ویلایەتی جەزائری بەحری سفید

ویلایەتی جەزائری بەحری سفید، بە تورکیی عوسمانی: ولایت جزائر بحر سفید بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Cezair-i Bahr-i Sefid) دابەشکردنێکی کارگێڕی ئاستی یەکەم (ویلایەت) بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.Kaligian, Dikran Mesrob (2011) Armenian Organization and Ideology Under Ottoman Rule, 1908–1914 (revised edition) Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey لە ساڵانی ١٨٦٧ تا ١٩١٢-١٣، لە نێویاندا، لە زۆرترین ڕادەی خۆیدا، دوورگەکانی ئیجەی عوسمانی، قوبرس و گەرووی داردانێل.https://books.google.iq/books/about/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%A6_%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%AA_%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1_%D8%A8.html?id=SzlLAAAAMAAJ&redir_esc=y

لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، دەوترێت ڕووبەرەکەی ٤٩٦٣ میل چوارگۆشە بووە (١٢٨٥٠ کیلۆمەتر دووجا)، لە کاتێکدا ئەنجامە سەرەتاییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکراوەتەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی ٣٢٥٨٦٦ کەس بووە. وردی ژمارەکانی دانیشتووان لە "نزیکەیی"ەوە دەست پێدەکات تا "تەنھا گریمانەیی" بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.https://archive.org/details/asiakeane00kean/page/459/mode/1up

 مێژوو 
لە ساڵی ١٨٦٧ وەک جێنشینی ھاوناوی "ئەیالەتی جەزائری بەحری سفید" دامەزراوە، کە لە ساڵی ١٥٣٣ دامەزراوە. تا ساڵی ١٨٧٦/٧، کە گواسترایەوە بۆ ویلایەتی ئەستەمبوڵ، سنجاق(پارێزگای لاوەکی)ی بیگا پایتەختی (پاشاسنجاق) بوو،Birken, Andreas (1976). Die Provinzen des Osmanischen Reiches. Beihefte zum Tübinger Atlas des Vorderen Orients (in German). Vol. 13. Reichert. pp. 103, 113 لەگەڵ کورسی والی لە چانکالا، لە کاتێکدا سنجاقەکقنی دیکە ڕۆدۆس (ڕودس)، میدیلی (لێسبۆس)، ساکیز (خیوس)، لیمنی (لێمنۆس) و کیبریس (قوبرس) بوون.Birken, Andreas (1976). Die Provinzen des Osmanischen Reiches. Beihefte zum Tübinger Atlas des Vorderen Orients (in German). Vol. 13. Reichert. p. 101.

قوبرس کە لە ساڵی ١٨٦١ەوە وەکو موتەسەڕیفێکی سەربەخۆ لە ژێر دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی پۆرتەدا حوکمڕانی دەکرا، لە نیسانی ١٨٦٨دا خرایە ناو ویلایەتەوە،https://books.google.iq/books?id=h9e2PEGP3yUC&pg=PA239&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false تەنھا بۆ ئەوەی لە دوای ساڵی ١٨٧٠ جارێکی دیکە کرایەوە موتەسەڕیفێکی جیاواز.https://books.google.iq/books?id=h9e2PEGP3yUC&pg=PA378&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false لە ساڵی ١٨٧٨ قوبرس کەوتە ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا. دوای جیابوونەوەی بیگا، ڕودس بوو بە پاشا-سنجاق، پاشان بوو بە کیۆس لە ساڵی ١٨٨٠، پاشان ڕودس بوو بە جارێکی دیکە لە ساڵی ١٨٨٨.Birken, Andreas (1976). Die Provinzen des Osmanischen Reiches. Beihefte zum Tübinger Atlas des Vorderen Orients (in German). Vol. 13. Reichert. p. 107

دوورگەکانی دۆدیکانسا لە کاتی جەنگی ئیتالۆ-تورکیا لە ساڵی ١٩١١-١٩١٢ لەلایەن ئیتاڵیا داگیرکران و دوورگەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئیجە لە کاتی جەنگی یەکەمی بالکان (١٩١٢-١٣١٣) لەلایەن یۆنانەوە گیران، ئەمەش بووە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی ویلایەتەکە. لە دوورگەکانی ئیجە، ئیمبرۆس و تێنێدۆس دواجار بەپێی پەیمانی لۆزان (١٩٢٣) لە ژێر دەسەڵاتی تورکیادا مانەوە، لەکاتێکدا دۆدیکانسا دوای جەنگی جیھانیی دووەم بۆ یۆنان مایەوە.https://referenceworks.brill.com/display/db/eieo

 دابەشی کارگێڕی 
سنجاقەکان تا ساڵی ١٨٧٦:Beckingham, C.F. (1991). "D̲j̲azāʾir-i Baḥr-i Safīd". The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume II: C–G. Leiden and New York: BRILL. pp. 521–522. ISBN 90-04-07026-5.
 سنجاقی بیگا (پاشا-سنجاق)
 سنجاقی ڕودس
 سنجاقی میدیلی
 سنجاقی ساکیز
 سنجاقی لێمنۆس
 سنجاقی قوبرس

 ئەمانەش ببینە 
 ئەیالەتی جەزائری بەحری سفید

 سەرچاوەکان 

پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٧٥
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