Topraq

Topraq (onun tarafından. Grund  — topraq, temel)  — topraq litosferasınıñ üst qatlamında biotik, abiotik ve antropogen faktorlarnıñ uzun müddetli tesiri neticesinde peyda olğan tabiiy-tarihiy organik-mineral bedeni, ösümliklerniñ ösüvi ve inkişafı içün uyğun şaraitler yaratqan mahsus genetik-morfologik alâmet ve hususiyetlerge saiptir.

Üremlilik - topraqnıñ esas hususiyetidir.

Suv topraqnıñ şekillenmesinde ve bereketliliginde esas rol oynay: suv müitinde minerallarnıñ avalandırılması ve yañıdan şekillenmesi, himiyeviy reaktsiyalar, gumusnıñ şekillenmesi, topraq profilinde maddelerniñ yañıdan tarqaluvı esnasları kerçekleşe; topraqta suv topraqnıñ sıcaq balansını ve onıñ arareti rejimini büyük ölçüde belgiley, ösümliklerniñ yaşayış şaraitlerini temin ete.

Topraq ava miqdarı ve terkibi ösümlik ve mikroorganizmlerniñ inkişafı ve işlevi, himiyeviy birleşmelerniñ çezilüvi ve köçüvi, topraq esnaslarınıñ intensivligi ve yönelişine tesir ete.

Mikroorganizmler Dünya biomassasınıñ 17% teşkil ete, ve topraqlar mikroorganizmler içün eñ zengin müitlerden biridir.

Topraq ekosisteması kontekstinde mikroorganizmlerniñ esas vazifelerinden biri, üzvi maddeni parçalap, azot, fosfor ve digerleri kibi besleyici maddelerni ösümlikler tarafından qabul etile bilecek şekillerde çıqarğanları, besleyici maddeler aylanasıdır. Bu ceryan, ösümliklerniñ beslenüvini devamlı ve musaviy şekilde temin ete ve topraqnıñ bereketli olmasını temin ete.

 Edebiyat 

 Біопродуктивність ґрунтів: навч. посіб. / Г. С. Іванюк ; М-во освіти і науки України, Львів. нац. ун-т ім. І. Франка. — Львів: ЛНУ ім. І. Франка, 2009. — 350 с.: іл. — Термінол. слов. — Предм. покажч. — Авт. покажч. — Додатки. — ISBN 978-966-613-717-6
 Грунтознавство: навчальний посібник / Панас Р. М. — Львів: Новий світ — 2000, 2018.– 372 с.
 Ґрунтознавство: Навч. посіб./ М.Ф.Бережняк, Б.Є.Якубенко,. А.М.Чурілов, Р.В.Сендзюк. // За заг. ред. Якубенка Б. Є. — К. : Видавництво Ліра-К, 2017. — 612 с. ISBN 978-617-7507-96-2
 Екологічна якість ґрунту: навч. посіб. / З. Г. Гамкало; М-во освіти і науки України, Львів. нац. ун-т ім. І. Франка. — Львів: ЛНУ ім. І. Франка, 2009. — 412 с.: іл. — ISBN 978-966-613-629-2

Kategoriya:Topraq