درھەم

alt=|وێنۆک| درھەمی زیوینی خەلیفە ٧١٨–٧١٩ زایینی عومەر کوڕی عەبدولعەزیز
وێنۆک|درھەمی زیویی یەزدی دووەم لە ساڵانی ٧٢١–٧٢٢ی زایینیدا دروست کراوە
ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی مەڕوانی دووەمی کوڕی محەممەد، لە ساڵانی ٧٤٩–٧٤٥
ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی ئەلسەفاح ٧٥٤–٧٥٨
ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی ئەلھادی لە ساڵانی ٧٨٦–٧٨٧ دروست کراوە
ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی ئەلموعتەسیم کە لە محەممەدییە لە ساڵانی ٨٣٦–٨٣٧ دروست کراوە
وێنۆک|یەکێک لە یەکەم سکە زیوییەکانی خەلافەتی ئەمەوی کە بە شێوازی ساسانی دروست کراوە، بە ناوی حەجاجی کوڕی یوسفەوە لێدراوە
وێنۆک| درھەمی زیوینی خەلافەتی ئومەوی، لە ساڵانی ٧٢٩–٧٣٠
وێنۆک| درھەمی زیوین کە لە ساڵی ١٠٠٢ لەلایەن ھیشامی دووەم، خەلیفەی کۆردۆبا لێدراوە
وێنۆک|درھەمی زیوینی حەکینی دووەم، خەلیفەی کۆردۆبا
درھەم ()یەکەیەکی دراو و بارستەیە. ناوی دراوە فەرمییەکانی مەغریب و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکانە، و ناوی دابەشکاری دراوێکە لە ئوردن، لیبیا، قەتەر و تاجیکستان. بەپێی دروستکردنیی مێژوویی، دراوێکی زیوین بووە.

 یەکەی بارستە 
درھەم یەکەیەکی کێش بوو، کە لە سەرانسەری باکووری ئەفریقا، ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، فارس و عەفات بەکاردەھێنرا؛ دواتر بە عەدال ناسرا، بەپێی بەھا جیاوازەکانی.

بەھای درھەمی ئیسلامی ١٤ قیرات بووە، ١٠ درھەم = ٧ مسقاڵ، لە یاسای ئیسلامیشدا (٢٫٩٧٥ گرام زیو).

لە کۆتایییەکانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا، درھەمی ستاندارد ٣٫٢٠٧ گم بوو؛based on an oka of 1.2828 kg; Diran Kélékian gives 3.21 g (Dictionnaire Turc-Français, Constantinople: Imprimerie Mihran, 1911); Γ. Μπαμπινιώτης gives 3.203 g (Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Athens, 1998) ٤٠٠ درھەم یەکسانە بە یەک ئۆقە. درھەمی عوسمانی لەسەر بنەمای درەخمی ساسانی (بە فارسی ناوەڕاست: drahm) دروست کراوە.

لە میسر لە ساڵی ١٨٩٥ یەکسان بوو بە ٤٧٫٦٦١ دانەوێڵەی ترۆی (٣٫٠٨٨ گم).OED

لە ئێستادا بزووتنەوەیەک لەناو جیھانی ئیسلامیدا ھەیە بۆ زیندووکردنەوەی درھەم وەک یەکەیەکی بارستە بۆ پێوانی زیو، ھەرچەندە بەھای وردی مشتومڕی لەسەرە (یان ٣ یان ٢٫٩٧٥ گرام).

 مێژوو 
وێنۆک|250x250پیکسڵ| کۆگای زیو لە لوبلین، چیکۆڤ. پێکھاتووە لە ٢١٤ درھەمی زیو کە لە نێوان ساڵانی ٧١١–٧١٢ و ٨٨٢–٨٨٣ی زایینی لێدراوە، ئێستا پارێزراون لەمۆزەخانەی لوبلین.
وشەی «درھەم» لە دراخما (δραχμή)ەوە ھاتووە، کە دراوی یۆنانی بووە.Oxford English Dictionary, 1st edition, s.v. 'dirhem' ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی کە یۆنانی زمان بوون، کۆنترۆڵی شامی کرد و بازرگانی لەگەڵ عەرەبستان دەکرد، لە سەردەمی پێش ئیسلام، دواتر سکەی دراوەکەی بە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا بڵاو بووەوە. ھەر ئەم دراوە بوو کە سەرەتا وەک وشەیەکی فارسی (فارسی ناوەڕاست drahm یان dram) وەرگیرا؛ پاشان لە نزیک کۆتایی سەدەی حەوتەمدا دراوەکە بوو بە دراوێکی ئیسلامی کە ناوی سەروەر (خەلیفە) و ئایەتێکی قورئانی لەسەر بوو. درھەم لە زۆرێک لە وڵاتانی دەریای ناوەڕاست لێدرا، لەوانە ئەندەلوس (ئیسپانیای مۆری) و ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین (miliaresion) و وەک دراوێکی باو لە ئەورووپا لە نێوان سەدەی ١٠ و ١٢ بەکار دەھێنرا، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کە پەیوەندی بە ڤایکینگەکانەوە ھەبووە.In addition to Islamic dirhams in ninth and tenth century English hoards, a counterfeit dirham was found at Coppergate, in York, struck as if for Isma'il ibn Achmad (ruling at Samarkand, 903-07/8), of copper covered by a once-silvery wash of tin (illustrated in Richard Hall, Viking Age Archaeology, [series Shire Archaeology] 2010:17, fig. 7).

 درھەم لە یاسای ئۆرتۆدۆکسی جوولەکەکاندا 
زۆرجار لە یاسای ئۆرتۆدۆکسی جولەکەکاندا درھەم باسکراوە وەک یەکەیەکی کێش کە بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی پێداویستییە جیاوازەکان لە ئەرکە ئایینییەکاندا، وەک کێشی جۆری زیو کە لە گرێبەستەکانی ھاوسەرگیریدا بەکار دەھێنرا (بانگکردنی: Ketubbah)، یاخود بڕی ئاردێک کە پێویستی بە جیاکردنەوەی بەشە ھەویرەکەی ھەیە، و زۆر کاری تریش کە دەتواندرا بەپێی یەکەی درھەم بەڕێوەببرێت.Mishnah – with a Commentary of Rabbi Moses ben Maimon, ed. Yosef Qafih, vol. 2 – Seder Neziqim, pub. Mossad Harav Kook: Jerusalem 1965, p. 189 (Hebrew title: משנה עם פירוש הרמב"ם)Mishnah – with a Commentary of Rabbi Moses ben Maimon (ed. Yosef Qafih), vol. 3, Mossad Harav Kook: Jerusalem 1967, s.v. Introduction to Tractate Menahoth, p. 68 (note 35) (Hebrew)

 دراوی سەردەمییانە 
لە ئێستادا ئەو دراوە نیشتمانییانەی لە بووندان بە ناوی درھەم بریتین لە:
 وڵاتەکان دراو کۆدی ISO 4217 درھەمی مەغریبیMAD درھەمی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی AED درامی ئەرمەنی AMD
دراوە سەردەمییەکان بە ناوی درھەم کە وەک دراوی دابەشکردن بەکاردێن، بریتین لە:
 وڵاتەکان دراو کۆدی ISO 4217 دابەشکردنی لاوەکی دیناری لیبی LYD درھەم ڕیاڵی قەتەری QAR درھەم دیناری ئوردنی JOD درھەم سۆمۆنی تاجیکستانی TJS دەرھەم

 ئەمانەش ببینە 
 دینار
 فلس

 سەرچاوەکان 

پۆل:ئابووری ئیسلامی
پۆل:یەکەکانی بارستە
پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان
پۆل:دراو
پۆل:دراوەکانی ئاسیا
پۆل:دراوەکان بەپێی کیشوەر