مێشگری ئەکادی

مێشگری ئەکادی (بە ئینگلیزی: Acadian flycatcher؛ ناوی زانستی: Empidonax virescens) جۆرێکە لە باڵندەی بچووکی مێشگر و سەر بە خێزانی مێشگرەکانی جیھانی نوێیە (Tyrannidae). ئەم باڵندەیە بە قەبارە بچووکەکەی، ڕەنگە زەیتوونییەکەی، و بە تایبەتیش بە بانگە جیاکەرەوە و بەرزەکەی ناسراوە.

مێشگری ئەکادی باڵندەیەکی کۆچەرییە، وەرزی زاوزێی لە دارستانە گەڵاڕژاوەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەمریکای باکوور بەسەر دەبات و بۆ زستان روو لە ئەمریکای ناوەڕاست و باشووری ئەمریکا دەکات. ناوی "ئەکادی" ئاماژە نییە بۆ ھەرێمی ئەکادیای مۆدێرن لە کەنەدا، بەڵکو دەکرێت ناونانێکی مێژوویی بێت.

 تایبەتمەندییە جەستەییەکان 
مێشگری ئەکادی باڵندەیەکی بچووکە، درێژییەکەی نزیکەی ١٥ سانتیمەترە و کێشی لە نێوان ١١ بۆ ١٤ گرامدایە. بەشی سەرەوەی جەستەی ڕەنگێکی زەیتوونی-سەوزی ھەیە، لە کاتێکدا بەشی خوارەوەی (سک و سنگی) سپییەکی مەیلەو زەردە. دوو ھێڵی سپی لەسەر باڵەکانی و بازنەیەکی سپی لە دەوری چاوەکانی ھەیە کە یارمەتیدەرە بۆ ناسینەوەی.

یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی، دەنووکە پان و فراوانەکەیەتی کە لە بنەوەدا ڕەنگی پرتەقاڵییە. ئەم دەنووکە گونجاوە بۆ گرتنی مێروو لە ھەوادا. نێر و مێی ئەم جۆرە لە ڕووکەشدا زۆر لە یەک دەچن و جیاکردنەوەیان قورسە.

 ژینگە و بڵاوبوونەوە 
ئەم باڵندەیە لە وەرزی زاوزێدا (ھاوین) حەزی لە دارستانی گەڵاڕژاوی پێگەیشتووە، بەتایبەتی ئەو دارستانانەی کە نزیکن لە سەرچاوەی ئاوەوە وەک چەم و زۆنگاو. زۆرجار لەناو قووڵایی دارستانەکاندا دەبینرێت نەک لە لێوارەکانیدا. ناوچەی زاوزێی لە باشووری کەنەداوە درێژ دەبێتەوە بۆ ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

مێشگری ئەکادی باڵندەیەکی کۆچەریی دوورمەودایە. لە وەرزی پایزدا کۆچ دەکات بۆ باشوور و زستان لە دارستانەکانی ئەمریکای ناوەڕاست و باکووری ئەمریکای باشووری (لە نیکاراگواوە تا کۆلۆمبیا و ڤەنزوێلا) بەسەر دەبات.

 ڕەفتار و خۆراک 
 خۆراک 
خۆراکی سەرەکیی مێشگری ئەکادی بریتییە لە مێروو. بە شێوەیەکی ستراتیژی لەسەر لقێک دادەنیشێت و چاودێریی دەوروبەری دەکات. کاتێک مێروویەک دەبینێت، بە خێرایی ھەڵدەفڕێت و لە ھەوادا ڕاوی دەکات (ڕەفتارێک کە پێی دەوترێت "sallying") و پاشان دەگەڕێتەوە سەر ھەمان لق یان لقێکی نزیک. خۆراکەکەی پێکدێت لە مێش، مەگەز، قالۆنچە، کرم، و جۆرەھا مێرووی تری بچووک.

 بانگ و دەنگ 
بانگی مێشگری ئەکادی یەکێکە لە ئاسانترین ڕێگاکانی ناسینەوەی. دەنگێکی تیژ و بەرزی ھەیە کە زۆرجار وەک "پییت-سا" (peet-sa) یان "پیز-زا" (piz-za) وەسف دەکرێت. ئەم دەنگە جیاکەرەوەیە یارمەتیدەرە بۆ دۆزینەوەی لەناو دارستانە چڕەکاندا.

 ھێلانەکردن و زاوزێ 
مێینەی مێشگری ئەکادی ھێلانەکەی دروست دەکات، کە بریتییە لە پێکھاتەیەکی شل و شێوە تاسەیی. ھێلانەکە بەزۆری لەسەر لقێکی ئاسۆیی و لەناو چạcێکی لقدا دادەنرێت، زۆرجار لە سەرووی ئاوەوە. بۆ دروستکردنی ھێلانە، ماددەی وەک ڕیشاڵی ڕووەکی، پووش، و تۆڕی جاڵجاڵۆکە بەکاردەھێنێت.

مێینە بە گشتی ٢ بۆ ٤ ھێلکەی کرێمی-سپی دەکات کە خاڵی قاوەیی کاڵیان لەسەرە. ماوەی کڕکەوتنی نزیکەی دوو ھەفتەیە و دوای ھەڵھاتنی ھێلکەکان، بێچووەکان بۆ ماوەی ١٣ بۆ ١٥ ڕۆژی تر لە ھێلانەکەدا دەمێننەوە.

 دۆخی پاراستن 
بەپێی یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت (IUCN)، مێشگری ئەکادی وەک جۆرێکی "کەمترین نیگەرانی" (Least Concern) پۆلێن کراوە، چونکە ژمارەیان زۆرە و لە ناوچەیەکی بەرفراواندا بڵاون. سەرەڕای ئەمەش، ھەڕەشەی لەناوچوونی ژینگەی زاوزێ و ژینگەی زستانەیان لەسەرە. ھەروەھا ئەم باڵندەیە یەکێکە لە قوربانییەکانی مشەخۆریی ھێلانە لەلایەن باڵندەی کاوبێردی سەرقاوەیی (Brown-headed Cowbird)، کە ھێلکەی خۆی لەناو ھێلانەی ئەم باڵندەیەدا دادەنێت.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:مێشگرەکان
پۆل:باڵندەکانی ئەمریکای باکوور
پۆل:باڵندە کۆچەرەکان