دێر بەلەح

دێر بەلەح () شارێکی فەلەستینییە لە ناوەڕاستی کەرتی غەززە و پایتەختی ئیداری پارێزگای دێر بەلەح لە دەوڵەتی فەلەستین. دەکەوێتە زیاتر لە  باشووری شاری غەززە. ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ٢٠١٧دا ٧٥ ھەزار و ١٣٢ کەس بووە شارەکە بە خورما ناسراوە، کە بەو ناوە ناوی لێندراوە.

دێر بەلەح مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایییەکانی سەردەمی برۆنزی کاتێک وەک بنکەیەکی قەڵادار بۆ شانشینی نوێی میسر کاری کردووە. خانەقایەک لەوێ لەلایەن دەروێشی مەسیحی ھیلاریۆن لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمی زایینی دروست کراوە و لە ئێستادا پێدەچێت شوێنی مزگەوتێکی تایبەت بە سانت جۆرج بێت کە لە ناوچەکەدا بە ئەلخدر ناسراوە. لە کاتی شەڕەکانی خاچپەرستان – ئەیوبییەکاندا، دێر بەلەح شوێنی قەڵایەکی ستراتیژی کەنار دەریا بوو کە بە «داروم» ناسرابوو کە بەردەوام کێبڕکێی لەسەر بوو و ھەڵوەشێنرایەوە و لەلایەن ھەردوو لایەنەوە ئاوەدانکرایەوە تا دوا ڕووخاندنی لە ساڵی ١١٩٦. دواتر شوێنەکە گەشەی کرد و بوو بە گوندێکی گەورە لەسەر ڕێڕەوی پۆستی سوڵتانییەتی مەملوکەکان (سەدەی ١٣–١٥). لە سەردەمی عوسمانییەکان تا کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم وەک کورسی ئەسقەفییەکانی کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی قودس کاری کردووە.

لەژێر کۆنترۆڵی میسردا، دێر بەلەح کە ژمارەی دانیشتووانەکەی سێ ھێندە زیادی کردووە بەھۆی لێشاوی پەنابەرانەوە لە شەڕی عەرەب و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨، شارۆچکەیەکی کشتوکاڵی ئاوەدان بوو تا ئەو کاتەی لە شەڕی شەش ڕۆژەدا لەلایەن ئیسرائیلەوە دەستی بەسەردا گیرا. دوای ٢٧ ساڵ لە داگیرکاری ئیسرائیل، دێر بەلەح بووە یەکەم شار کە لە ساڵی ١٩٩٤دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەری فەلەستینەکانەوە. لە سەرەتای سەرھەڵدانی ڕاپەڕینی دووەمی فەلەستین لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە، شاھیدی دەستدرێژی زۆرجار لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە بووە بە ئامانجی ڕاگەیەندراوی ڕاگرتنی تەقاندنی مووشەکی قەسام بۆ ناو ئیسرائیل. ئەحمەد کورد ئەندامی حەماس لە کۆتایی مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٥ بە سەرۆکی شارەوانی ھەڵبژێردرا.

تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤ کەمپێکی چادردار لەدێر بەلەح دامەزرا. «کەمپی زەردەخەنەی ھیوا» لەلایەن مانگی سووری فەلەستینییەوە بەڕێوەدەبرێت و چاودێری و ئاسانکاری بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان دابین دەکات.

 سەرچاوەکان 

 کتێبنامە 






















  (p. 53)












 بەستەرە دەرەکییەکان 
 بەخێربێن بۆ شاری دێر بەلەح 
 ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ١٩: IAA , Wikimedia commons
 کرێکاران لە پارێزگای دێر بەلەح.
 نەخشەی پارێزگای دێر بەلەح  Archived

پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ئیمپراتۆرێتیی بیزانس
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی