ئیبن ئەبی زەمەنین

ئەبوو عەبدوڵڵا محەممەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی عیسا کوڕی محەممەد موری ئیلبیری (بە عەرەبی: أبو عبد اللە محمد بن عبد اللە بن عیسی المری الإلبیری؛ لەدایکبووی ٣٢٤ک/٩٣٦ز - کۆچکردووی ٣٩٩ک/١٠٠٨ز)، ناسراو بە ئیبن ئەبی زەمەنین، یەکێکە لە گەورەترین ئیمام و زانایانی ئەھلی سوننە لە ئەندەلوس (ئیسپانیای ئێستا). ئەو فەقیھێکی دیاری مەزھەبی مالیکی، فەرموودەناس، موفەسیر و زانایەکی لەخواترس و زاھید بوو.

 ژیان و پایەی زانستی 
ئیبن ئەبی زەمەنین لە شاری ئیلبیرا لە ئەندەلوس لەدایک بووە و ھەر لەوێش ژیاوە. ئەو بە زانست و لەخواترسی و زوھد ناوبانگی دەرکردبوو و وەک یەکێک لە پێشەوا باوەڕپێکراوەکانی سەردەمی خۆی دادەنرا. زانایانی گەورەی ئەھلی سوننە بە شێوەیەکی بەرفراوان ستایشیان کردووە:

قازی عیاز دەربارەی دەڵێت: «ئیمام، فەقیھ، فەرموودەناس، پیاوچاک و زاھید، خاوەنی بەرھەمی بەسوود بوو».قازی عیاز، ترتیب المدارک وتقریب المسالک، بەرگی ٧، ل. ٤٨.

ئیبن فەرحوون مالیکی دەڵێت: «فەقیھی لەخواترس، ئیمامی پەیڕەوکراو، زاھید و خاوەن کەرامات بوو».ئیبن فەرحوون،الدیباج المذهب فی معرفة أعیان علماء المذهب، بەرگی ٢، ل. ٢٥٥.

ئیمامی زەھەبی بە "ئیمامی پێشەوا، زاھیدی لەخواترس" ناوی دەبات و دەڵێت خەڵک بۆ فێربوون و وەرگرتنی بەرەکەت ڕوویان تێدەکرد.ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، بەرگی ١٧، ل. ١٨٩.

 بیروباوەڕ و مەزھەب 
ئیبن ئەبی زەمەنین لە بواری فیقھدا یەکێک بوو لە شوێنکەوتووە دیارەکانی مەزھەبی مالیکی. لە بواری بیروباوەڕیشدا (عەقیدە)، بە توندی پابەندی ڕێبازی پێشینە چاکەکان (السلف الصالح) بووە. کتێبە بەناوبانگەکەی "أصول السنە" (بنەماکانی سوننەت) و شرۆڤەکەی "رياض الجنة" بەڵگەیەکی ڕوونن لەسەر بیروباوەڕە سوننییەکەی و بوونەتە سەرچاوەیەکی گرنگ بۆ ناساندنی ڕێبازی ئەھلی سوننە لە ئەندەلوس.

 بەرھەمەکان 
ئیبن ئەبی زەمەنین خاوەنی چەندین بەرھەمی گرنگ و بەسوود بوو، لەوانە:

 تەفسیری قورئان: کە لە پێنج بەرگدا بووە.

 أصول السنە (بنەماکانی سوننەت): یەکێکە لە گرنگترین کتێبەکانی لە بواری بیروباوەڕدا.
 رياض الجنة بتخريج أصول السنة (باخچەکانی بەھەشت بە شیکردنەوەی بنەماکانی سوننەت): کە شرۆڤەی خودی نووسەرە لەسەر کتێبەکەی پێشووی.

 منتخب الأحكام (ھەڵبژاردەی حوکمە شەرعییەکان).
 المهذب في اختصار الموطأ (پوختەی موەتتەئی ئیمام مالیک).
 قدوة الغازي (پێشەوای جەنگاوەر): کتێبێکە لەسەر بابەتی جیھاد و ڕەوشتەکانی.

 کۆچی دوایی 
ئیبن ئەبی زەمەنین لە ساڵی ٣٩٩ی کۆچی (بەرامبەر ١٠٠٨ی زایینی) لە شاری ئیلبیرا لە ئەندەلوس کۆچی دوایی کرد.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە سوننییە باوەڕپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی دەیەم
پۆل:فەقیھە مالیکییەکان
پۆل:زانایانی ئەندەلوس
پۆل:مردووەکانی ٣٩٩ی کۆچی
پۆل:ئەھلی سوننە