ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی

ئیمپراتۆریەتیی ھۆتەک (، ) دەسەڵاتێکی پاشایەتی بوو لە ئەفغانستان کە لەلایەن پشتوونەکانەوە دامەزرا و بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٧٢٠دا فەرمانڕەوایی بەشێک لە ڕۆژھەڵاتی ئێران و ئەفغانستانی کرد. ئەم ئیمپراتۆرییەتە لە مانگی نیسانی ساڵی ١٧٠٩ لەلایەن میروەیسی ھۆتەکەوە دامەزراوە، کە سەرکردایەتی ڕاپەڕینێکی سەرکەوتووی کرد لە دژی ئیمپراتۆرییەتی سەفەوی لە ناوچەی لۆی قەندەھار (واتا قەندەھاری گەورە) کە دەکەوێتە باشووری ئەفغانستان.

لە ساڵی ١٧١٥ میروەیس بەھۆی نەخۆشی کۆچی دوایی کرد و عەبدولعەزیزی برای جێنشینی گرتەوە. ئەو بۆ ماوەیەکی کورت حوکمڕانی کرد تا لەلایەن مەحموودی برازایەوە کوژرا، مەحموود لە ساڵی ١٧٢٠ ھێرشی کردە سەر سەفەوییەکان و لە ساڵی ١٧٢٢ ئەوانی ڕووخاند. لە بەرامبەردا مەحموود لە دوای کودەتایەکی کۆشک لە ساڵی ١٧٢٥دا ئامۆزاکەی ئەشرەف بوو بە جێنشینی. ئەشرەف بۆ ماوەیەکی کورت فەرمانڕەوایی کرد، چونکە فەتحکەری ئێرانی نادر قولی بەگ (دواتر نادر شا) کە سەرکردایەتی سەفەوییەکان دەکرد، لە شەڕی دامغان لە ساڵی ١٧٢٩دا شکستی پێھێنا و ئیمپراتۆریەتیی ھۆتەکی لە ئێران دەرکرد. ئەشرەف ھۆتەک دوورخرایەوە بۆ باشووری ئەفغانستانە و دەسەڵاتی ھۆتەکی بچووکرایەوە. لە ساڵی ١٧٣٨دا، ئیمپراتۆریەتیی ھۆتەکی کۆتایی پێ ھات، نادر شا دوای گەمارۆدانی درێژخایەنی قەندەھار، حوسێن ھۆتەکی جێنشینی ئەشرەفی کوشت و ئەفغانستانی داگیرکرد. دواتر نادر شا دەستی کرد بە دامەزراندنەوەی سەروەری ئێران بەسەر ئەو ناوچانەی کە دەیان ساڵ پێشتر بە ڕکابەرە سەرەکییەکانی ئێران لەدەستیان دابوو کە حکومڕانیان لەلایەن ئیمپراتۆریەتی عوسمانی و ڕووسیا دەکرا.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٠٩
پۆل:ئەفغانستان
پۆل:ئێران
پۆل:ئێران لە سەدەی ١٨یەم