ناحیەی تانجەرۆ

ناحیەی تانجەرۆ کە لە ئێستادا پێی دەوترێت ناحیەی عەربەت یەکێکە لە دوو ناحیەی قەزای سلێمانی لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی عەربەتە.  https://ckb.wikipedia.org/wiki/http://krso.net/Default.aspx?page=article&id=836&l=3

 ناو 
هەرچەندە لە ئێستادا زاراوەی ناحیەی تانجەرۆ بەکارنایەت، ئەمەش بەهۆی ئەوەی لە بەرواری (٢٣ ی ئابی ساڵی ٢٠٢٣) بە فەرمی ناوی (ناحیەی تانجەرۆ) گۆڕدرا بە (ناحیەی عەربەت)،هێشتا گرنگی خۆیی هەیە لە زاراوەناسی و بنچینەناسی وشەکان لە زمانی کوردیدا. ناوی ناحیەی تانجەرۆ گۆڕدرا بە ناحیەی عەربەت= ئێستا نیوز https://esta.krd/265634/  ..  
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوی چەمی تانجەرۆوە ھاتووە کە بە ناو ئەم ناحیەیەدا تێپەڕ دەبێت. لێکدانەوەی وشەی تانجەرۆ چەند بۆ چوونێک ھەڵدەگرێت:
 تانج+ڕۆ گوایە ئاوی ئەم ڕووبارە ئەوەندە خێرایە وەک تانجی(تاژی) خێرا دەڕوات. ڕۆ بەواتای ڕۆیشتن دێت.
 تەنکەڕۆ گوایە لەم وشەیەوە ھاتووە لەبەرئەوەی ئەم ڕووبارە بە شوێنێکی تەسکدا دەڕوات، یان ئەم ڕووبارە قوڵ نییە، بە پێی کات گۆڕدراوە و بووەتە تانجەرۆ.
 گوایە شازادەیەک لە ڕۆژی نەورۆزدا بۆ گەشت چووەتە سەر ئەم ڕووبارە و تاجەکەی لەسەر کەوتووەتە خوارەوە و ڕووبارەکە بردوویەتی و لەو دەمەدا وتوویەتی تاجەکەم ڕۆ، ئیتر بە پێی کات بووەتە تانجەرۆ. 

 جوگرافیا 
ناحیەی تانجەرۆ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم ناحیانەدا؛ لە باکوورەوە لەگەڵ ناحیەی سرۆچک و ناحیەی سیتەک، لە باشوورەوە لەگەڵ ناحیەی زەڕایەن و ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ناحیەی سەید سادق، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ناحیەی بەکرەجۆ.

 مێژوو 
 وشەی تانجەرۆ لە ھەموو بەڵگە عوسمانییەکاندا وەکو یەکەیەکی ئیداری نەھاتووە بەڵکو وەکو ناوی ڕووبارێک ھاتووە، لەو بەڵگەنامانەدا ئاماژە بە سەرچاوەکانی درووستبوونی ئەم ڕووبارە دەکات کە لە یەکگرتنی ئاوەکانی(ھەناران، سەرچنار و کەنەکەوە)وە کە لە خاکی ناحیەی سەرچناری ڕۆژاواوە ھەڵدەقوڵێت و ڕوودەکاتە دەشتی شارەزوور.  
 تانجەرۆ دەکەوێتە سنووری ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵاتەوە کە ناحیەیەکی ناوەندی لیوای سلێمانی بوو، لە سەردەمی پاشایەتیدا حکومەت ناوی ئەم ناحیەیەی گۆڕی بە تانجەرۆ، ئەمڕۆ چەند کەرت و گوندێکی ئەم ناحیەیە دەکەونە سنووری شارەوانی سلێمانییەوە وەک(قڕگە ، ھۆمەرەکوێر، زێڕینۆک، قەرەتۆغان ، ھوانە ، چەقلاوا ، ژاڵەی سەروو ، ژاڵەی خواروو ، ڕازیانە ، شێخ وەیساوا و کۆڵەبی).
 لە نێوان ساڵانی ١٨٦٩-١٨٧٢ 
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا:
 ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی قەزاکان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی ھۆزەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا.
 ھێنانەکایەی قەزای زڕگوێز بەدابڕاندنی ڕووبەرێک لە قەزای سلێمانی. کە ناوەندەکەی گوندی زڕگوێز بوو. سنووری ئەم قەزایە ھەمان سنووری ناحیەی تانجەرۆی ئێستا دەکات.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی (١٨٦٩ - ١٨٧٢)دا.
 لەنێوان ساڵانی ١٨٧٣-١٨٧٥ 
لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی عێراقی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە قەزا و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە ناحیە. لەم سەردەمەدا قەزای زڕگوێز کرایە ناحیەی زڕگوێز و لکێندرا بە قەزای سلێمانییەوە.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٨٧٥)دا
 لە ساڵی (١٨٩٢) 
 ناوی ناحیەی زڕگوێز گۆڕدرا بە ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵات.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٨٩٤)دا.
 لە ساڵی (١٩١٢) 
 ناوی ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵات گۆڕدرایەوە بە ناحیەی زڕگوێز.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩١٢)دا.
 لە نێوان ساڵانی (١٩١٨-١٩٣٦)دا 
نەمانی دەوڵەتی عوسمانی دەستپێکردنی دەسەڵاتی ئینگلیز و پاشایەتی.
 لەم سەردەمەدا ناحیەی زڕگوێز ناوی گۆڕدرا بە ناحیەی تانجەرۆ و ناوەندەکەی لە گوندی زڕگوێزەوە گواسترایەوە بۆ شارەدێی عەربەت.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٣٦)دا.

