Кăмпасем

Кăмпа (Fungi е Mycota) — эукариотлă организмсене пĕрлештерекен, ӳсентăрансемпе чĕрчунсем хушшинче тăракан чĕрĕ çутçанталăкăн патшалăхĕ.

Кăмпа пур биологи шайĕче те — шывра, типĕ çĕр çинче тата сывлăшра – тĕл пулать. Вăл биосферăра паллă вырăн йышăнать, пур органикăллă материалсене те аркатать, çавăнпа чылай кăмпа хуçалăха пысăк сăтăр тăвать. Нумай кăмпа ӳсентăрансемпе чĕрчунсен (çыншăн та) паразичĕ шутланать, хăрушă чирсем сарать. Кăмпан тĕрлĕ тĕсĕсемпе хуçалăхра тата медицинăра усă кураççĕ.

 Кăмпасем хунани 

 Несĕллĕхсĕр ĕрчени 

 Кăмпасем çимĕç пуçтарни 
Пур кăмпа гетеротрофлă организм пулать. Минерал япалисене кăмпа йĕри-таврари хутлăхран «туянать», çапах та органика япалине кăмпа хатĕррине çеç илет. Мĕнле çимĕç япали кăмпана кирлĕ, çавăнта унăн тĕсĕ тымар ярать. Кăмпа çимĕçĕн пысăк пĕрчисене çăтаймасть, шĕвек япаласене çеç хăйĕн кĕлетки çийĕ витĕр ĕмсе илме пултарать, çакăн чух мицели пысăк лаптăклă пулни питĕ пайталлă пулса тухать.

 Кăмпа тулаш çимĕçĕпе хăналанни 
Кăмпа малтан таврари çимĕçлĕ хутлăха ферментсем уйăрса кăларать, вĕсем полимерсене ĕмсе илме юрăхлă мономерсене çити салатать., в цитоплазму. Хăш кăмпасем çимĕçе йӳçтерекен ферментсен пур тĕсĕсем — шуррисене аркатакан протеазсем; çăва аркатакан липазсем; полисахаридсене аркатакан карбогидразы, çапла ĕнтĕ кăмпасем куллен пурнăçра кăмпасем кирек епле субстрат çинче çитĕнме пултарать. Урăх кăмпасем хăйсене кирлĕ ферментсене хатĕрлесе кăлараççĕ те килĕшӳллĕ япаласемлĕ субстрата йышăнаççĕ.

 Çиме юрăхлă кăмпасем 

 Чи тутлисем шутне кĕрекен кăмпасем 
 Шур кăмпа
 Каска кăмпи
 Симĕс кăмпа
 Сарӑ кӑмпа
 Масла кăмпи
 Çерем кăмпи
 Хурăн кăмпи
 Ăвăс кăмпи
 Хыр кăмпи
 Симĕс яка кăмпа
 Кăвак яка кăмпа
 Сăрă ăвă кăмпи
 Ахаль çерем кăмпи
 Кăтра кăмпа

 Çиме юрăхлă теме пулакан кăмпасем 
 Çемçе кăмпа
 Хĕрлĕ кăрăç
 Йÿç кăрăç
 Хура кăрăç
 Пăнчăллă юман кăмпи
 Юман кăмпи
 Кĕрхи уплюнкка
 Шĕвĕр кăтра кăмпа
 Ахаль кăтра кăмпа
 Ятарласа ÿстерекен кăмпасем 
 Кил каска кăмпи
 Карта уплюнкки
 Сар уплюнкка
 Сад çерем кăмпи

 Вуламалли 

 «Funghi», — Instituto Geografico De Agostini, Novara, Italia, 1997
 Гарибова Л. В., Сидорова И. И. Грибы. Энциклопедия природы России. — М.: 1999
 Горленко М. В. и др. Грибы СССР. — М.: 1980
 Ф. В. Фёдоров, Грибы. — М., Росагропромиздат
 Черепанова Н. П. Систематика грибов. — СПб.: Изд-во СГУ, 2005
 Бондарцева М. А. Определитель грибов России. Порядок афиллофоровые. СПб.: Наука, 1998. Вып. 2
 Дьяков Ю., Шнырева А., Сергеев А. Введение в генетику грибов. М.: Академия, 2005
 Гарибова Л. В., Лекомцева С. Н. Основы микологии (морфология и систематика грибов и грибоподобных организмов). М.: КМК, 2007
 Тобиас А. Морфология и размножение грибов. М.: Академия, 2006

Категори:Микологи
Категори:Кăмпасем
Категори:Кăмпасем, алфавитпа