ئیمێلدا ستاونتۆن

ئیمێلدا ماری فیلۆمێنا بێرنادێت ستاونتۆن (؛  لەدایکبووی ٩ی شوباتی ١٩٥٦) ئەکتەری ئینگلیزییە. دوای مەشق و ڕاھێنان لە ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری دراما، ستونتۆن لە ساڵی ١٩٧٦ دەستی بە کاری شانۆی کرد و لە بەرھەمە شانۆییە جیاوازەکاندا لە بەریتانیا دەرکەوت.

ستونتۆن بە درێژایی ژیانی ھونەری لە لەندەن لە چەندین شانۆگەری و میوزیکی جۆراوجۆردا بەشداری کردووە و چوار خەڵاتی لۆڕێنس ئۆلیڤیێری بەدەستھێناوە؛ سێ خەڵاتی باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی لە میوزیکی بەھۆی ڕۆڵەکانی لە فیلمی میوزیکی بۆ ناو دارستان، سوینی، تۆد و گیپسی، و یەکێکیان بۆ باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵی پاڵپشت لە شانۆگەرییەکدا بەھۆی کارەکانی لە ھەردوو فیلمی پەسەندنەکردن و  گەنمەشامی سەوزە. دەرکەوتنەکانی تری لەسەر شانۆ بریتین لە ئۆپێرا سواڵکەرەکان، جادووگەرەکەی ئۆز، پوورە ڤانیا، کوڕان و بووکەڵە، سەرقاڵکردنی مێستێر سلۆن و خەڵکی باش. تا ئێستا پاڵێوراو بووە بۆ ١٣ خەڵاتی ئۆلیڤیێر.

 سەرەتای ژیانی و خوێندنی 
ستاونتۆن لە شاری ئارچوای لە باکووری لەندەن لەدایکبووە، تاکە منداڵی بریدی (لەدایکبووی مەکنیکۆلاس) بووە کە ئارایشتکار بووە و جۆزێف ستونتۆن کە کرێکار بووە. ئەوان لەسەر ساڵۆنی دایکی ستاونتۆن دەژیا. دایک و باوکی کۆچبەری نەوەی یەکەمی کاسۆلیکی بوون لە کاونتی مایۆ لە ئێرلەندا؛ باوکی خەڵکی بالیڤەری و دایکی خەڵکی بۆھۆلا. دایکی مۆسیقاژەنێک بوو کە نەیدەتوانی مۆسیقا بخوێنێتەوە، بەڵام دەیتوانی نزیکەی ھەر ئاوازێک بە گوێی لەسەر ئەکۆردیۆن یان کەمانچە لێبدات و لە تیپی نمایشی ئێرلەندیدا بەژداری کردبوو.

ستاونتۆن وەک خوێندکارێک لە قوتابخانەی کاسۆلیکی لا سانت یونیون، لەگەڵ مامۆستای قسەکردنەکەیدا وانەکانی درامای دەخوێند و ڕۆڵی لە شانۆنامەکانی قوتابخانەدا بینی، لەنێویاندا ڕۆڵی پۆلی پیچوم لە ئۆپێرا سواڵکەرەکاندا. بە ھاندانی مامۆستاکەی، ڕۆڵبینی بۆ قوتابخانەکانی دراما کرد و لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا چووە ناو ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری دراما (RADA)، ھەروەھا ڕۆڵی بۆ قوتابخانەی ناوەندی قسەکردن و دراما و قوتابخانەی مۆسیقا و درامای گیڵدھۆڵ کرد، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو.

 پیشەی ئەکتەری 

 شانۆی 
ستاونتۆن لە ساڵی ١٩٧٦ لە زانکۆی شاھانەی دەرچووە، پاشان شەش ساڵ لە شانۆی ڕێپەرتۆری بەریتانی بەسەر بردووە، لەنێویاندا ماوەیەک لە شانۆی نۆرسکۆت لە شاری ئێکستەر، لەوێ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی سەینت جۆن (١٩٧٩)دا ھەبووە. پاشان ڕۆیشت بۆ ڕۆڵی شانۆی نیشتمانی، لەنێویاندا لوسی لۆکیت لە ئۆپێرا سواڵکەر (١٩٨٢)، کە پاڵێوراوانی خەڵاتی ئۆلیڤیێری بەدەستھێنا بۆ باشترین ئەکتەری سەرەکی لە ڕۆڵی سەرەکی لە شانۆیەکی مۆسیقی و بەڵێندەرترین تازەھاتووی ساڵ لە شانۆدا. ھەروەھا لە دوو فیلمی زیندووکردنەوەی فیلمی کوڕەکان و بووکەشوشەکان لە شانۆی نیشتمانیدا دەرکەوت؛ یەکەمیان لە ساڵی ١٩٨٢ کە تێیدا جیم کارتەری ھاوسەری ناسی و دووەمیان لە ساڵی ١٩٩٦ کە ڕۆڵی شاجوانی ئەدلایدی گێڕا و پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆلیڤەر بۆ باشترین ئەکتەری فیلمی میوزیکی.

