ئیسرائیلییەکان

ئیسرائیلییەکان( بە عیبری : יִשְׂרְאֵלִים) هاووڵاتی دەوڵەتی ئیسرائیلن کە لەسەر زەویەکانی فەلەستینی مێژوویی دامەزراوە دوای داگیرکردنی لە ساڵی ١٩٤٨، و نیشتەجێی هەمیشەیی لەوێدان.    لە ساڵی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتوانی ئیسرائیل بە ٩,٠٧٥,٣٦٠ کەس مەزەندە کراوە، بەپێی سەرژمێری ئیسرائیل کە ٧٤.٢%یان وەک جولەکە تۆمارکراوە.  ٢٠.٩% نەوەی فەلەستینی مێژوویین (وەک "هاوڵاتی عەرەب" تۆمارکراون), لەکاتێکدا ٤.٨% وەک ئەوانی تر تۆمارکراون.  جولەکەکان کە لە ئەوروپا و یەکێتی سۆڤیەتی پێشووەوە دێن و نەوەکانیان کە لە ئیسرائیل لەدایکبوون، لەنێویاندا جولەکەکانی ئەشکەنازی ، نزیکەی ٥٠%ی هەموو جولەکەکانی ئیسرائیل پێکدەهێنن. لە کاتێکدا ئەو جولەکانەی کە وڵاتانی عەرەبی و موسڵمانان بەجێهێشتووە یان هەڵاتوون و نەوەکانیان، لەنێویاندا هەردوو جوولەکە میزراهییەکان و جوولەکە سەفاردییەکان ،  زۆربەی باقی دانیشتوانی جولەکەکان پێکدەهێنن.  لە ڕووی ئایینییەوە زۆربەی عەرەبەکانی ساڵی ١٩٤٨ موسڵمانن ، دواتر مەسیحییەکانی مەزهەبی جیاواز، لەگەڵ کەمینەیەکی یەکتاپەرستانی دروز .

alt=نەخشەی دابەشبوونی ئیسرائیلیەکان بەسەر جیھان.

بەهۆی پێکھاتە فرە نەتەوەییەکانییەوە، ئیسرائیل بە نەتەوەیەکی فرە کولتوری دادەنرێت، کە شوێنی نەریت و بەها جۆراوجۆرەکانی تێدایە. Ilan Peleg, 'Classifying Multinational States' in Democratizing the Hegemonic State (مطبعة جامعة كامبريدج, 2007), pp.  کولتوری هاوبەشی زۆربەی ئیسرائیلییەکان کولتوری ڕۆژئاوایە کە لە نەریتی کۆچبەرانی ئەوروپای ڕۆژئاواوە وەرگیراوە . لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای و کۆتایی سەدەی بیستەمدا کۆچێکی بەرفراوان لە ئەوروپا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە هەبووە لە کاتێکدا کۆچکردنی ئەم دواییە لە باشووری ئەفریقا، ئەمریکای باشوور ، ئەمریکای باکوور، یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو و ئەسیوپیا بووە، کە توخمە کولتوورییە نوێ و هەمەچەشنەکانی ناساندووە و کاریگەرییەکی بەرفراوانی هەبوو. ئیسرائیلییەکان و خەڵکی بە ڕەچەڵەک ئیسرائیل لە هەموو جیهان دەژین: لە ئەمریکا, ڕووسیا , هیندستان  کەنەدا, شانشینی یەکگرتوو, و لە سەرانسەری ئەوروپا و شوێنەکانی تر. نزیکەی ١٠%ی کۆی دانیشتوانی ئیسرائیل لە دەرەوەی وڵات دەژین.

ئیسرائیل بەرزترین بەهای پێوەرەکانی گەشەپێدانی مرۆیی لە نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەیە،  و ئیسرائیلییەکان لە پلەی یەکەمدان لە نێو خەڵکی جیهان لە ڕووی ڕێژەی سەدی هاووڵاتیانی خاوەن ڕاهێنانی سەربازی, IISS 2018, pp.  و لە ڕووی ڕێژەی سەدی هاووڵاتیانی خاوەن بڕوانامە لە خوێندنی باڵا ،  و خەرجکردن بۆ توێژینەوە و پەرەپێدان وەک ڕێژەیەک لە بەرهەمی ناوخۆیی گشتی ،  سەلامەتی ژنان ،  تەمەنی چاوەڕوانکراو ، داهێنان،  و بەختەوەری . 

سەرچاوەکان

پۆل:ئیسرائیلییەکان
پۆل:سامییەکان