عەلی تەتەر

عەلی تەتەر تۆفیق محەممەد ئەمین (لەدایکبووی ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە ناحیەی ( نێروە - ڕێکان، ئامێدی) سیاسییەکی کوردە لە حیزبی پارتی دیموکراتی کوردستان. لەوەتەی حوزەیرانی ٢٠٢٠ەوە پارێزگاری دھۆکە.

 ژیان 
وێنۆک|سەردانی شاندی پارێزگای دھۆک بە سەرۆکایەتیی پارێزگاری د‌‌ھۆک دکتۆر عەلی تەتەر بۆ ئەمریکا.
عەلی تەتەر لەگەڵ خێزانەکەی لە ١٩٧٥ ئاوارەی ئێران بووە و لە شارەکانی مەشهەد، یەزد و ورمێ قۆناغەکانی سەرەتایی، ناوەندی و ئامادەیی تەواو کردووە. لە ئاداری ١٩٧٩ بووەتە ئەندامی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان لە شاری یەزد و تا ٢٠١١ ئەندام بووە تێیدا و  پلەی ئەندامێتی لیژنەی ڕاپەراندن و بەرپرسی لقی پارێزگاکانی دهۆک ـ نەینەوای وەرگرتووە . لە ساڵی ٢٠٠٢ بووەتە کارگێڕی لقی پارتی لە پارێزگای دھۆک و بەرپرسی دەزگای پاراستن لەو پارێزگایە. لە ٢٠١١ تاوەکو ٢٠١٧ بەرپرسی لقی ١٠ی پارتیی دیموکراتی کوردستان بووە لە سۆران. لە ٢٠١٧ەوە بووە بەرپرسی لقی ھەشتی پارتی لە زاخۆ. لە کۆنگرەی ١٣ی ساڵی ٢٠١٠ی پارتی دیمۆکراتی کوردستان، بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی ئەو حیزبە و دووبارە لە کۆنگرەی ۱٤ پارتی لە ساڵی ۲٠۲۲ بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەلبژێردراوەتەوە. لە ۲٥ حوزەیرانی ۲٠۲٠ لە ئەنجوومەنی پارێزگای دهۆک بە تێکرای دەنگی ئەندامانی ئەنجوومەن، بووە بە پارێزگاری پارێزگای دهۆک و  بە هۆی زوری پرۆژە خزمەتگوزاریەکان لە سەردەمی ئەودا بە (پارێزگاری ئاوەدانی) ناوی دەرکردووە.    

بەرهەمەکانی: 

عەلی تەتەر دکتۆرای لە مێژووی نوێ و هاوچەرخ ھەیە و ماوەی ۱۸ ساڵ ماموستای زانکۆ بووە. لە بەشی مێژووی زانکۆی دھۆک لە ٢٠١٨ پلەی پرۆفیسۆری وەرگرتووە. لە ھەردوو بواری سیاسی و مێژوویی خاوەنی ۱٦ کتێبە کە هەندێک لە کتێبەکانی بە زمانی ئینگلیزی، فارسی، تورکی و عەرەبیش وەرگێراون.

لە ساڵی ۱۹۸٥ لە ده‌سته‌ی نووسینی گۆڤار (ده‌نگی قوتابیان) کاری کردووە‌. بە ده‌یان کور و سمینار و ورکشوپی پێشکەش کردووە‌. زیا‌تر لە ٦۳ لێکولینه‌وه‌ی زانستی لە بوارەکانی مێژووی سیاسی کورد و میتۆلوژیا لە گوڤارەکانی هه‌رێمی کوردستان بڵاوکردووتەوە.

لە سه‌ته‌لایتی کوردستان و که‌نالێ دهوک کاری کردووه و پرۆگرامی "کورد و مێژوو"ی ئامادە و پێشکەشکردووە.

بەرهەمە چاپکراوەکانی:

- ژیانا سیاسی ل کوردستانێ ۱۹۰۸ - ۱۹۲۷.

-  بزاڤی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌یی کورد له‌ کوردستانی عێراق له‌ ساله‌کانی جه‌نگی عێراق. ئێراندا ۱۹۸۰-۱۹۸۸.

- الحیات سیاسیه‌ فی کوردستان.

- المیترائییه‌ التاریخ و المعتقد.

- کورد و مێژوو چه‌ند ڤه‌کولینه‌ک ل دور مێژوویا که‌ڤنا کورد و کوردستانێ.

- کورد و مێژوو چه‌ند  ڤه‌کولینه‌ک ل دور مێژوویا نوو و هه‌ڤچه‌رخا کورد و کوردستانێ.

- سیاسه‌تی حکومه‌تی عێراق لە کوردستان لە سایه‌ی به‌ڵگه‌نامه‌ فه‌رمیەکاندا ۱۹۷٥-۱۹۸٦ به‌رگی یەکەم.

- سیاسه‌تی حکومه‌تی عێراق لە کوردستان لە سایه‌ی به‌ڵگه‌نامه‌  فه‌رمیەکاندا ۱۹۸۷ـ ۱۹۸۸ به‌رگی دووەم.

- مێژوویا ئیرانێ ژ دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا سه‌فه‌وی تا دووماهیا جه‌نگێ جیهانیێ ئێکێ ۱٥۰۱-۱۹۱۸.

ـ چەند ڤەکۆلینەک ل دۆر مێژوویا کورد و کوردستانێ.

- مێژوویا میرێن ئێزدینان ل ده‌ڤه‌را نێروه‌ ژ دامه‌زراندنێ تا سێداره‌دانا ته‌ته‌ر به‌گێ کورێ عه‌لی به‌گێ سه‌دێ ۱۳ێ تاکو ۱۹۱٥ێ.

- ئه‌میرخانێ له‌پ زێرین و که‌ڵا دمدم د ناڤبه‌را مێژوو و ئه‌فسانێدا.

- کوردستانا دێرین چه‌ند ڤه‌کولینه‌ک لدۆر ده‌وله‌ت، نه‌ژاد، کولتۆر و دینێن کوردستانا که‌ڤن.

-کوردستان دمێژوویا نوو دا.

- کوردستان دمێژوویا هەڤچەرخ دا.

 سەرچاوەکان 

پۆل:زیندووان
پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان
پۆل:پارێزگارەکانی پارێزگای دھۆکە
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