عەمەر خانی شکاک

عەمەر خانی شەریفی (١٨٧٣ – ١٩٥٨ لە زندەشت، ئازەربایجانی ڕۆژئاوا ، ئێران)، زیاتر ناسراوە بە عەمەر خانی شکاک سەرکردەیەکی دیاری عەشیرەتی کوردی خێڵی شکاک بووە. کوڕی محەممەد شەریف شەریفی بووە و دوای کۆچی دواییی باوکی ڕۆڵێکی بەرچاوی لە سەرکردایەتیی عەشیرەتی کوردان و شکاکدا بینیوە. بە پشتبەستن بە ھەژمارە ناوخۆیییەکان، باس لەوە دەکرێت کە عەمەر خان مامی سمکۆیە، ھەرچەندە کەسانی دیکە پێیانوابوو کە ئەو ئامۆزای سمکۆیە.

لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ھۆزی شکاک لە ژێر سەرکردایەتیی سمکۆ شکاک کاریگەرییان بەدەستھێنا، بە تایبەت دوای ئەوەی پشتگیری لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا وەرگرت. عەمەر خان لەم ماوەیەدا بووە یاریدەدەری سەرەکیی سمکۆ لە نێو شکاکەکاندا. دوای تیرۆرکردنی سمکۆ، سەرکردایەتیی عەشیرەتی شکاکی گرتە ئەستۆ.

دواتر عەمەر خان لەگەڵ قازی محەممەد و کۆماری مەھاباد ھاوپەیمان بوون.

 پیشە 
عەمەر خان وەک سەرۆک عەشیرەتی باڵای ھۆزی شکاک خزمەتی کردووە و کەسایەتییەکی دیار بووە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. دەوترێت کاریگەرییەکی بەھێزی لەسەر چاودێرانی ئەمریکی ھەبووە، لەوانە کێرمت ڕۆزڤێڵت کە بە 'پیرە پیاوە گەورەکەی کوردستان' وەسفی کردووە و ویلیام ئۆ دۆگلاس کە دوای کەوتنی مەھاباد سەردانی کردووە.

سەرەڕای پێگەی بەرزی لە ناو کۆماری مەھاباددا، ھەندێک لە مێژوونووسان کارەکانی بە ھەڵپەرستانە تایبەتمەند کردووە. وەک وەزیری جەنگ دەستنیشانکرا و پلەی مارشاڵی لە کۆماردا ھەبوو. جگە لەوەش ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بووە و لە ٢٣ی نیسانی ١٩٤٦دا واژۆکەری پەیماننامەی ئازەربایجان – کورد بووە. بەپێی زانیارییەکان لە ماوەی مانەوەیدا لە مەھاباد پەیوەندییەکانی لەگەڵ جۆرج ڤی ئاڵن، باڵیۆزی ئەمریکا لە ئێران پاراستووە. دوای ڕووخانی مەھاباد، لە ڕێگەی دەستێوەردانی ئاڵنەوە بوو کە عەمەر خان خۆی لە لەسێدارەدان لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە پاراست.

 ڕۆڵی سەربازی 
عەمەر خان بە شارەزایی سەربازی و لێھاتووییی ستراتیژی ناسرابوو. ھێزەکانی لە سەردەمی حکوومەتی مەھاباددا لە چەندین ئۆپەڕاسیۆنی سەربازیدا بەشدارییان کردووە. لەگەڵ نزیکبوونەوەی ڕژێم لە ڕووخان، پشتیوانی خۆی کشاندەوە و گەڕایەوە ماڵەکەی خۆی لە زندەشت.

 ئەمانەش ببینە 

 ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨-١٩٢٢)
 ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩٢٦)
 پێڕستی کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان

 سەرچاوەکان 

 پەراوێزەکان 




پۆل:سەربزێوانی کورد
پۆل:مردووانی ١٩٥٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
پۆل:خەڵکی ورمێ
پۆل:کورد
پۆل:کوردەکانی ئێران
پۆل:کورد لە ئێران
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ناودارانی کورد
پۆل:کۆماری کوردستان
پۆل:حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران
پۆل:حیزبی دێموکراتی کوردستان
پۆل:ئەندامانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران