Комор утравĕсем

Комор утравĕсем, официаллă Комор утравĕсен пĕрлĕхĕАтлас мира. ред. Поздняк Г. В.; Омск: Роскартография, ФГУП «ОКФ», 2007 ISBN 5-9523-0164-9, ( 2002-мĕш çулччен — Комор утравĕсен Федераллă Ислам Республики) — Инди океанĕнчи патшалăх. Мозамбик тинĕс пырĕн çурçĕр пайĕнче Мадагаскар утравĕпе çурçĕр Мозамбик хушшинче вырнаçнă.  
Ячĕ  арап челхинчи 'al-qamar'' (аль-камр) сăмахран (уйăх) самахран тухнă. Уйăх патшалăх ялавĕ çинче пур.
Официаллă чĕлхесем — комор чĕлхи (суахили) чĕлхипе тăванлă), франци тата арап чĕлхисем.

 Кун-çулĕ 

 Авалхи кун-çулĕ 
Археологи тĕпчевĕсем тарăх Анжуан утравра пирен саманан V-мĕш ĕмĕрĕнчех çынсем пурăннă. XII-меш ĕмĕрте архипелаг Килва султанат аллине лекнĕ. Утравсем çинчен чи малтан голланди çул çӳревçи К. Хаутман çырса кăтартнă. Инди кайакан португалсем 1610-мĕш çулсенче утравсенче йăва çавăрма тытăнни выранти çынсем хирĕç танипе ăнман. Килва салансан кунта пĕр перинпе çăпăçакан нумай султанат йĕркеленнĕ, ислам вăй илнĕ.
1600-мĕш çулсенче Африка, Мадагаскар утрав çыннисем, арапсем çĕнĕрен куçса килнĕ.
Кунта пиратсем индипе китай çыннисене плена илсе килнĕ. 1785-мĕш çултан Мадагаскар утравĕнчен чурасем ярса илме тапанма тытаннă, çавăнпа XIX-мĕш ĕмĕр пуçламăшĕнче Майотта утраве çынсăр юлнапа пĕрех. Вăл Мохели утравĕпе пĕрле Мадагаскар влаçне лекнĕ.

 Колони тапхарĕ 

1841-меш çулта Франци Майотта утравне ярса илнĕ хыççăн вăл 1843 ун протекторачĕ пулса тарать.   1886—1892 -мĕш çулсенче Анжуан, Гранд-Комор тата Мохели утравĕсем те Франци протекторачĕсем пулса тăраççĕ. 1909 архипелага официаллă  франци колонийĕ тесе пĕлтереççе,  1912-мĕш çултан Мадагаскар па перлештереççĕ.
Колонистсем ваниль, гвоздика тата кофе ӳстернĕ.
1947-мĕш çулта франци тинĕс лешен территори статусне илнĕ. 
1974-мĕш çулти референдумра  Анжуан, Гранд-Комор тата Мохели утравсенчи 96% Францинчен уйралассине суйланă, Майотта утравен 64% уйрăлма килешмен.
1975-мĕш çулта депутатсен палати Анжуан, Гранд-Комор тата Мохели утравĕсенчен тăракан никама пăхăнман Комор утравĕсен республикине (КОР) тунине пелтернĕ. Правительство канашĕн председатĕлĕ Ахмед Абдаллах Президент пулса ларнă.
1975-мĕш çулта КОРа ООН пайташне йышăннă. Франци КОР никама та пăхăнманнине йышанса Майотта утравне хăйен территори  статусне хăварнă.

 Географи 

Комор утравĕсен вулкан архипелагенче 4 тĕп утрав:  Нгазиджа (Гранд-Комор), Ндзуани (Анжуан) тата Мвали (Мохели) Комор  патшалăхне кĕреççе, Майотта утрав Францин тинĕс лешен территори шутланать.
Чи çӳлле вырăн - вулкан Картала (2361 м). Утравсем тавра коралл рифĕсем. Тропик климачĕ, шăрăх тата нӳрĕ. Çумăр çулталăкра 1100-3000 мм яхăн çăвать. 
Тусен çулти тăвайкисенче тропик варманĕсем ӳсеççĕ, аялларах саваннăпа тĕмсем саралнă. Çулталăкĕпех малярипе чирлес харушлăх пур.
 Çутçанталăк 

Флора
Сахар тростникĕ, кокос пальми, банан, кофе, гвоздика ĕрчет.

Фауна
Коморти икĕ утравра çеç Левингстон крыланĕ тĕл пулать.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

Категория:Федеративла патшалăхсем


Категори:Франци чĕлхиллĕ патшалăхсем
Категори:Утрав патшалăхĕсем
Категори:Франци колони пулнисем
Категори:Хĕвелтухăç Африка