Арап çырăвĕ

Арап алфавичĕ — арап чĕлхин çырăвĕн алфавичĕ, çаплах урăх чĕлхесенче те (ытларах çĕнетнĕ тĕсĕпе), тĕслĕхрен, перси тата хăш тĕрĕк чĕлхисенче, усă кураççĕ.

Алфавичĕ 28 сас паллинчен тытăнса тăрать, сылтăмран сулахаялла çыраççĕ. Арап алфавичĕ финики алфавитне арап ятарлă сасĕсене палăртакан паллăсене хушăнса пулса тухнă. Çак сас паллисем - са, ха, заль, дад, за, гайн.

 Хупă сасăсене палăртни 
28 сас паллисенчен кашни, алиф сас паллисĕр пуçне, пĕр хупă сасса палăртать. Сас паллисене кăтартасси сăмахра хăш тĕлре пулнинчен килет. Сăмахăн пур сас паллине, ултă сас паллисĕр пуçне (алиф, даль, заль, ра, зай, вав) пĕрле çыраççĕ.

  сăмах вĕçĕнче сăмах варринче сăмах пуçĕнче уйрăм тăракан ячĕ транслитераци транскрипци       —  —                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

Алиф — арап алфавичĕн пĕртен-пĕр нимĕнле сасăна кăтартакан мар хупă сас палли. Пĕр чух тăсăмлă уçă сасăна  (аяларах пăхăр), е хăйĕн сассисĕр пулăшу орфографи паллине кăтартма пултарать.

Перси алфавитĕнче (унран пулнисенче те) сас паллисен йĕрки кăшт урăхларах — малтан  пулать, хыççăн — .

 Уçă сасăсене кăтартни 
Арап чĕлхин тăсăмлă виçĕ сасăна (, , ) алиф, вав, йа сас паллисемпе çыраççĕ. Çырури кĕске уçă сасăсем пуплевре илтĕнмеççĕ те. Сасăна сăмахра илтĕнмелле каламалла пулсан (тĕслĕхрен, Коранра тата сăмахсарсенче), уçă сасăна кăтартма йĕркен çийĕнчи тата айĕнчи уçăмламалине (харакат) çыраççĕ.

Арап алфавичĕллĕ арап мар чĕлхисенче, уçă сасăсене матрес лекционис меслечĕпе (перси чĕлхинче тăсăмлă «алиф», «йа» тата «вав» уçă сасăсене çеç кăтартаççĕ) палăртаççĕ, е хушма паллăсене (уйгур челхинчи евĕр) кĕртеççĕ. Арап чĕлхинче уçă сасăсене кăтартакан сас паллисем çуккипе (семит чĕлхисенче уçă сасăсем сăмахăн никĕсне те кĕмеççĕ, сăмаха туса хунă е улăштарнă чух ылмашăнаççĕ) ХХ ĕмĕрте хăш мăсăльман çĕршывĕсенче (Турци, Вăтам Ази, Индонези, Малайзи тата урăх.) арап алфавичĕ вырăнне уçă сасăсене умлă-хыçлă кăтартма пултаракан алфавитсем (латиница, кириллица тата ур.) çырăва кĕреççĕ.

 Хушма сас паллисем 
Çӳлерех кăтартнă 28 сасă паллине хуруф (, ед.ч.  харф) теççĕ. Вĕсемсĕр пуçне, арап çырăвĕнче алфавит шутне кĕмен хушма виçĕ паллăпа усă кураççĕ.

 сăмах вĕçĕнче сăмах варринче сăмах пуçĕнче уйрăм тăракан ячĕ транслитераци транскрипци                         —      —     —        

 Хамза (карланкă смычка) уйрăм çырма та юрать, е«лартмалли» сас палли çинче (алиф, вав или йа) çыраççĕ. Хамза çырмалли мелĕ орфографи йĕркипе килĕшӳллĕ контекстран килет. Кирек епле мел пулсан та, хамза яланах пĕр сасăна палăртать.

 Транслитераци 
Кириллицăллă тата латтинлă арап çырăвĕсен транслитерацин таблици, çаплах Интернетре сарăлнă арап çырăвĕн çирĕп йĕркеллĕ мар латтин транслитерацийĕ 
 хупă сасăсем уçă сасăсем                                арап сас паллисем                                кириллилени                                станд. латтинлени '   th j 7 kh  dh    sh 9  6 dh ` gh 8 oo ee нестр. 2      5        3 ou
Арап çырăвне латтинлес йĕрке ISO 233 тĕнче стандарчĕпе килĕшӳллĕ.

