یەحیای کوڕی سەللام

ئەبوو زەکەریا یەحیای کوڕی سەللامی کوڕی ئەبی سەعلەبە تەیْمی بەسری، پاشان ئیفریقی (بە عەرەبی: یحیی بن سلّام بن أبی پعلبە؛ لەدایکبووی ١٢٤ی کۆچی/٧٤٢ی زایینی - کۆچکردووی ٢٠٠ی کۆچی/٨١٥ی زایینی) یەکێکە لە ئیمامە گەورەکانی تابیعوت تابیعین، بە ئیمامی تەفسیر لە باکووری ئەفریقا (مەغریب) دادەنرێت و خاوەنی یەکێک لە کۆنترین تەفسیرە تەواوەکانی قورئانە کە بە دەستمان گەیشتووە.

 ژیان و گەشتی زانستی 
یەحیا لە ساڵی ١٢٤ی کۆچی لە شاری کووفە لەدایک بووە، بەڵام ژیانی زانستیی لە شاری بەسرە دەست پێکردووە و لەوێ لەسەر دەستی گەورەترین زانایانی فەرموودە وەک شوعبە کوڕی حەجاج زانستی وەرگرتووە. دواتر گەشتێکی دوورودرێژی بۆ زانستخوازی ئەنجام دا، ڕووی کردە میسر و لەوێ لە قوتابییە گەورەکانی ئیمام مالیک وەک عەبدوڵڵای کوڕی وەھب زانستی وەرگرت. پاشان ڕووی کردە ئیفریقییە (توونسی ئێستا) و لە شاری قەیرەوان نیشتەجێ بوو. لەوێ بووە سەرچاوەی سەرەکیی زانست، بەتایبەتی لە بواری تەفسیردا، و زۆر قوتابی لەسەر دەستی پێگەیشتن.دکتۆر ھیندی شەلیبی، تفسیر یحیی بن سلام، پێشەکیی لێکۆڵینەوە، بڵاوکراوەی دار الکتب الوطنیة، توونس، ٢٠٠٤، ل. ١٤-١٥.

 پایەی لای زانایانی فەرموودەناسی 
یەحیای کوڕی سەللام بە کۆی دەنگی زانایانی بواری جەرح و تەعدیل بە کەسێکی جێی متمانە (پقە) دادەنرێت، بەتایبەتی لە بواری تەفسیردا.

یەحیا کوڕی مەعین دەڵێت: «پقە» (جێی متمانەیە).ئیبن ئەبی حاتەم، الجرح والتعدیل، بەرگی ٩، ل. ١٥٤.

ئەبو حاتەمی ڕازی دەڵێت: «پقە صدوق» (جێی متمانە و ڕاستگۆیە).ھەمان سەرچاوە.

ئیبن حەجەر عەسقەلانی لە کتێبی "تقریب التھژیب"دا دەڵێت: «پقە» (جێی متمانەیە).ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تقریب التهذیب، ل. ٥٩٥.

زانایان بە ئیمام و پێشەوای تەفسیر لە سەردەمی خۆیدا لە ناوچەی مەغریبی ئیسلامی ناویان بردووە.

 مامۆستا و قوتابییەکانی 
 مامۆستاکانی 

شوعبە کوڕی حەجاج

سەعیدی کوڕی ئەبی عەرووبە

حەمادی کوڕی سەلەمە

ئیمامی مالیک

لەیسی کوڕی سەعد

عەبدوڵڵای کوڕی وەھب

 قوتابییەکانی 

محەممەدی کوڕی (کوڕی خۆی)

سەحنونی کوڕی سەعید (یەکێک لە گەورەترین ئیمامەکانی مەزھەبی مالیکی)

سولەیمانی کوڕی عیمران

عەبدوڵڵای کوڕی ئەبی حەسسان یەحسوبی

 بەرھەمەکان 
بەناوبانگترین و گرنگترین کاری یەحیا کتێبی **"تەفسیری یەحیای کوڕی سەللام"**ە.

تایبەتمەندیی تەفسیرەکەی: ئەم تەفسیرە بە یەکێک لە کۆنترین و گرنگترین سەرچاوەکانی تەفسیر دادەنرێت، چونکە یەحیا وتەی زۆرێک لە تابیعین و پێشینەکانی کۆکردووەتەوە، وەک وتەکانی حەسەنی بەسری، موجاھیدی کوڕی جەبر، قەتادەی کوڕی دەعامە و ئەوانی تر. ئەمەش وای کردووە تەفسیرەکەی ببێتە ئینسایکلۆپیدیایەک بۆ زانستی تەفسیری سەدەی یەکەم و دووەمی کۆچی.ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر أعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، چاپی نۆیەم، ١٩٩٣، بەرگی ٩، ل. ٣٨٦.

 کۆچی دوایی 
یەحیای کوڕی سەللام لە ساڵی ٢٠٠ی کۆچی لە شاری قەیرەوان لە ئیفریقییە کۆچی دوایی کرد و لەوێ بەخاک سپێردرا.ئیبن  فەرحون، الدیباج المذهب فی معرفة أعیان علماء المذهب  بەرگی ٢، ل. ٣٧٠.

 سەرچاوەکان 

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.

پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:گێڕەوەکانی فەرموودە
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٤ی کۆچی
پۆل:مردووەکانی ٢٠٠ی کۆچی