ویلم دی سیتەر

ویلیام دی سیتەربێچوارچێوەلەدایکبوون (1872-05-06) 6 ئایاری 1872سینێک فرێسلاند هۆڵەندامردنی٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٣٤ (١٩٣٤-١-٢٠) (٦٢ ساڵ)  لێیدەن باشووری هۆڵەندا هۆڵەندنەتەوەییهۆڵەندیAlma mater زانکۆی گرۆنینگناسراو بۆ گەردوونی سیتەرپیشەی زانستیکێڵگەکانفیزیکڕاوێژکاری دکتۆریاقوب کاپتنWillem de Sitter at the Mathematics Genealogy Projectخوێندکاری دکتۆردڕک برۆوەرویلیام هێندریک ڤان دان بۆسئیمزا150x150پیکسڵ

ویلم دی سیتەر (بە ئینگلیزی : Willem de Sitter ) (لە دایک بووی ٦ی ئایاری ١٨٧٢ – ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٣٤ کۆچی دوایی کرد) بیرکار و فیزیازان و گەردوونناسی هۆڵەندی بووە.

 ژیان و کار 
دی سیتەر لە شاری سنیک لەدایکبووە و لە زانکۆی گرۆنینگن بیرکاری خوێندووە و دواتر پەیوەندی بە تاقیگەی فەلەکی گرۆنینگنەوە کردووە و لەوێ خزمەتی کردووە، لە ڕوانگەی کیپ لە باشووری ئەفریقا (١٨٩٧-١٨٩٩) کاری کردووە و خزمەتی کردووە. پاشان لە ساڵی ١٩٠٨ دی سیتەر وەک سەرۆکی فەلەکناسی لە زانکۆی لایدن دەستنیشانکرا و بووە بەڕێوبەری ئەوێ. لە ساڵی ١٩١٩ تا کۆچی دوایی بەڕێوەبەری ڕوانگەی لیدن بووە.

دی سیتەر بەشدارییەکی گەورەی لە بواری گەردوونناسی فیزیکیدا کردووە . لە ساڵی ١٩٣٢دا لەگەڵ ئەلبێرت ئەنیشتاین توێژینەوەیەکیان نووسیوە کە تێیدا باسیان لە کاریگەرییەکانی داتا گەردوونییەکان کردووە بۆ کێشانی گەردوون. هەروەها چەمکی فەزای دی سیتەر و گەردوونی دی سیتەری هێنایە ئاراوە، کە چارەسەرێکە بۆ ڕێژەیی گشتی ئەنیشتاین کە تێیدا هیچ ماددەیەک نییە و نەگۆڕێکی گەردوونی ئەرێنی هەیە. ئەمەش دەبێتە هۆی فراوانبوونی ڕێژەیی و گەردوونێکی بەتاڵ. دی سیتەریش بەناوبانگ بوو بۆ لێکۆڵینەوەکانی لەسەر جووڵەی مانگەکانی موشتەری . 

ویلم دی سیتەر دوای نەخۆشییەکی کورت و زۆر نەخایەن لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٣٤ کۆچی دوایی کرد Obituary Notes of Astronomers at www.astro.uni-bonn.de 1947BAN....10..287D Page 287 at articles.adsabs.harvard.edu 

 ڕێزلێنان 
لە ساڵی ١٩١٢ بووەتە یەکێک لە ئەندامێکی ئەکادیمیای هونەر و زانستی شاهانەی هۆڵەندا و لەوێ خزمەتی کردووە . 

 خەڵاتەکان 

 میدالیای جەیمس کرایگ واتسۆن (١٩٢٩)
 مەدالیای بروس (١٩٣١)
 مەدالیای زێڕی کۆمەڵەی شاهانەی فەلەکناسی (١٩٣١)
 Prix Jules Janssen, بەرزترین خەڵاتی کۆمەڵەی فەلەکناسی فەرەنسا, کۆمەڵگەی فەلەکناسی فەرەنسی (١٩٣٤)

 ناوی لێنراوە 

 کانیاوی دی سیتەر لەسەر مانگ
 ئەستێرەی بچووک ١٦٨٦ دی سیتەر
 دی سیتەر گەردوون
 دی سیتەر فەزای
 فەزای دژە دی سیتەر
 ڕێژەیەکی تایبەتی نەگۆڕی دی سیتەر
 گەردوونی ئەنیشتاین-دی سیتەر
 تاقیکردنەوەی دوو ئەستێرەی دی سیتەر
 دی سیتەر پێشکەوتن
 دی سیتەر-شوارزشیڵد metric

 خێزان 
یەکێک لە کوڕەکانی بە ناوی ئولبۆ دی سیتەر (١٩٠٢ – ١٩٨٠)، جیۆلۆجی هۆڵەندی بووە و شارەزایی هەبووە، یەکێک لە کوڕەکانی ئولبۆش کۆمەڵناسێکی هۆڵەندی بووە و شارەزایی هەبووە، ئولبۆ دی سیتەر (١٩٣٠ – ٢٠١٠).

کوڕێکی دیکەی ویلم، ئارنۆت دی سیتەر (١٩٠٥ – ١٥ی ئەیلوولی ١٩٤٤ Obituary Notes of Astronomers at www.astro.uni-bonn.de )، بەڕێوەبەری ڕوانگەی بۆشا بوو لە لێمبانگ لە ئەندەنوسیا (ئەوکات هیندستانی ڕۆژهەڵاتی هۆڵەندی)، لەوێ لێکۆڵینەوەی لە پۆلی گۆشەیی مێسیەر ٤ کرد.

 بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان 
چەپ|وێنۆک|346x346پیکسڵ| ئەنیشتاین، ئێهرنفێست، ویلم دی سیتەر، ئێدینگتۆن و لۆرێنتز لە فیلمی لایدن (١٩٢٣)







 سەرچاوەکان 

 بەستەری دەرەکی 


 P.C. van der Kruit Willem de Sitter (1872 – 1934) in: History of science and scholarship in the Netherlands.
 A. Blaauw, Sitter, Willem de (1872–1934), in Biografisch Woordenboek van Nederland.
 Bruce Medal page 
 Awarding of Bruce Medal: PASP 43 (1931) 125
 Awarding of RAS gold medal: MNRAS 91 (1931) 422
 de Sitter's binary star arguments against Ritz's relativity theory (1913)  Archived 2009-01-29 at the Wayback Machine (four articles)

پۆلگەردوون
پۆل:ژیاننامە
پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:مردووانی ١٩٣٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