ویلایەتی سەلانیک

ویلایەتی سەلانیک،  بە تورکیی عوسمانی: سلانیک ولایتی بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Selânik) دابەشکردنێکی کارگێڕی ئاستی یەکەم (ویلایەت) بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.Kaligian, Dikran Mesrob (2011) Armenian Organization and Ideology Under Ottoman Rule, 1908–1914 (revised edition) Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey بەپێی زانیارییەکان لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕووبەرەکەی ١٢٩٥٠ میل چوارگۆشە بووە (٣٣٥٠٠ کیلۆمەتر دووجا).https://archive.org/details/earth01recluoft?view=theater#page/152/mode/1up

ویلایەتەکە لە باکوورەوە بە شانشینی بولگاریا سنووردار بوو؛ ویلایەتی ڕوم ئەیلی ڕۆژھەڵات لە باکووری ڕۆژھەڵات (دوای پەیمانی بەرلین)؛ ویلایەتی ئەدیرنە لە ڕۆژھەڵات؛ دەریای ئیجە لە باشوورەوە؛ ویلایەتی مەناستیر و سنجاقی سەربەخۆی سێرفیجە لە ڕۆژئاوا (دوای ساڵی ١٨٨١)؛ ویلایەتی کۆسۆڤۆ لە باکووری ڕۆژئاوا. 

ویلایەتەکە پێکھاتبوو لە بەشەکانی ئێستای ناوەڕاست و ڕۆژھەڵاتی مەقدۆنیای یۆنانی و مەقدۆنیای پیرین لە بولگاریا. ئێستا پیرین مەقدۆنیا بەشێکی وەک قەزاکانی کوما-ی بالا، پێتریچ، نەڤریکۆپ، مێنلیک، ڕۆپچۆز و ڕازلیک بەڕێوەدەبرا. دوای شەڕەکانی بەڵکان ھەڵوەشایەوە و لە ساڵی ١٩١٣ بەسەر شانشینی یۆنان و شانشینی سڕبیا و تزارۆمی بولگاریا دابەشکرا.

 دابەشی کارگێڕی 
ئەم ویلایەتە لە چوار سنجاق پێکھاتبوو:https://web.archive.org/web/20140928080409/http://tarihvemedeniyet.org/2009/10/selanik-vilayeti/
 سنجاقی سەلانیک.
 سنجاقی سیروز.
 سنجاقی درامە.
 سنجاقی تاشوز(طاشوز).
 پەیوەندی بە سنجاقی درامەوە ھەبووە و دواتر وەک سجاقێکی جیا دروست بووە.

 دیمۆگرافیا 
بەپێی سەرژمێری عوسمانی ١٨٨١/٨٢–١٨٩٣ ویلایەتەکە کۆی ژمارەی دانیشتووانی ١٫٠٠٩٫٩٩٢ کەس بووە، لە ڕووی نەتەوەییەوە بەم شێوەیە پێکھاتووە:https://kupdf.net/download/kemal-karpat-ottoman-population-1830-1914-demographic-and-social-characteristics_59e4a7b908bbc56144e653d7_pdf
 موسڵمانان - ٤٥٠٫٤٥٦
 یۆنانیەکان - ٢٨٢٫٠١٣
 بولگارییەکان - ٢٣١٫٦٠٦
 جوو - ٤١٫٩٨٤
 کاسۆلیکەکان - ٢٫٦٥٤
 پرۆتستانتەکان - ٣٢٩
 ئەرمەنییەکان - ٤٨
 ھاوڵاتیانی بیانی - ١٫٢٧٢

بەپێی سەرژمێری عوسمانی ساڵی ١٩٠٥/١٩٠٦، کۆی ژمارەی دانیشتوانی ویلایەتەکە ٩٢١٬٣٥٩ کەس بووە، لە ڕووی نەتەوەییەوە بەم شێوەیە پێکھاتووە:https://acikerisim.sakarya.edu.tr/bitstream/handle/20.500.12619/77091/T07628.pdf?sequence=1&isAllowed=y
 موسڵمانان - ٤١٩٫٦٠٤
 یۆنانییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ٢٦٣٫٨٨١
 بولگارییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ١٥٥٫٧١٠
 جوولەکەکان - ٥٢٫٣٩٥
 والاچیان (ڤلاکس) - ٢٠٫٤٨٦
 دۆم - ٤٫٧٣٦
 یۆنانییە کاسۆلیکەکان - ٢٫٦٩٣
 ئەرمەنییەکانی ڕۆژھەڵات - ٦٣٧
 پرۆتستانتەکان - ٣٢٩
 ئەرمەنییە کاسۆلیکییەکان - ٥٨
 لاتینیەکان - ٣١
 سوورییەکان - ٤
 ھاووڵاتیانی بیانی - ٧٩٥

