مۆنۆمێنتی شەھیدان

مۆنۆمێنتی شەھیدانی کورد کە بە زمانی کوردی بە مۆنۆمێنت ناسراوە، شوێنەوارێکە دەکەوێتە سەر لوتکەی شاخێک لە دەروازەی ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان لە ئاراستەی کۆیەوە. لە ساڵی ٢٠١٠ دەستی بە دروستکردنی دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠١٢ تەواو بووە، لەلایەن ھونەرمەند و تەلارسازێکی کورد خەسرەو جاف پەیکەرسازی کراوە، کە ئەم شاکارە تەلارسازی و ھونەرییەی دروستکردووە کە ھێمای شەھیدانی شۆڕشی کوردە. دەکەوێتە سەر ڕووبەری ٢٥ دۆنم و تێچووی نزیکەی ١٩ ملیۆن دۆلار بوو.
 پێناسەی ھونەری و تەلارسازی 
لەم مۆنۆمێنتەدا، کاری پەیکەرسازی و تەلارسازی تێکەڵ بەیەکدی دەبن، بەڵام بە گشتی و بە تێکەڵبوونی تەلارسازی و پەیکەرسازی، کارێکی ھونەری پەیکەرسازی پێکدەهێنێت. لە کاری پەیکەرتاشەکەوە دەردەکەوێت کە تەلارسازی لە بنەڕەتدا پەیکەرێکە لە هەوای کراوەدا، و ناسنامەی ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی هەر گەل و کۆمەڵگایەک نیشان دەدات. ئەوەی لە شارستانییەتە مەزنەکانی مرۆڤایەتییەوە بە درێژایی مێژوو پێمان گەیشتووە، کارە تەلارسازی و پەیکەرسازییەکانن کە ڕۆشنبیری و ئاستی پێشکەوتنی شارستانییەتەکانی گەلانیان بۆ ئاشکرا کردووین، هەر لە سۆمەر و بابل و ئاشوور و مادە کوردەکانەوە، تا دەگاتە شارستانییەتە یۆنانییەکان، و پاشان ئیسلامیی و ڕۆژهەڵاتی.

نامۆیی و جیاوازی و خەسڵەتی هونەری-ڕۆشنبیری، مۆری پەیکەرتاشن لەسەر هەموو کارە تەلارسازییەکانی کە لە دەست لێدانی هونەری، بەتایبەتی پەیکەرسازی، دەرناچن. هیچ ماڵێک یان باڵەخانەیەک نییە کە جاف دیزاینی کردبێت و جێبەجێی کردبێت، چ لە بەغدا یان لە شارەکانی ھەرێمی کوردستان، ئیللا سەرنجی بینەر ڕادەکێشێت وەک تەلارسازییەکی نامۆ، تەنانەت وتراوە هەر باڵەخانەیەکی نامۆ لە هەر شوێنێکی عێراقدا بیبینیت، بە دڵنیاییەوە مۆری جافی لەسەرە.
 پێکھاتەکان 
وێنۆک|گۆڕی ڕەمزیی بۆ شەھیدان
لەنێو مۆنۆمێنتەکەدا هۆڵ و پەیکەر و مۆزەخانە و دوو هۆڵی شانۆی زستانە و هاوینە و هۆڵی شەرەف هەن. هەروەها ڕووبەری دیواری بۆ تابلۆی گەورە دابەشکراوە کە ڕووبەری هەر یەکێکیان ٤٠ مەترە. مۆنۆمێنتەکە چەندین هۆڵ و شوێنی تێدایە بۆ نمایشکردن و دانانی تاجە گوڵینە و نووسینی یاداشت و بەستنی سیمینار و کۆنفرانس. گۆڕەپانی مۆنۆمێنتەکە لە پێشەوە لە لای ڕاست و چەپ ٣٦٠ گۆڕی هێمایی شەهیدان لەخۆدەگرێت.

 سەرچاوەکان 
 ڕۆژنامەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست (مۆنۆمێنتی شەھیدانی کورد)
 قۆناغەکانی کۆتایی پڕۆژەی یادی شەھیدان (حکوومەتی ھەرێمی کوردستان))
 ئەو کۆمپانیایە پڕۆژەکەی جێبەجێ کردووە