Noğay tili

Noğay tili (öz adı ногай тили, ногайша) — noğaylarnıñ tilidir, Altay til ailesindeki türkiy tillerge mensüp. Yazı tili kiril urufatı esasındadır.Noğay tili  Dağıstannıñ devlet tili. Rusiyede 87,1 biñ adam noğay tilinde laf ete.

 Yazı 
1928 evel arap yazısı qullanıldı, soñra — latin yazısı, 1938 s. berli kiril yazısı qullanıla. Zemaneviy elifbe 1950 s. tasdıqlanğan.

 Şiveler 
Noğay tiliniñ üç şivesi bardır:
 noğay şivesi (Stavropol ülkesi);
 qaranoğay şivesi (Dağıstan);
 aqnoğay şivesi (Qaraçay-Çerkesiya)

 Elifbe 
 Arap 
Arap arifleriniñ episinen beraber özgün noğay sesleri içün bir qaç ilâve işaret bar edi:
ڮ, ۇ, ۋ, پ, ںُ, چ, ژ , گ.Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин "Определитель языков мира по письменностям"

 Kiril 
-{
 А а Аь аь Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н Нъ нъ О о Оь оь П п Р р С с Т т У у Уь уь Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я
}-
 Latin 
1928 senesi bütünittifaq latinizatsiya leyhası çerçivesinde latin esasındaki noğay elifbesi yaratılğan. Onıñ müellifi oca Abdulhamid Şerşenbiy oğlu Canibekov edi. Bu elifbede şöyle arifler bar edi: -{ a, в, ç, d, e, ә, f, g, ƣ, i, k, l, m, n, ꞑ, o, ө, p, q, r, s, ş, t, u, y, j, ь, z, v}-. 1929 bu elifbege esaslanğan "Noğay elifbesi" kitabı çıqtı.

1936 s. taba noğay elifbesi şöyle edi статья|автор=С. А. Калмыкова|заглавие=Алфавит ногайского языка|язык=ru|издание=Вопросы совершенствования алфавитов тюркских языков СССР|место=М.|издательство=Наука|год=1972|страницы=118-125:

-{
 A a B в C c D d E e F f G g Ƣ ƣ I i J j K k L l M m N n Ꞑ ꞑ O o Ө ө P p Q q R r S s Ş ş Ꞩ ꞩ T t U u V v X x Y y Z z Ƶ ƶ Ь ь
}-

 Elibelerniñ kelişik cedveli 
-{
 Кир.  Лат.  Кир.  Лат.  Кир.  Лат.  Кир.  Лат.  Кир.  Лат. А а  A a  Ё ё  (Jo jo)  Л л  L l  С с  S s  Ш ш  Ş ş Аь Аь  Ə ə  Ж ж  Ƶ ƶ  М м  M m  Т т  T t  Щ щ  - Б б  B в  (Дж дж)  Ç ç  Н н  N n  У у  U u  Ъ ъ  ' В в  V v  З з  Z z  Нъ нъ  Ꞑ ꞑ  Уь уь  Y y  Ы ы  Ь ь Г г  G g  И и  I i, I̡ ı̡  О о  O o  Ф ф  F f  Ь ь  - Гъ гъ  Ƣ ƣ  Й й  J j  Оь оь  Ө ө  Х х  X x, H h  Э э  E e Д д  D d  К к  K k  П п  P p  Ц ц  Ꞩ ꞩ  Ю ю  (Ju ju) Е е  E e, (Je je)  Къ къ  Q q  Р р  R r  Ч ч  C c  Я я  (Ja ja)
}-

 Noğay KHV 
«Şöl tavısı (gazeta)»
«Noğay davısı (gazeta)»

 Menbalar 

Kategoriya:Türkiy tiller