ڕەشید محەمەد عەلی

ڕەشید محەمەد عەلی:(١٩٢٠- ١٩٩٨)مامۆستا و سیاسەتوان 

 سەرەتای ژیان و خوێندنی 
ڕەشید کوڕی مەلا عەلیی سەرکارێز کوڕی مەلا محەمەدە، دەچێتەوە سەر سەیید ڕەسووڵی سەربەپەڕ و -گوایە- بە ئەسڵ لە نەوەی سەیید ئیبراھیمی موسەوییە لە ساداتی نعێم. ساڵی ١٩٢٠ لە گەڕەکی (سەرکارێز)ی سلێمانی لەدایک بووە. بە منداڵی خراوەتە حوجرەی شێخ سەعید لە بەرخانەقا، ئەو شێخ سەعیدە مامۆستای قوتابخانەیش بووە. فەتاح شاڵی و "شێخ ئەبووبەکر ھەوری"ش لە حوجرە لەگەڵی بوون. پاشان لە پۆلی پێنجەمی سەرەتایی لە قوتابخانەی فەیسەڵییە قبووڵ کراوە. 
وێنۆک|ڕەشید محەمەد عەلی
لە پۆلی شەشەمدا یەکەمی سلێمانی بووە و چووەتە خانەی دێھاتیی مامۆستایان (دار المعلمين الريفية) لە ناوچەی (ڕۆستەمییە)ی بەغدا. ١٩٤١ ئەو قۆناغەی بڕیوە. پاشان گەواھینامەی قۆناغی ناوەندیشی بەدەست ھێناوە.جمال بابان،أعلام كرد العراق، ص٣٢١؛ غەفووری میرزا کەریم، کێوماڵێ بە ناو بیرەوەری یەکانمدا، چاپخانەی ھەمیشە- سلێمانی، نەورۆزی ٢٠٠٠، ل٣٢؛ پێنج لاپەڕە زانیاریی سەبارەت بە ژیاننامەی کە نووسەر ڕۆژی ٢٠/٢/١٩٩٧ لە ماڵی خوالێخۆشبوو لە زمانی خۆی و دەفتەری خزمەتی وەزیفەیەوە وەریگرتووە و تۆماری کردووە؛ لاپەڕەیەکی ژیاننامەکەی کە بەڕێز دڵشادی کوڕی نووسیویە.گۆڤاری گەلاوێژ (بەرگی یازدەهەم / بەشی یەكەم ) ژیاننامە و پێڕست ، ل 8066 - 8068 ، ئامادەكردنی ( سدیق ساڵح ، ڕەفیق ساڵح ، عبدوڵڵا زەنگەنە ) لە بڵاوكراوەكانی بنكەی ژین بۆ بووژاندنەوەی كەلەپووری و بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیی كوردی .

 ڕێخراوی (برووسكە) 
ناوبراو، ساڵی ١٩٤٢ ڕێکخراوێکی نھێنیی لەگەڵ کەسانی وەک ناھیدەی شێخ سەلام و جەمالی حەمە سەعید خەیات و نەعیمە ئەحمەد و محەمەدی سەیید غەفوور و ڕەئووف مەعرووف و زەکیە بابان و .. بە ناوی (برووسکە)وە دامەزراندووە، کە ئامانجی بەرزکردنەوەی پایەی کوردایەتی و بەرھەڵستیی ئینگلیز و بەدی ھێنانی مافی وەک بەکوردی خوێندن و شتی وەھا بووە.

بڵاوکراوەی دەستنووسی "برووسکە"یان ژێربەژێر بەشیوەتەوە. 

 چالاكی سیاسیی 
٥ ساڵێک لەوەبەدوا کە برووسکە ھەڵوەشاوەتەوە، چووەتە ناو حیزبی (ھیوا). ١٩٤٤ ڕێکخراوی نھێنیی (ھاوار)ی پێک ھێناوە بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین دژی حکوومەت، گۆڤاری دەستنووسی "پشکۆ"یشی بە ناویەوە بڵاوکردووەتەوە. سەرەتای دامەزرانی (پارتی دیموکراتی کورد)یش بووەتە ئەندامی. ئەندامێکی چالاکی (یەکێتیی مامۆستایانی کوردستان)یش بووە. عەرەبی و فارسیشی زانیون. بەشداری کۆنگرەکانی مامۆستایانی شەقڵاوە و بەغدا بووە و دەستی لە وەرگێڕانی زۆر کتێبی خوێندنی قوتابخانەدا ھەبووە. ئەدەبدۆست بووە و دەستی شیعرنووسینیشی ھەبووە، بە تایبەت شیعری کۆن و پەروەردەیی و نیشتمانی. نووسینی ھەر لە "گەلاوێژ"دا بینراوە .

