موعەززەم تورانشای کوڕی سەڵاحەددین

موعەززەم توورانشاھی کوڕی سەڵاحەددین ( – ١٢٦٠) فەرماندەیەکی سەربازیی کورد و شازادەی ئەییووبی بووە، کوڕی سەڵاحەددین بووە.. For Saladin as a Kurd, see pp. 29–30. بۆ کارە درێژخایەنەکەی بەڵام جیاواز نەبوو، بە «سەربازێکی بوێر و ئازا، بەڵام زۆر بەھرەمەند و لێھاتوو نەبێت» وەسف کراوە. واتا ماوەیەکی زۆر خزمەتی کرد، ھەرچەندە ئازا بوو، بەڵام زۆر زیرەک نەبوو و سەرکەوتوو نەبوو لە شەڕدا.

موعەززەم لە دەوروبەری ساڵی ١١٨١ لەدایکبووە. ناوی لێنراوە وەک ڕێزێک بۆ مامی، ئەلموعەززەم تورانشاھ کە لە ساڵی ١١٨٠ کۆچی دواییی کردووە. ناوی تەواوی مەلیک موعەززەم تورانشاھ فەخرەددین دەبوو مەنصووری کوڕی سەڵاحەددین بوو. لە ساڵی ١١٨٦ لەگەڵ دایکی و برا تەواوەکەی، مەلیکشا، لە دیمەشق دەژیا، کاتێک سەڵاحەددین کە نەخۆشکەوتبوو ئەو سێ کەسەی بانگ کرد بۆ لای خۆی لە حەڕان. سەڵاحەددین خانوویەکی ھەبوو کە دروست کرابوو بۆ مانەوەیان لە حەڕان. بە گوێرەی ئیبن شەدداد، موعەززەم لە ساڵی ١١٩١ وەک دەستپێشخەرییەکەی بۆ ھونەری جەنگ ھێنرایە شایەتحاڵی گەمارۆدانی عەکا، ھەرچەندە لە ڕاستیدا بۆ چەند ساڵێک بەشداریی شەڕی نەدەکرد.

لە ساڵی ١٢٣٤دا موعەززەم سەرکردایەتیی سوپای ئەمیری حەلەبی کرد لە شەڕی سوڵتان کامیل دژی سەلجوقییەکان. کاتێک پاشماوەکانی سوپای خەوارزمی لە ساڵی ١٢٤٠دا ھێرشیان کردە سەر سووریا، سەرکردایەتیی ١٥٠٠ سوارەی بەردەستی حەلەبی کرد لە دژی ئەوان. ژمارەکەی ھەشت بە یەک زیاتر بوو، لە ٢ی تشرینی دووەمدا لە شەڕدا تێکشکێنرا.

لە ساڵی ١٢٥٠دا، موعەززەم و تاکە براکەی کە لە ژیاندا مابوو، نوسرەتەددین، سەرکردایەتیی ھێزەکانیان کرد لە حەلەبەوە لە کاتی داگیرکردنی میسری ناسر یووسف. ئەو و نوسرەتەددین گیران کاتێک لە ساڵی ١٢٥١ لە شەڕی کوورەدا لەلایەن ئەیبەکەوە سوپاکەی شکستی ھێنا., excerpting Ibn Wāṣil. ئەوان لە دیلێتیی شەرەفمەندانە لە قاھیرە مانەوە تا پەیمانی ئاشتی لە ساڵی ١٢٥٣ واژوو کرا.

ھەرچەندە تەمەنی زیاتر لە ھەشتا ساڵ بوو، بەڵام موعەززەم بە ناوی ناسرەوە حوکمڕانیی حەلەبی دەکرد کاتێک مەغۆلەکان لە ساڵی ١٢٥٩دا ھێرشیان کردە سەر سووریا. ھێزێکی نارد بۆ ئەوەی بتوانن پەکیان بخەن پێش ئەوەی بگەنە حەلەب، بەڵام لە بەرامبەر ھێزە باڵاکانی فەرماندەی مەغۆلەکان ھۆلاکۆ پاشەکشەیان کرد، کە مەرجێکی بەخشندەی پێشکەشی موعەززەم کرد بۆ تەسلیمبوون. موعەززەم ڕەتی کردەوە و لە ١٨ی کانوونی دووەمی ١٢٦٠ گەمارۆدانی حەلەب دەستی پێکرد. لە ٢٥ی کانوونی دووەمدا دیوارەکان شکێنران و شارەکە تاڵان کرا و دانیشتووانەکەی کۆمەڵکوژ و بەکۆیلە کران. موعەززەم تا ٢٥ی شوبات لە قەڵاکەدا بەردەوام بوو لە شەڕکردن، کاتێک داوای مەرجی کرد. ھۆلاکۆ سەرسام بوو بە بوێریی موعەززەم، و بە لەبەرچاوگرتنی تەمەنی، ھۆلاکۆ بە شێوەیەکی نائاسایی بەخشندە بوو. پارێزگارەکە گەرەنتیی سەلامەتیی پێدرا، بەڵام موعەززەم تەنھا چەند ڕۆژێک دواتر کۆچی دواییی کرد.

 سەرچاوەکان 

 کتێبنامە 






پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:مردووانی ١٢٦٠
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٨٠
پۆل:مردووان