پەیماننامەی باتومی

پەیمانی باتومی لە ٤ی حوزەیرانی ١٩١٨ لە باتومی لە نێوان ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و سێ دەوڵەتی قەوقاز واژوو کرا: کۆماری ئەرمینیا و  کۆماری ئازەربایجان و کۆماری جۆرجیا.  یەکەم پەیماننامەی کۆماری ئەرمینیا و کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان بوو و ١٤ ماددەی تێدابوو.

 پەیماننامەکە 
لە ١١ی ئایاردا کۆنفرانسێکی نوێی ئاشتی لە شاری باتومی بەڕێوەچوو. عوسمانییەکان داواکارییەکانیان فراوانتر کرد و تفلیس و ھەروەھا گیومری و ڤاغارشاپاتیش بگرێتەوە. ھەروەھا دەیانویست ھێڵی ئاسن دروست بکرێت بۆ ئەوەی قەرس و جوڵفا بە باکوو ببەستێتەوە. ئەو دەوڵەتە نوێیەی ئەرمەنستان کە ئەم ڕێڕەوی گواستنەوەیە پێیدا تێدەپەڕێت، مافی تێپەڕبوونی ئازادی پێدەدرا. بەڵام شاندی ئەرمەن و جۆرجیا دەستیان کرد بە دواخستنی و لە ٢١ی ئایاردا سوپای عوسمانی دەستی بە پێشڕەوی کردەوە بۆ ناوچەکانی ئەرمینیای ڕووسیا کە لە سەدەی ١٧ەوە لەژێر دەسەڵاتی سوڵتاندا نەبوون. ئەم ململانێیە بووە ھۆی شەڕی سەردەراباد، شەڕی قەرەکلیسە، شەڕی باش-ئاپاران.

پەیماننامەکە واژوو کرا. سوپای سێیەمی عوسمانی بە دووری ٧ کم لە یەریڤان و تەنھا ١٠ کم لە ڤاغارشاپاتەوە جێگیر بوو و پەیماننامەکە پێویستی بە لێکۆڵینەوە و پەسەندکردنی لەلایەن زلھێزە ناوەندییەکانەوە بوو. دوای ١٥ ڕۆژ لە پەیماننامەکە، داوا لە نوێنەرانی ئەرمینیا کرا بێنە ئەستەنبوڵ. لە ناوچە تەسلیمکراوەکاندا زۆرینەی دانیشتووانی پێش جەنگ ئەرمەنی بوون و زیاتر لە ٤٠٠ ھەزار کەسیان تەنھا لە ناوچەی یەریڤان.Richard G. Hovannisian (1997). The Armenian People from Ancient to Modern Times. Palgrave Macmillan. لاپەڕە. 301. ISBN:978-0-333-61974-2. OCLC:312951712.

 سەرچاوەکان 

پۆل:پەیماننامەکانی شەڕی جیھانیی یەکەم