قەزای تلکێف

قەزای تلکێف (بە عەرەبی: قضاء تلکیف، بە ئینگلیزی: Tel Kaif District بە سوریانی: ܬܠ ܟܐܦܐ) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی تلکێفە. شنگال لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە و شوێنی مێژوویی ئێزیدییەکان و ئاشوورییەکانە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی ئەلقوش و وانکێ. بە زمانی ئارامی واتای "گردی بەردەکان"، زۆرینەی ئاشوورییەکان و ئێزیدییە لەگەڵ کەمینەیەکی عەرەب و تورکمان.

 جوگرافیا 
قەزای تلکێف ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە: https://www.parliament.krd/ 
 لە باکوورەوە قەزای سێمێل.
 لە باشوورەوە قەزای مووسڵ.
 لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای شێخان.
 لە ڕۆژاواوە قەزای تەلەعفەر و بەنداوی مووسڵ.

 ڕووی زەوییەکەی 
 ناوچەی دەشتایی: کە زۆربەی ڕووی قەزاکەیە و دەشتایی تلکێفی تەنیشت شارۆچکەی تلکێف و دەشتایی سنک لە بەشی باکووری قەزاکە دەگرێتە خۆ.
 ناوچەی چیاکان: بریتییە لە ناوچەیەکی بچووک و دەکەوێتە باکووری ئەلقووش لە باکووری قەزاکە و بە ناوبانگترین چیای قەزاکەش چیای (دەکان)ە.

پڕۆژەی بەنداوی مووسڵ کە لە ساڵی ١٩٨٦دا دروستکراوە و دەریاچەیەکی بە ڕووبەری ٤١٧کم٢ پێکھێناوە، بەشێکی چاکی لەزەوی و زاری ئەم قەزایە نقووم کردووە. لەکۆی گشتی (٧٥) گوند لە پارێزگای نەینەوا و پارێزگای دھۆک کە بەر بەنداوەکە کەوتن (١٧) گوندیان سەر بە ناحیەی ئەلقۆش و (١٤) گوندیان سەر بە ناحیەی وانکێ بوون لە قەزای تلکێف.

 مێژوو 
قەزایەک یان ناحیەیێک بەناوی تلکێف لە پارێزگای نەینەوا تا سییەکانی سەدەی بیست نەبوو، بەڵام لە پێکھاتەی کارگێڕی عێراق ساڵی ١٩٣٦ گوندی تلکێف بوو بە ناحیە و خرایە سەر قەزای مووسڵ، ئەم حاڵەتەش تا ساڵی ١٩٦٥ مایەوە، بەڵام پاش ئەم مێژووە قەزایەک بەناوی تلکێف دامەزرا و مەڵبەندی ناحیە کۆنەکە تلکێف بوو بە مەڵبەندی قەزا، ئینجا ناحیەی ئەلقۆش لە قەزای شێخان دابڕێندرا و خرایە سەر قەزای تلکێف، لە ھەمان کاتیشدا ناحیەیێکی تازە بە ناوی ناحیەی وانکێ لە ناو سنووری ئەم قەزایە درووستکرا. ھەموو ئەم کارڕاییانە لە چوارچێوەی سیاسەتی بە عەرەباندنی حکومەتی عێراقەوە بوو کە بە تووندی ھەر لە ساڵی ١٩٦١ دەستی پێکرد.

 کارگێڕی 
بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی دەوڵەتی عێراقی ساڵی ١٩٨٧ قەزای تلکێف لەم یەکە کارگێڕیانە پێکھاتووە:

+ یەکەی کارگێڕی یەکەی کرگێڕی  مەڵبەندەکەی  ڕووبەر/کم٢  ساڵی دامەزراندن ناحیەی تلکێف  تلکێف  ٤٠١  ١٩٣١ ناحیەی ئەلقووش  ئەلکوشکێ  ٥٠٨  ١٩٣٦ ناحیەی وانکێ  وانکێ  ٣٦٦  ١٩٧٠ کۆ   ١٢٧٥  

 دانیشتووان 
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
 مەسیحییە کلدانەکان: ڕێژەیەکی زۆر پێکدەھێنن، بەتایبەتی لە مەڵبەندی شارۆچکە و شارەدێیەکان، وەک شارۆچکەی تلکێف و ئەلکوشکێ و باتنایا و ئەوانی دی.
 کورد: بە پلەی یەکەم شەبەکەکان کە لە بەشی ڕۆژھەڵاتی قەزاکە نیشتەجێن و بە پلەی دووەم ئێزیدییەکان کە ژمارەیەکی زۆریان لە گوندەکانی ئەلکوشکێن و دواتر ھۆزی کیکان(کیکی) دێن. کە لە شوێنە جۆربەجۆرەکان، بەتایبەتی لەلای باکووری ڕۆژاوای ڕووباری دیجلە بڵاوبوونەتەوە.
 عەرەب: لە ھۆزەکانی تەی و جحێش و نعێم و حەدیدی پێکھاتوون و لە ھەموو لایەکی قەزاکەدا بڵاوبوونەتەوە.
 تورکمان: لەو جێیانەی لە ڕۆخ ڕووباری دیجلە کە ڕستەوخۆ دەکەونە باکووری شاری مووسڵ نیشتەجێن.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ئێزیدی
پۆل:پارێزگای موسڵ
پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:کوردستان