Jagelonowie

Jagelonowie (lët. Jogailaičiai) – wietew lëtewsczi dinastie Gedëminowiczów, jakô wëwòdzy sã òd Władisława II Jagełłë. Je to trzecô dinastiô, chtërna rządzëła w Pòlsce (w latach 1386-1572). Jagelonowie rzãdzëlë téż w Lëtewsczi (w latach 1377-1401 i 1440-1572), Czechach (w latach 1471-1526) i w Madżarsczi (w latach 1440-1444 i 1490-1526).

 Jagelonowie na pòlsczim sadawiszczu 

Herb  Pòrtrét  Miono  Data ùrodzeniô  Data smiercë  Cząd panowaniô  Ùwôdżibezramki|114x114px 90px  Władisłôw II Jagełło  kòle 1362  1434  1386-1434  Miôł dwùch sënów z òstatną, czwôrtą białką Zofią Holszańską – Władisława i Kadzmierza. W czasù jegò panowaniô bëła biôtka z Krzeżôkama pòd Grunwaldã w rokù 1410. Pòlôcë òdnioslë dobëcé.bezramki|85x85px 90px  Władisłôw III Warneńczik  1424  1444  1434-1444 Pòlskô1440-1444 Madżarskô Zdżinął w biôtce z Turkama pòd Warną. Jegò cało nigdy nie bëło nalazłé.bezramki|91x91px 90px  Kadzmiérz IV Jagelończik  1427  1492  1447-1492  Ze swòją białką miôł trzënôsce dzecy. Sztërëch sënów bëło królama (trzech w Pòlsce i jeden w Madżarsczi). Biôtkòwôł sã z Krzëżôkama w wòjnie  chtërnô zwią 13-latną. Pòlôcë mielë dobëté i dostelë Gdùńsczé Pòmòrze.bezramki|87x87px 90px  Jón I Òlbracht  1459  1501  1492-1501  Ni miôł dzecy i nie béł żeniałi.bezramki|93x93px 90px  Aleksander Jagelończik  1461  1506  1501-1506   Rządzył na Lëtwie, pózni – pò smiercë swòjegò brata – òstôł królã Pòlsczi w rokù 1501. Ùmarł w 1506 rokù. Żeniałi béł z córką Iwana III – póna Mòskiewsczégò Ksyżëstwa.bezramki|115x115px 90px  Zygmùnd I Stôri  1467  1548  1507-1548  Jegò białką bëła italskô ksyżënka Bona Sforza. Czasë jegò i sëna panowaniô pòzéwô sã „złotim stalatim”. Pòlskô stała sã mòcnym i znaczącym państwã. Zygmùnd Stôri  òdbudowôł Zómk Królów na Wawelu w Krakòwie. Pòdpòrządkòwôł Pòlsce Krzëżôków.bezramki|103x103px 90px  Zygmùnd II Agùst  1520  1572  1530/1548-1572   Jesz za zëcô swòjégò òjca béł téż królã. Sóm rządzył pò smiercë òjca òd rokù 1548. W 1569 rokù doszło do sparłãczeniô Lëtwë i Pòlsczi (ùniô realnô). Zygmùnd Agùst béł slédny z Jagelonów. Ni miôł sëna.bezramki|99x99pxbezramki|119x119pxAna Jagelonka 152315961575-1587 
(fòrmalno do 1596)Ji kòrónacjô bëło w 1576. Pò prôwdze rzãdził ji slëbnik, Sztefón Batory z Sétmegardu. 

 Bibliografiô 
T. Biber, M. Leszczyński, Poczet władców Polski, Poznań 1997.

Kategòrëjô:Włodarze Pòlsczi