محەممەد سادق سەدر

سەید محەممەد سادق محەممەد مەھدی سەدر (١٩٠٦–١٩٨٦) شەرعزانی دیاری عێراقی شیعە و باوکی دیارترین دەسەڵاتی ئایینی نەجەف بووە. سەید محەممەد سەدر، کە بەشداری کرد لە دروستکردنی مەدرەسەی نەجەف و دەرچوونی نەوەیەکی زانا و وتاربێژ. بە فەتوای میانڕەو و خەمخۆری بۆ پرسی ھەژاران و کرێکاران ناسرابوو. ھەروەھا بە پشتیوانی لە ڕاپەڕینە جەماوەرییەکان ناسرابوو.

 ژیانی سەرەتایی 
لە ساڵی ١٩٠٦ لە شاری کازمیە لە بەغدا لە بنەماڵەیەکی زانا لە دایک بووە کە بنەچەیان دەگەڕێتەوە بۆ ئیمام مووسای کازم. کوڕی سەید محەممەد مەھدی سەدر بووە، زانست و تەقوای لە باوباپیرانییەوە بە میرات گرتووە. لە کوتاتیب (قوتابخانەکانی فیقھی ئیسلامی) بنەما سەرەکییەکانی زانستە ئایینیەکانی خوێندووە و دواتر بۆ تەواوکردنی خوێندنی مەدرەسە ڕووی لە شاری نەجەف کردووە. لەژێر چاودێری ئایەتوڵڵای شێخ محەممەد ڕەزا ئال یاسین فێری فیقھ و ئوسووڵەکانی بووە. ھاوسەرگیری لەگەڵ کچەکەی محەممەد ڕەزا یاسین کرد، کوڕێکیشیان بوو بە ناوی ئایەتوڵڵای سەید محەممەد سەدر، کە دوای مردنی ئەو درێژە بە کاری زانستی خۆی دەدات و دەبێتە یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی مەدرەسەی شیعە و کەسایەتییەکی کاریگەر لە نەجەف و عێراق. لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو دژایەتی ڕژێمی عێراقی کرد و نوێژی ھەینی شیعەکانی ئەنجامدا کە ماوەیەکی زۆربوو نەکرابوو.مرکز العلوم والثقافات الإسلامیة، عبدالحسین شرف الدین (2006). موسوعة الإمام السید عبدالحسین شرف الدین (ط. 1st). دار المؤرخ العربی. ج. 7. ص. 248.: صیانة الاستشھاد: التاریخ والسنة

 مردن و میرات 
لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦ لە شاری نەجەف دوای نەخۆشییەکی درێژخایەن کۆچی دوایی کرد. ھەواڵی مردنی بە تەواوی مەدرەسییە بڵاوبووەوە. نوێژی پرسە بەسەر تەرمەکەیدا لە مەزارگەی حەیدەری ئەنجامدرا و لەوێ لە ژووری سێیەمدا بەخاک سپێردرا.

دوابەدوای تیرۆرکردنی محەممەد سادق سەدر، میراتەکەی لەلایەن نەوەکەیەوە، موقتەدا سەدر درێژەپێدرا، کە دواتر بووە یەکێک لە دیارترین کەسایەتییە سیاسی و ئایینییەکانی عێراق. بزووتنەوەی سەدری دامەزراند، کە ڕەوتی سەدری گۆڕی بۆ ھێزێکی جەماوەری و سیاسی کە بە شێوەیەکی بەرفراوان کاریگەر بوو، بەتایبەتی دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣. ھەروەھا سەرکردایەتی سوپای مەھدی و دواتر سەرایای سەلام کرد، ھەروەھا بەشداری لە ژیانی سیاسیدا کرد بە پاڵپشتیکردنی کوتلەی سەدری لە پەرلەمانی عێراق، ھاوکات پارێزگاری لە گوتارێکی ئایینی جیاواز کرد کە ڕەھەندە ئایدیۆلۆژییەکانی تێکەڵ دەکرد بە گرنگیدان بە پرسەکانی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و سەروەری نیشتمانی.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦
پۆل:مردووانی ١٩٨٣
پۆل:خەڵکی نەجەف