فیدرالیزم لە عێراق

دەستووری عێراقی ساڵی ٢٠٠٥ تێدا بۆ یەکەمجار عێراق وەک دەوڵەتێکی فیدراڵی پێناسە کراوە."The Republic of Iraq is a single federal, independent and fully sovereign state in which the system of government is republican, representative, parliamentary, and democratic, and this Constitution is a guarantor of the unity of Iraq." (, Art. 1)
 مێژوو 
دوای شکستی دەوڵەتی عوسمانی لە ساڵی ١٩١٩، عێراق کەوتە ژێر ژێرفەرمانی بەریتانیا. شێخ مەحموودی حەفید شۆڕشێکی دژی بەریتانییەکان بەرپاکرد و لە ساڵی ١٩٢٢ ھەوڵیدا شانشینی کوردستان دابمەزرێنێت. لە ساڵی ١٩٢٤ بەریتانییەکان شێخ مەحموودیان تێک شکاند و ویلایەتی مووسڵ خرایە سەر شانشینی عێراق. دوای داگیرکاریی بەریتانیا، سەرکردە کوردەکان بەردەوام بوون لە فشارکردن بۆ بەدەستھێنانی ئۆتۆنۆمی لەناو عێراقدا. لە ساڵی ١٩٧٠ حکوومەتی عێراق ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر دامەزراندنی ھەرێمێکی کوردی کە سێ پارێزگای لەخۆدەگرت.

دوای کۆتاییھاتنی جەنگی کەنداو لە ساڵی ١٩٩١، کورد دژی سەددام حوسێن ڕاپەڕی و لە ژێر پاراستنی ناوچە دژەفڕینەکانی عێراقدا سەربەخۆییەکی دی فاکتۆی بەدەستھێنا. دوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی گواستنەوە دانینا بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستانی دانپێدانراو و بۆ یەکەمجار عێراقی وەک دەوڵەتێکی فیدراڵی پێناسە کرد.
 ماددەی ١١٨ 
ماددەی ١١٨ی دەستووری عێراق دەڵێت کە نابێت ھیچ ھەرێمێکی نوێ دابمەزرێت تاوەکو پەرلەمانی عێراق یاسایەک دەرنەکات کە ڕێکارەکانی پێکھێنانی ھەرێمەکە دیاری دەکات. ئەم یاسایە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ دوای ڕێککەوتن لەگەڵ بەرەی تەوافوقی عێراقی بۆ پێکھێنانی لیژنەیەکی پێداچوونەوەی دەستووری و دواخستنی جێبەجێکردنی یاساکە بۆ ماوەی ١٨ مانگ، پەسەند کرا. نوێنەرانی بەرەی تەوافوقی عێراقی و ڕەوتی نیشتمانیی شیعە و حیزبی فەزیلەی ئیسلامیی عێراقی دژی پرۆژەیاساکە بوون.https://web.archive.org/web/20161128152712/http://www.iraqinationality.gov.iq/attach/iraqi_constitution.pdf

 سەرچاوەکان 

پۆل:حکومەتی عێراق