ئیسحاق کوڕی ڕاھەوەی

ئەبوو یەعقووب ئیسحاق کوڕی ئیبراھیم کوڕی مەخلەد حەنزەلی تەمیمی مەروازی (بە عەرەبی: إسحاق بن رَاهَوَيْه المروزي الحنظلي التميمي ؛ لەدایکبووی ١٦١ کۆچی/٧٧٨ زایینی - کۆچکردووی ٢٣٨ کۆچی/٨٥٣ زایینی)، ناسراو بە ئیسحاق کوڕی ڕاھەوەی یەکێکە لە ئیمامە گەورەکانی موسڵمانان، زانای دیاری فەرموودە و فیقھ، و بە یەکێک لە ئەمیرەکانی باوەڕداران لە زانستی فەرموودەدا دادەنرێت.ئەبوو نوعەیم ئەسفەھانی، حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء، بەرگی ٩، ل. ٢٣٤. ئەو ھاوتەمەن و ھاوڕێی نزیکی ئیمام ئەحمەد کوڕی حەنبەل بوو و پایەیەکی بەرزی لەنێو زانایانی سەردەمی خۆیدا ھەبوو.

 ژیان و بنەماڵە 
ئیسحاق لە ساڵی ١٦١ی کۆچی لە شاری مەرڤ لە خۆراسان لەدایک بووە.ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، چاپی سێیەم، ١٩٨٥، بەرگی ١١، ل. ٣٥٨. باوکی، ئیبراھیم کوڕی مەخلەد، لە ڕێگای حەجدا لەدایک بووە، بۆیە بە فارسی نازناوی "ڕاھەوەی" (بە واتای: لە ڕێگەدا دۆزراوە) لێنراوە، و ئیسحاقیش بە ناوی باوکییەوە ناسرا.ئیبن خەلەکان، وفیات الأعیان وأنباء أبناء الزمان، بەرگی ١، ل. ١٧٤.

ئیسحاق گەشتێکی فراوانی بۆ وەرگرتنی زانست ئەنجام دا و سەردانی ناوەندە زانستییەکانی وەک عێراق، حیجاز، شام و یەمەنی کرد بۆ بیستنی فەرموودە و کۆکردنەوەی زانست.ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ١١، ل. ٣٥٩.

 پایەی زانستی و ستایشی زانایان 
ئیسحاق کوڕی ڕاھەوەی بە یەکێک لە کۆڵەکەکانی زانستی فەرموودە دادەنرێت و زانایان بە شێوەی جیاواز ستایشی زانست و لەخواترسیی ئەویان کردووە.

ئەحمەد کوڕی حەنبەل دەربارەی دەڵێت: «کەسێکی وەک ئیسحاق بە چاوی خۆم نەبینیوە... ھەرچەندە ئێمە لە یەکدی جیاواز بین لە ھەندێک شتدا، بەڵام خەڵک لە سەردەمی ئیسحاقەوە تا ئەمڕۆ وازیان لە جیاوازیی نێوان زانایان نەھێناوە».ئیبن ئەبی یەعلا، طبقات الحنابلة،، بەرگی ١، ل. ١٠٦. ھەروەھا دەیگوت: «ئیسحاق لای ئێمە ئیمامێکە لە ئیمامەکانی موسڵمانان».ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ١١، ل. ٣٧٠.

داریمی دەڵێت: «ئیسحاق بە ڕاستگۆیییەکەی بووە گەورەی خەڵکی ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوا».ھەمان سەرچاوە، ل. ٣٧٣.

ئیمامی بوخاری فەرموویەتی: «ھیچ شتێکم لە ئیسحاقەوە بۆ نەگێڕاونەتەوە، مەگەر ئەوەی کە وەک خۆر ڕوون و ئاشکرا بووبێت».ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تهذیب التهذیب، بەرگی ١، ل. ٢١٨.

 مامۆستا و قوتابییەکانی 
ئیسحاق لەسەر دەستی گەورەترین زانایانی سەردەمی خۆی زانستی وەرگرتووە و نەوەیەکی زێڕینیشی لە قوتابییان پێگەیاندووە.

 مامۆستاکانی 

عەبدوڵڵای کوڕی موبارەک

سوفیانی کوڕی عویەینە

فوزەیلی کوڕی عیاز

وەکیع کوڕی جەڕاح

جەریری کوڕی عەبدولحەمید

 قوتابییەکانی 

ئەحمەد کوڕی حەنبەل

ئیمامی بوخاری

ئیمامی موسلیم

ئیمامی ترمزی

ئیمامی نەسائی

ئەبوو داوود

یەحیای کوڕی مەعین

 بەرھەمەکان 
ئیسحاق خاوەنی چەندین بەرھەمی گرنگ بووە، بەڵام زۆربەیان لەناوچوون و نەگەیشتوونەتە دەستمان. گرنگترینیان ئەمانەن:حاجی خەلیفە، کشف الڤنون عن أسامی الکتب والفنون، بەرگی ٢، ل. ١٦٨٢.

المسند: یەکێکە لە گەورەترین موسنەدەکان، کە ئیبن حەجەر ستایشی کردووە.

التفسیر الکبیر: تەفسیرێکی گەورەی قورئان بووە.

الجامع الکبیر

الجامع الصغیر

المصنف

 کۆچی دوایی 
ئیسحاق کوڕی ڕاھەوەی لە شەوی یەکشەممە، ١٥ی مانگی شەعبانی ساڵی ٢٣٨ی کۆچی، لە تەمەنی ٧٧ ساڵیدا لە شاری نیسابوور کۆچی دوایی کرد.ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ١١، ل. ٣٨٤.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:زانایانی فەرموودە
پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی نۆیەم
پۆل:ئەھلی سوننە
پۆل:لەدایکبووانی ١٦١ی کۆچی
پۆل:مردووەکانی ٢٣٨ی کۆچی
پۆل:لەدایکبووانی ٧٧٨
پۆل:مردووانی ٨٥٢
پۆل:ئەسەرییەکان
پۆل:نووسەرەوانی فەرموودە
پۆل:ئیمامەکان
پۆل:خەڵکی نەیشاپوور
پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:ئیمامەکانی سوننە