ئاژانسی ھەواڵی عێراقی

ئاژانسی ھەواڵی عێراقی (ئای ئێن ئەی) (بە عەرەبی: وكالة الأنباء العراقية (واع)) دامەزراوەیەکی پەخشی گشتیی عێراقییە و بنکەکەی لە بەغدایە، لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٩ لە سەردەمی دەسەڵاتداریی عەبدولکەریم قاسم دامەزراوە. دووەم کۆنترین ئاژانسی ھەواڵە لەنێو وڵاتانی عەرەبیدا دوای ئاژانسی ھەواڵی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە میسر، کە لە ساڵی ١٩٥٥ دامەزرا.

ئاژانسی ھەواڵی عێراقی لە قۆناغێکدا ٣٢٠ کارمەندی نووسین، تەکنیکی و کارگێڕی ھەبوو و ٤٨ نووسینگە و پەیامنێری لە وڵاتانی عەرەبی و بیانی ھەبوو. ئەم ژمارەیە بۆ ١٥ کەس کەمکرایەوە لەو کاتەوەی لە مانگی ئابی ١٩٩٠ سزاکان بەسەر عێراقدا سەپێنران. لە نیسانی ١٩٩٩ ئاژانسی ھەواڵی عێراقی ماڵپەڕێکی بە زمانەکانی عەرەبی و ئینگلیزی خستەگەڕ. و ئاژانسە ھەواڵییە پێشەنگەکانی جیھان وەک ئەی ئێف پی و دی پی ئەی و ئی ئێف ئی بەشدارییان لە ئاژانسی ھەواڵی عێراقی کردبوو.

 لە سەردەمی سەددام 
لەکاتی شەڕی ئێران و عێراقدا پەیامنێران «جووڵەیان زۆر سنووردار کرابوو، و دەرفەتی کەمتریان پێدرابوو جگە لە وەرگرتنی بەیاننامە و ڕاگەیەندراوە فەرمییەکان، چاوپێکەوتن لەگەڵ دیپلۆماتکارە ڕۆژئاواییەکان، کە خۆیان زۆرجار لە سەرچاوە فەرمییەکان دابڕابوون، و چاودێریکردنی ڕاپۆرتە ڕادیۆییەکان و بڵاوکراوەکانی ئاژانسی ھەواڵی فەرمی عێراق».

حکوومەت خواستی ئەوەی ھەبوو کە یەک سەرچاوەی فەرمی ھەبێت بۆ بڵاوکردنەوەی ھەواڵە گرنگ و ھەستیارەکان بە شێوەیەک کە پشتگیری لە حکوومەت بکات. «ئاژانسی ھەواڵی عێراقی بۆ ماوەی ١٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا بڵاوکراوەی بە زمانەکانی عەرەبی و ئینگلیزی دەگواستەوە و بە کردەوە تاکە سەرچاوەی ھەواڵ بوو بۆ میدیاکان. ھەروەک ناوەڕۆکەکانی تری میدیا، ئەو ھەواڵانەی کە لەلایەن ئاژانسی ھەواڵی عێراقی کۆدەکرانەوە و بڵاودەکرانەوە وەک پڕوپاگەندەیەک بۆ پشتگیریکردن لە سەرکردایەتی سیاسی عێراق بەکاردەھێنران. ئاژانسی ھەواڵی عێراق ھەروەھا وەک سەرچاوەیەکی گرنگی ڕێنمایی سیاسەت کاری دەکرد. نەک ھەر ھەواڵی چالاکییەکانی ڕژێمی دەگواستەوە، بەڵکو جاروبار لێکدانەوە یان زانیاریی دابین دەکرد کە لێکدانەوەی ڕژێمی بۆ ڕووداوەکان لەخۆ گرتبوو». بە گشتی، ئاژانسی ھەواڵی عێراقی لە سەردەمی خۆیدا وەک ئامرازێکی پڕوپاگەندە بۆ حکوومەتەکەی سەددام حوسێن کاری دەکرد.

 دوای ڕووخانی سەددام 
دوای ڕووخانی سەددام، چەندین ئاژانسی ھەواڵی دیکە لە عێراق دامەزران، لەوانە ئاژانسی ھەواڵی نیشتمانیی عێراقی. بەڵام لە ساڵی ٢٠١٧ەوە، ئاژانسی ھەواڵی عێراقی کە دوای ڕووخانی سەددام حوسێن لە ساڵی ٢٠٠٣ بۆ ماوەی چەند ساڵێک داخرابوو، زیندووکرایەوە و وەک ئاژانسی ھەواڵی فەرمی دەوڵەتی عێراق ناسێندرا.

 ئەندامێتی لە فانا 
ئاژانسی ھەواڵی عێراق ڕۆڵێکی بەرچاوی لە دامەزراندنی یەکێتیی ئاژانسەکانی ھەواڵی عەرەبی (فانا) گێڕا و نوێنەری فەرمی عێراقە لەو یەکێتییەدا.

 کورتکراوەی ئای ئێن ئەی 
لەکاتی دامەزراندنیدا کورتکراوەی ئینگلیزی ئاژانسی ھەواڵی عێراقی، بۆ ڕێکخراوێکی میدیایی دیکەش بە ناوی ئاژانسی ھەواڵی عەرەبی بەکاردەھات، کە موڵکی ڕۆیتەرز بوو. لەنێوان ساڵانی ١٩٥٩ و ١٩٦٣، گفتوگۆ لەنێوان ئاژانسی ھەواڵی عێراقی و ڕۆیتەرزدا ھەبوو، کە لە کۆتاییدا بووە ھۆی گواستنەوەی ئەم ناوە بۆ ئاژانسی ھەواڵی عێراقی، و لەو کاتەوە ئاژانسی ھەواڵی عێراق وەک کورتکراوەی ئاژانسی ھەواڵی عێراقی بەکاردەھێنرێت.
 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان