ناحیەی کەندێناوە

ناحیەی کەندێناوە ناحیەیەکە لە قەزای مەخموور لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی دیبەگەیە. http://krso.net/Default.aspx?page=article&id=836&l=3

 ناو 
وشەی کەندێناوە وشەیەکی لێکدراوە، (کەند + ناوە)، کەند بە واتای دۆڵ دێت، ناوە بە واتای ناوەڕاست، دەشتی کەندێناوە کەوتووەتە نێوان ھەردوو زنجیرە چیای (زورگەزراو) و (قەرەچوغ) کە بە دووھێڵی تەریب بەیەک درێژ بوونەتەوە. کەندیناوەڕاست، کەندیناوەند، کەندیناوە بە پێی کات بووەتە کەندێناوە.

 جوگرافیا 
ناحیەی کەندێناوە ھاوسنوورە لەگەڵ؛
 لە باکوورەوە ناحیەی گوێڕ.
 لە باشوورەوە ناحیەی سەرگەڕان.
 لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق و ناحیەی شەمامک.
 لە ڕۆژاواوە ناحیەی ناوەندی قەزای مەخموور. https://www.openstreetmap.org/relation/11073351#map=10/35.8679/44.0483

کەندێکی گەورەی بە ناوەڕاستدا درێژ دەبێتەوە کە دوو ئاراستە وەردەگرێت، بە درێژایی نزیکەی (٤٠)کم بەرە و زێی گچکە و درێژی نزیکەی (٢٠)کم بەرە و زێی گەورە، بۆیە بەو ناوچەیە گوتراوە کەندێناوە. لە ھەر گوندێک، ناوی تایبەت بەخۆی ھەیە بۆ ئەو دۆڵ و شیو و چەمە. وەکو کەندی گەورە: کەندی خڕە بەردان. کەندێ کفران. کەندێ بزن دزی... ھتد. 

ئاووھەوای پتر گەرمەسێرە زستانی ساردە و بەھار و پایزی کورتن بەگشتی بارانی مامناوەندی یە. خاکەکەی (٩٥-١٠٠٪) بە کەڵکە بۆ کشتوکاڵ بەتایبەتی گەنم و جۆ و ماددەی ئۆرگانی باشە و کانیاوێکی زۆری لە ئاقارەکەی دا ھەیە.

 مێژوو 
 چەندان ئاسەواری کۆنی ھەیە و کەلوپەلی گڵکاری زۆری لێدۆزراوەتەوە، بەڵکو ئەشکەوتی گەورە و عاسی ھەیە و چەندان جار پشکێنراوە ئاسەوارەکانی کاولە کەنداڵ، غەرابەی شێخی چۆلی، کەندی حەمەجادری، گردی ئێسکان، واپیشان دەدەن مێژووی ئاوەدانیی ئەو ناوچەیە بگەڕێتەوە سەردەمی سۆمەرییەکان، پاشماوەی مەنجەران لە قەرەچوغ کە چەند ئاسەوارێکی قایمی سوپاییە دەگەرێنەوە بۆ سەردەمی ئاشوورییەکان و ھێرشەکانی ئەسکەندەری مەزن، چەند مەزارێکیش ھەن وادەگەیەنن ئەو ناوچەیە بەربەرەکانی لەشکرەکانی ئیسلامی کردبێت و کوژراوەکان نزرگەیان بووەتە پیاوچاک و بەھاران خەڵک چ بۆ سەیران و چ بۆ زیارەتی سەردانیان دەکەن.
 لە بەرواری (١٩٢٨/٤/١٤) ناحیەی کەندێناوە لە سنووری قەزای مەخموور لە پارێزگای ھەولێر ھاتووەتە کایەوە و شارەدێی دیبەگە بووەتە ناوەندی و ھەموو دەزگا و فەرمانگەکانی پێویستی ئەو کاتی لێدەکرێتەوە، قشڵەی دیبەگە، کە بەرێوەبەرایەتی ناحیە و بنکەی پۆلیس بووە، قوتابخانە ساڵی ١٩٣٦ کراوەتەوە، شایانی باسە پێشتر لە ١٩٣١ قوتابخانە لە مزگەوتی دیبەگە بۆ یەکەمجار کراوەتەوە.

 کارگێڕی 
ئەم ناحیەیە لە (١٧) گوند پێکھاتووە:

 بیرەبات
 تیکاڵو
 جانە 
 چەغەمیرە
 چەڵتووک
 چیغلۆک
 حاجی شێخان
 حەسەن بڵباس
 خدر جیجە
 دارەخورما
 دێمەکار
 دێمەکاری بندیان 
 سۆفی سمایل
 عەبدوڵڵا گوجیلان
 کەندارە قەل
 گاوەرە
 لاوەر

 ئەمانەش ببینە 
 پارێزگای ھەولێر
 قەزای مەخموور
 ناحیەی ناوەندی قەزای مەخموور
 ناحیەی قەراج
 ناحیەی مەلا قەرە

 سەرچاوەکان 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان