زمانی یدیش

زمانی یدیش (ייִדיש ییدیش/אידיש ئیدیش) بەپێی  ئینسایکلۆپیدیای نێونەتەوەیی عەرەبی زمانی جوولەکە ئەورووپییەکانە و لە ماوەی سەدەی دەیەم و یازدەھەمی زایینی لە چەند زمانێکەوە گەشەی کردووە، لەوانە ئارامی، ئەڵمانی، ئیتاڵی،  فەرەنسی،  عیبری.   نزیکەی ١،٥ ملیۆن کەس لە سەرانسەری جیھاندا قسەی پێدەکەن، کە زۆربەیان جوولەکە ئەشکەنازییەکانن.   ناوی ییدیش وشەیەکە بۆ "جوولەکە" و لەوانەیە کورتکراوەی "ییدیش-تایچ" (ייִדיש־טײַטש) یان ئەڵمانی-جوولەکە بێت.

سەرەتا لە سەدەی دەیەمی زایینییەوە زاراوەیەکی ئەڵمانیی جوولەکەکان بووە لە ئەورووپا. ئێستا لە ئەمریکا بە تایبەت لە شاری نیویۆرک بەھۆی کۆچی جوولەکە ئەشکەنازییەکانەوە بەکاردێت. لەسەدا ٨٠ی وشەکانی زمانەکە لە بنەڕەتدا ئەڵمانیین، ئەمە جگە لەوەی ھەندێک وشە لە زمانەکانی عیبری و سلاڤی بە تایبەتی پۆڵەندی دوای ھەڵاتنی جوولەکەکان بۆ پۆڵەندا و ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا بەھۆی شەڕە خاچھەڵگرەکانەوە.

زمانی ییدیش بەزۆری بە پیتی عیبری دەنووسرێت و زمانێکە لە ئەمریکا و ئیسرائیل و پۆڵەندا و ئەرژەنتین و بەڕازیل و ڕووسیا و شانشینی یەکگرتوو و کەنەدا و ئۆکرانیا و بیلاڕوس و ھەنگاریا و مەکسیک و مۆڵداڤیا و لیتوانیا و بەلجیکا و ئەڵمانیا و ئوسترالیا و فەڕەنسا و وڵاتانی دیکە قسەی پێدەکرێت.

ژمارەی قسەکەرانی ئەم زمانە ١،٧٦٢،٣٢٠ کەسە. لە کاتێکدا سیستەمی نووسینەکەی لە پیتە عیبرییەکانەوە وەرگیراوە. زمانی فەرمی جوولەکە کەمینەکانی سوێدە و لەو وڵاتەدا زمانەکە دانیپێدانراوە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:زمانەکانی گورجستان
پۆل:زمانەکانی ئەڵمانیا
پۆل:زمانەکانی ئیسرائیل
پۆل:زمانەکانی پۆڵەندا
پۆل:زمانەکانی ڕووسیا
پۆل:زمانەکانی ئوکراینا
پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
پۆل:زمانەکانی فەڕەنسا
پۆل:یدیش