ئەڤەتار و پاشای ئاگر

ئەڤەتار و پاشای ئاگر () ئەڵقەی شەشەمی وەرزی سێیەمی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە بە ناوی «ئەڤەتار: دوایین ھەواچەمێن» و بە گشتی ئەڵقەی ٤٦ەمە. ئەم زنجیرەیە چیرۆکی ئانگ (زاک تایلەر ئایزن) دەگێڕێتەوە، کە دوا ملکەچپێکەری ھەوا و «ئەڤاتار»ە، لە گەشتەکەیدا بۆ ھێنانی ھاوسەنگی بۆ جیھانێکی شەڕلێدراو بە مەشقکردن لەسەر ھەر چوار توخمەکە: با، ئاو، زەوی و ئاگر. لە گەشتەکەیدا، ھاوڕێیانی کاتارا (مای ویتمان)، سۆکا (جاک دیسێنا) و تۆف بیفۆنگ (جێسی فڵاوەر) لەگەڵیدان. ئەم وەرزە ھەروەھا چیرۆکی زوکۆ (دانتێ باسکۆ) دەگێڕێتەوە کاتێک دەگەڕێتەوە بۆ نەتەوەی ئاگر و ڕووبەڕووی ھەستە دژ بە یەکەکانی دەبێتەوە دەربارەی بەشداریکردنی لە شەڕەکەدا. ئەم ئەڵقەیە لەلایەن ئێلیزابێت وێڵچەوە نووسراوە و لەلایەن ئیسان سپاوڵدینگەوە دەرھێنراوە.

ئەم ئەڵقەیە، کە لەلایەن ئێلیزابێت وێڵچەوە نووسراوە و لەلایەن ئیسان سپاوڵدینگەوە دەرھێنراوە، چیرۆکی ھەردوو ئانگ و زوکۆ دەگێڕێتەوە کاتێک فێری ڕابردووی ھاوبەشی نێوان ئەڤاتاری پێشوو ڕۆکو و فەرمانڕەوای ئاگری پێشوو سۆزین دەبن، و چۆن خواستی سۆزین و ھەڵەکانی ڕۆکو بوونە ھۆی دەستپێکردنی شەڕی سەد ساڵە. ئەم ئەڵقەیە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ لە شانشینی یەکگرتوو بڵاوکرایەوە، پێش ئەوەی دوو ڕۆژ دواتر لە نیکلۆدیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەخش بکرێت.  ئەم ئەڵقەیە ستایشێکی زۆری وەرگرت و بە یەکێک لە باشترین ئەڵقەکانی زنجیرەکە دادەنرێت.

 چیرۆک 
ئانگ لە خەونێکدا سەردانی دەکرێت لەلایەن ئەڤاتار ڕۆکوەوە کە پێی دەڵێت لە ڕۆژی ھاوینەی ھەتاودا لە دوورگەکەیدا چاوی پێی بکەوێت. لە نەتەوەی ئاگردا، زوکۆ بەخەبەر دێت و دەبینێت کەسێک تۆمارێکی بۆ بەجێھێشتووە کە پێی دەڵێت دەبێت لە مەرگی باپیرە گەورەی بکۆڵێتەوە بۆ ئەوەی لە چارەنووسی خۆی تێبگات. ڕۆژی دواتر، زوکۆ لە ئازولا دەپرسێت دەربارەی سۆزین، کە ئەویش ئاشکرای دەکات کە لە خەودا مردووە. ئەو شەوە زوکۆ ئەوە دەدۆزێتەوە کە تۆمارەکە پەیامێکی شاراوەی تێدایە کە پێی دەڵێت ڕاستییەکە لە دەشکەوتە ژێرزەمینییەکانی ئێسکی ئەژدیھادا دەدۆزێتەوە. زوکۆ دەچێتە ناو ئەشکەوتەکانەوە و مێژووی نھێنی فەرمانڕەوای ئاگر سۆزین دەدۆزێتەوە. لەو کاتەدا، ئانگ سەردانی ڕۆکو دەکات لە جیھانی ڕۆحدا و ھەردووکیان سەردانی بیرەوەرییە کۆنەکانی ڕۆکو دەکەن کە تێیدا دەردەکەوێت ڕۆکو و سۆزین باشترین ھاوڕێ بوون. لە ڕۆژی لەدایکبوونی ١٦ ساڵەی جووتەکەدا، کە پێکەوە ھاوبەشیان کردبوو، ڕۆکو وەک ئەڤاتاری نوێ ڕاگەیەنرا و نێردرا بۆ ئەوەی دەست بکات بە ڕاھێنانی لە مامۆستابوون لە سێ توخمەکەی تردا: با، ئاو و زەوی. پێش ئەوەی بڕوات، سۆزین کەرستەی ڕازاندنەوەی قژی پێدا کە بە شێوەیەکی ئاسایی لەلایەن شازادەی جێنشینی نەتەوەی ئاگرەوە لەبەر دەکرا، کە میراتێکی شاھانەی نەتەوەی ئاگر بوو. ڕۆکو وەری گرت و بۆ ماوەی ژیانی لەبەری کرد.

لەکاتی ڕاھێنانی لە پەرستگای ھەوای باشوور، ڕۆکو دەبێتە ھاوڕێیەکی باشی گیاتسۆی گەنج، کە دواتر دەبێتە کەسێکی وەک باوک و ھاوڕێ بۆ ئانگ. ڕۆکو دەڵێت «ھەندێک ھاوڕێیەتی ئەوەندە بەھێزن، تەنانەت دەتوانن لە ژیانەکانیش تێپەڕ بن.» کاتێک ڕۆکو دەگەڕێتەوە بۆ نەتەوەی ئاگر دوای تەواوکردنی ڕاھێنانەکەی، سۆزین بە ئامێزی کراوەوە پێشوازی لێ دەکات. ڕۆکو ھاوسەرگیری لەگەڵ خۆشەویستی منداڵی، تا مین، دەکات و سۆزین دەبێتە باشترین ھاوڕێی لە ئاھەنگەکەدا. لە شایی ھاوسەرگیرییەکەدا، سۆزین قسە لەگەڵ ڕۆکو دەکات دەربارەی ئەوەی کە نەتەوەی ئاگر لە سەردەمێکی خۆشگوزەرانی و ئاشتیدا دەژی، و دەبێت ئەمە لەگەڵ باقی جیھاندا ھاوبەش بکەن. ڕۆکو، کە نیگەران دەبێت بەم قسانە، پێی دەڵێت واز لە بیرکردنەوە لەو جۆرە بیرۆکانە بھێنێت و کە چوار نەتەوەکە بۆ ھۆکارێک دیاریکراون کە جیا بمێننەوە: بۆ پاراستنی ھاوسەنگی.

دوای چەندین ساڵ، ڕۆکو و ھاوەڵە ئاژەڵەکەی فانگ دەزانن کە سۆزین پێشتر داگیرکاری ھەندێک لە کۆلۆنییەکانی شانشینی زەوی کردووە. کاتێک ڕۆکو ڕووبەڕووی دەبێتەوە لەسەر ئەمە، سۆزین ڕای دەگەیەنێت کە دڵسۆزی یەکەمی ڕۆکو دەبێت بۆ نەتەوەی ئاگر بێت وەک یەکێک لە ھاووڵاتیانی. سۆزین ھێرش دەکاتە سەر ڕۆکو بەڵام ئەڤاتارەکە بە خێرایی فەرمانڕەوای ئاگر شکست دەدات و بڕیار دەدات لەبەر خاتری ھاوڕێیەتی ڕابردوویان لێی ببوورێت. بیست و پێنج ساڵ دواتر، دوورگەی ڕۆکو لەلایەن تەقینەوەیەکی گڕکانی زەبەلاحەوە داگیر دەکرێت. ڕۆکو ھەوڵ دەدات بە تەنیا بەرەنگاری گڕکانەکە ببێتەوە لەکاتێکدا تا مین و ھاووڵاتیانی دوورگەکە ھەڵدێن، بەڵام دەبینێت کە بەھێز نییە بەشی ئەوە. سۆزین لەسەر ئەژدیھای شینەکەی دەگات و دەست دەکات بە یارمەتیدانی ڕۆکو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ گڕکانەکە. لەکاتی ھەڵاتن لە دوورگەکە، ڕۆکو گازی ژەھراوی ھەڵدەمژێت کە دەبێتە ھۆی کوێربوون و لاوازبوونی، ناتوانێت بەردەوام بێت. داوا لە سۆزین دەکات یارمەتی بدات، بەڵام سۆزین کە دەزانێت ھەموو پلانەکانی بۆ جیھان بەبێ ڕۆکو ئەگەری جێبەجێکردنیان ھەیە، بەجێی دەھێڵێت بۆ ئەوەی بمرێت. کاتێک ڕۆکو و فانگ پێکەوە دەمرن، ئانگ لە پەرستگای ھەوای ڕۆژھەڵات لەدایک دەبێت.

وەسیەتنامەی سۆزین بە ئاشکراکردنی ئەوە کۆتایی دێت کە ئەو، لەبەر ئەوەی دەیزانی ئاڤاتار لەناو کۆچەرە ھەوایییەکان لەدایک دەبێت، بە بەکارھێنانی ھێزی کلکەدارەکەی سۆزین لەناوی بردن. ئەو دوا ڕۆژەکانی ژیانی بەدوای ئاڤاتارە ونبووەکەدا گەڕا، «دوا ملکەچپێکەر»، پێش ئەوەی لە خەودا بمرێت. زوکۆ سەردانی زیندانی نەتەوەی ئاگر دەکات و پرسیار لە ئایرۆ دەکات، کە بۆی دەرکەوتووە تۆمارەکەی بۆ ناردووە، دەربارەی ئەوەی چی لە پێشینەی سۆزین دەیویست فێری بێت. ئایرۆ ئاشکرای دەکات کە زوکۆ نەک تەنھا کوڕەزای گەورەی سۆزینە بەڵکو ھی ڕۆکۆشە، و تێگەیشتن لە شەڕی نێوانیان باشتر یارمەتی دەدات تێبگات لە شەڕی ناوەوەی خۆی. ئایرۆ ڕازاندنەوەی قژی شازادەی نەتەوەی ئاگری پێدەدات کە بە دزییەوە ھێناوییەتە ناو زیندانەکە، و پێی دەڵێت دەتوانێت تاوانەکانی نەتەوەی ئاگر چاک بکاتەوە و ھاوسەنگی بۆ جیھان بگەڕێنێتەوە. ئانگ لە جیھانی ڕۆحەوە دەردەچێت و بە ھاوڕێکانی دەڵێت کە وانەی چیرۆکەکە ئەوە بوو کە ھەموو کەسێک لە نەتەوەی ئاگر توانای چاکبوونەوەی ھەیە و توانای چاکەی گەورە یان خراپەی گەورەی ھەیە. تۆف لە ئانگ دەپرسێت ئایا پێی وایە ڕۆکۆ ڕاست بوو کاتێک وتی ھاوڕێیەتی دەتوانێت لە ژیانەکان تێپەڕ بێت، کە ئانگ دەستی دەگرێت و دەڵێت «نازانم بۆچی نەبێت.»

 ناوەکان 
ئەندامانی سەرەکی دەستەی نواندن زاک تایلەر ئایزن، مای ویتمان، جاک دیسێنا، جێسی فلاوەر، دانتێ باسکۆ و دی برادلی بەیکەر وەک دەنگی ئانگ، کاتارا، سۆکا، تۆف بیفۆنگ، زوکۆ و ئاپا بە ڕیزبەندی دەردەکەون. وەک میوان ئەندروو کاڵدوێڵ و جەیمز گارێت وەک ئاڤاتار ڕۆکۆی ھەرزەکار و پێگەیشتوو بە ڕیزبەندی، شۆن مارکوێت و ڕۆن پێرڵمان وەک فەرمانڕەوای ئاگر سۆزینی ھەرزەکار و پێگەیشتوو، گرای دیلیسل وەک ھەردوو شازادە ئازولا و تا مین، و گرێگ باڵدوین وەک مامە ئایرۆ، دەردەکەون. ئەم ئەڵقەیە یەکەمینە کە تێیدا ئایرۆ دیالۆگی ھەیە کە تەنھا لەلایەن باڵدوینەوە دابین کراوە دوای مردنی دەنگدەری ڕەسەنی ئایرۆ، ماکۆ، لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٦.

ئەڵقەکە لەلایەن ئیتان سپۆڵدینگەوە دەرھێنراوە و لەلایەن ئێلیزابێت وێڵچەوە نووسراوە.

 بەرھەمھێنان 
ئەنیمەیشنی ئەڵقەکە لەلایەن جەی ئڵم ئەنیمەیشنەوە کراوە.

دروستکەرانی بەرنامەکە مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ و برایان کۆنێتزکۆ ڕایان گەیاند کە ئەم ئەڵقەیە یەکێک بوو لە ئاڵۆزترین ئەڵقەکانی زنجیرەکە، بە زۆرترین دیزاینی باکگراوندە لە ھەر ئەڵقەیەکی تر. باکگراوندی شاخێکی سەھۆڵی لە جەمسەری باشوور کە لە یادەوەرییەکانی سۆزیندا دەبینرێت، لەسەر بنەمای وێنەیەک بوو کە بێنجامین وین دیزاینەری دەنگ لە ئانتارکتیکا گرتبووی. بۆ پیشاندانی بەشی ژێر ئاوی شاخە سەھۆڵەکە لە ئەڵقە ڕاستەقینەکەدا، کۆنیتزکۆ وێنە ئەسڵییەکەی کوتلە سەھۆڵییە دیارەکەی بە پێچەوانە ھەڵگێڕایەوە. پاشخانی پاڵنەری سۆزین، کە دەیەوێت ئاشتی و دەوڵەمەندی نەتەوەی ئاگر لەگەڵ نەتەوەکانی تر بەش بکات، لە چەمکێکی ئیمپریالیزمی ژاپۆنییەوە ھاتووە کە پێی دەوترێت بازنەی ھاوبەشی گەشەپێدانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیای گەورە، کە ژاپۆنییەکان لە جەنگی جیھانیی دووەم بەکاریان ھێنا و ڕەخنەی زۆری لێگیرا.

 پێشوازی 
ئەڵقەکە ستایشی زۆری لەلایەن بینەران و ڕەخنەگرانەوە بەدەست ھێنا و بە یەکێک لە باشترین ئەڵقەکانی بەرنامەکە دادەنرێت.

ھەیدن چایڵدز لە The A.V. Club ستایشی ئەڵقەکەی کرد و گوتی: «دوای چیرۆکی کەسیی 'کەنار' (The Beach)، تیمی ئاڤاتار دانایانە ئەڵقەیەکیان خستە بەرنامەوە کە قووڵ دەچێتە ناو پێشینەی کەوانەی گەورەتری زنجیرەکە. لە دووبارە سەیرکردنەوەدا، قورسە بزانرێت چەندی ئەمە پێش دروستکردنی وەرزە سەرەتایییەکان نەخشەی بۆ کێشرابوو، بەڵام وا دەردەکەوێت بەشێکی گرنگی میتۆلۆژیاکە بێت کە سۆزین و ڕۆکۆ ھاوڕێی درێژخایەنی ژیان بوون پێش ئەوەی ببنە دوژمنی سەرسەخت، ڕەوتێکی گرنگی ژێر دەق کە بە درێژایی ھەموو بەریەککەوتنێکی ئانگ و زوکۆدا دەڕوات.» ماکس نیکۆڵسن لە ئای جی ئێن ھەڵسەنگاندنی ٩٫٥ لە ١٠ی بە ئەڵقەکە دا، و نووسی کە ئەڵقەکە «یەکێک لە بەھێزترین ئەڵقەکانی زنجیرەکە دەمێنێتەوە، چونکە ڕوونی دەکاتەوە چۆن شەڕی ١٠٠ ساڵە دەستی پێکرد. لە پاڵ جیھان-دروستکردنێکی زۆر باشدا، ئەم ئەڵقەیە ھەروەھا چیرۆکێکی بچووکتر و سۆزداری لەخۆگرتبوو دەربارەی ئەوەی چۆن دوو ھاوڕێ، ڕۆکۆ و سۆزین، ملمڵانێیەکی درێژخایەنی چەند نەوەیەکیان دەستپێکرد کە سەرتاسەری جیھانی گرتەوە.»

 سەرچاوەکان