Кивӗ Халал

"Кивĕ Халал, е Авалхи Халалhttps://vulacv.wordpress.com/svapl-pipli/avalhi-halal/ вăлах Еврей Библийĕ (Танах), — иуда тĕнĕпе христос тĕнĕн пĕрлехи Сăваплă (Таса) Çырăвĕ.

Çак статьяра халала христос йăлипе çырса панă. Еврей йăлипе çырни "Танах" статьяра.

 Этимологи 
thumb

 Кивĕ Халал кĕнекисем 

+Кивĕ Халал кĕнекисем Вырăсячĕ Латтинячĕ Грекячĕ Вырăс. Акăлч. ТĕпячĕПилĕк кĕнекеПултарниGenesisБыт.GenבְּרֵאשִׁיתТухниExodusИсх.ExשְׁמוֹתЛевитLeviticusЛев.LevוַיִּקְרָאЙыша шутланиNumeriЧис.NumבְּמִדְבַּרСаккуна астутарниDeuteronomiumИкс.Deutדְּבָרִים Иисус Навин кĕнекиIosueНав.JoshיְהוֹשֻׁעַИзраиль Тӳрисен кĕнекиIudicumСуд.JudgשׁוֹפְטִיםРуфь кĕнекиRuthРуф.RuthרוּתПатшасен пĕрремĕш кĕнекиI Samuelis1Цар1Samשְׁמוּאֵל א׳Патшасен иккĕмĕш кĕнекииII Samuelis2Цар2Samשְׁמוּאֵל ב׳Патшасен виççĕмĕш кĕнекиI Regum3Цар1Kingsמְלָכִים א׳Патшасен тăваттăмĕш кĕнекиII Regum4Цар2Kingsמְלָכִים ב׳Çулсеренхи пĕрремĕш кĕнекеI Paralipomenon1Пар1Chronדִּבְרֵי הַיָּמִים א׳Çулсеренхи иккĕмĕш кĕнекеII Paralipomenon2Пар2Chronדִּבְרֵי הַיָּמִים ב׳Ездрăн пĕрремĕш кĕнекиEsdraeЕздEzraעֶזְרָאНеемия кĕнекиNehemiaeНеемNehנְחֶמְיָהЭсфирь кĕнекиEstherЕсфEstherאֶסְתֵּרИов кĕнекиIobИовJobאִיּוֹבПсалтирьPsalmorumПс / ПсалPsתְּהִלִּיםСоломон ытарăшĕсен кĕнекиProverbiorumПритProvמִשְׁלֵיЕкклесиастăн, е вĕрентӳçĕн кĕнекиEcclesiasticusЕккEcclesקֹהֶלֶתСоломон юррисен юррийĕн кĕнекиCanticum CanticorumПеснSongשִׁיר הַשִּׁירִיםИсаия пророк кĕнекиIsaiaeИс / ИсаиIsיְשַׁעְיָהוּИеремия пророк кĕнекиIeremiaeИерJerיִרְמְיָהוּИеремия хӳхлевĕLamentationesЙĕниLamאֵיכָהИезекииль пророк кĕнекиEzechielisИезEzekיְחֶזְקֵאלДаниил пророк кĕнекиDanielisДанDanדָּנִיֵּאלОсия пророк кĕнекиOseeОсHosהוֹשֵׁעַИоиль пророк кĕнекиIoelИоилJoelיוֹאֵלАмос пророк кĕнекиAmosАмосAmosעָמוֹסАвдий пророк кĕнекиAbdiaeАвдObadעֹבַדְיָהИона пророк кĕнекиIonaeИонаJonיוֹנָהМихей пророк кĕнекиMichaeaeМихMicמִיכָהНаум пророк кĕнекиNahumНаумNahumנַחוּםАввакум пророк кĕнекиHabacucАввHabחֲבַקּוּקСофония пророк кĕнекиSophoniaeСофZephצְפַנְיָהАггей пророк кĕнекиAggaeiАггHagחַגַּיЗахария пророк кĕнекиZachariaeЗахZechזְכַרְיָהМалахия пророк кĕнекиMalachiaeМалMalמַלְאָכִ

 Кивĕ Халал канонĕ 
Халĕ Кивĕ Халалăн пĕр-пĕринчен йышĕпе те, пулса тухнипе те уйрăмлă виççĕ канон пур:
Иудей канонĕ (Танах), иудаизмра пирĕн эрăчченех никĕсленнĕскер;
Христиан канонĕ, иудей канонĕн  александри версипе (Септуагинта) никĕсленекенскер, Православи тата Католик Чиркĕвĕсенче йышăннăскер;
Протестант канонĕ, XVI ĕмĕрте никĕсленнĕ, малтанхи иккĕшĕ хушшинчискер.

Кивĕ Халал канонĕ йĕркеленĕвĕн кун-çулĕнче иккĕ тапхăра уйăраççĕ: иудей хутлăхĕнче канон йĕркеленни тата çак канона христиан Чиркĕвĕ йышăнни.

 Иудей канонĕ 

Жанр енĕпе тата кĕнекисене хайланă вăхăчĕпе Иудей канонĕ виççĕ пайран тытăнса тăрать.
Саккун е Моисейĕн Тора Пилĕк кенекеллĕхĕ 
Пӳлĕхçĕсем е пӳлĕхçи кĕнекисемсĕр пуçне истори хроникиллĕ Невиим.Невиим хăйĕ виççĕне пайланать.
Авалхи пӳлĕхçĕсем: Навин Иисусĕн, Судейĕн, тата Самуилăн 1 тата 2 кĕнеки (1 тата 2 Патшалăхсен) тата 1 тата 2 Патшасен (3 тата 4 Патшалăхсен)
Кайранхи пӳлĕхçĕсем, унта «мăн пӳлĕхçĕсен» (Исай, Иереми тата Иезекииль) виççĕ кĕнеки тата «кĕçĕн пӳлĕхçĕсен» 12 кĕнеки кĕрет.  «Кĕçĕн пӳлĕхçĕсен» алçыравĕсем пĕр çыхăра пулса пĕр кĕнеке шутланнă.
Хайлавсем е Израиль  ăсчахĕсен хайлавĕсене тата кĕлĕ сăввисене кĕртнĕ Ктувим.Ктувим шутĕнче çулталăк çаврипе татăçуллă синагогăра вуланисене пуçтарнă Юрăсен юррин, Руфь, Иереми йĕрĕвĕн, Екклесиаст тата Есфирь кĕнекисем кĕртнĕ «çырнă пиллĕк çыхă» пухăмĕ уйрăммăн тăрать.

Хайлавăн виççĕ пайĕн (Тора, Невиим, Ктувим) ячĕсен пĕрремĕш сас паллисенчен иудей канонĕн йышĕнче ТаНаХ сăмах пулса вуланать. Иудей йăлипе кĕнекесене тăтăшах вĕсен пĕрремĕш сас паллипе ят параççĕ.

Танаха виççĕ пая уйăрнине пирĕн эрă чикки тапхăрĕнче пурăннă чылай авалхи автор палăртнă. «Саккун, пӳлĕхçĕсен тата ытти кĕнекесем» () пирки асăннине пирĕн эрăччен 190 ç. çырнă Сирах ывăлĕ Иисусĕн ăсчахлăх кĕнекинче Евангели çыравçи Лука хăйĕн Евангелири юлашки пайĕнче Иисусăн сăмахĕсене кăтартать: «Манăн пирки Моисей Саккунĕнче тата Пӳлĕхçĕсем тата Псалăмсенче çырни пурĕ те пулса тухмалла''» (). Çапах та чылайрахăш чухне евангели çыравçисем «саккун тата пӳлĕхçĕсем» сăмахсемпе палăртнă. Танахăн виççĕ пайĕ пирки  Александри Филонĕ (п.эрч. 20 тл. — п.эрч. 50 тл.) тата Иосиф Флавий (п.эрч. 37 — ?) пĕлтерет.

 Александри канонĕ (Септуагинта) 

 Протестант канонĕ 

 «Кивĕ Халала» тишкерсе йышăнманни 
 Катарсем
 Молокансем
 Толстойсем

 Çав. пекех 
 Тора
 Пилĕк кĕнеке
 Танах — Еврей Библийĕ.
 Çĕнĕ Халал
 Кивĕ халал чиркĕвĕ

 Каçăсем 
 Библия на чувашском языке - Российское Библейское Общество
 Авалхи халал

 Тексчĕсемпе куçарнисем 
 Подстрочный перевод книг Септуагинты и UBS версии Нового Завета на русский
 "Кивĕпе Çĕнĕ Халал" тексчĕсенче "Богослов" шыравĕ

Категори:Кивĕ Халал