جوەیریە کچی حارس

جووەیرییە کچی حارس ( ) ھاوسەری ھەشتەمی پێغەمبەر محەممەد و بە یەکێکە لە دایکانی باوەڕداران دادەنرێت.

 باکگراوندی خێزان 
کچی حارسی کوڕی دەبوو زیرار بوو کە سەرۆکی بەنو مستەلیق بوو کە لەگەڵ ھۆزەکەی لە شەڕێکدا شکستی ھێنا.

 ململانێی نێوان موسڵمانان و بەنو مستەلیق 
دوای دوو مانگ لە گەڕانەوەی محەممەد لە گەشتی ذو قەرەد، دەستی کرد بە بیستنی دەنگۆی ئەوەی کە بەنوو مشتالقەکان خۆیان بۆ ھێرشکردنە سەری ئامادە دەکەن، بۆیە سیخوڕێکی نارد بە ناوی بورەیدە کوڕی حاسیب سلامی بۆ ئەوەی ئەمە پشتڕاست بکاتەوە. ھەروەھا بەنووموستەلیقەکان پێیان وابوو کە محەممەد خۆی بۆ ھێرشکردنە سەریان ئامادە دەکات؛ بۆیە ئەوانیش لە بەرامبەردا سیخوڕیان نارد بۆ ئەوەی پێگەی موسڵمانان بکۆڵێتەوە، بەڵام لەلایەن ئەوانەوە گیرا و کوژرا.

ئەو دوو لەشکرە لە بیرێک بە ناوی مورەیسیع جێگیر بوون، لە نزیک دەریا، بە دوورییەکی کەم لە مەککەوە. بۆ ماوەی کاتژمێرێک بە کەوان و تیر شەڕیان کرد، پاشان موسڵمانان بە خێرایی پێشڕەوییان کرد، گەمارۆیان دان و ھەموو ھۆزەکەیان بە دیل گرت، لەگەڵ خێزان و مەڕ و ماڵاتیان. شەڕەکە بە سەرکەوتنی تەواو بۆ موسڵمانان کۆتایی ھات. دوو سەد خێزان وەک دیل گیران، دوو سەد وشتر، پێنج ھەزار مەڕ، بزن، ھەروەھا بڕێکی زۆر لە کەلوپەلی ناوماڵ کە وەک غەنیمەت دەستی بەسەرداگیرا؛ کە دواتر کەلوپەلی ناوماڵ لە زیادکردنێکدا بە بەرزترین نرخ فرۆشرا.

بەنوو موستەلیق بە گشتی دە پیاوی لەدەستدا. تەنھا یەک موسڵمان بە ھەڵە کوژرا. جووەیرییە کچی حارس، کچی سەرۆک بەنوو موستەلیق یەکێک بوو لە دیلەکان.

 ھاوسەرگیری لەگەڵ پێغەمبەر 
دوای کەمترین زیانی گیانی ھێزە موسڵمانەکان سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. لە نێو ئەو زۆر دیلانەدا جووەرییە بوو کە مستەفا کوڕی سەفوانی ھاوسەری لە شەڕەکەدا کوژرابوو. سەرەتا کەوتە دەست سابیت کوڕی قەیس کوڕی شەماس. جووەیرییە بەھۆی ئەمەوە تووشی کێشە بوو، داوای کرد محەممەد ڕزگاری بکا. محەممەد پێشنیاری ھاوسەرگیری لەگەڵ کرد و لە ئەنجامدا لە کۆیلایەتی سابیتی کوڕی قەیس ڕزگاری کرد و لە ئەنجامدا بارودۆخی ھۆزە دیلەکەی باشتر کرد.Alfred Guillaume, The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Ishaq's Sirat Rasul Allah, p. 490-493.

ئەم ڕووداوە بە وردی باس کرا:

"لە یەکەم دەرفەتدا دوای بەدیل گرتنی چووە لای پێغەمبەر، و داوای دۆسیەکەی لەلای پێغەمبەر کرد. پێی گوت کە کچی سەرۆک عەشیرەتێکە و پێشتر فەرماندەیی دەکرد و بەھۆی بارودۆخە بەدبەختەکەیەوە خۆی لەم دۆخە بێدەسەڵاتەدا بینییەوە. لە تەختێکەوە کە لە زێڕ دروست کرابوو، کەوتبووە ناو تۆزەوە. . چۆن دەتوانێت ئەو ژیانە وەک کۆیلەیەک بژی؟ داوای لە پێغەمبەر کرد، کە ئاگاداری ئەو بارودۆخە بەزەییدار و بێھیوایە بێت کە خۆی تێیدا بینیوە.

پێغەمبەر، بە داوای خەمبارییەوە جووڵەی پێکرد و پرسیاری لێکرد کە ئایا حەز دەکەیت وەک ژنێکی ئازاد بژیت و بەشێک بێت لە ماڵەکەی ئەگەر فیدییەی بدات. ھەرگیز لە خەونەکانیدا چاوەڕوانی ئەم ئۆفەرەی نەدەکرد. بەھۆی ئەم بەرزبوونەوەیە چاوەڕواننەکراوەی پێگەی خۆیەوە بە قووڵی جووڵەی پێکرد، ھاوار دەکات کە زیاتر لە دڵخۆشی دەبێت قبوڵ بکات. "Mahmood Ahmad Ghadanfar, Great Woman of Islam, p.108-109.

ماوەیەک دواتر باوکی و ھەموو ئەو پیاوانەی ھۆزەکەی کە ئازاد بوون، ئیسلامیشیان وەک ئایینەکەیان قبوڵ کرد.

لە ئەنجامدا، ئەو ھاوسەرگیری لەگەڵ پێغەمبەر کرد کاتێک تەمەنی ٥٧ ساڵ بوو و ئەویش تەمەنی ١٩ ساڵ بوو،Juwayriyya bint al-Harith بەم شێوەیە ھاوسەرگیرییەکەی لە ساڵی ٦٢٧–٦٢٨ بوو.Juwayriyya bint al-Harith - The Oxford Dictionary of Islam بۆ ماوەی چوار ساڵ ھاوسەرگیری لەگەڵ پێغەمبەر کردووە، دوای ٤٤ ساڵ لە ھاوسەرگیری کۆچی دوایی کردووە.

 مردن و ناشتن 
لە تەمەنی شەست و پێنج ساڵیدا لە ساڵی ٥٠ی کۆچی، کۆچی دوایی کرد و لەگەڵ ژنەکانی تری محەممەد لە بەقیع بە خاک سپێردرا.Ghadanfar, p.110

 سەرچاوەکان 

پۆل:خێزانەکانی محەممەد
پۆل:مردووانی ٦٧٦
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
پۆل:ژینی محەممەد
پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٨
پۆل:نێژراوانی بەقیع