 وەزیفەکانی 

 ١٩/٩/١٩٤٢-١٩٤٤ موعەللیمی قوتابخانەی گۆیژەی کوڕان بە مووچەی ٦ دینار
 ١/١/١٩٤٤-٢٦/١٠/١٩٤٤ موعەللیمی قوتابخانەی بەرزنجە دواتر بەپێی فەرمانی کارگێڕیی ژمارە ٣٧٠٠ی ١٩/١٠/١٩٤٤ی بەڕێوەبەرێتیی مەعاریفی لیوای سلێمانی، خۆی دەستی لە وەزیفە کێشاوەتەوە.
 ١٥/١١/١٩٤٤ دامەزراوەتەوە و تا ٩/١٢/١٩٤٤ موعەللیمی قوتابخانەی سوورداش بووە. 
 ١/٩-٢٩/٩/١٩٤٥ موعەللیمی قوتابخانەی بەکرەجۆ بە مووچەی ٨ دینار.
 ١٥/٩/١٩٤٦ موعەللیمی قوتابخانەی خالیدییە.
 لە ١٧/١١/١٩٤٦ەوە دەستی پآ لە وەزیفە کێشراوەتەوە و لە ٢/١٢/١٩٤٦ەوە - بەپێی فەرمانی وەزاریی ژمارە ٢٩٠٥٨ی ٢٦/١١/١٩٤٦ی وەزارەتی مەعاریف- لە وەزیفە دەرکراوە، لەبەر پێوەندیی بە کۆمەڵەی (ژ. ک)ەوە. 
 ٣/٩/١٩٤٧ بە فەرمانی ئیداریی ژمارە ٥٠٥٠ی ١٧/١١/١٩٤٦ی مەعاریفی سلێمانی، جارێکی دیکە دامەزراوەتەوە بە موعەللیمی قوتابخانەی سوورداش بە ھەمان مووچەی پێشوو. ٢٣/١٠/١٩٤٧ مووچەکەی بووەتە ١٠ دینار. 
 ١/٩/١٩٤٨ گواستراوەتەوە بۆ قوتابخانەی غازی. ١/١٠/١٩٥١ مووچەی بووە بە ١٥ دینار. 
 ٢٨/١٠/١٩٥٢ ھێنراوەتە قوتابخانەی پیرەمەگروون و مووچەی بەرزکراوەتەوە بۆ ١٨ دینار. 
 ١/١٠/١٩٥٤-١/٦/١٩٥٨ موعەللیمی قوتابخانەی خالیدییە بووە بە مووچەی ٢٩ دینار.
 ٤/١٢/١٩٥٨-٥/٢/١٩٥٩ بەڕێوەبەری قوتابخانەی ئەیووبییە بووە بە مووچەی ٣٥ دینار. پاشان ماوەی لەوەزیفەدەرکرانی لە ٢/١٢/١٩٤٦-١٤/٩/١٩٤٧ بە خزمەت بۆ حسێب کراوە. ٥/٢/١٩٦٠-٦/٨/١٩٦٦ بەڕێوەبەری ھەمان قوتابخانە بووە بە مووچەی ٧٩ دینار، پاش ١٧ ساڵ وەزیفە لە قوتابخانەی ئەیووبییە، لە ١٩٧٣دا خانەنشین بووە.

 كۆچی دوایی 
ڕەشید مەلا عەلی لە ژیانی مامۆستایییدا ٩ (سپاسنامە) و ٣ (سپاسنامە و ڕێزلێنان)ی وەرگرتووە. ڕۆژی ١١/٩/١٩٩٨یش پاش ساڵانێکی پیری کۆچی دواییی کردووە.

 سەرچاوەکان