موحیەدین کوردی

شێخ ئەبولحەسەن موحیەدین کوڕی حەسەن کوردی (بە عەرەبی: محیی الدین الکردی؛ لەدایکبووی ١٩١٢ – کۆچکردووی ٧ی ئابی ٢٠٠٩) زانایەکی دیاری سوریی بوو لە بواری زانستی قیڕائات و فیقھی شافیعیدا. ئەو وەک یەکێک لە گەورەترین و وردترین مامۆستایانی قورئان لە دیمەشق ناسرابوو و نەوەیەکی زێڕینی لە قورئانخوێنانی بەناوبانگ پێگەیاند.

 ژیانی سەرەتایی و فێربوونی قورئان 
موحیەدین کوردی لە ساڵی ١٩١٢ لە گەڕەکی حەیواتییەی شاری دیمەشق لەدایک بووە. لە تەمەنی منداڵیدا لەلایەن دایکی و ژنێکی دراوسێیانەوە بە ناوی "فاتمە حوججە" ھان درا بۆ خوێندنی قورئان، بە شێوەیەک کە لە تەمەنی شەش ساڵیدا یەکەم خەتمەی قورئانی تەواو کردبوو.

لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا دەستی بە لەبەرکردنی قورئان کرد لەسەر دەستی شێخ عیزەدین عەرەقسووسی. بارودۆخی ژیان وای لێکرد کە ھاوکات لەگەڵ باوکیدا کاری گۆشتفرۆشی بکات؛ ڕۆژانە لە شوێنی کارەکەی لاپەڕەیەکی لەبەر دەکرد و ئێواران دەچووە لای مامۆستاکەی بۆ ئەوەی بۆی بخوێنێتەوە. دوای ماوەیەک کارکردن لە عەممان، گەڕایەوە دیمەشق و لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا لەبەرکردنی قورئانی تەواو کرد.

 خوێندنی باڵا و مامۆستاکانی 
شێخ کوردی تەنھا بە لەبەرکردنی قورئان نەوەستا، بەڵکو ژیانی خۆی بۆ قوڵبوونەوە لە زانستە شەرعییەکان تەرخان کرد. ئەو لەسەر دەستی گەورەترین زانایانی سەردەمی خۆی خوێندوویەتی:

 مەحموود فایز دەیرعەتانی: زانستی قیڕائاتی لەلا خوێند. سەرەتا خەتمەیەکی بە ڕیوایەتی حەفس لەلا تەواو کرد، دواتر مامۆستاکەی ھانی دا کە دە قیڕائاتەکە کۆبکاتەوە. ئەم پرۆسەیە، کە لەگەڵ ھاوڕێی، شێخ محەممەد سەکەر، ئەنجامی دا، ماوەی پێنج ساڵی خایاند.
 ساڵح عەققاد (شافیعیی بچووک): فیقھی شافیعیی لەلا خوێند.
 حوسنی بەغال: زانستەکانی زمانی عەرەبی لەلا خوێند.
 عەبدولکەریم ڕەفعانی: یەکێک بوو لە کاریگەرترین مامۆستاکانی. دوای ئەوەی شێخ کوردی بووە پێشنوێژی مزگەوتی ئیمام زەھەبی، شێخ ڕەفعانی وانەی تایبەتی لە بواری ئوسوڵ، فیقھ، مەنتیق و زمانی عەرەبیدا پێ دەوتەوە. دواتر شێخ ڕەفعانی ئەرکی فێرکردنی قورئانی بە تەواوی بە شێخ کوردی سپارد.

 وانەوتنەوە و قوتابییە دیارەکانی 
شێخ کوردی بە یەکێک لە گرنگترین مامۆستایانی قیڕائات لە شام دادەنرێت و ژمارەیەکی زۆر لە قورئانخوێنانی ناسراو لەسەر دەستی ئەو پێگەیشتوون. ئەو زیاتر لە ٢٥ ئیجازەی لە دە قیڕائاتەکەدا بەخشییوە. لە دیارترین قوتابییەکانی:

ئەیمەن ڕوشدی سوەید

محەممەد تەمیم زوعبی

محەممەد نوعەیم عەرەقسووسی

ئوسامە حیجازی کیلانی (زاوای خۆی بوو)

محەممەد ھەیسەم منەینی

 ژیانی تایبەت و کۆچی دوایی 
شێخ کوردی خاوەنی ١٥ منداڵ بوو (٦ کوڕ و ٩ کچ). زۆربەی زاوەکانی لە خوێندکار و لەبەرکارانی قورئان بوون. یەکێک لە وتە بەناوبانگەکانی ئەوە بوو کە دەیفەرموو: "سوپاس بۆ خودا کە بە قورئان ناسراین و بە ھیچ شتێکی تر نەناسراین."

شێخ موحیەدین کوردی لە ڕۆژی ھەینی، ٧ی ئابی ٢٠٠٩، لە تەمەنی نزیکەی ١٠٠ ساڵی کۆچیدا، لە دیمەشق کۆچی دوایی کرد. نوێژی لەسەر لە مزگەوتی ئەمەوی کرا و لە گۆڕستانی باب سەغیر بە خاک سپێردرا.

 سەرچاوەکان 

پۆل:قورئانخوێنان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