 Арап алфавичĕ, латтиница никĕсĕпе 
1930-мĕш çулсен пуçламăшĕнче СССР-та Вăтам Азире пурăнакан арапсем валли латтинланă алфавита туса хатĕрленĕ, йышăннă. Анчах та ăна кулленхи пурнăçа кĕртеймен.

 A a B в C c Ç ç D d E e F f G g Ƣ ƣ H h Ħ ħ I i J j K k L l M m N n O o P p Q q R r S s Ş ş T t Ѣ ѣ U u V v X x Y y Z z ’

 Юникод 
.......

Аялтарах никĕс арап паллисене таблицăна пухнă.
  0123456789ABCDEF0600 ؀؁؂؃       ؋،؍؎؏0610 ؐؑؒؓؔؕ     ؛  ؞؟0620  ءآأؤإئابةتثجحخد0630 ذرزسشصضطظعغ    0640 ـفقكلمنهوىيًٌٍَُ0650 ِّْٕٖٜٓٔٗ٘ٙٚٛٝٞ0660 ٠١٢٣٤٥٦٧٨٩٪٫٬٭ٮٯ0670 ٰٱٲٳٴٵٶٷٸٹٺٻټٽپٿ0680 ڀځڂڃڄڅچڇڈډڊڋڌڍڎڏ0690 ڐڑڒړڔڕږڗژڙښڛڜڝڞڟ06A0 ڠڡڢڣڤڥڦڧڨکڪګڬڭڮگ06B0 ڰڱڲڳڴڵڶڷڸڹںڻڼڽھڿ06C0 ۀہۂۃۄۅۆۇۈۉۊۋیۍێۏ06D0 ېۑےۓ۔ەۖۗۘۙۚۛۜ۝۞۟06E0 ۣ۠ۡۢۤۥۦۧۨ۩۪ۭ۫۬ۮۯ06F0 ۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹ۺۻۼ۽۾ۿ

 Каллиграф стилĕсем 
Çӳлтине  «Сион тăвĕ» паллине куфа аллипе çырнă, аялтине — насх аллипе

Латин алфавитĕнче тĕрлĕ шрифтсем пур, çавăн пекех арап чĕлхи кун-çулĕнче арап çырăвĕн те темиçе стиль, «алă» (  «йĕр, çырни, алă») пур.

Арап çырăвĕн авалхи стилĕсенчен пĕри — куфи, е куфа (, Куфа хула ятĕнчен).

Каçăсем
 Тĕрле стиль каллиграфи тĕслĕхĕсем 
 Мăсăльман каллиграфийĕ: Алăсем 
 Arabic Calligraphy — Major Styles  (Islamic Arts and Architecture Organization, 2003)
 The Art of Arabic Calligraphy (Mamoun Sakkal, 1993)

 Арап цифрисем 

VIII ĕмĕртенпе хисепе çырма модифициленĕ индии цифрисемпе вуннăллă тăрăмлă шутлав йĕркипе усă кураççĕ. Хисепе цифрăсемпе сулахайран сылтăмалла çыраççĕ.
 европа  кулленхи арап  тухăç арап 0     1     2     3     4     5     6     7     8     9    

 Çавăн пекех пăхăр 
 Арап чĕлхи
 Каллиграфи
 Консонант çырăвĕ
 Перси çырулăхĕ
 Харакат

 Каçăсем 
 Арап алфавичĕпе каллиграфи 
 Арап алфавичĕ
 Арап алфавичĕпе каллиграфи 
 Ара алфавичĕ, вырăс транскрипципе
 Арап транслитерацийĕ, харпăр тĕллĕ юсаса лартма пулать 
 Тĕрлĕ стиллĕ каллиграфи тĕслĕхĕсем 
 Мăсăльман каллиграфийĕ: Алă çырăвĕсем 
 Arabic Calligraphy — Major Styles  (Islamic Arts and Architecture Organization, 2003)
 The Art of Arabic Calligraphy (Mamoun Sakkal, 1993)

 Вуламалли 
 . 1931, № 10.

*