سوورەتی مەککەیی

وێنۆک
سوورەتە مەککییەکان بریتی یە لەو (سوورەت یان ئایەت) کە جبریل - علییە سلام - دایبەزاندووەتە سەر پێغەمبەر (ﷺ) لە پێش کۆچکردنی پێغەمبەر (ﷺ) بۆ(مەدینە)، ‏باداگرتنەکە لەدەرەوەی (مەککە)ش بوو بێت. 

 سوودەکانی ئایەتەکانی مەککە 
لە قورئانی پیرۆزدا ھەشتا و پێنج سوورەتی مەککەی ھەیە، ھەروەھا بیست و نۆ سوورەتی مەدەنی بەپێی فەرموودەی جیاواز. لە باسکردنی سوودەکاندا، ئەوەی گرنگترین ئایەتەکانی مەککە جیادەکاتەوە، کورتی ئایەتەکانیان، کە تایبەتمەندن بە کورتی، سەرزەنشت، ئاگادارکردنەوە، شێوازی توند، و وشەی ھەڵبژێردراو و سەرنجڕاکێش بۆ ڕاکێشانی سەرنج بۆ واقیعەکانی گەردوون؛ و ڕۆحە بێباکانە و ھەستە گێژاوەکان لە کاریگەری داب و نەریتی پێش ئیسلام دەھەژێنن و ئارگیومێنت و بەڵگەی عەقڵی یەکلاکەرەوە و بەڵگەی زیندووبوونەوە دابمەزرێنن و نموونەی ئەوەش بخەنەڕوو، و تەحەدای عەرەبەکانی پێش ئیسلام بکەن بۆ قسەکردنیان بۆ ھێنانی قورئانێکی لەو شێوەیە، و باس لە چیرۆکی ڕابردوو و لەناوچوونی درۆزنەکان بکەن. لە زۆرێک لە سوورەتکانی مەککەدا بۆمان دەردەکەوێت کە تیشک دەخاتە سەر بناغەکانی ئیمان، وەک سورەتی ئەنعام و سورەتی نەحل کە ئایەتەکانیان باس لە یەکتاپەرستی و دامەزراندنی دڵ و ڕووح و بەڵگە لەسەری دەکات، و سوورەتی قیامەت لەو سوورەتانەن کە باسیان لە سەلماندنی واقیعی ڕۆژی دوایی و زیندووبوونەوەی دوای مردن بۆ حساب و پاداشت و بەڵگەی سەلماندنی دەکرد.

 خەسڵەتەکانی سوورەتی مەککەیی 
 ئەو سووڕەتانەی لە شاری مەککە دابەزیوون دەستەواژەی (کلا) تێدایە وبەمەش دەبێتە سوورەتی مەککەیی، زۆرینەی ئەو سوورەتانەش لە بەشی نیوەی کۆتایی قورئانن.
 ھەر سووڕەتێک کە خودای گەورە تێیدا فەرموویەتی (یا ایھا الناس) و خودای گەورە تێیدا نەیفەرمووە (یا ایھا الذین امنو)، ئەوا سوورەتی مەککەیییە، تەنھا سوورەتی حەج نەبێت کە خودای گەورە تێیدا فەرمووە (ێا ایھا الذین امنو ارکعوا و اسجدوا) و زۆرینەی زانایان ئەم سووڕەتە بە سوورەتی مەککەیی دادەنێنن.
 ھەموو ئەو سووڕەتانەی کە باس لە چیرۆکی پێغەمبەران دەکات و باس لە نەتەوە و میللەتانی پێشووتر دەکات، ئەوا سووڕەتی مەککەیییە تەنھا سووڕەتی البقرە نەبێت.
 ھەر سووڕەتێک باسی چیرۆکی پێغەمبەر ئادەم (علییە السلام) و ئیبلیس بکات ئەوا سووڕەتێکی مەککەیییە، تەنھا سووڕتی البقرە نەبێت.
 ئەو سووڕەتانە کە بە پیتەکان دەستی پێکردوە وەک (الم) و (الر) و ئەوانی دیکەش ئەوا سووڕەتی مەککەیین، تەنھا سووڕەتی البقرە و سووڕەتی ال عمران نەبێت.
ھەروەھا تایبەتمەندییەکانی سووڕەتی مەککەیی بریتی بوو لە داواکردن بۆ یەکخواپەرستی و ھاوبەشی نەکردن (شرک) بۆ اللە لە پەرستن، چونکە تاکە خودایە کە شایەنی پەرستنە، ھەروەھا لە سوورەتە مەککەیییەکان باس لە ڕۆژی دوایی و پاداشت و سزای ئەو ڕۆژە دەکات و باس لە دۆزەخ و سزاکانی کراوە لەگەڵ باسی بەھەشت و نیعمەتەکانی، ھەروەھا یەکێکی دیکە لە تایبەتمەندییەکانی ئەوەیە کە دەستەواژەکانی کورتن و وشەکانی بەھێزن

