Мьянма

Мья́нма, Мьянма Пĕрлĕхĕ (1989 çултанпа — Бирма, Бирма Пĕрлĕхĕ) — Кăнтăр-Тухăç Азири патшалăх, ападной части Индокитайăн анăçĕнче вырнаçнă. Пĕр версипе, çĕршывăн ячĕ «мранма» этнонимран («мьямма» теççĕ е, калаçура, «бама») пулса тухать, вăл бирмансен хăй енлĕ ячĕ.

Тĕп хули — Найпьидо (Мандалай административлă округĕнче), Пьинман хулинчен анăçалла 3 çухрăмра вырнаçнă.

 Халăхĕ 

Бирмансем сино-тибет чĕлхе çемйи шутне кĕреççĕ. «Мьянма» ятпа çĕршыва тĕнче патшалăхĕсем йышăнман, меншĕн тесен çĕршывра ытти вак халăхсем пурăнаççĕ.

 Тавралăхĕ 
Мьянма анăçра Индипе (1463 çм),  Бангладешпа (193 çм),çурçĕр-тухăçра — Китайпа (2185 çм), тухăçра — Лаоспа (235 çм) тата кăнтăр-тухăçра — Таиландпа (1800 çм) чикĕ тытать. Кăнтăрпа кăнтăр-анăç çыранĕсене Бенгали  Моутама (Мартабан) кӳлмекĕсен, çаплах Андаман тинĕсĕн хумĕсем çапăнаççĕ. Çĕршывăн лаптăкĕ, утравсене шута хурса, 678 пин çм², çыранĕн тăсăлăвĕ — 1930 çм. 

Мьянмăн чи пысăк шывĕсем: Иравади, Меконг, Салуин, Ситаун тата Чиндуин. Кӳлĕсем нумаях мар, вĕсенчен калăпăшли — Шан сăртлăхĕнчи Инле кӳлли.

 Административлă пайланăвĕ 
Тĕп статьйи: Мьянма административлă пайланăвĕ

1974 çулхи Конституци тăрăх Мьянма унитарлă патшалăх шутланать. Вăл 7 округпа (тайинга) 7 штатран (пуй-не) тăрать. 
Округĕсемпе штачĕсем районсене (мьонэ) пайланаççĕ, мьонэсем вара хăйсем тата вакрах пайсене — хуласемпе (мьо) ял вулăсĕсене (подрайон) пайланаççĕ. Хула кварталсенчен (яквэ) тытăнать, ялсем ушкăна (чейюа) пуçтарăнаççĕ.

 Халăхĕ 

42,9 млн. çын пурăнать (2005, утă). Çак халăхсен пысăк пайĕсем пур: бирмансем — 68%, шансем — 9%, каренсем — 7%, аракансем — 4%, китайсем — 3%, индисем — 2%, монсем — 2%. Ытти вак халăхсем пĕтĕмешле халăх йышĕн 5% шутланаççĕ.

 Тĕнĕ 
Тĕп статья — Бирмăн будда тĕнĕ.

Мьянмăра малта буддисăм тĕнĕ шутланать. Конфесси шучĕсем çапла: буддистсем — 89%, христиансем — 4% (вĕсенчен баптистсем — 3%, католиксем — 1%), мусульмансем — 4%, анимистсем — 1%, урăххисем — 2%.

 Истори 
Тĕп статьйине  Мьянма историйĕ вулăр.

2008 çулхи çу уйăхĕн 2-мĕшĕнче Мьянма тăрăх вăйлă çил-тăвăл иртсе кайнă. Çил-тăвăл хăйенпе пĕрле вăйлă çумăр илсе килнĕ, çавăн пекех çран хĕррине икĕ метр çӳллĕш хум пырса кĕнĕ. 24 пин ытла çын вилнĕ, 41 пин çын çухалнă. Уйрăмах Ирравади юханшыв тинĕсе юхса кĕнĕ вырăнта нумай сиен кӳнĕ.

 Официаллă тата официаллă мар сайтсем 
 Тулаш ĕçсен министерстви
 Шалти ĕçсен министерстви 
 Тĕн ĕçĕсен министерстви 
 «Мьянма Таймс» хаçат (акăлчанпа бирма чĕлхисемпе)
 «Иравади» ирĕклĕ хаçат (акăлчанпа бирма чĕлхисемпе)

 Каçăсем 
 Вырăсла 
 Буддийское СССР — очерк истории и религии Бирмы и рассказ о путешествии 1998
 Бирма Географи Энциклопединче 1960 
 Бирма Мăн Совет Энциклопединче
 Бирма Кругосвет Энциклопединче 
 Çулçӳревçĕсем валли пулăшу канашĕсем Сергей Жаров сайтĕнче

 Акăлчанла 
 MyWebDigest — Myanmar Burmese Web Directory & Search 
 Myanmars Net — Myanmar-based web guide
 Myanmar Travel Information 
 MRTV-3 Web Site 
 Burma: Army of the Child God 
 Burma News, Myanmar News . News website opposed to the military government.
 Burmese Recipes on CookBookWiki.com 
 «Burma scraps intelligence agency». Article from BBC.co.uk
 Canadian position on relations with Burma 
 Euro-Mon Community 
 FreeBurma.org
 Geopium: Geopolitics of Illicit Drugs in Asia
 Unocal Settles Burma Lawsuit 
 Queensland Burmese Buddhist Association 
 Physical Map of Myanmar
 Should it be Burma or Myanmar? "Мянма" тата "Бирма" палăртусене ăнлантарни  Би-Би-Си сайтĕнче.

Категори:Мьянма
Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа