محەممەد ڕەشید ڕەزا

محەممەد ڕەشید کوڕی عەلی ڕەزا لە ٢٧ی جومعەی ١٢٨٢ ی کۆچی / ٢٣ی ئەیلوولی ١٨٦٥ لە گوندی “ قەلەموون (لوبنان) ” لەدایکبووە، کە گوندێکە دەکەوێتە کەنارەکانی دەریای ناوەڕاست لە چیای لوبنان و نزیکەی سێ میل لە تەرابلوسەوە دوورە لە سووریا، لە میسر لە ٢٣ی جومادولئوولا ١٣٥٤ی کۆچی / ٢٢ی ئابی ١٩٣ی زایینی کۆچی دوایی کردووە.

عەلی ڕەزای باوکی شێخی قەلەمون و ئیمامی مزگەوتەکەی بووە، بۆیە ئاگاداری پەروەردە و فێربوونی کوڕەکەی بووە. قورئانی لەبەر کردووە و فێری بنەماکانی خوێندنەوە و نووسین و ژمێریاری بووە پاشان ڕووی لە قوتابخانەی ڕەشیدییەی سەرەتایی کردووە، پاشان قوتابخانەی ئیسلامی نیشتمانی لە تەرابلوس، گرینگی بە فێربوونی زمانی عەرەبی و زانستە شەرعییەکان و لۆژیک و بیرکاری و فەلسەفەی سروشتی داوە، دامەزرێنەر و بەڕیوبەری ئەو قوتابخانەیە شێخ حەسەن جسر بووە کە وای دەبینی کە بۆ پێشکەوتنی ئوممەتی ئیسلامی پێویستە زانستە ئایینی و زانستە دنیایییەکان لەسەر شێوازی ئەورووپی مۆدێرن لەگەڵ پەروەردەی ئیسلامی نیشتمانی کۆبکرێنەوە ئەو لە ڕەچەڵەکی حوسێنی و نیشتەجێبوونی میسری و بە ڕەچەڵەک عێراقی و لەدایکبووی سووریا بوو.

کاتێک قوتابخانەکە داخرا، پەیوەندی ڕەشید ڕەزا لەگەڵ شێخ حەسەن بەھێزتر بوو، و ئەویش پەیوەندی بە وانەکانییەوە کرد، و دواتر لە ساڵی ١٨٩٧ دا ئیجازەی پێدا خەڵکی فێری زانستە ئایینی و عەقڵانی و عەرەبییەکان بکات، لە ھەمان کاتدا ڕەشید ڕەزا لەسەر دەستی مەحموود نەشابە حەدیسی خوێند، کە ئیجازەی گێڕانەوەی فەرموودەی پێداوە ھەروەھا بەردەوام بەشداری وانەکانی ژمارەیەک لە زانایانی تەرابلوس دەکات، وەک شێخ عەبدولغەنی ڕافیعی، محەممەد قاوجی، محەممەد حوسێنی و ئەوانی تر.

محەممەد ڕەشید ڕەزا بە بیرمەندێکی ئیسلامی و یەکێک لە پێشەنگەکانی چاکسازی ئیسلامی دادەنرێت کە لە سەرەتای سەدەی چواردەی کۆچی دا سەریھەڵداوە. جگە لەوەش ڕۆژنامەنووس و نووسەر و زمانناس بووە. یەکێکە لە خوێندکارەکانی شێخ محەممەد عەبدە. گۆڤاری مەنار لەسەر شێوەی گۆڤاری () دامەزراندووە کە لەلایەن ئیمام محەممەد عەبدەوە دامەزراوە، حەسەن بەننا بە دیارترین کەس دادەندرێ کە زۆرترین کاریگەری ڕەشید ڕەزای لەسەر بووە.

 بەرھەمەکان 
 مجلة المنار
 تفسیر المنار
 تاریخ الأستاذ الإمام، الشیخ محمد عبدە
 الوحی المحمدی
 یسر الإسلام وأصول التشریع العام
 الخلافة
 الوھّابیون والحجاز
 محاورات المصلح والمقلد
 ذکری المولد النبوی
 شبھات النصاری وحجج الإسلام
 نداء للجنس اللطیف
 السنة والشیعة
 حقیقة الربا
 مناسک الحج.
 حقوق النساء فی الإسلام وحظھن من الإصلاح المحمدی العام

 سەرچاوەکان 

 کتێبنامە 






 ڕشید رضا: الإصلاح یبدأ بالصحافة والتعلیم
 المنار: من رضا إلی البنا
 محمد عبدە ڕائد الإصلاح فی العصر الحدیث
 أنور الجندی – أعلام وأصحاب أقلام – دار نھضة مصر للطبع والنشر – القاھرة – بدون تاریخ.

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 محمد ڕشید رضا علی موقع أرشیف الشارخ.
 ڕشید رضا ڕائد مدرسة التفسیر والإصلاح
 موقع بلدة القلمون فی لبنان
 ترجمتە فی مدونة نور الإسلام

پۆل:مردووانی قاھیرە
پۆل:مردووانی ١٩٣٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٥
پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان
پۆل:نوێکەرەوەکان
پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
پۆل:ئەسەرییەکان
پۆل:ھاشمیەکان
پۆل:زانا سەلەفییەکان
پۆل:شافعییەکان