ویلایەتی سووریا

ویلایەتی سووریا یا ویلایەتی شام یا ویلایەتی دیمەشق بە تورکیی عوسمانی: سوریە ولایتی بە ڕۆمانی:Sûriye Vilâyeti) دابەشکردنێکی کارگێڕی ئاستی یەکەم (ویلایەت) بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.Kaligian, Dikran Mesrob (2011) Armenian Organization and Ideology Under Ottoman Rule, 1908–1914 (revised edition) Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey

بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی ٦٢١٨٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە بووە (٢٤٠٠٩ میل چوارگۆشە)، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتاییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (لە ساڵی ١٩٠٨دا بڵاوکراوەتەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی (١) ملێۆن کەس بووە. وردی ژمارەکانی دانیشتووان لە "نزیکەیی"ەوە دەست پێدەکات تا "تەنھا گریمانەیی" بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.https://archive.org/details/asiakeane00kean/page/460/mode/1up

 مێژوو 
لە ساڵی ١٨٦٤ یاسای ویلایەت ڕاگەیەندرا. یاسای نوێی ویلایەتەکان لە ساڵی ١٨٦٥ لە دیمەشق جێبەجێ کرا و ئەو ویلایەتە چاکسازی کراو ناوی سوریە/سووریا بوو، ئەمەش ڕەنگدانەوەی گەشەسەندنی ھۆشیاری مێژووییە لە نێو ڕۆشنبیرانی ناوچەکەدا. قودس لە باقی ویلایەتەکە جیاکرایەوە، و کرا بە سنجاقی سەربەخۆی قودس کە ڕاستەوخۆ ڕاپۆرتی دەدا بە ئەستەمبوڵ، نەک دیمەشق. جەبەل لوبنان بە ھەمان شێوە لە ساڵی ١٨٦٤دا کرابوو بە موتەسەڕیفێکی خۆبەڕێوەبەر.https://books.google.iq/books?id=4x09OvMBMmgC&pg=PA177&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

لە ساڵی ١٨٧٢ ھەرێمێکی نوێی ئیداری دروستکرا، کە ناوەندەکەی لە مەعان بوو، بەڵام تێچووی یەکە ئیدارییە نوێیەکە زۆر زیاتر بوو لە داھاتەکان و ساڵی دواتر داخرا. لە ساڵی ١٨٨٤ والی دیمەشق پێشنیارێکی کرد بۆ دامەزراندنی ویلایەتێکی نوێی باشووری سووریا، ھەرچەندە ھیچی لێ دەرنەچوو.https://books.google.iq/books?id=AMAbXGQDmDYC&pg=PA52&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

لە ساڵی ١٨٨٨دا ویلایەتی بەیروت لە ناوچە کەنارییەکانی ویلایەتی سووریا دروست بوو. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٨٩٢دا پێشنیارێکی دیکە بۆ حکومەتی ھەرێمێک کە سەنتەری مەعان بێت، خرایەڕوو، کە لە مانگی ئابدا پەسەندکرا. لە ناوەڕاستی ساڵی ١٨٩٥ ناوەندی ئەم موتەسەڕیفیە گواسترایەوە بۆ کەرەک (موتەسەڕیفی کەرەک) کە باشووریترین ڕادەی دەسەڵاتی عوسمانی لە ویلایەتی سووریادا دیاری دەکات.https://books.google.iq/books?id=nE7RjS91_E4C&pg=PA13&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false  

تا ساڵی ١٨٩٧ ویلایەتی سووریا بەسەر چوار سنجاقدا دابەش بوو کە بریتین لە (دیمەشق، حەما، حوران و کەرەک). پایتەختی ویلایەت دیمەشق بوو.https://books.google.iq/books?id=rezD7rvuf9YC&pg=PA909&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

 نەخشە 

 سەرچاوەکان 

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٦
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨
سووریا
پۆل:شام
پۆل:لوبنان
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٧
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٨٨