شەڕی جیھانەکان

جەنگی جیھانەکان یان شەڕی جیھانەکان () ڕۆمانێکی خەیاڵی زانستییە لە نووسینی نووسەری ئینگلیزی ھێربەرت جۆرج وێڵز. لە نێوان ساڵانی ١٨٩٥ بۆ ١٨٩٧ نووسراوە،  و لە گۆڤاری پیرسۆن لە بەریتانیا و گۆڤاری کۆسمۆپۆلیتان لە ئەمریکا لە ساڵی ١٨٩٧ بەشێوەی زنجیرەیی دروست کراوە. ڕۆمانەکە بە تەواوی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٩٨ بە بەرگی ڕەق لەلایەن ویلیام ھاینمانەوە بڵاوکرایەوە. جەنگی جیھانەکان یەکێکە لە چیرۆکە سەرەتایییەکان کە وردەکاری ململانێی نێوان مرۆڤایەتی و ڕەگەزێکی دەرەوەی زەوی دەخاتە ڕوو.  ڕۆمانەکە گێڕانەوەی کەسی یەکەمی پاڵەوانێکی چیرۆکی بێ ناوە لە ساری و برا بچووکەکەی لە لەندەن لەکاتێکدا باشووری ئینگلتەرا لەلایەن خەڵکی مەریخەوە داگیرکراوە. یەکێکە لەو بەرھەمانەی کە زۆرترین سەرنجی لەسەرە لە چەشنی زانستی خەیاڵیدایە.  

چیرۆکەکەی ھاوشێوەی بەرھەمەکانی دیکەی ئەدەبیاتی داگیرکارییە لە ھەمان سەردەمدا، و بە شێوەیەکی جۆراوجۆر وەک شرۆڤەیەک بۆ بیردۆزی پەرەسەندن و ئیمپریالیزم و ترس و خورافات و پێشوەختەیییەکانی سەردەمی ڤیکتۆریا لێکدراوەتەوە. دواتر وێڵز ئاماژەی بەوەدا کە ئیلھامبەخش بۆ ئەو پیلانە کاریگەرییە کارەساتبارەکانی کۆلۆنیالیزمی ئەورووپا بووە لەسەر "تاسمانییە ڕەسەنەکان". ھەندێک لە مێژوونووسان باسیان لەوە کردووە کە وێڵز کتێبەکەی بۆ ھاندانی خوێنەرانی خۆی نووسیوە کە ڕەوشتی ئیمپریالیزم بخەنە ژێر پرسیارەوە. لە کاتی بڵاوبوونەوەیدا، وەک ڕۆمانێکی پێشووی وێڵز، و ئامێری کات، و ڕۆمانێکی زانستی پۆلێن کرا.

جەنگی جیھانەکان ھەم بەناوبانگ بووە و ھەم کاریگەر بووە، چەندین فیلمی درێژ، درامای ڕادیۆیی، ئەلبوومێکی تۆمارکراو، وەرگێڕانی کتێبی کۆمیک، زنجیرە تەلەڤیزیۆنی و بەدواداچوون یان چیرۆکی ھاوتەریبی نووسەرانی دیکەی لێکەوتووەتەوە. بە شێوەیەکی یادگاری لە بەرنامەیەکی ڕادیۆیی ساڵی ١٩٣٨ دا کاری درامی بۆ کرا، کە لەلایەن ئۆرسۆن وێڵزەوە دەرھێنرا و ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕا، کە دەوترێت بووە ھۆی ترس و دڵەڕاوکێ لەنێو گوێگران کە نەیاندەزانی ڕووداوەکان خەیاڵین. تەنانەت ڕۆمانەکە کاریگەری لەسەر کاری زاناکان ھەبوو. ڕۆبێرت ئێچ گۆدارد ئیلھامەکەی لە کتێبەکە وەرگرتووە، و یارمەتی پەرەپێدانی ھەردوو موشەکی سووتەمەنی شلە و موشەکی فرە قۆناغی داوە، کە لە ئەنجامدا فڕۆکەی ئەپۆلۆ ١١ لە مانگدا دوای ٧١ ساڵ نیشتەوە.

 سەرچاوەکان 


پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە یاری ڤیدیۆیی
پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک
پۆل:ئەو پەڕانەی بەستەری پڕۆژەی گەتنبێرگیان ھەیە