شەڕی ناوخۆی لوبنان

شەڕی ناوخۆی لوبنان () شەڕێکی ناوخۆیی هەمە لایەنە لە لوبنان بوو کە لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٩٠ درێژەی هەبوو و نزیکەی ١٢٠ هەزار قوربانی لێکەوتەوە. تا ساڵی ٢٠١٢ نزیکەی ٧٦ هەزار کەس ئاوارە بوون و لە ئەنجامی ئەم جەنگەدا ملیۆنێک کەس لوبنانیان بەجێهێشت.
پێش جەنگ لوبنان وڵاتێکی فرە مەزهەبی بوو.UN Human Rights Council. 23 November 2006. "IMPLEMENTATION OF GENERAL ASSEMBLY RESOLUTION 60/251 OF 15 MARCH 2006 ENTITLED HUMAN RIGHTS COUNCIL." p.18.
زۆربەی سوننەکان و مەسیحییەکان لە شارە کەناراوەکان و شێعەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشوور و دۆڵی بیقاع لە ڕۆژهەڵات و دروزی و مەسیحی لە ناوچە شاخاوییەکان بە زۆری نیشتەجێ بوون. حکومەتی لوبنان لەلایەن نوخبەیەکی بەرچاوی مەسیحیە مارۆنییەوە بەڕێوەدەچوو.
پەیوەندی نێوان سیاسەت و ئایین لە ماوەی فەرمانەکانی فەرەنسا بەسەر لوبناندا لە ساڵی ١٩٢٠ تا ١٩٤٣و پێکهاتەی پەرلەمان لە بەرژەوەندی باڵادەستی دانیشتوانی مەسیحیدا دامەزرا. هەرچەندە ئەو وڵاتە دانیشتوانێکی زۆری موسڵمانی هەبوو، بەڵام چەندین بزووتنەوەی پان عەرەبیست و چەپ دژی حکومەتی پێشڕەوی ڕۆژئاوا بوون.Inhorn, Marcia C., and Soraya Tremayne. 2012. Islam and Assisted Reproductive Technologies. p. 238.

دامەزراندنی ئیسرائیل و ئاوارەبوونی سەدان هەزار ئاوارەی فەلەستینی لە نێوان ساڵانی ١٩٤٨و ١٩٦٧دا هاوسەنگی دیمۆگرافی بۆ موسڵمانان شێواند. 
جەنگی سارد کاریگەرییەکی گەورەی هەبوو لەسەر هەڵوەشانەوەی لوبنان، بە زۆری بەهۆی جەمسەرگیری ئەو کەشوھەوا سیاسییەی کە پێشتر لە قەیرانی سیاسی ساڵی ١٩٥٨دا خۆی دەرخستبوو. مارۆنییەکان لەگەڵ ڕۆژئاوا و جموجوڵی پان عەرەب بە قازانجی دەوڵەتە عەرەبییە هاوپەیمانەکانی سۆڤیەت بوون."Beware of Small States: Lebanon, Battleground of the Middle East." p. 62

لە ساڵی ١٩٧٥ شەڕی نێوان مارۆنییەکان و فەڵەستینییەکان (بە گشتی ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین) دەستی پێکرد. پاشان چەپەکان و پان عەرەب و گروپە موسڵمانە لوبنانییەکان هاوپەیمانیان لەگەڵ فەلەستینییەکان پێکهێنا لە کاتی جەنگدا. هاوپەیمانیەکانیان بە خێرایی و پێشبینی نەکراو گۆڕا. سەرەڕای ئەوەش زلهێزە بیانیەکانی وەک سوریا و ئیسرائیل دەستیان بە شەڕ کرد و شانبەشانی لایەنە جۆراوجۆرەکانی جەنگەکە، شەڕیان کرد. هەروەها هێزەکانی پاراستنی ئاشتی وەک هێزی فرە نەتەوە لە لوبنان و یونیفێل لە لوبنان جێگیر بوون.

مێژو

وێنۆک|upright|left|پیەر جەمیل دامەزرێنەری پارتی فالانجی لوبنانی، لە ساڵیادی دامەزراندنی ئەو پارتە لە ساڵی 1971 لە بەیروت
وێنۆک|upright|left|ئەندامانی ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، لە ڕێپێوانێکدا لە بەیروت، 
١ی کانوونی دووەم ١٩٧٩
موسا سەدر ڕونیکردەوە کە سێ فاکتەری ناوخۆیی و عەرەبی و جیهانی بەشدارییان لە پەرەسەندنی شەڕی ناوخۆی لوبنان کردووە و سەبارەت بە یەکەم هۆکاری سەرەکی کە بووە هۆی دەستپێکردنی جەنگی یەکەمی ساڵی ١٩٧٥ کە ١٩ مانگی خایاند، وتی:

«مەعروف سەعد، سەرکردەیەکی موسڵمان لە باشوری لوبنان، لەبەردەم خۆپیشاندانێکدا کە لە لایەن ماسیگرانی کەمدەرامەتەوە لە دژی دروستکردنی کۆمپانیای ڕاوەماسیی خۆپیشاندانیان دەکرد، لەلایەن سوپاوە تەقەی لێکرا و کوژرا. بەم شێوەیە قەیرانەکە دەستی پێکرد. چەند ڕۆژێک دواتر پاسێکی ٣٧ لوبنانی و فەلەستینی بەناو ناوچەی عەین ئەلرەمەنەدا تێپەڕیبوو کە ئۆتۆمبێلەکە تەقییەوە و پیاوانی ناوەوە یەک بە یەک دەرهێنران و لەلایەن مارۆنییەکانەوە کوژران و لە ئێستاوە شەڕی ناوخۆ هەڵگیرسا»

لە ١٣ی نیسانی ١٩٧٥ ڕووداوێکی دیکە ڕوویدا کە شەڕی ناوخۆی لوبنانی لێکەوتەوە. لە مەراسیمەکەدا کاتێک پیەر جەمیل دامەزرێنەر و سەرۆکی پارتی کەتەبی پارتی فالانژی لوبنانی سەردانی قۆناغەکانی دروستکردنی کەنیسەیەک لە عەین ئەلرێمانای دەکرد، لەلایەن سەرنشینانی چەکداری ئۆتۆمبێلێکی نەناسراوەوە کرایە ئامانج. شەڕەکە لەم هێرشەدا بووە هۆی کوژرانی چوار کەس کە یەکێک لە پاسەوانەکانی پیەر جەمیلی تێدابوو. جەمیل لە هەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، بەڵام زنجیرەیەک کرداریان لە دژی یەکتر ئەنجام دا کە لە کۆتاییدا بووە هۆی شەڕێکی ناوخۆیی ١٥ ساڵەی لوبنان.

دەستێوەردانی دەرەکی
حکومەتی سوریا بە سەرۆکایەتی حافز ئەسەد یەکێک بوو لە فاکتەرە بەشدارەکانی ١٥ ساڵی شەڕی ناوخۆی لوبنان.سوریه در راه بی‌بازگشت، شرط‌بندی جمهوری اسلامی بر اسب مرده، رادیو فردا
لە ساڵی ١٩٧٨دا یەکەکانی سوپای ئیسرائیل لە باشوری لوبنان کشانەوە، بەڵام گروپێکی چەکداری لە مەسیحی و دروزی و شێعەیان بە ناوی "سوپای باشووری لوبنان" پێک هێنا و پارە و چەکیان پێ دان تا لە ئەو ناوچەیەی کە پێشتر لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیرکرا بوو نیشتەجێ بن و پارێزگاری لە خاکی ئیسرائیل بکەن لە دژی هێرشەکانی فەڵەستین.
لە نیسانی ١٩٧٩ میلیشیایەکی چەکداری ناسراو بە "حکومەتی ئازادی لوبنان" بوونی خۆی ڕاگەیاند و ڕووبەرێکی هەشت سەد کیلۆمەتری چوارگۆشەیی لە سنووری ڕووباری لیتانی کۆنترۆڵ کرد.چرا اسرائیل دست از سر لبنان برنمی‌دارد، لوموند دیپلماتیک

دەستێوەردانی کۆماری ئیسلامی ئێران
لە ماوەی شەڕی ناوخۆی لوبناندا حیزبوڵڵای لوبنان بە یارمەتی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی مەشقی سەربازی پێکرا و لە لایەن کۆماری ئیسلامی ئێران  سپۆنسەری دارایی و سیاسیی کرا.

سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی ناوخۆی لوبنان
پۆل:لوبنان لە دەیەی ١٩٧٠
پۆل:لوبنان لە دەیەی ١٩٨٠
پۆل:لوبنان لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:ململانێکانی دەیەی ١٩٧٠
پۆل:ململانێکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:ململانێکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:شەڕی ناوخۆ کە ویلایەتەکان و گەلانی ئاسیای تێدابوو
پۆل:شەڕی ناوخۆ دوای ١٩٤٥
پۆل:شەڕەکانی پرۆکسی
پۆل:توندوتیژی تائیفی شیعە-سوننە
پۆل:شەڕەکانی ناوخۆی بنچینە نەژادی
پۆل:شەڕەکانی لوبنان
پۆل:شەڕەکانی ئێران
پۆل:شەڕەکانی ئیسرائیل
پۆل:شەڕەکانی سووریا
پۆل:شەڕەکانی حزبوڵا
پۆل:بزووتنەوەی ئەمەل
پۆل:بەرەی لوبنانی
پۆل:بەرەی بەرگری نەتەوەیی لوبنان
پۆل:بزووتنەوەی نەتەوەیی لوبنانی
پۆل:ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین
پۆل:سوپای نهێنی ئەرمەنی بۆ ئازادی ئەرمەنستان
پۆل:سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی
پۆل:ناکۆکی پرۆکسی ئێران-ئیسرائیل
پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی
پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل