تۆپال عوسمان (فەرماندەی سەربازی)

تۆپال عوسمان ئاغا () لە ساڵی ١٨٨٣ لە شاری گیرەسون لە پارێزگای ترابزۆن لەدایکبووە و لە ٢ی نیسانی ١٩٢٣ لە  ئەنقەرە کۆچی دوایی کردووە) فەرماندەی میلیشیاکانی تورکیا بووە لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کۆتایی و سەرەتای کۆماری تورکیا. فەرماندەیی فەوجەکانی ٤٢ و ٤٧ی خۆبەخشی لە گیرەسون کردووە. دوا پلەی پێشکار بوو لە میلیشیای تورکیا.

 جینۆسایدی ئەرمەنییەکان 
تۆپال عوسمان بەوە ناسرابوو کە لە کاتی شەڕی ناوخۆی عوسمانیدا بەرپرسی کۆمەڵکوژییەکانی ئەرمەنییەکان بووە لە ناوچەی پۆنتۆس کە لە کاتی جەنگی جیھانیی یەکەمدا لەوێ جێگیر بووە، تۆپاڵ عوسمان لە ماوەی جەنگی جیھانیی یەکەمدا لە ترابزۆن ناوی خۆی تۆمار کردووە لە بەھاری ساڵی ١٩١٥ وەک فەرماندەی فەوجێکی چەتە. ھەروەھا زانرا کە عوسمان لەگەڵ ئیسحاق چاووش و بایرۆغڵو حوسێن بەشدارییان کردووە لە سەرکردایەتیکردنی کۆمەڵکوژییەکانی دانیشتووانی ناوخۆیی ئەرمەن. لەو ماوەیەدا عوسمان سوودی لە دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامان و موڵکی ئەرمەنیش وەرگرتووە.https://web.archive.org/web/20191215090159/https://archive.org/details/isbn_9780674023680/page/113https://web.archive.org/web/20170215180228/https://books.google.com/books?id=SrT3AgAAQBAJhttps://web.archive.org/web/20170215181838/https://books.google.com/books?id=48N-XbOltMEChttps://web.archive.org/web/20190729040954/https://books.google.com/books?id=r6wtAQAAIAAJhttps://web.archive.org/web/20170215174704/https://books.google.com/books?id=JY4RifQksFMC&pg=PA221&dq=%22Topal+Osman%22+%22Armenian+Genocide%22&hl=en&ei=wRMUTtqhMM6KmQXVqpjBDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDMQ6AEwAQ

 لەسێدارەدان 
مستەفا کەمال ئیسماعیل حەکی بەگ، فەرماندەی فەوجی پاسەوانی سەرۆکایەتی ئەوکاتە، فەرمانی دەستگیرکردنی تۆپال عوسمان و ھاوکارەکانی دەرکرد. عوسمان لە حەشارگەی خۆیدا لە باڵەکانی سەیران پاولاری گیری خواردووە و لەکاتی تەقەکردندا لە ١ی نیسانی ١٩٢٣ بریندار دەبێت و بە دیل دەگیرێت، دواتر لەو ڕۆژەدا بە فەرمانی ئیسماعیل حەکی بە فیشەکێک لە سەری لە سزای مەرگی بەسەردا سەپێندرا.

لە ٢ی نیسان لەسەر پێداگری "گرووپی دووەم"، تەرمەکەی لە دەروازەی بینای پەرلەمان (ئێستا مۆزەخانەی شەڕی سەربەخۆیی) ھەڵواسرا بۆ ئەوەی خەڵک بیبینن. بەپێی ھەندێک سەرچاوە، تەرمی بێ سەری لە گۆڕەپانی ئولوس ھەڵواسراو. ئێستا تەرمەکەی لە گیرەسونە.https://web.archive.org/web/20160119160445/http://www.kultur.gov.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313E603BF9486D4371D2858DA18F4388CDDhttps://web.archive.org/web/20140626201459/http://books.google.com/books?id=d4tpAAAAMAAJ&q=%22%C4%B0kinci+grubun+%C4%B1srar%C4%B1+sonucu,+Topal+Osman%27%C4%B1n+%C3%B6l%C3%BCs%C3%BC+g%C3%B6m%C3%BCld%C3%BC%C4%9F%C3%BC+yerden+%C3%A7%C4%B1kart%C4%B1larak,+Meclis+kap%C4%B1s%C4%B1na+as%C4%B1larak+te%C5%9Fhir%22&dq=%22%C4%B0kinci+grubun+%C4%B1srar%C4%B1+sonucu,+Topal+Osman%27%C4%B1n+%C3%B6l%C3%BCs%C3%BC+g%C3%B6m%C3%BCld%C3%BC%C4%9F%C3%BC+yerden+%C3%A7%C4%B1kart%C4%B1larak,+Meclis+kap%C4%B1s%C4%B1na+as%C4%B1larak+te%C5%9Fhir%22&hl=en&ei=wjwqTqfgGurzmAWhyJWpDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAAhttps://web.archive.org/web/20140626195817/http://books.google.com/books?id=gqhpAAAAMAAJ&q=%22Ulus+meydan%C4%B1nda+%C3%B6l%C3%BCs%C3%BC+as%C4%B1ld%C4%B1%22&dq=%22Ulus+meydan%C4%B1nda+%C3%B6l%C3%BCs%C3%BC+as%C4%B1ld%C4%B1%22&hl=en&ei=NUMqTrq2C8nvmAWvp7mhDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCgQ6AEwAAhttps://web.archive.org/web/20140626201502/http://books.google.com/books?id=LYEOAQAAMAAJ&q=%22ba%C5%9F%C4%B1+kesilmi%C5%9F+g%C3%B6vdesi+Nisan+1923%27de+Meclis%27in+%C3%B6n%C3%BCndeki+Ulus+Meydan%C4%B1%27+nda+as%C4%B1ld%C4%B1.%22&dq=%22ba%C5%9F%C4%B1+kesilmi%C5%9F+g%C3%B6vdesi+Nisan+1923%27de+Meclis%27in+%C3%B6n%C3%BCndeki+Ulus+Meydan%C4%B1%27+nda+as%C4%B1ld%C4%B1.%22&hl=en&ei=dEIqToKJC8jemAWBvcX9Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCgQ6AEwAATeoman Alpaslan, Topal Osman Ağa efsanesi, Kum Saati Publishing, 2007.[بحاجة لرقم الصفحة]

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣
پۆل:مردووانی ١٩٢٣