Чăваш халаплăхĕ

Чăваш халаплахĕпе Çӳлти Турă пĕтĕм ырлăха туса хунă, Шуйттанĕ вара Турра хирĕç ĕçсем туса пынă. Хăйсен тĕнче курăмне ĕлĕкхи чăвашсем тĕрĕсенче кăтартнă.

Халапсемпе юмахсенчен çакна пĕтĕмлетсе калама май пур:
 Пĕтĕм тĕнчене Турă туса пултарнă
 Тĕнчери пĕтĕм япалана — чĕрчунсемпе ӳсентăрансене амапа аçа Турă çуратнă.
 Тĕнче тинĕс варрине вĕçсе пырса ларнă кайăк (кăвакал) çăмартинчен ӳссе çурăлса пулса тăнă. Çăмарта сарринчен — çĕр, шурринчен — шыв, çурхахĕнчи сывлăшран — сывлăш, хупписенчен — чуллă кăвак тӳпе тата тинĕс хуранĕ.

 Халаплăх пайĕсем 
 Çут Тĕнче
 Ырăсем
 Кепе
 Пихампар
 Пирĕшти
 Пӳлĕхçĕ
 Акар
 Хăрпан
 Туртал
 Саватар
 Управçăсем
 Хĕртçурт
 Ийе
 Йĕрĕх
 Куйкăрăш
 Вырăнсем
 Киремет
 Тӳркилли
 Мăчавăр
 Вăйкилли
 Ăрăмлăх ăстисем
 Юмăç
 Пĕлӳçĕ
 Вĕрӳçĕ
 Чĕлхеçĕ
 Хаяр турăсем
 Эсрел
 Пир
 Сехмет
 Ахăр усал йышĕ
 Алпастă
 Арçури
 Аçтаха
 Вĕреçĕлен
 Вупăр
 Вупкăн
 Вутăш
 Усал
 Чĕмере усал йышĕ
 Ăншăрт
 Каçăхи
 Кăрмасан (мул чирĕ)
 Мур
 Ниш
 Çавраçил
 Сив (Сăя, Саямак)
 Типери (Типири, Типпи, Тип)
 Тӳм-тӳм
 Хытăм (хăтăм, хăт)
 Чăкарми
 Тытăн амак
 Шатăн
 Усалсемпе ĕçлекенсем
 Юхха
 Тухатмăш
 Ахăрсаманасем
 Талай (çĕре шыв илни)
 Çĕр çăтни
 Тĕнче пĕтни
 Леш тĕнче
 Шуйттан
 Тамăк
 Çăтмах
 Хăямат

 Асăрхавсем 

 Вуламалли 
 Д. Месарош. Памятники старой чувашской веры. Пер. с венг. — Шупашкар, ЧПĂТИ, 2000.
 В. К. Магницкий. Материалы к объяснению старой чувашской веры. Хусан, 1881;
 П. В. Денисов. Религиозные верования чуваш. Ш., 1959;
 А. А. Трофимов. Чувашская народная культовая скульптура. Ш., 1993;
 А. К. Салмин. Чувашская народная обрядность. Ш., 1994.
 Н. И. Ашмарин. Болгары и чуваши. Х, 1902.

 Каçăсем 
 Чӑваш тӗнне ӗненекенсем валли ҫӗр ыйтнӑ
 Чӑвашсем Сурхурие пуҫтарӑннӑ
 Шура Шурумбус: Чувашские Боги Асы (Астурри)

Категори:Чăваш халаплăхĕ
Категори:Чăваш фольклорĕ
Категори:Тĕнĕн малтанхи формисем
Категори:Наци тата этнос тĕнĕсем