ئەرشیف

ئەرشیف بریتییە لە کەڵەکەبوونی تۆمار یان کەرەستەی مێژوویی، لە بەشیوەی میدیایی یان لە دامەزراوەی فیزیکیدا ھەڵگیراوون.

ئەرشیفەکان بەڵگەنامەی سەرچاوەی سەرەتایی لەخۆدەگرن کە لە ماوەی تەمەنی تاک یان ڕێکخراوێکدا کەڵەکە بوون، و بۆ نیشاندانی مێژوو و ئەرکی ئەو کەسە یان ڕێکخراوە دەھێڵرێنەوە. ئەرشیفکاران و مێژوونووسانی پیشەیی بە گشتی لە ئەرشیفەکان تێدەگەن کە تۆمارگەلێکن کە بە شێوەیەکی سروشتی و بەپێویستی وەک بەرھەمی چالاکییە یاسایی، بازرگانی، کارگێڕی، یان کۆمەڵایەتی ئاسایی دروستکراون. بە شێوەیەکی مێتافۆریک بە «دەردانی زیندەوەران» پێناسە کراون، و جیا دەکرێنەوە لەو بەڵگەنامانەی کە بە ئاگادارییەوە نووسراون یان دروستکراون بۆ گەیاندنی پەیامێکی تایبەت بە نەوەکان.

بەگشتی ئەرشیفەکان لەو تۆمارانە پێکدێن کە بۆ پاراستنی ھەمیشەیی یان درێژخایەن ھەڵبژێردراون لەسەر بنەمای بەھای کولتووری، مێژوویی، یان بەڵگەیی بەردەوامیان. تۆمارە ئەرشیفییەکان بە شێوەیەکی ئاسایی بڵاونەکراونەتەوە و نزیکەی ھەمیشە ناوازەن، بە پێچەوانەی کتێب یان گۆڤارەکانەوە، کە ڕەنگە زۆر نوسخەی ھاوشێوەیان ھەبێت. ئەمەش بەو مانایەیە کە ئەرشیفەکان لە ڕووی ئەرک و ڕێکخستنەکانیانەوە تەواو جیاوازن لە کتێبخانەکان، ھەرچەندە زۆرجار دەتوانرێت کۆمەڵە ئەرشیفییەکان لەناو بیناکانی کتێبخانەکاندا بدۆزرێتەوە.

ئەو کەسەی لە ئەرشیفەکاندا کار بکات پێی دەوترێت ئەرشیفکار. لێکۆڵینەوە و ڕێکخستن و پاراستن و دابینکردنی دەستڕاگەیشتن بە زانیاری و کەرەستە لە ئەرشیفەکاندا پێی دەوترێت زانستی ئەرشیف.

بەکارھێنانی زاراوەی «ئەرشیف» لە زانستی کۆمپیوتەردا جیاوازە لە ھەڵگرتنی تۆمار و نابێت تێکەڵ بکرێت.

 سەرچاوەکان 

 زیاتر بخوێنەوە 
 Bastian, J. A. , & Webber, D. (2008). Archival internships: a guide for faculty, supervisors, and students. Society of American Archivists.
 Chen, A. (2020). Placing papers: the American literary archives market. University of Massachusetts Press.
 Kandiuk, M. (Ed.). (2020). Archives and special collections as sites of contestation. Library Juice Press.
 Mitchell, E. , Seiden, P. , & Taraba, S. (Eds). (2012). Past or portal?: enhancing undergraduate learning through special collections and archives. Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association.
 Theimer, K. (Ed.). (2014). Management: Innovative Practices for Archives and Special Collections. Rowman & Littlefield Publishers.

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 کتێبخانەی ئەرشیفی گشتی
 ئەنجومەنی نێودەوڵەتی ئەرشیف
 ناوەندی ئەرشیفەکان – گەڕان لە سەرانسەری وەسفەکانی ئەرشیفەکاندا کە لە زیاتر لە ٢٨٠ دامەزراوە لە سەرانسەری بەریتانیادا ھەڵگیراون
 پڕۆژەی ئینتەرپارێس – پڕۆژەی توێژینەوەی نێودەوڵەتی لەسەر پاراستنی درێژخایەنی تۆمارە دیجیتاڵییە ڕەسەنەکان
 دەستڕاگەیشتن بە ئەرشیفەکان (A2A) – ڕیشاڵی ئینگلیزی تۆڕی ئەرشیفی بەریتانیا
 ئۆنلاین-ڕێبەری ئەرشیفەکان لە سەرانسەری جیھان
 AIM25  – ئەرشیفەکان لە ناوچەی M25 ی بەریتانیا.
 ئەرشیفی کارتۆنی بەریتانی و ئەرشیفی خێرخوازی بەریتانیا کە پەیوەندی بە زانکۆی کێنتەوە ھەیە
 ئەرشیفی دیجیتاڵی گێڕانەوەی خوێندەواری
 بانکۆ دی سان جۆرجۆ – جێنۆڤا ئیتاڵیا: ئەرشیف (١٤٠٧–١٨٠٥): نزیکەی ٤٠ ھەزار کتێب کە بە وەسفێکی تەواوەوە کەتەلۆگ کراون. www.giuseppefelloni.it
 ئەرشیفی سلاڤی
 کۆمەڵەی نێوان زانکۆکان بۆ توێژینەوەی سیاسی و کۆمەڵایەتی (ICPSR)
 ئەرشیفی نەتەوە یەکگرتووەکان

پۆل:بەرھەمەکان سەبارەت بە مێژوو
پۆل:بەڵگەکان
پۆل:ئەرشیڤەکان