Mëga

Mëdżi (Culicidae) – rodzëzna òwadów z rzãdu mùchówków, wëstãpùje na całim swiece. Znónëch je pòwëżi 40 ôrtów i kòl 3,5 tësąców gatënków mëgów.

 Bùdowa cała 
Dorosłi mëga mô gãbny aparat żgająco – susający, skłôdający sã z wëcygnionëch wargów (górnô i dólnô), żuwaczczi, pòdgãbia i szczãków I pôrëJ. Hempel-Zawitkowska, Zoologia dla uczelni rolniczych, 2007, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, str. 217..

 Fizjologiô 
Samice mëgów susają krew zwierzãtów stałocëplnëch, a niechtërny òwadów, dlôte że do pòwstanié jajów w jajnikach òne brëkùją krwi òznaczonëch gatënków zwierzãtów. Samce mëgów jedzą kwiatowi sok.
Samice mëgów wabi min.: zwikszoné stãżenié dwùtlenkù wãgla w wëdichanëm wiodrze i mlekòwi kwas. Na ùgrëzenié mëgów nôbarżi są wëtawienié młodi chłopi, dzecë i białczi czedë mają cządzawicã.
Samica żga swòją òfiarã, do renë wpùszcza kapkã slënë, żebë krew ni mògła gãstniec. Pózni òna susa krew i òdlatuje czej napełni żôłądk krwią swòji òfiarë. Ji slëna drażni skórã. Pò ùgrëzenié  skóra robi sã czerwionô i swãdzy.

 Trib żëcé 
Pònarwë mëgów żëją w wòdowim strzodowiskù. Dorosłé òsobniczi lôtają wieczorama w wiôldżich chmarach nad pòdmłokłimi łąkama, kòl jezor, stawów i rzéków. Jedné gatënczi lubią zacenioné kòlberdżi abò òswietloné, wòlné, wòdowé rëmnotë. 
Czasã jaja mëgów sã nie rozwijają, czedë nie przelezą przez cząd chłodu i nie nalezą sã w wilgòtnym strzodowiskù przez gwësny cząd. Jaja są zwãżoné na jednym kuńcu i skłôdóné na wòdze baro blisko sebie, tak że wòda ni mòże sã dostac do nich. Pònarwë sã lëgną pò gwësnym czasu. Òne są baro  pierzglëwé i nieùbëtné chùtkò pikùją. Pònarwë mëgów jedzą psëjącą sã òrganiczną materiã, a blós niechtërny gatënczi są drapiéżnikama. Larwë mëgów są baro rëchawé.

 Rozkwatérowanié 
Mëdżi  wëstãpùją òd Arktyczi pò tropikalną conã. W Pòlsczi mómë 47 gatënków mëgów. Ù nas nôbarżi zwëczjnô je:
brzãczącô mëga (Culex pipiens)
Theobaldia annulata
komar widliszek (Anopheles maculipennis)
Anopheles atroparvus
Anopheles messeae
Anopheles claviger
Anopheles plumbeus
Gòrącé mëdżi:
Anopheles gambiae – przenoszą malariã
Aedes aegypti -  przenoszą żôłtą febrã, dengã,  zapôlenié mùskòwich plechów
Anopheles mosquito – przenoszą malariã
Stegomia calopus – przenoszą żôłtą febrã
Phlebotomus papatasii  - przenoszą dengã

 Ekòlogiô 
Chòrobë rozoszoné przez mëdżi to:
 malariô
 żôłtô febra
 denga
 zapôlenié mùskòwich plechów

 Systematika 
Rodzëznë mëgòwatëch dzelą sã na pòdrodzëznë:

Pòdrodzëzna Anophelinae
Anopheles
Bironella
Chagasia
Pòdrodzëzna Culicinae
Aedeomyia
Aedes 
Armigeres
AyurakitiaCoquillettidia
Culex
Culiseta
Deinocerites
Eretmapodites
Ficalbia
Galindomyia
Haemagogus
Heizmannia
Hodgesia
Isostomyia
Johnbelkinia
Limatus
Lutzia
Malaya
Mansonia
Maorigoeldia
Mimomyia
Onirion
Opifex
Orthopodomyia
Psorophora
Runchomyia
Sabethes
Shannoniana
Topomyia
Trichoprosopon
Tripteroides
Udaya
Uranotaenia
Verrallina
Wyeomyia
Zeugnomyia
Pòdrodzëzna Toxorhynchitinae
Toxorhynchites

 Kaszëbsczé pòzwë 
mëgadzeskòEugeniusz Gòłąbk, Słowôrz pòlskò- kaszëbsczi
skògla
skògwia
skògùlc
kùta

 Òbaczë téż 
 Plagi egipskie – trzecô ùcemiãga mëdżi ('kinim')

 Przëpisczi 

 Bibliografia 
 Barbara Skierska 1971. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 a Komary – Culicidae Larwy i poczwarki. PWN, Warszawa.
 Barbara Skierska 1977. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 b Komary – Postacie dojrzałe. PWN, Warszawa.

Kategòrëjô:Òwadë