دانوستانەکانی خۆبەڕێوەبەری فەلەستین

دانوستانەکانی خۆبەڕێوەبەری فەلەستین دەرئەنجامی پەیمانی ئاشتی میسر و ئیسرائیل بوو و ئامانجیان گەیشتن بە چارەسەرێک بوو بۆ پرسی فەلەستین لە کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە. بەپێی چوارچێوەی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بەشێک لە ڕێککەوتنەکانی کامپ دەیڤید لە ساڵی ١٩٧٨، میسر و ئیسرائیل دەبوو لە ماوەی ساڵێکدا ڕێکبکەون بۆ ئەنجامدانی ھەڵبژاردن بۆ «دەسەڵاتێکی خۆبەڕێوەبەری» فەلەستینی.  بیرۆکەکە ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە بیرۆکەی ئۆتۆنۆمی فەلەستین، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، مێناخم بیگین.

سەرۆک جیمی کارتەر ڕۆبەرت شوارز ستراوسی وەک نوێنەری خۆی بۆ دانوستانەکانی ئۆتۆنۆمی دەستنیشان کرد. نە ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین و نە ھیچ ڕێکخراوێکی دیکەی فەلەستینی ڕاستەوخۆ بەشدارییان لەو وتووێژانەدا نەکرد.

دانوستانەکان لە ٢٥ی ئایاری ١٩٧٩ لە شاری بیری سەبع لە ئیسرائیل دەستی پێکرد. خولی دووەم لە شاری ئەسکەندەریەی میسر لە ١١-١٢ی حوزەیرانی ١٩٧٩ بەڕێوەچوو. خولی سێیەمی دانوستانەکان لە ھەرتسیلیای ئیسرائیل لە ٢٥-٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٩ بەڕێوەچوو، دواتر لە ئەسکەندەریە (٥-٦ی تەممووز) و حەیفا (٥-٦ی ئاب) دانوستانەکان بەڕێوەچوو. شاندەکان بە سەرۆکایەتی مستەفا خەلیل (میسر)، وەزیری ناوخۆ یوسف بۆرگ (ئیسرائیل) و باڵیۆز جەیمس لیۆنار (ئەمریکا) بوون. میسر ڕای گەیاندووە کە بە ناوی فەلەستینییەکان قسە ناکات بەڵکو ھەوڵ دەدات ھەڵبژاردنی فەلەستین بۆ ئەنجومەنێک ئەنجام بدات کە نوێنەرایەتی فەلەستینییەکان بکات. 

نوێنەران لە ٣١ی کانوونی دووەمی تا ١ی شوباتی ١٩٨٠ لە ھرتسیلیا و لە ٢٧ تا ٢٨ی شوباتی ١٩٨٠ لە ھۆڵەندا کۆبوونەوە.

لە ٨ی ئایاری ١٩٨٠ محەمەد ئەنوەر سادات تاکلایەنە دانوستانەکانی ھەڵپەسارد. لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ گفتوگۆکان دەستیان پێکردەوە بەڵام جارێکی دیکە لەلایەن میسرەوە ڕاگیران. تا ئەم کاتە نێوەندگیری ئەمریکی ساول لینۆڤیتز بوو.  تا کۆتایی ئیدارەی کارتەر، لینۆڤیتز ئیدیعای کرد کە ٨٠٪ی کەیسەکان چارەسەر کراون. دواتر وات تی ڕوونیکردەوە،کلوڤێریۆسی چوارەم کە لە تیمی لینۆڤیتز کاردەکات، وتی ھەرچەندە قورسترین کێشەکان چارەسەرنەکراون، بەڵام «ئێمە کاری زۆرمان کردووە بۆ ئەنجامدانی دانوستانێکی جددی لەسەر قورسترین پرسەکان- کەناری ڕۆژاوا و قودس. بۆیە شتێک ھەبوو کە دەبوو بدرێتە دەست ئیدارەی داھاتووی ڕیگان.»

ئەمریکا لە ساڵی ١٩٨٢ ھەوڵیدا دانوستانەکانی سەربەخۆیی دەستپێبکاتەوە، بەڵام ئەو ھەوڵە بەھۆی سەرھەڵدانی جەنگی لوبنان لە ساڵی ١٩٨٢ لە ڕێڕەو دەرچوو. لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٨٢، ئەلێکساندەر ھایگ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە ھەوڵێکدا بۆ زیندووکردنەوەی گفتوگۆکان چووە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست. بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. دوا لێدان لە دانوستانەکانی ئۆتۆنۆمی لە ١٦ی ئابی ١٩٨٢ ھات، کاتێک حکوومەتی میسر وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە شەڕی ئیسرائیل لە لوبنان ڕایانگرت. 

دانوستانەکان پێشکەوتنی دەستبەجێیان بەدەست نەھێنا، بەڵام ھتندێک بیرۆکە- قۆناغێکی ئینتقالی پێنج ساڵە لەگەڵ دواکەوتنی دانوستانەکان لەسەر دۆخی کۆتایی کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە- لە ڕێککەوتنەکانی ئۆسلۆدا جێگیرکران.

 سەرچاوەکان 

 سەرچاوەکان 

پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٧٩
پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٨٠