یەغیشێ چارێنتس

یەغیشێ چارێنتس (؛ ١٣ی ئازاری ١٨٩٧ – ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٣٧) شاعیر، نووسەر و چالاکوانێکی گشتیی ئەرمەنی بوو. بابەتەکانی ئەدەبی چارێنت لە ئەزموونەکانی لە جەنگی جیھانی یەکەم و شۆڕشی سۆسیالیستی و زۆرجاریش ئەرمینیا و ئەرمەنییەکانەوە دەست پێدەکات.. Aghababyan, S. «Չարենց, Եղիշե Աբգարի» (Charents, Yeghishe Abgari).
 Soviet Armenian Encyclopedia. vol. viii. Yerevan, Armenian SSR: Armenian Academy of Sciences, 1982, pp. 670-672. لە ئەرمینیا وەک «شاعیری سەرەکی سەدەی بیستەم» ناسراوە.

چارێنتەکان کە لایەنگری سەرەتایی کۆمۆنیزم و یەکێتی سۆڤیەت بوو، پەیوەندی بە حیزبی بەلشەڤیکەوە کرد و بوو بە لایەنگری چالاکی ئەرمینیای سۆڤیەت، بە تایبەت لە سەردەمی سیاسەتی ئابووری نوێی لینین (NEP). بەڵام بێھیوا بوو لە دەرھێنانی یەکێتی سۆڤیەت لە سەردەمی جۆزێف ستالین. لە کاتی پاککردنەوەی گەورەدا لەلایەن NKVD دەستگیرکرا، و لە ساڵی ١٩٣٧دا کوژرا یان کۆچی دوایی کرد، بەڵام دوای مردنی ستالین لە وتارێکی ساڵی ١٩٥٤ لەلایەن ئەناستاس میکۆیانەوە بێتاوان دەرکرا و لە ساڵی ١٩٥٥ لە کاتی شلبوونەوەی خرۆشۆڤدا لەلایەن دەوڵەتی سۆڤیەتەوە بە ەرمینۆژەنکرایەوە.

 ژیانی تایبەت 
ھاوسەری یەکەمی ناوی ئارپێنیک تێر-ئاستڤادزاتریان بوو کە لە ساڵی ١٩٢٧ کۆچی دوایی کرد، لە ساڵی ١٩٣١ چارێنتس لەگەڵ ئیزابێلا کۆداباشیان ھاوسەرگیری کرد. دوو کچیان بووە بە ناوەکانی ئارپێنیک و ئاناھیت (لەدایکبووی ١٩٣٥).

 چاکسازی 
وێنۆک|ڕاست|١٠٠٠ درامی ئەرمەنی ڕێزگرتن لە چارێنتس.
دوای مردنی ستالین، ئەناستاس میکۆیان لە وتارێکدا لە یەریڤان لە ١١ی ئازاری ١٩٥٤ داوای نۆژەنکردنەوەی چارێنتس کرد. وتارەکە دوو ساڵ پێش «وتاری نھێنی» نیکیتا خروشچۆڤ کەوت و زەمینەسازی بۆ نۆژەنکردنەوەی فەرمی چارێنتس لە ٩ی ئازاری ١٩٥٥ دانا، ھەروەھا ھەوڵەکانی میکۆیان بۆ نۆژەنکردنەوەی پشت پەردە لەگەڵ سەرکردەکانی ئەرمەنی سۆڤیەت. ماڵی چارێنتس لە ١٧ مەشتۆتس ئەڤینۆ لە یەریڤان لە ساڵی ١٩٧٥ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەرمەنی سۆڤیەتەوە کرایە مۆزەخانەی یەغیشێ چارێنتس.Yeghishe Charents Memorial Museum, Yerevan, "Pera Print", 2008, p. 104,  شاری ئەرمەنی چارێنتساڤان بەناوی ئەوەوە ناونراوە.

دوای نۆژەنکردنەوەی، دەسەڵاتدارانی سۆڤیەت مۆرێکی یادگارییان دەرکرد کە ٤٠ کۆپێکیان تێدابوو لە ساڵی ١٩٥٨دا بۆ ڕێزلێنان لە چارێنتس. مۆرێکی دیکەی یادکردنەوە لە ١٥٠ درامی ئەرمەنی ھەروەھا دراوێکی یادگاری لە ١٠٠ درامی ئەرمەنی لەلایەن کۆماری ئەرمینیا لە ساڵی ١٩٩٧ دەرکرا. کۆماری نوێی. دراوی ئەرمینیا بۆ ١٠٠٠ درام لە یەکێک لە دوو لای خۆیەوە وێنەی چارێنتس و وەرگێڕانێکی بەناوبانگی بە زمانی ئەرمەنی لە یەکێک لە شیعرەکانی ھەڵگرتبوو: (من خۆشم دەوێت خۆر تامی شیرینی ئەرمینیا). پاپا فرانسیس لە سەردانەکەیدا بۆ ئەرمینیا لە ساڵی ٢٠١٦ بڕگەیەکی لەو شیعرەی چارێنتس خوێندەوە.Pope Francis recites Charents at Armenian presidential palace

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧
پۆل:مردووانی ١٩٣٧
پۆل:شاعیرانی سۆڤیەت
پۆل:خەڵکی قەرس