Итальян чĕлхи

Итал чĕлхи (lingua italiana) — Итали, Ватикан (латин чĕлхипе пĕрле), Сан-Марино, Швейцари (нимĕç, франци тата швейцар ретороман чĕлхисемпе пĕр танах). Хорватипе Словенири чылай итал халăхĕ пурăнакан темиçе тăрăхра иккĕмĕш официалă чĕлхе пулать.

Итал чĕлхи Итали территоринче саралнă халăх латынĕнчен пуçланать. Вăтам ĕмĕрлĕхре, ун чухне Итали политика енчен сапаланнă пулнă, пĕрлĕ литература чĕлхи пулман, çапах та тĕрлĕ диалектлă çыру палăкĕсем сыхланса юлнă. Çĕнетӳ тапхăрĕнчен пуçласа чи хисеплĕ диалект Тоскана, терĕсрех — Флоренци диалекчĕ шутланать, çак диалектпа Данте, Петрарка тата Боккаччо çырнă. Çапах та, пуян пĕлӳ илнĕ çынсем классик таса латыньпе танлаштарса итал чĕлхине «вульгарлă» — volgare тенĕ. XVIII—XIX ĕмĕрсенчен пуçласа çурçĕрпе кăнтăр идиомĕсен хушшинчи куçăмлă тоскана диалекчĕн никĕсĕпе  пĕрлешӳллĕ  итал чĕлхи хормăланать. Çав хушăрах Итали территоринче темиçе  диалект саралнă пулнă, вĕсем хушшинчи хутшăну йывăр шутланнă: çурçĕр итал диалекчĕсем истори енчен галл-роман, кăнтăр итал — итал-роман шутне кĕнĕ. Диалектсемсĕр пуçне, итал литература чĕлхин темиçе тĕслехĕDe Mauro, Tullio. Storia linguistica dell’Italia unita. Bari: Edizioni Laterza, 1963, çаплах уйрăм чĕлхе шутланакан идиомăсем (пирваях сардинпа фриул) пур.

 Кун-çулĕ 

 Лингвистика пахалăхĕ 
 Алфавит тата орфографи 

+Итал алфавичĕ ()Сасă паллиПуплевЯчĕ A a  (а) a B b  (б) bi С с ,  (к, ч) сі D d  (д) di E e ,  (э) e F f  (ф) effe G g ,  (г, дж/ж) gi H h текста пăхăр acca I i ,  (и, й, ь) текста пăхăр i L l  (ль) elle M m  (м) emme N n  (н) enne O o ,  (о) o P p  (п) pi Q q qu  юнашар кăна cu R r  (р) erre S s ,  (с, з) esse T t  (т) ti U u ,  (у) u V v  (в) vi, vu Z z ,  (ц, дз/ѕ) zeta Ют çĕр сăмахĕсене çырнă чух кăна J j  (й) i lungo K k  (к) cappa X x  (кс) ics W w  (в, у) vu doppia Y y  (и, й) ipsilon, i greca

 Фонетика тата фонологи 

 Уçă сасăсем 
Литература итал чĕлхинчи уçă монофтонгĕсене таблицăра кăтартнă:

+Итал чĕлхин уçă сассисемМалтиВарКайриÇӳлти  Вăтам-çӳлти  Вăтам-аялти  Аялти 

 Грамматика 
 Ятсем 

Итал чĕлхинче:

Икĕ ăрат:аçа (maschile) тата ама (femminile).
Ӳкĕмсем çук, предлогсем кăна.

 Глаголсем 

 Антропонимика 

 Вуламалли 

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Итало-Акăлчан сăмахсарĕ
 Интернет Полиглот çинчи итал чĕлхин выляв урокĕсем 
  iPhone/iPod Touch çинчи итал-вырас сăмахсарĕ тата кашнин хăйĕн вĕренмелли кĕнеке 

*
Категори:Хорвати чĕлхисем
Категори:Словени чĕлхисем
Категори:Ватикан чĕлхисем
Категори:Итали чĕлхисем
Категори:Сан-Марино чĕлхисем
Категори:АПШ чĕлхисем
Категори:Швейцари чĕлхисем