تێسکۆ

تێسکۆ (بە ئینگلیزی: Tesco) کۆمپانیایەکی فرەنەتەوەییی بەریتانیا ییە کە بنکەکەی لە وێڵین گاردن سیتی، ئینگلتەرا، دایە و گەورەترین زنجیرە مارکێتی ئەو وڵاتەیە. کۆمپانیاکە بە شێوەیەکی سەرەکی لە بواری فرۆشتنی ماددە خۆراکییەکان و کاڵای گشتی کار دەکات و پشکێکی بەرچاوی بازاڕی بەریتانیای لەبەردەستدایە کە نزیکەی ٢٨٪ دەبێت. جگە لە بەریتانیا، لە چەند وڵاتێکی تری ئەورووپا و ئاسیاشدا کار دەکات، وەک ئێرلەندا، کۆماری چیک، سلۆڤاکیا و ھەنگاریا.
کۆمپانیاکە لەلایەن [[سێر جاک کۆھن]] ەوە لە ساڵی ١٩١٩ دامەزراوە و لە ماوەی کارکردنیدا گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. لە ساڵی ٢٠١١، تێسکۆ وەک سێیەم گەورەترین فرۆشیاری تاکەکەسی لە جیھاندا پۆلێن کرا.

 مێژوو 
 دامەزراندن و سەرەتاکان 
دەستپێکی تێسکۆ دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩١٩ کاتێک جاک کۆھن، کوڕی کۆچبەرێکی جوولەکەی پۆڵەندی، دەستی کرد بە فرۆشتنی پاشماوەی خۆراکی جەنگ لەسەر دووکەڵێک لە بازاڕی وێڵ ستریت لە ناوچەی ھاکنی لە ڕۆژھەڵاتی لەندەن.
ناوی "تێسکۆ" بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٢٤ دەرکەوت. ئەم ناوە دوای ئەوە ھات کە کۆھن بڕێک چای لە بازرگانێک بە ناوی تۆماس ئێدوارد ستۆکوێڵ کڕی. کۆھن سێ پیتی یەکەمی ناوی بازرگانەکە (TES) ی لەگەڵ دوو پیتی یەکەمی پاشناوی خۆی (CO) تێکەڵ کرد و ناوی TESCOی لێ دروست کرد. یەکەمین فرۆشگای فەرمیی تێسکۆ لە ساڵی ١٩٣١ کرایەوە و لە ساڵی ١٩٤٧دا، کۆمپانیاکە چووە ناو بۆرسە ی لەندەنەوە.

 فراوانبوون و گەشەکردن 
لە دەیەکانی ١٩٥٠ و ١٩٦٠، کۆمپانیاکە لە ڕێگەی کڕینەوەی زنجیرە فرۆشگای بچووکترەوە گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی و ژمارەی فرۆشگاکانی گەیشتە زیاتر لە ٨٠٠. دروشمی سەرەکیی جاک کۆھن بریتی بوو لە "کەڵەکەی بکە و بە ھەرزان بیفرۆشە" (Pile it high and sell it cheap)، کە بووە بنەمای ستراتیژی سەرەتایی کۆمپانیاکە.

 گۆڕانکاری لە ستراتیژی و نوێبوونەوە 
لە دەیەی ١٩٩٠دا، تێسکۆ ستراتیژی خۆی بە شێوەیەکی بنەڕەتی گۆڕی. لە فرۆشیارێکی ھەرزانەوە، خۆی کرد بە مارکێتێک کە ئامانجی کڕیاری لە ھەموو چینە کۆمەڵایەتییەکان بوو. ئەمەش لە ڕێگەی ناساندنی دوو ھێڵی بەرھەمی سەرەکییەوە کرا:

Tesco Value (ئێستا ناوی گۆڕاوە): بۆ کاڵای ھەرزانبەھا و سەرەتایی.

Tesco Finest: بۆ کاڵای کوالێتی بەرز و گرانبەھا کە ئامانجی چینی دەوڵەمەندتر بوو.
ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٥دا، کارتی دڵسۆزیی Clubcardی ناساند، کە یەکێک بوو لە ھۆکارە سەرەکییەکانی سەرکەوتنی و بوون بە گەورەترین زنجیرە مارکێتی بەریتانیا.

 چالاکییەکانی ئەمڕۆ 
 شێوازی فرۆشگاکان لە بەریتانیا 
وێنۆک|وێنەیەکی یەکێک لە مارکێتەکانی تێسکۆ -
تێسکۆ لە بەریتانیادا چەند جۆرێکی جیاوازی فرۆشگای ھەیە کە بەپێی قەبارە و جۆری کاڵاکان پۆلێن کراون:

تێسکۆ ئێکسرا (Tesco Extra): گەورەترین جۆری فرۆشگاکانن و ھایپەرمارکێتی فراوانن کە نزیکەی ھەموو جۆرە کاڵایەک دەفرۆشن، لە خۆراکەوە تا جلوبەرگ، کەلوپەلی ناوماڵ و ئەلکترۆنیات.

تێسکۆ سوپەرستۆر (Tesco Superstore): فرۆشگای گەورەی ستاندارن کە زیاتر گرنگی بە خۆراک دەدەن و بڕێکی کەمتر لە کاڵای ناخۆراکییان ھەیە.

تێسکۆ ئێکسپرێس (Tesco Express): فرۆشگای بچووکن کە لە گەڕەکەکان، ناوەندە قەرەباڵغەکانی شار و وێستگەکانی سووتەمەنیدا ھەن و زیاتر پێداویستیی ڕۆژانە دەفرۆشن.

 چالاکییە نێودەوڵەتییەکان 
تێسکۆ لە دەرەوەی بەریتانیاش کار دەکات، بەڵام لە ساڵانی ڕابردوودا لە چەندین بازاڕی گەورە کشاوەتەوە. لە ئێستادا لە وڵاتانی وەک ئێرلەندا، کۆماری چیک، سلۆڤاکیا و ھەنگاریا لقی ھەیە.
پێشتر لە بازاڕە گەورەکانی وەک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (بە ناوی Fresh & Easy)، ژاپۆن، چین، پۆڵەندا و تورکیا ش کاری دەکرد، بەڵام بەھۆی کێبڕکێی توند، جیاوازیی کولتووریی بازاڕەکان و کێشەی قازانجەوە لە زۆربەی ئەو وڵاتانە کشایەوە.

 لق و براندەکان 
تێسکۆ چالاکییەکانی فراوانتر کردووە و چەندین لقی دیکەی ھەیە کە لە بواری جیاوازدا کار دەکەن:

بانکی تێسکۆ (Tesco Bank): خزمەتگوزاریی دارایی وەک قەرز، کارتی بانکی، و بیمە پێشکەش دەکات.

تێسکۆ مۆبایل (Tesco Mobile): خزمەتگوزاریی پەیوەندیی مۆبایلە کە وەک تۆڕێکی خەیاڵی (MVNO) لەسەر تۆڕی O٢ کار دەکات.

F&F: براندی جلوبەرگی تایبەت بە کۆمپانیاکەیە کە لە ساڵی ٢٠٠١ خرایە بازاڕەوە و لەناو مارکێتە گەورەکانیدا دەفرۆشرێت.

One Stop: زنجیرە فرۆشگایەکی بچووکی گەڕەکەکانە کە خاوەندارییەتییەکەی ھی تێسکۆیە بەڵام ناو و براندەکەی جیاوازە.

 ڕەخنە و مشتومڕەکان 
کۆمپانیای تێسکۆ لە ماوەی کارکردنیدا ڕووبەڕووی چەندین ڕەخنە و مشتومڕی گەورە بووەتەوە، دیارترینیان:

قەیرانی گۆشتی ئەسپ (٢٠١٣): لە ساڵی ٢٠١٣دا دەرکەوت کە ھەندێک لە بەرھەمە گۆشتییەکانی تێسکۆ، بەتایبەتی بێرگەر، ڕێژەیەکی زۆر گۆشتی ئەسپیان تێدایە لەکاتێکدا وەک گۆشتی مانگا فرۆشرابوون. ئەمە بووە ھۆی مشتومڕێکی گەورە لەسەر ئاستی ئەورووپا و زیانێکی زۆری بە ناوبانگی کۆمپانیاکە گەیاند.

کاریگەری لەسەر بازاڕی ناوخۆیی: ڕەخنەی لێ گیراوە بەھۆی فراوانخوازیی زۆرییەوە کە بووەتە ھۆی داخستنی ژمارەیەکی زۆر لە فرۆشگا بچووکە ناوخۆیییەکان و زیانی بە بازاڕی تاکەکەسیی گەڕەکەکان گەیاندووە.

خۆدزینەوە لە باج: لە ڕابردوودا تۆمەتبار کراوە بە بەکارھێنانی پلانی ئاڵۆزی دارایی بۆ کەمکردنەوەی ئەو بڕە باجەی کە دەیدات بە حکوومەتی بەریتانیا، ئەمەش لە ڕێگەی دامەزراندنی لقی لاوەکی لەو وڵاتانەی کە ڕێژەی باجیان نزمە.

مامەڵەکردن لەگەڵ دابینکەران: چەندین جار ڕەخنەی لێ گیراوە لەسەر فشارخستنە سەر دابینکەرە بچووکەکان بۆ کەمکردنەوەی نرخ، کە ھەندێک جار بووەتە ھۆی مایەپووچبوونیان.

 سەرچاوەکان 
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە. 

پۆل: کۆمپانیاکانی بەریتانیا
پۆل: کۆمپانیا دامەزراوەکان لە ١٩١٩
پۆل: سوپەرمارکێتەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل: فرۆشگاکان