Виçкĕтеслĕх

Виçкĕтеслĕх — 3 тӳпеллĕ (тăрăллă) тата 3 енлĕ чи ансат нумайкĕтеслĕх.  Пĕр тӳрĕ йĕр çинче вырнаçманПĕр тÿрĕ йĕр çинче-тĕк, юхăннă виçкĕтеслĕх пулать виçĕ пăнчăна татăксемпе çыхăнтарнипе пулнă геометрилле кĕлетке.

Виçкĕтеслĕхĕн тăррисене чылай чухне  латтынь пысăк саспаллийĕсемпе (A, B, C), кĕтесĕсене — грек сас паллисемпе (α,β,γ), çав кĕтессене хирĕçле енсене —  латтынь пĕчĕк саспаллийĕсемпе (a, b, c) кăтартаççĕ.

 Виçкĕтеслĕхĕн танмарлăхĕсем 
Виç кĕтеслĕхĕн енĕсеем пĕр-пĕринпе çак танмарлăхсемпе çыхăннă:

 a ≤ b + c
 b ≤ a + c
 c ≤ a + b

Эхер те  пĕр танмарлăхĕ танлăхпа тĕл килсен (≤ вырăнĕнче =), виçкĕтеслĕх юхăннă шутланать; малалла пур çĕрте те —  юхăнман тĕслĕхсем.

+Виç кĕтеслĕхсен тĕсĕсем120px|Шĕвĕр кĕтеслĕ виç кĕтеслĕхШĕвĕр кĕтеслĕ120px|Пуклак кĕтеслĕ виç кĕтеслĕхПуклак кĕтеслĕ120px|Тӳр кĕтеслĕ виç кĕтеслĕхТӳр кĕтеслĕ119px|Тĕрлĕ енлĕ виç кĕтеслĕхТĕрлĕ енлĕ120px|Тан пĕçĕллĕ виç кĕтеслĕхТан аяклă120px|Тан енлĕ виçкĕтеслĕхТан енлĕ+

 Виçкĕтеслĕхĕн палăрăмĕсем 
 Синуссен теореми 

(Теоремăран çак курăнать:  a < b < c пулсан,  α < β < γ)

 Косинуссен теореми 
c2 = a2 + b2 — 2ab cos γ
(Пифагор теоремин пĕтĕмĕшли пулать)

 Виç кĕтеслĕхĕн кĕтесĕсен суммин теореми 
 α + β + γ = 180° (π)

 Виçкĕтеслĕхĕн лаптăкĕ 
 Кĕтесĕсене кура 
 , так как , то:



  — Герон формули



  — тӳркĕтеслĕ виç кĕтеслĕх валли
  — пĕр тан енлĕ виç кĕтеслĕх валли
  — енчен виç кĕтеслĕхе енĕпе тата ун патĕнчи икĕ кĕтеспе палăртсан
  — енчен виç кĕтеслĕхе енĕпе тата ун патĕнчи икĕ кĕтеспе палăртсан

Кунта:
  —  енне антарнă çӳллĕш,
  — çур периметр,
  — шал çавракăшăн радиусĕ,
  — тул çавракăшăн радиусĕ,
  — виç кĕтеслĕх тăррин координачĕсем.

Виçкĕтеслĕхĕн кĕтесĕсен сумми 180° тан пулнипе, виçкĕтеслĕхĕн ытти икĕ кĕтесĕ шĕвĕрлĕ (90° сахал) пулмалла. Çак тĕссене палăртаççĕ:

 Эхер виçкĕтеслĕхĕн пу кĕтесĕсем шĕвĕр, вара виçкĕтеслĕхе шĕвĕрк ĕтеслĕ теççĕ;

 Эхер виçкĕтеслĕхĕн пĕр кĕтесĕ пуклак (90°-ран пысăкрах), ăна пуклак кĕтеслĕ теççĕ;

 Эхер виçкĕтеслĕхĕн пĕр кĕтесĕ тӳрĕ (90° тан), ăна тӳрĕ кĕтеслĕ теççĕ. Тӳре кĕтес тавакан икĕ енĕсене катетсем, тӳрĕ кĕтесе хирĕслĕ енне гипотенуза теççĕ.

 Çавăн пекех пăхăр 
 Виç кĕтеслĕхĕн кĕтесĕсен суммин теореми
 Синуссен теореми
 Косинуссен теореми
 Герон формули
 Виçкĕтеслĕхĕн чаплă пăнчисем

 Каçăсем 
 Виç кĕтеслĕх элеменчĕсене шутласси

 Асăрхавсем 

Категори:Нумайкĕтеслĕхсем