دەوڵەتی سۆسیالیستی

دەوڵەتی سۆسیالیستی یان کۆماری سۆسیالیستی یان وڵاتی سۆسیالیستی ھەندێکجار بە دەوڵەت یان کۆماری کرێکاری ناودەبرێت، دەوڵەتێکی سەروەرە کە لە ڕووی دەستوورییەوە تایبەتە بە دامەزراندنی سۆسیالیزم. زاراوەی «دەوڵەتی کۆمۆنیستی» زۆرجار لە ڕۆژاوا بە شێوەیەکی گۆڕاو بەکاردێت کاتێک ئاماژە بە دەوڵەتە سۆسیالیستیەکان دەکرێت کە سیستمێکی تاک حیزبییان ھەیە لە مەیلی مارکسی-لینینیست، یان تیتۆ لە حاڵەتی پارتە سیاسییەکانی یوگۆسلاڤیادا.

ھەرچەندە ئەم وڵاتانە بە فەرمی وڵاتی سۆسیالیستین لە پرۆسەی بنیاتنانی سۆسیالیزمدا، بەڵام خۆیان بە کۆمۆنیست وەسف ناکەن و کۆمەڵگەیەکی کۆمۆنیستی جێبەجێ ناکەن. جگە لەوەش کۆمەڵێک وڵات کە سیستمی تاک حیزبی لەسەر بنەمای مارکسیزم -لینینیزم پەیڕەو ناکەن لە دەستوورەکانیاندا ئاماژە بە سۆسیالیزم دەکەن؛ لە زۆربەی حاڵەتەکاندا ئەم ئاماژانە دەستووریانە ئاماژەن بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگایەکی سۆسیالیستی کە کاریگەرییەکی کەمی لەسەر پێکھاتە و ڕێڕەوی گەشەسەندنی سیستمی سیاسی و ئابووری ئەو وڵاتانە ھەیە.  

بیرۆکەی سۆسیالیزمی دەوڵەتی لە چەمکی فراوانتری سۆسیالیزمی دەوڵەتییەوە سەرچاوە دەگرێت، کە ئەو دیدگایە سیاسییە کە چینی کرێکار پێویستی بە بەکارھێنانی دەسەڵاتی دەوڵەت و سیاسەتی حکوومەت ھەیە بۆ دامەزراندنی سیستمێکی ئابووری سۆسیالیستی. چەمکی دەوڵەتی سۆسیالیستی بە پلەی یەکەم لەلایەن لینینیستەکان و مارکسیست-لینینیستەکانەوە پشتیووانی دەکرێت و زۆربەی دەوڵەتە سۆسیالیستیەکان لەلایەن پارتە سیاسییەکانی پابەندبوون بەم ئایدۆلۆژییە سیاسییە جۆراوجۆرانە دامەزراوە. 

چەمکی دەوڵەتی سۆسیالیستی بە ناپێویست یان دژە بەرھەم دادەنرێت و ھەربۆیە لەلایەن بەشێک لە مارکسیستەکان و سۆسیالیستە ئازادیخوازەکان و بیرمەندانی سیاسییەوە ڕەتدەکرێتەوە، کە دەوڵەتی مۆدێرن وەک بەرھەمێکی لاوەکی سەرمایەداری دەبینن و بەم پێیەش ھیچ ڕۆڵێکیان لە سیستمێکی سۆسیالیستیدا نییە.سۆسیالیستە ئازادیخوازەکان و ئەنارکیستە سۆسیالیستەکان ئەو بیرۆکەیە ڕەتدەکەنەوە کە دەوڵەت دەتوانرێت بۆ دامەزراندنی کۆمەڵگایەکی سۆسیالیستی بەکاربھێنرێت، ئەمەش بەھۆی سروشتی پلەبەندی و ئەگەری زۆرەملێیەوە. دەوڵەتە سۆسیالیستیەکان بە مانا مارکسیستی لینینیستییەکان دەوڵەتانی سەروەرن لەژێر کۆنترۆڵی پارتێکی پێشەنگدا کە گەشەسەندنی ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتی وڵات ڕێکدەخات، بەرەو بەدیھێنانی سۆسیالیزم.لە ڕووی ئابوورییەوە ئەمە پەرەپێدانی ئابوورییەکی سەرمایەداریی دەوڵەت بە کەڵەکەبوونی سەرمایەی ئاراستەکراوی دەوڵەت دەگرێتەوە، بە ئامانجی درێژخایەنی بنیاتنانی ھێزی بەرھەمھێنەری وڵات، لە ھەمان کاتدا پێشخستنی شۆڕشی سۆسیالیستی لە سەرانسەری جیھاندا.  

دەوڵەتی سۆسیالیستی دەبێت جیا بکرێتەوە لە دیموکراسی لیبراڵی فرە حیزبی، کە حیزبێک پرەنسیپە سۆسیالیستییەکانی خۆی ڕادەگەیەنێت، لەو حاڵەتەدا دەوڵەت لە ڕووی دەستوورییەوە پابەند نییە بە بنیاتنانی سۆسیالیزم. سیستمی سیاسی و ئامێری حکوومەت بە تایبەتی بۆ شوێنکەوتنی گەشەسەندنی سۆسیالیزم ڕێکخراو نین.

 سەرچاوەکان 

 سەرچاوەکان 

پۆل:سۆشیالیزم
پۆل:دەوڵەتە سۆسیالیستەکان