 پێڕستی سووڕەتەکان 
پێڕستی سووڕەتەکانی مەککەیی:
سووڕەتژمارەکەی"موسوعة القرآن، فھرس القرآن" . موقع الإسلام الدعوی والإرشادی.لاپەڕەکەیئەمە بەپێی نوسخەی نوێی کۆمەڵەی شا فەھد بۆ چاپکردنی موسحەفی پیرۆز. چونکە لە ھەمان کاتدا چاپی تر ھەیە لە ژمارەی ڕستەکاندا جیاوازی ھەیە و بەمشێوەش ژمارەی پەڕەکەیشی جیا دەبێت.ژمارەی ئایەتەکانی
(پەپێی گێڕانەوەی حەفس لە عاسمەوە)جۆرەکەی بەپێی شوێنی دابەزیننۆرەی دابەزینزانایانی ئیسلام ڕاجیاوازییان ھەیە لەسەر دابەزینی ئایەتەکان لە قورئان چونکە ھەندێک ئایەت ھەیە ئاماژە بە دابەزینی دەکات بە جیایی ھەندێکیش بە کۆ، بۆیە قورئان بە چەندین دابەزین دا تێپەڕیوە تیایاندایە بە کۆ بووە تیاشیدایە بە جیایی بووە لە قۆناغەکانی دابەزینی قورئان لە خواوە بۆ پێغەمبەرەکەی محەممەد.المعارف:  الدرس السابع: نزول القرآن (3)، ص: 126 - 127 - 128ترتیب سوور القرآن الکریم: دراسة تحلیلیة لأقوال العلماء، د. طە عابدین طھسوژدە لەخۆ دەگرێتن للقرآن وعلومە: الآیات التی فیھا سجداتفاتیحە١١٧مەککەیی٥نەخێرئەنعام٦١٢٨١٦٥مەککەیی٥٥نەخێرئەعڕاف٧١٥١١٠٦مەککەیی٣٩بەڵێ-ئایەتی ٢٠٦یوونوس١٠٢٠٨١٠٩مەککەیی٥١نەخێرھوود١١٢٢١١٢٣مەککەیی٥٢نەخێریووسوف١٢٢٣٥١١١مەککەیی٥٣نەخێرئیبڕاھیم١٤٢٥٥٥٢مەککەیی٧٢نەخێرحیجر١٥٢٦٢٩٩مەککەیی٥٤نەخێرنەحل١٦٢٦٧١٢٨مەککەیی٧٠بەڵێ-ئایەتی ٤٩ئیسڕا١٧٢٨٢١١١مەککەیی٥٠بەڵێ-ئایەتی ١٠٧کەھف١٨٢٩٣١١٠مەککەیی٦٩نەخێرمەڕیەم١٩٣٠٥٩٨مەککەیی٤٤بەڵێ-ئایەتی ٥٨تاھا٢٠٣١٢١٣٥مەککەیی٤٥نەخێرئەنبیا٢١٣٢٢١١٢مەککەیی٧٣نەخێرموئمینوون٢٣٣٤٢١١٨مەککەیی٧٤نەخێرفوڕقان٢٥٣٥٩٧٧مەککەیی٤٢بەڵێ-ئایەتی ٦٠شوعەڕا٢٦٣٦٧٢٢٧مەککەیی٤٧نەخێرنەمل٢٧٣٧٧٩٣مەککەیی٤٨بەڵێ-ئایەتی ٢٥قەسەس٢٨٣٨٥٨٨مەککەیی٤٩نەخێرعەنکەبووت٢٩٣٩٦٦٩مەککەیی٨٥نەخێرڕووم٣٠٤٠٤٦٠مەککەیی٨٤نەخێرلوقمان٣١٤١١٣٤مەککەیی٥٧نەخێرسەجدە٣٢٤١٥٣٠مەککەیی٧٥بەڵێ-ئایەتی ٢٥سەبا٣٤٤٢٨٥٤مەککەیی٥٨نەخێرفاتر٣٥٤٣٤٤٥مەککەیی٤٣نەخێریاسین٣٦٤٤٠٨٣مەککەیی٤١نەخێرساففات٣٧٤٤٦١٨٢مەککەیی٥٦نەخێرساد٣٨٤٥٣٨٨مەککەیی٣٨بەڵێ-ئایەتی ٢٤زوممەڕ٣٩٤٥٨٧٥مەککەیی٥٩نەخێرغافر٤٠٤٦٧٨٥مەککەیی٦٠نەخێرفوسسیلەت٤١٤٧٧٥٤مەککەیی٦١بەڵێ-ئایەتی ٢٤شوڕا٤٢٤٨٣٥٣مەککەیی٦٢نەخێرزوخڕوف٤٣٤٨٩٨٩مەککەیی٦٣نەخێردوخان٤٤٤٩٦٥٩مەککەیی٦٤نەخێرجاسیە٤٥٤٩٩٣٧مەککەیی٦٥نەخێرئەحقاف٤٦٥٠٢٣٥مەککەیی٦٦نەخێرقاف٥٠٥١٨٤٥مەککەیی٣٤نەخێرزاریات٥١٥٢٠٦٠مەککەیی٦٧نەخێرتووڕ٥٢٥٢٣٤٩مەککەیی٧٦نەخێرنەجم٥٣٥٢٦٦٢مەککەیی٢٣بەڵێ-ئایەتی ٦٢قەمەڕ٥٤٥٢٨٥٥مەککەیی٣٧نەخێرواقعە٥٦٥٣٤٩٦مەککەیی٤٦نەخێرمولک٦٧٥٦٢٣٠مەککەیی٧٧نەخێرقەلەم٦٨٥٦٤٥٢مەککەیی٢نەخێرحاققە٦٩٥٦٦٥٢مەککەیی٧٨نەخێرمەعارج٧٠٥٦٨٤٤مەککەیی٧٩نەخێرنووح٧١٥٧٠٢٨مەککەیی٧١نەخێرجن٧٢٥٧٢٢٨مەککەیی٤٠نەخێرموزەممل٧٣٥٧٤٢٠مەککەیی٣نەخێرموددەسیر٧٤٥٧٥٥٦مەککەیی٤نەخێرقیامە٧٥٥٧٧٤٠مەککەیی٣١نەخێرئینسان٧٦٥٧٨٣١مەدینەیی٩٨نەخێرموڕسەلات٧٧٥٨٠٥٠مەککەیی٣٣نەخێرنەبەء٧٨٥٨٢٤٠مەککەیی٨٠نەخێرنازیعات٧٩٥٨٣٤٦مەککەیی٨١نەخێرعەبەس٨٠٥٨٥٤٢مەککەیی٢٤نەخێرتەکویر٨١٥٨٦٢٩مەککەیی٧نەخێرئینفتاڕ٨٢٥٨٧١٩مەککەیی٨٢نەخێرموتەففیفین٨٣٥٨٧٣٦مەککەیی٨٦نەخێرئینشقاق٨٤٥٨٩٢٥مەککەیی٨٣بەڵێ-ئایەتی ٢١بوڕووج٨٥٥٩٠٢٢مەککەیی٢٧نەخێرتارق٨٦٥٩١١٧مەککەیی٣٦نەخێرئەعلا٨٧٥٩١١٩مەککەیی٨نەخێرغاشیە٨٨٥٩٢٢٦مەککەیی٦٨نەخێرفەجڕ٨٩٥٩٣٣٠مەککەیی١٠نەخێربەلەد٩٠٥٩٤٢٠مەککەیی٣٥نەخێرشەمس٩١٥٩٥١٥مەککەیی٢٦نەخێرلەیل٩٢٥٩٥٢١مەککەیی٩نەخێرزوحا٩٣٥٩٦١١مەککەیی١١نەخێرشەڕح٩٤٥٩٦٨مەککەیی١٢نەخێرتین٩٥٥٩٧٨مەککەیی٢٨نەخێرعەلەق٩٦٥٩٧١٩مەککەیی١بەڵێ-ئایەتی ١٩قەدڕ٩٧٥٩٨٥مەککەیی٢٥نەخێربەیینە٩٨٥٩٨٨مەدینەیی١٠٠نەخێرزەلزەلە٩٩٥٩٩٨مەدینەیی٩٣نەخێرعادیات١٠٠٥٩٩١١مەککەیی١٤نەخێرقارعە١٠١٦٠٠١١مەککەیی٣٠نەخێرتەکاسوڕ١٠٢٦٠٠٨مەککەیی١٦نەخێرعەسڕ١٠٣٦٠١٣مەککەیی١٣نەخێرھومەزە١٠٤٦٠١٩مەککەیی٣٢نەخێرفیل١٠٥٦٠١٥مەککەیی١٩نەخێرقوڕەیش١٠٦٦٠٢٤مەککەیی٢٩نەخێرماعوون١٠٧٦٠٢٧مەککەیی١٧نەخێرکەوسەر١٠٨٦٠٢٣مەککەیی١٥نەخێرکافیڕوون١٠٩٦٠٣٦مەککەیی١٨نەخێرمەسەد١١١٦٠٣٥مەککەیی٦نەخێرئیخلاس١١٢٦٠٤٤مەککەیی٢٢نەخێرفەلەق١١٣٦٠٤٥مەککەیی٢٠نەخێرناس١١٤٦٠٤٦مەککەیی٢١نەخێر

 سەرچاوەکان 

پۆل:ئایەت
پۆل:سوورەتەکانی قورئان
پۆل:مەککە
پۆل:ئەسباب نزوول