Уяр, Хветĕр

Хветĕр Уяр (çуралнă чухнехи ят-шыв Афанасьев Федор Ермилович, паспортра тĕрлĕ çулсенче епле палăртни паллă мар) (1914-мĕш çулхи ака пуш уйăхĕн 19-мĕшĕ (ытти çăлкуçсем тăрăх 1913-мĕш çулхи апрелĕн 19-мĕшĕВалерий Алексин: «Ман атте – Хӗветӗр Уяр ҫыравҫӑ»),  Сухари Матак ялĕ, Исаклă районĕ, Самар облаçĕ — 2000 çул, утă уйăхĕн 9-мĕшĕ, Шупашкар, Чăваш АССР) — чăваш çыравçи.

СССР ÇП пайташĕ (1953 çул). Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ (1984), Чăваш халăх çыравçи (1990)Чувашская энциклопедияКультурное наследие Чувашии 

 Пурнăçĕ 
1914 çулхи ака уйăхĕн 19-мĕшĕнче Самар облаçĕнчи Исаклă районне кĕрекен Сухари Матакра çуралнă.

Самарта икĕ сыпăклă чăваш шкулĕнче, Хабаровск педтехникумĕнче, Благовещенск пединститутĕнче вĕреннĕ. 1936 çулта Шупашкара куçса килнĕ. Шкулта ĕçленĕ. Каярахпа радиокомитетра литература енĕпе ĕçленĕ. Кĕнеке палатин директорĕнче тăрăшнă. "Капкăн" журнал редакцинче, кĕнеке кăларăвĕнче вăй хунă.

Калав, очерк çырма 1930 çулта пуçланă. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă, фронтри паттăрлăхшăн III степеньлĕ Мухтав орденĕпе медальсемпе хисепленĕ.

Литературăри пысăк çитĕнӳсемшĕн ăна "Чăваш Енĕн культурин тава тивĕçлĕ ĕçченĕ" (1984), Чăваш халăх çыравçи (1990) хисеплĕ ятсем панă.

Уяр ăста тăлмачă та. Вăл А.П. Чехов, Н.Гарин-Михайловский илемлĕ ĕçĕсене чăвашла куçарнă.

1936 çулта Шорникова Елена Васильевнăпа çемье çавăрнă, 64 çул пĕрле пурăнса икĕ хĕр ӳстернĕ.

Çыравçă 2000 çулхи утă уйăхĕн 9-мĕшĕнче вилнĕ.

 Ĕçĕсем 
Вăтăр ытла кĕнеке çырнă. Чи палли , паллах, "Шурча таврашĕнчи" роман. Ытти кĕнекисем:
 "Сукмак" (1941), 
 "Çулсем-йĕрсем" (1943), 
 "Шурча таврашĕнче" (1952, 1984), 
 "Виçĕ кун, виçĕ каç" (1965), 
 "Телейлĕ Палюк" (1971), 
 "Писательпе тĕл пулни" (1972), 
 "Сăмах мехелĕ" (1980), 
 "Кĕрхи çумăр" (1984); 
вырăсла: 
 "Тенета" (1955, 1981), 
 "Дороги дальние и близкие" (1987), 
 "Одно слово" (1987).

 Вуламалли 
 Федоров, Г. И. Художественный мир Федора Уяра : проблемы типологии, поэтики и художественной семантики / Г. И. Федоров. – Чебоксары, 1991. – 174 с.
 Алимасова, Г. Хветĕр Уярăн деталь ăсталăхĕ / Г. Алимасова // Ялав. – 1994. – № 9. – С. 28-29.
 Смирнова, Н. Ĕçӳ те, яту та халăхра упранĕ / Н. Смирнова // Хыпар. – 2000. – 12 утă.
 Фомина, Л. Иван Мучипе Хветĕр Уяр / Л. Фомина // Ялав. – 2000. – № 10. – С. 70-71.
 Артемьев, Ю. М. Зигзаги судьбы мастера // Артемьев, Ю. М. Страсть к полемике / Ю. М. Артемьев. – Чебоксары, 2003. – С. 179-181.
 Афанасьев, П. Уяр Хведер (Афанасьев Федор Ермилович) // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 454-456.
 Тимуков, А. Н. Уяр Хвэдер / А. Н. Тимуков // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 424.
 Федоров, Г. И. Уяр (Афанасьев) Федор Ермилович / Г. И. Федоров // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2011. – Т. 4 : Си-Я. – С. 337-338.
 Хузангай, А. Обретенное слово : (памяти народного писателя Чувашии Хведера Уяра) / А. Хузангай // Республика. – 2000. – 28 июля.
 Ялгир, П. Уяр Хведер (Афанасьев Федор Ермилович) // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 123.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Краткая литературная энциклопедия
 ПОЧЕМУ ещё в 1995 ЧУВАШ НЕ ЛЮБИЛ ЧУВАША?

Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
Категори:Акан 19-мĕшĕнче çуралнисем
Категори:1914 çулта çуралнисем
Категори:Утăн 9-мĕшĕнче вилнисем
Категори:2000 çулта вилнисем
Категори:Чăваш халăх çыравçисем