جاناکی ئەمەل

جاناکی ئەمەل (لەدایکبووی ٤ی تشرینی دووەم ١٨٩٧ تا ٧ی شوباتی ١٩٨٤) ڕوەکناسی ھیندیی بوو کە لە کە کار لەسەر بەرھەمھێنانی ڕوەک دەکرد. لە بەناوبانگترین کارەکانی لێکۆڵێنەوەکانن لەسەر باینجان و قامیشی شەکر. کاری لەسەر سایتۆجینتیکیسایتۆجینێتیک لقێکی جیناتیکە کە گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە کرۆمۆسۆمەکان و پێکهاتە و کارکردنیان و چۆنییەتی پەیوەندییان بە بۆماوە و گەشەکردن دەدات چەن ڕوەکێک کرد و کتێبێکی لەگەڵ دارلینگتن بەناوی ئەتڵەسی کرۆمۆسۆمی ڕوەکی کشتوکاڵی نووسی. خۆی خستە ناو لێکۆڵینەوە لە ڕوەکەکان کە گرنگی پزیشکی و ئابووری ھەیە لە دارستە باراناوییەکانی کێرالا، ھیندستان. دواتر بەھۆی کارەکانی لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ئەوسا ١٩٧٧ خەڵاتی پادما شری وەردەگرێت.

 ژیان 
جاناکی ئەمەل لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٨٩٧ لە شاری تالاسێری ویلایەتی کێرالا لەدایکبووە. باوکی دیوان بەھادور و دایکی دێڤی کوروڤای کە کچی دادوەر جۆن چایەڵد ھانینگتن بوو.

 پەروەردە و خوێندن 
جاناکی خوێندنی سەرەتایی لە پەرستگای دڵی پیرۆز لە تالاسیری ئەنجامداوە و دواتر بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستھێناوە لە کۆلێژی شاژن مریەم. توانی بڕوانامەی فەخری لە ڕوەکناسی لە کۆلێژی سەرۆکایەتی لە مەدرەس بەدەست بێنێت. و دواتر دەچێت بۆ زانکۆی مشیگن لە ١٩٢٤ و بڕوانامەی ماستەر لە ساڵی ١٩٢٦ لە بەشی ڕوەک ناسی دەھێنێت. و دواتر دەچێتەوە بۆ ھیندستان و وەک پڕۆفیسۆر لە کۆلێژی کریستیانی مەدرەس بۆ ماوەی چەن ساڵێک بەردەوام دەبێت؛ و دواتر دەچێتەوە بۆ زانکۆی مشیگن و بڕوانامەی دکتۆرا لە فەلسەفە بەدەست دەھێنێت لە ساڵی ١٩٣١.

لە گەڕانەوەی دەبێت بە پرۆفیسۆری ڕوەکناسی لە کۆلێژی زانستی مەھاراجە لە تریڤاندروم (لە سەردەمی ئەمڕۆ زانکۆکە پێی دەوترێت زانکۆ و کۆلیذی تریڤاندروم). و وەک پرۆفیسۆری یاریدەدەر لەنێوان ساڵانی ١٩٣٢ و ١٩٣٤ خزمەت دەکات. جاناکی دەچێتە پاڵ دامەزراوەی جۆن ئینس لە لەندەن کە لەوێ لەگەڵ دارلینگتن بەیەکەوە کاردەکەن بۆ ماوەیەکی درێژ. پاشان لە کۆمپانیایەکی تر بەناوی دامەزراوەی بەرھەمھێنانی قامیشی شەکر کاری کردووە کە لەوێ سەرقالی بەرھەمھێنانی چەندین جۆر ڕوەک بووە.

لە ساڵی ١٩٣٩ چووە حەوتەمین کۆنگرەی نێودەوڵەتی جینات لە شاری ئەدینبۆرگ؛ بەڵام بەھۆی جەنگی جیھانی دووەمەوە ناچار بوو لەوێ بمێنێتەوە. لەوێ شەش ساڵی تر وەکوو یاریدەدەری دارلینگتن بەسەر دەبات و بەیەکەوە کتێبێک بڵاو دەکەنەوە بەناوی ئەتڵەسی کرۆمۆسۆمی ڕوەکی کشتوکاڵی نووسی لە ساڵی ١٩٤٥. حکوومەتی ھیندستان بانگھێشتی کرد بۆ ڕێکخستنەوەی ڕووپێوی ڕوەکی ھیندستان، و وەک یەکەم بەڕێوەبەری تاقیگەی ڕوەکی ناوەندی لە ئەڵاباد دەستنیشانکرا. ھەروەھا بۆ ماوەیەکی کورت لە سەنتەری توێژینەوەی ئەتۆمی بەھابھا لە ترۆمبای کاری کردووە و دواتر لە تشرینی دووەمی ١٩٧٠ لە مەدرەس نیشتەجێ بووە و وەک زانایەکی کارمەند لە سەنتەری لێکۆڵینەوەی پێشکەوتوو (CAS) لە ڕوەکناسی لە زانکۆی مەدرەس کاری کردووە. لە بەشی تاقیگەی سەنتەرەکە لە مادوراڤۆیال ژیاوە و کاری کردووە تا لە شوباتی ١٩٨٤ کۆچی دوایی کردووە.

و ھەروەھا چەندین جۆر لە برینجالبرینجال بە زمانی ھیندی بەرامبەر بە باینجان بەکاردێت. (باینجان)ی بەرھەمھێنا.The Michigan Alumnus, Volume 42, Page 532, UM libraries 1935E.K. Janaki Ammal. A polyploid eggplant, Solanum melongena L. Papers of Michigan Academy of Sciences, Arts and Letters, 15:81.E. K. Janaki Ammal. Polyploidy in Solanum Melongena Linn. CYTOLOGIA. Vol. 5 (1933-1934) No. 4 P 453-459 و حکوومەتی ھیندستان لە ١٩٧٧ خەڵاتی پادما شریچوارەم بەرزترین خەڵاتی مەدەنی لە ھیندستان پێبەخشی. و وەزارەتی ژینگە و دارستانەکانی حکوومەتی ھیندستان لە ساڵی ٢٠٠٠ خەڵاتی نیشتمانی تاکسۆنۆمی بەناوی ئەوەوە دامەزراند.Indian Academy of sciences: In 2000, the Ministry of Environment and Forestry of the Government of India instituted the National Award of Taxonomy in her name in 2000.

وەک ڕێزلێنانێک بۆ بەشدارییەکانی لە بەرھەمھێنانی ڕوەک، کۆمەڵەی باخداری شاھانە لە وێزلی، شانشینی یەکگرتوو، ناوی جۆرێکی گوڵی تایبەتی ماگنۆلیای ناوە «ماگنۆلیا کۆبوس 'جاناکی ئەمەل». ئەمە ڕێگایەکە بۆ ڕێزلێنان لێی بە پەیوەستکردنی ناوەکەی بەو ڕوەکە تایبەتەی ماگنۆلیاوە کە ڕۆڵی ھەبووە لە دروستکردنیدا. لە ساڵی ٢٠١٨، بۆ ئاھەنگگێڕان بۆ بەشدارییەکانی لە زانستی ڕوەک، دوو بەرھەمھێنەری گووڵ گریجا و ڤیرو گوڵێکی ڕۆسی نوێیان بەرھەمھێنا و بەناوی ئەوەوە ناویان نا "E.K. Janaki Ammal". ھەروەھا ئەمە و دوو ڕوەکی تریش بەناوی ئەوەوە ناو نراون بە ناوەکانی "Janakia arayalpathra", "Sonerila janakiana", "Dravidogecko janakiae". بۆ ڕێزلێنانی لە کارەکانی و دەستکەوتەکانی.

 تێبینییەکان 

 سەرچاوەکان 


 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:مردووانی ١٩٨٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧
پۆل:دەرچووانی زانکۆی میشیگان
پۆل:ڕوەکناسە ژنە ھیندییەکان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پادما شری بۆ زانست و ئەندازیاری
پۆل:زانایانی زیندەزانی بە ڕەگەز ھیندی لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنانی پسپۆڕ لە بۆماوەزانی
پۆل:ژینناسانی ھیندیی سەدەی ٢٠ەم