یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند

یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند (بە ئینگلیزی: Football Association of Ireland، کورتکراوە: FAI) دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێیە لە کۆماری ئایرلەند. ئەم یەکێتییە سەرپەرشتیی ھەموو لایەنەکانی تۆپی پێ لە وڵاتەکەدا دەکات، لەوانە ھەڵبژاردە نیشتمانییەکان (پیاوان، ژنان و ئاستەکانی لاوان) و پاڵەوانێتییە ناوخۆییەکان وەک خولی نایابی ئایرلەند و جامی FAI.

 مێژوو و دامەزراندن 
وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایرلەند لە ساڵی ١٨٩٨، پێش دابەشبوون و لەژێر سەرپەرشتیی یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند (IFA)ـی ڕەسەن، کە بنکەکەی لە بێلفاست بوو.
پێش دامەزراندنی FAI، تۆپی پێ لە ھەموو دوورگەی ئایرلەند لەلایەن **یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند (IFA)**ەوە بەڕێوە دەبرا، کە لە ساڵی ١٨٨٠ لە بێلفاست دامەزرابوو. بەڵام لەگەڵ دابەشبوونی سیاسیی ئایرلەند و دامەزراندنی دەوڵەتی ئازادی ئایرلەند لە باشوور، ناکۆکیی ناوخۆیی لەناو IFAدا سەریھەڵدا.

ھۆکاری سەرەکیی جیابوونەوەکە بریتی بوو لە ھەستکردن بەوەی کە IFA، کە بنکەکەی لە بێلفاست بوو، گرنگییەکی کەمتری بە یانەکانی باشوور (بە تایبەتی لە پارێزگای لینستەر) دەدا. خاڵی وەرچەرخان لە ساڵی ١٩٢١دا بوو کاتێک IFA بڕیاریدا یاریی دووبارەی کۆتاییی جامی لینستەر لەنێوان شێلبۆرن و گلێناڤۆن لە بێلفاست ئەنجام بدات، لەبری ئەوەی لە دبلن بێت. ئەم بڕیارە بووە ھۆی ناڕەزایەتییەکی زۆر.

لە ئەنجامدا، لە ١ی حوزەیرانی ١٩٢١، نوێنەرانی یانەکانی باشوور لە دبلن کۆبوونەوە و **"یەکێتیی تۆپی پێی دەوڵەتی ئازادی ئایرلەند"**یان دامەزراند، کە دواتر ناوەکەی گۆڕدرا بۆ یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند (FAI).

 ناکۆکی لەگەڵ IFA و دانپێدانانی نێودەوڵەتی 
وێنۆک|بارەگای یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند (IFA) لە بێلفاست. ئەمە ئەو ڕێکخراوە ڕەسەنەیە کە FAI لێی جیابووەتەوە.
دوای جیابوونەوەکە، ھەردوو یەکێتییەکە (FAI لە دبلن و IFA لە بێلفاست) بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە نوێنەرایەتیی ھەموو دوورگەی ئایرلەند دەکەن. بۆ ماوەی چەندین ساڵ، ھەردوو ھەڵبژاردەکە یاریزانیان لە ھەردوو بەشی دوورگەکەوە بانگھێشت دەکرد.

FAI لە ساڵی ١٩٢٣دا بووە ئەندامی فیفا و یەکەم یاریی نێودەوڵەتیی خۆی لە ساڵی ١٩٢٦ ئەنجام دا. بەڵام ناکۆکیی نێوان ھەردوو یەکێتییەکە بەردەوام بوو تا فیفا دەستوەردانی کرد. لە ساڵی ١٩٥٣دا، فیفا بڕیاریدا کە:

 ھەڵبژاردەی FAI بە فەرمی وەک "کۆماری ئایرلەند" بناسرێت.
 ھەڵبژاردەی IFA بە فەرمی وەک "ئایرلەندی باکوور" بناسرێت.

ھەروەھا بڕیاردرا کە ھیچ یەکێتییەک بۆی نییە یاریزان لە دەرەوەی سنووری جوگرافیی خۆی بانگھێشت بکات.

 ئەرک و بەرپرسیارێتییەکان 
ئەمڕۆ، FAI بەرپرسە لە بەڕێوەبردنی ھەموو چالاکییەکانی تۆپی پێ لە کۆماری ئایرلەند، لەوانە:

 سەرپەرشتیکردنی ھەڵبژاردەی نیشتمانیی پیاوان، ژنان و ھەموو ئاستەکانی لاوان.
 ڕێکخستنی پاڵەوانێتییە ناوخۆییەکان وەک خولی نایابی ئایرلەند، جامی FAI و جامی خولی ئایرلەند.
 پەرەپێدانی تۆپی پێ لە ئاستی بنەڕەتیدا (grassroots football).

 سەرچاوەکان 

پۆل:تۆپی پێ لە کۆماری ئایرلەند
پۆل:ڕێکخراوە وەرزشییە دامەزراوەکانی ١٩٢١
پۆل:یەکێتییە ئەندامەکانی یوفا