Каспи тинĕсĕ

Каспи тинĕсĕ — Çĕр çинчи чи пысăк кӳлĕ, Европа Азипе çыхăннă çĕртре вырнаçнă.

 Географи 

Каспи тинĕсĕ S латин сас палли пек курăнать, тăршшĕ çурçĕртен кăнтăра - 1200 çухрăма яхăн, анăçран тухăçа - 195-435 çухрăм, вăтам вăрăммăшĕ — 310-320 çухрăм.Лаптăкĕ яхăн 400 пин çм2.
Каспи тинĕсĕ физика-географи енĕпе виççĕне пайланать - Çурçĕр Каспи, Вăтам Каспи тата Кăнтăр Каспи. Килĕштернĕ чикĕ Çурçĕр тата Вăтам Касписем Чечен утравĕ - Тюб-Караган сăмсахĕ йĕррипе пырать, Вăтам тата Кăнтăр Касписемпе - Пурăну (Жилой) утравĕ - Ган-Гулу сăмсахĕ йĕррипе пулать.
Лаптăк шучĕсем: 
 Çурçĕр Каспи — 25 %
 Вăтам Каспи — 36 %
 Кăнтăр Каспи — 39 %.
Каспи тинĕсĕнчен шыв ыхса тухмасть, шывĕ тăварлă, 0,05 ‰ Атăл юхса кĕнĕ çĕртре, 11—13 ‰ кăнтăр-тухăçĕнче. Шыв шайĕ часах улшăнать, халĕ - 28 м аялтарах Тĕнче океанĕн шайĕнчен. Тинĕс шывĕн лаптăкĕ - 371 000 çм² майлă, чи тарăннни - 1025 м.

 Этимологи 

Ячĕ хуртан пулса кайма пултарать - хур тинĕсĕ. Каспи тинĕсĕ хăйĕн ятне çавсенчен илсе юлнă. Каспи тинĕсĕн хăйĕн пурнăçĕнче 70 ят пулнă - Гиркан тинĕсĕ, Хвалын тинĕсĕ, Хазар тинĕсĕ, Абескун тинĕсĕ, Сарай тинĕсĕ, Дербент тинĕсĕ, Сихай тинĕсĕ тата ытти йăхсен-халăхсен ячĕллĕ.

X - XIII ĕмĕрсенче Пăлхар тинĕсĕ ячĕ пулнă.

 Истори 

 Каспи тинĕсĕн çурутравĕсем 

 Аграхан 
 Апшерон
 Бузачи 
 Мăнкишлак
 Мианкале
 Туб Караган

 Пысăк утравĕсем 

 Ашур-Ада утравĕ 
 Гарасу утравĕ 
 Гум утравĕ 
 Даш утравĕ 
 Зира утравĕ 
 Зянбил утравĕ 
 Кюр Дашы утравĕ 
 Хара-Зира утравĕ 
 Сенги-Мугань утравĕ 
 Чечен утравĕ 
 Чыгыл утравĕ

 Каспи тинĕсне юхса кĕрекен шывсем 
 Атăл
 Терек
 Урал
 Эмба
 Кура
 Самур
 Атрек

Категори:Каспи тинĕсĕ