محەممەد کوڕی کەعبی قورەزی

ئەبوو حەمزە، محەممەد کوڕی کەعبی قورەزی (بە عەرەبی: أبو حمزە محمد بن كعب القرظی؛ نز. ٤٠-١١٨ی کۆچی) یەکێک بوو لە زانا پایەبەرزەکانی سەردەمی تابیعییەکان. ئەو بە پسپۆڕییەکی قووڵ لە تەفسیر (لێکدانەوەی قورئان) و گێڕانەوەی چیرۆکەکانی قورئان ناسرابوو و لەلایەن زانایانی سەردەمی خۆی و دوای خۆیەوە بە کەسێکی جێی متمانە و زانا دادەنرا.

 ژیان و پێگەی زانستی 
محەممەد کوڕی کەعب چیرۆکێکی جیاوازی ھەیە. باوکی، کەعبی قورەزی، یەکێک بوو لەو منداڵانەی ھۆزی جوولەکەی بەنو قورەیزە کە لە کاتی گەمارۆدانی ھۆزەکەدا بەھۆی ئەوەی ھێشتا نەگەیشتبووە تەمەni باڵغبوون، نەکوژرا و دواتر بووە موسڵمان و یەکێک لە ھاوەڵانی پێغەمبەر.ئیبن سەعد، الطبقات الکبری، بەرگی ٥، ل. ٣٠٦.

محەممەد لە کووفە لەدایک بوو و دواتر بۆ وەرگرتنی زانست ڕووی لە مەدینە کرد. ئەو بە تایبەتی لە زانستی تەفسیردا ناوبانگی دەرکرد و بە یەکێک لە زاناترینی سەردەمی خۆی لە لێکدانەوەی قورئاندا دادەنرا. زانایانی وەک عەونی کوڕی عەبدوڵڵا دەیانگوت: "کەسم نەبینیوە زاناتر بێت لە لێکدانەوەی قورئان لە قورەزی."

ئەو لە مزگەوتی پێغەمبەر لە مەدینە حەڵقەیەکی زانستیی ھەبوو کە تێیدا وانەی دەوتەوە و چیرۆک و پەندەکانی قورئانی بۆ خەڵک دەگێڕایەوە.

 پێگەی لە گێڕانەوەی فەرموودەدا 
محەممەد کوڕی کەعبی قورەزی لەلایەن سەرجەم زانایانی جەرح و تەعدیلەوە بە کەسێکی **جێی متمانە (ثقە)** دانراوە. زانایانی وەک یەحیا کوڕی مەعین، نەسائی، ئیبن سەعد، و عیجلی بە جێی متمانەیان داناوە.

ھەروەھا، ھەموو خاوەنی شەش کتێبە سەرەکییەکەی فەرموودە (کوتوبی سیتتە) فەرموودەیان لە ڕێگەی ئەوەوە گێڕاوەتەوە، کە ئەمەش نیشانەی پلەبەرزی و جێمتمانەیی ئەو بوو لە زانستی فەرموودەدا.

 کۆچی دوایی 
کۆچی دواییی محەممەد کوڕی کەعب بە شێوەیەکی ناخۆش بوو. لە کاتێکدا کە لە مزگەوتێک لە کووفە لەگەڵ قوتابییەکانیدا دانیشتبوو و وانەی دەوتەوە، بنمیچی مزگەوتەکە داڕما و ئەو و ھەموو ئەوانەی لەگەڵیدا بوون، گیانیان لەدەست دا. ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١١٨ی کۆچی (بەرامبەر ٧٣٦ی زایینی) ڕوویدا، ھەرچەندە ھەندێک سەرچاوە ساڵانی ١١٧ و ١٢٠ی کۆچیشیان تۆمار کردووە.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای عەرەبی و ئینگلیزییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:تابیعییەکان
پۆل:موفەسیرەکان
پۆل:مردووانی ١١٨ی کۆچی
پۆل:خەڵکی کووفە
پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی دووەمی کۆچی