ئۆپەراسیۆنی چەکوش (١٩٩٧)

ئۆپەراسیۆنی چەکوش یان ئۆپەراسیۆنی ھامەر ئۆپەراسیۆنێکی سنوور بەزاندنی ھێزە چەکدارەکانی تورکیا بوو بۆ نێو باشووری کوردستان لە نێوان ١٢ی ئایار تا ٧ی تەممووزی ١٩٩٧ دژی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە).

ئامانجەکانی ئۆپەراسیۆنەکە لە ناوبردنی یەکەکانی پەکەکە لە باشووری کوردستان، بەھێزکردنی پارتی دیموکراتی کوردستانی مەسعوود بارزانی بوو لە شەڕی براکوژی بەردەوامی لەگەڵ یەکێتی نیشتمانی کوردستانی جەلال تاڵەبانی بەو ھیوایەی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕێگری دەکرد پەکەکە لە ھەڵکوتانە سەر تورکیا زیاتر، ھەروەھا بۆ بەرەنگاربوونەوەی کاریگەریی ئێران، لە ناوچەکەدا لەکاتێکدا تورکیا ئێرانی بە پشتیوانی لە پەکەکە تۆمەتبار کرد، لەو ساڵەدا زیاتر لە ٢٬٠٠٠ ھێزی ئێرانی بۆ ھاوکاریکردنی یەکێتی ھاتبوونە ناو باشووری کوردستانەوە.

ئۆپەراسیۆنەکە بەبێ سەرکەوتوویی کۆتایی ھات و بووە ھۆی ئۆپەراسیۆنێکی دیکە بە ناوی ئۆپەراسیۆنی داون.

 ناکۆکی 
نزیکەی ٣٠ بۆ ٥٠ ھەزار ھێزی تورکیا لە ١٤ی ئایاردا وەک وەڵامێک بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ پشتیوانی لە ھێرشەکانی بۆ سەر پەکەکە، چوونە ناو کوردستان. لە ١٩ی ئایاردا، پارتی دیموکراتی کوردستان ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی بۆ چۆڵکردنی سەرجەم چەکدارانی پەکەکە لە پایتەختەکەیان لە شاری ھەولێر دەستپێکرد، کە بووە شەڕێکی گەورە کە تێیدا ٥٣ چەکداری پارتی دیموکراتی کوردستان و ٥٨ چەکداری پەکەکە کوژران. لە بەرامبەردا پەکەکە لە ١ تا ١١ی حوزەیران فەرمانی چوار تەقینەوەی خۆکوژی دا کە لە ئەنجامدا ٥٥ چەکداری پارتی دیموکراتی کوردستان کوژران. تا ٧ی تەممووز کە ھێزەکانی تورکیا کشانەوە، زیاتر لە ٢٠٠٠ پەکەکە و لانیکەم ٢٠٠ ھێزی پارتی دیموکراتی کوردستان کوژراون.

 قوربانییەکان 
زیاتر لە ٣٠ ھەزار سەرباز بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنی سەرەتاییدا کرد. تورکیا کوژرانی ١١٤ کەسی ڕاگەیاند، کە پێکھاتوون لە ١٤ ئەفسەری فەرمانبەر، ٤ ئەفسەری ناکۆمیسیۆن، ٧٥ سەرباز و ٢١ پاسەوان. تورکیا بریندارەکانی لە کۆی گشتی ١٨٥ کەس ڕاگەیاند کە پێکھاتوون لە ٢٤ ئەفسەری فەرمانبەر ١٧ ئەفسەری ناکۆمیسیۆن، ٣٣٨ سەرباز و ٤٨ پاسەوان. تورکیا کۆی ژمارەی ئەو چەکدارانەی کە بێلایەن کراون بە کۆی گشتی ٣١٤٥ چەکداری ڕاگەیاند کە ٢٧٣٠ کەس کوژراون و ٤١٥ کەسیش بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ یان بریندارکراون یان گیراون.

تورکیا لە مانگی ئەیلوولدا ئۆپەراسیۆنێکی دیکەی بەرفراوانی دەستپێکرد کە بە ئۆپەراسیۆنی داون ناسراوە.

 کاردانەوی نێودەوڵەتی 
 ئێران: حکوومەتی ئێران ئەو لەشکرکێشییەی شەرمەزار کرد «وەک نەک تەنھا پێشێلکردنی ھەموو یاسا نێودەوڵەتییەکان بەڵکو مافە سەروەرییەکان و یەکپارچەیی خاکی نەتەوەی موسڵمانی عێراق» و ئیدعای تورکیای کرد لە پاڵپشتی ئێران بۆ پەکەکە و بە «پیلانێکی ھاوبەشی سوپای تورکیا و ئیسرائیل» ناویبرد.

 سەرچاوەکان 

پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
پۆل:شەڕەکانی کوردستان
پۆل:شەڕی ناوخۆی کوردستان
پۆل:عێراق لە ١٩٩٧
پۆل:ململانێکانی ١٩٩٧