حکوومەتی عوسمانی

حکوومەتی عوسمانی ئەو سیستەمە کابینەیە کە لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمەوە لەلایەن دەوڵەتی عوسمانییەوە جێبەجێ کراوە بۆ ئەوەی لەگەڵ سیستەمی ئیداری ھاوچەرخ لە ئەورووپادا بگونجێت. زۆر لە سیستەمی ئەنجومەنی وەزیرانی ئێستا دەچوو.

 یەکەم سیستمی حکوومیی عوسمانی 
ئەو پێکھاتە حکومییەی کە دەوڵەتی عوسمانی لە دامەزراندنییەوە تا کۆتایی سەدەی ھەژدە بەکاری ھێنابوو، لەسەر بنەمای ئەوەی پێی دەگوترا دیوانی ھومایوونی (ئەنجومەنی وەزیران). ئەنجومەنەکە لەلایەن سوڵتانەوە سەرۆکایەتی دەکرا، و بەرپرسانی دەوڵەتی لەخۆگرتبوو، دیارترینیان وەزیری دارایی گەورە، وەزیرەکان، دەفتێردار (وەزیری دارایی)، سەدارەت کاتخوداسی (وەزیری ناوخۆ)، نیشانجی (سەرۆکی دادوەری)، سەرۆکی کتێب و جەویش باشی. ھەروەھا قەپودان دەریا (فەرماندەی ھێزی دەریایی) و جانیساری ئاغا بەپێی پێویست بەشداری لە ئەنجومەنەکەدا دەکەن. بە تێپەڕبوونی کات بەشداری سوڵتانەکان لە کۆبوونەوەکانی دادگای ئیمپراتۆریدا دەستی بە کەمبوونەوە کرد و وەزیری گەورە پۆستی سەرۆکی کاروباری دادگای گرتە ئەستۆ. شوێنی نیشتەجێبوونی وەزیرە گەورەکە ناوی باب ئەلعالی بوو.

 چاکسازی لە ھەیکەلی حکوومەتدا لە سەردەمی مەحموودی دووەم و عەبدولمەجید 
لە دوای ساڵی ١٨٢٦، باب ئەلعالی تەنھا شوێنی نیشتەجێبوونی تایبەتی وەزیرە گەورەکە نەما بەڵام بوو بە دامەزراوەیەکی حکوومی کە ئەرکی تایبەتی ھەبوو. دامەزراوە گرنگەکانی دەوڵەت گۆڕدران بۆ دامەزراوەی ھەمیشەیی، نەک پشت بە کەسایەتییەکانی وەک نیشانجی و سەرۆکی کتێب ببەستن بۆ بەڕێوەبردنیان. ئەم دامەزراوانە پێیان دەگوترا «نزارات» (وەزارەت) و ئەو کەسانەی بەڕێوەیان دەبرد پێیان دەگوترا «نازیر» (وەزیر)، لەکاتێکدا ئەو کۆبوونەوە ئاساییانەی کە وەزیرەکان ئەنجامیان دەدا، پێیان دەگوترا «دەستەی بریکارەکان».

 سەرچاوەکان 

پۆل:حکوومەتی ئیمپڕاتۆرییەتیی عوسمانی