لە ساڵی ١٩٨٥، ستونتۆن یەکەم خەڵاتی لۆڕێنس ئۆلیڤیێری بەدەستھێنا بۆ باشترین ڕۆڵی پاڵپشت بەھۆی کارەکانی لە ھەردوو فیلمی گەنمەشامی سەوزە و لە فیلمی پیر  و ناپەسەند لە شانۆی نیشتمانی. ھەروەھا ڕۆڵی دۆرۆتی گەیڵی بینی لە فیلمی زیندووکردنەوەی فیلمی جادووگەری ئۆز لەلایەن کۆمپانیای ڕۆیاڵ شکسپیر لە ساڵی ١٩٨٧ لە سەنتەری باربیکان، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی پاڵێوراوێکی دیکەی ئۆلیڤیێری بۆ باشترین ئەکتەری فیلمی میوزیکی بەدەستھێنا. ستاونتۆن یەکەم خەڵاتی لۆڕێنس ئۆلیڤیێری بۆ باشترین ئەکتەری میوزیکی بەدەستھێنا بەھۆی ڕۆڵی ھاوسەری نانەوا لە بەرھەمی ڕەسەنی لەندەن لە فیلمی لەناو دارستان (١٩٩٠).

لەم دواییانەدا، ستونتۆن لە دوو بەرھەمی شانۆی فێستیڤاڵی چیچێستەردا بەشداری کردووە، ڕۆڵی خاتوو لۆڤێتی وەرگرتووە لە زیندووکردنەوەی شانۆی سوینی تۆدی ستیڤن سۆندھیم لە نێوان ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٢، لەگەڵ مایکل بۆڵ ڕۆڵی سەرەکی گێڕاوە، پێش ئەوەی ڕۆڵی ڕۆز بگێڕێت لە زیندووکردنەوەی فیلمی جیپسی لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ و ٢٠١٥. ھەردوو بەرھەمەکە گواسترانەوە بۆ لەندەن بۆ نمایشکردن کە لەلایەن ڕەخنەگران و بازرگانییەوە ستایشی زۆری لێکرا. ستاونتۆن دووەم و سێیەم خەڵاتی ئۆلیڤیێری بۆ باشترین ئەکتەری میوزیکاڵ بەدەستھێنا بۆ ئەو دوو بەرھەمە لە ساڵانی ٢٠١٣ و ٢٠١٦.Shenton. Mark. "Winners of 2016 Olivier Awards Announced: 'Gypsy', 'Kinky Boots', 'In the Heights' Emerge Victorious" Playbill, 3 April 2016

ستاونتۆن ڕۆڵی سالی لە شانۆی نیشتمانی لە ساڵی ٢٠١٧ی شانۆی فۆلیس لە نووسینی ستیڤن سۆندھایمدا ڕۆڵی سالی بینی، شانبەشانی جانی دی وەک فیلیس و فیلیپ کواست وەک بێن.

 فیلم 
ستاونتۆن ڕۆڵی دۆلۆریس ئومبریجی لە فیلمی ھاری پۆتەر و کۆمەڵەی فۆنیکس (٢٠٠٧) گێڕاوە، نمایشێک کە بە "نزیکبوونەوە لە دزینی نمایشەکە" وەسف کراوە. لە بەشی "ئەکتەری بەریتانی لە ڕۆڵی پاڵپشتدا" لە خەڵاتەکانی بازنەی ڕەخنەگرانی فیلمی لەندەن پاڵێوراو بوو. ستاونتۆن ڕۆڵی خۆی وەک دۆلۆریس ئومبریج لە فیلمی ھاری پۆتەر و مەرگی پیرۆز – بەشی یەکەم لە ساڵی ٢٠١٠ دووبارە کردەوە.

