خۆراکی سەرەکی

وێنۆک|215x215پیکسڵ| تۆوی ڕێک نەکراوی سپێڵد، خۆراکێکی سەرەکی گرنگە لە ڕووی مێژوویییەوە
خۆراکی سەرەکی, خۆراکێکە کە زۆرجار و بە ڕێژەیەکی زۆر دەخورێت کە بەشێکی باڵادەستی خۆراکی ستاندارد بۆ تاکێک یان گرووپێکی دانیشتووان پێکدەھێنێت، بەشێکی زۆری پێداویستی وزە دابین دەکات و بەگشتی بەشێکی بەرچاو لە وەرگرتنی ماددە خۆراکییەکانی دیکەش پێکدەھێنێت. بۆ مرۆڤەکان، خۆراکێکی سەرەکی کۆمەڵگەیەکی دیاریکراو ڕەنگە وەک ھەموو ڕۆژێک یان ھەموو ژەمێک بخورێت، و زۆربەی خەڵک لەسەر بنەمای خۆراکێک دەژین کە تەنھا لەسەر بنەمای جۆرەھا خۆراکی سەرەکییە. خواردنە سەرەکییە تایبەتەکان لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر جیاوازن، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی خۆراکی ھەرزان یان بە ئاسانی بەردەستن کە یەکێک یان زیاتر لە ماددە خۆراکییە گەورەکان و ماددە خۆراکییە بچووکەکانی پێویست بۆ مانەوە و تەندروستی دابین دەکەن: کاربۆھیدرات، پرۆتین، چەوری، کانزاکان و ڤیتامینەکان. نموونەی ئاسایی بریتین لە دانەوێڵە (دەخڵ و پەلەوەری)، تۆو، گوێز و سەوزەی ڕەگ (ڕیشاڵ و ڕەگ). لە نێوانیاندا دەخڵ (برنج، گەنم، وەرزێڕ, گەنمەشامی، ھتد)، پەلەوەری (نیسک و فاسۆلیا) و ڕیشاڵ (بۆ نموونە پەتاتە، تارۆ و یام) نزیکەی ٩٠٪ی کالۆری خۆراکی جیھان پێکدەھێنن.

 سەرچاوەکان