Сахалин

Сахалин — Ази континенчĕн хĕвелтухăç енче вырнаçнă утрав. Сахалин облаçне кĕрет. Раççейĕн чи пысăк утравĕ шутланать, пĕтĕмĕшле лаптăкĕ 76,4 пин км2 танлашать. Утрав тăршшĕ 948 çухрăм, сарлакăшĕ — 27-170 çухрăм. Утравăн чи çӳллĕ вырăнĕ Лопатин тăвĕ çинче вырнаçнă, 1609 метр çӳллĕш.

Çыранĕсем Охот тата Япони тинĕсĕсем çине тухаççĕ. Ази континенчĕнчен Тутар тинĕс пырĕпе уйрăлса тăрать. Чи хĕсĕк çĕртре, Невельский тинĕс пырĕнче, сарлакăшĕ 7,3 çухрăмпа танлашать. Японине кĕрекен Хоккайдо утравĕнчен Лаперуз тинĕс пырĕпе уйрăлса тăрать. 

Пысăк кӳлмекĕсем: Анива, Чăтăмлăх кӳлмекĕ.

 Термин 
350пкс|мини|Сахалин утравĕ.
«Сахалин» ячĕ маньчжурла «Сахалян-Ула-Ангга-Хада» пулать, маньчжурсем Амур юханшыва «Сахалян-Улла» («Хура юханшыв чул сăрчĕсем») теççĕ — çак ята карттă çинче палăртнă, ăна йăнăшшăн Сахалин çине кăтартнă пулнă, малашнехи кăларăмсенче утрав ячĕ тенĕ[lib.ru/LITRA/CHEHOW/sakhalin.txt Чехов А. П. Остров Сахалин].

Айнăсем Сахалина Трепун-мосири («тинĕсри çĕр») теççĕ; генезисĕ — (т)ребун/(т)репун, «уçă (çыранçум) тинĕсĕ», тата мосири — «типçĕр, мăн утрав»Добротворский М.М. Айнско-русский словарь. Казань, 1875. 487 с., с. 32, 33, 175. Айнăсем  Сахалина çурутрав мар — утрав тенĕ.

Японсем уртава Карафуто () теççĕ — çак версийĕ айна чĕлхинчи «камуй-кара-путо-я-мосир» («шыв вăрринчи çĕр турри») пулса тухать. Хальхи Японире тăтăшах  теççĕ, çак вара вырăс чĕлхинчи транслитераци пулатьСахалин. Факты.  24 Мир, 07.09.2017.

Сахалинри тата Амурăн анатри аборигенĕсем — нивхсем — утрава Ых-миф теççĕ.

 Çав. пекех 
 Сахалин тоннелĕ
 Сахалинпа Хоккайдо хушшинчи транспорт куçавĕ
 Сахалин кĕперĕ

 Литература 
 Ăслăх-популярлă 




 Географи/геологи 
 Бацевич Л. Ф. Описание сахалинских нефтяных месторождений // Горный журнал. 1890. Т. 3. № 7. С. 129—153.



 Флора тата фауна 








 Истори 




 Илемлĕ литература
 Дорошевич В. М. Сахалин
 Чехов А. П. Остров Сахалин.
 Пикуль В. С. Каторга.
 Свечин Н. Мёртвый остров.

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

 Photos of Sakhalin @ Flickr.

 Сахалин в книге: Н. А. Гвоздецкий, Н. И. Михайлов. Физическая география СССР. , 1978.
 Библиотека Царское Село. (Книги по истории острова в формате PDF.)


Категори:Япон тинĕсĕнчи утравсем
Категори:Охотск тинĕсĕнчи утравсем
Категори:Сахалин облаçĕнчи утравсем