Wòlny Gard Gduńsk

gwôsné miono = Wòlny Gard Gduńsk |
miono = Freie Stadt Danzig|
miono-genitiw = Gduńsczi |
fana = Flag of the Free City of Danzig.svg |
herb = Wappen Freie Stadt Danzig.svg |
na karce = Free City Danzig 1930.svg |
mòtto = Nec Temere, Nec Timide |
jãzëk = miemiecczi |
stolëca = Gduńsk |
fòrma państwa = repùblika |
wiéchrzëzna = 1 966 |
procent-wòdë = |
lëdztwò = 415 000 | rok = 1939 |
dëtk = Gduńsczi Gùlden | kòd dëtka = |
czasowô cona = +1 |
himn = Für Danzig  (Dlô Gduńska) File:Für Danzig.oga |
kòd = DA |Prezydeńt=Albert Forster|lata jistnienia=1918–1939}}
Wòlny Gard Gduńsk (niem. Freie Stadt Danzig, pól. Wolne Miasto Gdańsk) bëł to w latach 1920-1939 samòstójny gard-państwò pòd òchroną Lidżi Nôrodów. 

We Gduńskù pòstãpny rôz òdrodzył sã młodokaszëbsczi Gryf z dodôwkã béł Gryf Kaszubski, chtërnégò redachtorzë w 1929 rokù ùrobilë Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów w Kartuzach.

Do dzysdzéń de iure Wòlny Gard Gduńsk nie òstôł zakùńczony.

 Ùsôdzenié państwa 
Pò I swiatowéj wòjnié w Wersalsczim Traktace pòstanowiono, że Gduńsk ë òkòliczne zemie ùrobią samòstójny krôj pòd protektoratã Lidżi Nôrodów.

Wòlny Gard Gduńsk pòstôł 15 smùtana 1920 wedle pòstanowień Wersalsczégò Traktu art. 100-108.https://www.dawnygdansk.pl/prawo/traktat_wersalski.html

 Sprôwné pòdzelenie 
Wedle art. 67 ë 68 Kònstitucji WGGhttps://web.archive.org/web/20070503022901/http://www.danzig-online.pl/grenze/konstytucja.html Wòlny Gard dzélił sã na 5 krézów ë 267 gmin.

 Gardczi Krézë:
 Gduńsk
 Sopòt
 Zemsczi Krézë:
 Gduńsczé Wëżawë
 Gduńsczé Niżawë
 Wiôldżé Żëławë (st. Nowi Dwór)

 Lëdztwò 
Pòd kùńc bëtnotë państwa w Wòlnym Gardze mieszkało 415 000.

 Miemcë ~ 90%
 Kaszëbi ~ 7%
 Pòlochë ~ 3%

Kaszëbi w wikszoscë mieszkali w zôpôdném parce krézu Wëżawë (np. Matarniô, Klëkòwò)

Pòlochë w wikszoscë mieszkali na pôłniu przë grańcë z Pòlską ë w dzélu Gdùńska Polenhofhttps://muzeum1939.pl/polacy-w-wolnym-miescie-gdansku-m2wswirtualnie/aktualnosci/3318.html. 

 Jãzëczi 
Òficjalnym jãzëkã bëł miemiecczi ë dlô kontaktów z pòlskojãzëcznym lëdztwém (de facto téż z Kaszëbama) bëł pòlsczi art. 4 Kònstiucji WGG.

W Gduńskù ùżiwôny bëł téż dialekt dolnomiemiecczégò Danziger Missingsch'' bãdący miksã wielu jãzëków ùżiwanëch w Gduńsku m.jin. kaszëbsczégò, miemiecczégò, anielsczégò ëtp.

 Wësoczi przedstôwcowie Lidżi Nôrodów w Gduńskù: 
 1920 - 1920 – Reginald Tower 
 1920 - 1920 – Edward Lisle Strutt 
 1920 - 1921 – Bernardo Attolico 
 1921 - 1923 – Richard Haking 
 1923 - 1926 – Mervyn MacDonnell 
 1926 - 1929 – Joost Adriaan van Hamel 
 1929 - 1932 – Manfredo Gravina 
 1932 - 1934 – Helmer Rosting 
 1934 - 1937 – Seán Lester 
 1937 - 1939 – Carl Jakob Burckhardt 

 Przëpisë 

Lëteratura
J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 59.
Bùtnowé lënczi
Kònstitucëjô Wòlnégò Gardu Gduńska
Art. 14

*
Gduńsk