 کاری تەلەفیزیۆنی 
لە مانگی ئایاری ٢٠٢٠ەوە ستاونتۆن ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت لە زنجیرە کۆمیدییەکەی ئەپڵ تیڤی+ ھەوڵدان. وەرزی یەکەم لە ١ی ئایاری ٢٠٢٠ بۆ یەکەمجار و وەرزی دووەم لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢١ بۆ یەکەمجار نمایشکرا، پێشتر بەرنامەکە بۆ وەرزی سێیەم نوێکرایەوە. لە ٣١ی شوباتی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا کە ڕۆڵی شاژن ئەلیزابێسی دووەم لە وەرزی پێنجەمی زنجیرەی نێتفلێکسی تاج کە ڕەخنەگرانی زۆری لێ ستایشی کرد. لە ٩ی تەمموزی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا کە زنجیرەکە درێژکرایەوە بۆ وەرزی شەشەم و کۆتا و جارێکی دیکە ستاونتۆن ڕۆڵی شاژنی خۆی دووبارە دەکاتەوە. ڕۆڵی ستاونتۆن لە وەرزی پێنجەمدا بووە ھۆی ئەوەی پاڵێوراو بێت بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەر – درامای زنجیرەی تەلەفزیۆنی.

 ژیانی تایبەتی 
ستونتۆن و ھاوسەرەکەی کە ئەکتەری ناوداری ئەمریکی جیم کارتەرە، کچێکیان ھەیە بە ناوی بێسی و لە ساڵی ١٩٩٣ لەدایک بووە، لە ساڵی ٢٠٠٧ لە زنجیرەی بی بی سی کرانفۆرد دەرکەوتن، کارتەر وەک کاپتن براون و بێسی وەک خزمەتکار."Imelda Staunton on acting naturally"  The Sunday Times, 21 June 2008 ئەوان لە وێست ھامپستید دەژین.

لە ساڵی ٢٠١٤ سەگی ستونتۆن بەناوی مۆلی وەک سەگی چۆوسی لە فیلمی جیپسی لە شانۆی فێستیڤاڵی چیچێستەر لە ٦ی تشرینی یەکەم تا ٨ی تشرینی دووەم دەرکەوت. ستاونتۆن ڕۆڵی سەرەکی مامە ڕۆزی بینی.Chichester Festival Theatre "Gypsy A Musical Fable" 2014 Official Program.

 پلە 
ستاونتۆن وەک ئەفسەری نیشانەی فەرمی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی (OBE) لە ڕێزلێنانی ساڵی نوێی ٢٠٠٦، فەرماندەی  نیشانەی فەرمی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی (CBE) لە ڕێزلێنانی ساڵی نوێی ٢٠١٦، ھەردووکیان بەھۆی خزمەتەکانی بۆ دراما پێی دراوە.

 کارەکانی 

 فیلم 
ساڵناوڕۆڵتێبینیسەرچاوە١٩٨٦کۆمرادیسبێستی دڵڕەق١٩٩٢ھاوڕێیەکانی پیتەر١٩٩٣دەربارەی ھیچشتێکمارگرێت١٩٩٤ئامۆژگاری کوشندە١٩٩٥دەنگی، دەرھێنەرھەست و ھەستیاری١٩٩٦نیوەشەوماریادەنگی، دەرھێنەر١٩٩٧منت بیرە؟لۆنۆروسکروفیدەنگی، دەرھێنەر١٩٩٨شکسپیرە لە خۆشەویستیداپەرستار١٩٩٩جاک و فاسۆلیادیلیدەنگی، دەرھێنەر٢٠٠٠ڕاکردنی مریشکبەنتیدەنگیمشک٢٠٠١ژیانێکی ترجانی٢٠٠٢کورتە، دەرھێنەرئامادەنائۆمیکورتە٢٠٠٣گەنجە گەشاوەکانلەوێدەبمتۆپە ڕەشەکەبریتچ٢٠٠٤ڤێرا دەیک٢٠٠٥نانی مەکفی٢٠٠٦پیاوی سێبەردەرھێنەر٢٠٠٧نوسەر ئازادەکانھاری پۆتەر و دەستەی فینێکسچی دەربارەی تۆ٢٠٠٨ئەم سیانەمان و دەرەوەماری٢٠٠٩قسەکردن لەگەڵ دارەکان٢٠١٠ئەلیس لە شارە سەرنجڕکاکێشەکانڕووخساری گوڵە بەرزەکاندەنگیساڵێکی ترجانێتھاری پۆتەر. مەرگی پیرۆز بەشی ١٢٠١١ئارسەر کریسمسدەنگی٢٠١٢دەنگی٢٠١٤شانازیمەلەفەسێنتکنۆتگراسپادیکتۆندەنگی٢٠١٧باڵندەی بچکووکShortدۆزینەوەی قاچەکانتپادیکتۆن ٢دەنگی٢٠١٩داونتۆن ئابیخاتوو مودمەلەفەسێنت: خانمی شەیتانکنۆتگراس٢٠٢٠ئەمیلێت٢٠٢٢داونتاون ئابیخاتوو. ماود٢٠٢٣جنۆکەی کانترڤیلخاتوون. ئومنیدەنگیڕاکردنی مریشک: بەیانی ناگێتبەنتیدەنگیTBAپادیکتۆن بۆ پیرۆدەنگی

 تەلەڤزیۆنی 
ساڵەکانناوڕۆڵ١٩٨٢ماڵی یاری١٩٨٦خانمەکان لە ئامادەیدسئیدیسگۆرانی پارێزگاری١٩٨٨تۆمسنڤاریوس١٩٨٩پۆلی فلیپەر١٩٩٣-١٩٩٠لەسەر ڕێگای باخەکە١٩٩٠ڕۆڵی شاشەشاکارلۆوی١٩٩١شاشەی دوو١٩٩٢ئەدا١٩٩٣بەوشێوەیە بەجێممەھێڵئەگەر خوداوەندت بینی پێی بڵێ١٩٩٤وودکۆکئیدنەفرانک ستۆبس پرۆمۆت دەکاتسوسانکریسمسی مۆڵیڤیرۆوس١٩٩٥ھاوڵاتی ئێکسسەیری ئەو دەوڵەتە بکەن کە تێیداین!١٩٩٥-١٩٩٨ئایا یاساییە؟١٩٩٥ھەمەجۆر١٩٩٦ھەمەجۆرچیرۆکەکان لە کریپتەوە١٩٩٨–٢٠٠٠١٩٩٩کوشتنی میدسۆمەردەیڤد کروپفێرد٢٠٠٢بکوژ٢٠٠٣با چیرۆکێک بنوسینسیخوڕەکانی کامبریتچنامۆ٢٠٠٥پەنجەمژینشکسپیر وتیبچکۆلەی بەڕیتانیخێزانەکەم و ئاژەڵەکان٢٠٠٦شاری سەگخاتوون برەیج٢٠٠٧بە درێژایی ژیانت لە کوێ بووم؟ئەنجێلاکرانفۆرد٢٠٠٨کلەیدەستپێدەکاتدایکبچووک و گەورە٢٠٠٩گەڕانەوە بۆ کانفرود٢٠١٠–٢٠١١سایکۆڤیل٢٠١٠سپی پێستەکام٢٠١١دکتۆر کێ٢٠١٢کچ٢٠١٣مشک و مۆل لە کاتی کریسمسداھەمەجۆر٢٠١٤ئەو ڕۆژە گۆرانیمان وتئینێد٢٠١٩٢٠٢٠خوێن و ھێزماریژاوەژاو٢٠٢٠-٢٠٢١ھەوڵدانپێنی٢٠٢٢- ئێستاتاجشاژنە ئێلیزابێسی دووەم

 شانۆی 
ساڵناوڕۆڵ١٩٨٢-١٩٨٣کوڕەکان و بوکەشوشەکام١٩٨٢-١٩٨٣١٩٨٢-١٩٨٣کسویچ لەشەڕی دووھەمدائانا١٩٨٤کچی باشپۆلوت١٩٨٥١٩٨٥-١٩٨٦١٩٨٧ڤینۆسڤینۆستەقە لە ئەسپ ناکەن، وانییە؟١٩٨٧-١٩٨٨جادووگەری ئۆز١٩٨٨مامە ڤانیاسۆنھا١٩٨٩لوبا١٩٩٠-١٩٩١بۆ ناو دارستان١٩٩١کچە بەھێزەکانکاسی١٩٩٤لەسەر کاتی قەرزکراو—١٩٩٤-١٩٩٥سلاو!بۆنفیا١٩٩٦ھیباس کروپۆس١٩٩٦-١٩٩٧کوڕەکان و بوکەشوشەکام١٩٩٨دیڤاس لە دۆنمار—٢٠٠٠-٢٠٠١سێ ڕۆحئینس٢٠٠٤کالیکۆ٢٠٠٧سواربوونی جیپسییەک ھاتمارگرێتفۆلیس لە کۆنسێرت٢٠٠٩سەرقاڵکردنی بەڕێز سلۆنکاس٢٠١١کلاری٢٠١٢سوینی تۆد: سەرتاشی جنۆکەی شەقامی فلیت٢٠١٣ئاوێنە بازنە گۆڕێنەرەکەمارتی٢٠١٤خەڵکی باش٢٠١٥گیسپی٢٠١٧کێ لە گورگ دەترسێت؟مارسا٢٠١٧-٢٠١٨فۆلیس٢٠٢٠ژاوەژاو

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتای باشترین خانمەکتەر
پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی
پۆل:خانمەکتەرانی ئینگلیزی شکسپیر
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران
پۆل:دەیمەکانی فەرماندەی نیشانەی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی
پۆل:خانمەکتەرانەی کە خەڵاتی دەیمھودی بەریتانیان بردۆتەوە.