کەوتنی حەڕان

کەوتنی حەڕان ئاماژەیە بۆ گەمارۆدان و گرتنی شاری حەڕانی ئاشووری لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ماد و بابلی نوێوە.

 پێشینە 
لە ساڵی ٦٣٩ پێش زایینەوە، ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ بەدەست دابەزینی دەسەڵاتییەوە دەناڵێنێت، کە بە داگیرکارییەکانی بابل و مادەکان بۆ سەر خاکەکانیان گەیشتە لووتکە. شاری ئەرەپخا لە ساڵی ٦١٥ پێش زایین کەوت و داگیرکرا، دواتر ئاشوور لە ساڵی ٦١٤ پێش زایین و لە کۆتاییدا نەینەوا بەناوبانگ کە نوێترین پایتەختی ئاشوور بوو لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین کەوت و داگیرکرا. سەرەڕای ئەو کۆمەڵکوژییە دڕندانانەی کە بەدوایدا ھات، ئاشوورییەکان وەک قەوارەیەکی سیاسی لە ژیاندا مانەوە و لە ژێر دەسەڵاتی پادشای نوێی خۆیان، ئاشوور-ئوبالیتی دووەم، ھەڵھاتن بۆ حەڕان. دامەزراندنی حەڕان وەک پایتەختێک بۆ ئاشوورییەکان سەرنجی پادشای بابل نەبوپلاسەر و پادشای ماد کەیخەسرەو ڕاکێشا، کە بڕیاریان دابوو بۆ ھەمیشە ھەڕەشەی سەرھەڵدانەوەی ئاشوورییەکان لەناو ببەن.

 گەمارۆدانەکە 
مێژووی ئاشوورییەکان لە دوای ساڵی ٦١٠ پێش زایینStephen Bertman (14 July 2005).  - کە وادەی گریمانەکراوی گەمارۆدانەکە، ئیتر تۆماری نەکردووە. گەمارۆدانەکە بۆ ماوەی ساڵێکی دیکە بەردەوام بوو پێش ئەوەی دواجار شارەکە لە ساڵی ٦٠٩ پێش زایین داگیر بکرێت و بکەوێت.

 دەرئەنجام 
لەگەڵ ڕووخانی حەڕان، ئیمپراتۆریەتیی ئاشووری وەک دەوڵەتێک بوونی نەما.Oxford Bible Atlas "Ashuruballit assumed control over what remained of Assyria in Haran, but Haran too was captured by the Medes and the Babylonians in 610 and the might of Assyria was ended" پاشماوەی سوپای ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی پێشوو لەگەڵ ھێزەکانی میسر کۆبووەوە کە لە مەگیدۆ شانشینی یەھوودایان شکست پێھێنا بەڵام ھێزە یەکگرتووەکانیان لە ھەمان ساڵدا جارێکی دیکە لە گەمارۆدانی حەڕان و لە ساڵی ٦٠٥ پێش زایین لە کەرکەمیش شکستیان ھێنا و کۆتایی بە دەستێوەردانی میسر لە ڕۆژھەڵاتی نزیکدا ھات.

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی پارێزگای ڕحا
پۆل:سەدەی ٧ەمەمی پ.ز
پۆل:شەڕەکان
پۆل:گەمارۆدانەکان
پۆل:حەڕان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی شانشینی ماد
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی بابل
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی ئاشوری
پۆل:ململانێکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین