پاسەوانی تایبەتی ئەدۆلف ھیتلەر

ئەدۆلف ھیتلەر جەنگی جیھانیی دووەمی لە ئەورووپا دەستپێکرد بە داگیرکردنی پۆڵەندا لە ئەیلوولی ساڵی ١٩٣٩ و ناوەندی ھۆلۆکۆست بوو. لەلایەن دوژمنە چەوسێندراوەکانییەوە و تەنانەت لەلایەن ھەندێک لە ھاووڵاتیانی وڵاتەکەی خۆیەوە ڕقیان لێی بوو. سەرەڕای ھەوڵەکانی تیرۆرکردنی، ھیچ کامیان سەرکەوتوو نەبوون. ھیتلەر لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا چەندین یەکەی پاسەوانی ھەبوو کە ئاسایش و پاراستنیان دابین دەکرد.

کاتێک ھیتلەر لە ساڵی ١٩١٨ لە خزمەتکردنی سەربازی گەڕایەوە میونشن، بوو بە ئەندامی پارتی نازی کە پارتێکی سیاسی ڕاستڕەوی توندڕەو بوو لە باڤاریا. ساڵی ١٩٢١ بە سەرۆکی حیزب ھەڵبژێردرا. ھەروەھا وتارەکانی پەرەی بە توندوتیژی و ڕەگەزپەرستی دەدا و ھیتلەر پێویستی بە ئاسایشی بەردەوام بوو.

کەتیبەی زریان لە ساڵی ١٩٢٠ دامەزراوە و یەکەم یەکەیەکی نیمچە سەربازیی ئێس ئێس بوو کە بەرپرسانی نازییان پاراست. لە ساڵی ١٩٢٣ یەکەیەکی بچووکی پاسەوانی کەسی کە بە شۆک ترۆپەرز ناسرا، بۆ پاراستنی ھیتلەر دروست کرا. لەژێر کۆنترۆڵی کەتیبەی زریاندا بوو. پاشان لە ساڵی ١٩٢٥ لەگەڵ گەشەکردنی پارتی نازی، شوتزستافڵ وەک دابەشکردنێکی لاوەکی لە کەتیبەی زریان دروست بوو. سەرەتا تەنھا لە نزیکەی سەد پیاو پێکھاتبوو، ھەروەھا لە بنەڕەتدا یەکەی پاراستنی کەسی ھیتلەر بوو. چەندین ڕێکخراوی پاسەوانی کەسی، وەکوو فوھر بێگلایتکۆماندۆ (FBK)، خزمەتگوزاری ئاسایشی ڕیش (RSD) و لایبستاندار ئەدۆلف ھیتلەر (LSSAH)، وەک لقە لاوەکییەکانی ئێس ئێس دامەزران. لەنێو ئەو پۆلیس و ھێزە ئەمنییانەی کە لەبەردەستدا بوون، پۆلیسی نھێنی ئەڵمانیا (Gestapo)، پۆلیسی ڕژێم (Orpo)، بەشی لێکۆڵینەوەی تاوانەکان (Kripo) و پۆلیسی ئاسایش بوون. جگە لەوەش دەزگای ھەواڵگری نازی، پۆلیسی ئاسایشی ئەڵمانیا (SD) بەدواداچوون و پشکنینی ئەمنییان لەسەر خەڵک کرد، لەنێویاندا ئەندامانی حزبەکە. ئەگەر کارمەندانی ئێس دی بڕیاری دەستگیرکردنیان دابێت، ئەوا زانیارییەکانیان دەگوازنەوە بۆ گێستاپۆ. ھیتلەر وەک زۆرێک لە دیکتاتۆرەکان خۆی بە یەکە ئەمنییەکان دەورە دا بۆ پاراستنی.

 سەرچاوەکان