ئەحمەد شا بەھادور

ئەحمەد شا بەھادور () (٢٣ی کانوونی دووەمی ١٧٢٥–١ی ١ی ١٧٧٥) کوڕی محمد شا گورکانی و ئیمپراتۆری گورکانەکانی ھیندستان بووە، ئەوکاتەی ھاتە سەر تەختی پاشایەتی کاتێک بوو کە دەسەڵاتی گورکانەکان بەرەو دابەزین دەچوو.https://books.google.com/books?id=4j_VLlGqVSoC&q=Mujahidu-d+Din+Ahmad+Shah+Ghazi&pg=PA663

 جێنشینی 
ھەواڵی مردنی کەسە متمانەپێکراوەکەی، قەمەرەدین خان لە کاتی شەڕی سیرھیندا شەڕی مانوپوری ساڵی (١٧٤٨) بووە ھۆی نەخۆشییەکی سەختی محمد شا و دواجار دوای ماوەیەکی کەم. شازادە ئەحمەد لە ١٨ی نیسانی ١٧٤٨ سەرکەوتە سەر تەختی پاشایەتی و لە ٢٨ی نیسانی ١٧٤٨ لە قەڵای سوور لە دەھلی تاجی سەری دانرا. نازناوی ئەبو ناسر موجاھیدولدین ئەحمەد شا غازیی وەرگرت.

سەفدارجونگ، نەوابی عود، وەک وەزیری گەورە، عیمادولمولک وەک میر بەکشی و موین- ئولمولک کوڕی قەمەرەدین خان وەک پارێزگاری پەنجاب.https://books.google.com/books?id=Dh6jydKXikoC&pg=PA631

خزمەتکاری سەرەکی دەرباری موغەکان، جاڤد خان، نازناوی فەرمی نەواب بەھادوری پێبەخشرا و سوپایەکی ٥٠٠٠ کەسی پێبەخشرا. لەگەڵ دایکی ئیمپراتۆر کە ھێزێک لە ٥٠ ھەزار، جاڤد خان بوو بە حاکمی کاریگەر. سەرھەڵدانی جاڤد خان بۆ دەسەڵات و دەسەڵاتەکەی وەک سووکایەتیکردن بە ئاغا و ئەرستۆکراسی ئیمپراتۆرییەت و بەتایبەتی سەربازەکانی ئیمپراتۆر سەیر دەکرا.https://books.google.com/books?id=zp0FbTniNaYC&pg=PA29

 سەرپێچییە ناوخۆیییەکان (١٧٥٠–١٧٥٤) 
 دژایەتی سەفدارجونگ بۆ لایەنگری 
وێنۆک|سەفدارجونگ زانیاریدەر بوو دژی ھاوڕێیەتی قودسیا بێگم. بەھۆی دژایەتیکردنی لەگەڵ خالید جاڤد خان لە نیعمەت کەوتە خوارەوە.
قودسیا بەگم ھەموو ھەوڵێکی دا بۆ پاراستنی ئەو دەسەڵاتە بەرزەی کە بە جاود خان درابوو و دەسەڵاتی پێدا ھێز بەکاربھێنێت دژی ئەو کەسانەی کە دژایەتیان دەکرد و ھەم ئەو و ھەم ئەویش ناڕەزاییان ھەبوو. دوای ئەوەی سەفدارجونگ لە ھەوڵێکی تیرۆرکردن لە ساڵی ١٧٤٩ ڕزگاری بوو (بە پیلانی جاڤد خان)، بەھۆی وەڵامدانەوەیەوە گرژییەکان لە دادگای موغەکاندا سەریان ھەڵدا کاتێک ھەوڵیدا ھەر کەسوکارێکی وەزیرە گەورەکانی پێش مردنی شەرعییەت لابدات، ھەروەھا ھەوڵیدا ھەموو ئەندامانی ئەو وڵاتە دەربکات فراکسیۆنی ئیمپراتۆری ئەفغانستان لە پۆستە دەسەڵاتدارەکان بەھۆی ئەو یارمەتییانەی کە لە خزمەکە وەریان گرتبوو. ئەم سیاسەتانە سەفدارجونگیان ھێنایە ململانێ لەگەڵ ئەندامانی سەرەکی فراکسیۆنی تورانی و بەتایبەتی جاڤد خان.

 زیندان و پشێوی سەڵابات خان لە سوپای موغەکاندا 
لە ساڵی ١٧٥٠دا، جاوید خان فەرماندەی موغەکانی سەلابات خان دەستگیرکرد، کە داوای پارەی ١٨ ھەزار سەربازەکەی کردبوو کە دوای تەواوکردنی ئەو گەشتە دیاریکراوەی دژی مەروار بانگھێشتکرابوونەوە بۆ دەلھی. لە کاتی زیندانیکردندا، سەڵابات خان ھەموو موڵک و ماڵی خۆی فرۆشت بۆ ئەوەی پارەی سەربازەکانی بدات بۆ ئەوەی ڕاپەڕینێکی ئەگەری ڕابگرێت و لەو کاتەوە وەک دەروێش لە ھەژاریدا ژیاوە.

 پێشڕەوی سەفدارجونگ لە دژی ھاوپەیمانەکانی جاڤد خان لە ڕۆھیلخان 
ئەحمەد خان بەنگەش بە تووڕەیی لە سیاسەتەکانی وەزیری وەزیری گەورە، ھێرشی کردە سەر کەلوپەلی سەفدارجونگ لە ئاواد، لەو ماوەیەدا سەفدارجونگ لە ملی بریندار بوو.

سەفدارجونگ وەڵامی دایەوە بە کۆکردنەوەی سوپایەک کە جات و ماراتا بەکرێگیراوی لەخۆگرتبوو. ئەمەش بووە ھۆی شکستپێھێنانی دڵسۆزانی قودسیا بێگم لە ڕۆھیلخاند، لەو کاتەدا ئەحمەد شا داوای ڕاگرتنی دەستبەجێی شەڕەکانی کرد. سەفدارجونگ گوێڕایەڵی بوو بەڵام فەرمانی بە یەکەکانی تورک بە سەرۆکایەتی محەممەد عەلی جرچی بۆ تیرۆرکردنی جاڤد خان بەھۆی تێوەگلانی لە خراپەکارییەکان لە ئابی ١٧٥٢.
ئەم کارەی سەفدارجونگ ڕێگای بۆ سەرھەڵدانی نەیارانی قودسیا بێگم لەناو فراکسیۆنی جاڤد خان وەک ئینتیزام ئوددەولا خۆش کرد.

 مەرگ 
ئەحمەد شا بەھادور دوای ئەوەی لە ساڵی ١٧٥٤ لە پۆستەکەی لە قەڵای سەلیمگار زیندانی کرا. تا کۆتایی ژیانی لەوێ مایەوە و لە ساڵی ١٧٧٥ لە تەمەنی ٤٩ ساڵیدا لە سەردەمی ئیمپراتۆر شا عەلامی دووەمدا کۆچی دوایی کرد. یەکێک لە کوڕەکانی، (مەحموود شا بەھادور بیدار-بەخت) بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٧٨٨ بە ناوی شاجەھانی چوارەم حوکمڕانی دەکات.

گۆڕەکەی لە گەمارۆیەکی ناشتندایە کە بە مزگەوتی مۆتی فەرمانی پێکراوە، لە دەوروبەری دەرگاکەی قوتبەدین بەختیار کاکی لە شاری مێھراولی.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٢٥
پۆل:مردووانی ١٧٧٥
پۆل:خەڵکی دەلھی
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان