لەسێدارەدانەکانی بەغدا (١٩٦٩)

لە ٢٧ی ١ی ساڵی ١٩٦٩، دەسەڵاتدارانی ڕژێمی بەعس ١٤ کەسیان (٩ جوولەکە و ٣ موسڵمان و ٢ مەسیحی) بە بیانووی سیخووڕی بۆ ئیسرائیلیان ھەڵواسی لە لەسێدارەدانێکی گشتی لە بەغدا. 

 پێشینە 
تا ساڵی ١٩٦٩ کۆمەڵگەی جوولەکەکان لە عێراق لە زیاتر لە ١٣٠ ھەزار لە ساڵی ١٩٤٨ بۆ کەمتر لە ٣ ھەزار کەم بووەوە بەھۆی کۆچی بەکۆمەڵ کە بەھۆی دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیل و دواتر شەڕەکانی عەرەب و ئیسرائیل و چەوساندنەوەی جوولەکەکانەوە بوو.

ئەو شکستە یەکلایەنییەی دەوڵەتانی عەرەبی، لەنێویاندا عێراق، بەرامبەر ئیسرائیل لە شەڕی حوزەیرانی ١٩٦٧دا، بووە ھۆی زیادبوونی جیاوازیکاریی بەرامبەر بەو جوولەکانەی کە لە عێراق ماونەتەوە: «لە کارە حکوومییەکان دوورخرانەوە، ھەژماری بانکییان سڕ کرا، ھەروەھا خراونەتە ژێر بەندکردنی ماڵەوە. لەنێو سنووردارکردنی دیکەدا».

لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٦٨ پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی بە کودەتایەک کۆنترۆڵی عێراقی کرد. حکوومەتی نوێ لاواز بوو و بەردەوام ترسی ئەوەی ھەبوو کە خۆی ببێتە ئامانجی کودەتاکە. دوای ئەوەی ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل لە ٤ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٨ بۆردوومانی پێگەیەکی سەربازیی عێراقی لە باکووری ئوردن کرد، وەک تۆڵەی بۆردوومانکردنی شوێنەوارەکانی ئیسرائیل لە جەلیل، ڕژێمی بەعس دەستیکرد بە «بەدواداچوون بۆ ئەڵقەیەکی سیخوڕی ئەمریکی-ئیسرائیلی کە بە وتەی خۆی ھەوڵی ناسەقامگیری وڵاتەکەی دەدات». دەسەڵاتداران دوای ماوەیەکی کەم دەستیان کرد بە دەستگیرکردنی ئەو کەسانەی کە گوایە پیلانگێڕیان ھەبووە، لەنێویاندا ١٢ پیاوی جوولەکەی خەڵکی بەغدا و بەسرە.

 لەسێدارەدان 
ڕادیۆی بەغدا لە ٢٧ی ١ی ١٩٦٩ ھاووڵاتیانی بانگھێشتی گۆڕەپانی تەحریر کرد بۆ ئەوەی «وەرن و چێژ لە میواندارییەکە وەربگرن» لە پاسەکاندا. بەپێی زانیارییەکان، ٥٠٠ ھەزار کەس بەشدارییان لە لەسێدارەدان و سەماکردن و ئاھەنگگێڕان لە بەردەم تەرمی ئەو کەسانە کرد کە مەحکووم کرابوون. ئەو ڕۆژە نۆ جوولەکە لە سێدارە دران، لەگەڵ گەنجێک کە باوکی جوولەکە بوو و دایکی موسڵمان بوو. دوای چەند مانگێک ژمارەیەکی تر لەسێدارەدران، بەڵام لە زینداندا بوو. یەکێکیان لە ٢٥ی ئابی ١٩٦٩.Makiya، Kanan (1998). Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition. California: University of California Press. لاپەڕە. 52. ISBN:9780520921245.https://web.archive.org/web/20120415001406/http://www.nytimes.com/2007/10/07/magazine/07MAKIYA-t.htm?pagewanted=3

 سەرچاوەکان