене çывăх. Валентноçĕ яланах +3. Сапаланнă элемент пулнă май нумай минералсенче тупма пулать. Скандин икĕ мнералĕ паллă:  тортвейтит (Sc, Y)2 Si2O7 (Sc2O3  53,5 % таран) тата стерреттит Sc[PO4] • 2H2O (Sc2O3 39,2 % таран). 
Сканди тĕл пулакан тĕп минералсем:
флюорит ( 1 % таран Sc2O3), касситерит (0,005-0,2 %), вольфрамит (0-0,4 %), ильменорутил (0,0015-0,3 %), торианит (0,46 % Sc2O3), самарскит (0,45 %), виикит (1,17 %), ксенотим (0,0015-1,5 %), берилл (0,2 %), баццит (сканди бериллĕ, 3-14,44 %). Тин7с шывĕнче сканди 0,00004 мг/лJ.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. 1, 1965.
 Туса кăларни 
1988-мĕш çулта сканди оксичне тунă:
Çĕршыв||Кăларнин калăпăшĕ,сахалрах мар,кг/çулКитай50Франци100Норвеги120США500Япони30Казахстан700Украина610Раççей958
Изотопĕсем

 Люминофорсем 
Сканди борачĕ, иттри борачĕ пекех люминофорсем валли матирца тума кирлĕ.

 Биологи ролĕ 
Скандин нимĕнле биологи ролĕ те çук.
 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

 Сканди Webelements сайтра
 Сканди хими элеменчĕсен вулавăшĕнче

 Вуламалли 
 Коган. Б. И., Названова. В. А. Скандий. М.,Изд-во АН УССР, 1963. 304 с с илл.

Категори:Хими элеменчĕсем
Категори:Металсем