ئۆپەراسیۆنی بەیتوولموقەدەس

ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەس ئۆپەراسیۆنێکی ئێران بوو کە لەکاتی شەڕی ئێران و عێراق ئەنجامدرا. سەرکەوتوو بوو، ئامانجی سەرەکی ئازادکردنی خوڕەمشار بوو و پاڵنانی ھێزە عێراقییەکان بوو بۆ سنوور. ئەم ئۆپەراسیۆنە لەگەڵ ئۆپەراسیۆنی تەریقولقودس و  ئەلفەتحولموبین سەرکەوتوو بوو لە دەرکردنی ھێزەکانی عێراق لە باشووری ئێران.

 پێشینە 
لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠، سەدام حسێن، سەرۆککۆماری عێراق شەڕی دژی ئێران ڕاگەیاند، ئەمەش بەھۆی خواستی عێراق بوو بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی تەواوەتی بەسەر ڕێڕەوی ئاوی شەتەلعەرەب (یان ڕووباری ئارووەند ڕوود) دا ھەبێت. ھێرشی زەمینی بۆ سەر باشووری ئێران دەستپێکرد، ھەرچەندە ئۆپەراسیۆنەکان لە شوێنەکانی دیکەش بەدرێژایی سنووری ئێران و عێراق بەردەوام بوون. سەددام بەھۆی ئاژاوەی سەربازی و سیاسی کە دوای شۆڕشی ئێران ھاتە ئاراوە، فەرمانی بە ھێزە عێراقییەکان کرد کە «دزە بکەنە نێو ھێڵەکانی پێشەوە». لە دوای ڕێککەوتنی جەزائیر لە ساڵی ١٩٧٥ەوە کێبڕکێی لەسەر شەتەلعەرەب بوو؛ بەڵام لە دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێرانەوە لە ساڵی ١٩٧٩ەوە، عێراق بە پێویستی زانیبوو کە ئامانجەکانی بە ھێز بگات، بە لەبەرچاوگرتنی شکستی ھەوڵەکانی پێشوو بۆ ڕازیکردنی حکوومەتی شۆڕشگێڕی ئێران بۆ دانوستان لەسەر یەکلاییکردنەوەیەکی نوێ.

کاتێک ھێزە عێراقییەکان جێگیرکران، ئێرانییەکان پلانیان بۆ زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆن دانا کە ئامانجیان دەرکردنی عێراقییەکان بوو لە باشووری ئێران، یەکێک لەو ئۆپەراسیۆنانە ئۆپەراسیۆنی تەریقولقودس بوو.

 شەڕەکە 
ئێرانییەکان ھێرشیان کرد و نزیکەی ٧٠ ھەزار سەرباز لە ناوچەی ئەھواز - سووسەنگرد ھەبوون. ھێزە عێراقییەکان لەو ناوچەیە کشانەوە و بەرگرییەکانیان لە خوڕەمشار پتەوتر کرد.

عێراقییەکان لە ٢٠ی ئایار ھێرشی پێچەوانەیان دەستپێکرد، بەڵام لایەنی ئێرانی سەرەڕای قەبارەی خۆی، توانی ئەو ھێرشە بەرپەرچ بداتەوە.

لە ٢٤ی ئایار، ئێرانییەکان خوڕەمشاریان ئازاد کرد؛ ئەو شارە ئێرانییە گرنگە لە ڕووی ستراتیژی و ڕەمزییەوە کە گرتنی لەلایەن عێراقەوە لە ڕۆژانی سەرەتای جەنگدا خاڵی نزمی بوو بۆ سامانی ئێران.

عێراقییەکان فەرمانیان پێکرا کە بکشێنەوە، ھەرچەندە زۆرێک پێشتر ئەو کارەیان کردبوو کاتێک خوڕەمشار کەوت، ئێرانییەکان لە خوڕەمشار ١٥–١٩ ھەزار سەربازی عێراقی و بڕێکی زۆر کەرەستەی سەربازیی عێراقیان گرت.

عەقید ئەحمەد زەیدان، فەرماندەی ھێزە عێراقییەکان لە شارەکە، ھەوڵیدا ھەڵبێت، بەڵام لە کێڵگەیەکی مین گیری خواردبوو کە پێشتر لەسەر فەرمانی ئەو دانرابوو، و کاتێک پێی خستبووە سەر مینێک گیانی لەدەستدا.https://web.archive.org/web/20170815025111/http://www.iranreview.org/content/Documents/Khorramshahr-Liberation-Day-24-May-1982.htm

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی پارێزگای خووزستان
پۆل:Webarchive template wayback links
پۆل:Pages using deprecated image syntax