ھورمز مەلیک چیکۆ

ھورمز مەلیک چیکۆ (؛ ١٩٣٤ - ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣) داکۆکیکار و سەرکردەی سوپای ئاشووری بووە. لە کۆتایییەکانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو تا کۆچی دواییی لە ساڵی ١٩٦٣ خەباتی چەکداریی ئاشووری لە دژی پارتی بەعسی دەسەڵاتدار لە عێراق سەرکردایەتیی کردووە و لە ماوەی ژیانیدا ئۆتۆنۆمیی ئاشووری لە دەشتەکانی نەینەوا بەرەوپێش بردووە.

 ژیانی سەرەتایی و خێزان 
چیکۆ لە ساڵی ١٩٣٤ لە گوندی دیانا لە باکووری عێراق لەدایکبووە. کوڕی مەلیک چیکۆ بوو لە خێڵی دادۆش، تیاریی سەرەوە، و برازای مەلیک یاقۆ ئیسماعیل، سەرۆکی ھۆزی تیاریی سەرەوە بوو. برا گەورەکەی گەوارگیس مەلیک چیکۆ بوو، یەکێکی دیکە لە داکۆکیکارە ئاشوورییەکان کە سەرۆکی لیژنەی باڵای کارووباری مەسیحییەکان بوو لە عێراق و ئەندامی دامەزرێنەری لقی شیکاگۆی ھاوپەیمانیی گشتگیریی ئاشوورییەکان بوو.

 چالاكیی ئاشوری 
چیکۆ لە کۆتایییەکانی پەنجاکان و سەرەتای شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا فەرماندەییی بەرەی ئاشووری لە دژی ڕژێمی بەعسیی عێراق دەکرد. ئامانجەکانی بریتی بوون لە بەدەستھێنانی ئۆتۆنۆمی بۆ ئاشوورییەکان لە عێراق، پاراستنی زەوییە ئاشوورییەکان و ئێزیدییەکان لە باکووری عێراق لە سیاسەتی بەعەرەبکردن (تەعریب) و بەکوردکردن (کورداندن) و پاراستنی پێکھاتە ناوخۆیییەکانی ئاشووری و ئێزیدی لە ئاگری ململانێی نێوان حکوومەتی ناوەندیی عێراق و سەرکردایەتیی کوردی.

 مردن 
چیکۆ لە شەڕی ئالۆکا لە ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣ لە تەمەنی ٢٩ ساڵیدا لەگەڵ شەش شەڕکەری دیکەی ئاشووری کوژرا. مردنی لەلایەن زۆر کەسەوە بە خاڵی وەرچەرخانێک وا بیردەکرایەوە کە ڕێگە بە گۆشەگیریی زیاتری ئاشوورییەکان دەدات لە کۆرێ گاڤانا، گوندی ئاشوورییەکان کە زۆربەی ژیانی تێیدا ژیاوە. کۆرێ گاڤانا لەگەڵ زۆرێک لە گوندەکانی دیکەی زۆرینەی ئاشوورییەکان لە پارێزگای دھۆک لە عێراق، لە کۆتاییدا بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە لکێنران. 

 میرات 
چیکۆ لەمڕۆدا لەلایەن زۆرێک لە ئاشوورییەکان و ئێزیدییەکانەوە وەک شەھیدێک بۆ پاراستنیان لە سەردەمی ناسەقامگیریدا سەیر دەکرێت، ھەروەھا وەک شەھیدێک بۆ ناسیۆنالیسزمی ئاشووری. ئەو و خێزانەکەی لە گۆرانییە ئاشوورییەکانی <i id="mweg">چیکۆ</i> لە نووسینی سارگۆن گابرێل و کۆرێھگاوانا لە نووسینی جولیانا جێندۆدا باسکراون.

لە کاتی ڕیفراندۆمی سەربەخۆییی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧ دا مشتوومڕ لەنێو کۆمەڵگەی نوێونەتەوەیی ئاشووری دروستبوو، کاتێک وێنەیەکی پەیکەری چیکۆ لە گوندی کۆرێ گاڤانا کە بە ئاڵای کوردی داپۆشرابوو، دەرکەوت. ئەمەش لەلایەن زۆرێک لە ئاشوورییەکانەوە وەک ھەوڵێک لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بۆ بەکوردکردنی میراتی ناسیۆنالیستیی ئاشووری چیکۆ سەیرکرا.

 سەرچاوەکان 

پۆل:مردووانی ١٩٦٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤
پۆل:مەسیحییەکانی عێراق
پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
پۆل:مردووان
پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان