ئەشڕەف موسای ئەیوبی

مەلیک ئەشڕەف یان ئەشڕەف مووسا یان ئەشڕەف شا ئەرمەن (٢٧ی ئابی ١٢٣٧ مردووە) ناوی تەواوی مەلیک ئەشڕەف موسا ئەبو فەتح موزەفەرەدین فەرمانڕەوایەکی کورد بووە لە بنەماڵەی ئەیوبییەکان.

 حاکمی جەزیرە (١٢٠١–١٢٢٩) 
وێنۆک|upright=1.35|وێنەی سەڵاحەدین لەسەر درھەمێک کە لە زەمانی فەرمانڕەوای ئەشڕەف مووسا لە ساڵی ١٢١٥–١٢١٦ دروست کراوە، لەسەری نەخشێندراوە لەلای پێشەوە: شای سەرکەوتوو، ڕاست و دروستی جیھان و ئیمان، یوسف کوڕی ئەیوب.، ھەروەھا ویلان جۆری سێیەم، 258-60؛ ئەلبوومی ٧٩١٫٤ بۆ دراوێکی ھاوشێوە لە مۆزەخانەی بەریتانی کە لە ساڵی ٥٨٦/١١٩٠ی کۆچی دا دروست کراوە: ، و یەکێکی تریش لە ساڵی ١١٩٠دا دروست کرا: ٢٠x20px. ھەروەھا ، d89ed4f58f834cadef373b4bbd223b6a: "ئەم مسەیە." dirham، کە لە مایافەریقین لە ساڵی ٥٨٧ی کۆچی (١١٩٠/٠١ ز) داڕێژراوە، سەلاحەدین کڵاوی تیژیی فەرمانڕەوایەکی تورکی شێوازی سەلجوقی لەبەردایە." لە سەردەمی ژیانی سەڵاحەدیندا دراوی ھاوشێوە دروستکراون.بۆ دراوێکی ھاوشێوە لە مۆزەخانەی بەریتانی کە لە ساڵی ٥٨٦/١١٩٠ی کۆچی دا دروست کراوە: ، و یەکێکی تریش لە ساڵی ١١٩٠دا دروست کرا:  20x20px. ھەروەھا ، d89ed4f58f834cadef373b4bbd223b6aکوڕی سوڵتان عادلی یەکەم، ئەشڕەف لەلایەن باوکییەوە لە ھەران لە ساڵی ١٢٠١ وەک حاکمی جەزیرە دامەزرا. دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٢١٨ تا ساڵی ١٢٢٩ بەردەوام بوو لە فەرمانڕەواییی ناوچەکە.

 فەتحکردنی خەلات 
لە ساڵی ١٢٠٧دا، شا ئەرمەن لەلایەن ئەیوبییەکانەوە دەستی بەسەردا گیرا، کە لە مێژە تامەزرۆی خەلات بوون. ئەیوبییەکان لەسەر بانگھێشتی گەلی خەلات ھاتبوونە شارەکە دوای ئەوەی دوایین فەرمانڕەوای سۆکمەنلی لەلایەن توغرولشا، فەرمانڕەوا مەلیکی ئەرزڕۆم بەناوی سوڵتانییەتی ڕۆم و برای سوڵتان کەیقوبادی یەکەمەوە کوژرا. تا ساڵی ١٢٠٩ جۆرجیا ئاستەنگی فەرمانڕەواییی ئەیوبییەکانی کرد لە بەرزایییەکانی ئەرمەنستان و سەرکردایەتیی جەنگی ڕزگاریی خوازی بۆ باشووری ئەرمینیا کرد. سوپای جۆرجیا گەمارۆی خەلاتی دا. لە وەڵامدا سوڵتان عادلی یەکەم سوپایەکی ڕێکخست و بە خودی خۆی سەرکردایەتیی سوپایەکی مەزنی کرد کە میرەکانی حومس، حەما، و بەعلبەک و ھەروەھا بەشێک لە میرنشینەکانی تری ئەیوبی بۆ پشتگیریکردن لە ئەوحەدی ئەیوبی ئەمیری جزیرە. لە کاتی گەمارۆدانەکەدا، ژەنەراڵی جۆرجیا ئیڤان مخارگدزلی بە ھەڵە کەوتە دەستی ئەوحەد لە جەرگەی خەلات. ئەوحەد بەسوود بینین لە بەکارھێنانی ئیڤان وەکو چەکێک، ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ئازادکردنی لە بەرامبەر ئاگربەستێکی ٣٠ ساڵە لەگەڵ جۆرجیا، بەم شێوەیە کۆتایی بە ھەڕەشەی دەستبەجێی جۆرجیا بۆ سەر ئەیوبیەکان ھێنا. ئەمەش ململانێی خاکی ئەرمەنەکانی گەیاندە بنبەست. بەمەش ناوچەی دەریاچەی وانیان بەجێھێشت بۆ ئەیوبییەکان لە دیمەشق.

