ئەبوو سەھل سوعلوکی

ئەبوو سەھل محەممەد کوڕی سولەیمان کوڕی محەممەد سوعلوکی عیجلی نەیشابووری (بە عەرەبی: أبو سهل محمد بن سليمان بن محمد بن سليمان بن هارون الحنفي العجلي الصعلوكي النيسابوري؛ لەدایکبووی ٢٩٦ک/٩٠٨ز - کۆچکردووی ٣٦٩ک/٩٧٩ز) یەکێکە لە گەورەترین ئیمام و زانایانی موسڵمان لە سەدەی چوارەمی کۆچیدا. ئەو شێخی شافیعییەکانی خۆراسان بوو و بە "ئیمامی ئیمامەکان" ناسراوە. زانستەکەی چەندین بواری جۆراوجۆری گرتبووەوە، لەوانە فیقھی شافیعی، ئوسوڵی دین، تەفسیر، فەرموودە، زمانی عەرەبی، شیعر، ئەدەب و تەنانەت پزیشکیش.

 ژیان و پایەی زانستی 
ئەبوو سەھل لە بنەچەدا خەڵکی شاری ئیسفەھان بوو، بەڵام لە نەیشابوور ژیا و گەشەی کرد کە یەکێک بوو لە گرنگترین ناوەندەکانی زانست. ئەو لەسەر دەستی گەورەترین زانایانی سەردەمی خۆی خوێندوویەتی، وەک ئیبن خوزەیمە و کوڕەکەی خاوەنی سونەن، ئەبووبەکر کوڕی ئەبی داوود.سوبکی، تاجەددین. طبقات الشافعیة الکبرى، چاپی دووەم، دار إحیاء الکتب العربیە، بەرگی ٣، ل. ٢٠١.

پایەی زانستییەکەی ئەوەندە بەرز بوو کە زانایانی دوای خۆی بە شێوەیەکی بێ وێنە ستایشیان کردووە:

قوتابییەکەی، حاکمی نەیشابووری، دەربارەی دەڵێت: «ئەو لە سەردەمی خۆیدا ئیمامی ئیمامەکان بوو... پێشەوای شافیعییەکان بوو لە خۆراسان... ھەروەھا پزیشکیش بوو. گوێم لێبوو دەیفەرموو: "ھەموو پزیشکییەکەی محەممەد کوڕی زەکەریا ڕازیم لەبەرە"».ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، ١٩٨٥، بەرگی ١٦، ل. ٢٥٥.

ئیمامی زەھەبی بە "ئیمامی گەورە، زانای لێھاتوو، فەقیھ، فەرموودەناس، ئوسوڵی، زمانزان، ئەدیب و شاعیر" ناوی دەبات.ھەمان سەرچاوە، ل. ٢٥٤.

یەکێک لە وتە بەناوبانگەکانی ئەبوو سەھل خۆی ئەوەیە: «ھەرکەسێک بە زانست چەکدار بێت و بە ڕەوشت خۆی نەڕازێنێتەوە، وەک کەسێک وایە شمشێرێکی ھەڵگرتبێت و خۆی ڕووت بێت».سوبکی، طبقات الشافعیة الکبرى، بەرگی ٣، ل. ٢٠٥.

 بیروباوەڕ و مەزھەب 
ئەبوو سەھل سوعلوکی یەکێک بوو لە شوێنکەوتووانی دڵسۆزی مەزھەبی شافیعی لە فیقھدا و وەک پێشەوای ئەم مەزھەبە لە سەردەمی خۆیدا لە خۆراسان دادەنرا.

لە بواری بیروباوەڕیشدا (عەقیدە)، یەکێک بوو لە زانا دیارەکانی ئەشعەری و بەوە ناسرابوو. ئیمامی زەھەبی بە ڕوونی دەڵێت: «وەک دەزانرێت ئەبوو سەھل ئەشعەری بوو».ئەلزەھەبی، سیر أعلام النبلاء، بەرگی ١٦، ل. ٢٥٧.

 بەرھەمەکان 
ھەرچەندە ئاماژە بەوە کراوە کە ئەبوو سەھل خاوەنی بەرھەمی زۆر بووە ("صنف كتبا كثيرة")، بەڵام بەداخەوە زۆربەی بەرھەمەکانی تا ئەمڕۆ نەگەیشتوون و بە ونبوو دادەنرێن. ناوبانگی ئەو زیاتر لە ڕێگەی قوتابییەکانی و فەتواکانییەوە پارێزراوە.

 کۆچی دوایی 
ئەبوو سەھل سوعلوکی لە ڕۆژی شەشی مانگی موحەڕەمی ساڵی ٣٦٩ی کۆچی (بەرامبەر ٢ی ئابی ٩٧٩ی زایینی) لە شاری نەیشابوور کۆچی دوایی کرد.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە سوننییە باوەڕپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:زانایانی موسڵمانی سەدەی دەیەم
پۆل:فەقیھە شافیعییەکان
پۆل:ئەشعەرییەکان
پۆل:پزیشکانی موسڵمان
پۆل:زمانناسان
پۆل:مردووەکانی ٣٦٩ی کۆچی
پۆل:ئەھلی سوننە