Henrık Senkeviç

Henrık Senkeviç (; 1846 mayıs 5 — 1916 noyabr 15) — leh yazıcısı, Nobel mukâfatınıñ laureatı (1905 s.). 1944—2004 senelerinde Henrık Sinkeviç Poloniyada eñ çoq basılıp çıqarılğan bediiy edebiyatı yazıcısı edi: bu devride onıñ umumiy tirajı 35,821 million dane teşkil etken 868 basması çıqarılğan. Onıñ babası lipka tatarıdır. Babası tarafından Senkeviçniñ ecdatları Vitovt üküm sürgen vaqtında Qırımdan Litvaniyanıñ Trakay şeerine keldiler. Olar tek XVIII asırda İslâmdan katoliklikke döngen. Anası ise bir belarus şlâhta ailesinden.

 Tercimeial 
Senkeviç Volâ Okşeyska (-{Wola Okrzejska}-) köyünde 1846 senesi mayısnıñ 5-inde doğdı. O, fuqare lipka-tatar şlâhta qorantasından edi. Olar Vitovt vaqtında Litvaniyanıñ Trakay şeerine kelgen tatarlardan çıqqanlarMarkiewicz, 1997. Saife 203Lacy, 1919Kulikowski, 1990. Saife 89Ciechanowicz, 2001. Saife 72. 1858 senesi Varşavada oquvını başlağan. 1871 senesi Senkeviç Varşava univerisitetini bitirdi. 1869 senesinden soñra Poloniya matbuatında çalışmağa başladı. 1873 senesinden «Leh gazetasında» (-{"Gazeta Polska"}-), 1874 senesinden «Niva» jurnalında, 1882 «Söz» ("-{Słowo}-") gazetasında işlegenMarkiewicz, 1997. Saife 204. 

Birinci cian cenki başlanğan soñ İsviçrege icret etken, 1916 senesi anda Veve şeerinde ölgen.

 Hatıra 
Senkeviçniñ icadı Poloniya medeniyetiniñ tarihında büyük bir rol oynadı ve bütün dünyada ürmetini qazanğan. 1990—1994 seneleri dolaşuvda olğan 500 000 zlotı kupürasında onıñ resmi barMarkiewicz, 1997. Saife 209.

-{«Quo vadis»}- eseri qırq tilge tercime etilgen edi. «Dogmatsız» romanı L. N. Tolsoy, N. S. Leskov, A. P. Çehov, Maksim Gorkiy ve başqa rus yazıcaları tarafından yüksek degerlengen. Henrık Senkeviçniñ eserleri esasında çoq film çıqarılğan; olardan eñ bellisi: «-{Quo vadis}-» (1951, AQŞ), «-{Ogniem i mieczem}-» (1999, Poloniya), «-{Quo vadis}-» (2001, Poloniya). Henrık Senkeviç hatıra olaraq İL-62 uçağına (-{RA-8670}-) isim berilgen.

Poloniyada ve başqa devletlerde Henrık Senkeviçniñ hatırasına bağışlap çoq müzey, eykel açılğan, soqaqlarğa onıñ adı berilgen.

 Edebiy yaratıcılıq
 Romanlar 
Jeç Pospolita aqqında tarihiy trilogiya:
«Ateş ve qılıçnen» -{/ {{lang-pl|Ogniem i mieczem (1883 — 1884)}-
«Tufan» -{/ {{lang-pl|Potop (1884 — 1886)}-
«Pan Volodıyovski» -{/ {{lang-pl|Pan Wołodyjowski (1887 — 1888)}-
«Dogmatsız» -{/ {{lang-pl|Bez dogmatu (1889 — 1890)}-
«Polanetski qorantası» -{/ {{lang-pl|Rodzina Połanieckich (1893 — 1894)}-
«Qayerge ketesiñ» -{/ {{lang-pl|Quo vadis (1894 — 1896)}-
«Haçlılar»  -{/ {{lang-pl|Krzyżacy (1897 — 1900)}-
«Ğırdaplar» -{/ {{lang-pl|Wiry (1909 — 1910)}-
«Legionlar» -{/ {{lang-pl|Legiony (1913 — 1914)}-
 Povest ve ikâyeler 
 «Nafile!» -{/  }-
 «Vorşılla çantasından yumoreskalar» -{/ }-
 «Qart hızmetçi» -{/  }-
 «Seyaattan mektüpler» -{/  }-
 «Ğanya» -{/  }-
 «Selim Mırza» -{/  }-
 «Kömür eskizleri» -{/  }-
 «Çalğıcı Yanko» -{/  }-
 «Poznanlı ocanıñ kündeliginden» -{/  }-
 «Ötmek içün» -{/  }-
 «Lambatta fenerci» -{/  }-
 «Yeñici Bartek» -{/  }-
 «Melek» -{/  }-
 «Sahem» -{/  }-
 «Maripozı hatıraları» -{/  }-
 «Sahrada ve ormanda» -{/ }-

 Şuña da baqıñız 
 Lipka tatarları

 İhtar 

 Menbalar 
 Henrik Markeviç, "Sienkiewicz, Henryk Adam Aleksander Pius", Polski słownik biograficzny, vol. XXXVII, 1997.
 Lockert, Lacy (1919). "Henryk Sienkiewicz". The Sewanee Review. 27 (3): 257–283. JSTOR 27533215.
 Andrzej Kulikowski. Heraldyka szlachecka. 1990. s. 89. Alınğan parça: "Rodzina Sienkiewiczów vel Sieńkiewiczów wywodzi się z tatarów zawołżańskich, zapisani do tzw. Chorągwi juszyńskiej – były to dolne szczeble w drabinie hierarchicznej utytułowanych rodów tatarskich. Według dokumentu wydanego w Radomiu 6 lutego 1782 protoplastą tej rodziny był Piotr Oszyk Sienkiewicz."
 Jan Ciechanowicz. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. 2001. s. 72. Alınğan parça: "Sienkiewicz herbu Oszyk, 1775 nobilitowany: Sienkiewicze trockie, podolskie, Królestwo Polskie. Gałąź rodziny tatarskiej osiadłej na Litwie, przyjęła chrzest i uzyskała nobilitację z herbem Oszyk w osobie Michała Sienkiewicza. Z tej rodziny: Henryk 1847–1916, powieściopisarz"

 Kitaplar 




Kategoriya:Yazıcılar
Kategoriya:Lehistan adamları
Kategoriya:Litvaniya
Kategoriya:Qırımtatar medeniyeti