لە ماوەی فەرمانڕەوایی ئەشڕەف  موسادا، ھەندێک دراوی بە وێنەی سەڵاحەدین لە سکە درابوو، کە لەسەری نووسرابوو: شای سەرکەوتوو، ڕاست و دروستی جیھان و دین، یوسف کوڕی ئەیوب، بە مۆدێلی دراوەکانی پێشووتر کە لە سەردەمی خودی سەڵاحەدین لەسکە درابوو.: "ئەم درھەمە مسییە."، کە لە مەیافەریقین لە ساڵی ٥٨٧ی کۆچی (١١٩٠/٠١ ز) نەخشێنراوە، سەلاحەدین کڵاوی تیژ بووشی فەرمانڕەوایەکی تورکی لە شێوازی سەلجوق لەبەردایە."

دراوەکانی ئەشڕەف  موسا لە سکە درابوون لە فارقین، شەنگال، خەلات، ئەربەلا، حەڕان.

شازادەی جۆرجیا تەمتا یەکێک بوو لە ھاوسەرەکانی.

 ئەمیری دیمەشق (١٢٢٩–١٢٣٧) 
دوای مردنی براکەی موعەزەم لە ساڵی ١٢٢٧، ئەشڕەف داواکارییەکی لە برازاکەی، کوڕی موعەزەم، ناسڕ داود وەرگرت، بۆ یارمەتیدان لە دژایەتیکردنی براکەی کامیل کە لە میسڕ بوو. لەبری ئەوە ئەشڕەف و کامیل گەیشتنە ڕێککەوتن بۆ دابەشکردنی زەوی و زاری برازاکەیان لە نێوانیاندا. ئەشڕەف دیمەشکی گرت لە حوزەیرانی ١٢٢٩ و دەستی بەسەر شارەکە گرت، وەک ئەمیری دیمەشق مایەوە تا مردنی لە ساڵی ١٢٣٧. لە ساڵی ١٢٣٠، شاری بەعلبەکیشی گرت. لیە بەرامبەردا زەویەکانی لە میزۆپۆتامیا دایە دەست کامیل و دان بە زەویەکانی خۆیدا نا باڵادەستی، لەکاتێکدا ناسڕ دەبوو لە خاوەندارێتی میرنشینێک کە سەنتەری کەراک بوو لە ناوچەی ترانس ئوردن ڕازی بێت. دوای چەند ساڵێک، ئەشڕەف دوای چەند ساڵێک، ئەشڕەف لە ژێر دەسەڵاتی براکەیدا دەستی کرد بە ھەڵگەڕانەوە، لە ساڵی ١٢٣٧دا لەگەڵ کەیقوبادی یەکەم، سوڵتانی سەلجوقی ڕۆما و شازادەکانی ئەیوبی کە بنکەکەیان لە سوریا بوو، دژی کامیل ھاوپەیمانیی کرد. بەڵام کەیقوباد لە سەرەتای ھاوینی ئەو ساڵەدا مرد و ئەشڕەف خۆی لە ٢٧ی ئابدا کۆچی دواییی کرد و ھاوپەیمانەکەش ھەڵوەشایەوە. دوای ئەشڕەف، ساڵح ئیسماعیلی برای دەسەڵاتی گرتە دەست.

 سەرچاوەکان 

 پەرتووکەکان 


پۆل:مردووانی ١٢٣٧
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم