Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô

Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô sã państwã na òstrowach w zopadny Africe, na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Roztoce. Stolëcznym gardã je São Tomé.

 Historiô 
Òstrowë òstały òdkrëte w XV stalata w dzéń Swiãtégò Tomasza przez portugalsczich żeglôrzówŚwiętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia Encyklopedia PWN. Pierszô òsada òstała założëł Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomasza. W 1500 zasedlony òstał Ksążãcy ÒstrówSao Tome and Principe (06/08) US Department of State. Za sprawą niewòlników òstrowë stały sã wiôldżim ekspòrterã cëkrowy trzcëny. W 1522 zemie òstały pòrtugalską kòloniją, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã, a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã. Pierszim prezydentã òstoł wëbrany Manuel Pinto da Costa, prowôdnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòlenia Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy (pòrt. Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe, MLSTP).

 Geògrafiô  
 Pòłożenié 
Krôj leżë na òstrowach: przédne to Òstrów Swiãtégò Tomasza ë na Ksążãcy Òstrów, a téż na 8 mniészich òstrowach, z jaczich 6 sã niezamieszkané. Midze przédnymi òstrowami je 145 km dalekòsci. Òstrowë sã na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Roztoce, 289 km òd AfrikiSão Tomé and Príncipe Australian Government.
 Wiéchrzëzna  
 całownô: 964 km²
 wiéchrzëzna lądu: 964 km²Sao Tome and Principe Geography Country Reports
 wiéchrzëzna wòdów: 0 km²
 Brzegòwô liniô 
209 kmSao Tome and Principe WACA
    Klimat 
Tropikalny, z mòkrimi ë sëchòmi pòrami.

    Ùsztôłcenié terenu 
    Wësokòsc terenu 

 nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean)

 nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)"Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences Peaklist 

    Gruńtë wedle ùżiwaniô 

 rolné gruńtë 44.8% (w tim 4.2% òrnëch gruńtów)Sao Tome and Principe The World Factbook
 lasë: 57.5% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

 Lëdze i spòlëzna 

 Pòpùlacjô 

 wielëna lëdztwa: 240 254 (2025)Sao Tome & Principe Population (LIVE)
 môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 187

 Etniczné karna 
+Etniczné karna w 2018Population, Total for Sao Tome and Principe Federal Reserve Bank of St. Louiskarno etnicznyJęzykLëczebnosc w tës.Procent lëdztwaMesticoJãzëk saotomense18789,5%AngolarKreolski jãzëk angolar7,73,7%Cape VerdeanKreolsczi jãzëk 6,02,9%FangowiéJãzëk fang2,51,2%Principense KreoleJãzëk principense2,41,1%

 Religijné karna 
katolëcë 78.3%, protestancë 12%, mùzułmanie >2%2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe US Department of State

 Ùrbanizacjô 

 mieskô pòpùlacjô: 78.25% (187,994 lëdzi w 2025)
 wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53,300)Sao Tome and Principe Cities by Population 2026

Pòliticzny system
òficjalnô pòzwa: Demokratnô Repùblika Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy (pòrt. República Democrática de São Tomé e Príncipe)
pòliticzny ùstôw: półprezydenckô repùblika
stolëca: Sao Tome
czasowô cona: UTC ±0 
państwowé swiãto: 12 lepińca – Swiato Samòstójnoty
nôrodny himn: „Independência total” (Całownô Samòstójnota)
Òbrôzk:Independência total (instrumental).ogg
Wëkònôwczô władza
 prezydent Carlos Vila NovaSao Tome and Principe - Heads of Government Australian Government
 premier Américo Ramos
Ùstawòdôwczô władza
Jednojizbowi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników wëbieranëch na sztërëlatną kadencjãSao Tome and Principe.

 Przëpisë 

Kategòrëjô:Afrika