سیدا (ھەرکی)

250px
 قوبیلەی سیدا 
سیدا، یەکێکە لە پۆیە سەرەکی و بنەڕەتییەکانی عەشیرەتی هەرکی کە لە مێژووی ئەم عەشیرەتەدا ڕۆڵێکی دیاریان لە ڕووی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سەربازییەوە هەبووە. ئەوان بەوە ناسراون کە یەکێک بوون لەو پۆیانەی کە خاوەندارێتی ژمارەیەکی زۆر لە مەڕوماڵاتیان کردووە و بە شێوەیەکی چڕ و پڕ لە کۆچکردنی وەرزی (گەرمیان و کوێستان) بەشدار بوون.

 ڕەگ و ڕیشە 
مێژووی سیدا تێکەڵە بە مێژووی گشتی هەرکییەکان، بەڵام بەپێی گێڕانەوە زارەکییەکان، سیداکان ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ناوچە شاخاوییەکانی سەر سنووری باکوور و باشووری کوردستان. لە سەردەمانی ڕابردوودا، ئەوان بەشداری چالاکیان لە بەرگری و پاراستنی ناوچەکانی نیشتەجێبوونی خۆیاندا کردووە، بەتایبەت لەو شەڕانەی کە لە پێناو پاراستنی مەڕوماڵات و لەوەڕگاکاندا ڕوویانداوە.

 کار و کاسبی و ئابووری 
سەرچاوەی سەرەکی داهاتی سیداکان بە درێژایی مێژوو ئاژەڵداری (مەڕ و بزن) بووە. ئەوان ژیانێکی بەرهەمهێنیان هەبووە و بەرهەمە شیرەمەنییەکان (پەنیر، ڕۆن، ماست) و خورییان بازرگانی پێوە کردووە.
 لە هاویناندا (کوێستان): سیداکان بەرەو ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان تورکیا و عێراق (سەر سنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری) کۆچیان کردووە.
 لە زستاناندا (گەرمیان): بەرەو دەشتاییەکانی دەوروبەری هەولێر و بەردەڕەش لە هەرێمی کوردستان کۆچیان کردووە.

 پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (ماڵەکان) 
قەبیلەی سیدا لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە، لە چەندین "ماڵ" یان بنەماڵەی گەورە پێکدێت کە هەریەکەیان بە ناوی باپیرە گەورەیانەوە یان نازناوێکەوە ناسراون:

 #  ناوی ماڵ/بنەماڵە ١  خودێ دای ٢  میرزا شێخا ٣  ماڵە سوار ٤  مامیسا ٥  کوردالی ٦  کێ ٧  میساندینی ٨  ماڵە خان ٩  ماڵە چاوشین ١٠  لیاسی ١١  ماڵە سێن ١٢  ماڵە باس ١٣  ماڵە مەلەحم ١٤  ماڵە بی

 سەرچاوەکان 
 گێڕانەوە زارەکییەکانی گەورەپیاوانی عەشیرەتی هەرکی.

Category:عەشیرەتە کوردەکان
Category:هەرکی