حەمزە یووسف

حەمزە یوسف ھانسۆن (بە ئینگلیزی: Hamza Yusuf Hanson؛ لەدایکبووی ١٩٥٨) زانایەکی دیاری موسڵمانی ئەمریکییە و بە یەکێک لە کاریگەرترین و ناسراوترین دەنگە ئیسلامییەکان لە جیھانی ڕۆژاوادا دادەنرێت. ئەو ھاودامەزرێنەر و سەرۆکی **کۆلێژی زەیتوونە (Zaytuna College)**یە، کە یەکەمین کۆلێژی باوەڕپێکراوی ئیسلامییە لە ئەمریکا. یوسف ژیانی خۆی تەرخان کردووە بۆ زیندووکردنەوەی زانستە کلاسیکییەکانی ئیسلام (العلم التقلیدی) لە چوارچێوەیەکی نوێگەریدا، بە جەختکردنەوە لەسەر ڕەوشت، ڕۆحانییەت، و تێگەیشتنێکی قووڵ لە کەلەپووری ئیسلامی.

 ژیانی سەرەتایی و وەرچەرخان بەرەو ئیسلام 
حەمزە یوسف بە ناوی مارک ھانسۆن لە ساڵی ١٩٥٨ لە خێزانێکی ئەکادیمیی مەسیحیی کاتۆلیکی لە ویلایەتی واشنتۆن لەدایک بووە. لە ژینگەیەکی کراوەدا گەورە بوو کە ھانی دەدا پرسیار لەبارەی باوەڕ و ژیانەوە بکات. لە ساڵی ١٩٧٧، لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، دوای تووشبوونی بە ڕووداوێکی ھاتوچۆی سەخت کە نزیک بوو ژیانی لێ بستێنێت، و دواتر خوێندنەوەی قورئانی پیرۆز، گەیشتە ئەو باوەڕەی کە ئیسلام ڕێگای ڕاستەقینەی ژیانە. ھەر بۆیە بڕیاری موسڵمانبوونی دا و ناوی خۆی گۆڕی بۆ حەمزە.

 گەشتی زانستی 
دوای موسڵمانبوونی، حەمزە یوسف گەشتێکی زانستیی دوورودرێژی بۆ چەندین وڵاتی جیھانی ئیسلامی دەستپێکرد کە نزیکەی دە ساڵی خایاند، کاریگەرییەکی یەکجار قووڵی لەسەر ژیان و بیرکردنەوەی دانا.

خوێندنی سەرەتایی: لە وڵاتانی ئیمارات و عەرەستانی سعوودی دەستی بە خوێندنی زمانی عەرەبی و زانستە سەرەتاییەکان کرد.

قووڵبوونەوە لە زانستدا: دواتر ڕووی لە وڵاتانی باکوور و ڕۆژاوای ئەفریقا کرد، بەتایبەتی لە وڵاتی مۆریتانیا، کە بە «قەڵای زانستی کلاسیکی» ناسراوە. لەوێ لەسەر دەستی یەکێک لە گەورەترین زانایانی زیندووی سەردەم، شێخ عەبدوڵڵا کوڕی بەییە، زانستە قووڵەکانی خوێند، لەوانە فیقھ (شەریعەتی ئیسلام)، بیروباوەڕ (عەقیدە)، و تەسەوف (بابەتی ڕۆحی).

 دامەزراندنی کۆلێژی زەیتوونە 
دوای گەڕانەوەی بۆ ئەمریکا، گەورەترین و گرنگترین دەستکەوتی ژیانی، دامەزراندنی پەیمانگای زەیتوونە بوو لە ساڵی ١٩٩٦ لە کالیفۆرنیا، لەگەڵ زانای دیار، زەید شاکر. ئەم پەیمانگایە لە ساڵی ٢٠٠٩ بووە کۆلێژی زەیتوونە و لە ساڵی ٢٠١٥دا وەک یەکەم کۆلێژی ئیسلامی لە ئەمریکا **مۆڵەتی فەرمی و باوەڕپێکراوی ئەکادیمی (accreditation)**ی وەرگرت.

