ئەحمەد محەممەد

ئەحمەد محەممەد (لەدایکبووی ١٩٦٧ لە سلێمانی) شاعیرێکی دیاری ھاوچەرخی کوردە، کە بە شێوازی شیعری لیریک (شیعری گۆرانی) ناسراوە. بەھۆی کاریگەریی شیعرەکانی لەسەر گۆرانیی کوردی، شاعیری گەورەی کورد شێرکۆ بێکەس نازناوی «ئارامیی گۆرانیی کوردی» پێ بەخشیوە. بەرھەمەکانی، بەتایبەت دیوانی تەمەن، بۆ چەندین زمانی جیھانی وەرگێڕدراون و زیاتر لە ٣٠٠ دەقی شیعری لەلایەن ھونەرمەندانی کوردەوە کراون بە گۆرانی.

 ژیان 
ئەحمەد محەممەد لە ساڵی ١٩٦٧ لە گەڕەکی کانێسکانی شاری سلێمانی لەدایک بووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی ھەر لە سلێمانی تەواو کردووە. لە کۆتاییی ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەستی بە نووسینی شیعر کردووە و یەکەم شیعرەکانی بڵاو کردووەتەوە. ئەو بە خێرایی بووە یەکێک لە دیارترین شاعیرانی شیعری لیریك (شیعری گۆرانی) لە ئەدەبیاتی کوردیدا. لە ئێستادا لە ئەڵمانیا نیشتەجێیە.

لە مانگی ئابی ٢٠٢٠، ئەحمەد محەممەد تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو، و دوای مانگێک چاکبوونەوەی خۆی ڕاگەیاند.

 بەرھەمەکان 
ئەحمەد محەممەد خاوەنی چەندین نامیلکە و دیوانی شیعرییە. گرنگترین بەرھەمەکانی بریتین لە:

 دیوانی تەمەن 
دیوانی تەمەن کۆی بەرھەمە شیعرییەکانی ئەحمەد محەممەدە کە یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٢ بڵاو کرایەوە. ئەم دیوانە لە شاری تاران چاپ کراوە و بە یەکێک لە بەرھەمە دیارەکانی شیعری ھاوچەرخی کوردی دادەنرێت. 

 ناسنامەی باران 
ناسنامەی باران نامیلکەیەکی شیعریی نوێی شاعیرە کە ئەو شیعرانەی لەخۆ گرتووە کە لە دوای ساڵی ٢٠١٧ نووسیویەتی. ئەم بەرھەمە لەگەڵ ئەلبوومێکی دەنگیدا بڵاو کرایەوە، کە تێیدا شاعیر خۆی شیعرەکان دەخوێنێتەوە. چاپی یەکەمی نامیلکەکە، کە ٥٠٠ دانە بوو، بە خێرایی لە بازاڕدا فرۆشرا و تەواو بوو.

 وەرگێڕانی بەرھەمەکان بۆ زمانە جیھانییەکان 
دیوانی تەمەن گرنگییەکی نێودەوڵەتیی پێ دراوە و بۆ چەندین زمان وەرگێڕدراوە:
 زمانی فەڕەنسی: لەلایەن حەسەن عەلی ساڵحەوە وەرگێڕدراوە. لە ڕێوڕەسمێکدا لە ئینستیتوتی فەڕەنسی، بەشێک لە شیعرەکان لەلایەن ڕاوێژکاری کلتووری فەڕەنسا، فرێدریک تارید، و خاتوو ناتالی خوێندرانەوە و ھونەرمەند فریا عومەریش بە گیتار بەشداریی کرد. 
 زمانی سویدی: لەلایەن ئازاد مەعروفەوە وەرگێڕدراوە. کۆڕی ناساندنەکەی لە شاری یۆتۆبۆری لەلایەن کۆمەڵەی ھونەرە جوانەکانی سوید و شارەوانیی یۆتۆبۆرییەوە ڕێکخرا.
 زمانی ئیتاڵی: لەلایەن تاریق بزەینییەوە وەرگێڕدراوە. پێشەکییەکەی لەلایەن کونسوڵی گشتیی ئەوکاتی ئیتاڵیا، د. میکێلی کامێرۆتا، نووسراوە.
 زمانی ئینگلیزی: پڕۆژەی وەرگێڕانی دیوانەکە بۆ زمانی ئینگلیزی لەلایەن فریا عومەرەوە کاری بۆ دەکرێت و لەلایەن کونسوڵخانەی بەریتانیا لە ھەولێرەوە پشتیوانی لێ کراوە.
 زمانی عەرەبی: بەپێی زانیارییەکان، بڕیارە بەم نزیکانە دیوانەکە بۆ زمانی عەرەبییش وەربگێڕدرێت.

 شێواز و کاریگەری 
 پەیوەندی لەگەڵ ھونەرمەندان 
ئەحمەد محەممەد بەھۆی شێوازی شیعرییەوە پەیوەندییەکی بەھێزی لەگەڵ ھونەرمەندان و دنیای مۆسیقادا دروست کردووە.
 گۆرانیی کوردی: زیاتر لە ٣٠٠ دەقی شیعری لەلایەن گۆرانیبێژانەوە لە ھەر چوار پارچەی کوردستان کراون بە گۆرانی. لە دیارترین ئەو ھونەرمەندانەی شیعرەکانی ئەویان کردووە بە گۆرانی: کەریم کابان (تەمەن)، کەمال محەممەد و شیلان عوسمان (فرمێسکباران).
 ھاوکاری لەگەڵ ناسری ڕەزازی: لە ساڵی ٢٠٠١، کاتێک ناسری ڕەزازی گەڕایەوە کوردستان، داوای لە ئەحمەد محەممەد کرد شیعری «بارگەی خەم» تەواو بکات. شاعیر لە ماوەیەکی کەمدا شیعرەکەی تەواو کرد و بووە یەکێک لە بەناوبانگترین گۆرانییەکانی ڕەزازی.
 ھاوکاری لەگەڵ کازم ساھیر: لە ساڵی ٢٠٢٢، بەشی کوردیی گۆرانییەکی ڕیکلامی بۆ کۆمپانیای ئاسیاسێڵ نووسی کە لەلایەن کازم ساھیرەوە وترا. ئەمە یەکەم جار بوو شاعیرێکی کورد لە بەرھەمێکی کازم ساھیردا بەشداری بکات.
 دیدار لەگەڵ داریوش ئیقبالی: لە ساڵی ٢٠٠٧ لە سوید چاوی بە ھونەرمەندی فارس، داریوش، کەوتووە.

 فەلسەفەی ھونەری 
ئەحمەد محەممەد خاوەن ڕوانگەیەکی تایبەتە بۆ چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ شیعرەکانیدا. ئەو داوای لە ھونەرمەندان کردووە کە ئەگەر ئاواز و ستایلیان لەگەڵ ڕۆحی شیعرەکانیدا ناگونجێت، با "شیعرەکانی نەکوژن" و بەرەو لاوازییان نەبەن، بەڵکو ڕێچکەی دیکە بۆ خۆیان بدۆزنەوە.

 ڕێزلێنان و چالاکییەکان 
 پەیکەری ڕێزلێنان: لە ٤ی ئازاری ٢٠١٧، لە ڕێوڕەسمێکدا لە سلێمانی، پەردە لەسەر پەیکەرێکی دیواربەندی شاعیر لادرا کە لەلایەن ھونەرمەند زاھیر سدیقەوە دروست کرابوو. ھونەرمەندی گەورە ئەنوەر قەرەداغی پەردەی لەسەر لادا و ڕۆشنبیر سەلام قەزاز ئەرکی چاپکردنی کۆبەرھەمەکەی لەو کاتەدا لە ئەستۆ گرتبوو.
 کۆڕە نێودەوڵەتییەکان: لە ساڵی ٢٠٢٤، چەند کۆڕێکی شیعری لە شارەکانی شتوتگارت، نۆرنبێرگ و بەرلین لە ئەڵمانیا ساز کرد، کە بە پاڵپشتیی حکوومەتی ئەڵمانیا و کوردانی دانیشتووی ئەو وڵاتە بەڕێوە چوون.
 چاپکردنەوەی دیوان: لە ساڵی ٢٠٢٤، زانکۆی جیھان لە ھەولێر چاپی نوێی دیوانی تەمەنی لە ئەستۆ گرت و لە ڕێوڕەسمێکی گەورەدا بڵاوی کردەوە.

 لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی 
شیعرەکانی ئەحمەد محەممەد بوونەتە جێی سەرنجی توێژەران. تا ئێستا دوو نامەی ماستەر لەسەر بەرھەمەکانی نووسراون. یەکێک لەوانە نامەی ماستەری توێژەر ئیدریس محەممەد ڕەزا بوو لە زانکۆی سەلاحەدین بە ناونیشانی «وێنەی شیعری لە دیوانی (تەمەن)ی ئەحمەد محەمەددا»، کە بە ئامادەبوونی شاعیر خۆی گفتوگۆی لەسەر کرا.

 نموونەی ھۆنراوە 
تەمەن

تەمەن، دیوانی ئەحمەد محەمەد (کۆی بەرھەمە شیعرییەکانی ٢٠١٧)، ل:١٩.

 سەرچاوەکان 

پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان