Çağatay tili

Çağatay tili (öz adı جغتای - Cağatay; ; ) - tarihiy türkiy bir tildir. Orta Asiyada türkiy yazı tiliniñ inkişaf etilmesindeki üçünci devirni teşkil ete. Qırım Hanlığında edebiyat tili edi, çoqu zaman Qırım Hanları bu tilde yazğan ediler.

 Qullanıluvı 
Çağatay tili yalıñız Orta Asiya türkiy devletlerinde yazı ve diplomatiyası tili olaraq qullanılmağa qalmağan, Rusiyede oğuzlar-qayılar tışındaki musulman türkler arasında da XIX asırğa qadar qullanılğandır. Harezm türkiy tiliniñ devamı olaraq Timurlılar devrinde peyda olğandır.

 Qullanılğan elifbeleri 
Çağatayca yazılğan eserlerniñ aman-aman episi Arap arifleri ile. Bunıñnen birlikte uyğur ariflerinen bazı çağatayca metinler de rastkele.

 Fonetik ve morfologik farqlılıqlar 
Çağatay tilinde, Orta Asiyada türkiy yazı tilini ögündeki devirlerindeki bazı fonetik ve morfologik birimlerni farqlılaşqanı diqqatnı çeke. Meselâ: ilk ecada e/i deñişmesi: keç~kiç (keç), men~min (men) kibi; e/ö deñişmesi: erük~örük (erik), teşüt~töşük (teşik) kibi; tutuq sesleri ekizlemey: yiti~yitti (yedi), qatıq~qattıq (qattı). Bütün türkiy tillerde olğanı kibi çağatay tilinde de yalın, mürekkep ve örmek cümle yapıları qullanıla. Çağataycada İslâm medeniyeti tesiri de körüne. Arapça, hususan farsça bir çoq söz ve tamlama olduqça çoqtır. Çağatay tili yerini bugün şimdiki özbekçege qaldırdı.

 Bağlantılar 

Rus devlet politik Orta Asyada H.B.Paksoy

Kategoriya:Türkiy tiller