ئەلبێرتۆ فوجیمۆری

ئەلبێرتۆ  فوجیمۆری  ( ٢٨ی تەمموزی ١٩٣٨ - لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ) سیاسەتوانێکی پێروو بە ڕەچەڵەک ژاپۆنی  کە لە ساڵی ١٩٩٠ تا ٢٠٠٠ وەک پەنجا و چوارەمین سەرۆکی پێروو کاری کردووە.  یەکەم سەرکردەی وڵاتێکی ئەمریکای لاتین بوو کە هەرچەندە بە شێوەیەکی دیموکراسی هاتە سەر دەسەڵات، بەڵام بەهۆی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات سزای زیندانی درێژخایەنی بەسەردا سەپێندرا.  دەسەڵاتی فوجیمۆری بە سەرکەوتنە چاوەڕواننەکراوەکەی لە هەڵبژاردنی گشتی ساڵی ١٩٩٠ دەستی پێکرد. بە خێرایی چاکسازییە ئابوورییە نیۆلیبراڵیزمیەکانی جێبەجێکرد بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هەڵاوسانی زۆر و ناسەقامگیری ئابووری، کە پاڵپشتی سەرەتایی لەلایەن دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییەکان و سەربازییەکانی  بەدەستهێنا. لە ساڵی ١٩٩٢دا کودەتای خۆی ئەنجامدا و پەرلەمانی هەڵوەشاندەوە و دەسەڵاتی نائاسایی گرتە دەست. دوای کودەتاکە ئاشکرا بوو کە حکومەتەکەی فەرمانەکانی پلانی سوپای واردی جێبەجێ کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٠دا، لە بەرامبەر زیادبوونی تۆمەتەکانی گەندەڵی بەربڵاو، تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە حکومەتەکەیدا، فوجیمۆری هەڵهات بۆ ژاپۆن. دواتر لە ساڵی ٢٠٠٥ لە چیلی دەستگیرکرا و ڕادەستی پێروو کرا و لەوێ بە چەندین تۆمەت دادگایی کرا و سزا درا ، لەوانە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و گەندەڵی . ناوبراو سزای ٢٥ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا بەڵام لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ دوای بڕیارێکی دادگا  ئازاد کرا. دوای نۆ مانگ لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤ بەهۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد . 

 ئاماژەکان 

 سەرچاوەکان 

پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پێروو
پۆل:کشتوکاڵناسەکان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی