دووەم شەڕی سۆران و عوسمانی

شەڕی دووەمی عوسمانی و سۆران لە ھاوینی ساڵی ١٨٣٦، دوای سەرکەوتنی کورد لە ململانێی پێشوودا سەریھەڵدا. میری ڕەواندز سوودی لە لاوازبوونی کاتیی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی وەرگرت کە خەریکی شەڕێک بوو دژی خێدیڤاتی میسر کە میسر بەردەوامبوو لە فراوانبوونی خۆی لە ئەنادۆڵ، دەستی بەسەر خاکە ستراتیژییەکانی عوسمانیدا گرت. بەڵام ھەر کە ئاشتی لەگەڵ محەممەد عەلی بەسترا بەھۆی زلھێزەکانی ئەورووپاوە، سوڵتان مەحموودی دووەم سوپاکانی بەرەو بەرەی کوردستان ئاڕاستە کرد.

لە سەرەتای ھاوینی ساڵی ١٨٣٦دا، دەنگۆی نزیکبوونەوەی ھەڵمەتێکی عوسمانی بووە ھۆی ئەوەی میر بکشێتەوە بۆ ڕەواندز و لەوێ بەرگرییەکانی بەھێزتر کرد. لە ڕووی دیپلۆماسییەوە گۆشەگیر ببوو، ھەوڵی بەکارھێنانی کارتی فارسی قاجاڕیی دا، پێشنیارێکی ھاوپەیمانیی لە دژی عوسمانییەکان بۆ شای فارس نارد لە بەرامبەر داننان بە سەروەریی ئێران. بەڵام نیگەرانتر لەوە، دادگای تاران بە حوکمدان بە ھەڕەشەی کورد لە ناکۆکییە سنوورییەکانی لەگەڵ باب ئەلعالی، ئەو پێشنیازەی ڕەتکردەوە.

لە کۆتاییی مانگی تەممووزی ساڵی ١٨٣٦ شەڕ دەستی پێکردەوە. ئەحمەد بەگی برای میر، سەرکردایەتیی سوپای کوردیی ٤٠ ھەزار کەسەی کرد کە ھێرشێکی سەرەتاییی عوسمانییان بەرپەرچ دایەوە. لە بەرامبەر ئەم بەرخۆدانەدا، فەرماندەییی عوسمانی ستراتیژێکی ئایینیی بەکارھێنا: فەتوایەک کە لەلایەن مەلا خەتێ بەدیاریکراوییەوە دەرچوو، ڕایگەیاند کە ھەرکەسێک شەڕی سەربازانی خەلافەت بکات، کافرە (کوفر). ئەم بڕیارە لایەنگرانی میری دابەش کرد کە لە ژێر کاریگەریی مەلاکانی لایەنگریی ئیمپراتۆریەت بوون. 

 تەسلیمبوون و تیرۆرکردن 
سەرەڕای بێمتمانەییی بە فەتواکە، میر نەیدەوێرا بە ئاشکرا دژایەتیی دەسەڵاتی ئایینی بکات، لە ترسی لەدەستدانی پشتیوانیی جەماوەر. گۆشەگیر و جێھێڵراو، ڕازی بوو بە تەسلیمبوون. بردراوە بۆ ئەستەنبوڵ و لەلایەن سوڵتان مەحموودی دووەمەوە بە شەرەفەوە پێشوازی لێکرا کە دیاری پێشکەشی کرد و وتارێکی لەسەر برایەتیی ئیسلامی پێشکەش کرد لە کاتێکدا سوپای عوسمانی کوردستانیان وێران کرد و سووتاندیان بەتاڵانیان برد.

دوای شەش مانگ لە دەربەدەری، میر ڕێگەی پێدرا بگەڕێتەوە ماڵەوە، بەڵام لە ساڵی ١٨٣٧ لە ترابزۆن بە فەرمانی سوڵتان تیرۆر کرا. مردنەکەی شەپۆڵێکی ڕاپەڕینی کورد لە سەرانسەری کوردستانی لێکەوتەوە: لە ئەرزنجان، ئەرزەڕۆم، بایەزید، و لە پارێزگای بەدلیس، و لە شارە باشوورییەکانی دیکە و لە کولپ و چیای بادینانیش.

 سەرچاوەکان 

پۆل:دەیەی ١٨٣٠
پۆل:مێژووی کورد
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:١٨٣٦
پۆل:١٨٣٧
پۆل:١٨٣٨
پۆل:میرنشینی سۆران
پۆل:سۆران
پۆل:شەڕەکان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی

پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران