کوردا

کوردا شارە-دەوڵەت و شانشینێکی کۆن بووە و دەکەوێتە باکووری میزۆپۆتامیا. کوردا لە سەردەمی سەرەتای شانشینەکانی میزۆپۆتامیا سەری ھەڵدا و لە دەقە ئیدارییەکانی ئەو سەردەمەدا وەک دەوڵەتێکی شار و خاکی جوگرافی لە سەروی میزۆپۆتامیا، کە ھاوتایە لەگەڵ باشووریی باکووری کوردستان و باکووریی باشووری کوردستان (باکووری عێراقی مۆدێرن). شارە-دەوڵەتی کوردا دووبارە لە لایەن پاشای ئەکەدی نارام سین، لە سەدەی بیست و سێی پێش زایین لە ھەڵمەتە سەربازییەکانی لە خاکی سوبارییەکاندا، ناوزەند کراوە. لە ئەرشیفە جۆراوجۆرەکانی <i>ماری</i> لە دەوروبەری سەدەی ١٨ی پێش زایین باس لە کوردا کراوە وەک شانشینێکی سەربەخۆ، ھەندێک جاریش وەک ھاوپەیمانی بابلییەکان داندراوە. ھەروەھا لە لەوحەکانی تەل فەخرییەی پاشاکانی ئاشووری، شالمانەسەری یەکەم (١٢٦٣-١٢٣٤ پ.ز) و توکولتی-نینورتای یەکەم (١٢٣٣-١١٩٨ پ.ز)، کوردا وەک یەکێک لە ناوچە داگیرکراوەکانی ئیمپراتۆریەتیی میتانییە.

 شوێن 
لە لوتکەی خۆیدا، شانشینەکە لە بەشی سەرەوەی خابورەوە لە ناوچەکانی ئەمڕۆ، کە دەکاتە باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا (ڕۆژاوای کوردستان) تا بەرزاییەکانی شاخی شەنگال، باکووری ڕۆژئاوای عێراقی مۆدێرن (باشووری کوردستان) درێژ دەبێتەوە.The Ancient Near East: History, Society and Economy, Mario Liverani, Routledge, Dec 4, 2013, 648 pages, see page 226M. B. Rowton, Urban Autonomy in a Nomadic Environment. In: Journal of Near Eastern Studies, Vol. 32, No. ½ (Jan.-Apr., 1973), pp. 201-215Postgate, John Nicholas, The Archives of Urad-Serua and His Family: A Middle Assyrian Household in Government Service. Publicazioni del Progetto "Analisi electronic del cuneiforme" Corpus Medio-Assiro. Roma (Roberto Denicola) 1988, Zittierte Archiv-Nummer: 56Charpin, Dominique,. La "toponymie en miroir" dans le Proche-Orient amorrite. Revue d’assyriologie et d’archéologie orientale. Volume 97 2003/1, pp. 3–34.Jean Robert Kupper (Liége) Les nomads en Mésopotamie au temps des roi de Mari. Société d’Èdition ’Les Belles Letters’, Paris 1957.Ferner in: Birot,, Maurice, Kupper, Jean-Robert, Rouault,olivier. Répertoire analytique (2e volume). Tomes I-XIV, XVIII. Première partie. Noms propers (ARM 16/1), Paris 1979: Kurda. شوێنی پایتەخت مشتومڕی لەسەرە؛ یان دەکەوێتە باشووری شاخی شەنگال، یان دەکەوێتە درێژایی ڕووباری خابور.

 ژمارەی دانیشتووان و مێژوو 
شارەکە ناوەندی ھۆزی نومھای ئامۆرییەکان بووە، ناوچەیەکی بچووک لەخۆ دەگرێت. خوداوەندی سامییەکانی ڕۆژھەڵات، نێرگال خوداوەندی سەرەکی کوردا بووە.

کوردا لە سەدەی ١٨ی پێش زایین لەگەڵ شانشینی دراوسێی ئەنداریگ تووشی ناکۆکییەکی سەربازی بوو، کە بە ئاشتی کۆتایی ھات. بەڵام دواتر کوردا لەلایەن ئەنداریگ و بەڕێوەبەرەکەی کە پاشای ئیلام بوو، داگیر کرا. شانشینەکە ھەوڵیدا دڵسۆزی خۆی بگۆڕێت بۆ بابل بەڵام لەلایەن ئیلامییەکانەوە وەستنێرا، و لە ساڵی ١٧٦٤ پێش زایین ئیلامییەکان لە لایەن ھاوپەیمانییەکی بابلییەوە شکستیان پێ ھێندرا، دەرفەتی ئەوەی بە کوردا دا کە ھاوپەیمانی لەگەڵ شانشینی ئاپوم پێکبھێنێت بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی ئەنداریگ ببێتەوە. کوردا شاری ئەشیحومی گرتە دەست، پاشان بوو بە ژێردەستەی بابلییەکان.

 فەرمانڕەواکان 
 پاشا حوکمڕانی کرد سیما‒ئیلانە بونو-ئیشتار حامورابی کوردا ناوەڕاستی سەدەی ١٨ی پێش زایین ئیشتامار-عەداد

 ئەمانەش ببینە 
 بابل
 ئاشوور

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:کوردستان
پۆل:کورد
پۆل:مێژوو بەپێی شوێن
پۆل:مێژوو بەپێی شار
پۆل:مێژوو بەپێی سەردەم
پۆل:چاند