ناحیەی شێخ تەویل

ناحیەی شێخ تەویل یەکێکە لە سێ ناحیەی قەزای کەلار لە ئیدارەی گەرمیان لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی شێخ تەویلە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی شێخ تەویل لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٣٬١٦٠)کەسە.

ئەم ناحیەیە لە سەردەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان درووستکراوە.

 ناو 
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە ھاتووە کە ئەویش شارەدێی شێخ تەویلە.

وشەی شێخ تەویل لە دوو وشەی لێکدراو درووست بووە(شێخ+تەویل). شێخ: پێشەوای ئاینی خواپەرست، سەید، لە نەتەوەی پێغەمبەر، پلەیەکی ئایینیە کە بە دووگرد و تەقوا و خواپەرستی پێدەگا و ھەر شێخێک چەند خەلیفەیەک و ژمارەیەکی زۆر موریدی ھەیە، گۆڕی ئەو شێخانە بووە بە ناوی گوند و گرد و چیا؛ واتە بووەتە ناوی جوگرافی بۆ گوند. تەویل: وشەیەکی زمانی عەرەبییە (طویل)، داتاشراوە بووەتە (تەویل) واتای درێژە. گوایە ئەم گوندە شێخێک ئاوەدانی کردووەتەوە باڵای(بەژن)ی بەرزبووە کەڵەگەت بووە، ئەوکاتیش زمانی عەرەبی زاڵ بووە لە ناو کورداندا بە ھۆی خوێندنەوە. لە بری بڵێن شێخی باڵابەرز وتوویانە شێخ طەویل، بە پێی کات بووەتە شێخ تەویل. https://lex.vejin.net/ck/search/?t=شێخ

 جوگرافیا 
ناحیەی شێخ تەویل ھاوسنوورە لەگەڵ:
 لە باکوورەوە ناحیەی سێوسێنان، ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ و ناحیەی سەنگاو.
 لە باشوورەوە ناحیەی پێباز.
 لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی باوەخۆشێن و ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان.
 لە ڕۆژاواوە ناحیەی ئاوەسپی. https://www.openstreetmap.org/relation/11066662

 ڕووبەر 
ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٥٠١کم٢)یە لە (٢.٨١٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت و (٤٢.٩٪) قەزای کەلار پێکدەھێنێت.
 لە ڕووی ڕووبەرەوە لە ئاستی (یەکەم)ە لە سێ ناحیەی قەزای کەلاردا.

 دانیشتووان 
تەواوی دانیشتووانی ئەم ناحیەیە کوردن، بە پێی پێشبینی دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ دانیشتووانی ئەم ناحیەیە (٣،١٦٠)کەسە.  
 لە ڕووی دانیشتووانەوە لە ئاستی (سێیەم)ە لە سێ ناحیەی قەزای کەلار.

 مێژوو 
 ناحیەی شێخ تەویل مێژوویەکی کۆنی نییە لە ٢\٣\٢٠٠٥دا بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان درووستکرا، بە دابڕانی ٤٣ گوند و کەرت لە ناحیەی پێباز. ناوەندەکەشی شارەدێی شێخ تەویلە.

 لە سەردەمی عوسمانیدا کەرت و گوندەکانی ئەم ناحیەیە سەر بە قەزای گوڵعەنبەر بووە لە لیوای سلێمانی، لە سەردەمی پاشایەتیدا خراوەتە سەر بە قەزای کفری لە پارێزگای کەرکووک، دواتر سەر بە ناحیەی پێباز بووە و دوای دروستکردنی قەزای کەلار، لە ڕووی ئیدارییەوە ھاتوونەتە سەر پارێزگای سلێمانی، لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە بووەتە ناحیە لە قەزای کەلار لە پارێزگای سلێمانی.

 دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێراق لەلایەن ئەمریکا و ھاوپەیمانەکانییەوە لەساڵی ٢٠٠٣دا، جارێکی تر گەرمیان کە شارۆچکەی کەلار ناوەندەکەیەتی تووشی بۆشاییەکی کارگێڕی ھات، ئەوەش بەھۆی ھەڵوەشاندنەوەی پارێزگای کەرکووک لە دەربەندیخان، بۆ چارەسەرکردنی ئەو بۆشاییە ئیدارییەش ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان بە بڕیارێک لە رۆژی ٦/٨/٢٠٠٦ ئیدارەی گەرمیانی پێکھێنا کە ناوەندەکەی لە قەزای کەلار دانراوە، ھەروەھا لە پێناو کاراکردنی ئیدارەکە و فراوانکردنی دەسەڵاتە کاڕگێڕییەکانی، حکومەتی ھەرێم لە ساڵی ٢٠٠٨ بڕیاریدا ئیدارەی گەرمیان ھاوشێوەی پارێزگاکانی تری ھەرێم مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت و لەو رووەشەوە دەسەڵاتی پارێزگار بە خشراوەتە سەرپەرشتیاری ئیدارەکە.https://garmiyan.com/Yakaidariyakan.aspx?jimare=10 

 کارگێڕی 
ئەم ناحیەیە لە ٤٣ گوند پێکھاتووە: 

 شێخ تەویل(ناوەند)
 ئیمام محەمەد
 براوەگەڵ
 بەردەکونار
 بەرگەل
 بەکربایف
 بێستانە، شێخ تەویل
 پسکان
 تازەدێی ئیمام محەمەد
 تاڵەوان
 ترشاکەی خواروو
 ترشاکەی سەروو
 تم تەمە
 تەپەگاڕووس
 تورکەی ڕۆبیتان
 تورەجاڕ
 تیلەکۆی قەلەندەر
 چاڵەڕەشی ڕۆغزایی
 چرچەقەڵا
 چەمی شۆراوە
 چیاچەرمک
 دارەونکە
 زەردەلیکاو
 زەینەڵ، شێخ تەویل
 سەیبێخان
 قەڵاتۆپزان
 قەڵای تەپەگاڕووس
 کانی گوڵی خواروو
 کانی گوڵی سەروو
 کەڵەشێرەی حەمەی زۆراب
 کەڵەشێرەی خواروو
 کەڵەشێرەی سەروو
 کوردەمیری ئەحمەد
 کوردەمیری بارام
 کوردەمیری حاجی حەمەئەمین
 کوردەمیری حەمەسڵێمان
 کوردەمیری فەقێ حسێن
 کوردەمیری قەڵوەزولوقمان
 کوردەمیری مارف سەیدات
 گردەڕەش، شێخ تەویل
 گوڵەکەوە
 گۆڕی ئەسپ
 مراوە
 ھۆمەرەخەجانی علی حسێن

 ئەمانەش ببینە 
 قەزای کەلار
 پارێزگای سلێمانی
 شێخ تەویل
 پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
 پێڕستی گوندەکانی قەزای کەلار
 ئیدارەی گەرمیان

 سەرچاوەکان 


پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان