ئەیالەتی ڕۆم

ئەیالەتی ڕۆم (بە تورکیی عوسمانی: ایالت روم بە ڕۆمانی:Eyālet-i  Rūm) یەکێک لە ئەیالەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو.https://www.geonames.de/coutr-ota-provinces.html دواتر ناوی لێنرا ئەیالەتی سیواس. لە باکووری ئانادۆڵ، دوای داگیرکردنی ناوچەکە لەلایەن بایەزیدی یەکەمەوە لە ساڵانی ١٣٩٠ دامەزراوە. پایتەختەکەی شاری ئاماسیا بوو کە دواتر گواسترایەوە بۆ تۆقاد و دواتر بۆ سێواس. ڕووبەری ڕاپۆرتکراوی لە سەدەی نۆزدەهەمدا ٢٨٩١٢ میل چوارگۆشە بووە (٧٤٨٨٠ کم٢).https://books.google.iq/books?id=zSNUAAAAYAAJ&pg=PA698&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

ڕۆم ناوی کۆنی تورکی سەلجوقی بوو بۆ ئانادۆڵ، ئاماژەیە بۆ ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی ڕۆژهەڵات، و لە دەقە ئەوروپییەکان لە درەنگانی سەدەی نۆزدەهەمدا وشەی ڕوم (یان ڕۆم) بەکارهاتووە بۆ ئاماژەدان بە تەواوی ناوەڕاستی ئانادۆڵ، نەک تەنها ئەو ناوچە بچووکە کە ئەیالەتی عوسمانی پێکدەهێنێت. سەیری(سوڵتانییەتی ڕۆم)بکە.

 مێژوو 
لە سەدەی ١٤دا چەندین شارۆچکەی ئۆتۆنۆم (ئاماسیا، تۆقاد، سێواس) دامەزران، سەرەڕای بەردەوامی دەسەڵاتی سەلجوکی-مەنگۆل لە ناوەڕاستی ئاناتۆلیا(ئاسیای بچووک).https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA41&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

کاتێک حاکمی ئیلخانییەکان ئەبوو سەعید لە ساڵی ١٣٣٥دا کۆچی دوایی کرد، ئیدارەی ئاسیای بچووک سپێردرا بە حاکمی پێشووی عەلائەددین ئەرتین بەی کە خەڵکی ئویغور بوو. (عەلائەددین بەی) لە کۆتاییدا سەربەخۆیی ڕاگەیاند، بەدوای پاراستنی مەملوکەکاندا کە ڕکابەری ئیلخانییەکان بوون. ناوچەی دەوروبەری سێواس-قەیسەری گرت و لە کۆتاییدا (میرنشینێکی ئەرتینی) دامەزراند کە لە سەردەمی دەسەڵاتی کوڕەکەیدا، (مەحمەد بەی)، بەھێزتر بوو.Encyclopedia of the Ottoman Empire, p. 41, at Google Books By Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters

لە ساڵی ١٣٨١ (قازی بورھاندین)، قازییەکی لە قەیسەری دانا کە ھەروەھا وەک وەزیر دەستنیشانکرا بۆ نوێنەرایەتیکردنی (میرنشینێکی ئەرتینی) لەو شارۆچکەیەدا، جێگەی ئەرتینەکانی گرتەوە وەک فەرمانڕەوای سێواس و ھەروەھا ئاماسیا و تۆقادی گرت. میرنشینەکەی توانی بەرەنگاری دەستێوەردانەکانی ناوەڕاستی ئەنادۆڵ بێتەوە لەلایەن ھەردوو ئاق قۆینلۆ و عوسمانییەکانەوە تاوەکو بە مردنی لە ساڵی ١٣٩٨دا داڕما.Encyclopedia of the Ottoman Empire, p. 41, at Google Books By Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters

کەماخ و بایبورت کە لە ساڵی ١٥١٥ لە دەستی سەفەوییەکان گیرا و مەلەتی کە لە ساڵی ١٥١٦ لە میرنشینی دولکەدیرۆغلوی مەمالیکەکان گیرا، وەک سنجاقێک لکێنران بەم ئەیالەتەوە.

 سەرچاوەکان 

ئەیالەتەکانی عوسمانی|ڕۆم
پۆل:پارێزگای ئادانا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٦٠٨
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٦٥
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٣٩٨ لە ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٦٤