مایۆرکا

مایۆرکا, ھەروەھا بە ئینگلیزی مایۆرکا نووسراوە، گەورەترین دوورگەی بالیاریکی ئیسپانیایە، و حەوتەمین گەورەترین دوورگەی دەریای ناوەڕاستە.

پایتەختەکەی پاڵما، ھەروەھا پایتەختی کۆمەڵگەی ئۆتۆنۆمی دوورگەکانی بالێاریکە. دوورگەکانی بالیاریک لە ساڵی ١٩٨٣ەوە ناوچەیەکی سەربەخۆی ئیسپانیا بوون. دوو دوورگەی بچووکتر تەنھا لە کەنارەکانی مایۆرکا دایە: کابرێرا (باشووری ڕۆژھەڵاتی پاڵما) و دراگۆنێرا (ڕۆژاوای پاڵما). سروودی دوورگەکە بریتییە لە «لا بالانگوێرا».

ھاوشانی دوورگەکانی تری بالیاریک، مێنۆرکا، ئیبیزا و فۆرمێنتێرا، مایۆرکا شوێنێکی پشوودانی زۆر بەناوبانگە، بەتایبەتی بۆ گەشتیارانی ھۆڵەندا، ئێرلەندا، ئەڵمانیا، و شانشینی یەکگرتوو. فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی، فڕۆکەخانەی پاڵما دی مایۆرکا، یەکێکە لە قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکانی ئیسپانیا؛ لە ساڵی ٢٠١٧دا ٢٨ ملیۆن سەرنشین بەکاریان ھێناوە، ساڵانە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٢ بۆ ٢٠١٧ بەکارھێنانی زیاد.

 ئیتیمۆلۆژی 
ناوەکە لە لاتینی کلاسیکی  وەرگیراوە، «دوورگەی گەورەتر». دواتر لە زمانی لاتینی سەدەی ناوەڕاستدا، ئەمە بوو بە ، «گەورەترەکە»، بە بەراورد لەگەڵ Menorca, «ئەو بچووکترە». پاشان ئەمە زۆر ڕاستکرایەوە بۆ  لەلایەن نووسەرانی ناوەندی کەتەلۆنیاوە، کە دواتر وەک ڕێنووسی ستاندارد وەرگیرا.

 مێژوو 
 نیشتەجێبوونەکانی پێش مێژوو 
وێنۆک|نموونەی تالایۆتی پێش مێژوو لە مایۆرکا
وێنۆک|بەڵگە شوێنەوارییەکان ئاماژە بە بوونی porc negre (بەرازی ڕەش) لە شوێنە نیشتەجێبووەکانی پێش ڕۆمانەکان دەکەن.
دوورگەکانی بالێاری بۆ یەکەمجار لەلایەن مرۆڤەکانەوە لە ماوەی ھەزارەی سێیەمی پێش زایین کۆلۆنی کران، لە نزیکەی ساڵانی ٢٥٠٠–٢٣٠٠ پێش زایین لە نیمچە دوورگەی ئیبەری یان باشووری فەرەنسا، لەلایەن کەسانێکەوە کە پەیوەندییان بە کولتوری بێڵ بیکەرەوە ھەبووە. ھاتنی مرۆڤەکان بووە ھۆی لەناوچوونی خێرای سێ جۆری شیردەرەکانی زەوی کە خەڵکی شاری مایۆرکا بوون، بزن-ئەنیلۆپی کوێر <i id="mwgA">Myotragus balearicus</i>، دۆرمۆسی زەبەلاحی Hypnomys morpheus و کۆترە کۆترەکەی Nesiotites hidalgo کە ھەر سێیان زیاتر لە ٥ ملیۆن ساڵ بوو بە بەردەوامی لەسەر مایۆرکا بوون. نیشتەجێبوونی پێش مێژووی دوورگەکە پێیان دەوترێت تەلایۆت یان تالایۆت. خەڵکی دوورگەکان مێگالیتی سەردەمی برۆنزییان بەخێو کرد وەک بەشێک لە کولتوری تالایۆتیکیان. لیستی ناتەواوی نیشتەجێبوونەکان ئەمانەی خوارەوەیە:
 کاپۆکۆرب ڤێل (شارەوانی Llucmajor)
 نێکرۆپۆلی دی سۆن ڕیال (ڕۆژھەڵاتی کان پیکافۆرت، شارەوانی سانتا مارگالیدا)
 نۆڤێتیفۆرم ئەلێمانی (ماگالوفا، کالڤیا، میکۆنیۆ)
 Poblat Talaiòtic de S'Illot (S'Illot, شارەوانی سانت لۆرێنچ دیس کارداسار)
 پۆبلات تالایۆتیک دی سۆن فۆرنێس (شارەوانی مۆنتویری)
 سا کانۆڤا دی مۆرێل (ڕێگای کۆلۆنیا دی سانت پێرێ, شارەوانی ئارتا)
 سێس پایس (شارەوانی ئارتا)
 سێس تالایس دی کان جۆردی (شارەوانی سانتانی)
 S'Hospitalet Vell (ڕێگای کالێس دی مایۆرکا، شارەوانی ماناکۆر)

 ئاوھەوا 
مایۆرکا کەشوھەوای دەریای ناوەڕاستی ھەیە (Köppen:<i id="mwAV8">Csa</i>)، زستانەکانی سووک و تاڕادەیەک تەڕ و ھاوینەکانی گەرم و گەشاوە و وشک. بارانبارین لە سێرا دی ترامونتانا بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە. ھاوینەکان لە دەشتەکاندا گەرمن، زستانەکانیش سووکن، لە زنجیرە چیای ترامونتانا ساردتر و تەڕتر دەبن، کە لە زستاندا بەفربارینی کورت نائاسایی نییە، بەتایبەتی لە پویگ مەیجر. دوو تەڕترین مانگی مایۆرکا بریتین لە مانگی تشرینی یەکەم و تشرینی دووەم. زریان و بارانی بەخوڕ لە وەرزی پاییزدا شتێکی نامۆ نییە.
پلەی گەرمی دەریای پاڵما دی مایۆرکا مانگ Jan شوبات مار نیسان ڕەنگە Jun تەممووز ئاب ئەیلوول تشرینی یەکەم تشرینی دووەم کانوونی دووەم ساڵ تێکڕای پلەی گەرمی دەریا °C (°F) 14.4(٥٧٫٩) 13.9(٥٧٫٠) 14.1(٥٧٫٤) 15.9(٦٠٫٧) 18.9(٦٦٫١) 22.5(٧٢٫٥) 24.9(٧٦٫٧) 26.0(٧٨٫٨) 25.0(٧٧٫١) 22.7(٧٢٫٩) 19.7(٦٧٫٤) 16.3(٦١٫٤) 19.5(٦٧٫٢) واتە کاتژمێرەکانی ڕۆژانەی ڕۆژ ١٠٫٠ ١١٫٠ ١٢٫٠ ١٣٫٠ ١٤٫٠ ١٥٫٠ ١٥٫٠ ١٤٫٠ ١٢٫٠ ١١٫٠ ١٠٫٠ ٩٫٠ ١٢٫٢ تێکڕای پێوەرەکانی سەروو بنەوشەیی ٢ ٣ ٥ ٦ ٨ ٩ ٩ ٨ ٦ ٤ ٢ ٢ ٥٫٣ سەرچاوە: seatemperature.org سەرچاوە: ئەتڵەسی کەش و ھەوا

 جوگرافیا 
وێنۆک|440x440پیکسڵ|وێنەی مانگی دەستکرد

 شارەوانییەکان 
وێنۆک|شارەوانییەکانی مایۆرکا
وێنۆک|نەخشەی گەورە و وردی مایۆرکا و دوورگەکانی دەرەوەی
دوورگەکە (لەوانەش دوورگە بچووکەکانی دەریایی کابرێرا و دراگۆنێرا) لە ڕووی کارگێڕییەوە دابەشکراوە بەسەر ٥٣ شارەوانیدا. ناوچە و ژمارەی دانیشتووانی شارەوانییەکان (بەپێی ئینستیتۆی نیشتمانی دی ئیستادیستیکا, ئیسپانیا) بریتین لە:

 کۆمارکێس 

 دانیشتووان 
مایۆرکا پڕ دانیشتووترین دوورگەی دوورگەکانی بالێاریکە و دووەم دوورگەی دانیشتووانە لە ئیسپانیا، دوای تێنریفی، لە دوورگەکانی کەناری، ھەروەھا چوارەم دوورگەی دانیشتووانی دەریای ناوەڕاستە لە دوای سیسیلیا و سەردینیا و قوبرس. ژمارەی دانیشتووانی سەرژمێری لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢١دا ٩٢٠٬٦٠٥ دانیشتووی ھەبووە، و خەمڵاندنی فەرمی لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٣دا ٩٤٠٬٣٣٢ کەس

 ١٠ باشترین گەیشتن بەپێی نەتەوە 
داتاکانی پەیمانگای ئاماری دوورگەکانی بالێاری
پلەبەندی وڵات، ناوچە، یان خاک ٢٠١٥ ٢٠١٤ ٢٠١٣ ٢٠١٢ ٢٠١١ ٢٠١٠ ١ ئەڵمانیا ٣٬٢٣٧٬٧٤٥ ٣٬٧٣١٬٤٥٨ ٣٬٧١٠٬٣١٣ ٣٬٤٥٠٬٦٨٧ ٣٬٣٠٨٬٦٠٤ ٢٬٢٢٤٬٧٠٩ ٢ شانشینی یەکگرتوو ١٬٩٨٥٬٣١١ ٢٬١٦٥٬٧٧٤ ٢٬١٠٥٬٩٨١ ١٬٩٨٦٬٣٥٤ ١٬٨٩٨٬٨٣٨ ١٬٣٢٤٬٢٩٤ ٣ ئیسپانیا ١٬٠٥٩٬٦١٢ ١٬٠٨٨٬٩٧٣ ٩٨٥ ھەزار و ٥٥٧ ١٬١٩٢٬٠٣٣ ١٬١٩٥٬٨٢٢ ٧٥٩ ھەزار و ٨٢٥ ٤ وڵاتانی باکوور ٦٤١ ھەزار و ٩٢٠ ٧٥٨ ھەزار و ٩٤٠ ٧٥٨ ھەزار و ٦٣٧ ٦٦٨ ھەزار و ٣٢٨ ٥٧٢٬٠٤١ ٣٨٧ ھەزار و ٨٧٥ ٥ بێنێلۆکس ٣٤٥ ھەزار و ٨٣٧ ٣٦٦ ھەزار و ١٣٠ ٣٦٣ ھەزار و ٩١١ ٣٦٠ ھەزار و ٩٧٣ ٣٦٨ ھەزار و ٩٣٠ ٢٨٤ ھەزار و ٨٤٥ ٦ سویسرا ٣٢٥ ھەزار و ٢٤١ ٣٣٤ ھەزار و ٨٧١ ٣١٢ ھەزار و ٤٩١ ٢٩٢٬٢٢٦ ٢٨٠ ھەزار و ٤٠١ ١٨٨ ھەزار و ٨٢٦ ٧ فەرەنسا ٣٢٣ ھەزار و ٢٤١ ٣٢٨ ھەزار و ٦٨١ ٣٣٧ ھەزار و ٨٩١ ٣٤٩ ھەزار و ٧١٢ ٣١٦٬١٢٤ ١٨٧ ھەزار و ٥٨٩ ٨ ئیتاڵیا ٢٠٣ ھەزار و ٥٢٠ ١٦٥ ھەزار و ٤٧٣ ١٥٤ ھەزار و ٢٢٧ ١٧٣ ھەزار و ٦٨٠ ٢٠٠ ھەزار و ٨٥١ ١٣٥ ھەزار و ٥٣٥ ٩ نەمسا ١٦٣ ھەزار و ٤٧٧ ١٧٥ ھەزار و ٥٣٠ ١٦٠ ھەزار و ٨٩٠ ١٣٨٬٢٨٧ ١٨١ ھەزار و ٩٩٣ ١٠٧ ھەزار و ٩٩١ ١٠. ١٠ ئێرلەندا ١٠٤ ھەزار و ٥٥٦ ١٠٠ ھەزار و ٥٩ ١٠٤ ھەزار و ٨٢٧ ١١٥٬١٦٤ ١٥٨ ھەزار و ٦٤٦ ٦٨ ھەزار و ٤٥٦

 سیاسەت و حکوومەت 
وێنۆک|ئاڵای ئەنجومەنی دوورگەی مایۆرکا

 زمان 
دوو زمانی فەرمی مایۆرکا بریتین لە کەتەلۆنی و ئیسپانی،Article 4 of the  زاراوەیەکی یەکەمیان زمانی ڕەسەنی مایۆرکایە. زاراوەی ناوخۆیی کەتەلۆنی کە لە دوورگەکەدا قسەی پێدەکرێت بریتییە لە مایۆرکی، کە لە زۆربەی گوندەکاندا جۆرەکانی کەمێک جیاوازن. پەروەردە دوو زمانە بە زمانەکانی کەتەلۆنی و ئیسپانی، لەگەڵ ھەندێک فێرکردنی زمانی ئینگلیزی.

لە ساڵی ٢٠١٢ پارتی گەلی ئەوکاتەی کە حوکمڕانی دەکرد، نیازی خۆی ڕاگەیاند بۆ کۆتاییھێنان بە مامەڵەی ئیمتیازات لەگەڵ زمانی کەتەلۆنی لە قوتابخانەکانی دوورگەکەدا بۆ ھێنانەدی یەکسانی بۆ دوو زمانی دوورگەکە. دەوترێت کە ئەمە دەتوانێت ببێتە ھۆی ئەوەی کە زمانی کەتەلۆنی مایۆرکا لە داھاتوویەکی تا ڕادەیەک نزیکدا لەناو بچێت، چونکە لە دۆخێکی دیگلۆسیادا لە بەرژەوەندی زمانی ئیسپانیدا بەکاردەھێنرێت؛ بەڵام دوای ھەڵبژاردنێکی مانگی ئایاری ٢٠١٥ کە پارتێکی لایەنگری کەتەلۆنی بردە سەر دەسەڵات، ئەم سیاسەتە لابرا.

 ھەروەھا سەیری بکە 

 دوورگەکانی لەشجوانی
 ئۆبزێرڤاتۆریۆ ئەسترۆنۆمیکۆ دی مایۆرکا
 RCD Mallorca – یانەی تۆپی پێی کۆمەڵەی ناوخۆیی

 تێبینی 

 ئاماژەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 mallorca.com - ھەموو شتێک دەربارەی مایۆرکا - ھەفتانە پۆرتاڵی نوێکراوە لەگەڵ زانیاری دەربارەی ناوچەکان، کەناراوەکان، شوێنە گەشتیارییەکان، ژیان و چالاکییەکانی دوورگەکە

پۆل:دوورگەکانی دەریای ناوین
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە