عەتای خۆراسانی

ئەبوو عوسمان عەتای کوڕی ئەبی موسلیم خۆراسانی (بە عەرەبی: عطاء بن أبی مسلم الخراسانی؛ لەدایکبووی ٥٠ی کۆچی/٦٧٠ی زایینی - کۆچکردووی ١٣٥ی کۆچی/٧٥٢ی زایینی)، ناسراو بە عەتای خۆراسانی، یەکێکە لە تابیعین، ئیمام، فەقیھ، وتارخوێن و زانای دیاری تەفسیر. ئەو بە یەکێک لە خواناسترین زانایانی سەردەمی خۆی دادەنرا، بەڵام لە بواری گێڕانەوەی فەرموودەدا، بۆچوونی جیاواز لەسەر ئاستی جێمتمانەبوونی ھەیە.

 ژیان 
عەتای خۆراسانی لە شاری بەلخ لە ھەرێمی خۆراسان لەدایک بووە. ژیانی لە نێوان خۆراسان و شامدا بەسەر بردووە و لەوێ زانستی بڵاوکردووەتەوە. بە پیاوێکی زۆر خواپەرست و زاھید ناسرابوو. ئیمامی ئەوزاعی دەربارەی دەڵێت: «عەتای خۆراسانی یەکێک بوو لە گەورەکانی تابیعین لە خواپەرستیدا».ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، چاپی نۆیەم، ١٩٩٣، بەرگی ٦، ل. ١٤٠.

 پایەی لای زانایانی فەرموودەناسی 
بۆچوونی زانایانی جەرح و تەعدیل لەسەر عەتا جیاوازە، بەڵام زۆرینەیان لەسەر ئەوە کۆکن کە پیاوێکی ڕاستگۆ بووە، ھەرچەندە لە گێڕانەوەدا ھەندێک کێشەی ھەبووە.

ئەوانەی بە جێی متمانەیان داناوە:

یەحیا کوڕی مەعین دەڵێت: «پقە» (جێی متمانەیە).ئیبن ئەبی حاتەم، الجرح والتعدیل، بەرگی ٦، ل. ٣٣٣.

عجلی دەڵێت: «خۆراسانی، پقە» (خەڵکی خۆراسانە و جێی متمانەیە).ھەمان سەرچاوە.

ئەوانەی ڕەخنەیان لێگرتووە:

ئەحمەد کوڕی حەنبەل دەڵێت: «عەتا خۆراسانی و عەتای کوڕی ئەبی ڕەباح دوو کەسی جیاوازن، عەتای خۆراسانی نازانم چۆن باسی بکەم». ئەمەش ئاماژەیە بۆ تێکەڵییەک لە بۆچوونەکاندا.ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تهذیب التهذیب، بەرگی ٧، ل. ٢١٤.

سەرەکیترین ڕەخنەکان لەسەری بریتی بوون لە تەدلیس (گێڕانەوەی فەرموودە لە کەسێک کە بینیویەتی بەڵام ئەو فەرموودەیەی لێ نەبیستووە) و ئیرسال (گێڕانەوەی فەرموودە ڕاستەوخۆ لە پێغەمبەرەوە بێ ئەوەی ھاوەڵەکە باس بکات).

ئیبن حەبان دەڵێت: «پیاوێکی خواناس بوو، بەڵام تەدلیسی دەکرد و فەرموودەی لە کەسانێکەوە دەگێڕایەوە کە نەیبینیبوون».ئیبن حەبان، المجروحین من المحدثین والضعفاء والمتروکین، بەرگی ٢، ل. ١٧٨.

پوختەی بۆچوونەکان:

ئیبن حەجەر عەسقەلانی کورتەی بۆچوونەکانی لەسەری کۆکردووەتەوە و دەڵێت: «صدوق یھم کپیرا ویرسل ویدلس» (ڕاستگۆیە، بەڵام زۆر ھەڵە دەکات، و ئیرسال و تەدلیس دەکات).ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تقریب التهذیب، ل. ٣٩٠.

 مامۆستا و قوتابییەکانی 
 مامۆستاکانی 

عەبدوڵڵای کوڕی عەبباس (بە شێوەی ناردراو - مرسل)

عەبدوڵڵای کوڕی عومەر (بینیویەتی)

موعازی کوڕی جەبەل (مرسل)

سەعیدی کوڕی موسەییب

عیکرەمەی مەولای ئیبن عەبباس

 قوتابییەکانی 

ئیمامی مالیک

ئیمامی ئەوزاعی

مەعمەری کوڕی ڕاشد

شوعبە کوڕی حەجاج

سەعیدی کوڕی عەبدولعەزیز

 کۆچی دوایی 
عەتای خۆراسانی لە ساڵی ١٣٥ی کۆچی لە شاری ئەریحا لە فەلەستین کۆچی دوایی کرد، لە کاتێکدا کە لەوێ سەرقاڵی "ڕیبات" بوو (پاسەوانیکردنی سنوورەکان).ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ٦، ل. ١٤٤.

 سەرچاوەکان 

پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:مردووەکانی ١٣٥ی کۆچی
پۆل:تابعین
پۆل:فەرموودە گێڕەوانی تابعین