ئیمامی واحیدی

ئەبولحەسەن عەلی کوڕی ئەحمەد واحیدی نیسابووری (بە عەرەبی: أبو الحسن علی بن أحمد الواحدی النیسابوری؛ کۆچکردووی ٤٦٨کـ/١٠٧٦ز)، ناسراو بە ئیمامی واحیدی، یەکێکە لە گەورەترین زانایانی تەفسیر و زمانەوانیی عەرەبی و ئەدەب لە سەدەی پێنجەمی کۆچیدا. ئەو بە "ئیمامی تەفسیر" لە سەردەمی خۆیدا ناسرا بوو و کتێبەکەی "أسباب النزول" بە گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت لەم بوارەدا.

 ژیان و پایەی زانستی 
واحیدی لە شاری نەیشابوور، کە یەکێک بوو لە گەورەترین ناوەندەکانی زانست، ژیاوە و ھەر لەوێش زانستەکانی وەرگرتووە. ئەو قوتابیی ئیمامی گەورەی تەفسیر، ئەبوو ئیسحاق سەعلەبی بووە و زۆربەی زانستەکانی لێ وەرگرتووە. واحیدی بەوە ناسرابوو کە لەسەر ھیچ کەسێک نەدەژیا و لەلایەن ھیچ دەسەڵاتدارێکەوە ھیچ دیارییەکی وەرنەدەگرت.

زانایان بە شێوەیەکی فراوان ستایشی پایەی زانستیی ئەویان کردووە:

ئیمامی زەھەبی دەربارەی دەڵێت: «ئەو ئیمام و زانای پێشەوا، مامۆستای زانایان، و یەکێک بوو لە گەورەکانی زانست».ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ١٨، ل. ٣٣٩.

عەبدولغافیر فارسی دەڵێت: «واحیدی لە سەردەمی خۆیدا پێشەوای تەفسیر بوو، ھیچ کەسێک لە ھاوتەمەنەکانی لەو باشتر نەبوون».ھەمان سەرچاوە، ل. ٣٤٠.

ئیبن خەلەکان دەڵێت: «ئەو لە زانستی تەفسیر و زمانی عەرەبیدا بەناوبانگ بوو».ئیبن خەلەکان، وفیات الأعیان، بەرگی ٣، ل. ٣٥٣.

 بەرھەمەکان 
ئیمامی واحیدی چەندین بەرھەمی یەکجار گرنگی لە زانستەکانی قورئان و ئەدەبدا نووسیوە، دیارترینیان:

 يأسباب نزول القرآن (ھۆکارەکانی دابەزینی قورئان): بەناوبانگترین بەرھەمیەتی و بە یەکەمین و گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت لەم بوارەدا.
 التفسير البسيط (تەفسیری سادە): تەفسیرێکی زۆر گەورە و فراوانە.

 التفسير الوسيط(تەفسیری ناوەند): کورتکراوەی تەفسیرە گەورەکەیەتی.

 التفسير الوجيز (تەفسیری کورت): پوختەی ھەردوو تەفسیرەکەی ترە.

 شرح ديوان المتنبي: یەکێکە لە بەناوبانگترین شیکردنەوەکانی دیوانی شاعیری گەورە، موتەنەبی.

 کۆچی دوایی 
ئیمامی واحیدی لە مانگی جومادەلئاخری ساڵی ٤٦٨ی کۆچی، لە شاری نەیشابوور کۆچی دوایی کرد.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:موفەسیرەکان
پۆل:زانایانی شافیعی
پۆل:زمانزانانی عەرەب
پۆل:خەڵکی نیسابوور
پۆل:مردووەکانی ٤٦٨ی کۆچی
پۆل:لەدایکبووانی ١٠٠٣
پۆل:مردووانی ١٠٧٦
پۆل:ئەشعەرییەکان
پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:شافعییەکان