ڕاپەڕینی عێراق (١٩٥٢)

ڕاپەڕینی عێراق یان ئینتیفازەی عێراق زنجیرەیەک لێدانی نیشتمانی و ناڕەزایەتی توندوتیژ بوو لە دژی دەسەڵاتی پاشایەتی ھاشمی دەسەڵاتدار و پەیمانی ئینگلیز و عێراق. ئیلھامەکەی لە شۆڕشی میسری ھەمان ساڵ و بە نیشتمانیکردنی نەوت لەلایەن  محەممەد موسەدیدق سەرۆکوەزیرانی ئێرانەوە وەرگیراوە. شۆڕشگێڕان دەیانویست فەیسەلی دووەم ناچار بکەن سازش بکات و دەوڵەت بگۆڕێت بۆ کۆمار و بە کۆنتڕۆڵکردنی کاروباری دەرەوەی عێراق سەربەخۆیی تەواوەتی عێراق لە شانشینی یەکگرتوو دووپات بکەنەوە.

لە ٢٣ی ئابی ١٩٥٢ کرێکارانی بەندەر لە بەسرە مانیان گرت. دواتر لە ٢٦ی تشرینی یەکەمدا خوێندکارانی کۆلێژی دەرمانسازی عێراق ھاتنە ئاراوە. حیزبی شیووعیی عێراق لەپشت ئاژاوەکانی ساڵی ١٩٤٨ بوو، ھەرچەندە خۆپیشاندەران بە توندی دژایەتی دەسەڵاتی پاشایەتی بوون، بەڵام ھاوسۆزی سوپا بوون کە ھێمای یەکێتی نەتەوەیی و سەربەخۆیی عێراق بوو. شازادە عەبدولئیلاھ، حاکم و مامی فەیسەڵی دووەم، لە ٢٣ی ١٠، عەمید نوورەدین مەحموودی لە شوێنی مستەفا مەحموود عومەری گۆڕی، بەڵام ھیچ سازشێکی بۆ خۆپیشاندەران نەنواند. خۆپیشاندەران مەحموودیان ئیدانە کرد و داوای دەستلەکارکێشانەوەیان کرد لە بەرژەوەندی کامیل جادرچی ئەندامی پارتی نیشتمانی کە دوای شۆڕشی ١٩٣٦ بۆ ماوەیەکی کورت وەک وەزیری ئابووری لە سەردەمی بەکر سیدقیدا کاری کردووە. مەحموود سەرکوتکردنی ڕاپەڕین و سەپاندنی یاسای سەربازی و قەدەغەی ھاتوچۆ و داخستنی پارت و ڕۆژنامە سیاسییەکان و دەستبەسەرکردنی ناڕازییە دیارەکانی دەرکرد. لە ساڵی ١٩٥٣ جەمیل مەدفەعی، سیاسەتوانێکی مەدەنی لاواز، بۆ شوێنی مەحموود ھەڵبژێردرا. لە مانگی ئایاردا فەیسەلی دووەم تەمەنی پێگەیشت و ڕۆڵ و بەرپرسیارێتی پاشای لە ئەستۆ گرت. لە ساڵی ١٩٥٨ ئەفسەرانی سوپا بە کودەتایەک دەسەڵاتی پاشایەتییان ڕووخاند و بنەماڵەی شاھانەیان کوشت.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ململانێکانی ١٩٥٢
پۆل:ڕاپەڕینەکان
پۆل:خۆپیشاندانەکان لە عێراق