 لە نێوان ساڵانی (١٩٥٨-١٩٩٠)دا 
 بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٥٨) لە ٢٠\١١\١٩٧٩دا (١١) کەرتی ئەم ناحیەیە دابڕێندرا و لکێندرا بە ناحیەی وارماواوە، لە دەستپێکی پڕۆسەی خاپوورکردنی گوندەکانی باشووری کوردستان لەلایەن ڕژێمی بەعس و کۆکردنەوەی گوندنشینان لە ئۆردوگا زۆرەملیەکاندا لەوانە ئۆردوگای (الاخوة-برایەتی) لە کەرتی(١٩/باریکە)ی سەر بەم ناحیەیە، ئەم ئۆردوگایە کرا بە ناوەندی قەزای الاخوة و ناحیەی تانجەرۆ خرایە سەر ئەم قەزا تازەیە.  
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٧٧)دا.
 بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣١١) لە ٢\٦\١٩٨٩دا ناوی قەزای الاخوةی گۆڕی بۆ قەزای صدامیة حلبجة و ناوەندەکەی گواستەوە بۆ ھەڵەبجەی تازە و ناوی  عەربەت و ناحیەی تانجەرۆشی گۆڕی بۆ (الاخوة) و ناوەندەکەی لە ئۆردوگای برایەتییەوە گواستەوە بۆ عەربەت و لە ھەمان ساڵدا ئەم ناحیەیە خرایە سەر قەزای سلێمانی. 
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٩٠)دا.

 کارگێڕی 
ئەم ناحیەیە لە ٧١ گوند پێکھاتووە: 

 عەربەت(ناوەند)
 باخچە، تانجەرۆ
 بادەرە
 باریکە، عەربەت
 بەردەکەڕ، تانجەرۆ
 بێستان سووری بچووک
 بێستان سووری گەورە
 پوشێن
 چەقلاوا
 چەناخچیان
 چوارتاق
 حارس ئاوا
 حەمەی بارام
 خاک و خۆڵ، تانجەرۆ
 خرابە
 خەراجیان
 داربەڕولە، تانجەرۆ
 دارەڕەش
 دەربەندفەقەرە
 دەمرکان
 دێی ئەلی
 دێی بارام
 دێی ڕەمەزان
 ڕازیانە، تانجەرۆ
 زڕگوێز
 زڕگوێزەڵە
 زێڕینجۆی خواروو
 زێڕینجۆی سەروو
 ژاڵەی خواروو
 ژاڵەی سەروو
 سەدوبیست، تانجەرۆ
 سەماوات
 سولەکان
 شەمە
 شێخ عەوڵا
 شێخ عومەر
 شێخ وەیساوا
 عارفاوا
 فەرەجاوا
 قازاو
 قڕگە
 قسرتی خواروو
 قسرتی سەروو
 قەرەتۆغان
 قەڕاڵی
 کارێز، تانجەرۆ
 کاژاوی حەمەساڵەح
 کانی شاسوار
 کانی ھەنجیر، تانجەرۆ
 کانی وەیس
 کەماڵانی خواروو
 کەماڵانی سەروو
 کۆزەڕەقە
 کۆڵەبی
 کۆمەڵگای باریکە
 کۆمەڵگای تانجەرۆ
 گامێشەوان
 گەدان
 گەڵباخ
 گورگەچیا، تانجەرۆ
 گۆماو، تانجەرۆ
 ناوگردان، تانجەرۆ
 نەمەڵ
 نیسکەجۆ
 ھەنجیرە، عەربەت
 ھوانە
 وێلەکەی خواروو
 وێلەکەی سەروو
 وێڵەدەر
 یاسین تەپە
 یەخیماڵی
 یەکماڵە

500px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی تانجەرۆ

 ئەمانەش ببینە 
 قەزای سلێمانی
 عەربەت
 پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
 پێڕستی گوندەکانی قەزای سلێمانی

 سەرچاوەکان 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان