Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé, òficjalny akronim: ÙMCS – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w Lublënie, namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù Research.com, zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów ATHENA. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z  Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã  a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie.

 Historiô 
Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe.

Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny.

Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama  Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym.

Pòstãpnota nôzwësków patronczi wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska.

 Władze ÙMCS 
mały|259x259px|Rechtorat ÙMCS
Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS:

 Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948)
 Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949)
 Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951)
 Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955)
 Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957)
 Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959)
 Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969)
 Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972)
 Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981)
 Tadeùsz Baszińsczi﻿ (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982)
 Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984)
 Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987)
 Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990)
 Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993)
 Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999)
 Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005)
 Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008)
 Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012)
 Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020)
 Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno)

 Wëdzélë 
Pózwa wëdzéluRok założeniégòInternetowi adres wëdzélu Artisticzny Wëdzél1989/(1997)WAWëdzél Biologii i Biotechnologii1944/(1952)/2011WBiBWëdzél Chemië1944/(1989)WChWëdzél Ekònomiczny1965WEWëdzél Filologiczny2019WFWëdzél Filozofië i Socjologië1990WFiSWëdzél Historië i Archeologië2019WHiAWëdzél Matematiczi, Fizyczi i Informaticzi1944/1952/1989/(2001)WMFIWëdzél Nôùków ò Zemi i Òbremienni Gòspòdarce1944/(1952)/2011WNoZiGPWëdzél Pedagogiczi i Psychòlogië1973WPiPWëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa1993WPiDWëdzél Prawa i Administracjë1949WPiA

 Czerënczi studiów 
Artisticzny Wëdzél

 artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów,
 artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu,
 grafika (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù),
 jazz i zdrzadniowô mùzyka,
 farwiarstwò.

Wëdzél Biologië i Biotechnologië:

 biologiô (studia prowadzôné są téż w anielsczim jãzëkù),
 biotechnologiô.

Wëdzél Chemië:

 chemiô (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù dlô cëzińców),
 inżynieriô mòdernëch doczëznów,
 widowòdowô inżinieriô.

Ekònomiczny Wëdzél:

 gòspòdarczi rozbiér,
 ekònomiô,
 finanse i rechùnkòwòsc,
 logistika,
 midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi
 prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w anielsczim jãzëkù),
 zarządzanié.

Wëdzél Filozofië i Socjologië:

 eùropeistikô,
 filozofiô,
 kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w anielsczim jãzëkù),
 spòlëznowô ùtwórczosc,
 socjologiô,
 zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach.

Wëdzél Historië i Archeòlogië:

 archeòlogiô,
 historiô,
 archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama,
 geoarcheologiô,
 historicznô i archeologicznô geowizualizacjô,
 historicznô turistika

Filologiczny Wëdzél:

 architektura wiadła,
 archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama,
 e-editorstwò i redakcjowé techniczi,
 pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia,
 filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka),
 pòlskô filologiô,
 pòlonisticznô glottodidaktika,
 wiadło w e-spòlëznie,
 brëkòwanô informatologiô,
 kùlturoznajorzstwò,
 brëkòwanô lingwistika,
 logopediô z aùdiologią,
 cyfrowé technologie w animacji kùlturë,
 kònferencjowô translacjô,
 historicznô turistika.

Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi:

 radiacyjny bezpiek
 fizyka,
 technicznô fizyka,
 informatika,
 inżynieriô mòdernëch doczëznów,
 matematika,
 matematyka w finansach,
 nôùczanié matematiczi i informaticzi,
 Science and Technology (studia prowadzóné w anielsczim jãzëkù).

Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi:

 geografiô,
 wòjskowô geografiô i krëzësowé zarządzanié,
 geoinformatika,
 òbrëmienna gòspòdarka,
 Tourism Management (studia prowadzóné są w anielsczim jãzëkù),
 turistikaô i rekreacjô.

Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië:

 animacjô kùlturë,
 pedagògikô,
 òsoblëwô pedagògikô,
 przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika,
 resocjalizacyjnô pedagògikô,
 socjalnô robòta,
 psychòlogiô.

Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa:

 administracjô i pùblëczné zôrządzanié
 nôrodowi bezpiek,
 gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô,
 International Relations,
 pòlitologiô,
 medialnô produchcjô,
 public relations i zôrządzanié wiadłã
 wiadłowô spólëzna,
 midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù),

Wëdzél Prawa i Administracjë:

 administracjô,
 benowi bezpiek,
 prawò,
 prawno-geszeftowi,
 prawno-menadżersczi.

Midzeòbrëmieniowé czerënczi:

 inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC)
 matematika i finanse (WMFiI z WE)
 wiadłowô spòlëzna (WMFiI z WPiD).

W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi:

 Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS,
 Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców,
 Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczé,
 Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões,
 Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka
 Centrum Pòrënkòwi Eùropë.

 Dochtorsczé szkòłë 
Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu:

 archeologiô,
 filozofiô,
 historiô,
 jãzëkòznajôrztwò,
 lëteraturoznajôrztwò,
 nôùczi ò kùlturze i religië,
 mùzyczné kùńsztë,
 plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu.

Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków:

 Ekònomiô i finanse
 Spòłeznowò-ekònomicznô geografiô i òbrëmienna gòspòdarka
 Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach
 Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë 
 Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë
 Prawné nôùczi 
 Socjologiczné nôùczi
 Pedagogika
 Psychologiô.

Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków:

 Matematika
 Biologiczné nôùczi
 Chemiczné nôùczi
 Fizyczné nôùczi
 Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu
 Gbùrzëzna i ogardownictwò.

 Sztôłcenié 
mały|250x250px|Bùdink Wëdzélu Prawa i Administracjë ÙMCS
mały|250x250px|Hùmanisticzny Wëdzél ÙMCS paradnica i patio
mały|250x250px|Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbëmienné Gòspòdarczi ÙMCS
mały|250x250px|Bùdink Instytutu Infòrmatiki ÙMCS