سەگی شوانیی ئەلاسکایی

سەگی شوانیی ئەلاسکایی (بە ئینگلیزی: Alaskan Shepherd) نەژادێکی سەگی تێکەڵ (hybrid) یان "دیزاینەر"ـی گەورە و بەھێزە، کە لە جووتبوونی دوو نەژادی زۆر زیرەک و بەتواناوە دروست بووە: مالاموتی ئەلاسکایی و سەگی شوانیی ئەڵمانی.

ئەم نەژادە بە مەبەستی دروستکردنی سەگێکی کارکەری بەتوانا و ھاوڕێیەکی دڵسۆزی خێزان پەرەی پێدراوە. تایبەتمەندییە دیارەکانی وەک ھێز و خۆڕاگریی مالاموت، لەگەڵ زیرەکی و توانای ڕاھێنانی سەگی شوانیی ئەڵمانی تێدا کۆبووەتەوە. لە ئەنجامدا، سەگێکی گەورە، وریا، و پارێزەرێکی نایاب بەرھەم ھاتووە کە پێویستی بە خاوەنێکی بەئەزموون و چالاک ھەیە.

 مێژوو و بنەچە 
سەگی شوانیی ئەلاسکایی نەژادێکی نوێیە و مێژوویەکی درێژی نییە. وەک زۆربەی نەژادە دیزاینەرەکان، بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە ماوەی ٣٠ ساڵی ڕابردوودا لە ئەمریکای باکوور سەریھەڵداوە. ئامانجی سەرەکی لەم تێکەڵکردنە، دروستکردنی سەگێک بووە کە ھێز و خۆڕاگریی مالاموتی ھەبێت بۆ کارکردن لە کەشوھەوای سەختدا، لەگەڵ زیرەکی و گوێڕایەڵیی سەگی شوانیی ئەڵمانی.

ئەم نەژادە لەلایەن ڕێکخراوە گەورەکانی وەک یانەی سەگەوانی ئەمریکی (AKC)ـەوە دانپێدانەنراوە، چونکە نەژادێکی تێکەڵە و ستانداردێکی دیاریکراوی نییە.

 تایبەتمەندییە جەستەییەکان 
سەگی شوانیی ئەلاسکایی سەگێکی گەورە و خاوەن پێکھاتەیەکی پتەو و ماسولکەییە. شێوەی دەرەوەی دەتوانێت زیاتر لە یەکێک لە دایک و باوکەکانی بچێت.

 جەستە: جەستەیەکی بەھێز و وەرزشییان ھەیە، کە نیشانەی ھێز و توانایە.
 سەر: سەری گەورە و گوێیەکانی زۆرجار وەک ھی جێرمەن شیپەرد ڕاست و سێگۆشەییە، یان ھەندێک جار کەمێک خڕترن وەک ھی مالاموت.
 فەروو: فەرووەکەیان ئەستوور و دوو چینە، کە بە تەواوی بۆ بەرگەگرتنی کەشوھەوای سارد گونجاوە. ئەم فەرووە بە درێژایی ساڵ زۆر دەوەرێت.

 ڕەفتار و کەسایەتی 
کەسایەتیی سەگی شوانیی ئەلاسکایی تێکەڵەیەکی ئاڵۆزە لە زیرەکی، دڵسۆزی، و غەریزەی پارێزگاریکردن.

دڵسۆز و پارێزەر: زۆر دڵسۆزن بۆ خاوەن و خێزانەکەیان و پارێزگارێکی زۆر باشن. بە سروشت بەرگری لە ماڵ و موڵکی خاوەنەکەیان دەکەن.

زیرەک و سەربەخۆ: زۆر زیرەکن و حەزیان بە فێربوونە، بەڵام ھەروەھا دەتوانن زۆر سەربەخۆ و ڕەق بن (بە تایبەت ئەگەر زیاتر لە مالاموت بچن)، کە ئەمەش وا دەکات ڕاھێنانیان پێویستی بە سەبر و خاوەنێکی بەئەزموون ھەبێت.

چالاک و پڕ وزە: ئەمە سەگێک نییە کە بە کەم ڕازی بێت. پێویستیان بە چالاکیی جەستەیی و مێشکیی زۆر ھەیە بۆ ئەوەی بێزار نەبن و ڕەفتاری تێکدەرانە ئەنجام نەدەن.

کۆمەڵایەتیبوون: کۆمەڵایەتیکردنی زوو زۆر گرنگە بۆ ئەوەی لەگەڵ سەگی تر و کەسانی نامۆدا باش بن.

 بەخێوکردن و پێویستییەکان 
ژینگە: بەھۆی قەبارە گەورەکەیان و وزە زۆرەکەیانەوە، بۆ ژیانی شوقە گونجاو نین. پێویستیان بە ماڵێک ھەیە کە حەوشەیەکی گەورە و پەرژینکراوی ھەبێت.

ڕاھێنانی جەستەیی: ڕۆژانە پێویستیان بە لایەنی کەمەوە ٦٠-٩٠ خولەک ڕاھێنانی چڕ ھەیە، وەک ڕاکردن، پیاسەی درێژ لە سروشتدا، و یارییەکانی کێشکردن.

پاکوخاوێنی: بەھۆی فەرووە چڕەکەیانەوە، پێویستە ھەفتانە چەند جارێک دابھێنرێن بۆ ڕێگریکردن لە گرێگرتنی و کۆنترۆڵکردنی موو وەرین.

 تەندروستی 
وەک زۆربەی نەژادە تێکەڵەکان، سەگی شوانیی ئەلاسکایی دەتوانێت ھەڵگری ئەو نەخۆشییە بۆماوەییانە بێت کە لە دایک و باوکیدا باون، لەوانە:

نەخۆشیی جومگەی حەوز و ئەژنۆ (Hip and Elbow Dysplasia)

ئاوسانی گەدە (Bloat)

کزبینیی پێشکەوتووی تۆڕینە (Progressive Retinal Atrophy - PRA)

 سەرچاوەکان 
لەسەر بنەمای زانیارییەکانی ماڵپەڕی A-Z Animals و سەرچاوەی تر لەسەر نەژادە دایک و باوکەکان (مالاموتی ئەلاسکایی و جێرمەن شیپەرد) وەرگیراوە.