Гагаузсем

мини|справа|Гагаузсем
Гагау́зсем (тăван ячĕ — , пĕр хис. ) — Хура тинĕсĕ таврашĕн çурçĕр енче, тата Балкан çурутравĕ регионĕнче йĕркеленсе кайнă тĕрĕк чĕлхиллĕ халăх. Халĕ йышпа гагаузсем ытларах Бессарабире (Молдавин кăнтăрĕ тата Украинăн Одесса облаçĕ) вырнаçнă, çаплах вĕсем Болгарире, Грецире, Румынире тата ытти çĕршывсенче пурăнаççĕ. Гагаузсенмĕнпур йышĕ — 250 пине яхăн çын. Тăван чĕлхи — гагауз чĕлхи, тĕрĕк чĕлхисен йышĕнчи огуз ушкăнне кĕрет. Ытларах йышĕпе православи тĕнне тытса  пыраççĕ, çакăнпа вĕсем ытти чылай тĕрĕк чĕлхиллĕ халăхсенчен уйрăмлатать. Молдави республикинче автономиллĕ территориллĕ йĕркеленĕвĕ — Гагаузи (тĕп хули — Комрат) — пур.

 Генезис 
Гагаузсем пулса тухни пирки темиçе тĕрлĕ тгипотеза пур:

 Генетикика енчен тĕпчени 

 Халăх йышĕ 
Тĕнчере пурĕ 250 пин патнелле гагауз шутланать. Ытларах пайĕпе вĕсем Молдавинчи Гагаузире пурăнаççĕ. Унта вĕсен шучĕ 135 пине çитет. Çавăн пекех питĕ нумай çак патшалăхсенче пурăнаççĕ: Украинăра — 31 пин çын патнелле, Раççейре — 12,2 пин патнелле, Казахстанра — пин патнелле. Узбекистан, Туркмени, Белоруси, Латви, Эстони тата Грузи патшалăхĕсенче те гагаузсен йышĕ пысăк.

 Тĕнĕ 
Гагаузсем ытларах пайĕпе христианлăх тĕнне ĕненеççĕ. 

 Истори 
Гагаузсен тăн аслашшĕсем пирки нумай верси пур. Ытларах пайĕпе тĕпчевçĕсем гагаузсем огузсенчен, печенегсенчен тата кăпчаксенчен пулса кайнă тесе шутлаççĕ.

 Çав. пекех 
 Бразилири гагаузсем
 Болгарири гагаузсем
 Грецири гагаузсем
 Румынири гагаузсем
 Пĕтĕм тĕнчери гагаузсен конгресĕ
 Гагауз литератури
 Гагауз мусăкĕ
 Гагауз фольклорĕ

 Асăрхавсем 

 Комментарисем 

 Çăлкуçсем 

 Литература 
вырăс чĕлхипе

 Каçăсем 

 ISO 639 — 3bgx

 Почему в школах Гагаузии не изучают историю гагаузов
 Гагаузы. Биографии гагаузов. История гагаузов. Гагаузия. Gagauzia


 Краткая история гагаузского народа
 Подробная история гагаузского народа
 «Гагаузский угол. Народ и автономия»  Первый полнометражный документальный фильм о гагаузах.


Категори:Гагаузи
Категори:Украинăри халăхсем
Категори:Христиан-тĕрĕксем