Geraylar

Geraylar (, , latin urufatında — Âl-i Cengiz, mana — Cengiziyler) — Qırım Hanlığını idare etken Cengiz han neslinden kelgen bir sülâle. Resmiy olaraq qullanılğan unvanına köre "Uluğ Ordanıñ ve Uluğ Yurtnıñ ve taht-ı Qırımnıñ ve barça Noğaynıñ ve tağ ara Çerkaçnıñ ve Tat imilen Tavğaçnıñ ve Deşt-i Qıpçaqnıñ ve barça Tatarnıñ uluğ padişahları".

 Geray adı aqqında 
Birinciden, qayd etmek kerek ki, "Girey" aytmağa yañlıştır. "Girey" - ruslaştırılğan şekli. "Geray" - Qırım hanlarınıñ sülâle adıdır. "Geray" adı - Qırım hanlığına temel qoyğan I Hacı Geray hanımızdan başlap nesilden-nesilge keçken ve ta 1783 s. Qırım Rusiyege keçkeninece, tahtta Şahin Geray hanğa qadar bu isimni qabul etkenler. Adnıñ peyda olmasına rağmen, alimler arasında eñ keniş tarqalğan fikir - Hacı hannıñ öz adı Geray edi. Bu isim türk dünyasında meşur olıp, onıñ manasını açıqlağan bir qaç söz ve ibareler arasında - "doğru", "adaletli" degen bir mana bardır.  "Geray" adı öyle de tek bir insannı Hacı Geray hannıñ adı qalır edi, lâkin onıñ altıncı oğlu - Meñli - öz adına babasınıñ Geray adını soyadı olaraq qoştı. Meraqlısı şu ki, Meñliden evel olğan 5 ağası bu meselege böyle taraftan yanaşmadılar

Hanlar cedveli 
Saltanat seneleriAdıArap urufatındaİzaat1441 - 1466I Hacı Gerayilk sefer1466-1467Nur Devletilk sefer1467I Meñli Gerayilk sefer1467-1469Nur Devletekinci sefer1469-1475I Meñli Gerayekinci sefer1475Ayder1475-1476Nur Devletüçünci sefer1476-1477Geraylar vaqtınca Qırım tahtını coydı1477-1478Nur Devletdörtünci sefer1478-1515I Meñli Gerayüçünci sefer1515-1523I Mehmed Geray 1523-1524I Ğazı Geray 1524-1532I Saadet Geray 1532I İslâm Geray 1532-1551I Sahib Geray 1551-1577I Devlet Geray  1577-1584II Mehmed Geray  1584II Saadet Geray  1584-1588II İslâm Geray 1588-1596II Ğazı Gerayilk sefer1596I Fetih Geray 1596-1607II Ğazı Gerayekinci sefer1607-1608Toqtamış Geray1608-1610I Selâmet Geray1610-1623Canibek Gerayilk sefer1623-1628III Mehmed Geray*1628-1635Canibek Gerayekinci sefer 1635-1637İnayet Geray1637-1641I Bahadır Geray1641-1644IV Mehmed Gerayilk sefer1644-1654III İslâm Geray1654-1666IV Mehmed Gerayekinci sefer1666-1671Adil Geray1671-1678I Selim Gerayilk sefer1678-1683Murad Geray1683-1684II Hacı Geray1684-1691I Selim Gerayekinci sefer1691III Saadet Geray1691-1692Safa Geray1692-1699I Selim Gerayüçünci sefer1699-1702II Devlet Gerayilk sefer1702-1704I Selim Geraydörtünci sefer1704-1707III Ğazı Geray1707-1708I Qaplan Gerayilk sefer1709-1713 II Devlet Gerayekinci sefer1713-1715I Qaplan Gerayekinci sefer1716-1717III Devlet Geray1717-1724IV Saadet Geray 1724-1730II Meñli Gerayilk sefer1730-1736I Qaplan Gerayüçünci sefer1736-1737II Fetih Geray1737-1740II Meñli Gerayekinci sefer1740-1743II Selâmet Geray 1743-1748II Selim Geray1748-1756Arslan Gerayilk sefer1756-1758Halim Geray1758-1764Qırım Gerayilk sefer1765-1767III Selim Gerayilk sefer1767Arslan Gerayekinci sefer1767-1768Maqsud Geray1768-1769Qırım Gerayekinci sefer1769-1770IV Devlet Gerayilk sefer1770II Qaplan Geray1770-1771III Selim Gerayekinci sefer1771-1775II Sahib Geray *1775-1777IV Devlet Gerayekinci sefer 1777-1782Şahin Gerayilk sefer 1782II Bahadır Geray 1782-1783Şahin Gerayekinci sefer

* Canibek Geray (1624 s.) ve Maqsud Geraynıñ (1771-1772 ss.) saltanatları cedvelde kösterilmegen. Bu hanlar Osmanlı sultanı tarafından resmiy olaraq tasdıqlanğanına baqmadan tahtta yer alıp Qırım Hanlığını idare etmegenler. Aslında bu vaqıtlarda Qırımnı III Mehmed Geray ve II Sahib Geray idare etkenler.

Bazı menbalarda añılğan Şahbaz Geray (1787-1789) ve Baht Geray (1789-1792), 1783 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen  Qırım Hanlığını idare etmegenleri içün cedvelge kirsetilmegen.

Arap urufatında Geray ismi ananege binaen  olaraq (yani  yerine  ile) yazılğan edi.