ڕێڕەوی ئەسپسواری

وێنۆک|ڕێڕەوێکی ئەسپسواری لە ئۆولو، فینلاند

ڕێڕەوی ئەسپسواری ڕێڕەوێک یان ڕێگایەکی گشتییە کە لەلایەن خەڵکی سواری ئەسپەوە بەکاردەھێنرێت. ئەو ڕێڕەوانەی کە لە بنەڕەتدا بۆ بەکارھێنانی ئەسپ دروست کراون، زۆرجار ئێستا خزمەت بە ڕیزێکی فراوانتر لە بەکارھێنەران دەکەن، لەوانەش ئەسپسواران، شاخڕەوان، و پاسکیلسواران. ئەم جۆرە ڕێڕەوانە یان بۆ پێڕاگوێزە بزوێنەر-دارەکان نەگونجاون، یان پێڕاگوێزەکان لێیان قەدەغەکراون. ئەو یاسایانەی کە پەیوەستن بە بەکارھێنانە ڕێگەپێدراوەکانەوە، لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر جیاوازن.

لە وڵاتە پیشەسازییەکاندا، ڕێڕەوەکانی ئەسپسواری ئێستا بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ کات بەسەربردن بەکاردەھێنرێن؛ بەڵام، ھێشتا لە ناوچەکانی تردا ڕێگای گواستنەوەی گرنگن. بۆ نموونە، ئەوان شێوازی سەرەکیی گەشتکردنن بۆ گوندە شاخاوییەکانی لیسۆتۆ.

لە ئینگلتەرا و وێڵزدا، ڕێڕەوی ئەسپسواری ئێستا ئاماژەیە بۆ ڕێڕەوێک کە دەکرێت بە شێوەی یاسایی لەلایەن ئەسپسوارانەوە جگە لە پیاسەکەران، و لە ساڵی ١٩٦٨ەوە، لەلایەن پاسکیلسوارانەوە بەکاربھێنرێت. «ڕاید» زاراوەیەکی ترە کە بۆ ڕێڕەوی ئەسپسواری بەکاردێت: «ڕێڕەوێک یان ڕێچکەیەک، بەتایبەتی یەکێک بەناو دارستاندا، کە بە شێوەیەکی گشتی بۆ ئەسپسواری دروست کراوە» (فەرھەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد).

لە ئەمریکادا، زاراوەی bridle path بە شێوەی ئاخاوتن بۆ ئەو ڕێڕەو یان ڕێچکانە بەکاردێت کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن ئەو کەسانەوە بەکاردەھێنرێن کە گەشتی ڕۆژانە لەسەر ئەسپ دەکەن، و بە شێوەیەکی گشتی تەنھا لە کەناری ڕۆژھەڵاتدا بەکاردێت، لەکاتێکدا لە ڕۆژاوا زاراوەی ھاوتا trailە. زاراوەی bridleway بە دەگمەن لە ئەمریکادا بەکاردێت. بە شێوەیەکی گشتی وا دادەنرێت کە ئەسپەکان ڕێگەیان پێ دراوە ڕێڕەوەکان لە ئەمریکادا بەکاربھێنن، مەگەر بە تایبەتی قەدەغە کرابن، ھەرچەندە یاساکان لە نێوان شوێنەکاندا جیاوازن.

لە ھەندێک وڵاتدا ڕێڕەوی دوورمەودای فرە-بەکارھێنان دروست کراون، لەوانە ڕێڕەوی نیشتمانیی دووسەدەمین ساڵ لە ئوسترالیا، کە یەکێکە لە درێژترین ڕێڕەوە نیشانکراوە فرە-بەکارھێنانەکانی جیھان، و ٥٬٣٣٠ کیلۆمەتر درێژە. ڕێڕەوەکانی ھێڵی ئاسن زۆرجار دەکرێت لەلایەن ئەسپسوارانەوە بەکاربھێنرێن.

 لە شانشینی یەکگرتوو 
وێنۆک|پاسکیلسواران لەسەر ڕێڕەوێکی ئەسپسواری لە ئینگلتەرا

 ئینگلتەرا و وێڵز 
لە ئینگلتەرا و وێڵزدا، ڕێڕەوێکی ئەسپسواری بریتییە لە «ڕێگایەک کە خەڵک مافی ڕێڕەویان بەسەریدا ھەیە بە پێ و مافی ڕێڕەویان بەسەریدا ھەیە بە ئەسپ سواری یان ڕاکێشانی ئەسپ، جا بە مافی لێخوڕینی ئاژەڵان بە درێژاییی ڕێگاکە بێت یان نا.» ھەرچەندە بەشی ٣٠ی یاسای لادێی ساڵی ١٩٦٨ ڕێگە بە لێخوڕینی پاسکیل دەدات لەسەر ڕێڕەوە گشتییەکانی ئەسپسواری، یاساکە دەڵێت کە «ھیچ ئەرکێک دروست ناکات بۆ ئاسانکاریی بەکارھێنانی ڕێڕەوەکە لەلایەن پاسکیلسوارانەوە». بەم شێوەیە، مافی پاسکیلسواری بوونی ھەیە ھەرچەندە لەوانەیە ھەندێک جار ئەنجامدانی قورس بێت، بەتایبەتی لە زستاندا. پاسکیلسواران کە ڕێڕەوێکی ئەسپسواری بەکاردەھێنن، ناچارن ڕێگە بدەن بە بەکارھێنەرانی تر کە بە پێ یان بە ئەسپ سوارین، بەپێی یاسای لادێی ساڵی ١٩٦٨.

لە ھاید پارکی لەندەندا، ڕێڕەوی لم-داپۆشراوی ڕۆتن ڕۆ وەک ڕێڕەوێکی ئەسپسواری پارێزراوە و بەشێک لە ڕایدی باشووری ھاید پارک پێکدەھێنێت. ئەمە گونجاوە بۆ سوارەی ماڵی شاھانە، کە لە نزیکەوە لە پادگای ھاید پارک لە نایتسبریج جێگیرن، بۆ ڕاھێنانکردن بە ئەسپەکانیان.

ھەرچەندە ڕێڕەوەکانی ئەسپسواری لەسەر نەخشەکانی ئۆردنانس سێرڤەی نیشان دراون، تەنھا نەخشەی کۆتاییی ناوچەکە (کە لەلایەن ئەنجومەنی کاونتییەوە کۆنترۆڵ دەکرێت) ھەموو ڕێڕەوێکی ئەسپسواریی یاسایی لیست دەکات.

بە گشتی زیاتر لە ٧٦٬٠٠٠ ڕێڕەوی ئەسپسواریی جیاواز ھەن کە درێژیی کۆیان زیاتر لە ٢٥٬٠٠٠ میلە لە ئینگلتەرا و وێڵزدا.

 سەرچاوەکان