شەڕی کەرکووک (٢٠٠٣)

شەڕی کەرکوک (٢٠٠٣) خاڵی وەرچەرخانێکی ستراتیژی

پێشەکی

شەڕی کەرکوک کە لە نیسانی ٢٠٠٣ لە کاتی شەڕی عێراقدا بە سەرۆکایەتی ئەمریکا ئەنجامدرا، ئۆپەراسیۆنێکی یەکلاکەرەوە و لە ڕووی ستراتیژییەوە گرنگ بوو. کەرکوک دەکەوێتە باکووری عێراق، تەنیا شارێکی گرنگی مێژوویی و کولتووری نییە بەڵکو ناوەندێکی یەدەگی بەرفراوانی نەوتیشە. دەستبەسەرداگرتنی بۆ هێزەکانی هاوپەیمانان بۆ لاوازکردنی ڕژێمی سەدام حوسێن و پەکخستنی داهاتی نەوتی عێراق و دەستەبەرکردنی کۆنترۆڵی باکور، شتێکی سەرەکی بوو. هەروەها شەڕەکە قورسایی ڕەمزی قووڵی بۆ پێشمەرگەی کورد هەڵگرتبوو، کە کەرکوکیان وەک بەشێکی دانەبڕاو لە شوناس و خاکی کورد سەیر دەکرد.

هێڵی کاتی و ڕووداوە سەرەکییەکان
سەرەتای نیسانی ٢٠٠٣: ئامادەکاری بۆ هێرش
لەگەڵ پێشڕەوی هێزەکانی هاوپەیمانان لە سەرانسەری عێراق، پلاندانەرە سەربازییەکانی ئەمریکا سەرنجیان خستە سەر کەرکوک. هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا، لە نزیکەوە لەگەڵ چەکدارانی پێشمەرگەی کورد لە پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ئامادەکارییەکانیان دەستپێکرد. هێرشە ئاسمانییەکان پێگە بەرگرییەکانی عێراقیان کردە ئامانج و بەرخۆدانیان نەرمتر کرد و ڕێگەی بۆ هێزە زەمینیەکان خۆش کرد. سوپای عێراق کە لە ئێستاوە لە سەرانسەری وڵاتدا بەهۆی شکستەکانەوە لێی دراوە، کەمترین سەرچاوەی هەبوو بۆ ئەوەی بەرگرییەکی کاریگەر دروست بکات.

٩ی نیسانی ٢٠٠٣: شەڕ و پێکدادانەکان دەستی پێکرد
هاوپەیمانان و هێزە کوردییەکان لە 9ی نیسانەوە دەستیان بە نزیکبوونەوە لە کەرکوک کرد، پێکدادانی بچووک لە نێوان یەکەکانی پێشڕەوی پێشمەرگە و هێزە پەرشوبڵاوەکانی عێراق سەریهەڵدا. بەهۆی ئەوەی هێزی ئاسمانی ئەمریکا پشتگیرییەکی نزیکیان دەکرد و هێزە تایبەتەکان لەسەر زەوی هاوکارییان دەکرد، هێزەکانی هاوپەیمانان بە خێرایی پێشڕەوییان کرد. بەرگریکارە عێراقییەکان کە بە شێوەیەکی خراپ تەیار و بێ مۆڕاڵ بوون، بەرخۆدانێکی سنوورداریان پێشکەش کرد.

١٠ی نیسانی ٢٠٠٣: کەوتنی کەرکوک
تا ١٠ی نیسان، هێزەکانی هاوپەیمانان بە کەمترین بەرخۆدانی ڕێکخراوەوە چوونە ناو شاری کەرکوک. زۆرێک لە سەربازەکانی سەدام حوسێن وازیان لە پێگەکانیان هێنابوو، هەڵاتبوون، یان خۆیان ڕادەست کردبوو. پێشمەرگەی کورد ڕۆڵێکی مەرکەزی لە ئاسایشی شارەکەدا گێڕا، ئەمەش هێمای خەباتی دەیان ساڵەیان بوو بۆ وەرگرتنەوەی کەرکوک وەک بەشێک لە زێدی مێژوویی خۆیان. تا کۆتایی ڕۆژەکە شارەکە بە توندی لە ژێر کۆنترۆڵی هاوپەیمانیدا بوو.

پاش و گرنگی ستراتیژی
گرتنەوەی کەرکوک زەربەیەکی بەرچاوی لە ڕژێمی سەدام حوسێن دا و سەرچاوەیەکی سەرەکی داهاتی نەوتی بڕی و کۆنترۆڵی خۆی بەسەر باکووری عێراق لاواز کرد. بەڵام سەرکەوتنەکە تەحەدای نوێی لەگەڵ خۆیدا هێنا. دانیشتوانی شارەکە کە لە ڕووی نەتەوەییەوە هەمەچەشن بوون- کە لە کورد، عەرەب و تورکمان پێکهاتبوون- بوونە سەرچاوەی گرژی، چونکە ناکۆکی لەسەر حوکمڕانی و کۆنترۆڵکردنی سەرچاوە بەنرخەکانی کەرکوک سەریهەڵدا. سوپای ئەمریکا خۆی بینی کە نێوەندگیری ئەم ناکۆکیانە دەکات و لە هەمان کاتدا سەقامگیری لە ناوچەکەدا دەپارێزێت.

کۆتایی
شەڕی کەرکوک بەشدارییەکی خێرا و لە هەمان کاتدا کاریگەر بوو کە تیشکی خستە سەر کاریگەری هاوکارییەکانی کورد و ئەمریکا. لە کاتێکدا خودی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە کورت بوو و کەمترین بەرخۆدانی بەرەوڕوو بووەوە، بەڵام پاشهاتەکانی جەختیان لەسەر ئاڵۆزییەکانی بەڕێوەبردنی شارێک دەکرد کە گرنگییەکی ستراتیژی و نەتەوەیی لەو شێوەیەی هەبێت. کەوتنی کەرکوک نەک هەر هێمای سەرکەوتنێکی ڕەخنەگرانە بوو لە شەڕی عێراق بەڵکو زەمینەی بۆ ململانێی سیاسی درێژخایەن لەسەر ناسنامە و سەرچاوەکانی لە عێراقی دوای جەنگدا داڕشت.

 ئاماژەکان