شەپۆلی با

وێنۆک|300x300پیکسڵ|ڤیدیۆی شەپۆلە گەورەکانی زریانی ماری بە درێژاییی کەناری نیوپۆرت بیچ، کالیفۆرنیا
لە دینامیکی شلگازەکاندا، شەپۆلی با، یان شەپۆلی ئاوی دروستکراو بە با، شەپۆلێکی ڕووکەشییە کە لەسەر ڕووی ئازادی کۆمەڵەئاوەکان دروست دەبێت لە ئەنجامی ھەڵکردنی با بەسەر ڕووی ئاوەکەدا. مەودای بەرکەوتنەکە لە ئاراستەی بادا بە فێچ (fetch) ناسراوە. شەپۆلەکان لە زەریاکاندا دەتوانن ھەزاران کیلۆمەتر ببڕن پێش ئەوەی بگەنە وشکانی. شەپۆلەکانی با لەسەر زەوی قەبارەیان لە لەرەی بچووکەوە دەست پێدەکات تا شەپۆلی بەرزیی زیاتر لە ، و بەھۆی خێراییی با، ماوەی ھەڵکردن، فێچ، و قووڵاییی ئاوەوە سنووردار دەکرێن.

کاتێک ڕاستەوخۆ لەلایەن بای ناوخۆیییەوە دروست دەکرێت و کاریگەریی لەسەرە، سیستەمێکی شەپۆلی با پێی دەوترێت دەریای با. شەپۆلەکانی با دوای دروستبوونیان بە ڕێڕەوێکی بازنەیی گەورەدا دەڕۆن – لە نیوەگۆی باشووردا کەمێک بەرەو چەپ دەچەمێنەوە و لە نیوەگۆی باکووردا کەمێک بەرەو ڕاست. دوای دەرچوون لە ناوچەی فێچ و چیتر کاریگەریی بای ناوخۆیییان لەسەر نامێنێت، شەپۆلەکانی با پێیان دەوترێت سوێڵ (swells) و دەتوانن ھەزاران کیلۆمەتر ببڕن. نموونەیەکی بەرچاوی ئەمە ئەو شەپۆلانەیە کە لە باشووری تاسمانیا لە کاتی بای بەھێزدا دروست دەبن و بەناو زەریای ھێمندا دەڕۆن تا دەگەنە باشووری کالیفۆرنیا، و بارودۆخێکی خوازراو بۆ شەپۆلسواری دروست دەکەن. شەپۆلەکانی با لە زەریادا پێیان دەوترێت شەپۆلەکانی ڕووی زەریا و بە شێوەیەکی سەرەکی شەپۆلی کێشکردنن، کە تێیدا ھێزی کێشکردن ھێزی سەرەکیی ھاوسەنگکەرەوەیە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:فیزیای ئۆقیانووسناسی
پۆل:جوگرافیای کەناراوی