Łotwa

Łotwa (łot. Latvija; òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika, łot. Latvijas Republika) – państwò w nordowi Eùropie. Òd nordë grańczi z Estonią, òd pôłniégò z Lëtwą, a ód pòrénkù – z Rusją i Biôłorusą. Stolëcą i nôwikszim gardã je Riga. Mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 498 km. Nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie.

 Geògrafiô 
 Pòłożenié 
Leżi w nordowi Eùropie, na pòrénkòwim ùbrzegù Bôłtëcczégò Mòrza, zwiksza midzë 55° a 58° nordowi geògraficzny szérzë i 21°-29° pòrénkòwi geògraficzny długòscë.
Wiéchrzëzna
całownô: 64,589 km²
wiéchrzëzna lądu: 62,249 km²
wiéchrzëzna wòdów: 2,340 km²
môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 125.
Lądowé grańce
òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,370 km
państwa, z jaczima mô grańce: Biôłorus 161 km, Estoniô 333 km, Lëtwa 544 km, Ruskô 332 km
Brzegòwô liniô 
498 km (przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza)
Klimat
Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym, na jaczi mô cësk to, że krótkò je Bôłt - mòrze. Wiatrë nôwiãcy wieją òd pôłniowò-zôpadny stronë (czerënk òd Atlantikù) i przëwióny znądka lëft niese wiôlgą wielënã òpadënków (500-800 mm òb rok). Niebò je przez wiãkszosc czasu zacygniãté blónama. Òb rok słuńce swiécy strzédno le przez 30-40 dni. Nôbarżi słonecznym i sëchim miesącã je môj. 

Lato je wiele razy chłodné i z deszczama. Dodatné temperaturë trzimają sã przez 125—155 dniów w rokù. Strzédnô cepłota czerwińca sygô 15—17 °C. Zëma bawi òd pòłowë gòdnika do pòłowë strëmiannika. Strzédnô cepłota stëcznika sygô òd −3 do −7 °C, chòc tej sej mòże spôdac nawetka do −40 °C.

Ùsztôłcenié terenu
Przeplôtają sã wëszawë i niżawë. Nôwiãkszą niżawą je Żmudzczé Pòbrzeżé.
Wësokòsc terenu 
strzédnô wësokòsc: 87 m. n.r.m.
nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. Bôłtëcczé Mòrze
nôwëższi czëp: 312 m. n.r.m. (Gaiziņkalns)
Gruńtë wedle ùżiwaniô
rolné gruńtë: 29,2% (w tim 18,6% òrnëch gruńtów)
lasë: 54,1%
Lëdze i spòlëzna
Pòpùlacjô
wielëna lëdztwa: 1,944,643 (na lëpińc 2017)
môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 149.
Etniczné karna
Łotisze 61.8%, Ruskòwie  25.6%, Biôłorusënowie 3.4%, Ùkrajińcë 2.3%, Pòlôsze 2.1%, Lëtwini 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2016)
Jãzëczi
łotewsczi (òficjalny) 56.3%, rusczi 33.8%,
Religijné karna
lëtërstwò 19.6%, prawòsławié 15.3%, 
Ùrbanizacjô
mieskô pòpùlacjô: 67,4%
wikszé miesczé westrzódczi: Riga (stolëca) – 638,784 mieszkańców; Daugavpils – 85,286, Lipawa – 70,499 (na 2016Wielëna lëdztwa w gardach Łotwë
Pòliticzny system
òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika (łot. Latvijas Republika)
pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
stolëca: Riga
czasowô cona: UTC+2 
państwowé swiãto: 18 lëstopadnika – Dzéń Proklamacje Łotewsczi Repùbliczi (łot. Latvijas Republikas proklamēšanas diena)
nôrodny himn: „Dievs, svētī Latviju!” (Bòże, błogòsławi Łotwã)
Òbrôzk:Latvian National Anthem.ogg
Wëkònôwczô władza
 prezydent Edgars Rinkēvičs (2024)
 premier Evika Siliņa (2024)

Ùstawòdôwczô władza
jednojizbòwi parlament Sejm (łot. Saeima; 100 nôleżników na sztërëlatną kadencjã)

 Przëpisczi 

Bibliografiô
Łotwa w „The World Factbook”

Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
*