لوگال

لوگال (سۆمەری: ) زاراوەیەکی سۆمەرییە بۆ "پادشا، فەرمانڕەوا". بە واتای وشەیی، ئەم زاراوەیە بە واتای "پیاوی گەورە" دێت. لە زمانی سۆمەریدا  لو "𒇽" "پیاو"ە و گال "𒃲" "مەزن"، یان "گەورە"یە.

یەکێک بوو لە چەندین نازناوی سۆمەری کە فەرمانڕەوای دەوڵەت-شارێک دەیتوانی بیگرێت (لە پاڵ ئێن و ئێنسی، جیاوازییە وردەکە بابەتی مشتومڕ بوو). لە کۆتاییدا تابلۆکە بوو بە لۆگۆگرافی باڵادەست بۆ "پاشا" بە گشتی. بە زمانی سۆمەری،  بەکاردێت بۆ مانای خاوەن (بۆ نموونە بەلەمێک یان کێڵگەیێک) یان سەرۆکی (یەکەیەکی وەک خێزان).

وەک وێنەوشەیێکی بزماری (سومێرۆگرام) لوگال (یونیکۆد: 𒈗، بە زمانی ئاشووریی نوێ وەرگێڕدراوە).

 نووسینی بزماری 
ڕاست|وێنۆک|"" بە بزماریی کۆن و سەرەتایی لەسەر پەیکەری لوگال-دالو
ھێمای بزماریی لوگال 𒈗 وەک دیاریکەرێک لە دەقە بزمارییەکان (سۆمەری و ئەکەدی و ھیتی)دا کاردەکات، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئەم وشەیەی پاشی ئەو ناوی پادشایەکە. لە ڕێنووسی ئەکەدیدا، ڕەنگە سیلابۆگرامێکی šàr یش بێت، کە لە ڕووی ئەکرۆفۆنییەوە لەسەر بنەمای ئەکەدییە بۆ "پاشا"، šarrum.

ھەروەھا یوونیکۆد پیتە بزمارییەکانی  ھێمای بزماریی لوگال لەسەر لوگال و  ھێمای بزماریی لوگال بەرامبەر بە لوگال لەخۆدەگرێت.

 لوگال، ئێنسی و ئێن 
وێنۆک|پەرەسەندنی مێخی،  لە ستوونی ڕاستدا دەردەکەوێت.
سەبارەت بە مانای ناونیشانی  تیۆریی جیاواز ھەیە لە سۆمەری ھەزارەی سێیەمدا. ھەندێک لە زانایان پێیان وایە کە فەرمانڕەوای تاکە شار-دەوڵەتێک بەزۆری پێی دەگوترا ئێنسی و فەرمانڕەوایەک کە سەرۆکایەتیی کۆنفیدڕاڵی یان حکومڕانییەکی گەورەتری دەکرد کە لە چەند شارێک پێکھاتبوو، ڕەنگە تەنانەت ھەموو سۆمەریش،  بوو. ئەرکەکانی وەھا  ھەندێک چالاکیی ڕێوڕەسمی و مەزھەبی، ناوبژیوانی لە ناکۆکییە سنوورییەکان، بەرگریی سەربازی لە دژی دووژمنانی دەرەکی دەگرێتەوە، وە کاتێک  مرد، کوڕە گەورەکەی دەستبەکار دەبێت.Plamen Rusev, Mesalim, Lugal Na Kish: Politicheska Istoriia Na Ranen Shumer (XXVIII-XXVI V. Pr. N. E.), Faber, 2001 (in Bulgarian) Mesalim, Lugal of Kish. Political History of Early Sumer (XXVIII–XXVI century BC.) لە لاگاشدا، ئێنسی ھەندێک جار لەبڕی خۆی بە خوداوەندەکەی دەگوت لوگال “پادشا”، ئەمەش ئەوە دەردەخات کە ڕۆڵی ئێنسی زیاتر لە قەشە-حاکمێک دەچێت کە خزمەت بە خوداوەندەکە دەکات. نازناوەکانی ئێنسی و بە تایبەتی ئێن تەنھا سیاسی نەبوون - بەسترابووەوە بە دەسەڵاتی ئایینییەوەGlassner, Jean-Jacques, 2000: Les petits etats Mésopotamiens à la fin du 4e et au cours du 3e millénaire. In: Hansen, Mogens Herman (ed.) A Comparative Study of Thirty City-State Cultures. The Royal Danish Academy of Sciences and Letters, Copenhagen., P.48 و ئێن لە دواتردا بە مێژوودا بەردەوام بوو بە مانای "قەشە".

زانایانی تر ئێنسی و ئێن و  بە تەنیا سێ ناوی ناوخۆیی بۆ سەروەری دەزانن، کە بە ڕێککەوت لە شار-دەوڵەتەکانی لاگاش، ئورووک و ئوور (ھەروەھا زۆربەی باقیی سۆمەر) وەرگیراون،Glassner, Jean-Jacques, 2000: Les petits etats Mésopotamiens à la fin du 4e et au cours du 3e millénaire. In: Hansen, Mogens Herman (ed.) A Comparative Study of Thirty City-State Cultures. The Royal Danish Academy of Sciences and Letters, Copenhagen., P.48Cooper, Jerrold S., Sumerian and Semitic Writing in Most Ancient Syro-Mesopotamia. P.63-65. In: "Languages and Cultures in Contact. At the Crossroads of Civilizations in the Syro-Mesopotamian Realm." Proceedings of the 42nd RAI - Orientalia Lovaniensia Analecta 96, K. Van Lerberghe and G. Voet (eds.), Leuven ھەرچەندە ڕەنگە زاراوە جیاوازەکان لایەنە جیاوازەکانی چەمکی پاشایەتیی میزۆپۆتامیایان دەرببڕن.Glassner, Jean-Jacques, 2000: Les petits etats Mésopotamiens à la fin du 4e et au cours du 3e millénaire. In: Hansen, Mogens Herman (ed.) A Comparative Study of Thirty City-State Cultures. The Royal Danish Academy of Sciences and Letters, Copenhagen., P.48  لەو کاتەدا وا گریمانە دەکرا کە "بە شێوەیەکی ئاسایی گەنجێکی خاوەن سیفەتی نایاب بووبێت لە خێزانێکی دەوڵەمەندی خاوەن زەوی".H.W.F. Saggs, Babylonians, University of Oklahoma Press (1995), page 54. تۆرکیڵد جاکۆبسن تیۆریزەی کرد کە لە بنەڕەتدا سەرکردەیەکی جەنگی بووە (ھەڵبژێردراو)، بە پێچەوانەی ئێن (کە بە ھەمان شێوە ھەڵبژێردراو)، کە مامەڵەی لەگەڵ پرسە ناوخۆیییەکانی دەکرد.Jacobsen, Thorkild, 1970: "Early political development in Mesopotamia", ZA 52: 91-140; repr. in TIT 132-156, 366-396.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ناونیشانەکان
پۆل:نازناوە شاھانەکان

پۆل:سوومەر