Пӑлхар чĕлхи

Пăлхарин паянхи чĕлхине шырасан пăлхар чĕлхи статьяна уçса пăхăр

Пулхăр чĕлхи (протопăлхар, прапăлхар, авалхи пăлхарсен чĕлхи, авалхи пăлхар) — темиçе çывăх пĕртăван Балканра, Вăтам Атăлçи тата Çурçĕр Кавказри пулхар йăхĕсен чĕлхи.

Пулхăрсен чĕлхи хальхи чăваш чĕлхипе пĕрле тĕрĕк йышĕнчи пулхăр ушкăнне кĕрет. 

 Истори 
Малтанхи пулхăр чĕлхи, V ĕмĕрте Азов тинĕсĕн таврашĕнче сарăлнă, хăй хыççăн çыру палăкĕсене хăварман.

 Танай пулхăр чĕлхи 
VII—X ĕмĕрсенче Балканра саралнă. Унăн глосĕсем юлнă, çаплах вăл хальхи Балкан чĕлхисенче, хункăр чĕлхине кĕрсе юлнă.

 Атăл-пулхăр чĕлхи 
VIII ĕмĕртенпе атăл-пулхар чĕлхи Атăлта саралнă. Арап графикипе çырнă XIII—XIV ĕмĕрсенчи эпитафисене Атăлçи Пăлхар çĕрĕсенче тупнă. Çак ротацисăмлă дж-диалект пулать.

Атăл-пулхар сăмахĕТранслитераци тĕслĕхĕХальхи чăваш аналогĕХальхи тутар аналогĕВырăсла пĕлтерĕшĕ هیر хир хĕр кыз дочь, девушка اول авл ывăл ул сын آیح айх уйăх (ойăх) ай месяц جال джал çул (çол, ~кăçал) ел год تواتو، تواتة туату, туата тăват(тă) дүрт четыре آلط، آلطی алты, алт ултă (олтă), улт (олт) алты шесть جتی، جیات джиат, дж-ти çич, çичĕ җиде семь سکر с-к-р сак(к)ăр сигез восемь طحر، طحور т-хур, т-х-р тăх(х)ăр тугыз девять وان ван вун (вон), вунă (вонă) ун десять جیریم، جرم джирим, дж-р-м çирĕм егерме двадцать ووطر вут-р вăтăр утыз тридцать جور джур çĕр йөз сто

 Çав. пекех 
 Хун чĕлхи
 Хасар чĕлхи
 Авар (тĕрĕк) чĕлхи
 Пулхăр ротацизмĕ
 Пулхăр ламбдаизмĕ

 Литература 
 Булгарский язык // БРЭ. Т.4. М.,2006.
 Benzing J. Das Hunnische, Donaubolgarische und Wolgabolgarische (Sprachreste) // PhTF. T 1, 1959
 Хакимзянов Ф. С. Язык эпитафий волжских булгар. М., 1978
 Хакимзянов Ф. С. Булгарский язык // Языки мира. Тюркские языки. — М., 1997.
 Мудрак О. А. Заметки о языке и культуре дунайских булгар // Orientalia et Classica VI, Аспекты компаративистики 1. М., 2005. pdf
 Inscriptions and Alphabet of the Proto-Bulgarians, by Peter Dobrev

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Пулхар топонимĕ
 - Закиев М.З. ЛИНГВОЭТНИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ВОЛЖСКИХ БУЛГАР – ГЛАВНОГО ЭТНИЧЕСКОГО КОРНЯ ТАТАР 

Категори:Аслă Пăлхар
Категори:Тĕрĕк чĕлхисем
Категори:Вăтам ĕмĕрсенчи чĕлхесем
Категори:Раççей чĕлхисем
Категори:Пӑлхарсем