شەڕی سلێمانی (١٨٣٤)

شەڕی سلێمانی ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازی بوو کە لە ساڵی ١٨٣٤ ڕوویدا، لە نێوان میرنشینی بابان و ئەیالەتی مووسڵی سەر بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی. لە نزیک شاری سلێمانیی پایتەختی میرنشینی بابان، لە چوارچێوەی ھەوڵەکانی ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی بۆ سەرکوتکردنی ئۆتۆنۆمیی کورد و لەناوبردنی یەک بە یەکی میرنشینە کوردییەکان کە لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا دەستی پێکرد.

 پێشینە 
میرنشینی بابان لە مێژەوە نیمچە سەربەخۆییی لەژێر دەسەڵاتی عوسمانیدا پاراستبوو؛ بەڵام زیادبوونی ھەوڵەکانی ئیمپراتۆرییەت بۆ ناوەندیکردنی کۆنترۆڵ لە پارێزگا پەراوێزییەکانیدا بووە ھۆی گرژی لەگەڵ سەرکردە کوردەکان. محەممەد پاشا ئیناڵ، پارێزگاری ئەیالەتی مووسڵ ئەرکی بەستنەوەی سلێمانیی بە دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی عوسمانی پێ سپێردرا.

 شەڕەکە 
لە سەرەتای ساڵی ١٨٣٤ ھێزەکانی عوسمانی بە سەرۆکایەتیی پاشا ئیناڵ پێشڕەوییان کرد بۆ ناو خاکی بابان. سەرکردەی بابان لەوکاتەدا، ئەحمەد پاشای بابان، ھێزی عەشایەریی کۆدەکردەوە و ھەوڵی دا بەرگری لە سلێمانی و ناوچەکانی دەوروبەری بکات. شەڕ و پێکدادان لە سەرانسەری ناوچەکەدا ڕوویدا، بەڵام عوسمانییەکان بە ژمارەیەکی سەرووتر و تۆپ و چەکە قوڕسەکانی، لای باڵایان بەدەستھێنا.

 دەرئەنجام 
شکستی ھێزەکانی بابان خاڵی وەرچەرخانی لە داڕمانی میرنشینەکەدا بوو. ھەرچەندە کۆنترۆڵی تەواوی عوسمانییەکان دەستبەجێ نەبوو، بەڵام شەڕەکە لە ڕووی سەربازی و سیاسییەوە بابانی لاواز کرد. تا ساڵی ١٨٥١ میرنشینی بابان بە فەرمی ھەڵوەشایەوە و سلێمانی تێکەڵ بە سیستەمی پارێزگاییی عوسمانی کرا.

 میرات و کاریگەری 
شەڕەکە ھێمای ململانێ بەرفراوانترەکانی لە نێوان ئۆتۆنۆمی و قەوارە سەربەخۆکانی کورد و ھەوڵەکانی ناوەندگەراییکردنی عوسمانی نیشاندا. ھەروەھا بەشداریی لە داڕمانی دەسەڵاتی سەربەخۆی کوردی لە ناوچەکە و گۆڕانی بەرەو ئیدارەی ڕاستەوخۆی عوسمانیدا کرد.

 سەرچاوەکان 
 McDowall, David. A Modern History of the Kurds. I.B. Tauris, 2004.
 van Bruinessen, Martin. Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan. Zed Books, 1992.
 ئەرشیڤەکانی عوسمانی (Başbakanlık Osmanlı Arşivi)، ئیستەنبوڵ.
https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Battle_of_Sulaymaniyah_(1834)#
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی بابان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:مێژووی کورد
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:میرنشینی بابان
پۆل:سلێمانی
پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی
پۆل:پارێزگای سلێمانی
پۆل:شەڕەکان