کەمپی سۆبیبۆر

سۆبیبۆر () کەمپێکی قڕکردنی ئەڵمانی نازی بوو کە لەلایەن ئێس ئێسەوە دروستکرابوو و وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی ڕینھارد بەڕێوەدەبرا. لە دارستانی تەنیشت وێستگەی شەمەندەفەر لە سۆبیبۆر لە ناوچەی نیمچە داگیرگەی حکوومەتی گشتی لە پۆڵەندای داگیرکراودا بوو.

بە پێچەوانەی زۆرێک لە ئۆردووگاکانی تری نازییەکان، سۆبیبۆر تەنھا بە مەبەستی لەناوبردنی جوولەکەکان بوونی ھەبووە. زۆربەی ئەو کەسانەی کە تازە ھاتبوون دەستبەجێ ڕەوانەی ژوورەکانی گاز دەکران، تاکە کەسە دەگمەنەکان ئەوانە بوون کە ناچار بوون وەک کۆیلە کار بکەن و یارمەتی بەڕێوەبردنی کەمپەکە دەدەن. نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس لە سۆبیبۆر کوژران، بەمەش چوارەم کەمپی کوشندەترین کەمپی قڕکردن بوو، دوای بێلزێک و ترێبلینکا و ئاوشڤیتز.

سۆبیبۆر زۆرترین ناوبانگی ئەو ڕاپەڕینەیە کە لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٣ ڕوویدا، پلانی ڕاپەڕین کە لەلایەن ئەلێکساندەر پێچەرسکی و لیۆن فێڵدێندلەرەوە داڕێژرابوو، دوو قۆناغی تێدابوو. لە قۆناغی یەکەمدا، فەوجەکانی زیندانییەکان ھەموو ئەفسەرانی ئێس ئێسیان لە شوێنە نھێنییەکان کوشت. پاشان لە قۆناغی دووەمدا ھەر ٦٠٠ زیندانییەکە کۆبوونەوە بۆ ئەوەی لە دەروازەی پێشەوە دەربچن. بەڵام ڕاپەڕینەکە بەو شێوەیەی کە پلانی بۆ دانرابوو، بەرەوپێش نەچوو. ئۆپەراسیۆنەکە لە کاتێکدا دۆزرایەوە کە زۆرێک لە ئەفسەرانی ئێس ئێس لە ژیاندا بوون و لە کۆتاییدا زیندانییەکان بە سەرکەوتن بەسەر سیاجەکانی تەلی دڕکاوی و ڕاکردن بەناو کێڵگەیەکی میندا لەژێر تەقەی توندی دۆشکەدا ھەڵھاتن. سەرەڕای ئەوەش نزیکەی ٣٠٠ دیل لە کەمپەکە ھەڵھاتن، کە نزیکەی ٦٠ کەسیان تا کۆتایی شەڕەکە لە ژیاندا مانەوە. بەم شێوەیە زۆرجار ڕاپەڕینی سۆبیبۆر بە سەرکەوتووترین ڕاپەڕین لە ھەر ئۆردووگایەکی نازیدا وەسف دەکرێت.

دوای ڕاپەڕین، نازییەکان ئۆردوگاکەیان ڕووخاند و بە دار سنەوبەر گەورەیان کرد بۆ شاردنەوەی بەڵگەی ئەوەی لەوێ ڕوویداوە. لە دەیەکانی دوای جەنگی جیھانیی دووەمدا، سۆبیبۆر کەمێک ناسراو بوو و بە دەگمەن سەردانی شوێنەکە دەکرا جگە لە خەڵکی ناوچەکە کە بەدوای کەلووپەلی بەنرخی نێژراودا دەگەڕان. لەو کاتەوە لە ڕێگەی وێناکردنی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان زیاتر ناسرا. ئێستا شوێنەکە مۆزەخانەی سۆبیبۆری تێدایە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ھۆلۆکۆست