بەڵام بەپێی ئەرشیفی عوسمانی، گرووپە سەرەکییە ئیتنۆکۆفێشناڵەکانی ویلایەتەکە بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٠٥/١٩٠٦ی عوسمانی بریتین لە:https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=T0R1DRo5NiUe4AyO_ZLbMg&no=AJ6sNKEe3OSTl8u3cOsARQ

 موسڵمانان - ٥١٠ ھەزار و ١٢٥
 یۆنانییە ئۆرتۆدۆکسەکان (پاتریارکیستەکان) - ٣٢٦٬٠٣٠
 بولگارییە ئۆرتۆدۆکسەکان (ئێکسارکیستەکان) - ٢٢٩٬٤٢٢
 جوولەکەکان - ٥٢ ھەزار و ٦٤٥ کەس

بە سجاقەکان، چوار گروپی سەرەکی ئیتنۆی دانپێدانان ژمارەیان ھەیە، بەم شێوەیە:

سنجاقموسڵمان%یۆنانییەکان%بولگارییەکان%جوو%سەرجەم% سنجاقی سەلانیک ٢٣٣٬٠٩٨٣٩٫٨ ٢١١٬٣٨٩٣٦٫١ ٩٢٬٧٥٢١٥٫٨ ٤٩٬٨٨٩٨٫٣ ٥٨٦٬١٢٨١٠٠٫٠٠ سنجاقی سیروز ١٥٠٬٠٤٥٤١٫١ ٨٢٬٣٣٤٢٢٫٥ ١٣١٬٤٧٦٣٩٫٣ ١٬٥٨٠٠٫٤ ٣٦٥٬٤٣٥١٠٠٫٠٠ سنجاقی درامە ١٢٦٬٩٨٢٧٦٫٢ ٣٢٬٣٠٧١٩٫٤ ٥٬١٩٤٣٫١ ٢٬١٧٦١٫٣ ١٦٦٬٦٥٩١٠٠٫٠٠ سەرجەم ٥١٠٬١٢٥ ٤٥٫٦ ٣٢٦٬٠٣٠ ٢٩٫١ ٢٢٩٬٤٢٢ ٢٠٫٥ ٥٢٬٦٤٥ ٤٫٧ ١٬١١٨٬٢٢٢ ١٠٠٫٠

بەپێی خەمڵاندنێکی ئارام ئەندۆنیان لە ساڵی ١٩٠٨دا ئەم دابەشبوونە نەتەوەییە لە ویلایەتەکەدا ھەبووە:https://books.google.iq/books?id=0kIU3-xnmBkC&dq=%22Defeat+in+Detail:+The+Ottoman+Army+in+the+Balkans%22&pg=PA41&redir_esc=y

 بولگارییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ٤٤٦ ھەزار و ٥٠ کەس
 تورکە موسڵمانەکان - ٣٣٣ ھەزار و ٤٤٠ کەس
 یۆنانییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ١٦٨٬٥٠٠
 موسڵمانانی بولگاری - ٩٨٬٥٩٠
 جوولەکەکان - ٥٥٬٣٢٠
 ڤلاکسی ئۆرتۆدۆکس - ٢٤٬٩٧٠
 دۆمە موسڵمان - ٢٢ ھەزار و ٢٠٠ کەس
 تێکەڵاو - ١٦٬٣٢٠

 نەخشە 

 ئەمانەش ببینە 
 ئەیالەتی سەلانیک
 دابەشبوونە کارگێڕییەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی

 سەرچاوەکان 

پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٧٥
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧
پۆل:مێژووی پارێزگای ئەستەمبوڵ
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٧٨