تیریگان

تیریگان (کۆتاییی ھەزارەی سێیەمی پێش زایین، ti-ri₂-ga-a-an تی-ری٢-گا-ا-ان) نۆزدەھەمین و دوا فەرمانڕەوای گۆتییەکان بوو لە سۆمەر کە لە "لیستی پادشاکانی سۆمەری" (SKL)دا باسی لێوەکراوە. بەپێی SKL: تیریگان جێنشینی سیوم بووە. تیریگان بۆ ماوەی ٤٠ ڕۆژ حکومڕانیی کرد پێش ئەوەی شکستی پێبھێنرێت لەلایەن ئۆتۆحیکالەوە لە ئورووک، نزیکەی ٢٠٥٠ پێش زایین.'Tirigan' Encyclopædia BritannicaThe Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, Faculty of Oriental Studies, University of Oxford

 پێڕستی پادشاکانی سۆمەری 
بەپێی پێڕستی پادشاکانی سۆمەری:تیریگان بۆ ماوەی ٤٠ ڕۆژ حوکمڕانیی کرد. ٢١ پادشا؛ ١٢٤ ساڵ و ٤٠ ڕۆژ حوکمڕانییان کرد. پاشان لەشکری گوتیۆم شکستی ھێنا و پاشایەتی بردرایە ئورووک.

 لەوحەی سەرکەوتنی ئۆتۆحیکال 
چەپ|وێنۆک|258x258پیکسڵ|لەوحەی سەرکەوتنەکەی ئۆتۆ-حیکال (ئوتو-ھنگال) AO 6018 (وێنە و نووسینەوەی پێشەوە).
تیریگان لە لەوحەی سەرکەوتنی نەمێسیس و جێنشینەکەیدا، ئوتو-ھنگال (کە بە ئوتو-خێگال و ئوتو-ھێگال ناسراوە) بە شێوەیەکی بەرفراوان باسکراوە. چیڕۆکی لەوحەی سەرکەوتنی ئۆتۆ-حیکال:باسی نووسینەکە بریتییە لەوەی ئۆتۆحیکال لە نووسینەکەدا پڕۆپاگەندەی کۆن و تاوان دەخاتە پاڵ گۆتییەکان (کە بە باو و باپیری کورد دادەنرێن)، ھەروەک لە یەکەمدا تاوانباریان دەکات بە:

 ھێرشکردنە سەر خوداوەندەکان
 بردنی پاشایەتیی سۆمەر بۆ شاخ (دەسەڵات دزین)
 پڕکردنی سۆمەر لە خراپەکاری
 دزینی ژن لە مێردەکانیان
 دزینی منداڵ لە دایک و باوکیان
 بڵاوکردنەوەی توندوتیژی لە ھەموو شوێنێک

ئینلێلی خوداوەندی سۆمەر فەرمانی پێدەکات مامەڵە بکات و ھەڵوێست بنوێنێت:

ئێنلیل فەرمان بە ئوتو-ھنگال دەکات کە گۆتییەکان بسڕێتەوە و پاشایەتی بگەڕێنێتەوە بۆ سومەر.

دەچێتە لای ئینانا (خودای شەڕ و خۆشەویستی): داوای لێدەکات ھاوپەیمانیی خۆی بێت، بە "شێری شەڕ" ناوی دەبات کە خاکە بیانییەکان دەشکێنێت.

گۆتییەکان لە سەردەمی شا تیریگان: تیریگان ڕووبار و ڕێگا و زەوییە کشتوکاڵییەکان دەگرێت — لە بنەڕەتدا سۆمەر دەشکێنێت. بەڵام کاتێک ئوتو-ھنگال نێردراوێک دەنێرێت، تریگان بەبێ شەڕێکی زۆر خۆی ڕادەستی دەکات.

دەستگیرکردنەکەی تریگان:

تیریگان و ھاوسەرەکەی و منداڵەکانی لە دابروم دەگیرێن. زنجیریان لەسەر دادەنێن و چاویان بەستن. ئوتو-ھنگال دەیخاتە بەردەم خوداوەندی خۆر 'ئوتو'، ناچاری دەکات پاڵ بکەوێت و بە شێوەیەکی ڕستەیی پێی دەخاتە سەر ملی تیریگان — ئاماژەیەکی کلاسیکیی سەرکەوتنی کۆن.

کۆتایی ھێنان بە گەشەکردن:

شانازی بەوە دەکات کە وایکردووە "مارە دداندارەکانی شاخەکان" (گۆتییەکان؛ لەسەر لەوحەکە گۆتییەکان وەک مارە دداندارەکانی شاخ ناوبراون) لە درزەکانی زەوی بخواتەوە - واتە زەلیلکردن و لەناوچوون. لە بنەڕەتدا وتارێکی پڕوپاگەندەییی کۆنە: واتە: خوداوەندەکان پێیان وتم گۆتییەکان لەناو ببەم، بۆیە منیش ئەوەم کرد، پاشاکەیانم گرت و زەلیلم کرد و شکۆمەندیی سۆمەرم گەڕاندەوە.

— لەوحەی سەرکەوتنەکەی ئۆتۆحیکالFull transcription and translation in: 

 سەرچاوەکان 

پۆل:پاشاکان
پۆل:سوومەر