محەممەد ھادی پاشا بەغدادی

محەممەد ھادی پاشا ئەلعومەری بەغدادی ئەلمووسڵی (١٨٦١–١٩٣٢) () سیاسەتمەدارێکی عوسمانی بووە کە لە بەغدا لە بنەماڵەیەکی بەڕەچەڵەک ئەلبانی لەدایکبووە. پۆستی وەزیری بازرگانی و کشتوکاڵی وەرگرتووە. ژەنەڕاڵ و دەوڵەتمەدارێکی دیار و ئەندامی پارتی ئازادی و ڕێککەوتنی عوسمانی بووە. 

لە سەرەتای ژیانی سەربازیدا، وەک پارێزگاری یەمەن دەستنیشانکرا، لەوێ سەرکردایەتی ھەڵمەتی دژی ڕاپەڕینەکانی ئیدریسی و یاخیبوونەکانی دیکەی کرد. بەھۆی خزمەتەکانی لەوێ ڕێزی لێگیرا و لە ڕێگەی پلە سەربازییەکانەوە بەرزبووەوە بۆ پلەی ژەنەڕاڵ و نازناوی پاشای وەرگرت.

لە ساڵی ١٩٠٩ وەک حاکمی (والی)ی ویلایەتی کۆسۆڤۆ دەستنیشانکرا. لە نێوان ساڵانی ١٩١٢ و ١٩١٣ وەک سەرۆکی ئەرکانی گشتی لە کاتی شەڕەکانی بەڵکاندا کاری کردووە، سەرکردایەتی بەرگری سەرکەوتووی ئەستەنبوڵی کردووە لە دژی بولگارییەکان.

دوای ئەوەی پێش دەستپێکردنی جەنگی جیھانیی یەکەم لە سوپای عوسمانی خانەنشین بوو، دووجار وەک ئەندامی ئەنجومەنی پیران و وەزیر لە کابینەی عوسمانیدا کاری کردووە؛ جارێک لە وەزارەتی پەروەردە و جارێکی تر لە وەزارەتی کشتوکاڵ.

لە ساڵی ١٩٢٠ لەگەڵ ڕێشات خالس و ڕەزا تۆفیق ڕەوانەی پاریس کرا بۆ دانوستان و واژووکردنی پەیماننامەی مشتومڕاوی سیڤەر. لە ئەنجامی ڕۆڵی لە واژووکردنی پەیماننامەکەدا، ھادی پاشا لە لیستی ١٥٠ کەسایەتیی کەسی نا گراتا لەلایەن کۆماری تورکیای مۆدێرن، لەگەڵ واژووکارانی دیکەی پەیماننامەکە و ئەندامانی بنەماڵەی ئیمپراتۆری عوسمانی. دوورخراوەتەوە بۆ بێرات لە ئەلبانیا و لە ساڵی ١٩٣٢ لەوێ کۆچی دوایی کردووە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٦٠
پۆل:مردووانی ١٩٣٢