ئێنسی (سۆمەری)

وێنۆک|ئێنسی لەسەر تابلۆی لوگال ئاناتوم.
ئێنسی یان ئینسی (بە بزماری: 𒑐𒋼𒋛 بە سۆمەری: ئێنسیک، "فەرمانڕەوای زەوییە کشتوکاڵییەکان"؛ شێوەزاری ئیمێسال: ئومونسیک؛ ئەکەدی: ئیششاککوم)John Allan Halloran: Sumerian Lexicon. Logogram Publishing, Los Angeles (Cal.) 2006. نازناوێکی سۆمەری بووە کە فەرمانڕەوا یان شازادەی شار-دەوڵەتێک دیاری دەکات. لە بنەڕەتدا ڕەنگە دەستنیشان کرابێ بۆ فەرمانڕەوایەکی سەربەخۆ، بەڵام لە قۆناغەکانی دواتردا نازناوەکە پێشگریمانە دەکات کە ملکەچبوون بۆ لوگالێک (پاشایێک) بێ.

بۆ سەردەمی خانەدانێتیی سەرەتایی (نزیکەی ٢٨٠٠-٢٣٥٠ پێش زایین)، مانای ناونیشانەکانی ئێن، ئێنسی و لوگال ناتوانرێت بە ڕوونی جیا بکرێتەوە. ڕەنگە ئێنسی لە بنەڕەتدا ناوی فەرمانڕەوا بووبێت کە تەنھا لە لاگاش و ئومادا سنووردار بووبێت.Horst Klengel (Hrsg.): Kulturgeschichte des alten Vorderasiens. Akademie Verlag, Berlin 1989.  ئینسی بە نوێنەری خوداوەندی پارێزەری شار-دەوڵەت دادەنرا.Saggs, H. W. F. 1988, The Greatness That Was Babylon (revised edition) لە قۆناغەکانی دواتردا، ئێنسی بە شێوەیەکی ئاسایی وەک ژێردەستەی لوگال سەیر دەکرا. سەرەڕای ئەوەش تەنانەت فەرمانڕەوا بەھێزەکانی شانشینی دووەمی لاگاش () وەک گودیا بە ناونیشانی ئێنسی ڕازی بوون.

لە سەردەمی سێیەم ئیمپراتۆریەتی ئور (نزیکەی ٢١٠٠-٢٠٠٠ پێش زایین) ئێنسی ئاماژەی بە پارێزگارەکانی پارێزگاکانی شانشینەکە دەکرد. ئەمانە دەسەڵاتی گەورەیان لە ڕووی حکوومەت و داھاتی باج و دەسەڵاتی دادوەرییەوە بەکاردەھێنا، بەڵام لەلایەن لوگالی ئوورەوە سەرپەرشتی دەکران و دادەمەزران یان لە کارەکانیان دووردەخرانەوە. ھەرچەندە دەکرا ئۆفیسەکەی بە میرات وەربگرتایە، بەڵام ھەموو ئێنسییەک دەبوو لەلایەن لوگالەوە پشتگیری بکرێن. ھیچ سیاسەتێکی سەربەخۆی دەرەوە و شەڕێک ڕێگەی پێنەدەدرا بۆ ئێنسی.Dietz Otto Edzard: Geschichte Mesopotamiens. C.H. Beck, München 2004.

لە دەوڵەت شاری ئاشووردا، فەرمانڕەوای بۆماوەیی وەشانی زمانی ئەکەدیی نازناوی ئێنسیی ھەڵگرتبوو، لە کاتێکدا خوداوەندی پارێزەر وەک شاررووم "پاشا" سەیر دەکرا.

ئەوان زۆربەی دەسەڵاتی سیاسییان لە شار-دەوڵەتەکانی سۆمەری لە سەردەمی ئورووکدا بەدەستەوە بوو ( –٢٩٠٠ پێش زایین).Jacobsen, Thorkild (Ed) (1939),"The Sumerian King List" (Oriental Institute of the University of Chicago; Assyriological Studies, No. 11.)

 سەرچاوەکان 

پۆل:سوومەر