پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان ‒ تورکیا

پەیوەندی نێوان ھەرێمی کوردستان و تورکیا، پەیوەندییەکی سیاسی و مێژوویی تورکیایە لەگەڵ ھەرێمی کوردستان کە لە نێوان دژایەتیکردن و پەیوەندی دۆستایەتیدا ماوەتەوە.

 ھەڵدانەوەی مێژوویی 
بڕیارەکەی سەددام حوسێن بۆ داگیرکردنی کووەیت لە ھاوینی ساڵی ١٩٩٠ ھەنگاوێکی دیکەی نوێی بۆ سیاسەتی دەرەوەی تورکیا دروست کرد، کە سەرۆکوەزیرانی تورکیا، تورگوت ئۆزال بە پشتیوانیکردنی ھاوپەیمانی دژە عێراق بە سەرۆکایەتی ئەمریکا، سەرکردایەتی دەکرد. نەیارانی سیاسەتی دەرەوەی ئۆزال، نەک تەنھا ترسیان لە لەدەستدانی بازرگانی و وزەی عێراق ھەبوو، بەڵکو ترسیان لە ئەگەری دابەشبوونی عێراق ھەبوو دوای سەرکەوتنی ھاوپەیمانان، کە دەتوانێت ببێتە ڕێگە خۆشکەری پێکھێنانی کوردستانێکی سەربەخۆ. کوردستانێکی سەربەخۆ دەتوانێت پەناگەیەک بۆ پەکەکە دابین بکات و ھانی کوردە نەتەوەیییەکانی باکووری کوردستان بدات، کە ئەمەش مەترسییە بۆ سەر ئاسایشی تورکیا.Lundgren, Åsa 2007 The Unwelcome Neighbour: Turkey's Kurdish Policy. London: I.B. Tauris.

لە کاتی شەڕی عێراقدا، ملیۆنان کورد لەودیو سنوورەکانەوە ھەڵھاتن و بەدوای پەناگەیەکدا دەگەڕان لە تورکیا و ئێران. ئەمریکا ئۆپەراسیۆنی دابینکردنی ئارامی بۆ سەلامەتی بۆ کوردەکان ئەنجامدا، بۆ ڕێگریکردن لە ھێرشی ھێزە عێراقییەکان لە باکووری وڵاتەکە. گەڕانەوەی کوردانی باشوور بۆ باشووری کوردستان و ناوچەکانی خۆیان، لەژێر پاراستنی ھێزی ئاسمانی ئەمریکا، ناوچەیەکی کوردی خۆسەری دیفاکتۆی لە باکووری عێراق دروست کرد.

سەرەتا بەو ئاراستە نوێیەی کە دواتر سیاسەتی دەرەوەی تورکیا لە سەردەمی ئەحمەد داودئۆغڵودا گرتییەبەر، تورکیا خەریکی دیپلۆماسییەکی چالاک و وابەستەیی ئابووری بوو کە بەدوای سیاسەتی «بێ کێشە» دا دەگەڕا لەگەڵ دراوسێکانی خۆیدا.Kirişci, K. (2011). Turkey's ‘Demonstrative Effect’ and the Transformation of the Middle East. Insight Turkey, 13(2, Summer), 33–55.

ھەرچەندە تورکیا بەردەوامە لە دژایەتیکردنی کوردستانێکی سەربەخۆ لە باکووری عێراق، بەڵام لە ھەناردەکردنی نەوتی کەرکووک لە ڕێگەی بۆرییەوە بۆ بەندەری جەیھان نەوەستاوە، و بەردەوامیشە لە گەڕان بەدوای نەوتدا لە ناوچەکە، بە یارمەتی کۆمپانیا حوکومییەکانی.Ageliki, A. , & Panteladis I. (2016). Eurasian Orientation and Global Trade Integration: The Case of Turkey. Eurasian Economic Review, 6(2, Summer), 275–287.

 پەیوەندییە ئابوورییەکان 
بازرگانی تورکیا و ھەرێمی کوردستان نزیکەی ٩٠٠٪ لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە گەشەی کردووە،Ageliki, A. , & Panteladis I. (2016). Eurasian Orientation and Global Trade Integration: The Case of Turkey. Eurasian Economic Review, 6(2, Summer), 275–287. تورکیا زیاتر کەلوپەلە ھەناردەیییەکانی، ھەناردەی عێراق دەکات، بە بەراورد بە ھەر وڵاتێکی تری دراوسێی.

 پەیوەندییە کولتوورییەکان 
دراما تەلەڤیزیۆنییە تورکییەکان لە سەرانسەری ھەرێمی کوردستاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان ناوبانگیان دەرکردووە، کە ئەمەش ھونەر و کولتووری وڵاتەکەی زیاتر تێکەڵی کورد و عەرەبەکانیش کردووە.

 ئەمانەش ببینە 
 پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان

 سەرچاوەکان 

پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان
پۆل:کوردستان
پۆل:ھەرێمی کوردستان
پۆل:تورکیا