ئێستەر پارک (پزیشک)

ئێستەر پارک (بە کۆری: 에스더 박, لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٨٧٦ یان ١٨٧٧ تا ١٣ی نیسانی ١٩١٠) پزیشکێکی کۆری و یەکەم ژنە پزیشک بوو کە ڕاھێنان لەسەر پزیشکیی ڕۆژاوا بکات لە وڵاتدا.

 پێناسە 
سەدەیەک پێش ئێستا لە کۆریا، بە شتێکی نەگوونجاو دەزانرا ژن لەلایەن دکتۆری پیاو پشکنینی بۆ بکرێت، لە ئەنجامی ئەمەش ژنان نەیان دەتوانی چاودێری پزیشکی گونجاویان بەدەست بگات، ئەمە بە گەیشتنی دکتۆر ئێستەر کۆتایی ھات (یەکەم ژنە پزیشک لە پزیشکیی ڕۆژاوا لە کۆریا)

 ژیان 
کیم لەدایکبووی ١٦ی ئازاری، ١٨٧٦ (بەپێی چەن سەرچاوەیەک - ١٦ی ئازاری ١٨٧٧ یان ١٨٧٩) لەدایکبووی سێئول لە ناوچەی جیۆنگ-دۆنگ، سێیەمین کچی خێزانەکەی بوو لە چوار کچەکەی باوکی، باوکی کیم لە نێردراوێکی ئەمریکی بەناوی ھێنری ئەپێنزێلێر کاری دەکرد. لە ١٨٨٦ کچەکەی دەنێرێت بۆ خوێندن لە قوتابخانەی کچانی ئێوھا باوانی کیم بە دوو مەرج ڕێگەیان بە کیم دا بەردەوامی بە خوێندن بدات یەک نابێت بچێت بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، و دوو دوای ھاوسەرگیریکردن واز لە قوتابخانە بھێنێت.

کیم قوتابییەیکی باش بوو، و لە وانەی ئینگلیزی باش بوو، بۆیە کاتێک دکتۆرەکەی نێردراوی ئەمریکا دکتۆر ڕۆسێتا شێرود ھۆڵ سەردانی قوتابخانە دەکات، کیم داوا دەکات وەک وەرگێڕی ئەو کاربکات نەشتەرگەرییەکەی دکتۆر لە چارەسەرکردنی لێوی شەق بوو و ڕێکخستنەوەی سەر دەم لای سەرسوورھێنەر دەبێت، و بەمەش خەو بە کاری پزیشکی دەبینێت، دواتر دکتۆر ڕۆسێتا ئەوە بۆ کیم ڕووندەکاتەوە کە کۆرییەکان بە کۆنفووشیزم کاریگەرن کە قەدەغەیان دەکات لەوەی بە تەواوی چارەسەر بن.Hall, Rosetta Sherwood. (about 1910) Mrs. Esther Kim Pak, M. D. : Korea's first woman doctor (Boston: Woman's Foreign Missionary Society, Methodist Episcopal Church). via Internet Archive.

 خوێندن و کارکردن 
ڕۆسێتا شێروود ھۆڵ کیم بە پارک یوسان (박여선, 朴汝先) دەناسێنێت کە لەگەڵ ھاوسەری دکتۆر ڕۆسێتا کاری کردووە، و لە ٢٤ی ئایاری ١٨٩٣ کیم ھاوسەرگیری لەگەڵ دەکات و ئامادەکردنی یەکەم ئاھەنگی ھاوسەرگیری بە ستایلی ڕۆژاوا لەنێوان کۆرییەکان لە کۆریا لەدوای ھاوسەرگیری، ناوی ئێستەر پاکی ھاوسەرەکەی دەچێتە سەر ناوی و دەبێت بە ئێستەر پارک لە ١٨٩٤ دکتۆر شێروود دەگەڕێتەوە بۆ نیویۆرک و کیم ئێستەر و پارک یوسان لەگەڵ خۆیدا دەباتHall, Rosetta Sherwood. (about 1910) Mrs. Esther Kim Pak, M. D. : Korea's first woman doctor (Boston: Woman's Foreign Missionary Society, Methodist Episcopal Church). via Internet Archive. ئێستەر پارک لە قوتابخانەیەکی یەک ساڵە لە نیویۆرک تەواوی کردووە کە لەوێدا زمانی لاتینی، و پزیشکی و ماتماتیکی دەخوێند. لە ١٩٠٠ لە کۆلێژی پزیشکی ژنانی بالتیمۆر تەواو دەکات، وەک یەکەم ژنە کۆری بڕوانامەی پزیشکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھاوسەرەکەی پشتگیری خوێندنە پزیشکییەکەی دەکات بەڵام ساڵێک بەر لە دەرچوونی بەھۆی نەخۆشی سییەکانەوە دەمرێت.

دوای وەرگرتنی بڕوانامەی، دەگەڕێتەوە بۆ کۆریا و نەخۆشخانەیەکی ژنان دەکاتەوە لە وڵات بەانوی بۆگو-یۆگوان (ھانگول:보구 여관;) بۆ ماوەی دە مانگ، دکتۆر پارک یارمەتی زیاتر لە سێ ھەزار نەخۆش دەدات و دواتر لە ١٩٠١ دەچێت بۆ پیۆنگیانگ، لەوێدا نەخۆشخانەیەکی نوێ دادەمەزرێنێت پارک گەشت بەتەواوی کۆریا دەکات، لەناویشیدا لە سەردەمی نەخۆشیی کۆلێرا، یارمەتی نەخۆشەکانی دەدا بەبێ بەرامبەر، جگە لە کارە سەرەکییەکەی وەک پزیشک، وەک مامۆستا کاری دەکرد و وانەی دەوتەوە، وانەی بە یەکەم نەوە لە کۆریا دەوتەوە (پزیشکە ژنەکان)، پارک لە وانەکانی تیشکی دەخستە سەر گرنگی پەروەردەی تەندروستی و خوێندن و پەروەردە بۆ ژنان و پشتگیری مەسیحییەتی دەکرد

ئێستەر پارک بەھەمان شێوەی ھاوسەرەکەی لە نیسانی ١٩١٠ بەھۆی نەخۆشی سییەکانەوە لە تەمەنی ٣٤ ساڵی دەمرێت.

 خەڵاتەکان 
لە ٢٨ی نیسانی ١٩٠٩ لە بۆنەی خەڵات پێدان، پارک ئێستەر و دوو ژنی تری بەناوبانگی کۆری: ھا ران-سا (یەکەم ژن خاوەنی بەکالۆریۆس لە وێژەی لە زانکۆی ئەمریکا) و یون جیۆنگ-وۆن (یەکەم ژن دەرچووی زانکۆی مێیجی ژاپۆنی (مۆسیقا)، لە بۆنەکە ٧٨٠٠ کەس ئامادەبوون لە بۆنەکە ئیمپراتۆر کوجۆنگ خەڵاتی سلڤەر دەدات بە پارک ئێستەر

 سەرچاوەکان 


 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٧٠
پۆل:مردووانی ١٩١٠
پۆل:خەڵکی سێئول
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێوا
پۆل:ژنە کۆرییەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:ژنە پزیشکەکانی کۆریای باشوور