میرنشینی دیلماچۆغولاری

میرنشینی دیلماچۆغولاری یان بەیلیکی دیلماچ (دملێچ یان دێملێچ) میرنشینێکی بچووک بوو (بە تورکی: بەیلیک) کە لە سەدەی ١١دا لە تورکیای ئێستا دامەزرا.

دوای شەڕی مەلازگرت لە ساڵی ١٠٧١، ھۆزە تورکمانە سەرکەوتووەکان بە سەرۆکایەتی جەنگاوەرانی غازی دەستیان کرد بە نیشتەجێبوون لە خاکێکدا کە پێشتر سەر بە ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی بوو. یەکێک لەو جەنگاوەرانە (دڵماچ ئۆغلو مێھمەت) (کوڕی دڵماچ) بوو. دوای ئەوەی ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی شاری بدلیسی داگیرکرد شارەکە وەک ئیکتا، موڵکێکی نا میراتی لە ساڵی ١٠٨٥دا درا بە مەھمەت. دوای داگیرکردنی شارۆچکەی ئەرزن کە لە نزیکەوەیە (ئێستا گوندێکی بچووکە)، مەھمەت لە ساڵی ١١٠٤دا کۆچی دوایی کرد. لە سەردەمی تۆگان ئەرسلانی کوڕیدا، بەیلیک ئیتر وەسیلی ئیمپراتۆرێتی سەلجوکی گەورەی نەبوو. لە ساڵانی سەرەتای دەسەڵاتی خۆیدا، تۆگان ئارسلان دەسەڵاتی ئارتوکیدەکانی قبوڵ کرد و لەگەڵ ئارتوکیدەکان، بەشدارییان لە ژمارەیەک ئۆپەراسیۆنی سەربازیدا کرد دژی خاچپەرستان، گرنگترینیان شەڕی ئاگەر سانگوینی بوو لە ساڵی ١١١٩ کە ڕۆجەری سالێرنۆ ژیانی لەدەستدا.Prof.Yaşar Yücel-Prof Ali Sevim:Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, 1991, pp 160 ھەروەھا دوای دەستەبەرکردنی سەربەخۆیی ناچار بوو دژی بەیلیکە تورکەکانی دیکەی وەک سۆکمەنلی و ئارتوکیدەکانی پێشووی سوزەرەیین شەڕ بکات بۆ ئەوەی بەرگری لە بدلیس بکات لە ھێرشەکان. دوای مردنی تۆگان (١١٣٤ ؟) جێنشینەکانی دژی جۆرجیا و دانیشمەندەکان شەڕیان کرد. لەگەڵ جێگرتنەوەی میرنشینە بچووکەکان لەلایەن دەسەڵاتە گەورەکانەوە بەیلیکەکان دەبوو سەروەری ئەیوبییەکان، ئیمپراتۆریەتیی خەوارزمی، ئیلخانییەکان و تەیمووری لەنگ قبوڵ بکەن. دوای گەڕانەوەی تەیمور، ئاق قۆینلۆ تورکۆمانەکان ھەموو خاکەکەیان گرت کە ڕەنگە لە دەوروبەری ساڵانی ١٤١٠دا.Yılmaz Öztuna, "Devletler ve Hanedanlar" Cilt: 2, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, s.

 فەرمانڕەواکان 
 بەگYılmaz Öztuna, "Devletler ve Hanedanlar" Cilt: 2, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, s. حوکمڕانی تێبینی دیلماچۆغلو مێھمەت بەگ  ١٠٨٥–١١٠٤  شەمسودەڤلە تۆگان ئەرسلان  ١١٠٤–١١٣٨  حوسامەددین کورتی  ١١٣٨–١١٤٦  شەمسودەڤلە یاکوت ئەرسلان  ١١٤٦–١١٤٨  فەھرودەڤلێت شا  ١١٤٨–١١٨٠  فولان بەگ  ١١٨٠–١١٩٢ 

 سەرچاوەکان 

پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی
پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا
پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢
پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٥
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٩٦٠
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٦٤
پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٧