شەڕی ناوخۆیی عێراق (٢٠٠٦–٢٠٠٨)

شەڕی ناوخۆیی عێراق ململانێیەکی چەکداریی بوو لە ساڵی ٢٠٠٦ تا ٢٠٠٨ لە نێوان گرووپە چەکدارە تائیفییە جیاوازەکانی شیعە و سوننە وەک دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق و سوپای مەھدی، جگە لە حکوومەتی عێراق شانبەشانی ھێزەکانی ھاوپەیمانان بە سەرۆکایەتی ئەمریکا.     لە شوباتی ٢٠٠٦دا یاخیبوون لە دژی ھاوپەیمان و حکوومەت پەرەی سەند و بوو بە شەڕێکی ناوخۆیی تائیفی دوای تەقاندنەوەی مەزارگەی ئەلعەسکەری کە بە شوێنێکی پیرۆز دادەنرێت لە شیعەی دوازدە ئیمامدا. جۆرج بوش سەرۆکی ئەمریکا و بەرپرسانی عێراق ڕێکخراوی قاعیدەیان لە عێراقیان تۆمەتبار کرد بە ڕێکخستنی تەقینەوەکە. بەڵام قاعیدە بە ئاشکرا ڕەتیکردەوە ھیچ پەیوەندییەکی ھەبێت. ئەم ڕووداوە شەپۆلێکی ھێرشی چەکدارانی شیعە بۆ سەر ھاووڵاتییانی مەدەنی سوننەی لێکەوتەوە، دواتر ھێرشی چەکدارانی سوننە بۆ سەر ھاووڵاتییانی مەدەنی شیعە.  

ئەمینداری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئەیلوولی ٢٠٠٦دا ڕای گەیاند کە ئەگەر شێوازەکانی ناتەبایی و توندوتیژی بەردەوام بن، ئەوا دەوڵەتی عێراق مەترسیی تێکچوونی لەسەرە. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧، بوش ڕای گەیاند «٨٠٪ی توندوتیژی تائیفی عێراق لە ماوەی  دا ڕوودەدات لە پایتەخت. ئەم توندوتیژییە بەغدا بۆ ناوچە تائیفیەکان دابەش دەکات، و متمانەی ھەموو عێراقییەکان دەھەژێنێت.» تا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٧، خەمڵاندنی ھەواڵگریی نیشتمانیی ململانێکانی بە توخمەکانی شەڕی ناوخۆ وەسف کرد.  لە ساڵی ٢٠٠٨ لەکاتی سەحوەی سوننە و زیادبوونی سەربازانی ئەمریکادا توندوتیژی بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش کەمیکرد.  بەڵام یاخیبوونی دەوڵەتی ئیسلامیی بەردەوام بوو لە زیانگەیاندن بە عێراق دوای کشانەوەی ئەمریکا لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١١. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٤، دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام کە جێنشینی دەوڵەتی ئیسلامیی عێراقە، ھێرشێکی سەربازیی گەورەی بۆ سەر حکوومەتی عێراق دەستپێکرد و خەلافەتی ئیسلامیی جیھانیی خۆی ڕاگەیاند. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە لە ساڵی ٢٠١٣ تا ٢٠١٧ شەڕێکی دیکەی تەواو بە تەواوی ڕووبدات، کە تێیدا حکوومەت سەرکەوتنی ڕاگەیاند. 

لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٦، نووسینگەی کۆمیسیاری باڵای پەنابەرانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان (UNHCR) و حکوومەتی عێراق مەزەندەیان کرد کە لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە زیاتر لە ٣٧٠ ھەزار عێراقی ئاوارە بوون، بەمەش کۆی ژمارەی پەنابەرانی عێراقی گەیشتە زیاتر لە ملیۆنێک و ٦٠٠ ھەزار کەس. تا ساڵی ٢٠٠٨، نووسینگەی کۆمیسیاری باڵای پەنابەرانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان خەمڵاندنەکەی بۆ نزیکەی ٤.٧ ملیۆن (~١٦٪ی دانیشتووان) بەرزکردەوە. ژمارەی خەمڵێنراو لە دەرەوەی وڵات ٢ ملیۆن بووە (ژمارەیەک نزیکە لە پێشبینییەکانی سی ئای ئەی  ) و ژمارەی ئاوارە ناوخۆییەکان ٢.٧ ملیۆن کەس بووە.  خاچی سوور لە ساڵی ٢٠٠٨ ڕای گەیاند، دۆخی مرۆیی عێراق لە مەترسیدارترین دۆخەکانی جیھاندایە، بە ملیۆنان عێراقی ناچاربوون پشت بە سەرچاوەی ئاوی کەم و کوالیتی خراپ ببەستن.

بەپێی پێوەرەکانی دەوڵەتە شکستخواردووەکان کە لەلایەن سیاسەتی دەرەوە و سندووقی ئاشتی بەرھەم ھێنراوە، عێراق یەکێک بووە لە ٥ دەوڵەتە ناسەقامگیرەکانی جیھان لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠٠٨.Fund for Peace. Archived from the original  on 19 June 2008. Retrieved 24 June 2008.

 سەرچاوەکان 

پۆل:عێراق لە ٢٠٠٤
پۆل:عێراق لە ٢٠٠٥
پۆل:عێراق لە ٢٠٠٦
پۆل:عێراق لە ٢٠٠٧
پۆل:عێراق لە ٢٠٠٨
پۆل:شەڕی عێراق
پۆل:یاخیبوونی عێراق (٢٠٠٣-٢٠١١)
پۆل:سیاسەتی عێراق
پۆل:شەڕەکانی عێراق