Zeus

pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zeus&action=edit
Zeùs – abò  Dzeùs, bóg nieba, łiskawic i piorunów, nômłodszi sën Kronosa i Rei, brat Pòsejdona, Hadesa, Hestii, Demeter i Herë. 
Miôł wiele białek, co drażniło jégò żonã, Herã. Dlô Greków bëł głównym Bodziem, ùważano gò za jidealnégò władcã i nôpòtãżniejszégò  bogô. Jégò atributama władzë są piorën, chtërnym rzucôł w smiertelników. Je òpiekunem prôw, przëbëszë proszącëch ò pòmòc, pòsłów i heroldów. Swiãtym zwierzãciem Zeùsa  béł orzeł. 

Historiô Zeùsa

Zeùs   ùrodzył  sã  jakò sën Kronosa i Rei. Kronos béł  królem tytanów,  chtëren  kôżdé dzëckò  pòłikôł,  żebë  ni òdebrało mù władzë. Tak przepòwiedzôła mù czedës  wëroczniô.  Zeùs béł jégò  szóstim  dzëckã,  a trzecym sënã. Rea ni  mògòłô sã  pògòdzic ze stratą kòlejnégò dzëcka òd razu pò narodzinach òstawiła gò na Krecie w grocie jidyjsczej. Tôm òpiekòwałô  są nim  Amaltea (wedle różnëch pòdań bëła to kòza, a innëch nimfa). Timczasã Rea dała mężulkowi kam òwiniãti w pielëszkã. Kronos mësląc, że pòłika swòje dzëckò spôł spòkòjno Pewnégò razã złamôł sã róg kòzë Amaltei, wtedë Zeùs pòbłogòsławił gò tak, że òd tamtégò czasã  z rogù dòstac mòżna bëło wszëtkò czégò sã chciałô - pòwstôł tak róg òbfitoscë. Zeùs béł chroniony przed òjcã, żebë ten ni  ùsłiszôł jégò smiechów i zabaw, dlôtégò kapłanié Rei wëkonywelë nad nim baro głosné tuńce wòjenné. Czej Zeùs dorósł wëdôł tytanom wòjnã. Rea pòdała swémù chłopòwi lékarstwò na wracanié, a òn zwracôł dojrzałëch bògów: Herã, Pòsejdona, Hestiã, Demeter oraz Hadesa. Òni dorôstôlë oni w żołądkù Kronosa, a ni mòglë zgdzinąc - bògòwie bëlë niesmiertelni. Czedë skònała kòza Amaltea. Zeùs z ji skórë zrobił sobie tarczã, znónô jakò Egidę. Braciô i sostrë pomogłë Zeùsowi wëgrac walkã z dwùnastoma tytanami  i wrzucëc ich do Tartaru lub ùkarac (Atlôs dzwigôł za karã  sklepienié  niebiesczé)  po dzesiãciu latach walk. 
Ni béł to jednak kùnc walk. Wtedë  nastała gigantomachia, w chtërne bògóm pòmagôł héros Herakles. Pò ucemiãga gigantów na zemã wstąpił Tyfon, chtëren  pò  bitwie Zeùs przëwalił wëspą Sycylią. Pò Kronosie władcą zostôł Zeùs. Pòsejdon zostôł bògã mórz i oceanów, a Hades bògã  ùmarłëch. 

Przëdomczi Zeùsa

1.Horkios - prawé, sprawiedlëwé

2.Ksenios - gòscinny 

3.Herkejos - patrón òsad, czuwa nad prawã własnosce  i nierozerwalnoscią rodu lub gminë

4.Hellenios - bóstwo nôrodowé, chtërne  spaja różné, skłóconé ze sobą greccze szczepë

Związczi z białkoma i narodzoné dzecë    


  Białkô

  Dzecë  

   Alkmena 

  Herakles   

   Antiopa 

  Amfion,  Zetos    

   Boetis  

  Aigipan    

   Danae  

  Perseusz   

   Demeter 

  Persefona   

   Dia  

  Peirithous    

   Dione 

  Afrodyta   

   Egina  

  Ajakos   

   Elara  

  Tytios    

   Elektra 

  Harmonia, Dardanos,  Jazjon    

   Eùropa 

  Minos, Radamantys, Sarpedon   

   Eurymedousa  

  Myrmidon    

   Eurynome 

  Charyty, Asopos    

   Gaja 

  Agdistis    

   Himalia  

  Spartaios,  Kronios,  Kytos    

   Hera 

  Hefajstos, Ares, Hebe, Ejlejtyja, Enyo   

   Hybris 

  Pan   

   Io 

  Epafos   

   Kalliope 

  Kabirowie    

   Kallisto  

  Arkas    

   Kasjopeja 

  Atymnius    

   Karme  

  Britomarsis    

   Lamia 

  Achelois    

   Leda  

  Kastor,  Polideukes,  Helena   

   Leto 

  Apollo, Artemida   

   Maja 

  Hermes   

   Metyda 

  Atena   

   Mnemosyne 

  Muzy   

   Niobe 

  Argos    

   Otreis  

  Meliteus    

   Pandora II  

  Graekus    

   Persefona 

  Zagreus, Melinoe   

   Pluto  

  Tantal   

   Pyrrha  

  Hellen    

   Selene 

  Pandeja, Ersa, Nemea   

   Semele 

  Dionizos   

   Tajgete  

  Lakedajmon    

   Taleja  

  Palikowie    

   Temida 

  Mojry, Hory, Nymfai    

   Thyia  

  Magnes,  Makedon    


Główné mesca kùltu

1. Olimpia – to je mesce rozgrëwania starożëtnëch igrzësk olimpijsczich na cześć Zeùsa. Znajduje sã  tam téż swiątënia tégó  
bòga, terô w ruinach. W strzôdkù  znajdowôł  sã czedes 13-metrowi złoti  pòsąg Zeùsa trzëmającégò w rãkù  Nike. Zrobił  gò  
Fidiôsz. 

2. Atenë -  swiątënia bëła w momencie ukończenia przez cesôrza Hadriana nôwiãkszą w Grecji, znajdowôł sã tam ògromny pòsąg  
Zeùsa, kòpia tégò z Òlimpii, óbecnie z bùdinków zachòwało sã 15 kòlumn. 

3. Dodona - òsrodek kùltu Zeùsa i Dione, 

4. Nemea - mesce rozgrëwania igrzysk nemejczich rok pò  igrzyskach òlimpijczich, znajduje sã tam (òbecnie w ruinach) swiątënia 
Zeùsa Nemeios.