Протон

Протон ( — "пĕрмĕш", "тĕп" палăртăвĕсенчен) (p,  p+) — элементарлă пĕрчĕ. Адронсем шутне кĕрет, пăри 1/2, электро авăрĕ +1. Тепĕр ен каласан, +1/2 изо(?)пăра проекциллĕ нуклон. Виçĕ кваркран (пĕр d-кварк тата икĕ u-кварк) тытăнса тăрать. Тăнăçлă (чи кĕске пурăну тапхăрĕ — 2,9×1029 çул аркану каналĕ темле пулсан та, позитронăн тата нейтраллă пионăн1,6×1033 çул).

Протон йывăрăшĕ  938,2796 МэВ е 1,0072764 а. е. м.

Водородăн атăм тĕшши пĕр протонран тăрать. Протон хими енчен водородăн атăм тĕшши  атома (тĕрĕстерех, унăн çăмăл изотопĕ — электронсăр протия). Физикăра протона p паллăпа кăтартаççĕ. Протонăн  (водородăн ионĕ) химиллĕ палăртăвĕ — H+, астрофизикăри — HII.
Протонсем (нейтронсемпе пĕрле) атăм тĕшшисен тĕп пайĕ пулать. Атам тĕшшин  авăр шучĕ протонсен шучĕпе танлашать.

Протонĕпе нейтронĕ кварксенчен тăраççĕ.

 Вуламалли 
 Протонăн тĕпченĕ пахалăхĕсене пур енлĕ йĕркелесе Particle Data Group çинче çырса кăтартнă. 

 Çавăн пекех пăхăр 
 Антипротон
 Нейтрон

Категори:Элементарлă пĕрчĕксем
Категори:Барионcем