عەلی مەردان خان

عەلی مەردان خان فەرماندەیەکی سەربازی و کارگێڕی کورد بوو، لەژێر دەستی پاشای سەفەوییەکان شا عەباسی یەکەم و شا سەفی و دواتر دەسەڵاتداریی موگاڵ شاجیھان، خزمەتی کردوە. کوڕی گەنج عەلی خان بووە. دوای ئەوەی شاری قەندەھار کە بەشێک بوو لە ڕۆژھەڵاتیترین خاکەکانی سەفەوییەکان لە ساڵی ١٦٣٨دا ڕادەستی موگاڵ کرد، بە جیاوازی لە ئیدارەی موگاڵەکان خزمەتێکی زۆری کرد و بەرزترین ڕێزلێنانی لەلایەن موگاڵەکان بەدەستھێنا.

 ساڵانی چالاکی 
عەلی مەردان خان کوردێکی ھۆزی زیگ بووە، و کوڕی بەرپرسی سەفەوی گەنج عەلی خان بووە. لە ساڵی ١٦٢٤ عەلی مەردان خان پۆستی باوکی بە میراتی گرت کاتێک لەلایەن شا عەباس کرا بە والی کرمان، سیستان و قەندەھار. عەلی مەردان خان وەک باوکی لە شاری قەندەھارەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ١٦٢٥دا کۆنترۆڵی شاری کرمان بە ھۆکاری ئیداری ڕادەستی تەھمەسپ قولیخان کرا.

لە ساڵی ١٦٣٢ عەلی مەردان خان دەستی بە زنجیرەیەک نامەنووسی لەگەڵ موگاڵەکان کرد، کە گەیشتە لووتکە بە ڕادەستکردنی فەرمیی خاکەکانی (لەوانەش قەندەھار) بە ئیمپراتۆرییەتیی موگاڵی (مەغۆلی ھیند) شاجیھان لە مانگی ئازاری ساڵی ١٦٣٨. ھۆکاری ئەگەری ئەو کارەی ترسی تیرۆرکردن بوو لەلایەن حاکمی سەفەوی شا سەفییەوە کە پێشتر بووەتە ھۆی مردن یان دیارنەمانی چەند کەسێکی دیار لە حکوومەتی سەفەویدا. ڕادەستکردنی قەڵای قەندەھار لە مێژووی موگاڵەکان و سەفەویدا چاوێکی گەورەی لەسەر بوو. ئەم کارەی عەلی مەردان خان بە بەخشندەیی لەلایەن شاجیھانەوە پاداشتی درا و چەند دیارییەکی بۆ نارد.Soroush, Mehrnoush (2011). "ʿAli Mardān Khan". Encyclopædia Iranica.

 سەرچاوەکان 

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:مردووانی ١٦٥٧
پۆل:کورد لە ئێران
پۆل:سەرکردە سەربازیەکان