شیمیگێ (خواوەندى خۆر)

شیمیگێ خواوەندی خۆر بوو لە لای گەلی کۆنی ھووری (خووری) . وەک لە سەرچاوەکانەوە دەزانرێت کە ئەو خولوەندە ناگاتەوە ھیچ ناوچەیێکی دیاریکراوە، بەڵام لە بەڵگە مێژوویەکانی ڕۆژگاری دەسەڵاتی ھورییەکان، شیمیگی خواوەندی  شارەکانی کیزۆواتنا (تورکیای ئێستا)  و  ئوگاریت، ئالالاخ و ماری (لە سووریا)، تا نوزی لە شانشینی ئاراپخا (کەرکووکی ئێستا) لە گەرمیانی باشووری کوردستان بووە، کاراکتەر و کەسایەتییەکەی تا ڕادەیەکی زۆر بەند بووە بە ھاوتا میزۆپۆتامیایەکەی شەمەش؛ بەڵام شیمیگێ کاریگەری ھەبووە لەسەر خوداوەندی خیتی (کوڕی خۆری ئاسمان) و تیوازی لوڤێ.

لە ئەفسانە ھورییەکاندا، شیمیگێ وەک یەکێک لە ھاوپەیمانەکانی تێشوب وێنا دەکرێت. ڕۆڵێکی چالاک دەگێڕێت لە سروودی ئولوکومی Ullikummi, کە یەکەم کەسە ئەو ئەھریمەنە بە ناوی خۆیەوە ببینێت، و لە ئەنجامدا ھەواڵی بوونی خۆی دەگەیەنێتە خوداوەندی کەشوھەوا.

 ناو و کەسایەتی 
شیمیگێ خودای خۆر بووە.  پێیان وابوو بە گالیسکەیەکدا بە ئاسماندا دەسوڕێتەوە کە چوار ئەسپ ڕایدەیکێشێت و خزمەتکارەکانی لەگەڵیدا بوون.  ھەروەھا پەیوەندی بە سرووش بەخشەکانەوە ھەبووە. 

دیارە کە ناوی شیمیگێ بە واتای "خۆر" دێت لە زمانی ھورییدا، بەڵام ھێشتا ناتوانرێت شیکاری وردتری ئیتیمۆلۆژی و مۆرفۆلۆژی بۆ بکرێت.  ڕێنووسی ناوەکە. نموونەی نووسینە میخییەکانی بریتین لە ši-mi-i-ge لە ئەوەی پێی دەوترێت " پیتی میتانی "، ši-mi-ge-e لە نووشتەکانی ماری، و ši-mi-ga یان ši-mi-ka لە ناوە تیۆفۆریەکاندا، لە ئالالاخ لە ڕۆژاوا تا ئەرەپخاپخا لە ڕۆژھەڵات.  گێرنۆت ویلھێلم پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەو فۆرمانەی کە بە ێ -e کۆتایی دێت لەوانەیە ڕۆژاوایی بن، لەکاتێکدا ئەمانە بە ا-a - ڕۆژھەڵات کۆتایی دێن.  لە ڕێنووسی ئەلفوبێی ئۆگاریتیکدا ناوەکە بە شێوەی ṯmg وەرگێڕدرابوو. 

 پەیوەندی لەگەڵ خوداوەندەکانی تر 
ناوی خوداوەند شیوینی کە لە زمانی ئورارتو دەپەرسترێت، ڕەنگە ھاوشێوەی خوداوەندی شیمیگێ بێت.  ئەم تیۆرییە بە جێی متمانەتر دادەنرێت لە پێشنیاری جێگرەوە کە لە ڕووی ئیتیمۆلۆژییەوە پەیوەندی بە šiu(na) ی خیتی، «خودا»، یان šiwatt، «ڕۆژ» و بە درێژایی کەمتر ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕەگی پرۆتۆ-ھیندۆ-ئەورووپی *diēu-.  بەڵام گێرنۆت ویلھێلم ئاماژە بەوە دەکات کە ھیچ ئاماژەیەک نییە کە ئایینەکانی ھوری و ئۆرارتی ھاوشێوە بوون و پێدەچێت پەیوەندییەکانی نێوانیان بە تەواوی زمانەوانی بن.  ڕەنگە شیوینی پەیوەندی بە شاری ئورارتی تووشپا (ڤان کالێسی)ەوە ھەبووبێت، وەک لە ناوی ھاوسەرەکەیدا، خوداوەندی تووشپویا، ئاماژەی پێکراوە. 

 پەرستن 
شیمیگێ بە یەکێک لە خوداوەندەکانی "پان-ھوریی" دادەنرێت، ھاوشێوەی تێشوب، شاوشکا، کوشو، کوماربی یان نوپاتیک.   لە سەرچاوەکاندا ھیچ ئاماژەیەک نییە کە ھیچ شوێنێکی دیاریکراو پەیوەندییەکی بەھێزی بەوەوە ھەبووبێت،  بەڵام لە بەڵگەنامەکانی زۆرێک لە شارەکانی حوریدا، لەوانە ئورکێش، تیگونانی، عەلاخ، نوزی، عەرافا، تەل ئەلریمە و چاگار بازاڕ، بۆ نموونە بە چەندین ناوی تیۆفۆریکدا ئیسپاتی کراوە.  نموونە لەوانە ئیلیپ-شیمیکا ("شیمیگ ڕزگار دەکات")  و ئاریپ-شیمیکا ("شیمیگ [منداڵێکی] بەخشی"). 
وێنۆک| شیمی گە و کوشوح لە خاتووشا .

 ئەفسانە 
لە ئەفسانەدا زۆرجار شیمیگێ وەک یەکێک لە ھاوپەیمانەکانی تێشوب دەردەکەوێت.  بەڵام لەم جۆرە دەقانەدا تاڕادەیەک کەم ئیسپاتی کراوە و تا ئێستاش کارەکتەری تاکەکەسی بە خراپی ناسراوە. 

 سەرچاوەکان 

 کتێبنامە 
پۆل:خوداوەندەکانی خۆر