Атăл

Атăл (, , , , )— Европа пайĕннчи Раççейри юханшыв. Атăл дельтин пĕчĕк пайĕ Казахстан территорине кĕрет. Çĕр çинче чи пысăк юханшывсенчен пĕрри тата Европăра чи пысăкки.

Тăршшĕ — 3530 км (шыв усравĕсене тăвиччен — 3690 км), бассейнăн шыв пухав лаптăкĕ — 1 361 000 км².

Атăл çинче таватă миллионер-хула (пуçĕнчен вăррине çити): Чулхула, Хусан, Самар, Волгоград.

 Тавралăхĕ 
Валдай çӳллĕшĕнче пуçланса Каспи тинĕсне юхса кĕрет. Европăра чи пысăк юханшыв шутланать. Тăршшĕ 3 530 çухрăм (шывусравĕсем туса хуриччен 3 690 çухрăм). Шыв-çĕрĕн лаптăкĕ 1 360 пин çм² çитет.

 Атăл юпписем 

Атăла пурĕпе 200 пĕчĕкрех шыв юхса кĕрет. Чи пысăккисем Селижаровка, Тверца, Молога, Шексна, Унжа, Ока, Сăр, Ветлуга, Сĕве, Чулман Атăл, Самар, Мăн Иргиз, Еруслан, Ахтупа.

 Шыв пуçламăшĕ 

 Вăтам Атăл 

 Анат Атăл 

 Юханшыв историйĕ 
Атăл çинче нумай шывусрава пĕвелесе электроэнерги хăватлăхне кăларакан станцисем туса лартнă.

Вăтам ĕмĕрсенче юханшыва Итиль е Этель, ĕлĕххи чăвашсем, хасарсем «Атăл» (вĕсен тĕп хули те Атăл ятлă пулнă) тенĕ. Аваллăхра (хальхи эрăн I ĕмĕрĕсем) Ра тесе палăртнă.


 Этимологи 
Юханшывăн «Атăл» ячĕ авахи хун-пăлхарсен Атăл Юхан-шыв çырма тенине пĕлтерет. Вырăссем тата Европăра (тĕнчере те) юханшыва «Волга» теççĕ, çак сăмах вара  çармăссен «çутă» тени пулать.

Пăлхар (болгар е булгар) этнонимĕпе çыхăннă географи палăртăвĕсем (топонимсемпе гидронимсем) Çĕр çинче чылай.

 Юханшывпа çыхăннă хуçалăх ĕçĕсем 

 Юханшывпа çыхăннă ӳнер ĕçсем 

 Çав. пекех 
 Атăл — хунсен çулпуçĕ.
 Тăван Атăл — чăвашсен литература, культура, ӳнер журналĕ.

 Вуламалли 
 Рыбаков Б. А. Геродотова Скифия. М., 1979.

 Каçăсем 

 Пăлхар этнонимĕ
 Музей речного флота Волжской Государственной Академии инженеров водного транспорта 
 Атăл: фотографисем, карттăсем, çулçурев кăтартуçисем
 Деревня Завирье на Волге. Фотографии Волги местных жителей 
 Атăлта пиранья пуллине тытнă
 Атăл пулăçсемшĕн 


Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Категори:Раççей юханшывĕсем
Категори:Европа юханшывĕсем