محەممەد کوڕی عەبدولواحید مەللاحی

ئەبولقاسم محەممەد کوڕی عەبدولواحید غافقی مەللاحی (بە عەرەبی: أبو القاسم محمد بن عبد الواحد الغافقی الملاحی؛ ٥٤٩کـ/١١٥٤ز – ٦١٩کـ/١٢٢٢ز) زانایەکی دیاری ئەندەلوسی بوو لە بواری زمانەوانیی عەرەبی، ئەدەب و شێعردا. ئەو بە یەکێک لە گەورەترین زمانزانان (النحاە) و بە "کۆتا پێشەوای زمانزانان" (خاتمە النحویین) لە ئەندەلوس لە سەردەمی خۆیدا دادەنرێت.

 ژیان و پایەی زانستی 
ئەبولقاسم مەللاحی لە شاری مەلەگا لە ئەندەلوس لەدایک بووە و ھەر لەوێش ژیاوە. ئەو تەواوی ژیانی بۆ زانست، بەتایبەتی بۆ خزمەتکردنی زمانی عەرەبی، تەرخان کرد. لە زانستەکانی نەحو (ڕێزمان) و ئەدەبدا گەیشتە پلەیەکی یەکجار بەرز و بووە سەرچاوەی سەرەکیی قوتابیانی زانست لە سەرتاسەری ئەندەلوسەوە.

زانایان بە شێوەیەکی فراوان ستایشی پایە زانستییەکەیان کردووە. ئیبن عەببار، کە یەکێک لە قوتابییەکانی بووە، لەبارەیەوە دەڵێت:

«ئەو پێشەوای زمانزانان بوو لە سەردەمی ئێمەدا لە ئەندەلوس... لەبەرکردنێکی بەھێزی ھەبوو، زۆر ڕیوایەتی دەکرد و لەبەرکردنی بۆ شیعر و ھەواڵەکان زۆر بوو».ئیبن عەببار، التکملە لکتاب الصلە، بەرگی ٣، ل. ٢٥٥.

ئیمامی زەھەبیش ھەمان ستایشی دووپات دەکاتەوە و بە "پێشەوای زمانی عەرەبی" (إمام فی العربیە) وەسفی دەکات.ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ٢٢، ل. ١٤٤.

 مامۆستا و قوتابییەکانی 
ئەبولقاسم مەللاحی لەسەر دەستی گەورەترین زانایانی سەردەمی خۆی خوێندوویەتی و نەوەیەکی دیاریشی لە قوتابییان پێگەیاندووە.

 مامۆستاکانی 

ئەلقاسم سوھەیلی (دانەری کتێبی بەناوبانگ "الروض الأنف")

ئەبوو بەکر کوڕی جەدد

ئەبوو عەبدوڵڵا کوڕی فەخخار

 قوتابییەکانی 

ئیبن عەببار (مێژوونووسی بەناوبانگی ئەندەلوسی)

ئیبن شالبا

ئیبن ئەبی ئەحوەس

 کۆچی دوایی 
ئەبولقاسم مەللاحی لە ساڵی ٦١٩ی کۆچی لە زێدی خۆی، شاری مەلەگا، کۆچی دوایی کرد.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و زانیارییە دابینکراوەکان داڕێژراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی دوازدەیەم
پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی سێزدەیەم
پۆل:زمانزانانی عەرەب
پۆل:خەڵکی مالەگا
پۆل:لەدایکبووانی ١١٥٤
پۆل:مردووەکانی ١٢٢٢