فەلسەفەی کۆلێژەکە بریتییە لە تێکەڵکردنی زانستە کلاسیکییە ئیسلامییەکان لەگەڵ زانستە مرۆڤایەتییەکانی ڕۆژاوا (Liberal Arts)، بۆ پێگەیاندنی نەوەیەکی نوێ لە سەرکردەی موسڵمان کە توانای تێگەیشتن و چارەسەرکردنی کێشە ھاوچەرخەکانیان ھەبێت بە ڕەگ و ڕیشەیەکی پتەو لە کەلەپووری ئیسلامیدا.
وێنۆک|حەمزە یوسف، زانای موسڵمانی ناوداری ئەمریکی، لە کاتی وتارێکدا دەربارەی پەروەردە و فرەچەشنی لە ھۆتێل لا سیگال لە دەوحەی قەتەر، وەک بەشێک لە شەشەمین کۆنفرانسی ساڵانەی پەروەردەی ئەکادیمیای دەوحە.

 بەرھەم و نووسینەکان 
حەمزە یوسف نووسەر و وەرگێڕێکی بەتوانایە و خاوەنی چەندین بەرھەمی گرنگە.
 ا. پەرتووکە دانراوەکانی (Original Books):
 The Burda of the Desert (٢٠٠٣) (قەسیدەی بوردەی بیابان)
 The Content of Character: Ethical Sayings of the Prophet Muhammad
 (٢٠٠٤) (جەوھەری کەسایەتی: وتە ڕەوشتییەکانی پێغەمبەر محەممەد (د. خ)
 Agenda to Change our Condition
 (لەگەڵ زەید شاکر) (٢٠٠٧) (ئەجێندا بۆ گۆڕینی دۆخمان) 
 ب. وەرگێڕان و شیکردنەوەکان (Translations and Commentaries):
 The Purification of the Heart: Signs, Symptoms and Cures of the Spiritual Diseases of the Heart
 (٢٠٠٤) (پاککردنەوەی دڵ: نیشانە و چارەسەری نەخۆشییە ڕۆحییەکانی دڵ): ئەمە بەناوبانگترین کارییەتی، کە وەرگێڕان و شیکردنەوەی کتێبی «مگھرە القلوب»ی ئیمام مەولوودە.
 The Creed of Imam al-Tahawi
 (٢٠٠٧) (بیروباوەڕی ئیمامی تەحاوی): وەرگێڕانی کتێبی «عقیدە الگحاوییە».
 The Prayer of the Oppressed
 (٢٠١٠) (نزای ستەملێکراو): وەرگێڕان و شیکردنەوەی دوعایەکی بەناوبانگ.
 The Rihla of Ibn 'Ashir
 (گەشتی ئیبن عاشیر): وەرگێڕانی مەتنێکی فیقھی و تەسەوفی.

 مشتومڕەکان و ڕەخنەکان 
حەمزە یوسف، وەک کەسایەتییەکی کاریگەر کە ھەوڵدەدات پردێک لە نێوان ئیسلامی نەریتی و جیھانی مۆدێرندا دروست بکات، ڕووبەڕووی ھەندێک ڕەخنە و مشتومڕ بووەتەوە:

ئامۆژگاریی ئیدارەی ترەمپ: لە ساڵی ٢٠١٨، بووە ئەندامی کۆمیسیۆنێکی ئامۆژگاریی مافەکانی مرۆڤ لە سەردەمی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپدا. ئەم ھەنگاوەی ڕەخنەیەکی زۆری لەلایەن موسڵمانانەوە لێکەوتەوە کە پێیان وابوو شەرعییەت دەدات بە ئیدارەیەک کە دژایەتیی موسڵمانانی دەکرد.

لێدوانەکانی دەربارەی بەھاری عەرەبی: ھەندێک لە لێدوانەکانی کە تێیدا ڕەخنەی لە شۆڕشەکانی بەھاری عەرەبی، بەتایبەتی لە سووریا دەگرت و بە «فیتنە» ناوی دەبرد، کاردانەوەی توندی لێکەوتەوە. بەڵام دوای ئەو ڕووداوە داوای لێبووردنی کرد و وای دانا کە خەڵکی لە مەبەستی پەیامەکەی نەگەیشتوون

 سەرچاوەکان 

پۆل:زانایانی موسڵمانی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک ئێرلەندی
پۆل:دامەزرێنەرانی کۆلێژ
پۆل:کەسایەتییە زیندووەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:سۆفییەکانی ئەمریکا
پۆل:مەسیحییە پێشووە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:ئەشعەرییەکان
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
پۆل:زیندووان
پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان
پۆل:سۆفییە سوننەکان