ئیرلەندای باشوور (١٩٢١–١٩٢٢)

ئیرلەندای باشوور (بە ئیری: Deisceart Éireann) گەورەتر بوو لە نێوان ئەو دوو بەشەی کە ئێرلەندای پێکھێنابوو پێش ئەوەی بە یاسای حکوومەتی ئێرلەندا ساڵی ١٩٢٠ دابەش بکرێت. ئێرلەندای باشوور لە کۆی ٣٢ پارێزگای ئێرلەندا ٢٦ پارێزگای پێکدێت، و نزیکەی پێنج لەسەر شەشی ڕووبەری دوورگەکە دەگرێتەوە، لە کاتێکدا شەش پارێزگای دیکە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دوورگەکە ئیرلەندی باکوور پێکدەھێنن. ئێرلەندای باشوور کاونتی دۆنیگالی لەخۆگرتبوو، سەرەڕای ئەوەی گەورەترین پارێزگای ئۆلستەرە و باکووریترین پارێزگای ئێرلەندا بوو.

یاسای حکوومەتی ئێرلەندا ساڵی ١٩٢٠ کە لە ٣ی ئایاری ١٩٢١ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، ئامانجی دروستکردنی دوو خاکی خۆبەڕێوەبەر بوو لە ناو ئێرلەندا، کە ھەریەکەیان پەرلەمان و دامەزراوەی حکوومەتی تایبەتی خۆیان ھەبێت و لە چوارچێوەی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیا و ئێرلەندا بمێننەوە. بڕگەکانی ھاوکاری نێوان ھەردوو ھەرێم و یەکگرتنەوەی ئێرلەندا لە کۆتاییدا لەخۆگرتبوو. بەڵام لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٢١ بۆ ئەنجومەنی کۆمۆنەکان لە ئیرلەندای باشوور، کاندیدەکانی شین فین لە کۆی ١٢٨ کورسی ١٢٤ کورسییان بەدەستھێنا (ھەموو کاندیدەکان دژایەتی نەبوون و ھیچ دەنگدانێکی ڕاستەقینە ئەنجام نەدرا)، پەرلەمانیان پشتگوێ خست و لەبری ئەوە کۆبوونەوە و دایلی دووەمیان پێکھێنا. پەرلەمانی ئێرلەندای باشوور کە چوار ئەندامی یەکێتیی ھەیە، تەنیا جارێک کۆبووەتەوە.  بەردەوامی نائارامی بووە ھۆی پەیماننامەی ئینگلیز و ئێرلەندا و حکوومەتی کاتی کە لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٢٢ تا ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٢ ئیرلەندای باشووری بەڕێوەبرد و وەک ئیدارەیەکی ئینتقالی کاریگەر بۆ ماوەی نێوان پەسەندکردنی پەیماننامەی ئینگلیز و ئێرلەندا و دامەزراندنی دەوڵەتی ئازادی ئێرلەندا کاری کرد. نوێنەرانی دژە پەیماننامەکە بە سکاڵایەک لە پەرلەمانی دایل ئێریان تەحەدای شەرعییەتی ئەو پەیماننامەیەیان کرد.

دەوڵەتی ئازادی ئێرلەندا لە ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٢ جێگەی ئیرلەندای باشووری گرتەوە وەک قەوارەیەکی سیاسی (دواتر لە ساڵی ١٩٣٧ەوە بە پەسەندکردنی دەستووری خۆی بوو بە دەوڵەتێکی سەربەخۆی تەواو).Keane, Ronan, "Ireland", in 

 سەرچاوەکان 

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی کۆمۆنوێڵسی نەتەوەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢١