Çĕр

Ытти пĕлтерĕшсене Çĕр (пĕлтерĕшĕсем) статьяра пăхăр.
 Çĕр 20px|🜨 frameless|center|Çĕр чăмăрĕ. Физика пахалăхĕсем Экватор радиусĕ, çм 6378,14 Поляр радиусĕ, çм 6356,78 Вăтам радиусĕ, çм 6371,3 Экватор тăршшĕ, çм 40 075 Калăпăшĕ, çм³ 1,0832×1012 Йывăрăшĕ, кг 5,9737×1024 Тачăлăхĕ, г/см³ 5,515 лаптăкĕ, çм² 510 065 700 Ирĕклĕ ӳкен хăвăртлăхĕн ӳсĕмĕ, экватор çинче, м/ç² 9,766 Иккĕмĕш космослăх хăвăртлăхĕ, м/ç 11 180 Çаврăнун сидер тапхăрĕ, сех. 23,934 Орбитăн экватор патĕнчи тайлăмĕ, ° 23,45 Çийĕнчи температура, К мин. вăтам чи вĕри 185 287 331Çийĕнчи атмосфера пусăмĕ, кПа 101,325 Орбита пахалăхĕсем Хĕвелтен аяк вăтам хушă, çм 149 597 890 (1,0 а. в.) Перигели, çм 147 100 000 Афели, çм 152 100 000 Сидер çулĕн тапхăрĕ, кунсем 365,256366 Вăтам орбита хăвăртлăхĕ, м/ç 29 785,9 Орбитăн эксцкентритечĕ 0,01671022 Эклиптика тӳремĕнчен орбита тайăмĕ, ° 0,00005 Орбитăн çавракăшĕ, çм 924 375 700 спутникĕсем 1 (Уйăх) спутник шутланать Хĕвел Атмосфера тытăмĕн шучĕ, % Азот  77 Йӳçлĕк  21 Аргон  1 Углерод икĕйӳçĕлĕхĕ,
шыв пăсĕ йĕрĕсем

Çĕр (астрономи символĕ: 16px|🜨) — Хĕвелтен виççĕмĕш тăракан планета, хĕвелĕн спутникĕ. Ун патĕнче çаврăнса тăрать. Хăйĕн йĕри тавра 24 сехет (пĕр кун) хушинче, хĕвель йĕри тавра 12 уйăх (пĕр çул) хушинче çаврăнать. Çулла хĕвел патне çывăха пырать те çӳле хăпарать, хĕлле инçете каять те аяла анать.

 Çĕрĕн кун-çулĕ 
Çĕр тата ытти Хĕвел системин планетисем 4,54 млрд çул каялла  пĕрлĕх Хĕвел тĕтрелĕхĕнчен, диск евĕр тусанпа газран, Хĕвел хыççăн пулса тăнă.

 Çĕр тытăмĕ 

 Хорми 
мини|Çĕр ушкăнĕн планетисен калăпăшĕсене танлаштарни (сулахайран сылтăмалла): Меркурий,  Венера, Çĕр, Марс

Çĕр çаврака, тăпраран, хăйăртан, тăмран, шывран, сывлăшран тăрать.

 Хими тытăмĕ 
+ Ф. У. Кларкăн Çĕр витĕмĕнчи йӳçĕлĕхсен таблициÇыхăнăвĕХормулиПроцентлăшучĕВутчул-çĕрSiO259,71 %Тăм-çĕрAl2O315,41 %Кальци йӳçĕлĕхĕCaO4,90 %Магни йӳçĕлĕхĕMgO4,36 %Натри йӳçĕлĕхĕNa2O3,55 %Тимĕр йӳçĕлĕхĕ (II)FeO3,52 %Кали йӳçĕлĕхĕK2O2,80 %Тимĕр йӳçĕлĕхĕ (III)Fe2O32,63 %ШывH2O1,52 %Титан икĕйӳçĕлĕкĕTiO20,60 %Фосфор пентоксичĕP2O50,22 %Пурĕпе99,22 %

Çĕрĕн йывăрăшĕ 5,98 яхăн кг тан. Вăл чылайрах тимĕртен (32,1 %), йӳçамăшрен (30,1 %), кремнирен (15,1 %), магнирен (13,9 %), кӳкĕртрен (2,9 %), никкĕльрен (1,8 %), кальцирен (1,5 %) и алюминирен (1,4 %) тытăнса тăрать; ытти элеменчĕсем çине 1,2 % юлать.

 Шалти тытăмĕ 
мини|Çĕрĕн пĕтĕмĕшлĕ тытăмĕ

 Çĕр витĕмĕ 

 Çĕрĕн мантийĕ 
мини|Çĕр моделĕ
Манти — Çĕрĕн силикатлă çавра капламĕ. Вăл ытларах ту тăприллĕ перидотитсенчен — магни, тимĕр, кальци селикачĕсенчен тăрать. Мантийĕн ту тăприсем кăштах шăраннисем Çĕр витĕмĕн çӳлти сийне хăпарнă çем базальт е унăн евĕр шăранчăкĕсем пулса тухаççĕ.
Манти Çĕр йывăрăшĕн 67 %, 83 % яхăн калăпăшĕн пайĕ пулать. Вăл Çĕр витĕмĕн аялти чиккинчен  5 — 70 километр пуçланса, тĕшĕн чиккине çити, 2900 км пырать.

 Çĕрĕн тĕшĕ 
Тĕшши тимĕр-никĕль хутăш шăранчăкĕсенчен, ытти сидерофиллă элементсенчен тăрать.

 Тектоника платформисем 
мини|Çĕрĕн тектоникă платхормисен картти.

Плита ячĕЛаптăкĕ106 км2Витĕмлех лаптăкĕ  Африка плитти  61,3  Африка Антарктика плитти  60,9  Антарктика Австрали плитти  47,2  Австрали Еврази плитти  67,8  Ази тата Европа Çурçĕр Америка плитти  75,9  Çурçĕр Америка тата çурçĕр-тухăç Çĕпĕр Кăнтăр Америка плитти  43,6  Кăнтăр Америка Лăпкă океан плитти  103,3  Лăпкă океан

 Уйăх 
мини|Çĕр Уйăх çинчен курăнни
Ячĕ  Диаметр  Йывăрăшĕ  Мăн çурма тĕнĕлĕ  Çаврăну тапхăрĕУйăх 3 474,8 км 7,349 кг 384 400 км27 кун 7 сехет 43,7 минут

 Çавăн пекех 

 Асăрхавсем 

 Вуламалли 

 Каçăсем 
 Всемирная статистика в реальном времени
 Профиль Земли— Исследование Солнечной системы — NASA.
 Измерения температуры и осадков — National Climatic Data Center
 Изменения климата  — NASA
 Геомагнетизм Земли — Геологическая служба США

 Земная обсерватория — NASA

Категори:Хĕвел системинчи планетăсем
Категори:Çĕр ушкăнĕнчи планетăсем
Категори:Çĕр (планета)
Категори:Планетăсем