ئەیالەتی نیش

ئەیالەتی نیش (بە تورکیی عوسمانی: ایالت نیش بە ڕۆمانی:Eyālet-i  Nīş) یەکێک لە ئەیالەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو.https://www.geonames.de/coutr-ota-provinces.html دەکەوێتە خاکی باشووری سربیا و ڕۆژئاوای بولگاریای ئێستا. لە ساڵی ١٨٤٦ دروست بووە و ناوەندی کارگێڕییەکەی نیش بووە. ئەیالەتی نیش لە ساڵی ١٨٦٤دا خرایە ناو ویلایەتی دانووبەوە.https://web.archive.org/web/20150828011949/http://www.geonames.de/coutr-ota-provinces.html

 مێژوو 
ئەیالەتی نیش لە ساڵی ١٨٤٦ لە پارچە پارچەکردنی ئەیالەتی ڕوم ئەیلی دروست بووە کە سەردەمانێک گەورەترین و گرنگترین ئەیالەتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بووە.

لە ساڵی ١٨٦١ مەدحەت پاشا کرایە بەرپرسی ئەیالەتی نیش. ئەو چاکسازیخوازێک بوو کە لە ژێر کاریگەری بیرۆکەکانی ڕۆژئاوادا بوو و ئەیالەت بوو بە نمایشێکی بزووتنەوەی چاکسازیخواز. ئەو مامەڵەی لەگەڵ کێشەکانی پەیوەندییەکان و ئاسایشدا کرد: سیستەمێکی خانووی بلۆکی دانا بۆ وەستاندنی دەستدرێژیی گروپە چەکدارەکان لە سربیا. بەپێی ژیاننامەی کوڕە ستایشکەرەکەی لەبارەیەوە، "جەندرمەیەکی ڕێکخست و کۆکردنەوەی ئاشتیانەی باجەکانی مسۆگەر کرد و کۆتایی بە ھەموو گۆشەگیرییەکی ئایینی ھێنا".

ھەروەھا قوتابخانە و نەخۆشخانەی بۆ ئەندامانی ھەموو گروپە ئاینیەکان بەبێ جیاوازی دامەزراندووە. چاکسازییەکانی مەدحەت ئەوەندە سەرکەوتوو بوون کە ئیلھامبەخش بوون بۆ دووبارە کارکردنەوە لە سیستەمی عوسمانی. لە ساڵی ١٨٦٤ ئەنجومەنی دەوڵەت بڕیاریدا کە ئەیالەتەکان بە ویلایەتە گەورەکان بگۆڕدرێن. لە ھەریەکێک لەم ئاستە سەرەکیانەی حوکمڕانیدا، ئەنجومەنی تێکەڵاوی موسڵمان و مەسیحی دەبوو.

یەکەم لە ویلایەتەکان بۆ ماوەیەک لەلایەن مەدحەت پاشا بەڕێوەدەبرا و ئەیالەتی نیشی پێشوو و بەشێکی زۆری بولگاریای لەخۆگرتبوو و ناوی لێنرا "ویلایەتی دانووب". لە سێ ساڵی داھاتوودا بەرنامەیەکی گەورەی دروستکردنی قوتابخانە و کارە گشتیەکانی دیکەی بەڕێوەبرد، ھەروەھا ناساندنی ڕۆژنامەیەکی پارێزگایی.https://archive.org/details/kosovoshorthisto00malc

 دابەشی کارگێڕی 
سانجاکەکانی ئەیالەتەکە لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا:https://books.google.iq/books?id=_h7iYLjvQOsC&pg=PA75&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
 سنجاقی نیش (کورسی)
 سنجاقی سۆفیا
 سنجاقی سامۆکۆڤ
 سنجاقی کیوستێندیل

 سەرچاوەکان 

نیش
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٣٤
نیش
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٤٦