ناسیۆنالیزمی ئەمریکی

ناسیۆنالیزمی ئەمریکی () شێوەیەکە لە کاریگەریی مەدەنی، نەتەوەیی، کولتوورییەکان یان ئابوورییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا دەبینرێن. لە بنەڕەتدا ئاماژەیە بۆ ئەو لایەنانەی کە تایبەتمەند و جیاکەرەوەی وڵاتی ئەمریکان وەک کۆمەڵگەیەکی سیاسیی سەربەخۆ. زۆرجار ئەم دەستەواژەیە ھەوڵەکان بۆ بەھێزکردنی ناسنامەی نەتەوەیی و چارەنووسی ئەمریکییەکان لە چوارچێوەی کاروباری نیشتمانی و نێودەوڵەتییدا دەپارێزێت.

 سەرھەڵدان 
ناسیۆنالیزمی ئەمریکی لە سەردەمی کۆلۆنیالیزمدا ڕەگی داکوتا، تا شەڕی نێوخۆییی ئەمریکا زیاتر پەرەی سەند، ھەرچەندە شەڕەکە بووە ھۆی دابەشکردنی ئەمریکا بۆ دوو بەرە، بەڵام ناسنامەی یەکگرتوویی ئەمریکییەکانی بەھێزتر کرد.

 جەنگە جیھانییەکان 
دوای ئەوەی ئەمریکا ھاتە ناو جەنگی جیھانیی یەکەمەوە، ناسیۆنالیزم لە ئەمریکا پەرەی سەند. ئەمریکییەکان بەکۆمەڵ خۆیان تۆمار دەکرد بۆ چوونە ڕیزی سوپاوە، ئەمەش بە پاڵنەرەکانی پڕوپاگەندە و فیلمە جەنگییەکان بوو؛ بەڵام لەبەر ناکاریگەریی جەنگ و دوورەدەستی ئەمریکا لە ناوەڕۆکی جەنگەکە، ناسیۆنالیزم بەو شێوەیە پەرەی نەسەند.

جەنگی جیھانی دووەم بووە ھۆی دروستبوونی ناسیۆنالیزمێکی بێ وێنە لە ئەمریکا. دوای ھێرشی سەر پیرڵ ھاربەر لە ساڵی ١٩٤١ لەلایەن ئیمپڕاتۆرییەتیی ژاپۆنەوە، بووە ھۆی بەرپابوونی یەکەمین شەپۆلی ناسیۆنالیزم لە ئەمریکا. لە کاتی جەنگدا زۆربەی سیاسەتی ئەمریکا لەسەر بەشداریکردنی بوو لە جەنگدا، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی سەربازە خۆبەخشەکان، چوونە ناو ھێزی کار، بەشەخۆراک، کۆنترۆڵکردنی نرخ و پاشەکەوتکردنی داھات. ھاووڵاتیانی ئەمریکی لە ھەستکردن بە ناسیۆنالیزم، ئەم قوربانیدانانەیان قبوڵ دەکرد. بڵاوکراوە پڕوپاگەندەکانی ئەمریکا بە جۆرێک کاریگەریان دەبوو لەسەر بیر و باوەڕی خەڵکی ئەمریکا، بووە ھۆی زیاتر یەکگرتوویی گەلانی ئەمریکا، تەنانەت لە ئەمریکا وا دادەنرا کە جەنگی جیھانیی دووەم جەنگێکی دادپەروەرانەیە بەسەر جیھاندا.

 جەنگی سارد 

دوا بەدوای جەنگی جیھانیی دووەم و سەرەتای شەڕی سارد، ئەمریکا وەک زلھێزێکی جیھانی دەرکەوت و وازی لە سیاسەتی گۆشەگیری (ئایزۆلاسیۆنیزم) ھێنا. بەمەش ناسیۆنالیزم قاڵبێکی نوێی لە ئەمریکا وەرگرت، چونکە ئەمریکییەکان ئاشنا بوون بە وڵاتانی دەوروبەریان، دواتر زیاتر ڕق لێبوونەوەی ئەمریکییەکان لە کۆمۆنیستەکان. بەھۆی بەشداریکردنی ئەمریکا لە شەڕی کۆریا و شەڕی ڤیێتنام و چەندین ململانێی تر، ڕێ بۆ زیاتر چەسپاندنی ناسیۆنالیزم خۆش بوو لەناو ئەمریکییەکان.https://archive.org/details/stateterrorismne00blak

 سەردەمی مۆدێرن 
ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول بووە ھۆی شەپۆلێکی دەربڕینی ناسیۆنالیزمی لە ئەمریکا. کاتێک ئەمریکا سیاسەتی دەستپێکردنی شەڕی تیرۆری ڕاگەیاند، بووە ھۆی بەرزبوونەوەی خۆ تۆمارکردنی سەربازی لە ئەمریکا، کە نەک تەنھا ئەمریکییە کەم داھاتەکان بەڵکو ھاووڵاتیانی چینی ناوەڕاست و چینی دەوڵەمەندیشی لەخۆ گرتبوو، کە ئەمەش دەچووە قاڵبی ئەڵتراناسیۆنالیزم لای ئەمریکییەکان. ئەم شەپۆلی ناسیۆنالیزمییە تا شەڕی ئەفغانستان و شەڕی عێراق درێژەی کێشا.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:ئەمریکییەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:ناسیۆنالیزم
پۆل:ناسیۆنالیزمەکان
پۆل:نیشتمانپەروەری
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٣٩
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٠٠١
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان