ڕاوکردنی نەھەنگ

وێنۆک|ژمارەی نەھەنگە کوژراوەکان لە ساڵی ١٩٠٠ەوە
نەھەنگگری بریتییە لە ڕاوکردنی نەھەنگەکان بۆ بەرھەمەکانیان وەک گۆشت و چەوری، کە دەکرێت بگۆڕدرێت بۆ جۆرێک لە ڕۆن کە لە شۆڕشی پیشەسازیدا گرنگ بوو. نەھەنگگری وەک پیشەسازییەکی ڕێکخراو ھەر لە ساڵی ٨٧٥ی زایینییەوە ئەنجام دەدرا. تا سەدەی ١٦، ببووە پیشەسازیی سەرەکی لە ناوچە کەنارییەکانی باسکی ئیسپانیا و فەرەنسا. پیشەسازیی نەھەنگگری بە جیھاندا بڵاوبووەوە و لە ڕووی بازرگانی و سەرچاوەکانەوە زۆر قازانجبەخش بوو. ھەندێک ناوچەی زەریاکانی جیھان، بە درێژاییی ڕێڕەوی کۆچی ئاژەڵەکان، دانیشتووانێکی چڕی نەھەنگیان ھەبوو و بوونە ئامانجی کۆبوونەوەی گەورەی کەشتییە نەھەنگگرەکان، و پیشەسازییەکە تا ناو سەدەی ٢٠ بەردەوام بوو لە گەشەکردن. کەمبوونەوەی ھەندێک جۆری نەھەنگ تا نزیک لەناوچوون، بووە ھۆی قەدەغەکردنی نەھەنگگری لە زۆرێک لە وڵاتان تا ساڵی ١٩٦٩ و ڕاگرتنی نێودەوڵەتیی نەھەنگگری وەک پیشەسازییەک لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٨٠دا.

بەڵگە شوێنەوارییەکان دەری دەخەن کە سەرەتاییترین شێوەکانی نەھەنگگری بۆ لانیکەم ٣٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، کە لەلایەن ئینجیت و گەلانی ترەوە لە باکووری ئەتڵەسی و باکووری زەریای ھێمندا ئەنجام دراوە. کۆمەڵگە کەنارییەکان لە سەرانسەری جیھاندا مێژوویەکی دوور و درێژیان ھەیە لە بەکارھێنانی بژێویی سیتەیسیاکان، لە ڕێگەی ڕاوکردنی دۆلفین بە شێوازی ڕام کردن و کۆکردنەوەی نەھەنگە گیانلەدەستداوەکان. نەھەنگگریی بازرگانیی بەربڵاو لە سەدەی ١٧دا لەگەڵ کەشتیگەلی ڕێکخراوی نەھەنگگریدا دەرکەوت؛ پیشەسازییە نیشتمانییە کێبڕکێکارەکانی نەھەنگگری لە سەدەی ١٨ و ١٩دا؛ و ناساندنی کەشتییە کارگەییەکان و ڕمی تەقینەوەیی لەگەڵ چەمکی کۆکردنەوەی نەھەنگ لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠دا. تا کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٣٠، ساڵانە زیاتر لە ٥٠٬٠٠٠ نەھەنگ دەکوژران. لە ساڵی ١٩٨٢، کۆمیسیۆنی نێودەوڵەتیی نەھەنگگری (ئای دەبلیوو سی) بڕیاری دا کە دەبێت لە ساڵی ١٩٨٦ بەدواوە وەستانێک لەسەر نەھەنگگریی بازرگانی بۆ ھەموو جۆرەکانی نەھەنگ ھەبێت، بەھۆی کەمبوونەوەی توندی زۆربەی کۆگاکانی نەھەنگەوە.

 سەرچاوەکان