شوان

شوان یان شڤان ئەو کەسەیە کە سەرپەرشتی، خواردن، پاسەوان دەدات بە مێگەلە مەڕێک. شوانکاری یەکێکە لە پیشە کۆنەکانی جیھان، لە ھەموو ناوچەکانی جیھان بوونی ھەیە، بەشێکی گرنگی ئاژەڵداری شوانکارییە.

بەھۆی بوونی پیشە لە ھەموو شوێنێکدا، زۆرێک لە ئایین و کولتوورەکان ئاماژەیەکی ڕەمزی یان مێتافۆرییان بۆ پیشەی شوان ھەیە. بۆ نموونە عیسا خۆی بە شوانی باش ناودەبردGospel of John 10:11 و ئەفسانەی یۆنانی کۆن تیشکیان خستە سەر شوانەکانی وەک ئێندیمیون و دافنیس. ئەم ھێماسازییە و شوانەکان وەک کارەکتەر لە ناوەندی ئەدەب و ھونەری شوانکاریدان. بەپێی گێڕانەوە ئیسلامییەکان، سەرجەم پێغەمبەران کاری شوانیان کردووە.

 بنچینە 
شوانکاری لە کۆنترین پیشەکانە، نزیکەی ٥٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر لە ئاسیای بچووک دەستی پێکردووە. مەڕ بەخێوکراوە بۆ سوودوەرگرتن لە شیر، گۆشت و خورییەکانیان. لە ماوەی ھەزار ساڵی دواتردا، مەڕ و شوانکاری لە سەرانسەری ئۆراسیادا بڵاوبوویەوە. ھێنری فلیش بە شێوەیەکی تاقیکاری پێشنیاری کرد کە ڕەنگە پیشەی شوانکاری لە لوبنان مێژووەکەی بۆ سەردەمی بەردی ئێپیپالیتیک بگەڕێتەوە و لەوانەیە لەلایەن یەکێک لە یەکەم کولتوورەکانی شوانەکانی کۆچەری لە دۆڵی بیقاعەوە بەکارھێنرابێت.

ھەندێک لە مەڕەکان لەگەڵ ئاژەڵەکانی دیکەی وەک مریشک و بەراز لە کێڵگەی خێزانییدا بەیەکەوە بەخێوکراون. بۆ پاراستنی مەڕێکی گەورە، دەبێت مەڕەکان بتوانن لە لەوەڕگەیەکەوە بۆ لەوەڕگەیەکی تر بگوازرێنەوە. ئەمەش پێویستی بە پەرەپێدانی پیشەیەکی جیاواز بوو لە پیشەی جووتیار. ئەرکی شوانەکان ئەوە بوو کە مەڕەکانیان بە تەواوی بھێڵنەوە و لە نێچیرەکان بیانپارێزن و لە کاتی خۆیدا ڕێنمایییان بکەن بۆ ناوچەکانی بازاڕ بۆ بڕین. لە سەردەمی کۆنیشدا شوانەکان بە شێوەیەکی باو شیریان بە مەڕەکانیان دەدا، و لەم شیرە پەنیریان دروست دەکرد؛ کەم شوان ھەیە تا ئەمڕۆش ئەم کارە دەکات.
وێنۆک| شوانێکی کورد، ١٩٥٨

 سەرچاوەکان 

 بەستەری دەرەکییەکان 
 ڕێنماییەکی سەرەتایی بۆ بەخێوکردنی مەڕ
 کتێبێکی گۆرانی شوانەکان
 تۆماری مەڕەکانی قەرەکوڵی ئەمریکی
 پاراستنی جۆرەکانی ئاژەڵداری ئەمریکی
 کۆمەڵەی پاراستنی جۆرە دەگمەنەکانی نیووزلەندا
 کۆمەڵەی بەخێوکەرانی مەڕی سکۆتلەندی بلاکفایس