ڕوودۆڵف ھێس

ڕودۆڵف واڵتەر ڕیچارد ھێس (بە  ئەڵمانی: Rudolf Heß) (٢٦ی نیسانی ١٨٩٤ – ١٧ی ئابی ١٩٨٧) سیاسەتمەدارێکی ئەڵمانی و ئەندامێکی دیار لە پارتی نازی لە ئەڵمانیای نازی بوو. لە ساڵی ١٩٣٣دا ئەدۆلف ھیتلەر وەک جێگری فوھر دەستنیشانکرا، ھێس تا ساڵی ١٩٤١ ئەم پۆستەی بەدەستەوە بوو، لە سەرەتای جەنگ لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەت لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، کاتێک سەرەڕای ئەوەی جێگری ئەدۆلف ھیتلەر بوو، کردەوەیەکی بوێرانەی ئەنجامدا: بە نھێنی فڕی بۆ سکۆتلەندا بۆ ئەوەی پێشنیازی ئاشتی لەگەڵ ئینگلتەرا بکات و بە پەرەشوت خۆی ھەڵدا. ناوبراو بە دیل گیرا و لە کۆتاییدا بە تاوانی دژ بە ئاشتی سزا درا و سزای ھەتاھەتایی بەسەردا سەپێندرا تا خۆکوشتنی. لەلایەن لایەنگرانی نازی و دژە جوولەکەکانەوە لە سەرانسەری جیھاندا بووە جێگەی ڕێز و سەرسامی زۆر.

ھێس لە سەرەتای جەنگی جیھانی یەکەمدا وەک ئەفسەرێکی پیادە ناوی خۆی تۆمار کرد. لە کاتی جەنگدا چەندین جار بریندار بووە و لە ساڵی ١٩١٥ خەڵاتی خاچی ئاسنی پێبەخشراوە بە پلەی دووەم. ماوەیەکی کەم پێش کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، ھێس ناوی خۆی تۆمار کرد بۆ مەشقی فڕۆکەوان، بەڵام ھیچ کردارێکی لەو ڕۆڵەدا نەبینی. لە مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩١٨ بە پلەی لیتنەر دێر یەدەگی ھێزە چەکدارەکانی بەجێھێشت.

لە ١٠ی ئایاری ١٩٤١، ھێس گەشتێکی تاکە کەسی بۆ سکۆتلەندا ئەنجامدا، لەوێ ھیوای خواست گفتوگۆی ئاشتی لەگەڵ دووقی ھامیلتۆن ڕێکبخات، کە پێیوابوو نەیارێکی دیار بێت لەگەڵ سیاسەتی جەنگی حکوومەتی بەریتانیا. دەسەڵاتدارانی بەریتانیا لەگەڵ ھاتنی ھێسیان دەستگیرکرد و تا کۆتایی جەنگەکە دەستبەسەریان کرد، دواتر گەڕێنرایەوە بۆ ئەڵمانیا بۆ ئەوەی لە دادگاییکردنی نورنبێرگ دادگایی بکرێت لەسەر تاوانبارانی گەورەی جەنگ لە ساڵی ١٩٤٦. بۆ زۆربەی دادگاییکردنەکە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە تووشی لەبیرچوونەوە بووە، بەڵام دواتر دانی بەوەدانا کە فێڵ بوو. دادگا بە تاوانی دژ بە ئاشتی و پیلانگێڕی لەگەڵ سەرکردەکانی دیکەی ئەڵمانیا بۆ ئەنجامدانی تاوان سزای دا. سزای ھەتاھەتایی لە زیندانی سپانداو بەسەر بردووە، یەکێتیی سۆڤیەت سەرەڕای ھەوڵەکانی ئەندامانی خێزانەکەی و سیاسەتمەدارە دیارەکان ڕێگری لە ئازادکردنی پێشوەختە کرد. لەکاتێکدا ھێشتا لە سپانداو دەستبەسەر بوو، لە ساڵی ١٩٨٧ لە تەمەنی ٩٣ ساڵیدا بە ھەڵواسینی خۆی کۆچی دوایی کرد. دوای مردنی، زیندانەکە ڕووخێنرا بۆ ئەوەی نەبێتە مەزارگەیەک بۆ نیونازییەکان.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤
پۆل:مردووانی ١٩٨٧
پۆل:وەزیرانی ئەڵمانیای نازی