ئەلسودی ئەلکەبیر (گەورە)

ئەبوو محەممەد ئیسماعیل کوڕی عەبدولڕەحمان کوڕی ئەبی کەریمە (بە عەرەبی: إسماعیل بن عبد الرحمن بن ڕبی کریمە؛ کۆچکردووی ١٢٧ی کۆچی/٧٤٥ی زایینی)، ناسراو بە ئەلسودی، یەکێکە لە تابیعینە ناسراوەکان، ئیمامێکی دیاری بواری تەفسیر و مێژووی ئیسلامی (مغازی و سیر) و گێڕەوەی فەرموودە بوو. بۆ جیاکردنەوەی لە محەممەدی کوڕی مەروان کە ھەمان نازناوی ھەبوو، پێی دەگوترێت ئەلسودی ئەلکەبیر (السدی الکبیر) واتە "سودی گەورە".ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تقریب التهذیب، ل. ٩٥.

 ژیان و نازناو 
ئەلسودی بە ڕەچەڵەک خەڵکی حیجاز بوو بەڵام لە کووفە نیشتەجێ بوو. ھۆکاری نازناوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە لە بەردەرکی (سُدّە) مزگەوتی گەورەی کووفە دادەنیشت.ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر ڕعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، چاپی سێیەم، ١٩٨٥، بەرگی ٥، ل. ٢٦٤. ئەو بە یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی تەفسیری قورئان دادەنرێت و زۆرێک لە مێژوونووسان و تەفسیرکارانی دوای خۆی، وەک ئیبن جەریر تەبەری و ئیبن کەسیر، پشتیان بە گێڕانەوەکانی بەستووە.

 پایەی لای زانایانی فەرموودەناسی 
زانایانی فەرموودەناسی (جەرح و تەعدیل) بۆچوونی جیاوازیان لەسەر ئاستی جێمتمانەبوونی ئەلسودی ھەیە، بەڵام زۆرینەیان بە ڕاستگۆیان داناوە لە گێڕانەوەدا.

ئەحمەد کوڕی حەنبەل دەڵێت: «ثقة» (جێی متمانەیە).ئیبن ئەبی حاتەم، الجرح والتعدیل، بەرگی ٢، ل. ١٧٧.

یەحیا کوڕی سەعید قەتان دەڵێت: «لا بأس به (کێشەی نییە).ئەلزەھەبی، سیر ڕعلام النبلاء، بەرگی ٥، ل. ٢٦٥.

یەحیا کوڕی مەعین لە بۆچوونێکدا بە "ضعیف" (لاواز)ی داناوە، بەڵام لە بۆچوونێکی تردا دەڵێت "صالح" (شیاوە).ھەمان سەرچاوە.

ئیمامی نەسائی دەڵێت: «صالح الحديث» (فەرموودەکانی شیاون).ھەمان سەرچاوە.

سەرەکیترین ڕەخنە کە لێی گیراوە ئەوە بووە کە تۆمەتی شیعەگەریی دراوەتە پاڵ. عەبدولسەمەدی کوڕی یەزید دەڵێت: «گوێم لە سودی بوو دەیگوت: دوو کەسم خۆشناوێت قسەیان لەسەر بکەم: ئەبووبەکر و عومەر».ئیبن عەدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، بەرگی ١، ل. ٢٧٣.

ئیبن حەجەر عەسقەلانی کورتەی بۆچوونەکانی لەسەری کۆکردووەتەوە و دەڵێت: «صدوق يَهِم، ورُمي بالتشيع» (ڕاستگۆیە بەڵام ھەڵە دەکات، و تۆمەتی شیعەگەریی دراوەتە پاڵ).ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تقریب التهذیب، ل. ٩٥.

 مامۆستا و قوتابییەکانی 
ئەلسودی زانستی لە ژمارەیەک ھاوەڵ و گەورە تابیعین وەرگرتووە.

 مامۆستاکانی 

ئەنەسی کوڕی مالیک (بینیویەتی)

عەبدوڵڵای کوڕی عەبباس (بینیویەتی)

عەبدوڵڵا ئەلبەھی

موسعەبی کوڕی سەعد

عیکرەمەی مەولای ئیبن عەباس

 قوتابییەکانی 

سوفیانی سەوری

شوعبە کوڕی حەجاج

ئیسرائیلی کوڕی یونس

حەسەنی کوڕی ساڵح

 کۆچی دوایی 
ئەلسودی لە ساڵی ١٢٧ی کۆچی لە شاری کووفە کۆچی دوایی کرد.ئەلزەھەبی، سیر ڕعلام النبلاء، بەرگی ٥، ل. ٢٦٦.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:تابیعین
پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:گێڕەوەکانی فەرموودە
پۆل:مردووەکانی ١٢٧ی کۆچی