بوومەلەرزەی ئەفغانستان، ٢٠٢٥

لە ٣١ی ئابی ٢٠٢٥، کاتژمێر ٢٣:٤٧ بە کاتی ئەفغانستان (١٩:١٧ بە کاتی جیھانیی ھاوئاھەنگکراو)، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی  ٦٫٠ پلە پارێزگای کونەری لە ئەفغانستان، نزیک سنووری پاکستان ھەژاند. زیاتر لە ١٬٤٢٣ کەس گیانیان لەدەستدا و زیاتر لە ٣٬٥٠٠ کەسی دیکەش بریندار بوون. ناوەندی بوومەلەرزەکە لە قەزای نورگال لە پارێزگای کونەر بوو. قووڵایییەکەی  لەژێر ڕووی زەوی بوو، و زۆرترین پلەی توندیی مێرکاڵی گۆڕدراوی IX (توندوتیژ) بوو لە نورگال.

 دۆخی تەکتۆنیکی 
وێنۆک|300x300پیکسڵ|نەخشەی سنووری پلێتە تەکتۆنییەکانی ناوچەی باشووری ئاسیا
زۆربەی ئەفغانستان دەکەوێتە ناوچەیەکی فراوانی شێواوی کیشوەری لەناو پلێتی یوراسیادا. چالاکیی بوومەلەرزەیی لە ئەفغانستاندا لەژێر کاریگەریی ژێرکەوتنی پلێتی عەرەبییە لە ڕۆژاوا و ژێرکەوتنی لاری پلێتی ھیندییە لە ڕۆژھەڵات. ڕێژەی ژێرکەوتنی پلێتی ھیندی بە درێژاییی سنووری لێکنزیکبوونەوەی کیشوەری بە ٣٩ ملم/ساڵ یان زیاتر مەزەندە دەکرێت. پاڵەپەستۆی گواستنەوەیی بەھۆی کارلێکی پلێتەکانەوە پەیوەستە بە بوومەلەرزەی بەرزی ناو توێکڵی کەم قووڵ. بوومەلەرزە تا قووڵاییی  لەژێر ئەفغانستاندا بەھۆی ژێرکەوتنی پلێتەوە دەدۆزرێتەوە.

ئەم بوومەلەرزانەی ژێر ھیندۆکوش ئەنجامی جووڵەن لەسەر ئەو قڵیشانەی کە جیابوونەوەی توێکڵی ژێرکەوتوو لەخۆدەگرن. لەناو توێکڵی کەم قووڵدا، قڵیشی چەمەن نوێنەرایەتیی قڵیشێکی گەورەی گواستنەوەیی دەکات کە پەیوەستە بە بوومەلەرزە گەورە کەم قووڵەکانەوە و سنووری پاڵەپەستۆی گواستنەوەیی نێوان پلێتەکانی یوراسیا و ھیندی پێکدەھێنێت. ئەم ناوچەیە لە قڵیشی پاڵنەر و لێخشانی چالاکی بوومەلەرزەیی پێکدێت کە لە سەرەتای دروستبوونی زنجیرەچیای ھیمالایاوە شێواوی توێکڵیان لەخۆگرتووە. ئەم بوومەلەرزانە بەھۆی زۆری و ڕێژەی بەرزی شێواوییەکەیانەوە، مەیلیان ھەیە قڵیشی لێخشان نیشان بدەن.

 بوومەلەرزە 
بوومەلەرزەکە لە ئەنجامی قڵیشی پاڵنەر لەسەر قڵیشێکی کەم قووڵ ڕوویدا. ئەم قڵیشە یان قڵیشێکی باکووری-ڕۆژھەڵات–باشووری-ڕۆژاوا بوو کە بەرەو باکووری-ڕۆژاوا لاردەبۆوە، یان قڵیشێکی ڕۆژئاوای-باکووری-ڕۆژئاوا–باشووری-باشووری-ڕۆژھەڵات بوو کە بەرەو باشووری-باشووری-ڕۆژھەڵات لاردەبۆوە. ناوەندەکەی لە قەزای نورگال لە پارێزگای کونەر،  لە ڕۆژئاوا-باشووری-ڕۆژاوای شاری ئەسعەدئاباد و  لە ڕۆژاوای سنووری پارێزگای خەیبەر پەختونخوا لە پاکستان بوو. قووڵایییەکەی  لەژێر ڕووی زەوی بوو، و زۆرترین پلەی توندیی مێرکاڵی گۆڕدراوی IX (توندوتیژ) بوو لە قەزای نورگال، VII (زۆر بەھێز) لە جەلال ئاباد، و IV (سووک) لە کابول و شاری پێشاوەری پاکستان. ھەروەھا لەرزین لە ئیسلام ئاباد، لاھۆر، و لە بەشێک لە ھیندستان، بە دەلھیشەوە، ھەستی پێکرا.

بەپێی ڕاپۆرتەکان، لانیکەم ١٧ پاشلەرزە ھەستیان پێکراوە، لەوانە سێیان بە گوڕی ٥٫٢ پلە لە کاتژمێر ٢١:٣٣ و ٢٣:٤٦ بە کاتی جیھانیی ھاوئاھەنگکراو لە ٣١ی ئاب، و ئەوی دیکەیان لە کاتژمێر ١٢:٢٩ بە کاتی جیھانیی ھاوئاھەنگکراو لە ٢ی ئەیلوول.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن