لیبرلاند

لیبرلاند () بە فەرمی کۆماری ئازادی لیبرلاند وردەوڵاتێکە لە پارچە زەوییەکی چۆڵ و ناکۆک لە کەناری ڕۆژاوای دانووب لە نێوان سڕبیا و کرواتیا. بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕامیار و چالاکوانێکی ڕاستڕەوی ئازادیخوازی چیک ڤێت دلیچکا لە ١٣ی نیسانی ٢٠١٥ بانگەشەی ناوچەکەی کرد."Liberland.org – About Liberland". liberland.org. مؤرشف من الأصل فی 2019-05-11. اتلع علیە بتاریخ 2015-04-15. 

ماڵپەڕی فەرمی لیبرلاند بانگەشەی ئەوە دەکات کە وڵاتێکە لە ئەنجامی ناکۆکی سنووری نێوان کرواتیا و سڕبیا دامەزراوە،   کە ھەردوو سڕبیا و کرواتیا بانگەشەی سەروەرییان دەکەن بەسەر ھەندێک ناوچەی ڕۆژھەڵاتی دانووب، لە کاتێکدا کرواتیا ھەندێک ناوچەی دەکەونە کەناری ڕۆژاوا، لەنێویاندا ناوچەیەک ھەیە کە پێی دەوترێت لیبرلاند و بە ناوچەیەکی سڕبی دادەنرێت، بەڵام سڕبیا بانگەشەی سەروەری بەسەر ئەم ناوچەیەدا ناکات.

ئەم زەوییە ڕووبەرەکەی ٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٢.٧ میل چوارگۆشە)، یان بە نزیکەی قەبارەی چیای تاریقە، و لە دوای جەنگی سەربەخۆیی کرواتیا لەژێر فەرماندارێتی کرواتیادا بوو. ھیچ دانپێدانانێکی دیپلۆماسیانەی لیبرلاند لەلایەن ھیچ وڵاتێکی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە نییە بەڵام توانیویەتی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتی دانپێدانەنراوی سۆمالیلاند دروست بکات. 

 ناوچە 
220x124px|وێنۆک|شوێنی لیبرلاند لە نێوان سنووری ھەردوو وڵاتی سڕبیا و کرواتیا
پرسی ناکۆکی سنوورەکان لەسەر دۆڵی ڕووباری دانوب بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٤٧ سەریھەڵدا، و تا سەردەمی کۆماری فیدراڵی سۆسیالیستی یوگۆسلاڤیاش چارەسەر نەکرا. ئەم ناکۆکییە دوای جیابوونەوەی یوگۆسلاڤیا بووە جێی مشتومڕ. کە سڕبیا پێی وایە کە ھێڵی خوارەوەی دۆڵی دانوب و ناوەڕاستی ڕووبارەکە نوێنەرایەتی سنووری نێونەتەوەیی نێوان ھەردوو وڵات دەکات. بەڵام کرواتیا دەڵێت کە سنووری نێونەتەوەیی بە درێژایی شارەوانییە یەکسانەکانی سەر ڕووبارەکە لە چەند خاڵێکدا درێژدەبێتەوە، ئەمەش ڕەنگدانەوەی دۆخی دانوبە لە سەدەی نۆزدەھەمدا پێش ئەوەی بەھۆی ڕەوتی پێچاوپێچ و پڕۆژەکانی ئەندازیاری ھایدرۆلیکییەوە بگۆڕدرێت.

 گەیشتن 
220x124px|وێنۆک|دلیچکا
دەسەڵاتدارانی کرواتیا لە سەرەتای مانگی ئایاری ٢٠١٥ەوە چەندین جار ھەوڵیان داوە کە ڕێگەی نەدرێت کە بچێتە ناوچەکە، دلیچکا و وەرگێڕەکەی بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن پۆلیسی کرواتیا دەستبەسەرکران دوای ئەوەی ھەوڵیاندا سنوورەکە ببڕن. شەوێک لە زیندان مایەوە و دواتر بە تاوانبار زانرا و بڕیاری غەرامەکردنی دەرکرا بەھۆی بەزاندنی سنووری کرواتیا بە شێوەیەکی نایاسایی، بەڵام تانە لە بڕیارەکەی دادگا دەدات و بانگەشەی کرد کە سێ ھاووڵاتیی لیبرلاند لە سویسڕاوە ھاتوون.https://web.archive.org/web/20180618061040/https://www.usnews.com/news/business/articles/2015/05/09/microstate-tax-haven-in-the-balkans-not-that-easyhttps://web.archive.org/web/20160316142758/http://www.vecernji.hr/hrvatska/uhiceni-u-liberlandu-podupiru-nas-bogati-investitori-koji-zele-financirati-trajno-naseljavanje-liberlanda-1005005https://web.archive.org/web/20180813175044/http://www.glas-slavonije.hr/269017/1/Osnivac-Liberlanda-kaznjen-s-2400-kuna-za-ilegalni-prelazak-hrvatske-granicehttps://web.archive.org/web/20180813210457/https://zpravy.idnes.cz/rozhovor-s-vitem-jedlickou-liberland-dwo-/zahranicni.aspx?c=A150511_140712_zahranicni_jwhttps://web.archive.org/web/20160316144553/http://www.vecernji.hr/zanimljivosti/vit-jedlicka-svi-veleposlanici-su-izrazili-svoje-odusevljenje-liberlandom-1004655https://web.archive.org/web/20180814001630/https://zpravy.idnes.cz/chorvate-zadrzeli-vita-jedlicku-dal-/zahranicni.aspx?c=A150510_070455_zahranicni_cenhttps://web.archive.org/web/20180813175004/https://news.vice.com/article/president-of-liberland-arrested-for-trespassing-into-his-own-self-declared-country

 کاردانەوەکان 
شارەزایانی یاسایی ھەردوو وڵاتی سڕبیا و کرواتیا ڕایانگەیاند، دلیچکا بەپێی یاسا نێونەتەوەییەکان مافی یاسایی نییە داوای ئەم ناوچەیە بکات، بەو پێیەی ئەو ناوچەیە بابەتی ناکۆکی نێوان ھەردوو وڵاتە. سەبارەت بە ڕۆژنامەنووسان، ئەوان دڵنیا نەبوون کە دلیچکا چەندە جددییە لە بانگەشەکانیدا، وەک ھەندێک بە ھەنگاوێک بۆ ناوبانگ و سەرنجڕاکێشان وەسفیان کردووە.https://web.archive.org/web/20180618061040/https://www.usnews.com/news/business/articles/2015/05/09/microstate-tax-haven-in-the-balkans-not-that-easyhttps://web.archive.org/web/20160126202617/http://praguepost.com/world-news/47706-croatian-police-question-czech-man-heading-liberlandhttps://web.archive.org/web/20180813143239/https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/05/11/liberlands-leader-detained-while-trying-to-enter-the-country-he-just-invented/

لە چاوپێکەوتنێکدا لە ماڵپەڕی پەرلەماننی لیستی لە نیسانی ٢٠١٥، دلیچکا بانگەشەی کرد کە کاردانەوەی ئەرێنی بەرامبەر بە ڕاگەیاندنەکەی وەرگرتووە، بەتایبەتی لەلایەن پارتی ھاووڵاتیانی ئازادەوە، کە وەک سەرۆکی ناوچەیی پارتەکە کاری کردووە، و لەلایەن ھەندێک لە ئەندامانی پارتی دیموکراتی مەدەنی و پارتی چەتەیی چیک.https://web.archive.org/web/20181118211658/http://www.wlrn.org/post/danube-worlds-newest-micro-nation-liberland-has-problemhttps://web.archive.org/web/20180802041124/https://metro.co.uk/2015/04/24/man-forms-own-european-country-and-more-than-160000-people-want-citzenship-trouble-is-you-cant-get-in-5164715/https://web.archive.org/web/20180813144038/https://hradecky.denik.cz/z-regionu/ptejte-se-lidra-sso-v-kralovehradeckem-kraji-vita-jedlicky-20131018.html

 دانپێدانان 
ھیچ وڵاتێک لە ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕووی دیپلۆماسییەوە دان بە کۆماری لیبرلانددا نانێت. بەڵام لیبرلاند توانی پەیوەندی دیپلۆماسی لەگەڵ دەوڵەتی سۆمالیلاندا درووست بکات کە لە ساڵی ١٩٩١ سەربەخۆیی خۆی لە سۆماڵ ڕاگەیاند، لیبرلاند و سۆمالیلاند لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٧ یاداشتێکی لێکتێگەیشتنیان واژوو کرد، ھەروەھا نیازی خۆی ڕاگەیاند بۆ کارکردن بۆ پتەوکردنی ھاوکارییەکان لە بوارەکاندا لە تەکنەلۆژیا و وزە و بانک.https://web.archive.org/web/20180617143823/https://www.bbc.com/news/live/world-africa-40829012https://web.archive.org/web/20171012150141/http://www.somalilandinformer.com/somaliland/the-free-republic-of-liberland-has-successfully-begun-the-mutual-recognition-process-with-the-republic-of-somaliland/

 سەرچاوەکان