قۆریەکەی ڕەسڵ

قۆریەکەی ڕەسڵ وێکچواندنێکە، کە لەلایەن فەیلەسوف بێرتڕاند ڕەسڵ (١٨٧٢-١٩٧٠) داڕێژراوە، بۆ نیشاندانی ئەوەی کە قورسایی فەلسەفی بەڵگە دەکەوێتە سەر کەسێک کە بانگەشەیەک دەکات بۆ ئەزموونێک کە شایەنی بەهەڵەداخستنەوە نەبێت، لەجیاتی گۆڕینی قورسایی بەهەڵەدا خستنەوە بۆ کەسانی تر.

ڕەسڵ بە شێوەیەکی دیاریکراو وێکچواندنەکەی خۆی لە چوارچێوەی ئایندا بەکارهێناوە. ئەو نووسیویەتی کە ئەگەر بیسەلمێنێت، بەبێ پێشکەشکردنی بەڵگە، کە قۆریەک، کە زۆر بچووک بێت تا بە تەلیسکۆپەکان ببینرێت، بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە لە شوێنێک لە بۆشایی نێوان زەوی و مەریخ، ناتوانێت چاوەڕێی ئەوە بکات کە کەس باوەڕی پێ بکات تەنها لەبەر ئەوەی ناسەلمێنرێت کە هەڵەیە.

قۆریەکەی ڕەسڵ ھێشتا لە گفتوگۆکان دەربارەی بوونی خودا بەکاردەھێنرێت، و کاریگەریی ھەبووە لە بوارە جۆراوجۆرەکان و میدیاکاندا.

 پێناسە 
لە وتارێکدا بە ناونیشانی "ئایا خودا هەیە؟" کە لەلایەن گۆڤاری ئیلەسترەید لە ساڵی ١٩٥٢ سپۆنسەر کرابوو، بەڵام هەرگیز بڵاو نەکرایەوە، ڕەسڵ نووسیویەتی:

لە ساڵی ١٩٥٨، ڕەسڵ وردەکاری لەسەر ئەم وێکچواندنە بڵاوکردەوە:

 وێکچواندنی هاوشێوە 
بیرمەندانی تر هاوشێوەی نا-پوچەڵنەکراوەیان خستۆتە ڕوو، وەک جەی بی بێری لە کتێبی ساڵی ١٩١٣، بەناوی مێژووی ئازادیی بیرکردنەوە:هەندێک کەس وا قسە دەکەن وەک ئەوەی ئێمە لەسەر حەق نەبین لە ڕەتکردنەوەی تیۆرێکی ئاینی ئەگەر نەتوانین هەڵەبوونی بسەلمێنین. بەڵام قورسایی بەڵگە لەسەر ڕەتکەرەوە نییە.... ئەگەر پێیان وترا کە لە هەسارەیەکی دیاریکراو کە دەوری سیریۆس دەسوڕێتەوە، ڕەگەزێک لە گوێدرێژ هەیە کە بە زمانی ئینگلیزی قسە دەکەن و کاتەکانیان بەسەردەبەن لە گفتوگۆکردن لەسەر تۆکمەکردنی ڕەگەز، ناتوانیت ئەو قسانە ڕەت بکەیتەوە، بەڵام ئایا، لەسەر ئەو هۆکارە، هیچ بانگەوازێکی هەیە کە باوەڕیان پێ بکرێت؟ هەندێک لە مێشک ئامادەن بۆ قبوڵکردنی، ئەگەر زۆر جار دووپات بکرێتەوە، لەڕێگەی هێزی پێشنیارەوە.ئەستێرەناس کارڵ ساگان لە کتێبی ساڵی ١٩٩٥ The Demon-Haunted World وێکچواندنێکی هاوشێوەی پێشکەش کرد کە نەناسراوە بەناوی ئەژدیها لە گەراج وەک نمونەیەک لە بیرکردنەوەی گومانگەرایی. ئەگەر سەگان بانگەشەی ئەوە کرد کە ئەژدیهاێک لە گەراجێک هەیە، ئەوا پێت خۆشە بۆ خۆت بیسەلمێنیت بەڵام ئەگەر ئەژدیهای سەگان ئەستەم بێت بدۆزرێتەوە:ئێستا، جیاوازی نێوان ئەژدیهایەکی نەبینراو، بێجەستە، لە هەوادا (بە ئاسمانەوە) کە ئاگرێکی بێگەرمی لە دەمی فڕە دەدات لەگەڵ 'هیچ ئەژدیهایەک' چیە؟ ئەگەر هیچ ڕێگایەک نەبوو بۆ ڕەتکردنەوەی مشتومڕەکەم، هیچ تاقیکردنەوەیەکی خەیاڵی نەبوو کە لە دژی بێت، مەبەست چیە لەوەی بڵێی کە ئەژدیهاکەی من بوونی هەیە؟

 کاریگەری لە لاساییکەرەوە ئایینییەکان 
چەمکی قۆریەکەی ڕەسڵ کاریگەریی زیاتر لەسەر چەمکی ئایینی وەک ئەسپی شاخداری پەمەیی نەبیراو و دەعبای مەعکەرۆنی فڕیو هەبووە. مۆسیقاژەن و شاعیرێکی دەروونی ساڵی ١٩٦٠ەکان دەیڤید ئالێن لە گروپی گۆنگ وێنەی قۆریەکی فڕیوی لە گەردوونی هەسارەی گۆنگ و سێگۆی ئەلبومەکەی بەکارهێناوە، و بە تابلۆی قۆریەکەی ڕەسڵ لە کتێبێکدا.

 پێڕست 

پۆل:فەلسەفەی ئایین
پۆل:گومانکردن
پۆل:ڕەخنە لە ئایین
پۆل:بێرتراند ڕاسێل
پۆل:بێخوایی
پۆل:ڕەخنە لە دین