Diamańt

Diamańt – szlachetny kam, baro rzôdczi minerôł z karna samòrodnëch pierwiôstków.

Pòzwa pòchòdzy òd stgr. adamas (‘niedobëti’, ‘niepòkònóny’, ‘nie do zniszczeniô’). Je nôcwiardszą znóną substancją w nôtërë.

Diamańt to czësti wãdżel, jedna òd jegò alotropowëch òdmian.

Céchë 
 dobrô ceplnô przewòdnosc
 je dobrim izolatorã

Wëstãpòwanié
 pierwòszné pòkładë 
 wtórné pòkładë

Place wëstãpòwaniô 
 Jindie – diamańtonośnô òbéńda cygnie sã na Hindustańsczi Półwëspie w dolëznie rzéków: Penner, Kistnach, Gadavary. Strzédnô wielkosc diamańtów  0,6 karata 
 Ruskô – w Jakùcji (Trubka Udacznaja), Ural, Płw. Kola
 Australiô – nad rzekama Gwadir i Darling
 Pôłniowô Afrika – dorzéczé Oranje, Vaal – znóne òd 1867 r. W 1870 r. òdkrëto pierwòszné pòkładë kimberlitowégò tipù kòl Kimberley. Tu w kòpalniach nalazłé òstałë nôwiãkszé i nôbarżi znóne diamańty: Cullinan, Excelsior, Petz, Wiktoria, Juliusz Man
 Demòkraticzna Repùblika Kongo – pòkładë colemało òkrëchòwé
 Brazyliô – Minas Gerais, Mato Grosso, Parana – aluwialné pòkładë. Je tu baro wiele diamańtów czôrnych (karbonado)
 Botswana – Orapa
 Namibia
 Sierra Leone 
Senegal
 Kanada
Zjednóné Kraje 
 Angola
 Kongo
 Lesotho
 Tanzaniô
 Ghana
 Ùbrzég Słoniowëch Kłów
 Burkina Faso
 Gwineja
 Liberiô

 Ùżëcé 
 przë produkcje materiałów i nôrządzów scérnëch
 do produkcje termoplasticznëch past
 w jubilerstwie

Imitacje diamańtów
 Cyrkòn
 Kòrund
 Topaz
 Spinel
 Kwarc
 Cyrkòniô

Znóné diameńtë
 Cullinan – 3106 karatów, pòdzelony na 105 dzélów i òszlifòwany;
 Excelsior – 995,2 karata, pòdzelony na 11 dzélów i òszlifòwany;
 Prezydent – 726,6 karata, brazylijsczi, pòdzelony na 29 dzélów i òszlifòwany;
 Jonker – 726 karatów, pòdzelony na 15 dzélów i òszlifòwany;
 Jubilee – 650,8 karata, pò òszlifòwaniu 245 karatów;
 Centenary - 599 karatów; szlifòwanie bawiło bezlëcha 3 lata (szlifierzã béł Gabi Tolkowsky), pò òszlifòwaniu kam mô 273,85 karatów;
 Imperial (Victoria, Great White, Nizam) – 457 karatów, òszlifòwany;
 Darcy Vargas – 425 karatów, brazylijsczi;
 Regent – 410 karatów, pò  òszlifòwaniu 140,5 karata, dzysdnia w Luwrze;
 Szach – 3x1 cm, dzysdnia w skarbcu na Kremlu;
 Orłow – kòl 400 karatów, pò òszlifòwaniu 189,6 karata;
 Gwiôzda Jakùcje – 234 karaty, syberyjsczi;
 Millennium Star – 203 karaty;
 Koh-i-noor – 181,1 karata, jindyjsczi, pò òszlifòwaniu 108,93 karata, zdôbi britijsczi kòrónné klénotë; 
 Hope – 67,125 karata, pò òszlifòwaniu 44,4 karata, nôwiãkszi farbny diamańt – szafirowòmòdri.

Lëteratura
K. Maślankiewicz, Kamienie szlachetne, Wyd. Geologiczne 1982.
C.Hall, Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. Wiedza i Życie 1996.
W.Schuman, Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. Alma –Press 2004.

Kategòrëjô:Chemijô