یۆلیوس ھێرش

یۆلیوس ھێرش (بە ئەڵمانی: Julius Hirsch؛ ١٨٩٢-١٩٤٥)، ئەستێرەی پێشووی تۆپی پێی ئەڵمانیا، تێکەڵەیەکە لە شانازیی وەرزشی و کارەساتێکی مرۆیی گەورە. ئەو وەک یەکێک لە یاریزانە دیارەکانی سەردەمی خۆی، دوو جار نازناوی پاڵەوانێتیی ئەڵمانیای بەدەستھێنا و شانازیی پۆشینی درێسی ھەڵبژاردەی نیشتمانیی پێ بڕا، بەڵام چارەنووسێکی ڕەشی ھەبوو و وەک یەکێک لە قوربانییانی ھۆلۆکۆست گیانی لەدەستدا.

 کاروانی وەرزشی 

وێنۆک|تیپی پاڵەوانی یانەی کارلسروھەر ئێف ڤی لە ساڵی ١٩١٠.ڕیزی سەرەوە: ڕوزێک، فۆردەرەر، بۆش، دێل، ھوبەر، برۆینیگ، ڕاھێنەر تاونلی.ڕیزی خوارەوە: فوکس، ھۆڵشتاین، چێرتەر، یۆلیوس ھێرش، شوارزە.

ھێرش کاروانی پیشەگەریی خۆی لە یانەی Karlsruher FV دەست پێ کرد. ئەو بەشێک بوو لە ھێڵی ھێرشبەریی بەناوبانگی یانەکە، شانبەشانی گۆتفرید فوکس و فریتز فۆردەرەر. لە ساڵی ١٩١٠دا، یارمەتیی یانەکەی دا بۆ بردنەوەی تاکە نازناوی پاڵەوانێتیی ئەڵمانیا لە مێژووی خۆیدا.

لە ساڵی ١٩١٣دا، پەیوەندیی بە یانەی Greuther Fürthەوە کرد و لەوێش بەردەوام بوو لە درەوشانەوە. لە ساڵی ١٩١٤دا، بۆ دووەم جار لە ژیانی وەرزشیدا، نازناوی پاڵەوانێتیی ئەڵمانیای بەدەستھێنا.

 کاروانی نێودەوڵەتی 
ھێرش لە ساڵی ١٩١١دا یەکەم یاریی خۆی بۆ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا ئەنجام دا و بووە دووەم یاریزانی جوولەکە کە ئەو شانازییەی پێ ببڕدرێت. لە ماوەی کاروانە نێودەوڵەتییەکەیدا، ٧ یاریی ئەنجام دا و ٤ گۆڵی تۆمار کرد، کە یەکێکیان ھاتریکێک بوو بەرامبەر ھۆڵەندا. ھەروەھا بەشێک بوو لە پێکھاتەی ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢.

 ژیانی لەژێر سایەی نازیسم و کۆچی دوایی 
ھێرش، وەک نیشتمانپەروەرێک، لە کاتی جەنگی جیھانیی یەکەمدا خزمەتی سوپای ئەڵمانیای کرد و مەدالیای خاچی ئاسن (Iron Cross)ی پێ بەخشرا. بەڵام دوای ھاتنە سەرکاری نازییەکان لە ساڵی ١٩٣٣، ژیانی بە تەواوی گۆڕا.

کاتێک یانەکانی وەرزشیی ئەڵمانیا دەستیان کرد بە دوورخستنەوەی ئەندامە جوولەکەکانیان، ھێرش نامەیەکی پڕ لە ئازاری بۆ یانەکەی، Karlsruher FV، نووسی و دەستیلەکارکێشایەوە، وەک ھەنگاوێک بۆ "پێشکەوتن" پێش ئەوەی ئەوان دەری بکەن. ئەو لە نامەکەیدا نووسیبووی: "من لە ڕۆژنامەی وەرزشیی ئەمڕۆدا خوێندمەوە کە یانە گەورەکان، لەوانەش KFV، بڕیاریان داوە ئەندامە جوولەکەکانیان دووربخەنەوە... بە داخەوە دەبێت بڵێم کە لەم ساتەدا، منیش دەبێت دەستلەکارکێشانەوەی خۆم لەو یانە گەورەیەی کە ١٠ ساڵە شانازیی ئەندامبوونیم ھەیە، ڕابگەیەنم."https://www.dfb.de/julius-hirsch-preis/biografie/

لە ١ی ئازاری ١٩٤٣، لەلایەن گێستاپۆوە دەستگیر کرا و ڕەوانەی ئۆردوگای کۆکردنەوەی ئاوشڤیتز کرا. زانیاریی ورد لەسەر چارەنووسی لەدوای ئەوە دیار نییە، بەڵام وا دادەنرێت کە ھەر لەوێ گیانی لەدەستدابێت. بە فەرمی، ڕێکەوتی مردنەکەی بە ٨ی ئایاری ١٩٤٥ دانراوە.

 میرات 
بۆ ماوەیەکی زۆر، چیرۆکی تراژیدیی ھێرش تا ڕادەیەک فەرامۆش کرابوو. بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٥دا، یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا (DFB) خەڵاتێکی ساڵانەی بە ناوی "خەڵاتی یۆلیوس ھێرش" (Julius-Hirsch-Preis) دامەزراند. ئەم خەڵاتە دەدرێت بەو کەس و یانانەی کە کار دەکەن بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڕەگەزپەرستی، دژایەتیی جوولەکە و ھەر جۆرە جیاکارییەک لە تۆپی پێدا.

ھەروەھا، لە بەردەم دوا ماڵی لە شاری کارلسروھێ، بەردی یادەوەری (Stolpersteine) بۆ ئەو و خێزانەکەی دانراوە.

 دەستکەوتەکان 

Karlsruher FV

پاڵەوانێتیی ئەڵمانیا: ١٩١٠

Greuther Fürth

پاڵەوانێتیی ئەڵمانیا: ١٩١٤

 سەرچاوەکان 

لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.

پۆل:یاریزانانی ھەڵbژاردەی ئەڵمانیا
پۆل:قوربانیانی ھۆلۆکۆست
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:مردنەکانی ١٩٤٥
پۆل:سەربازانی ئەڵمانی لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا
پۆل:مردووانی ١٩٤٥
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا