Estoniô

Estoniô (est. Eesti; òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie, est. Eesti Vabariik) – państwò w nordowi Eùropie. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 3,794 km. Òd pôłniégò grańczi z Łotewskô a ód pòrénkù – z Ruskô (przez grańczné jezoro Peipus). Stolëcą i nôwikszim gardã je Tallinn. Na teritorium Estonie ò wiéchrzëznie 45,228 km² mieszczą sã 2,222 òstrowëEstonia discovers it's actually larger after finding 800 new islands. Etniczni Estończicë są lëdã fińsczégò pòchòdzeniô, kùlturowo blisczim do mieszkańców Finlandie, z chtërną Estoniô grańczi przez Bôłtëcczé Mòrze. 

Òd 2004 Estoniô nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie.

 Geògrafiô 
 Pòłożenié 
Leżi w nordowò-zôpadnym dzélu Eùropë. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza. Grańczi z  Łotewskô òd pôłniégò i Ruskô  ód pòrénkù.  
Wiéchrzëzna
całownô: 45,228 km²
wiéchrzëzna lądu: 42,388 km²
wiéchrzëzna wòdów: 2,840 km²
môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 133.
Lądowé grańce
òglowô długòsc wszëtczich grańców: 657 km
państwa, z jaczima mô grańce: Łotewskô 333 km, Ruskô  324 km
Brzegòwô liniô 
3,794 km (przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza)
Klimat
Klimat przechódny midzë ùmiarkòwónym kòntinentalnym i ùmiarkòwónym mòrsczim, z łagódną zëmą i chłodnym latã. Wiôldżi cësk na klimat mają atlanticczé cyklonë. Z przëczënë bliskòscë mòrza sërosc lëftu je wiedno wësokô.
Ùsztôłcenié terenu
Zdrzącë na ùsztôłcenié terenu, Estoniô je krajem płasczim. Mô baro długą brzegòwą liniã wedle Bôłtëcczégò Mòrza z wiãcy jak 2 tës. òstrowów. Nôwiãkszé z nich to Saaremaa ò wiéchrzëznie 2,673 km²  i Hiiumaa (989 km²). 
Wësokòsc terenu 
strzédnô wësokòsc: 61 m. n.r.m.
nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Bôłtëcczé Mòrze)
nôwëższi czëp: 318 m. n.r.m. (Suur Munamägi)
Gruńtë wedle ùżiwaniô
rolné gruńtë 22,2% (w tim 14,9% òrnëch gruńtów)
lasë: 52,1%
Lëdze i spòlëzna
Pòpùlacjô
wielëna lëdztwa: 1,251,581  (na lëpińc 2017)
môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 158.
Etniczné karna
Estończicë 68.7%, Ruskòwie 24.8%, Ùkrajińcë 1.7%, Biôłorusënowie 1%, Fini 0.6%, (wôrtoscë szacowóné na 2011)
Jãzëczi
estońsczi (òficjalny) 68.5%, rusczi 29.6%, ùkrajińsczi 0.6%
Religijné karna
prawòsławié 16,2%, lëtërstwò 9,9% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2011)
Ùrbanizacjô
mieskô pòpùlacjô: 67,4% (w 2017)
wikszé miesczé westrzódczi: Tallinn (stolëca) – 426,538 mieszkańców, Tartu – 93,124, Narwa – 57,130RV0241: rahvastik soo, vanuse ja haldusüksuse või asustusüksuse liigi järgi, 1. jaanuar
Pòliticzny system
òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie (est. Eesti Vabariik)
pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
stolëca: Tallinn 
czasowô cona: UTC +2
państwowé swiãto: 24 gromicznika – Dzéń Samòstójnotë
nôrodny himn: „Mu isamaa, mu õnn ja rõõm” (Mòja tatczëzno, mòja radosco i szczescé)
Òbrôzk:US Navy band - National anthem of Estonia.ogg
Wëkònôwczô władza
 pezydent Kersti Kaljulaid (òd 10 rujana 2016)
 premier Jüri Ratas (òd 23 lëstopadnika 2016)
Ùstawòdôwczô władza
jednojizbòwi parlament Riigikogu (101 nôleżników na sztërëlatną kadencjã)

 Przëpisczi 

Bibliografiô
Estoniô w „The World Factbook”