محەممەد مستەفا کوردی

محەممەد مستەفا کوردی :(١٩٠٩–١٩٨٨) نووسەر و شاعیر، مامۆستای ئایینی، قەڵەمێکی بەبڕشتی لە (نموونەی کوردییە پەتی)دا ھەبووە.

 سەرەتای ژیان و خوێندنی 
ناوی محەممەد و تاقەکوڕی حاجی مەلا مستەفای کورد کوڕی عەلی کوڕی مستەفا و لە تیرەی یووسف جانیی خێڵی شاتریی ھۆزی جافە، ١٩٠٩ لە گەڕەکی (سابوونکەران)ی شاری سلێمانی لەدایک بووە. لای باوکی و شێخ عیسامەدینی عەوداڵان دەستی بە خوێندنی دینی کردووە، وردەکتێبی وەک (ئەحمەدی، أی شدە، صەرف و نەحو و جامی)ی خوێندووە. ئەمجا باوکی داوییەتە دەستی حاجی شێخ ئەمینی خاڵ و سەرەنجام ساڵی ١٩٢٧ ئیجازەی لێ وەرگرتووە.أعلام کرد العراق، ص751-752؛ من و بولبول: چەند مەڵۆیەک لە خەرمانی محەممەد مستەفا کوردی، (لە بڵاوکراوەکانی بەڕێوەبەرێتیی گشتیی چاپ و بڵاوکردنەوە)، چاپخانەی دێکان- سلێمانی، ٢٠٠٥، ل٣–٨؛ ئەحمەد حسێن ئەحمەد، سەربوردەی سەربازێکی گومناو: مەلا محەمەی کوردی، گۆڤاری "مرۆڤایەتی"، سلێمانی، ژمارە ٩–١٠، فبرایر- مارس ١٩٩٩، ل٣٠–٣٤؛ نووسراوی ژمارە ٥/١١٥٩ی ١٨/٣/١٩٧٣ی ئەنجومەنی بەڕێوەبردن (المجلس الاداری) ی پارێزگای سلێمانی.گۆڤاری گەلاوێژ (بەرگی یازدەھەم / بەشی یەکەم) ژیاننامە و پێڕست، ئامادەکردنی (سدیق ساڵح، ڕەفیق ساڵح، عبدوڵڵا زەنگەنە) لە بڵاوکراوەکانی بنکەی ژین بۆ بووژاندنەوەی کەلەپووری و بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیی کوردی. ل8183-8185

 مامۆستایەتی 
ساڵانی ١٩٢٧–١٩٣٨ لە جێی باوکی کراوە بە ئیمام و مامۆستای (مزگەوتی حاجی سەیید حەسەن) لە گەڕەکی (سابوونکەران). ھاوزەمان مامۆستای (قوتابخانەی زانستی)ش بووە.

 شەھیدانی ٦ی ئەیلوول 
یەکەم کەسیش بووە کە ساڵی ١٩٣٠ تەڵقینی شەھیدانی ٦ی ئەیلوولی بە کوردی داوە لە (گردی سەیوان).

 وەزیفەی لە حکوومەت 
١٩٣٨ بەھۆی سەختیی باری ئابوورییەوە، وەزیفەی حکوومەتی وەرگرووە. ماوەی شەش ساڵ و تا ١٩٤١ مامۆستای قوتابخانەی سەرەتایی بووە لە ھەڵەبجە، بەکرەجۆ و پاشان قوتابخانەی ئەیووبییەی شاری سلێمانی. وەزیفەی دیکەی فەرمانبەریی دیوە، وەک کاتبی واردیدات ١٩٤٠–١٩٤٣، مودەقیق لە شارەوانیی سلێمانی، ژمێریاری دائیرەی کارەبا و ئاو ١٩٤٣–١٩٦٥، دوایی خزمەتەکەیی لە شارەوانیی سلێمانی تەواوکردووە و ١٩٦٥–١٩٧٢ پلەکەی گەیشتووەتە بەڕێوەبەری کارگێڕی و خۆیی. ١٩٧٤ بە پلەی سەرتێبین (ڕئیس ملاحظین) خانەنشین کراوە.

 بەرھەمەکانی 
مەلا محەممەد، ١٩٥٩–١٩٦١ ئەندامی دەستەی نووسینی گۆڤاری "ڕۆژی نوێ" و ١٩٦٧–١٩٦٩ بەڕێوەبەری بەرپرسی گۆڤاری "سلێمانی" بووە. جگە لەوە، نووسین و پەخشانی لە (گەلاوێژ، بڵێسە، ھیوا، ڕۆژی نوێ، سلێمانی، برایەتی)دا بڵاوبووەتەوە. ٢٥ ساڵ ھاوکارییەکی لێبڕاوانەی شێخ محەممەدی خاڵی لە دانانی (فەرھەنگی خاڵ)دا کردووە. بە بۆنە و بۆ یادگار و ناوبەناو شیعری نووسیوە. شارەزایییەکی باشی لە ئەدەبیاتی کوردی و زمانەکانی عەرەبی و فارسیدا ھەبووە، لێی وەرگێڕاونەتە سەر کوردی. قەڵەمێکی بەبڕشتی لە (نموونەی کوردییە پەتی) دا ھەبووە.

بڵاوکراوەکانی:
 نوکتەکانی مەلا نصرالدین، بەغدا، ١٩٣٩
 تەفسیری کوردی، چاپخانەی سلمان الأعظمی- بەغدا، ١٩٥٨
 میعراجنامە، شەرحی قەسیدەی بوردەی کەعبی کوڕی زوھێرە لە ستایشی پێغەمبەردا
 من و بولبول، ئامادەکردنی جەلال محەممەد مستەفا کوردی، سلێمانی، ٢٠٠٥

سێ دەستنووسیشی لەپاش بەجێ ماوە:
 ئامۆژگاری
 چیرۆکی مەم و زین- بە شێوەزاری کرمانجیی خواروو،
 وەرگێڕانی کتێبی (ڕوح الدین الاسلامی)ی عەفیف عەبدولفەتاح تەبارە.

جێی وتنە، مەلا محەممەد -پێش لەدنیادەرچوون- کتێبخانە و دەستنووسە تایبەتەکانی خۆیشیی پێشکەشی (کتێبخانەی ئەوقافی سلێمانی) کردووە.

 کۆڕی زانیاری کورد 
وێنۆک|157x157پیکسڵ|یه كێتی نوسه‌رانی كورد لقی سلێمانی
ئەندامی لقی سلێمانیی یەکێتیی نووسەرانی کورد و ئەندامی لیژنەی زمانی یەکێتی و ئەندامی یاریدەدەری (کۆڕی زانیاری کورد)یش بووە. لە لیژنەی دانانی ڕێزمانی کوردیی قۆناغی سەرەتایی و ناوەندیشدا کاری کردووە. لە ڕۆژی ١٤ی ئازاری ١٩٧٣وە بە ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی پارێزگای سلێمانی ھەڵبژێردراوە.

 کۆچی دوایی 
ڕۆژی شەممەی ڕێکەوتی ٣٠ی ئازاری ١٩٨٨ کۆچی دواییی کردووە و لە (گردی شێخ محێدین) بە خاک سپێردراوە.

 سەرچاوەکان