پردی ھەڵواسراوی بڕۆتن

پردی ھەڵواسراوی بڕۆتن (بە ئینگلیزی: Broughton Suspension Bridge) پردێکی ھەڵواسراوی ئاسنین بوو کە لە ساڵی ١٨٢٦ بەسەر ڕووباری ئیروێڵ (River Irwell) لە نێوان بڕۆتن و پێندڵتن، کە ئێستا بەشێکن لە شاری سالفۆرد لە نزیک مانچستەر، دروست کرا. ئەم پردە بەھۆی ڕووخانە بەناوبانگەکەیەوە لە ساڵی ١٨٣١ ناسراوە، کە بووە ھۆی گۆڕانکارییەکی گرنگ لە ڕێکارە سەربازییەکاندا.

 دروستکردن و نەخشەسازیی 
پردەکە لەلایەن جۆن فیتزجیرالد، خاوەنی کارگەی ئیروێڵ، نەخشەسازیی بۆ کرا و بە پارەی بەخشینی گشتی دروست کرا. پردەکە یەکێک بوو لە یەکەمین پردە ھەڵواسراوەکان لە ئەوروپا و درێژییەکەی ٤٤ مەتر (١٤٤ پێ) بوو. پێکھاتەکە لە دوو زنجیری ئاسنی داڕێژراو پێکھاتبوو کە سەکۆی پردەکەیان ھەڵگرتبوو.

 ڕووخانەکەی ساڵی ١٨٣١ 
لە ١٢ی نیسانی ١٨٣١، لە کاتی ئەنجامدانی مەشقێکی سەربازیدا، ٧٤ سەربازی سوپای ٦٠ەمی تفەنگداری بەریتانیا (60th Rifle Corps) بەسەر پردەکەدا دەپەڕینەوە. کاتێک سەربازەکان بە ھەنگاوی ڕێک و ھاوئاواز (marching in step) بەسەر پردەکەدا ڕۆیشتن، لەرەلەرێکی ڕێک و بەھێزیان دروست کرد.

ئەم ھەنگاوە ڕێکە بووە ھۆی دیاردەیەکی فیزیکی کە پێی دەوترێت لەرەلەری میکانیکی (mechanical resonance). لەرەی ھەنگاوی سەربازەکان لەگەڵ لەرەی سروشتیی پردەکەدا یەکی گرت، کە بووە ھۆی ئەوەی لەرینەوەی پردەکە سات بە سات زیاتر و بەھێزتر بێت. دواجار، یەکێک لە زنجیرە ئاسنینەکان شکا و بەشێک لە سەکۆی پردەکە داڕما و نزیکەی ٤٠ سەرباز کەوتنە خوارەوە بۆ ناو ڕووبارەکە.

سەرەڕای ترسناکیی ڕووداوەکە، ھیچ کەسێک گیانی لەدەست نەدا، بەڵام نزیکەی ٢٠ سەرباز بریندار بوون و ھەندێکیان تووشی شکاویی ئێسک بوون.

 دەرئەنجام و میرات 
ڕووخانی پردی بڕۆتن بووە بابەتی لێکۆڵینەوەی زانستی و ئەندازیاری. دەرکەوت کە ھۆکاری سەرەکیی ڕووخانەکە ھەنگاوی ڕێک و ھاوئاوازی سەربازەکان بووە. وەک دەرئەنجامێکی ڕاستەوخۆی ئەم ڕووداوە، سوپای بەریتانیا فەرمانێکی دەرکرد کە تیایدا داوا لە ھەموو سەربازەکان دەکرا لە کاتی پەڕینەوە بەسەر پردەکاندا "ھەنگاو تێک بدەن" (break step) بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی دیاردەی لەرەلەری میکانیکی. ئەم ڕێکارە تا ئەمڕۆش لە زۆربەی سوپاکانی جیھاندا پەیڕەو دەکرێت.

پردە ھەڵواسراوەکە دووبارە دروست نەکرایەوە و لە شوێنی ئەو، پردێکی کەوانەیی بەردین دروست کرا کە دواتر بە پردی ڤیکتۆریای ئێستا جێگەی گیرایەوە.

 سەرچاوەکان 

پۆل: پردەکانی ئینگلتەرا