زانست لە شارستانییەتی ئیسلامیدا

زانست لە جیھانی ئیسلامی سەدەی ناوەڕاستدا ئەو زانستە بوو کە لە سەردەمی زێڕینی ئیسلامیدا لە سەردەمی خەلافەتی عەباسی بەغدا و ئومەوییەکانی کۆردۆبا و عەبادییەکانی سێڤییا و سامانییەکان و زیارییەکان و بویھییەکان لە فارس و دەرەوەی وڵات پەرەی پێدرا و پراکتیزە کرا، کە ئەو سەردەمەی گرتەوە بە نزیکەیی لە نێوان ٧٨٦ و ١٢٥٨. دەستکەوتە زانستییە ئیسلامییەکان کۆمەڵێک بابەتی بەرفراوانی لەخۆگرتبوو، بەتایبەتی فەلەکناسی و بیرکاری و پزیشکی. بابەتەکانی دیکەی لێکۆڵینەوەی زانستی بریتی بوون لە کیمیا و، ڕووەکناسی و کشتوکاڵی، جوگرافیا و نەخشەسازی، پزیشکی چاو، دەرمان ناسی، فیزیا و ئاژەڵناسی.

زانستی ئیسلامی سەدەی ناوەڕاست ئامانجی کردەیی و ھەروەھا ئامانجی تێگەیشتنیشی ھەبوو. بۆ نموونە، فەلەکناسی بەسوود بوو بۆ دیاریکردنی قیبلە, ئاراستەی نوێژکردن، ڕوەکناسی بەکارھێنانی کردەیی لە کشتوکاڵدا ھەبوو، وەک لە کارەکانی ئیبن بەسال و ئیبن عەوامدا، جوگرافیا وای کرد ئەبو زەید بەلخی بتوانێت وردبینی نەخشەکان بکات. بیرکاری زانانی ئیسلامی وەک خواریزمی و ئەڤیسینا و جەمشید کاشی پێشکەوتنیان لە بواری جەبر و سێگۆشە و ئەندازەیی و ژمارە عەرەبییەکان بەدەستھێنا. پزیشکە ئیسلامییەکان باسی نەخۆشییەکانی وەک کۆکە و سورێژەیان کرد، و تەحەدای تیۆری پزیشکی کلاسیکی یۆنانییان کرد. بەیروونی و ئەوانی تر باسیان لە ئامادەکردنی سەدان دەرمان کردووە کە لە ڕوەکی دەرمانی و پێکھاتەی کیمیایی دروستکراون. فیزیازانانی ئیسلامی وەک ئیبن ھەیسەم و بیرونی و ئەوانی تر لە زانستی بیناکاری و میکانیک و ھەروەھا فەلەکناسی خوێندوویانە، و ڕەخنەیان لە تێڕوانینی ئەرستۆ بۆ جووڵە گرتووە.
وێنۆک| The Tusi couple, ئامێرێکی بیرکارییە کە لەلایەن پۆلیماتکاری فارسی نسرەدین توسییەوە داھێنراوە بۆ مۆدێلکردنی جووڵەی ھەسارەکان کە بە تەواوی بازنەیی نین
لە سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاستدا، زانستی ئیسلامی لە ناوچەیەکی فراوانی دەوروبەری دەریای ناوەڕاست و دوورتر، بۆ چەند سەدەیەک، لە کۆمەڵێک دامەزراوەی بەرفراواندا گەشەی کرد.

 سەرچاوەکان 






 ئەمانەش ببینە 





  (chapters 1–5 cover science, mathematics and medicine in Islam)



 بەستەرە دەرەکییەکان 
 "چۆن زانستی یۆنانی بۆ عەرەبەکان گوازرایەوە" لە نووسینی دی لاسی ئۆلیری
 حەبیبی، گۆلارە. شتێک ھەیە بە ناوی زانستی ئیسلامی؟ کاریگەری ئیسلام لەسەر جیھانی زانست , چارەگی زانستی داھێنەرانە.

پۆل:سەردەمی زێڕینی ئیسلام
پۆل:مێژووی زانستی ئیسلامی
پۆل:زانست لە سەدەکانی ناوەڕاستدا