Бериллий

Бериллий — тăваттăмĕш çăмăл элемент, атомĕ тăватă протонпа пилĕк нейтронран тăрать.

 Be 4 9,012182 2s2 Бериллий

Ăна уранăн массине 50 килограмм вырăнне 250 грамма çитермелĕх (экран, куçлăх, пусса хĕстернĕ вырăнне) усă кураççĕ.

 Кунçул 
Бериллипе унăн минералĕсене тĕпчев ĕçĕсене расççей химикĕ И.В.Авдеев (1818—1865) туса пынă. Вăлах бериллийĕн оксичĕ BeO тесе палăртнă, маларах йăнăшпа Be2O3 çырнă пулнă.

 Çулăма çирĕплă материалсем 

 Ракетăн çунакан япали 

+Йӳçĕклекен Йӳçĕклекен Удель туртăмĕ (Р1, çек) Çунтару температури °С Çунакан япала тачăлăхĕ г/см3 Хăвăртлăх ӳсĕмĕ, ΔVид,25, м/çек Çунакан япалан йывăрăш шучĕ %Фтор323,3 çек4328 °C1,5475014 м/çек13 %Тетрафторгидразин310,8 çек4234 °C1,194204 м/çек11 %ClF3277,4 çек4075 °C1,854696 м/çек13 %ClF5289,6 çек4176 °C1,7624791 м/çек13 %Перхлорилфторид242,6 çек3593 °C1,7093953 м/çек13 %Фтора йӳçлекен308,6 çек4177 °C1,5614986 м/çек13 %Йӳçлĕк235,4 çек3637 °C1,213213 м/çек15 %Водород перекиçĕ276,8 сек3472 °C1,5034231 м/çек18 %Азот кислоти256 сек2728 °C1,5744005 м/çек24 %

 Усă курасси 
 Хутăш шăранчăксене пахалатни 
Бериллие чылайлă тĕрлĕ шăранчăксене хушаççĕ, çав вара юлашкисене хытарать, çирĕплетет, вĕсенчен хатĕрленĕ япаласен çийĕ коррозие хирĕç тăма пултарать. Техникăра бериллиллĕ бронзăпа усă кураççĕ (пружинăллă перĕнӳсем). Хурçăна 0,5 % бериллие хушса тунă пружина хĕрлĕ тĕсе çитиччен хĕртнĕ чух пружинăлать.

 Рентген техники 
Берилли рентген пайăркисене начар пуçтарать, çавăнпа та унтан рентген пăрăхĕсенче пайăркасем тулашне тухмашкăн чӳречене хатĕрлеççĕ.

 Атом энергетики 
Атăм реакторĕсенче бериллипе нейтронсен хăвăртлăхне чакараççĕ. α-радиохастар нуклидсемпе хутăшра берилли ампуллă нейтронлă çăлкуçсенче, мĕншĕн тесен берилли-9 тĕшшисемпе α-пĕрчĕксен хутшăнăвĕнчен нейтронсем çуралаççĕ: 9Ве(α, n)12C.

 Лазер материалĕсем 
Лазер техникинче берилли алюминачĕнчен хатĕрленĕ хурçă е пластина пайăрка кăларать.
Изотопӗсем

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Берилли Webelements çинче
 Берилли хими элеменчĕсен вулавăшĕнче 

Категори:Хими элеменчĕсем
Категори:Сĕлтĕ çĕр металлĕсем
Категори:Çав тери хăрушăллă япаласем