ئەیالەتی کەفێ

ئەیالەتی کەفێ (بە تورکیی عوسمانی: ایالت کفھ بە ڕۆمانی:Eyālet-i Kefê) یەکێک لە ئەیالەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو.https://www.geonames.de/coutr-ota-provinces.html ئەیالەتەکە بەسەر کەنارەکانی باکووری دەریای ڕەشدا درێژبووەوە و سنجاقی سەرەکی (سنجاقی پاشا) دەکەوێتە کەنارەکانی باشووری کریمیا. ئەیالەتەکە لە ژێر دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی عوسمانیدا بوو، کە بە تەواوی لە خاناتی کریمیا جیا بووەوە. پایتەختەکەی لە کەفێ بوو، کە ناوی تورکییە بۆ کافێ (فیۆدۆسیای مۆدێرن لە کریمیا).https://books.google.iq/books?id=Qjwid7xcOPIC&redir_esc=y

 مێژوو 
شاری کەفێ و دەوروبەری بۆ یەکەمجار کرا بە حوکمڕانی عوسمانی دوای ئەوەی تورکەکان لە ساڵی ١٤٧٥دا دەستیان بەسەر جەنەوادا گرت، دوای ئەوە سنجاقێک کە سەنتەری کەفێ بوو دروست بوو.https://books.google.iq/books?id=Qjwid7xcOPIC&redir_esc=y ئەیالەتی کەفێ لە ساڵی ١٥٦٨ وەک بەیلەربەیلیک پێکھات.Göyünç, Nejat; Teşkilâtı, Osmanlı Devleti'nde Taşra (1999). Osmanlı, Cilt 6: Teşkilât, Yeni Türkiye Yayınları (in Turkish). Ankara. p. 77. بەپێی گێڕانەوەی سەدەی ١٧ی ئەولیا چەلەبی، سنجاقەکانی "لەلایەن ڤۆیڤۆداسەوە فەرمانڕەوایی دەکران کە دەستبەجێ لەلایەن سوڵتانی عوسمانیەوە دەستنیشانکرابوون نەک لەلایەن خانەکانەوە". ئەیالەتەکە لە ئەنجامی پەیماننامەی کوچوک کاینارکا لە ساڵی ١٧٧٤دا لکێندرا بە خانەیەکی سەربەخۆی کریمیاوە بۆ ماوەیەکی کورت. خودی خانات لە ساڵی ١٧٨٣ لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیاوە دەخرێتە ژێر دەسەڵاتەوە.https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&redir_esc=y

دابەشی کارگێڕی
بەگوێرەی ئەولیا چەلەبی، ئەیالەتی کەفێ لە سەدەی ١٧دا شەش سنجاقی ھەبووە:
 سنجاق ی بالیکلاغا (باڵەکلاڤا)
 سنجاقی کێرچ (کێرچ)
 سنجاقی تامان (تامان)
 سنجاقی چەرکێز شاگاکە (خێگایک چەرکەسییەکان لە ئەناپا)
 سنجاقی بالیسیرە ()
 سنجاقی ئەزاک (ئازۆڤ)

دابەشبوونە ئیدارییەکانی بەیلەربەیلیکی کەفێ لە نێوان ساڵانی ١٧٠٠ بۆ ١٧٣٠ بەم شێوەیە بوو:
 سنجاقی پاشا (پاشا سنجاغی، فیۆدۆسیا)
 سنجاقی ئاکرمان (ئاکرمان سنجاغی، بیلھورود-دنیسترۆڤسکی)
 سنجاقی بێندەر (بێندەر سنجاغی، بێندەر)
 سنجاقی قەڵای ئەتشو (کالعەی ئاچو سنجاغی، ئاچوێڤۆ)
 سنجاقی زانێ (زانا سانجاغی، ئازۆڤ)
 سنجاقی کینبورن (کلبورن سنجاغی، کینبورن)

سنجاقی کەفێ
دابەشکردنی سەرەتایی
 کازا ئۆف مێنگوب (مەنگوپ)
 کازا سوغداک (سوداک)
 کازا ئۆف کێرچ (کێرچ)
 کازا ئۆف ئەزاک (ئازۆڤ)
 کازا ئۆف تامان (تامان)

 شارەکانی دۆخی تایبەت: بالیکلاگو (بالاکلاڤا) و ئینکەرمان (ئینکەرمان)

 سەرچاوەکان 

کەفێ
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٣٤
کەفێ