سوپای ناوەندی (تورکیا)

سوپای ناوەندی (تورکی مۆدێرن: Merkez Ordusu) یەکێک بوو لە سوپای مەیدانی سوپای ئەنجوومەنی نیشتمانیی گەورە لە کاتی شەڕی سەربەخۆییی تورکیا. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٢٠ چاڵاکبوو و لە ٢٨ی شوباتی ١٩٢٢ ناچاڵاک بووە.

 مێژوو 
لە ساڵی ١٩٢٠ کۆمەڵێک یۆنانیی پۆنتیک ھێرشیان دەکردە سەر گوند و کێڵگە مسوڵمانەکان بەدرێژاییی کەنارەکانی دەریای ڕەشی تورکیا.Erickson, Edward J. The Turkish War of Independence: a military history, 1919–1923. Praeger. pp. 91–93. ISBN 978-1-4408-7841-1. بۆ بەرپەرچدانەوەی ئەمە، سوپای ناوەندی دامەزرا، بە فەرماندەییی ژەنەڕاڵ نورەددین پاشا، لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٢٠، کە بارەگاکەی لە ئاماسیا بوو. سوپاکە سەرەتا ھێزی نزیکەی ١٠ ھەزار پیاوی ھەبوو کە لەم یەکانەدا ڕێکخراو بوون:

 فیرقەی پێنجەمی قەوقاز
 فیرقەی ١٥
 فیرقەی ١٤ی سوارە، کە پێکھاتووە لە:
 لیوای ٢٧ی سوارە
 لیوای ٢٨ی سوارە
 لیوای ١٣ی سەربەخۆی سوارە
 سێ یەکەی میلیشیای بە قەبارە.Erickson, Edward J. The Turkish War of Independence: a military history, 1919–1923. Praeger. pp. 91–93. ISBN 978-1-4408-7841-1.

فیرقەی ٥ی قەوقاز و فیرقەی ١٥ پێشتر بەشێک بوون لە فەیلەقی سێیەمی سوپای عوسمانی.

نورەددین بەرپرسیارێتیی ناوچەکەی پێدرا لە سینۆپ ڕۆژئاوا تا ترابزۆن بەدرێژاییی کەنارەکانی دەریای ڕەش، و لە ناوخۆدا تا چۆروم و ئاماسیا و سێواس.Erickson, Edward J. The Turkish War of Independence: a military history, 1919–1923. Praeger. pp. 91–93. ISBN 978-1-4408-7841-1. دەسەڵاتی نزیکەی بێ سنووری پێدرا بۆ سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکان. لە سەرەتاوە ناوبانگێکی تووندی ھەبوو، لە سەرەتای شوباتی ساڵی ١٩٢١ دەستی پێکرد و وای لە پیاوەکانی کرد ھاوڵاتیانی مەدەنیی یۆنانیی پۆنتیک بکوژن و برینداریان بکەن و ماڵەکانیان بسوتێنن. لە ١٢ی حوزەیران فەرمانی گواستنەوەی ھەموو یۆنانییەکان لە کەناراوەکانەوە بۆ ناوخۆ دەرچوو، لە ١٦ی حوزەیران سوپای ناوەندی ئاگادارکرایەوە. ھەروەھا نورەددین سەرکردایەتیی ٣٠٠٠ سوارەی کرد بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڕاپەڕینی قۆچگریی کورد. یاخیبوونەکە تا ٢٤ی نیسان وەستێنرا.

لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٢١ ھەر سێ فیرقەکە گواسترانەوە بۆ فەرماندەییی بەرەی ڕۆژئاوا؛ لە شوێنی ئەوان، سوپای ناوەندی دوو فیرقەی نوێی وەرگرت، ١٠ی لە سامسون و ١٦ لە ئاماسیا.Erickson, Edward J. The Turkish War of Independence: a military history, 1919–1923. Praeger. pp. 91–93. ISBN 978-1-4408-7841-1. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، نورەددین یەکە بە ئەزموونەکانی زیاتری لەدەستدا بۆ فەرماندەییی بەرەی ڕۆژئاوا، لە ھەمان کاتدا لە بەرامبەردا پێکھاتەی نوێ و تاقینەکراوی وەرگرت. سەرەڕای ئەوەش، ڕاپەڕینەکان لە بنەڕەتدا لە پاییزی ساڵی ١٩٢١ سەرکوتکران.

نورەددین لە 3Mango, Andrew (1999). Atatürk. John Murray. ISBN 978-0-7195-6592-2. یان ٨Erickson, Edward J. The Turkish War of Independence: a military history, 1919–1923. Praeger. pp. 91–93. ISBN 978-1-4408-7841-1.ی تشرینی دووەمی ئەو ساڵەدا لەلایەن ئەنجوومەنی نیشتمانیی گەورەوە لە فەرماندەیی دوورخرایەوە و وەبیریھێنایەوە کە ڕووبەڕووی دادگاییکردنەوە بێتەوە بەھۆی تاکتیکە تووندەکانی لە کۆتاییھێنان بە ڕاپەڕینی قۆچگری. لە لایەن مستەفا کەمال ئاتاتورکەوە چاوپۆشکراوە و پارێزراوە لە دادگاییکردن. جێگرەوەی نورەددین وەک فەرماندەی سوپای ناوەندی ژەنەڕاڵ کازم قەرەبەکر بوو.

حکوومەتی تورکیا لە ٢٨ی شوباتی ١٩٢٢ سوپای ناوەندیی ناچاڵاک کرد.Erickson, Edward J. The Turkish War of Independence: a military history, 1919–1923. Praeger. pp. 91–93. ISBN 978-1-4408-7841-1.

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی ئاماسیا
پۆل:مێژووی تورکیا
پۆل:مێژووی سەربازیی تورکیا
پۆل:تورکیا لە دەیەی ١٩٢٠
پۆل:دەیەی ١٩٢٠