Урал тăвĕсем

Урал тăвĕсем — Тухăç-Европа тата Анăç-Çĕпĕр тӳремĕсем хушшинчи ту системи. 

 Тавралăхĕ 
Тăсăлăвĕ 2000 çухрăма ытла (Пай-Хойпа, Мугоджарпа пĕрле — 2500 çухрама ытла. Нумай кӳлĕсем, чи палли — Таватуй (Екатеринбургран çурçĕр еннелле 50 çм), çаплах Челяба кӳллисем — темиçе вуннăна та çитет (Челепи облаçĕ çурçĕр çĕрĕсенче, Свердловск облаçĕн кăнтăр тухăçĕнче кӳлленнĕ, хăшĕсем (Увильды, Иртяш, Уелги 10 çм ытла тăсăлаççĕ, Челябăсем шутне татах Тургояк, Шаблиш, Мăн Касли тата ыттисем те.

Урал тăвĕсем кайри Протерозой тапхăрĕнче çĕкленнĕ. Урал тăвĕсен тухăç умĕ Европăпа Ази уйрăлу чикки шутланать.

Географи енчен Урал тăвĕсене пиллĕке пайлаççĕ:
 Кăнтăр Урал,
 Тĕп е Вăтам Урал,
 Çурçĕр Урал,
 Полярçум Уралĕ,
 Поляр Уралĕ.

Çурçĕрте Урал тăвĕсен хырçин тăсăлăвĕ Пай-Хой ту системи пулать, кăнтăрта — Мугоджар.

 Истори 
Авалхи çăлкуçсенче Урала Рифей е Гиперборей тăвĕсем тенĕ. Вырăс çул уçса çӳрекенĕсем ăна Чул (Камень) ятпа палăртнă, Урал тесе ăна вырăс çăлкуçĕсенче XVII ĕмĕр вĕçĕнче çырнă. Палăртăвне В. Татищев манси чĕлхинчи «ур»(ту) сăмахран илнĕ. Тепĕр версипе çак сăмах тĕрĕкрен тухнă.
Уралăн чи каппай хули — Екатеринбург, часах «Уралăн тĕп хули теççĕ», вăл Раççей Федерацийĕн Урал федераллă округĕн административлă тĕпĕ шутланать. Ур белка, урас зверобой вепсла, финн-угрсем Уралтан килнӗ, тӑван ҫӗршыври пек топонимсем тенӗ.

 Тăррисем 
 Уралăн чи çӳллĕ тăрри — Народная (1895 м тинĕс шайĕнчен çӳллĕ).
 Кăнтăр Уралăн чи çуллĕ тăрри — Яманту (1640 м тинĕс шайĕнчен çӳллĕ).
 Вăтам Уралăн çӳллĕ тăрри — Кăншак чулĕ (1569 м тинĕс шайĕнчен çӳллĕ).

Im mittleren Norden des Urals befindet sich der mit 1895 m höchste Gipfel des Gebirges, die Narodnaja. Rund 180 km südlich des Polarkreises, stellt der dortige Teil des Uralgebirges nicht nur klimatisch betrachtet ein Hochgebirge dar.

Einige der höchsten Berge (der Höhe nach sortiert) im Überblick:

 Narodnaja (1.895 m, B = 65°02' Nord, L = 60°07' Ost)
 Манарага (1820)
 Neroika (1.646 m, ~64° Nord), nahe den Petschora-Quellen
 Ямантау (1.640 m, zwischen 55° und 54° Nord) - südlicher Ural
 Telpos-Is (1.617 m, ~64° Nord), nahe den Petschora-Quellen
 Большой Иремель (1.582 m, zwischen 55° und 54° Nord) südlicher Ural
 Конжаковский камень (1.569 m), ~60° Nord, östlich des Kama-Quellgebiets
 Pajer (1.499 m, ~67° Nord)
 Денежкин камень (1.492 m, ~60° Nord) östlich des Kama-Quellgebiets
 Otschenyrd (1.363 m, ~68° Nord)
 Iserim (1.331 m, ~61° Nord)

 Галерея 

 Çав. пекех 
 Урал тăвĕсем нацистсен планĕнче
 Урал океанĕ
 Урал эпохи

 Асăрхавсем 

 Литература 


  (обл.)


 Каçăсем 
 Урал тăвĕсене уçни-тупни 
 Кăнтăр Уралăн чи çӳллĕшĕ - Мăн Иремель (ӳкерчĕк) 
 Урал тăвĕсем 
 Урал тăвĕсем, юханшывсем, пурăнан вырăнсем



Категори:Европăри ту системисем
Категори:Азири ту системисем
Категори:Раççейри тусем