Qırımtatar tili Ukrainada

2001 senesiniñ bütünukrain ealisiniñ cedvelge aluvına köre, tahminen 230 biñ Ukraina vatandaşı qırımtatar tilini ana tili olaraq adlandıra, şu cümleden 248 193 qırımtatardan 228 373-ü (92,0%).

İşğalci Rusiye memuriyeti tarafından keçirilgen 2021 senesiniñ cedvelge aluvına köre, qırımtatar tilini 148,6 biñ insan ana tili olaraq adlandıra, olardan 133,1 biñ kişi tilni kündelik qullanmaqta.

Ukraina kontrolindeki topraqlarda yaşağan qırımtatarlarnıñ 25%-ına qadar qırımtatar tili mevcut.

Ukrain tilleri arasında qırımtatar tili ukrain ve rus tillerinden soñ üçünci (ya da Romaniya-Moldov tilini saylasaq, dördünci) olıp, eñ çoq laf ete. Qırımtatar tilini ana tilinde adlağanlarnıñ eñ yüksek faizi Qırımnıñ köy rayonlarında - Bilogorsk (28,9%), Kirov (24,0%), Sovet (21,2%), Djanköy (20,4%), Bağçasarayğa (20,1%) qayd etildi.  Umumen Qırım boyunca (Sevastopoldan ğayrı) qırımtatar halqınıñ 11,3% ana tili olaraq adlandırıla.

 Keñlik 

 Qırımtatarlarnıñ tuvğan tili 
Qırımtatarları ana tili, cedvelge alğanda 
til19892001qırımtatar tili92,6%92,0%rusça4,0%6,1%ukrain tili0,2%0,1%diger3,2%зокрема татарська - 3,0%1,8%

 Statusı 
Qırımtatar tili regional statusını alğan Ukrainanıñ ilk meskün yeri oldı. Herson vilâyetiniñ. yañı eleksionikası. Bu 2013 senesi aprel 19-da oldı.

 Qırımtatar tili statusı 
UNESCO tasnifine köre qırımtatar tili qorçalavğa muhtac, çünki 1944 senesi sovet akimiyeti tarafından sürgün etilgen soñ ve 1914 senesi Rusiye işğalinden soñ Qırım cumhuriyetinde qırımtatar tiliniñ til öldürüvi yüz bere ve onıñ neticesinde - til yoq etilmek telükesi altında.  Rusiye tarafından işğalden evel açılğan qırımtatar mektebi yoq. İşğalcilerniñ qanunsız areketlerine cevap bermek içün Ukraina ükümeti 2022-2032 seneleri qırımtatar tiliniñ inkişafı strategiyasını amelge keçirmek ve yerine ketirmek içün qırımtatar til meseleleri boyunca komissiya qurdı.

 Qırımtatar tili korpusı 
İşğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi qırımtatar tili korpusınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında bildirdi.

Korpusnıñ qırımtatar tiliniñ şu tillerde qullanıluvı içün temel olacağı planlaştırıla:

 işletim sisteması
 online tercimeciler
 yazma teşkerüv programmaları

Leyha QIRI'M Young cemaat teşkilâtı tarafından İsviçre, Ukraina Prezidentiniñ Qırım Cumhuriyetindeki temsilciligi, İntegraatsiya Nazirligi ve Taras Şevçenko adına Kyiv milliy universitetiniñ maliyeviy destegi ile "Akimiyet ve hromada iştirak etüv içün elektron idare" (EGAP) programmasınıñ çerçivesinde ömürge keçirile.[1]

 Medya vastaları 
Qırımtatar tilinde kütleviy haber vastaları

 Qırım (gazeta)  [Arhiv etilgen 17 dekabr 2021 senesi Wayback Machine.]
 Avdet (gazeta)  [Vayback Machine-da 4 sentâbr 2011 senesi arhiv etilgen.]
 Yan'ı Dünya (gazeta) ,
 Yıldız (magazin)
 Qırım Alami (İnternet gazetası) [[Vayback Machine-da 2013 senesi sentâbr 30-da yerleştirilgen.]
 Maidan (radio) 36 kbps, 64 kbps [iyül 2019 senesinden berli bağlantı yoq], 128 kbps 
 ATR (telekanal) 

 Notlar 

 Mısalı 
http://statistika.in.ua/mova2001/krymskotatarska 

Kategoriya:Qirimitar
Kategoriya:Qırımtatar tili Ukrainada