محەممەد کوڕی یەعقووب کولەینی

محەممەد کوڕی یەعقووب کوڕی ئیسحاق ئەلکولەینی ئەلرازی (لە ساڵی ٣٢٩ کۆچی / ٩٤١ زایینی کۆچی دوایی کردووە) یەکێکە لە شەرعزان و فەرموودەوانە گەورەکانی شیعە، و یەکێکە لە گرنگترین زانایانی فەرموودە لەنێو شیعەکاندا، بەرھەمی ھەیە و دیارترینیان پەرتووکی کافییە، کە بە یەکێک لە گرنگترین چوار سەرچاوەی فەرموودە لەنێو شیعەکاندا دادەنرێت، و زۆرێک لە زانایانی گەورەی شیعە لەگەڵیدا خوێندوویانە، کولەینی لە نیوەی دووەمی سەدەی سێیەم لە گوندی کولەین لەدایکبووە، کە ٣٨ کیلۆمەتر لە شاری «ڕەی»ەوە دوورە، دەکەوێتە باشووری پایتەخت لە تاران، و سەرۆکایەتی ئەو بۆ شەرعزانە ئیمامەکان لە ڕۆژانی موقتەدەردا کۆتایی ھات.

لە تەمەنی گەنجییەوە باوکی ئاگاداری بووە و پەروەردەی کردووە، فێری ڕەوشت و ڕەفتاری باش و ڕەوشتی ئیسلامی کردووە. خاڵیشی کاریگەری لەسەر پەروەردە و گەورەبوونی ھەبوو.

 لەدایکبوون 
سەرچاوەکانی ساڵی لەدایکبوونی دیاری نەکراوە، بەڵام باسیان لەوە کردووە کە لە گوندی کولەین لەدایکبووە کە یەکێکە لە شوێنەکانی وابەستەی شاری ڕەی و دەڵێن لەدایکبوونی نزیکە لە لەدایکبوونی محەممەد کوڕی حەسەن مەھدی لە ساڵی ٢٥٥کۆچی، و محەممەد مەھدی وتوویەتی کە ھەندێک لە ڕۆژانی حەسەن عەسکەری زانیوە لەکاتێکدا (خوئی) دەڵێت کە لەدایکبوونی دوای مردنی حەسەن عەسکەری بووە، لە پەرتووکی (فەرھەنگی پیاوانی فەرموودە-معجم رجال الحدیث) دا دەڵێت: (دەڵێم: ڕێکەوتی لە دایکبوونی محەممەد کوڕی یەعقووب نادیارە، بۆیە ڕەنگە لە دایکبوونی دوای مردنی عەسکەری بووبێت».الکرباسی (2018). ص. 30https://web.archive.org/web/20210312115405/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/1642_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%81%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_121#tophttps://web.archive.org/web/20210212182707/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/2966_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D8%AD%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%AC-%D9%A3/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_0?pageno=336#tophttps://web.archive.org/web/20220723185603/https://lib.eshia.ir/14036/19/58

 گەشتەکەی بۆ فەرموودە 
 خوێندنی فەرموودە و کۆچکردن بۆ قوم 
کولەینی لە شاری ڕەی گەورە بووە، کە ھەموو ڕێبازەکانی ئیسماعیلی و حەنەفی و شافعی تێدابووە، جگە لە شیعەی ئیمامی، بەباشی ئاشنای بۆچوون و بیردۆزی ئەو ڕێبازە کەلامی و فیقھانە بوو، جگە لەوەش بڕیاریدا بەقووڵی بچێتە بواری زانستی فەرموودە بە لەبەرکردن و نووسینەوە، وەک خوێندکاری مامۆستا گەورەکان لە شاری ڕەی، وەک ئەبی حەسەن ئەبی حوسێن محەممەد کوڕی جەعفەر کوڕی عەونی ئەسەدی، پاشان گەشتێکی کرد بەرەو شاری قوم بۆ درێژەدان بە خوێندنەکەی لە بواری زانستی فەرموودە وەک خوێندکارێکی گێڕەرەوەکان وەک ئەلعەسکەری و ئەلھادی بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ و بەبێ نێوەندگیری.الکلینی والکافی، ص 179.

 گەشتەکەی بۆ بەغدا 
بەڵگە مێژوویییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە کولەینی لە ساڵی ٣٢٧ی کۆچیدا کۆچی کردووە بۆ بەغدا و بۆ ماوەی دوو ساڵی کۆتایی ژیانی لەوێ ماوەتەوە، بەو پێیەی بەغدا نوێنەرایەتی ناوەندی زانستی جیھانی ئیسلامی دەکرد لەو کاتەدا، لەنێو ئەو بەڵگانەی کە ئاماژەن بۆ تەواوبوونی پەرتووکی کافی پێش ئەوەی بچێتە بەغداوە، ئەوەیە کە

لە چوار جێگرەکەوە بەبێ نێوەندگیری لەگەڵ ھاوچەرخەکانی نەیگێڕاوەتەوە، و بەھۆی ناوبانگ و ناسراوی کولەینی، شیعەکان لە فەتواکاندا ئاماژەیان پێدەکرد (متمانەی ئیسلام-ثقة الإسلام) وەسفیان دەکرد.https://web.archive.org/web/20210312115424/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/1642_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%81%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_0?pageno=264

 سەرچاوەکان 

پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:ڕابەرە ئاینییە ئیسلامییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٦٠
پۆل:مردووانی ٩٤١
پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ٩یەم
پۆل:نووسەرەوانی فەرموودە
پۆل:شیعەکان