Нью-Йорк

Нью Йорк (), — АПШ-н чи пысăк хули,  тĕнчери чи пысăк агломерацисен шутне кĕрет. Хула йышĕ 8 405 837 çын, агломерацийĕ — 23,9 млн (2013 çулхи шут). Нью Йорк Атлантика океанĕн çыранĕнче, Çĕнĕ Йорк штачĕн кăнтăр-тухăç пайĕнче вырнаçнă. Хулана XVII ĕмĕрте Холланд колонисчĕсем никĕсленĕ. 1664 çулччен хулана Çĕн Амстердам тесе чĕннĕ. 1785 - 1790 çулсенче Пĕрлешӳллĕ Штатсен тĕпхули пулнă. 

Нью Йоркра пурĕ 5 район (боро): Манхэттен, Бронкс, Бруклин, Квинс, Статен-Айленд. Тĕп паллă вырăнсем Манхэттен бороĕнче вырнаçнă. Вĕсенчен: историкла тӳпехырсем (Эмпайр-стейт-билдинг, Крайслер-билдинг), Рокфеллер центрĕ, Вулворт-билдинг, Нью-Йоркри паянкун ӳнер музейĕ. ӳнер Метрополитен-музейĕ, Метрополитен-опера, Соломон Гуггенхайм музейĕ (сăрлавӳнер), Американ çут çанталăк историйĕн музейĕ (динозаврсен скелечĕсем тата планетари), легендарлă хотель «Челси», ПНО штаб-квартирĕ, Харлем.

Нью Йорк — тĕнчери чи пĕлтерĕшлĕ финанс, политика, экономика тата культура центрĕ.

 Истори 

Халь Нью-Йорк вырнаçнă территорире европеецсем киличченех Манахаттоу и Канарси индеецсен йăхĕсем пурăннă. Çакна хулан çуртсемпе купаламан районесенче, тĕслĕхрен Инвуд-Хилл-парк тата Риверсайд-паркра тупнă çĕмренсем тата ытти артефактсем çирĕплетеççĕ. Европеецсен поселенийĕсем кунта 1624 çулта курăннă. 1625 çулта Манхэттенăн кăнтăр вĕçĕнче холландсем Çĕн Амстердам () поселени никĕсленĕ. 1664 çулта, Стёйвесант губернатортан хирĕç тăнине тĕл пулмасăрах, хулана акăлчансем ярса илнĕ, çавăн хыççăн хулан ятне Йорк герцог ярса илес инициаторăн ячĕпе Нью-Йорк (акăл. Çĕн Йорк) тесе улăштарнă. Иккĕмĕш англо-холланд вăрçин пĕтĕмлетĕвĕсемпе 1667 çулта холландцем Нью-Йорка Суринам колони çине улăштарса акăлчансене официаллă панă.

 Тавралăхĕпе çанталăкĕ 
 Культура 
 Нью Йорк храмĕсем 
 Богослав Йăван соборĕ (Нью Йорк)
 Троица чиркĕвĕ (Нью Йорк)
 Таса Павел чиркĕвĕ (Нью Йорк)
 Грейс-черч (Нью Йорк)

 Панорама 

 Тăванлă хуласем 
  Каир (), Египет — 1982
  Монреаль (, ), Канада
  Пекин (), Китай (нарăс, 25 1983)
  Токио(), Япони — 1960
  Мадрид, Испани — 1982
  Санто-Доминго, Доминикан республики — 1983
  Будапешт, Венгри — 1992
  Рим, Итали — 1992
  Иерусалим, Израиль — 1993
  Лондон, Аслă Британи — 2001
  Йоханнесбург, Кăнтăр Африка Республики — 2003
  Сантьяго, Чили — 2005
 ,  Чикаго, АПШ - Чикаго Тĕплĕх Биржи
  Франкфурт-Майн-çинчи, Германи - Франкфурт Тĕплĕх Биржи
  Токио, Япони - Токио Тĕплĕх Биржи
  Лондон, Аслă Британи - Лондон Тĕплĕх Биржи
  Гонконг, Китай - Гонконг Тĕплĕх Биржи
  Торонто, Канада - Торонто Тĕплĕх Биржи
  Шанхай, Китай - Шанхай Тĕплĕх Биржи
  Мадрид, Испани - Мадрид Тĕплĕх Биржи
  Милан, Итали
  Бомбей, Инди - Бомбей Тĕплĕх Биржи
  Сеул, Кăнтăр Корей - Корей Тĕплĕх Биржи
  Цюрих, Швейцари - Швейцари Тĕплĕх Биржи
  Сан-Паулу, Бразили - Сан-Паулу Тĕплĕх Биржи
  Дели, Инди - Инди Тĕплĕх Биржи
  Мускав, Раççей - ММВБ
  Йоханнесбург, КАР - Йоханнесбург Тĕплĕх Биржи
  Тайбэй, Тайвань - Тайвань Тĕплĕх Биржи
  Сидней, Австрали - Австрали Тĕплĕх Биржи

 Çавăн пекех 
 Ирӗклӗх статуйи
 Гарлем

 Вуламалли 
 Ирвинг Вашинтон «Çĕнĕ Йорк историйĕ

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

 Çĕнĕ Йорк — хула инфраструктури 

*
Категори:АПШ порчĕсем