Карл Маркс

Карл Генрих Маркс (; 5.5.1818, Трир, Прус короллĕхĕ — 14.3.1883, Лондон, Аслă Британи) —  нимĕç философĕ, социологĕ, экономисчĕ, çыравçи, сăвăçĕ, политика журналисчĕ, лингвисчĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ. Фридрих Энгельсăн тусĕ тата пĕршухăшташĕ, вĕсем пĕрле «Коммунизм партин манифестне» (1848 çул) çырнă. Политэкономипе «Капитал. Политика экономине критиклени» (1867 çул) классика ăслăх ĕçĕн авторĕ.

 Кун-çулĕ 

 Çамрăклăхĕ 
Карл Маркс раввинсен ăратĕнчи еврей кăкĕнчен тухнă Генрих Маркс (1777—1838) трир адвокачĕн çемьинче виççĕмĕш ача пулнă. Вăл 1818 çулта çăвăн 5-мĕшĕнче Трир хулинче (халĕ Brückenstraße, 10 — музей)) кун çуттине килнĕ. 1819 çулта юпан 15-мĕшĕнче çемье çĕнĕ çурта —  Симеонштрассе/Simeonstraße, 8 (кунта астăвăм хăмине лартнă) — куçнă.

Амăшĕ — Генриетта Маркс, хĕр чухне Прессбург (е Пресборк, , ) (1787—1863), Нимвеген хуларан (хальхи Неймеген, Нидерланд) раввинсен çемьинчен).

Карл çураличчен, 1817 çулта унăн ашшĕ, судри канашçă хисепне çухатас мар тĕллевпе, христианлăх (лютеранлăх) тĕнне кĕнĕ. 1824 çулта Маркс ашшĕ Генрих Маркс протестантлăха куçнă, м.т. ун чухне йутей Пруссире тивлетлĕ ĕçе йышăнма пултрайман. Ачисем, çав шутра Карл ывăлĕ те, 1824 çулта тĕне кĕнĕ, арăмĕ  христианлăха çав 1824 çулта, ашшĕпе амăшĕ çĕре кĕрсен çеç, куçнă.

1830—1835 çулсенче Карл Трир хулинчи Фридрих-Вильгельм (Friedrich-Wilhelm-Gymnasium) гимназине çӳренĕ, ăна вăл 17 çул тултарсан вĕçленĕ. Гимназире вăл çапла çырнă: «Размышления юноши при выборе профессии» в 1835 г. Карл Маркс написал: Этем хăйĕншĕн кăна тăрăшать пулсан, вăл, паллах, паллă ăсчах, чаплă сăвăç пулайĕ, анчах та нихăçан та чăннипех пиçнĕ те мăн çын пулаймасть.

Паха паллăсемпе вĕренсе тухсан, Маркс университета, малтан Бонн хулинче, икĕ семестр иртсен Берлина куçать, унта вăл юридици ăслăхĕсене, историе, ӳнер историне тата философие ăса илнĕ.

1837 çулта КАрл вăрттăн 1914 çулта çуралнă аристократ ăратĕнчи Женни фон Вестфален () хĕре çураçать. Теĕртакран вĕсем мăшăрланаççĕ. Женнипе ăна Софи аппăшĕ паллаштарнă.

 Çав. пекех 
 Марксизм
 Марксăн халăх йышлăхĕн саккунĕ
 Фридрих Энгельс

 Каçăсем 
 Карл Маркс в русской секции Marxists Internet Archive
 С. Н. Булгаков, «Карл Маркс как религиозный тип». — «Mосковский Eженедельник». 1906. № 22-25.
 Карл Маркс, Фридрих Энгельс. Сочинения. Издание второе.
 http://www.peoples.ru/love/marx-jenny/
 Karl Marx and Jenny von Westphalen  (eng.)
 Карл Маркс «Разоблачения дипломатической истории XVIII века»
 Карл Маркс в библиотеке журнала «Скепсис»
 Карл Маркс в Wiki-разделах Интернет-портала РКСМ(б) 
 Webpage du séminaire Marx de l'Université de Paris Sorbonne et textes sur le marxisme en français
 Полное собрание сочинений Карла Маркса на русском языке

 Вуламалли 
 Воспоминания о К. Марксе и Ф. Энгельсе. Ч. 2. / Институт марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. — 3-е изд., доп. М.: Политиздат, 1988.

 Асăрхавсем 

Категори:Философсем, алфавитпа
Категори:Германи политикĕсем
Категори:Политэмигрантсем
Категори:XIX ĕмĕрти философсем
Категори:Германи философĕсем
Категори:Германи экономисчĕсем
Категори:Германи журналисчĕсем
Категори:Германи коммунисчĕсем
Категори:Марксистсем
Категори:Социалистсем
Категори:Германи социологĕсем
Категори:Германи революционерĕсем
Категори:Çăвăн 5-мĕшĕнче çуралнисем
Категори:1818 çулта çуралнисем
Категори:Пушăн 14-мĕшĕнче вилнисем
Категори:1883 çулта вилнисем
Категори:Хула ятне панă çынсем