Чăрăш

Чăрăш ( — сăмалаWeber, William A. Colorado Flora: Western Slope. Niwot, Colorado: University Press. 1987., е  - сăмалаллă, сухăрлă йывăçTaylor, Ronald J. Sections on Picea and Tsuga. Flora of North America Editorial Committee (eds.): Flora of North America North of Mexico, Vol. 2. Oxford University Press. 1993) — йывăç евĕр ӳсен-тăран, хыр йывăçĕсен çемйине кĕрет. Çут çанталăкра 35 яхăн тĕс тĕл пулаççĕ. Чăрăшăн çулçи çулталăкĕпех симĕс тĕслĕ, илемлĕ, вулли 30 м çити ӳсет.

 Пĕрлехи хыпарсем 
Йывăç тымарĕн системи малтахи 10-15 çул хушши туна евĕрлĕ, каярахпа тăпра çийĕнчи тĕп тымарĕ типет. Çавăнпа йывăç вăйлă çил вĕрсен авăнма, хăш чух хуçăлама та пултарать.

Крона конус е пирамида евĕр.

Турачĕсем аяккала сарăлнă е аялла пĕкĕннĕ. Малтанхи 3-4 çул хушши йывăç турачĕсем аякалла сарăлмаççĕ.

Хуппи сăрă тĕслĕ, çинçе сийпе вистенсе пырать.

Вăрă тăкма 10 — 60 çулхи (çак вырăнти çутçанталăк пахийĕнчен килет) чăрăш пултарать.

Вăтамран 250-300 çул (хăш чух 600 çула çити те)  ӳсет.

Чăрăш çеç ÿсекен вăрмана чăрăшлăх теççĕ, унти йывăçсем йăва çитĕнеççĕ. Чăрăшлăхра чӑтлӑх пулать, тĕттĕм. Чăрăшлăхăн аял сийĕнче нимĕн те ӳсмест.

 Тĕсĕсем 

Кавказра кавказ чăрăшĕ (Picea orientalis) сарăлнă, унăн çулçисем (йĕпписем) çемçерех, турачĕсем мамăклă.

Раççей çеçенхирĕсенче хăш чух шурă чăрăша (Picea glauca) та çитĕнтереççĕ.

Инçет Хĕвелтухăçра саян чăрăшĕ (Picea jezoensis) анлă сарăлнă.

Чăрăшăн урăх тĕсĕсем Китайра, Çĕпĕрте, Америкăра тĕл пулаççĕ.

 Йывăçпа усă курни 
Чăрăш вулли çемçе те çăмăл, анчах патрак, çавăнпа та чăвашсем ку йывăçа хисеплесех каймаççĕ. Сайра-хутра çурт тунă çĕртре (хăма, пăрăс), вак ĕçсенче, йывăç çăра ăсталама усă кураççĕ.

Чăрăш вуллинчен ăсталанă кĕвĕ инструменчĕсем сасси аван, мĕншĕн тесен йывăçлăхĕ пĕр пек тачăллă (çакăн пек йывăçа резонанс йывăçĕ теççĕ). Итали ăстисем, çав шутра Амати, Страдивари, сĕрме купăсĕсене чăрăшран хатĕрленĕ.

 Вуламалли 
 Флора СССР. т.1, М. — Л., 1934.
 Деревья и кустарники СССР, т. 1, М. — Л., 1949.
 Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. Иллюстрированный определитель растений Средней России. Т. 1. М: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований. 2002. ISBN 8-87317-091-6

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 
 Gymnosperm Database — Picea
 Чăрăш эфир çăвĕ, унăн фитонцичĕсем çинчен, вĕсемпе ус курмалли 
 Чăрăш. Декоративлă ӳсен-тăрансен энциклопедийĕ
 (Picea glauca 'Alberta globe')  
СĂВАПЛĂ ТА ТАСА ЙЫВĂÇ 

 Çавăн пекех пăхăр 
 Çĕнĕ Çул чăрăшĕ

Категори:Декоративлă йывăçсем
Категори:Раççей йывăçĕсем
Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа