عەبدولقادر جەزائیری

[[پەڕگە:Cavalieres_rouges_d_abd_el_kader_1854.JPG|چەپ|وێنۆک|شوڕشگێڕێک لە سوپای میر عەبدولقادر (١٨٥٤)'']]
چەپ|وێنۆک|تابلۆیەکی زەیتی میر عەبدولقادر شابا لە مۆزەخانەی ڕوبەیکسشازادە عەبدولقادر جەزائیری''' (١٢٢٣-١٣٠٠ کۆچی / ١٨٠٨-١٨٨٣ زایینی) سەرکردەیەکی سیاسی و سەربازی بوو، موجاھید بوو بە شەڕکردنی دژی داگیرکاری فەڕەنسی بۆ سەر جەزائیر ناسرابوو بۆ ماوەی پانزە ساڵ سەرکردایەتی بەرخۆدانێکی جەماوەری کرد لە سەرەتای داگیرکردنی فەڕەنسا بۆ سەر جەزائیر. ئەو بە دامەزرێنەری دەوڵەتی مۆدێرنی جەزائیر و ھێمای بەرخۆدانی جەزائیر لە بەرامبەر داگیرکاری و ستەمکاری فەرەنسی دادەنرێت و دوورخراوەتەوە بۆ دیمەشق و خۆی تەرخان کردووە بۆ زانست، سۆفیگەری، فەلسەفە نووسین و شیعر  و لەوێ کۆچی دوایی کرد.

 ڕاپەڕین و شەڕ 
دوای ئەوەی ھێزە سەربازییەکانی فەڕەنسا کەناراوەکانی باکووری جەزائیریان داگیرکرد کە ئەو سەردەمە لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا بوو، لە ساڵی ١٨٣٠ گەلی جەزائیر دژی داگیرکەرە فەڕەنسییەکان شەڕیان کرد.

ڕاپەڕینی عەبدولقادری جەزائیری لە ساڵی ١٨٣٧ دەستی پێکرد و تا ساڵی ١٨٤٣ بەردەوام بوو، بە یەکخستنی ھۆزەکانی بیابان و خەڵکی شارەکانی جەزائیر، عەبدولقادر توانی گورز لە سوپای فەڕەنسا بدات و ھەندێک شاری جەزائیری وەک وحران بگرێت، بەڵام بوونی ناکۆکی نێوان سەرکردە شەڕکەرەکان بەتایبەت ئەحمەد بەگ فەرماندەی سەربازی دەوڵەتی عوسمانی لەگەڵ عەبدولقادر جەزائیری کە ھەردووکیان دژی فەڕەنسییەکان شەڕیان دەکرد و ھەروەھا کەرەستە سەربازییەکانی فەڕەنسا بووە ھۆی ئەوەی عەبدولقادر جەزائیری شکست بھێنێت، و لە ساڵی ١٨٤٣ ھەڵدێت بۆ مەغریب، بەڵام دواجار بەھۆی فشارەکانی فەڕەنسا، مەغریب نەیتوانی پشتگیری لێبکات و دواجار حکوومەتی فەڕەنسا دەستگیری کرد و دوای دادگاییکردنەکە دوورخرایەوە بۆ شاری دیمەشق لە سووریا کە ئەوکاتە سەر بە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٨
پۆل:مردووانی ١٨٨٣
پۆل:ھاشمیەکان