کۆماری کەتەلۆنیا (١٩٣١)

کۆماری کەتەلۆنیا (بە کەتەلۆنی: República Catalana) دەوڵەتێک بوو کە لە ساڵی ١٩٣١ لەلایەن فرانسیسک ماسیا وەک "کۆماری کەتەلۆنیا لەناو فیدراسیۆنی ئیبیریا" ڕاگەیەندرا، لە چوارچێوەی ڕاگەیاندنی کۆماری دووەمی ئیسپانیادا. لە ١٤ی نیسانی ١٩٣١ ڕاگەیەندرا، و سێ ڕۆژ دواتر، لە ١٧ی نیسان، لەلایەن سەرکردایەتی کەتەلۆنیا، دامەزراوەی خۆبەڕێوەبەری کەتەلۆنی لە ناو کۆماری ئیسپانیا جێگەی گرتەوە.

 مێژوو 
ڕاست|وێنۆک| ڕاگەیاندنی کۆماری کەتەلۆنیا لە پلاسا دی سانت خاوم لەلایەن فرانسیسک ماسیا، بەرشەلۆنە، ١٤ی نیسانی ١٩٣١
ڕاست|وێنۆک|244x244پیکسڵ| فرانسیسک ماسیا ئی لویسیا
وێنۆک|276x276پیکسڵ| کۆپی جاڕنامەی کۆماری کەتەلۆنیا کە پاش نیوەڕۆی ١٤ی نیسان بڵاوکرایەوە
دوای دیکتاتۆری پریمۆ دی ڕیڤێرا، پارتە کۆمارییەکانی ئیسپانیا لە ڕێگەی پەیماننامەی سان ساباستیان (١٧ی ئابی ١٩٣٠) ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی خۆیان بۆ گۆڕینی ڕژێم ئامادە بکەن لە ئەگەری سەرکەوتن لە ھەڵبژاردنەکانی داھاتوودا. لەم پڕۆژەیەدا بڕگەیەک بۆ ئۆتۆنۆمی سیاسی کەتەلۆنیا، لەناو کۆماری ئیسپانیادا ھەبوو. لە ١٢ی نیسانی ١٩٣١، ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکان زۆرینەیەکی گەورە و چاوەڕواننەکراویان لە کەتەلۆنیا (بە بارسێلۆناشەوە) بەخشییە چەپە کۆمارییەکانی کەتەلۆنیا، پارتێک کە سێ ھەفتە پێشتر لەلایەن یەکێتی لایەنگری سەربەخۆیی ماسیا (Estat Català)، پارتی کۆماری کەتەلۆنیا دامەزراوە. دوای دوو ڕۆژ (١٤ی نیسان)، چەند کاتژمێرێک پێش ڕاگەیاندنی کۆماری دووەمی ئیسپانیا لە مەدرید، سەرۆکی ERC، فرانسیسک ماسیا، لە باڵکۆنی بینای سەرکردایەتی (ئەوکات نوێنەرایەتی پارێزگاکە بوو) لە بارسێلۆنا «کۆماری کەتەلۆنیا»ی ڕاگەیاند، ھەروەھا سەرکردایەتی «پێشبینی ئەوە دەکەن کە گەلانی دیکەی ئیسپانیا خۆیان وەک کۆمار ڕابگەیەنن، بۆ ئەوەی کۆنفیدڕاڵی ئیبیری دابمەزرێنن».Juliá, Santos (2009). پێش ڕاگەیاندنەکەی ماسیا لە باڵکۆنی ھۆڵی شارەوە ڕاگەیاندنی کۆماری ئیسپانیا لەلایەن ئەندامێکی دیکەی ERC بە ناوی کۆمپانیای (Lluís Companys) ڕاگەیاندرا و ئاڵاکانی کۆماری کەتەلۆنیا و کۆماری ئیسپانیا لە باڵکۆنەکەوە بەرزکرانەوە. فرانسیس ماسیا خۆی بە سەرۆکی کەتەلۆنیا ڕاگەیاند، و لەم پۆستەدا لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی ھەڵبژێردراوی باسێلۆنای پەسەند کرد.

لە ١٧ی نیسان، سێ ڕۆژ دوای ڕاگەیاندنەکە، حکوومەتی کاتی کۆماری نوێی ئیسپانیا کە نیگەران بوو لەم ڕاگەیاندنە و لیژنەیەکی دروست کرد بۆ ڕۆیشتن بەرەو بارسێلۆنا، بە مەبەستی دانوستان لەگەڵ ماسیا و حکوومەتی کاتی کەتەلۆنیا. دوای چەند کاتژمێرێک لە گفتووگۆیەکی چڕ، ماسیا لەگەڵ سێ وەزیرەکەدا گەیشتە ڕێککەوتنێک، کە تێیدا حکوومەتی کۆماری کەتەلۆنیا ناوی گۆڕدرا بۆ سەرکردایەتی کەتەلۆنیا (کەتەلۆنی: Generalitat de Catalunya)، بووە دامەزراوەیەکی کەتەلۆنی خۆبەڕێوەبەری لە ناوخۆیی کۆماری ئیسپانیا،Carr, Raymond. کە لە ساڵی ١٩٣٢ دوای ھەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی ئیسپانیا (Cortes Generales) پەیڕەوی ناوخۆی سەربەخۆیی پێدەدرا. فرانسیس ماسیا دەبێتە سەرۆکی گشتیی کەتەلۆنیا (بە فەرمی لە تشرینی دووەمی ١٩٣٢ لەلایەن پەرلەمانی تازە ھەڵبژێردراوی کەتەلۆنیا دەستنیشان کرا)، لە پۆستدا مایەوە تا مردنی لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣.

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 سێیەم کۆماری کەتەلۆنیا لە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز
 Una reconsideració مێژوونووسی لە سیاسەت

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی کەتەلۆنیا
پۆل:ویلایەتەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣١
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی
پۆل:کەتەلۆنیا
پۆل:ئیسپانیا
پۆل:کۆمارەکان
پۆل:وڵاتە پێشووەکان