کی

کی یان چی بوارێکی وزەی ناوەیە یان سەرچاوەیەکی ھێزە لە کلتووری چینیدا. پێی وایە کە بەشێکی ھێزی ژیانی ھەموو بوونەوەرێکی زیندوو بێت. ئەم وشەیە لە زمانی کۆریدا بە gi و لە زمانی ژاپۆنیدا بە ki دەخوێندرێتەوە. چی بەزۆری وەک وزەی ژیان یان بە سادەیی بە «وزە» وەرگێڕدراوە و وەرگێڕانی وشەیی وەک ھەوا و ھەناسە و ھەڵم بۆ کراوە. چی بنەمای بنەڕەتییە لە پزیشکیی نەریتی چینی و لە ھونەرە جەنگییەکانی چینیدا. پراکتیزەکردنی و ھاوسەنگکردنی چی پێی دەوترێت چی گۆنگ.

باوەڕدارانی چی وەک ھێزێکی ژیانی وەسفی دەکەن کە دەبێت ڕەوتی بێ بەربەست بێت بۆ تەندروستی. چی چەمکێکی ساختەی زانستی پشتڕاستنەکراوە و پەیوەندی بە چەمکی وزەی بەکارھێنراو لە زانستدا نییە (وزە خۆی چەمکێکی زانستی جێھێڵدراو). مێژوونووسی پزیشکی لە چین، پاوڵ یو. ئۆنسکۆڵد دەشڵێت «ھیچ بەڵگەیەک نییە بۆ چەمکی 'وزە'- چ بە مانای فیزیکی توند یان تەنانەت بە مانایەکی ئاخاوتنیتر- لە ھیچ شوێنێکی تیۆری پزیشکی چینیدا.»

 سەرچاوەکان 

پۆل:چەمکە فەلسەفییەکان
پۆل:فەلسەفەی چینی
پۆل:ئایکیدۆ
پۆل:زڕزانست