هەوکردنی پەنکریاس

ھەوکردنی پەنکریاس بریتییە لە ھەوکردنی ڕژێنی پەنکریاس. پەنکریاس ئەندامێکی گەورەیە لە پشتەوەی گەدە کە ئەنزیمەکانی ھەرس و ژمارەیەک ھۆرمۆن بەرھەم دەھێنێت. دوو جۆری سەرەکی ھەیە: ھەوکردنی توندی پەنکریاس، و ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاس. ھێما و نیشانەکانی ھەوکردنی پەنکریاس بریتین لە ئازار لە بەشی سەرەوەی سک، لەگەڵ ھێڵنج و ڕشانەوە. ئازارەکە زۆرجار دەچێتە پشت و زۆربەی کات توندیش دەبێت. لە ھەوکردنی توندی پەنکریاسدا، تالێھاتن ڕەنگە ڕووبدات و نیشانەکانی بە شێوەیەکی گشتی لە چەند ڕۆژێکدا نامێنن. لە ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاسدا دابەزینی کێش، پیساییی چەور، و سکچوون لەوانەیە ڕووبدات. ئاڵۆزییەکان لەوانەیە ئەمانە بگرێتەوە؛ تەشەنا، خوێنبەربوون، شەکرە، یان کێشە لە ئەندامەکانی تردا.

دوو باوترین ھۆکاری ھەوکردنی توندی پەنکریاس بەردێکی زراوە کە دەبێتە گیرانی جۆگەی زراوی ھاوبەش؛ لەگەڵ زۆر خواردنەوەی کھولیش. ھۆکارەکانی تر ئەمانە دەگرێتەوە؛ زەبری ڕاستەوخۆ، ھەندێک لە دەرمانەکان، تەشەنا وەکو ملەخڕە، و گرێیەکان. ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاس لەوانەیە سەرھەڵبدات وەک بەرەنجامی ھەوکردنی توندی پەنکریاس. زۆربەی جار بەھۆی ساڵانێک لە بەکارھێنانی زۆری کھولەوەیە. ھۆکارەکانی تر بریتین لە بەرزیی چەوریی خوێن، بەرزیی کالیسیۆمی خوێن، ھەندێک لە دەرمانەکان، و ھەندێک تێکچوونی بۆماوەیی وەکو سیستیک فایبرۆسس، و گەلێکی تر. جگەرەکێشان ئەگەری تووشبوون بە ھەوکردنی پەنکریاسی توند و درێژخایەن زیاد دەکات. دەستنیشانکردنی ھەوکردنی توندی پەنکریاس لەسەر بنەمای زیادبوونی سێ ھێندە لە ئەمایڵەیز یان لایپەیز لە خوێندا دەبێت. لە ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاسدا، ئەم پشکنینانە ڕەنگە ئاسایی بن. پشکنینی وێنەیی وەکو سۆنەر و سی تی سکان بەھەمان شێوە ڕەنگە بەسوود بێت.

ھەوکردنی توندی پەنکریاس بەزۆری بە دەرزییە ژیناوەکان، دەرمانی ئازارشکێن، ھەروەھا ھەندێکجاریش بە دژەزیندەیی چارەسەر دەکرێت. بە ئاسایی خواردن و خواردنەوە ڕێگەپێدراو نییە و سۆندەی لووت-گەدە (NG tube) دەخرێتە ناو گەدە. ڕێکارێک کە بە پێبینیی ئاوەژووری پەنکریاس و جۆگەی زراو (ERCP) ناسراوە لەوانەیە ئەنجام بدرێت بۆ پشکنینی پاشەڵی جۆگەی زراوی ھاوبەش و لابردنی ھەر بەردێک ئەگەر ھەبوو. لەو کەسانەی کە بەردی زراویان ھەیە زۆرجار تورەگەی زراوەکەش لادەبرێت لەگەڵیدا. لە ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاسدا، سەرەڕای ئەوانەی سەرەوە، خۆراک پێدانی کاتی لە ڕێگەی سۆندەی لووت-گەدەدا ڕەنگە بۆ دابینکردنی خۆراکەماددە پێویستەکان بەکاربھێنرێت. ڕەنگە گۆڕینی درێژخایەنی ڕێجیمی خۆراک و پێدانی جێگرەوەی ئەنزیمەکانی پەنکریاس پێویست بێت. ھەروەھا ناوبەناو نەشتەرگەری بۆ لابردنی بەشەکانی پەنکریاس دەکرێت.

لەسەر ئاستی جیھان لە ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٨٫٩ ملیۆن حاڵەتی ھەوکردنی پەنکریاس ڕوویداوە. ھۆی مردنی ١٣٢ ھەزار و ٧٠٠ کەس، لەکاتێکدا لە ساڵی ١٩٩٠دا ٨٣ ھەزار گیانلەدەستدان بووە. ھەوکردنی توندی پەنکریاس لە نزیکەی ٣٠ کەسدا لە ھەر ١٠٠ ھەزار کەس لە ساڵێکدا ڕوودەدات. حاڵەتە نوێیەکانی ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاس لە ساڵێکدا لە نزیکەی ٨ لە ھەر ١٠٠ ھەزار کەسدا دەردەکەون و لە ئێستادا نزیکەی کار لە ٥٠ لە ھەر ١٠٠ ھەزار کەسێک لە ئەمریکادا دەکات. لە پیاوان باوترە وەک لە ژنان. زۆرجار ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاس لە نێوان تەمەنی ٣٠ بۆ ٤٠ ساڵیدا دەست پێدەکات کە ھاوکات لە منداڵاندا دەگمەنە. ھەوکردنی توندی پەنکریاس بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٨٢ لە توێکاریی جەستەدا وەسف کرا لەکاتێکدا ھەوکردنی درێژخایەنی پەنکریاس بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٤٦ وەسفکرا.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ئێشی سک
پۆل:ھەوکردنەکان