نافد جەلال

عەقید نافد جەلال حەویز سەرباز و سیاسەتمەداری کوردی عێراق بوو. لە ساڵی ١٩٢١ لە شاری کۆیا لەدایکبووە و لە ١٠ی تەممووزی ١٩٧٢ کۆچی دوایی کردووە.

لە ساڵی ١٩٢٩ لە کۆیە سەرەتایی و لە ساڵی ١٩٣٧ ناوەندی، دواتر لە ساڵی ١٩٤١ چووەتە قوتابخانەی ئامادەیی سەربازیی لە بەغدا، لە ساڵی ١٩٤٣ پەیوەندی بە کۆلێژی سەربازییەوە کردووە، لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٤٦ بە پلەی مولازمی دووەم لە پۆلی تۆپخانە دەرچووە. بەشداری لە خولێکی دژە تانک کرد لە شانشینی یەکگرتوو کردووە و لە ڕێگەی پلە سەربازییەکانەوە بەرزبووەوە تا بوو بە موقەددەم. ئەرکی سەربازی خۆی لە کەمپی ڕەشید و وەشاش لە بەغدا و فیرقەی یەکەم لە دیوانییە و فیرقەی سێیەم لە جەلەولا ئەنجامدا.

دوای کودەتاکەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣ گواسترایەوە بۆ بەسرە و خرایە ژێر چاودێری ھەواڵگری سەربازییەوە. دواتر خانەنشین بووە و توانیویەتی لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەی بەغدا بەجێبھێڵێت لەژێر ناسنامەی فەرمانبەرێک لە وەزارەتی کارە گشتییەکان کە لەلایەن ڕێکخراوی نھێنی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بۆی ڕێکخرابوو. کاتێک گەیشتە کۆیە پەیوەندی بە بزووتنەوەی کوردەوە دەکات و وەک ئەفسەری تۆپخانە پەیوەندی بە ھێزی پێشمەرگەوە کردووە.

نافد جەلال لە پەیوەندیکردن بە بزووتنەوەی کوردەوە تا ڕاگەیاندنی ڕێککەوتنی ١١ی ئازاری ١٩٧٠ بە ھەموو دڵسۆزی و خۆبەخشییەکەوە کاری کردووە. ئەندامی شاندی دانوستانکار بووە لەگەڵ حکوومەتی عەبدولڕەحمان ئەلبەزاز لە سەردەمی سەرۆکایەتی عەبدولڕەحمان عارف. دانوستانەکان بووە ھۆی ڕێککەوتنی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٦٦.

دوای ھاتنی حووکمی حیزبی بەعس لە ساڵی ١٩٦٨، مستەفا بارزانی لە ١٠ی ١ی ١٩٧٠ وەفدێکی نارد بۆ بەغدا، کە پێکھاتبوون لە ئیدریس بارزانی، مەسعوود بارزانی، مەحموود عوسمان، سامی عەبدولڕەحمان، نافد جەلال حەویزی، نووری شاوەیس، ساڵح ئەلیووسفی، موحسین دزەیی،  دارا تۆفیق. ھەردوولا لەسەر خاڵەکانی تایبەت بە پرسی کورد کۆک بوون، لەوانەش ئۆتۆنۆمی بۆ باشووری کوردستان.

کاتێک ڕێککەوتننامەی ١١ی ئازاری ١٩٧٠ واژوو کرا، لیژنەیەکی ھاوبەشی باڵا بە ناوی «کۆمیتەی ئاشتی» پێکھێنرا بۆ سەرپەرشتیکردنی جێبەجێکردنی بڕگەکانی لەلایەن بەڕێزان: مورتەزا سەعید عەبدولباقی وەک سەرۆککۆمار، سەعدون غەیدان وەک ئەندام، و لە لایەنی کوردەوە، نافد جەلال، سامی عەبدولڕەحمان، و دارا تۆفیق وەک ئەندام، و عەزیز شەریف وەک ئەندامی نوێنەرایەتی بزووتنەوەی ئاشتی و تەبایی لە عێراق.

بەپێی ڕێککەوتنی مانگی ئازار پێنج وەزیری کورد چوونە ناو پێکھێنانی وەزاری نوێ کە ئەحمەد حەسەن بەکر سەرۆککۆماری عێراق پێکی ھێنابوو و ئەوانیش بریتین لە:
 نافد جەلال حەویزی وەزیری کشتوکاڵ
 نووری سدیق شاوەیس، وەزیری کار و نیشتەجێکردن.
 ئیحسان شێرزاد وەزیری شارەوانی.
 سامی عەبدولڕەحمان وەزیری کاروباری باکوور.
 ساڵح ئەلیووسفی، وەزیری دەوڵەت

جگە لە پۆستی وەزاری، نافد جەلال ئەندامێکی کارای کۆمیتەی ئاشتی بوو. لەکاتێکدا لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٧٢دا لە ڕێگەی کەرکووک - ھەولێر - مووسڵەوە بەرەو شنگال دەڕۆیشت بۆ چارەسەرکردنی ھەندێک کێشەی ئەو ناوچەیە، ئۆتۆمبێلێک کە لە ھەولێرەوە دەھات، لە نزیک گوندی دارەمان لە باکووری کەرکووک، خۆی بە ئۆتۆمبێلە تایبەتەکەیدا کێشا. ناوبراو برینێکی سەختی پێگەیشت و دواتر گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانەی کەرکووک و دواتر بۆ نەخۆشخانەیەکی ئەھلی بەغدا، لەوێ بەھۆی سەختی برینەکەیەوە لە ئێوارەی ١٠ی تەممووزی ١٩٧٢ گیانی لەدەستدا، تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ زێدی خۆی لە کۆیە و لە ١١ی تەممووزی ١٩٧٢ لە گۆڕستانی بنەماڵەی حەویز بەخاک سپێردرا، بە ئامادەبوونی نوێنەری مستەفا بارزانی.

 سەرچاوەکان