ئەیالەتی شام

ئەیالەتی شام (بە تورکیی عوسمانی: ایالت شام بە ڕۆمانی:Eyālet-i Šām) یەکێک لە ئەیالەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو.https://www.geonames.de/coutr-ota-provinces.html ڕووبەری ڕاپۆرتکراوی لە سەدەی نۆزدەھەمدا ٥١،٩٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە بووە (٢٠،٠٢٠ میل چوارگۆشە). دوای ئەوەی عوسمانییەکان دوای جەنگی عوسمانی و مەمالیکەکان لە ساڵانی ١٥١٦-١٥١٧ لە مەمالیکەکانیان وەرگرت، بوو بە ئەیالەت لە دەوڵەتی عوسمانیدا.https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA169&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false جانبیردی غەزالی کە خیانەتکارێکی مەمالیکەکان بوو، کرا بە یەکەم بەیلەربەی ئەیالەتی شام.https://books.google.iq/books?id=8gs4AAAAIAAJ&pg=PA105&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ئەیالەتی شام یەکێک بوو لە یەکەم ئەیالەتەکانی عوسمانی کە دوای چاکسازییەکی ئیداری لە ساڵی ١٨٦٥ بوو بە ویلایەت و تا ساڵی ١٨٦٧ چاکسازی کرابوو بۆ ویلایەتی سووریا.https://books.google.iq/books?id=luUq1szHJWYC&pg=PA829&redir_esc=y

 دەسەڵاتی ھەرێمی 
ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، سووریای لە دەست مەمالیکەکان داگیرکرد دوای (شەڕی مەرج دابیق) لە ئابی ١٥١٦ و دواتر بەیعەتەکانی بەیعەتدان بە سوڵتانی سەلیمی یەکەم لە دیمەشق لەلایەن شاندەکانی کەسایەتییە دیارەکانی سەرتاسەری سووریاوە. عوسمانییەکان دیمەشقیان وەک ناوەندی ئەیالەتێک (پارێزگای عوسمانی) دامەزراند کە خاکەکانی لە مەمالیکەکانی دیمەشق، حەما، تەرابلوس، سەفەد و کەرەک پێکھاتبوون. مەمالیکەکانی حەلەب کە بەشێکی زۆری باکووری سووریای دەگرتەوە، بوو بە ئەیالەتی حەلەب. بۆ ماوەی چەند مانگێک لە ساڵی ١٥٢١، تەرابلوس سنجاقێک بوو لە ئەیالەتی شام جیاکرانەوە، بەڵام لە دوای ساڵی ١٥٧٩ ئەیالەتی تەڕابلوسی شام بۆ ھەمیشەیی بوو بە ئەیالەت.

لە کۆتایی سەدەی ١٦ دا ئەیالەتی شام لە ڕووی کارگێڕییەوە دابەش بوو بەسەر سنجاقەکانی (تەدمور، سەفەد، لاجون، عەجلون، نابلوس، قودس، غەززە و کەرەک، جگە لە شاری دیمەشق و قەزاکەی. ھەروەھا سنجاقی سەیدا-بەیرووت ھەبوو، ھەرچەندە بە درێژایی کۆتایی سەدەی ١٦، زۆرجار دەستی لە نێوان ئەیالەتەکانی شامو تەرابلوسدا دەگۆڕا. بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٦١٤ و پاشان بۆ ھەمیشەیی دوای ساڵی ١٦٦٠، سنجاقەکانی سەیدا-بەیرووت و سەفەد لە ئەیالەتی شام جیاکرانەوە بۆ پێکھێنانی ئەیالەتی سەیدا. ئەم دابەشبوونە کارگێڕیانە تا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم تاڕادەیەکی زۆر بە گۆڕانکارییەکی تاڕادەیەک بچووکەوە جێگیر بوون.https://books.google.iq/books?id=66hCAAAAcAAJ&pg=PA90&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

 سەرچاوەکان 

شام
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٣٤
شام
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٦٥