Тутарсем

Тутарсем (тăван ячĕ — , нум. х. татарлар, tatarlar) — Раççейĕн европа пайĕн вăта облаçĕсенче, Атăлçире, Уралçумĕнче, Çĕпĕрте, Казахстанра, Вăтам Азире, Синьцзянра тата Инçет Тухăçра пурăнакан тĕрĕк халăхĕ.

Раççейри тутар халăх йышĕ 5554,6 пин çын (2002 çулхи халăх çыравĕпе) — Раççейре пурăнан халăхăн 3,83 % . Раççей Федерацинче йышĕпе иккĕмĕш вырăнта (вырăссем хыççăн). Виççĕ тĕп этнотерритори ушкăна: атăл-урал тутарĕсем, çĕпĕр тата аçтăрхан, хăш чухне поляк-литва тутарĕсене те палăртаççĕ, пайланаççĕ. Тутарсем Тутарстан Республикин çурринчен ытларах пайĕ (52,9 %, 2002 çулхи çыравпаПĕтĕм Раççейри халăх çыравĕ, 4-мĕш том ; Национальный состав населения Республики Татарстан: Статистический сборник по итогам Всероссийской переписи населения 2002 г, том 4/Комгосстат РТ — Казань: Издательский центр Комгостстата РТ, 2004, С.13.). Тутар чĕлхи алтай çемьинчи тĕрĕк ушкăнĕн кăпчак кĕçĕн ушкăнне кĕрекен чĕлхе,  унăн виççĕ диалект: анăç (мишер), вăта (хусан-тутар) тата тухăç (çĕпĕр-тутар). Тутарсен ытларах пайĕ мăсăльман сунит тĕнне ӗненет, пӗчӗк пайĕ — кряшенсем — Православине ӗненеҫҫӗ.

 Йăла 
Тутар йăлине кĕнĕ кил-çурт — пураллă, урамран картишпе уйăрнă пӳрт. Пӳртĕн мал енне тĕрлĕ тĕслĕ ӳкерчĕксемпе илемлетнĕ. Аçтăрхан енчи тутарсен, ытларах енĕпе хирте пурăннă йăла юлнипе, çулла пурăнмашкăн юртăна усă курнă.

 Çавăн пекех пăхăр 
 Çĕпĕр тутарĕсем

 Вуламалли 
Энциклопеди словарĕсем тата хыпар кĕнекисем
  (куçар.)
  (куçар.)
 Хайруллин Г. История татар 
 Баяр А. Тайная история татар 
 Имамов В. Запрятанная история татар 
 Ишболдин Б. Очерки из истории татар 
 Исхаков Д. Татарская нация: история и современное развитие 
 Римзиль Валеев. Татары у себя дома 
 Фәхретдинов Р. Татар халкы һәм Татарстан тарихы  (Татарский народ и история Татарстана, на татарском языке)
 Ибятов Ф. М. Тохтамыш и Тимур
 Проблемы консолидации татарской нации 
 Фотографии татарского народа в фондах Кунсткамеры. Вся информация защищена, использование в сторонних ресурсах недопустимо, только ссылки на сайт МЭА 

 Асăрхавсем 

Категори:Тĕрĕк халăхĕсем
Категори:Тутарстан
Категори:Мăсăльман халăхĕсем
Категори:Раççей халăхĕсем
Категори:Узбекистан халăхĕсем
Категори:Украина халăхĕсем